urteKMkaria 2021-2022

KOLDO MITXELENA BHI www.koldomitxelena.eus zuzendaritza@koldomitxelena.eus idazkaritza@koldomitxelena.eus KM DBH 1-2 ERAIKINA Behenafarroa z/g, 01002 Gasteiz Tel. 945-187055 KM DBH 3-4 ERAIKINA Agurain taldea 1A, 01013 Gasteiz Tel. 945-187054 KM Batxilergoa ERAIKINA Agurain taldea z/g, 01013 Gasteiz Tel. 945-187056

aurkibidea

7

Ikastetxeaz Ikasturtean gertatutako aipagarriena: Zuzendaritzaren ikasturteko balorazioa, ikasle ohiekin elkarrizketak, hezkuntza hausnarketak, agurrak ...

26

Proiektuak Ikasturtean aurrera eramandako proiektu aipagarrienak: KMsat, Berbetan, Gela Egonkorra, Hezkidetza ...

60 93

Jarduera Osagarriak Ikasturtean burututako ekintza osagarriak: irteerak, tailerrak, emanaldiak, leihaketak ...

Ikasleen Lanak Ikasturtean zehar ikasleak egindako lan ezberdinen bilduma

153

Talde Argazkiak Ikasturte honetako ikasle talde guztien argazkiak eta gelako denen izenak.

3

4

sarrera ZUZENDARITZA Zuzendaria: Marisa Viteri Iñurrigarro.

Zuzendari ordea: Juan Carlos Conde Gutierrez.

Ikasketaburua: Pilar Insagurbe Lopez de Gamiz.

Ikasketaburu albokoa: Amado Lopez de Ipiña Peña.

Idazkaria: Virginia Martinez Ortiz.

Idazkari albokoa: Maite Ruiz de Alda Boal.

IRAKASLEAK

Biologia-Geologia Alberdi Echart Eneko, Alvarez De Arcaya Extramiana Elena, Bernardo Milikua Xabier, Insagurbe Lz. De Gamiz Pilar, Pichot Pinedo Claudia, Sanchez Oroz Ane, Zubiarrain Anduaga Naiara.

Ekonomia Arteta Herce Zorione, Barandika Lugarezaresti Irantzu, Basterretxea Kerexeta Lurdes, Martinez De Guereñu Tapia Ibai, Ojinaga Quintana Leire.

Erlijioa Josu Garlito Rosado.

Euskera Amondarain Ipiña Gaizka, Arrien Bilbao Olatz, Bilbao Beltran Asier, Bueno Saez De Albeniz Josean, Illarramendi Lasagabaster Jordan, Larrea Marcos Janire, Leon Lasarte Yolanda, Sanchez Aguirre Beñat, Suinaga Muñoz Garazi, Urquijo Elortegui Maite, Urretxo Fernandez De Betoño Ander.

Filosofia De La Fuente Martin Paula, Etxeberria Zapirain Eneko, Mitxelena Martiarena Lur, Pagaldai Igartua Karmele, Pagegi Bilbao Julia.

Fisika-Kimika Amasorrain Gonzalez Ainhoa, Aranzadi Lozano Joxemiel, Lizarralde Peña Gorka, Martinez Rodriguez Vega, Orue Dañobeitia Sara, Sarasola Madariaga Merce.

Frantsesa Del Rio Iglesias Marta, Martinez De Marigorta Varela Leire.

Gaztelania-Literatura Lopez De Briñas Perez Sonia, Montero Sanchez Amparo, Pérez Cid Leire, Pilikowska Patorska Danuta, Prieto Avedillo Manu, Rodrigo Argote Miren, Ruiz De Alda Boal Maite, Tejero Alvarez Sergio, Velado Rodriguez Jose Manuel, Velasco Molina Jessica.

Geografia-Historia Beorlegi Ereña Mikel, Etxebarria Akaiturri Alaitz, Etxebarria Dueñas Gorka, Gomez Calvo Erika, Hurtado Zuazo Yago, Irazu Hernandez Eluska, Jauregi Elkano Intxi, Pozo Sevilla Cristina, Prieto Barreña Gorka, Puyadena Garmendia Izaro, Ramila Gabiria Libe, Tocino Casales Karlos.

Gorputz Heziketa Arnaiz Varela Iñaki, Avila Herrera Lontxo, Conde Gutierrez Juan Carlos, Epelde Ayerdi Naroa, Etxebarria Quintana Aitor.

Informatika Aldekoa Ortega Eukeni, Berriatua Oñederra Yera, Urkia Zumalde Itsaso.

Ingelesa Carretero Marquez Irene, Cengotitabengoa Cuevas Isabel, Gonzalez Gordon Laura, Iturralde Ruiz De Larrea Itziar, Martinez Andres Alicia, Nuñez Oribe Arrate, Ondarra Baroja Felisa, Villanueva Villarreal Ana Isabel, Zapirain Karrika Idoia.

Latina Berrueta Sainz Irune, Corral Puelles Peio, Martinez Ortiz Virginia.

Marrazketa Etxebarria Lekunberri Oskia, Tolosa Gartzia Sara, Villate Ruiz De Gordejuela Agurtzane.

Matematika Agirre Villar Izaskun, Galdos Pozo Aritz, Garcia Gorritxategi Leire, Gordobil Garcia De Albeniz Iker, Landabidea Aranburu Jon Bingen Oier, Lopez Gomez Peio, Madariaga Oteo Nora, Murua Zuazubiskar Alaitz, Otegi Irastorza Xabier, Pérez Gay Paqui, Torres De Bilbao Begoña, Val Calvo Inhar.

Musika Etxeberria Abad Ainara, Fernandez Ramirez Jose Antonio, Leniz Astigarraga Josu Gotzon.

Orientazioa Agirre Larrañaga Esti, Altuna Oyarzabal Ainhoa, Argarate Odriozola Marisol, Echavarria Martinez Amaia, Fernandez Samaniego Ruben, Gabilondo Jauregi Luma, Garcia Trillo Arianna, Gurbindo Tobias Sonia, Gutierrez Teso Mar, GutierrezCabello Fernandez Olatz, Izagirre Izagirre Ainhoa, Larrieta Pascual Ana, Llodio Uribeetxebarria Estibalitz, Martinez Saez De Ibarra Eneko, Penedo Suarez Jose Angel, Perez Busto Rosa M, Recalde Murgoitio Laiene, Ruiz De Olano Ibarrondo Isabel, Salaberria Atxa Aitor, Sanchez Garcia Cristina.

Koordinazioa eta maketazioa: Agurtzane Villate, Yera Berriatua, Sergio Tejero, Koldo Alijostes

Teknologia Alijostes Bordagarai Koldo, Barquero Cortabarria Asier, Gutierrez Oceja Mikel, Iturralde Ruiz De Larrea Jaio, Leunda Iztueta Mikel, Lopez De Ipiña Peña Amado, Mitxelena Rekondo Endara, Viteri Iñurrigarro Marisa, Sanchez Garcia Cristina.

Kontrazalaren irudia: Karmelek eta

HEZITZAILEAK: Karol Zenarruzabeitia, Ana Pilar Martínez Vallej eta Naiara Karrera.

IDAZKARITZA: Amaia Plaza Barruetabeña, -Aitor Murgoitio Ruiz de Agirre.

ATEZAINTZA: Marta Antepara Canta, Leire Argote Larrauri, Karmele de Bilbao Ereña eta David Onaindia Mayor.

FISIOTERAPEUTA: Amaia Imaz Jauregi.

KANPOKO EKINTZEN ARDURADUNA: Idoia Rodriguez eta Monica Ogueta.

Azalaren irudia: María, Iratxe eta Agurtzane.

Leirek sortutako "Koldoneta"

sarrera

HITZAURREA INTRODUCCIÓN

Marisa Viteri Iñurrigarro Zuzendaria / Directora

G

ezurra badirudi ere, 2021-2022 ikastur te hau 2018an aurkeztu nuen zuzendaritza-proiektuko azkena da. Ez dut ukatuko askotan egunak igarotzea ez dela erraza izan, zentroaren kudeaketa egokitu zaigu pandemia-egoera batean, eta horretarako bai ez geundela prestatuta, baina uste dut arduraz eta ahalegin handiz egin dugula.

