Page 1

Nono Reinhold


Gedichten van /  Poèmes de /  Poems by Jean-Clarence Lambert Lucebert Bert Schierbeek Simon Vinkenoog

4


Inhoudsopgave / Table des matières / Table of contents 6 10 14

Aantekeningen Edy de Wilde, 1995–1998 Notes d’Edy de Wilde, 1995–1998 Notes of Edy de Wilde, 1995–1998

20 30 40

Nono Reinhold: odyssee op papier Nono Reinhold: une odyssée sur papier Nono Reinhold: Odyssey on Paper Andrea Müller-Schirmer

50

Grafiek en gedichten Gravures et poèmes Prints and Poems

252

Catalogus / Catalogue

256

Curriculum vitae

262

Colofon / Colophon

5


La ville, 1954

18


Les toits, 1954

19


Nono Reinhold: odyssee op papier Andrea M端ller-Schirmer

20


‘Wat boeit zozeer in het werk? Allereerst zuiverheid en eenvoud, betracht door een kunstenares die zich een groot technisch kunnen eigen maakte. Bescheidenheid en schroom, eigenschappen van belangrijke kunstenaars. Tegelijk zekerheid dat men uiteindelijk de juiste uitdrukkingswijze vindt’. Met deze woorden omschreef kunstrecensent Mathilde Visser in 1984 de overtuigingskracht van Nono Reinhold’s grafiek in Het Financieele Dagblad. De aanleiding was een expositie van haar grafische bladen in een van de kabinetten van het Stedelijk Museum tijdens La Grande Parade, de indrukwekkende tentoonstelling waarmee haar man, Edy de Wilde, afscheid nam van zijn ruim twintigjarig directeurschap. Reinhold (1929) is een bezield prentkunstenaar. Haar heldere etsen kenmerken zich door krachtige kleuren in een tastbaar reliëf en weten naast ambachtelijke schoonheid te boeien door de abstractie van het verbeelde onderwerp. Begin jaren vijftig begon zij letterlijk haar horizon te verbreden en vertrok zij naar Parijs. Sindsdien maken internationale contacten en reizen een belangrijk deel uit van haar leven.

in het atelier van de Russische schilder Nicolas de Staël, dicht bij het metrostation Montparnasse. In haar beginjaren in Parijs maakte zij onder andere affiches voor het Franse warenhuis Galeries Lafayette en tekeningen voor het satirische tijdschrift Mandril, Maandblad voor Mensen, een Nederlands tijdschrift naar het voorbeeld van de New Yorker, waarvoor ook Lucebert en Remco Campert werkten. De tekeningen uit deze tijd kenmerken zich door vrolijk dansende, ononderbroken lijnen. Haar eerste leermeester was de Franse graficus Jacques Houplain (1920). Hij is vooral bekend door het illustreren van boeken, waaronder een versie van het voor het surrealisme invloedrijke gedicht Les Chants de Maldoror van Lautréamont. Bij Houplain nam ze korte tijd les en leerde daar de klassieke etstechniek. Daarnaast bezocht ze op de donderdagavonden de Académie de la Grande Chaumière voor lessen in het modeltekenen, gegeven door Ossip Zadkine. Van bijzonder grote invloed op haar grafische ontwikkeling was de innovatieve Engelse kunstenaar Stanley William Hayter (1901-1988), die vandaag geldt als de grondlegger van moderne grafische technieken [22]. Mede door zijn bijdrage wordt grafiek nu als autonome kunst gezien. Hij ontwikkelde nieuwe diepdruktechnieken waardoor een meerkleurendruk op één plaat mogelijk werd. Daarnaast gaf hij zijn etsen reliëf door middel van niveauverschillen in het oppervlak. In 1949 publiceerde Hayter New Ways of Gravure, een standaardwerk voor moderne grafici. Hayter was een geliefde leermeester en al vanaf 1927 was zijn studio, het befaamde Atelier 17, een ontmoetingsplek voor internationale kunstenaars. Zijn kracht lag in het overbrengen van liefde voor de grafiek en het ontwikkelen van een ‘grafisch geweten’. Hayters bekendheid onder de moderne kunstenaars was groot. Al voor de oorlog wist hij onder meer Max Ernst, Miró en Giacometti over te halen om in zijn atelier grafiek te maken. Ook Picasso vroeg hem om advies. Toen hij van 1940 tot 1945 in New York verbleef, trok hij daar Jackson Pollock, Robert Motherwell en Mark Rothko aan. Om affiniteit met de grafiek te krijgen was het nodig om minstens drie maanden in Hayters atelier te werken. Veel jonge kunstenaars, zoals Corneille en Alechinsky, waren voor Hayter interessant omdat zij zowel de aantrekkelijkheid van zijn werkplaats verhoogden alsmede nieuwe ideeën inbrachten.

Inspirerende ontmoetingen Parijs Als kind van een geologenechtpaar groeide Reinhold op in Heemstede bij Haarlem. Het beroep van haar ouders heeft haar ongetwijfeld beïnvloed. Zo komt duidelijk haar geologische belangstelling tot uiting in de onderwerpkeuze voor de prenten waarin zij een fascinatie voor de oppervlakken van de aarde toont. Van 1947 tot 1951 volgde zij aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs in Amsterdam de opleiding binnenhuisarchitectuur. Reeds tijdens haar opleiding experimenteerde ze met druktechnieken en collages om imaginaire ruimtes weer te geven. Maar het maken van technische constructies en bouwtekeningen lag haar niet en zij besloot na haar academietijd naar Parijs te gaan om grafisch kunstenaar te worden. Haar ouders ondersteunden de plannen van hun jongste dochter en in oktober 1951 arriveerde Reinhold als 22-jarige in de metropool, toen het middelpunt van de Europese kunst. De eerste drie maanden vond zij onderdak

21


Deux arbres, 1955

54


Composition jaune, 1955

55


Les chemins se croisent, 1958

62


Directions, 1958

63


Corail, 1958

70


Rocaille, 1959

71


Eclats de sable, 1960

80


materialen aangevreten tot schaduwen van hun werkelijkheid ‌ een duistere microkosmos

Bert Schierbeek

81


T么t le matin, 1960

90


Een handwerk (voor Nono) De elementen: een bad zuur zink en asfalt een giftige weekmaker geperst in het vlak uitspattingen van zand en de bewegingen van de zee een huis rechtgetrokken op de Snoekjesgracht een eindeloos landschap vol stenen verstild in opbouwende destructie un mariage aquatique en een citĂŠ solitaire een handwerk op sterk water en het bloed dat kruipt waar het niet gaan kan in de solderende hand de zekerheid van wat nog niet werd gezien een handwerk een weekmaker

Bert Schierbeek

91


City on the sea, 1962

100


CitĂŠ nocturne, 1962

101


Le saut du gris, 1965

112


die ene wandeling in dat ĂŠne licht laat maar komen van onderaf komen van bovenaf komen alles maar komen laat maar stromen overstromen tussen in slaap vallen en er weer uit vallen alle registers open laat maar komen

Simon Vinkenoog

113


La faรงade, 1971

128

Nono Reinhold  

Grafiek - Gravures - Prints