Zikloaren amaiera izanda, artikulu honek balantzea egiteko, agur esateko eta eskerrak emateko unea izan beharko luke, baina ez da guztiz horrela izango, zuzendari kargua 2022-2023 ikasturtean luzatzea erabaki baitut. Erabaki hori borondatezkoa izan da, baina Hezkuntza Sailak zuzendaritza-proiektu berrien deialdia atzeratu izanak eragin du.

Zuzendaritza-taldean jarraituko dugu une honetan gaudenok, kide berri bat izan ezik: Intxi Jauregi, Joxemiel Aranzadiren ordez.

Ikastur te honetan, bertan behera geratu ziren jarduerak berreskuratu ditugu, hutsik geratu ziren espazioak, eta, batez ere, azken egun hauetan gure ikasleen,

A

unque me parezca mentira este curso 20212022 es el último del proyecto de dirección que presenté en 2018. Realmente el tiempo vuela. No voy a negar que en muchas ocasiones el paso de los días no ha sido fácil, nos ha tocado la gestión del centro en una situación de pandemia y para eso sí que no estábamos preparados/as, sin embargo considero que la hemos llevado a cabo con responsabilidad y mucho esfuerzo.

Como final de ciclo este artículo debería ser momento de hacer balance, de despedida y agradecimientos, pero no va a ser del todo así ya que he decidido alargar durante el curso 2022-2023 mi cargo como directora. Esta decisión ha sido voluntaria pero motivada por el aplazamiento por parte del departamento de Educación de la convocatoria de nuevos proyectos de dirección.

Seguiremos en el equipo directivo las personas que estamos en este momento, salvo una nueva incorporación, Intxi Jauregi en sustitución de Joxemiel Aranzadi.

A lo largo de este curso hemos ido recuperando actividades que quedaron suspendidas, espacios que quedaron vacíos, y sobre todo en estos

5

6

sarrera últimos días hemos podido descubrir el rostro de nuestro alumnado, de sus familias, de muchos compañeros/as del profesorado y otros trabajadores. ¡Había tantas ganas de que llegara este momento!.

No obstante, en este final de curso no siento del todo aquello de que tras la tormenta llega la calma, las consecuencias de la pandemia se dejan sentir en lo emocional, en lo académico, etc. Y aunque tenemos gran necesidad de pasar página, tampoco podemos olvidar la importancia de lo vivido y lo aprendido.

haien familien, irakasleen lankide askoren eta beste langile batzuen aurpegia ezagutu ahal izan dugu.

Hainbeste gogo zegoen une hura iristeko!

Hala ere, ikasturte amaiera honetan ez dut guztiz sentitzen ekaitzaren ondoren barealdia datorrela, pandemiaren ondorioak emozioetan, arlo akademikoan eta abarretan nabaritzen direla, eta aurrera egiteko premia handia dugun arren, ezin dugu ahaztu bizitakoaren eta ikasitakoaren garrantzia.

Hainbeste eskatzen dugun normaltasunera itzultzea uste dut ez dela aukerarik onena, nahiago dut sinestea zuzenagoa izan daitekeela, aniztasunarekiko begirunetsuagoa, solidarioagoa, inklusiboagoa, euskaldunagoa, ekologikoagoa, eta ildo horretan Koldo Mitxelenan lanean jarraitzearen aldeko apustua egiten dugu.

Hori horrela izan dadin, komunitate osoaren konpromisoa ezinbestekoa da, horretarako irakasle profesionalen eta inplikatuen klaustroa dugu, irakasle ez diren langileak, haiei eskerrak eman behar dizkiet eguneroko lanagatik eta prestutasun atseginagatik, oso interes ezberdinak dituzten ikasleak eta bere familiak, haiei arreta egokia eta “koldotarra” izateko harro sentitzeko arrazoiak eman nahi dizkiegu, Talde-lan handia behar da, ilusioa, eta ikasturtero eraikitzen ari garen horretan sinestea.

Gainera, lan horretarako funtsezkoa da administrazioak Eskola Publikoaren aldeko apustu garbia egitea, aukera berri baten aurrean gaude, asmo onetan ez geratzea espero dut.

Ikastaro honek, aurrekoek bezala, askorako eman du, une oso onekin geratzen naiz, jarrera onekin, ikasi dudan guztiarekin, jende askok nigan jartzen duen konfiantzarekin, eta institutu honetan egiten duen lan onarekin, beti sentitu naiz ontzi honen buruan oso lagundua, eta horregatik oso eskertuta nago.

La vuelta a la normalidad a la que tanto apelamos creo que no es la mejor de las opciones, prefiero creer que puede ser más justa, más respetuosa con la diversidad, más solidaria, inclusiva, euskaldun, ecológica… y en esa línea apostamos por seguir trabajando en Koldo Mitxelena.

Para que esto siga siendo posible el compromiso de toda la comunidad es imprescindible, contamos con un claustro de profesores/ as profesional e implicado, un personal no docente al que tengo que agradecer su labor diaria y su amable disposición, un alumnado con muy diferentes inquietudes al que atender y que queremos se sienta orgulloso de ser parte de esta comunidad y unas familias con las que trabajar conjuntamente.

Hace falta mucha labor de equipo, ilusión y creer en lo que seguimos construyendo.

Además, para esta labor es fundamental la apuesta clara de la administración por la Escuela Pública, estamos ante una nueva oportunidad, espero que no se quede en buenas intenciones.

Este curso, como los anteriores, ha dado para mucho, me quedo con los muy buenos momentos, con los buenos gestos, con lo mucho que he aprendido, con la confianza que mucha gente deposita en mí, y con su buen hacer en este instituto, en todo momento me he sentido al frente de este barco muy acompañada y por ello estoy francamente agradecida.

sarrera

Ikasturte bat pandemian II. zatia: pixkanaka normaltasunera itzuliz Maite Ruiz de Alda

Un curso en pandemia Parte II: Volviendo poco a poco a la normalidad

021-22 ikasturteari 2021eko irailaren 2 8an, asteazkena, eman genion hasiera.

Pixkanaka-pixkanaka, institutuaren inguruak

ikaslez betetzen hasi ziren berriro. Batzuk urduri, lehen urtea baitzen gure ikastetxean, beste batzuk hunkituta, aurreko ikasturteetako lagunekin topo egiten baitzuten berriz ere; eta beste zati handi bat, gelako irakasle-taldea nortzuk osatuko zuten zalantzan, iazko irakaslea berriz egokituko zitzaien jakinminez.

Muxukoa ondo jarrita, hidrogela eskuetan sartzen hasi ziren. Lehenengoak DBHko 1. mailako ikasleak izan ziren. Gehienak egun batzuk lehenago ezagutu ziren BASTOBI familien elkarteak antolatzen duen Zuhatzako bizikidetzan. Ikasle berriak beren taldea izango zena ezagutzen hasi ziren tutorearekin batera, eta egun zoragarriak eman zituzten uretako, orientazioko eta lankidetzako jarduerak egiten, besteak beste. Jarduera horiek asko laguntzen diete maila berrira egokitzen eta euskara hobetzen. Ordubete geroago, DBHko 2. mailako ikasleak beren gela berrietara egokitzen zeuden, eta horrela, hurrenez hurren, 3., 4. eta Batxilergoko gainerako taldeak. Guztira: DBHko 1. mailako 9 talde, ikasgela egonkorra, DBHko 2. mailako 7 talde, Hezkuntza Osagarriko taldea (Osagarri), DBHko 3. mailan 6 talde, DC1eko talde bat, DBHko 4. mailako 5 talde, DC2ko taldea eta 3 talde Batxilergoko 1. mailan eta 4 talde Batxilergoko 2. mailan, eskaintzen ditugun modalitateetan banatuta: Giza eta Gizarte Zientziak eta

l 8 de septiembre de 2021, miércoles, inauguramos E el curso 2021-22. Poco a poco, los alrededores del instituto volvían a llenarse de estudiantes. Algunos nerviosos, ya que era su primer año en nuestro centro educativo, otros emocionados, ya que volvían a reencontrarse con sus amistades de cursos anteriores; y otra gran parte, con incertidumbre sobre quiénes formarían parte del equipo docente de su clase, por si le volvía a tocar su profesor/a.

Mascarilla bien puesta, hidrogel en las manos, y empezaron a entrar. Los primeros fueron los estudiantes de 1º de ESO, quienes, la mayoría, se habían conocido unos días antes en las convivencias de Zuaza, que organiza la asociación de familias BASTOBI, y en las que el alumnado nuevo comienza a conocer al que va a ser su grupo junto con su tutora o tutor y pasa unos días estupendos realizando actividades acuáticas, de orientación, de cooperación, entre otras, las cuales les ayudan mucho para la adaptación a la nueva etapa y para mejorar el nivel de Euskera. Una hora más tarde los estudiantes de 2º de ESO se acomodaban en sus nuevas clases y así sucesivamente el resto de grupos de 3º, 4º y Bachillerato. En total: 9 clases de 1º de ESO, el aula estable, 7 grupos en 2º de ESO, el grupo de Educación Complementaria (Osagarri) ,6 en 3º de ESO más un grupo de CD1, 5 en 4º de ESO más el grupo de CD2 y 3 aulas en 1º de Bachillerato y 4 en 2º de Bachillerato distribuidas en las diferentes modalidades que ofertamos: Ciencias Sociales y Humanidades, Científico- Biosanitario y Científico-Técnico; lo que hace

7

8

sarrera

Zientziak. Beraz, guztira 780 ikasle eta hezkuntzako 100 profesional baino gehiagoko klaustro bat, irakasle ez diren profesionalekin batera (4 atezain, 2 idazkari eta 9 garbitzaile), familiekin eta BASTOBI IGEarekin, denok osatzen dugu Koldo Mitxelenaren Hezkuntza Komunitatea.

Eta horrela hasi genuen ikasturtea, COVID prebenitzio protokoloan ezarritako segurtasunneurriei eutsiz, eta pixkanaka zenbait jarduera osagarri berregiten hasi ginen, aurreko ikasturtean osasun-larrialdiko egoerak erabat baldintzatu zituenak. Horregatik, aurten, Batxilergoko 2. mailako ikasleek DBHko 1. eta 2. mailako ikasleei eskaintzen dieten laguntza berreskuratu ahal izan dugu, besteak beste, Matematika, Ingelesa eta Euskara ikasgaietan HAUSPOA ordutegian. Halabe, 6 barnetegi desberdinetan ere parte hartu ahal izan dugu (Aubixa, Hondarribia, Gorozika, Barria, Lemoiz eta Zerain), Euskal Girotze Barnetegiak programaren barruan. Beste bizipen batzuk ere izan dira, Barriako DBHko 2. mailan egindakoak, EcoSchool proiektuaren barruan. Gainera, ikasturte amaierako bidaiak berreskuratu ahal izan dira Batxilergoko 2. mailan eta DBHko 4. mailan. Aurten Portugalgo kulturaz gozatzeko aukera izan dute Porton Batxilergoko 2. mailako ikasleek eta Madril eta Toledoko kulturaz DBHko azken zikloko ikasleek.

Bestalde, zibersegurtasuneko eta ziberbullyingaren prebentzioko tailerrak, sexuhezkuntzakoak, drogen prebentziokoak eta bizikletaz zirkulatzekoak ere eskaini dira. Era berean, Bigarren Hezkuntzako eta Batxilergoko

un número total de 780 alumnas y alumnos y un claustro de más de 100 profesionales de la educación que junto con el equipo de personal no docente( 4 profesionales en portería, 2 en Secretaría más 9 en el personal de limpieza ), las familias y la AMPA BASTOBI, todos conformamos la Comunidad Educativa de Koldo Mitxelena.

Y así comenzamos el curso, manteniendo las medidas de seguridad establecidas en el Protocolo para la prevención de COVID y comenzando poco a poco a retomar varias actividades complementarias, las cuales el curso anterior se vieron totalmente condicionadas por la situación de emergencia sanitaria. Por ello, este año hemos podido recuperar la ayuda que ofrecen los estudiantes de 2º de Bachillerato al alumnado de 1º y 2º de ESO en materias como Matemáticas, Inglés y Euskera en horario de HAUSPOA y también hemos podido asistir a 6 barnetegis diferentes (Aubixa, Hondarribia, Gorozika, Barria, Lemoiz y Zerain) dentro del programa Euskal Girotze Barnetegiak, en los cuales al alumnado que ha participado de 1º de ESO se ha traído una experiencia inolvidable y le ha servido para mejorar su relación y el uso del Euskera. Otras convivencias han sido, también, las realizadas en 2º de ESO en Barria dentro del proyecto EcoSchool. Además se han podido recuperar los viajes de fin de curso tanto en 2º de Bachillerato como en 4º de ESO. Este año han podido disfrutar de la cultura portuguesa en Oporto y los estudiantes del último ciclo de la ESO de la riqueza cultural de Madrid y Toledo.

sarrera gela batzuk Gasteizko Udaleko antzokien sarera joan dira, hainbat antzezlan dramatikoz gozatzera, hala nola: «Hitz kolpez», «Dados» edo «Soneto del amor oscuro». Era berean, zenbait artista (Itziar Ituño, Inun, Oihan Vega, Zuriñe Hidalgo, Mikel Urdangarín, etab.) gure hezkuntza-komunitatera hurbildu dira, gure ikasleekin elkarreraginean aritzeko, sormen-proiektu bat nola sortzen den gerturatzeko eta emanaldi musikal eta artistikoekin gozarazteko. Artearekin lotutako argumentu-hari horri jarraiki, Antso Jakituna Fundazioa, BIBAT, Artium, Guggenheim, Bilboko Arte Ederren Museoa eta World Photo Press bisitatu dituzte, Daliren erakusketa bat, eta gure hiriaren Erdi Aroko Historia ezagutzeko bisita kulturalak egin dituzte. Zientziaren eta teknologiaren esparruan, Achucarro neurozientziaren zentrora, Salburuako Atari zentrora, Krispijana eta Arakako araztegira, Gurutze Gorrira eta Miñaoko AVS parke teknologikoaren enpresara bisita egin dute eta matematika, filosofia eta ekonomia olinpiadetan ere parte hartu dute. Jarduera horiek guztiak posible izan dira gure irakasleen inplikazioari esker, urtez urte gure ikasleen errealitatetik hurbil dauden inguruneetan curriculum-jarduerak eskaintzen baitituzte. Era berean, BASTOBI IGEak antolatzen dituen eskolaz kanpoko eskaintza nabarmendu behar da: eskubaloia, saskibaloia, robotika, sukaldaritza, mendi irteerak, Zumba, Urban Dance…

Por otro lado, se han ofrecido talleres de Ciberseguridad y prevención de Ciberbullying, de Educación Sexual y de prevención de Drogas, de Circulación en bicicleta… De la misma forma, algunos cursos de Secundaria y de Bachillerato han acudido a la red de teatros del Ayuntamiento de Vitoria-Gasteiz para disfrutar de varias obras dramáticas como: “Hitz Kolpez”, “Dados” o “Soneto del amor oscuro”. Asimismo, varios artistas (Itziar Ituño, Inun, Oihan Vega, Zuriñe Hidalgo, Mikel Urdangarín…) se han acercado a nuestra comunidad educativa para interactuar con nuestro alumnado y acercarles cómo surge un proyecto creativo y deleitarlos con actuaciones musicales y artísticas.

Siguiendo este hilo argumental relacionado con el arte, también han visitado la Fundación Sancho el Sabio, el BIBAT, el Artium, el Guggenheim, el Museo de Bellas Artes de Bilbao, el World Photo Press, una exposición de Dalí y han realizada visitas culturales para conocer la Historia Medieval de nuestra ciudad. Dentro del ámbito de la ciencia y la tecnología han acudido al centro de Neurociencia Achucarro, al Atari en Salburua, a las depuradora de Crispijana y Araka, al la Cruz Roja, a la empresa del parque tecnológico de Miñano AVS y también han participado en las olimpiadas matemáticas, de filosofía y de economía. Todas estas actividades han sido posibles gracias a la implicación de nuestro profesorado, que año tras año, vela por ofrecer actividades curriculares en entornos cercanos a la realidad de nuestros alumnos y alumnas. A su vez, cabe destacar la oferta de extraescolares que la AMPA BASTOBI organiza: balonmano, baloncesto, robótica, cocina, salidas al monte, Zumba, Urban Dance…

9

10 sarrera Proiektuen jarraipenari dagokionez, nabarmendu behar da Europako Espazio Agentziak (ESA) Nafarroa eta Euskadi aldean antolatzen duen lehiaketan lehen postuan geratu garela berriro, freskagarri lata batean satelite bat egitearekin lotuta (CANSAT). Era berean, e-Twinning-eko lehen saria lortu dugu, eTwT-R-A-I-N, Batxilergoko 1. mailako ikasleek aurkeztutako proiektuarekin.

Horrek guztiak laburbiltzen du ikasturte hau Koldo Mitxelenan, gure institutuan, eta ez zen posible izango hezkuntza-komunitate hau osatzen dugun kide guzti-guztien lankidetzarik gabe. Berriz ere, eskerrik asko guztiagatik.

En lo que se refiere a la continuidad de los Proyectos, cabe destacar que hemos vuelto a quedar en primera posición en el concurso que organiza la Agencia Espacial de Europa (ESA) en la zona de Navarra y Euskadi, relacionado con la elaboración de un satélite en un lata de refresco (CANSAT); que hemos obtenido también, el primer premio de e-Twinning con el proyecto presentado por el alumnado de 1º de Bachillerato eTwT-R-A-I-N y que hemos continuado colaborando con el Proyecto Euskadi-Colombia, el cual sensibiliza al alumnado de los dos territorios históricos con las problemáticas actuales de ambas comunidades.

Todo esto y mucho más ha resumido este curso lectivo en nuestro instituto Koldo Mitxelena, y no habría sido posible sin la colaboración de todos y cada uno de los miembros que conformamos esta comunidad educativa. De nuevo, gracias por todo.

Ikastetxeaz

Agurrak

Bego Torres

I

kasturtea bukatu da, uda hasi da eta iraila urrun ikusten dugu… Baina Bego, zuk urrunago oraindik!

Erretiroa hartzeko ordua iritsi zaizu. Zer egingo dugu zu gabe irailean? Batxilergoko matematika ikasgaian zuk egindako lana jarraitzen eta

Zuzendaritzan aritzea ere tokatu zitzaizun eta garai hartako istorioak gogoratuz momentu ederrak pasarazi dizkiguzu, baita lagungarriak egin ere. zure hutsunea betetzen saiatuko gara, baina zaila izango da zu bezalako DORRE bat hain tente mantentzea.

Mintegian egin duzun lana izugarria izan da: lanean jarri gaituzu, arazoak kudeatzen lagundu diguzu eta entzuteko prest azaldu zara beti. Zure dizipuluen partez, eskerrik

asko! Ikasleak hezitzeaz gain, mintegikideok ere hezi gaituzu.

Zorroztasunaren barruan, beti elegante!

Zuzendaritzan aritzea ere tokatu zitzaizun eta garai hartako istorioak gogoratuz momentu ederrak pasarazi dizkiguzu, baita lagungarriak egin ere.

Mate irakaslea, mintegi burua, zuzendaritza eta eskola kontseiluko kide… eta USE koordinatzaile. Mortala!

Nork egingo du orain zuk bezain “perfekto”? Nork eramango ditu dozena erdi kalkulagailu matematikako USEko azterketara? Nork emango die babesa USEko gelako ateetan ikasle horiei?

Ikasleek bazekiten zure azken ikasturtea izango zela eta Graduazioan zure zorroztasuna goraipatu nahi izan zuten, baina zu beti bezain diskreta! Hala ere, aurten ez zinen libratu…

Eskerrik asko egindako guztiagatik. Faltan botako zaitugu. Gozatu ezazu merezi duzun etapa berri honetaz, proiektu berriei ekin diezaiekezu edo Netflix-i sua eman… Zuk duzu erabakia! Ea orain nor izango dugun hesiko atezain, zure zigarro momentuak faltan botako.

CARPE DIEM

11

Mikel Beorlegi

L

ehenago ere entzuna nuen Mikel Beorlegiren izena (nire anaia duela urte batzuk marrazkilari aritu zen bere proiektu arkeologikoetan).

Niri gure institutuan lankide gisa ezagutzea tokatu zitzaidan. Han zegoen bere idazkiekin. Idazteko ez Arial ez Calibri, Beorlegi SA baizik. Digitalizazioaren

Historialari, arkeologo, artista eta, batez ere, apunte eta teklatuen artean lasai hitz egiteko pertsona hori faltan botako dugu. bando ilun horretara pasatzea iradoki nion. Erantzuna sendoa izan zen, baina lasaitasunez eta dotoreziaz, eta une batez pentsatu nuen bandotik pasatzea.. Nire ustez, urte hauetan, bai ikasgeletan, bai ikasgeletatik kanpo lasaitasun eta dotorezia hori bera transmititu digu.

Historialari, arkeologo, artista eta, batez ere, apunte eta teklatuen artean lasai hitz egiteko pertsona hori faltan botako dugu.

12 ikastetxeaz a e l az

b a Ir

Urruzuno Literatur Saria Irati Fz. de Ocariz gure ikasleak irabazi du

U

rruzuno Literatur Saria Batxilergoko 2. mailako Irati Fernandez de Ocariz ikasleak irabazi du aurtengoan; zorionak, Irati!

Gazteontzat Eusko Jaurlaritzak ematen duen saririk garrantzitsuena da Urruzuno. Lehiaketan bai prosarako bai poesiarako sariak daude, eta Iratik Poesiako Lehen Saria lortu du, A kategorian (bere adinari dagokion kategorian).

“Bizkarroiak” du titulua aurkeztu duen lana. Bertan hainbat poema daude, zein bere gaiarekin, baina bada ildo komun bat poema guztiak lotzen dituena.

Urruzuno Lehiaketan saritutako lanak liburu batean argitaratzen ditu Eusko Jaurlaritzak, laster eskura izango duguna. Bitartean, hona hemen aurrerapen bat, “Bizkarroiak” lanari amaiera ematen diona, hain zuzen ere:

Idazle sumindu baten apologia Irati Fz. de Ocariz Arkatzak orri zurian zehar bere bidea egin du, zurbiltasun hori nirea den galdetuz, eta ezin izan diot ezezkoa eman.

Hortaz, idazle sumindu baten apologia izan nahi luke honek.

Ez baititut inoiz Sarrionandia eta Dickinsonen hitz jario josien esanahi ezkutuak ulertu, nerabe eta ezjakin idazleen berbak arrotz zaizkit.

Esaldi nahasiak egin nahi nituzke, nire barnekoa inork bezain eder idatzi, abeslarien letrak nireak zitezen nahi nuke, baina porrotaren izuak jaten nau.

Letrazko zopa batean hitzak bilatzen ditut sekula inork izkiriaturik aurkitzea nahi ez nituzkeen ene poemak, agian zentzurik ez dutelako edo zentzu gehiegi dutelako beharbada: paperean idatzitakoa tinta baino gehiago da.

Idaztearen eta ez idaztearen muga gaindituta, zaila da atzera egitea, beraz, poesia ulertzen saiatzen den honek eta bere bizkarroiek agurtu eta bidaia ona opa dizute.

Ikastetxeaz

LenguÁlava'22

Gaztelaniako irakasleen bigarren topaketa

K

oldo Mitxelenako Gaztelania mintegiko irakasleok bigarren "LenguÁlava"-ko edizioa antolatu dugu. Martxoaren 12an, 30 irakasle baino gehiago elkartu ginen.

Solasaldietako gaiak hauek ziren: "¿Cómo nos afecta la LOMLOE?", "Ordenadores en Lengua, ¿para qué?" eta "Nuevas carencias del alumnado".

Bukatzeko, zenbait akordio adostu genituen. Esate baterako, baliabideen errepositorio bat sortu genuen, "El camarote" izenekoa.

Topaketaren argazkiak eta laburpena ikusteko, sakatu hemen.

13

14 ikastetxeaz elkarrizketa

Benizze

"Oso garrantzitsua da ere parrandan ateratzea" Nor da Benizze? Nondik sortzen da proiektu berri hau?

Benizze bizitza aldaketaren, behar berrien eta deskubrimentu ezberdinen emaitza da. Montauk taldearekin bi disko argitaratu ostean, elektronika munduarekin jolasean hasi ginen azken urteetan.

Gitarra albo batean geratzen hasi zen gutxinaka eta ordenagailua bilakatu zen instrumentu nagusi.

Une horretan, pandemia iritsi zen, etxealdia, musika berriak eta festarako inoiz baino gogo handiagoa. Horren ondorio da Benizze.

Benizzeren atzean Beñat Goitia dago: euskara teknikaria, musikaria...eta Koldo Mitxelena ikastetxeko ikasle ohia, oker ez banago.

Nola gogoratzen dituzu ikasle garaiak?

Zein harreman zeneukan musikarekin garai hartan? Zer entzuten zenuen?

Mundua deskubritzeko garai bezala gogoratzen ditut. Lagun onak eta kale ordu asko. Saltsa, salseo handia, hurrengo urteetan errepikatzen ez dena.

Bizitzako une bakoitzean behar batzuk dituzu, hori da niretzako bizirik sentitzea eta sorkuntzaren zentzua bera. Pandemia aurretik erosotasun, inertzia eta baretasun garai batean bizi ginen, dena oso geldo zegoen. Pandemiak alde txar asko izan ditu, baina alde onak ere bilatu behar zaizkio, eta aktibaziorako inflexio puntu garrantzitsua izan dela iruditzen zait. Gazte jendea pandemia aurretik baino askozaz biziago dago, belaunaldi arrakala erabat bereizi da, eta hori bizitasuna da.

"Koldo Mitxelenan bizi nintzen garaia mundua deskubrizeko garai bezala gogoratzen dut"

15 urte ingururekin hasi ginen musika munduan sartzen. Garai hartan patinetearekin ibiltzen ginen, eta Expolio musika taldea egin genuen bost lagunen artean. AEBetako skate-punka entzuten genuen etengabe: Pennywise, Strike Anywhere… Gasteizko Gaztetxean hamabostean behin jotzen genuen, batzuetan instrumentuak bertan uzten genituen kontzertu batetik bestera. Expoliorekin hasi zen guztia.

Orain arte Montauk taldean aritu zara abeslari? Zer dela eta aldaketa hau? Zein izan da rock mundutik musika elektronikora salto egiteko arrazoia?

Musikari dagokionez, nire belaunaldiari dagokion musika sortu dela sentitzen dut.

Pandemia aurretik belaunaldi nagusiagoen hariari jarraiki ari ginen, eta orain gurea den zerbait egiten dugula sentitzen dut.

Beharbada, hemendik 10 urtera beste gauza erabat ezberdin bat egiten egongo naiz.

Salto handia ikusten duzu belaunaldi berrien eta orain 30 urtetik gora dituztenen artean, musika joerei dagokienez?

Pandemiaren aurretik, rocka izan da nagusi, musika anplifikatua. Euskal Herriko egoera politikoari erantzuteko rock zitala zen beharrezko, oihua eta indarra.

Ikastetxeaz

guztia ona izan behar da.

Zer dela eta bideoan agertzen den iruditeria?

Belaunaldi talkaren eta mundu zahar eta berriaren ideia dela eta. Hori da Benizzeren mezua. Badakigu nondik gatozen, maite dugu gure iragana, zer garen. Oso bereziak gara eta berezitasuna mantentzea beti da ona. Hori dela eta tradizioari keinua.

Baina garen hori gaurkotu egin behar da.

Musika gustuko izan eta bere abesti propioak sortzeko gogoz dabilen ikasleren bati emango zeniokeen gomendioren bat?

Baina garaiak aldatu dira. Azken urteetako Euskal Herriko egoera ez da zitala izaten ari, berpizkunde garaian gaude, eta horretarako belaunaldi berrien proposamen propioak ezinbestekoak dira. Iraganarekiko asperdura sentsazio nabarmena dago, egiteko moduak, diskurtsoak... zaharkituta geratu dira, eta egiteko modu eta diskurtso berriak sortu dira. Pandemiak pentsatzeko eta berkokatzeko denbora eskaini digu, eta horren ondorioa da guzti hau.

Patxadaz hartu dezala, eta gutxinaka bere tokia bilatu dezala.

Oso garrantzitsua da benetako zerbait egitea, egiten ari zaren horrekin identifikatuta sentitzea.

Erraza da erreferente bat hartu eta imitazio saiakerak egitea, baina egiten duzun hori “zu” zarela sentitzea bezalakorik ez dago.

"Beharbada, hemendik 10 urtera beste gauza erabat desberdin bat egiten egongo naiz"

Nirea, 90. hamarkada, Iramo taldeak dioen bezala “tarteko belaunaldia” da. Bizi izan ditugu rock urteak, baina ordenagailuaren belaunaldian ere bagaude. Beraz, bi aukerak ditugu.

Momentuz bideoklip bakarra izan dugu ikusgai? Zein da zure asmoa? Zergatik erabaki duzu abestiak banaka ateratzea eta ikusentzunezko formatoan? https://www.badok.eus/musika/benizze-proiektuberria-aurkeztu-du-benat-goitiak/ Besterik gabe, gaur egun musika kantuka entzun eta ikusten delako. Lehen disko bat zena, orain kantu bat da. Alde onak eta txarrak ditu, noski. Baina lehen 12 kantuko disko batean, 5 kantu betelan hutsa ziren, ahazturan geratzen ziren kantuak. Orain singleekin ezin duzu betelanik egin, ateratzen den

Oso garrantzitsua da ere parrandan ateratzea.

Inspiraziorako, eszena baten parte izateko, “jendea” ezinbestekoa da musikan.

15

16 ikastetxeaz elkarrizketa Asier Hernández. EuskoSkills txapelduna

“Denborak zure kontra egiten du beti eta oso konstantea izan behar zara” Asier Hernández Koldo Mitxelenako ikasle ohia da. Orain Jesus Obrero ikastetxean dago “Automatizazioa eta robotika industrial”eko bigarren mailan. EuskoSkills-eko Euskadiko txapelketa irabazi zuen eta Espainakoan, bigarrena. Parte hartzeko “Test Project” egin behar izan zuen.

Kontaiguzu zertan datzan “Test Project”.

Zer da “azterketa” hau eta zure kasuan zer azaldu zenuen.

Nire kasuan Kontrol Industrialeko proban parte hartu dut. Proba hau modulo ezberdinetan banatzen da. Nagusiki bost daude baina ez dira beti guztiak agertu beharrik. Modulo bakoitzak normalean test project bat daukate. Test Project izena ematen zaio zuri aurkezten dizuten erronkari, non detaile guztiak bertan zehazten diren.

Zer baloratzen dute?

Beraiek moduloko ebaluazio irizpide batzuk jarraitzen dituzten. Ebaluazio horietan

normalean test projectak eskatzen dizunaren inguruan balorarzen da, baina ez da beti, batzuetan balorazioak oso zabalak dira, orduan adi egon behar zara ahal dituzun puntu guztiak lortzeko Zure kasuan zer zen gehien baloratu zizuten?

Euskadiko proban puntu guztiak lortu nituan beraz horretaz ez daukat ezer esateko.

Espainiakoan, ez zen horrela izan eta nire

Ikastetxeaz

kasuan puntu gehien atera nituen armairu elektrikoa kableatzen eta azken eguneko integrazioan eta modifikazioan.

Zergatik animatu zinen izena ematera lehiaketa honetan?

Nire lehengo mailako tutoreak klasean galdetu zuen ea norbaitek nahi zuen lehiaketa batean parte hartzea, hasieran pentsatu nuen joan behar nintzela baina ez nintzen ausartu ezer esatera eta klasekideak hasi zirenez esaten ni joan behar nintzela azkenan animatu nintzen Zure “Test Project” garatzeko zein izan zen atalik zailena?

EuskoSkillsetan esango nuke zailena bigarren egunean aurkeztutako modifikazioa izan zela. Spainskillsetan ordea, programaziorekin arazoak izan nituen eta modifikazioa errazagoa izan zen Zenbat jende egon zienten, gutxi gora behera egun horretan?

Espainako txapelketa desberdina zen?

Euskadikoan 6 lehiakide ginen, Spainakoan 13. Bai espainakoa ezberdina izan zen baita konpletuagoa ere. Espainakoan aramairu electriko bat kabletau behar izan nuen, baita fallo detekzioa egin ere.

Estregarria zen?

Bi txapelketak oso gogorrak izan ziren baina gehien bat espainakoa.

Madrilen ordu asko konpetitzen egon ginen. Lehenngo egunean 8 ordu bigarrenean 9 ordu inguruan eta azkenengo egunean 5 ordu jarraian.

Gainera denborak zure kontra egiten du beti eta oso konstanteaizan behar zara. Baita gende asko zere egiten zauden ikusten pasatzen dira eta nahiz eta kasu handirik ez egin zuri begira bertan daudela badakizu.

Nolakoak ziren egun horiek?

Konpetizioa egunak gogorrak dira goiz altsatzen zara eta hotelean gosaltzen duzu. Guztia prestatu ostean organizazioko busa hartzen duzu eta eraikinera joaten zara.

Gure kasuan bertan goizeko 9etan egon behar ginen. 9.15 aldera nire probako konpetiudore guztiak elkartzen ginen epaileekin eta egun horretako proba aszaltzen ziguten.

Amaitzerakoan; 10rrak inguru proba hasten zen. Normalean 4 ordu egoten ginen konpetitzen bazkaldu baino lehen.Bazkaldu ondoren probarekin jarraitzengenuen eta behar zen bezain beste luzatu ahal zen. Batzuetan 20:30 amaitzen genuen eta ondoren epaileek egindakoa ikusi behar zuten egindako loana puntuatzeko, hau asko luzatezen zen lehiakide dezente ginelako. Ondoren hotelera bueltatzen gienen organizazioaren autobusetan eta zuzenean afaltzera joaten ginen.

Nola prestatu zinen?

Nire kasuan prestakuntza gutxi izan dut. Abenduan lan egiten hasi nintzen nire zikloan formakuntza duala egiten ari naizelako orduan oso denbora libre gutxi izan dut proba ondo prestatu ahal izateko.

Jaso zenuen opariren bat irabazteagatik?

Euskadikoan irabazteagatik sponsorra; gure kasuan siemens opari batzuk eman zizkikun; bozgoragailu bat, kamiseta bat eta txapela, bestalde erakunedak tableta bat, urrezko domina eta irabazlearen txapela oparitu zidan. Espainakoan aldiz, ez zen horrela izan; sponsorrak lehengo hiru lehiakideei kabletuatako koadroa oparitu digu baina erakundeak ez digu ezer oparitu.

17

18 ikastetxeaz

Digitalizazio plana

Chromebookak DBHn eta Batxilergoan Yera Berriatua

I

kasturte honetan, Hezkunzta Sailak bere Hezkuntza Sistemaren Eraldaketa Digitalerako Planaren barruan, ikasle guztiei ordenagailu eramangarri bat emateko asmoa zeukan eta holan izan da.

Txandaka, mailaz maila, ikasleek plan honek proposatutako gailuak eskuratzeko aukera izan dute.

Ekipo horiek renting eredu baten bidez erosi dira, beraz, ikasleak ikastetxean dagoen bitartean bere ikasketak burutzeko erabili ahal izango du prozesu horretan beharrezkoa den beste tresna bat izanik.

Koldo Mitxelena ikastetxeak teknologiaren aldeko apostua egin dugu beti. Duela hogei urte baino gehiago teknologia berriak txertatzeko proiektuari hasiera eman genion. Komunikazioak eta ikastetxeko ekipoak berriztu behar izan ziren funtzionamendua aldatu ahal izateko. Ondoren, 2011-2012 ikasturtean Eskola 2.0 programari esker 1. mailan ikasle bakoitzak minieramangarri bat zeukan eskura ikasgelak digitalak bihurtuz. Bidea jarraituz, 2015-2016, DBH4. mailan, ikasleek eta irakasleek digitalean

lan egiten zuten (paperezko testu libururik gabe), bakoitzak bere Chromebooka erabiliz.

Hurrengo ikasturteetan Chromebookak mailaz maila zabaltzen joan ziren eta 20202021 ikasturterako ikasle bakoitzak bere Chromebook propioa zeukan.

Orain, Hezkuntzak hartu du ardura, familek ez dute erosi behar, horrek suposatzen duen karga sahieztuz.

Horrela, Ikastetxe guztiok eta ikasle guztiek aukera berdinak izatea lortu dugu. Horretaz gain, Digitalizazio Plan bat diseinatu behar dugu, Europar markoan oinarrituta, erronkei erantzuna emateko eta bidea finkatzeko.

Plangintza hau ikastetxe guztiek egin behar dute, eta horretarako Sailak gida bat sortu du. Gida hori eratzen laguntzeko ikastetxe pilotu izendatuak izan ginen.

Bestalde, pandemia garaian jarduera didaktikoak (online edo

hibridoak) aurrera eramateko ikastetxeetan egon ziren azpiegitura arazoak direla eta, Hezkuntza Sailak ikasgelak baliabide berriekin hornitzea erabaki du. Hala nola, ukimen monitoreak, kamara eta mikrofonoak, ea. gela guztietan jartzeko asmoa du. Tresneria hau guztia probatzeko proiektu pilotu batean parte hartzen ari gara, eta horretarako Gela hibrido bat atondu digute.

Koldo Mitxelena osatzen dugun komunitatearen konpromisoa da urte hauetan egindako lanarekin jarraitzea eta gure ikasleei beren ikaskuntzan eta garapenean laguntzeko agertzen diren aukera guztiak aprobetxatzea.

Beheko argazkietan: IKTero txikiak (DBH1-2koak), IKTero ertainak (DBH3-4koak) eta IKTEero handiak (Batxikoak)

Ikastetxeaz

19

Arabako "Gure kirola sariak" Hiru neska koldokide sarituak izan dira: Mireia Vizuete batxilergoko ikaslea eta Leire Garai eta Irantzu Garcia de Garayo, ikasle ohiak

G

asteizko Udalak eta Arabako Foru Aldundiak "gure Kirola Sariak" galaren lehen edizioa antolatu dute.

Ekitaldia Gasteizko eta Arabako kirolaren arloko merezimenduak omentzeko eta omentzeko izango da.

80 kirolari eta erakundek baino gehiagok jaso dute saria Europa Jauregian.

Bertan izan dira Udalbatzako ordezkariak, Gorka Urtaran Gasteizko alkatea eta Livia López Kirol eta Osasun zinegotzia buru zirela.

Mireia Vizuete batxilergooko 1. mailako ikasketak kirolarekin uztartzen ditu. Kroaziako Porec hirian ospatzen den Karate Youth Leagueko Munduko Ligan, emakumezkoen kadete mailan brontzezko domina irabazi du.

Dominaren arrakasta biribilaz gain, dominaren zailtasuna gehitzen da, zazpi borrokaldi egitea 76 partehartzaileko kategoria batean.

Dominarako bidea ez zen erraza izan, Italia, Azerbaijan, Eslovakia, Frantzia eta Bielorrusiako lehiakideak garaitu behar izan baitzituen, eta

finalerdietan Nina Kvasnicova lehiakide eslovakiarraren aurka galdu. Bere osaba den Jagoba Vizuete entrenatzaileak (Koldo Mitxelenako ikasle-ohia) zuzendu zuen lehiaketan.

Arabako pilotaririk onena den Leire Garai ikasle-ohiak One Wall modalitateko Europako txapela lortu zuen Holandan, horma bakarreko frontoian. Nazioarteko pilota-diziplina honetan, txaparik gabeko horma bakar batean jokatzen da, fronteniseko pilota batekin, ohikoa baino bigunagoa, eta horrek tanto luzeagoak egitea ahalbidetzen du, ahalmen fisikoa eta indarraren kalterako trebetasunak garrantzia hartuz.

Garaik, hainbat eszenatokitan moldatzeko aukera ematen dion aldakortasun horrekin, diziplina horretara ondo egokitzen zela erakutsi zuen, eta euskal konbinatua garaipenera eraman zuen, gainerako herrialde partehartzaileak gaindituz.

Irantzu Garcia de Garayo ikasle-ohiak, Gasteizko Fitness taldearekin, zilarrezko domina lortu zuen Karate Kumite modalitateko taldekako Espainiako txapelketan,Torrelavegan.

Lehen kanporaketan Madrilgo Dasan taldea menderatu zuten, final-zortzirenetan Kataluniako Montornes hartu zuten mendean, final-laurdenetan Errioxako Pedro Fernandez eta finalerdian Andaluziako No Kachi. Finalerako bidea, kanporaketa guztietan borroka bakarra galdu ondoren, ezin izan zuten urrezko domina lortu, Kanarietako Gankaku taldearen aurka galdu baitzuten.

20 ikastetxeaz Mireia Vizuete, koldokume bat Espainiako karate selekzioan Oihane

Mireia Vizuete, gure batxilergoko lehen mailako ikaskidea, izugarrizko pertsona da, baina horretaz gain karateka

ere bada, eta Espainiako karate selekzioak deitu du. Zorionak eman behar dizkiogu, eta, gainera, ausartu gara pixka bat gehiago jakiten.

Noiz hasi zinen karatea praktikatzen? Nolakoa izan da zure esperientzia hona iritsi arte?

3 ureterekin. Betidanik gustatu izan zait nire lagun guztiekin entrenatzera joatea, ikastetxetik eta egunerokotasunetik askatzeko modu bat baitzen; beraz, entrenatzea ez da inoiz arazo izan niretzat.

Egunean zenbat ordu ematen dituzu entrenatzen?

Guztira, egunean bi ordu entrenatzen ditut astelenetik ostiralera, baina indar-ariketetan eta karate-ariketetan banatzen ditut asteko egunaren arabera.

Zer ekartzen dizu kirolak zure bizitzan? Zeintzuk dira karatearen puntu positiboak?

Kirolak, oro har, diziplina handia eman dit nire bizitzan, ez baita batere erraza ikasketak aurrera ateratzea eta entrenamendu guztiak betetzea. Ere, gehien gustatzen zaidana da eguneroko kezkak uxatzen laguntzen didala.

Ordubete dut benetan gustatzen zaidana egiteko, arreta jartzeko eta bakarrik une horretan egiten ari naizen lanari garrantzia emateko, zure prokupazioak alde batera utzita.

Karateak gauza on asko ekarri

dizkit. Hasteko, beharrezkoa denean neure burua nola defendatu irakatzi didalako, eta hori denok ikasi beharko genukeen zerbait dela uste dut. Gainera, lehen esan dudan bezala, entrenatzerako orduan

arazoak edo kezkak alde batera uzten laguntzen dit, eta horrek nire ikasketa-orduak eraginkorragoak izatea lortzen du.

Kirol zoragarri honek eman didan

Ikastetxeaz

gauzarik garrantzitsuenetako bat ezagutu ditudan pertsonak dira.

Pertsona horiekin denbora asko pasatzen dut, eta oso une politak partekatu ahal izan ditut.

Karatean topatzen dudan beste puntu positiboetako bat bidaiak dira. Horri esker, Espainiako gune gehienak ezagutu ahal izan ditut, eta Europako hainbat zati ezagutzeko aukera izan dut, hainbat lehiaketatan parte hartzeko.

Kirolak ikasketetan hobeto egoten laguntzen dizula uste duzu? zergatik?

Noski! Kirolari esker eta txikitan

egiten nituen eskolaz kanpoko ekintzei esker nire eguneroko eginbeharrak antolatzen ikasteko aukera izan dut.. Ere, askotan ez dudanez denbora askorik ikasteko, ikasketak egunean eramaten laguntzen dit, horrela azterketak baino lehen bakarrik errepaso txikiak egiten ditut entrenamendurik galdu gabe. Gainera, kirol pixka bat egiteak une batez eguneroko arazo edo kezketatik deskonektatzea eragiten du, eta zure ikasketak eraginkorragoak izatea lortzen du.

Ez da erraza entrenamenduak eta ikasketak aldi berean betetzea, baina antolaketa besterik ez da behar.

Lehiaketa gustatzen zaizu? Zerbait utzi behar al duzu lehiatzeko?

Pila bat gustatzen zait lehiatzea, egunero egiten duzun ahalegin

guztia erakusteko modua baita.

Asko gustatzen zait lagunekin bidaiatzea eta lehiaz gozatzea, bai ksnpoan, eta bai tatamiaren barruan. Nire ustez, lehiaketak zure kirolean haztea eragiten du, beti daukazulako buruan helburu bat eta iritsi nahi duzun meta bat. Lehiaketei eta horietan egiten dituzun borrokei esker, zure akatsak ikustea lortzen duzu, eta horrek karateka gisa duzun maila pixkanaka igotzea sorrarazten dizu.

Egia da lehiatzeko sakrifizio asko egiten direla, baina nire ustez merezi dute. Asteburu gehienetan ezin duzu lagunekin geratu, normalean lehiaketa edo entrenamenduren bat izaten duzulako. Horretaz gain, karatean pisua kontrolatu behar da, eta gauza zailenetako bat da niretzat. Kategoria bakoitzean pisu desberdinak daude, beraz, zure pisuaren arabera kategoaria batean edo bestean parte hartzen duzu.

Lehiaketa bakoitzaren aurretik pisaketa bat egiten da kirolari guztiak dagokien pisuan daudela egiaztatzeko; beraz, urtean zehar lehiatzen ari zaren pisua pasatzen baduzu, elikadura kontuan hartzen eta dieta eginten hazi behar duzu, beharrezkoa bada.

Zer suposatu du zuretzat Espainiako selekzioaren deialdiak?

Txikitatik amestu izan dut hori, nire osaba Jagoba karatearen gorenean ikusten bainuen beti, eta horixe zen lortu nahi nuena. Ez dakit zergatik, baina betidanik Espainiako selekzioak arreta asko deitu dit, eta gurasoek esan zidatenean azkenean beraiekin entrenamendua egiteko deitu zidatela, oso une

berezia izan zen niretzat.

Beti ikusi dut oso urrun eta zaila den zerbait bezala, eta behin baino gehiagotan zalantzan egon naiz ea lortuko ote nuen entrenamenduren batera joatea, baina ahaleginarekin eta gogoarekin nahi duzun guztia lor daiteke.

Selekzioarekin entrenatzeak puntu positibo asko ematen ditu zure kirolhazkunderako, oso maila altuan eta Espainiako karatekarik onenekin entrenatzen baita; beraz, orain bide horretaz gozatzea eta ahal den denbora gehien selekzioan mantentzea besterik ez dago.

Nola animatuko zenuke beste jendea zure kirola egitera?

Lehen esan dudan bezala, karateak gauza on asko ekartzen ditu. Nire ustez, beste kirol askok partekatzen ez dituzten balio asko ematen dizu, eta hori pila bat gustatzen zait. Pentsatzen hasten bazara, ez dago lehiarik taldekideen artean, eta banakako kirola izan arren, entrenatzen duzun kluba eta entrenatzen dituzun taldekide guztiak zure talde bihurtzen dira.

Hazten lagunduko dizuten pertsona zoragarriak ezagutuko dituzu, eta karatearekin kirola egiteaz gain, edozein arrisku-egoeratan zeure burua defendatzen ikasiko duzu.

Gauza on asko eskaintzen ditu kirol zoragarri honek, eta oso puntu txar gutxi aurkituko dituzu karatea egiterakoan.

Beraz, kirola egiten hazi nahi baduzu baina ez badakizu zein egin, karatea probatzen hazi, ziur nago gustatuko zaizula!

21

22 ikastetxeaz

Europako eTwinning saria 2022

2

020-2021 ikasturtean Idoia Zapirain ingeleseko irakasleak Batxi1eko ikasleen egin zuen eTwT-R-A-I-N proiektuak 2022ko Europako sari nagusia jaso du, eTwinning proiektu batek jaso dezakeen saririk nagusiena, hain zuzen ere. Aurkeztutako 1824 eskaeren artean, Europako estatuetako eTwinning Laguntza Zerbitzuek 365 proiektu aukeratu zituzten.16-19 urte bitartekoen kategoriako 82 proiektu aurkeztu ziren.

Ondoren, nazioarteko epaimahaiek 12 proiektu izendatu eta ebaluatu zituzten eta lehiaketaren azken fasean sartu ziren.

Apirilaren hasieran jakin genuen sari nagusia irabazi egin genuela. “eTwT-R-A-I-N proiektua bikaintasunez garatutako proiektua da. Metodologia aktiboak erabiliz, ahozko zein idatzizko komunikazioa garatzeko aukerak eskaintzen ditu proiektu honek (...)

Hizkuntz komunikazioarako gaitasun onek herritartasun arduratsua, parte-hartze sozial aktiboa eta lankidetza-lana dakartza eta horixe da eTwT-R-A-I-N proiektua.

Metodologia aktiboak ezin hobe erabiltzen dituen proiektua da, ondo diseinatutakoa eta gauzatutakoa. Irakasleek bazkideen arteko lankidetza bikaina eraikitzea lortu dute, elkarrekiko konfiantza sendoan oinarrituta”.

Aristea Politi, Europako Batzordea. Europako

Hau da Europako Parlamentuko Kultura eta Hezkuntza Batzordeak bidali digun zorion mezua: epaimahaiak bereziki baloratu du etorkizuneko hirietan arreta jartzea eta hirien diseinua lantzea oso garrantzitsua baita New European Bauhaus ekimenerako (eTwinning 2022 urteko gaia). Ikasleek komunikazio eta gaitasun digitalak lantzen dituzte eta konturatzen dira Interneteko erabiltzaileek (N-Netizens) Interneten arakatu eta komunikatu behar dutela

tolerantziaz (T-Tolerance), errespetuz (R-Respect), ekintzen bidez (A-Action) eta eraberrituz (I-Innovation). Proiektua aparteko jarduera sortengatik eta IKT tresna egokiak hautatzeagatik nabarmentzen dela azpirratu du.

“16 eta 19 urte bitartekoen eTwinning europar saria irabazi duzue zuen proiektua eredu delako. Oso ondo

Ikastetxeaz

23

irudikatu duzue eTwinning zer den. Diziplina anitzeko ikuspegia proiektuaren edukietan eta helburuetan islatzen da eta, oro har, baita zuen jarduera inspiratzaileen diseinuan ere. Mundu osoan zehar bidaiatzea ametsa da gazte eta helduentzat, eta hori, metodologia aktiboetan oinarritutatako proiektu nabarmena diseinatuz lortu duzue.

Jarduerak anitzak eta aberatsak dira eta emaitza bikainak. Zorionak eTwTRAIN-i Europan zehar abentura harrigarri bat diseinatzeagatik”.

Christos Bousoulas, eTwinning CSS. 2022ko urrian ospatuko den urterko jardunaldi nagusian jasoko du sari nagusia Koldo Mitxelenako Idoia Zapirain irakasleak. Bitartean, ikasleek oparia jaso dute ikasturtearen amaieran:

“Habéis ganado el premio europeo eTwinning de la categoría 16 y 19 años porque vuestro proyecto es un perfecto ejemplo de qué es un proyecto eTwinning. El enfoque multidisciplinar se refleja en los contenidos y objetivos del proyecto y, en general, en el diseño de vuestras actividades inspiradoras. Viajar por todo el mundo es un sueño para jóvenes y adultos que habéis conseguido diseñando un proyecto sobresaliente basado en metodologías activas.

Las actividades son variadas, ricas y con excelentes resultados. Felicidades a eTwTRAIN por diseñar una aventura sorprendente por toda Europa”. Christos Bousoulas, Servicio Central de Apoyo eTwinning en Bruselas.

24 ikastetxeaz Garbitzaileak | Elkarrizketa

"Los chicos hacen cosas terribles" Hamza, 4.A

Cuando vamos a estudiar al instituto algunos hacemos cosas que en casa no haríamos; como pintarrajear las mesas, usar los baños como no es debido, tirar las cosas al suelo y más. Mientras hacemos eso no pensamos en quienes tienen que limpiarlo y les hacemos

tener más trabajo de lo que es debido. En nuestro edificio hay tres limpiadoras de las cuales he podido entrevistar a dos: Isabela, que se dedica a limpiar el ala derecha del segundo piso (las clases de 3º); y Eli, que se ocupa del ala izquierda del segundo piso.

¿De qué hora a qué hora estáis trabajando?

abriendo un grifo y lo apuntando hacia fuera.

Eli: Normalmente empezamos a las 2 y terminamos a las 9. Es decir, estamos en el instituto más tiempo que los alumnos y salimos muy tarde.

Eli: más de una vez me he encontrado el vaso donde se pone el rastrillo lleno de pis y digo ‘’¿para qué quiero yo vuestro pís? ¿Para hacer un examen de orina o qué?’’

Hay muchas personas que creen que el trabajo de limpiador/a es muy sencillo o lo contrario, que es muy complicado. ¿A ustedes qué les parece?

Isabela: Las dos coincidimos en que no es muy complicado pero hay que saber hacerlo bien para no tardar; pero hay veces en el que se termina muy cansada. ¿Desde vuestro punto de vista quienes ensucian más, los chicos o las chicas? ¿Por qué razón piensas eso?

Isabela: No dudamos en decir que los chicos, porque en los baños hacen cosas terribles, o porque nadie los ve, o porque quieren hacer el tonto con sus amigos. ¿Qué es lo más raro con lo que os habéis encontrado?

Isabela: una vez me encontré el secador roto porque alguien se sentó encima; y además una vez tuve que secar todo el baño porque alguien lo había inundado

Aparte, una vez alguien rompió una bolsa que le pusimos a un orinal averiado y defecaron en él. No me enteré hasta tiempo después, porque noté que olía muy mal. ¿Ensucian más los de 3º o los de 4º?

Eli: Está claro que los de tercero ensucian mucho más, y ahí se nota la madurez que van cogiendo las personas, pero aún así antes de que llegaran este año los de tercero, los del año pasado no ensuciaban tanto.

Como algo más personal, ¿cómo es que llegaste a ser limpiador/a y mereció la pena?

Isabela: antes trabajaba en una

"Que nos respeten.

Nosotras estamos para limpiar lo normal, no tonterías. No os gustaría que vuestra madre tuviera que limpiar esto".

pescadería, después me pasaron a gerente de una pescadería de un supermercado, pero cuando me llegó la propuesta de trabajar de limpiadora de un instituto la acepté porque me pareció más cómodo la limpieza que estar quitando escamas y cortando pescados, además de mover cajas de mucho peso.

Eli: yo antes trabajaba en un restaurante como cocinera, pero cuando tuve hijos lo dejé para poder cuidarlos ya que era un trabajo que me consumía mucho tiempo. Más tarde empecé a trabajar limpiando casas por la mañana y limpiando el instituto por la tarde.

Por último, ¿tenéis algo que decirle a los alumnos?

Isabela: Principalmente que nos respeten, ya que nosotras estamos para limpiar lo normal, no tonterías. Imaginaros que vuestra madre es la que tuviera que limpiar eso, seguro que no os gustaría nada que limpiase cosas innecesarias como esas.

Además, deberíais cuidar mejor vuestro material escolar ya que a diario nos encontramos lápices, borragomas y más tirados por el suelo; ¡vuestros padres deben estar cansados de compraros tanto material!

Ikastetxeaz Katuak Koldo Mitxelenan

Colonias de gatos, ¿una buena idea?

Beñat, 4.A

A

lgunos de vosotros ya sabréis que en nuestro instituto hay una colonia de gatos asilvestrados o callejeros. Un punto en el que se facilita comida y cobijo a estos felinos domésticos. La iniciativa propuesta por GADEN y Esperanza Felina consiste en crear colonias para poder gestionar el problema ambiental que suponen estos animales.

Antes de continuar, es importante saber el impacto negativo que crean los gatos callejeros. En los últimos años las especies de animales “urbanos” han sufrido un gran declive (un declive del 12% en el caso de las aves). Son muchos los factores que han causado este problema, pero uno de los más notables ha sido la intervención negativa que han tenido los gatos callejeros hacia la fauna local.

Estos animales, los cuales se consideran especies exóticas e invasoras, son cazadores natos por naturaleza, lo cual quiere decir que tengan los sentidos muy desarrollados para cazar con facilidad. Según un estudio Británico, la cantidad de presas en el estómago de un gato pueden variar entre una y doce.

Los números propuestos en 2017 indican que en nuestra ciudad hay más de 300 gatos asilvestrados, lo cual quiere decir que con una media de 6 presas por día estos gatos acabarían con la vida de 1800 animales en escasos dos días (entre estos

animales se encuentran las aves, los anfibios, los reptiles y los pequeños mamíferos) Además de cazar para alimentarse, los gatos también cazan por instinto, para establecer territorios o para cebar a sus cachorros, esto elevaría la cifra aún más.

Algunas especies afectadas, como el gorrión común, la culebra de escalera o el sapo corredor están viéndose muy amenazadas en los últimos años a causa de estos felinos.

El proyecto que se está llevando a cabo en Vitoria-Gasteiz consiste en crear lugares que los gatos frecuenten para poder atraparlos y esterilizarlos. De esta forma los gatos no podrán reproducirse y se frenará la expansión de los mismos. El proyecto llevado a cabo por el gobierno vasco es rechazado por muchos naturalistas. Al fin y al cabo, aunque se pretenda que en un futuro desaparezcan los gatos callejeros, es difícil de conseguir. Además la comida que se les proporciona en estas colonias hacen que puedan llevar una mejor vida, ayudando de esta manera a la extinción de muchas especies.

Los naturalistas sugieren medidas más drásticas,

argumentando que al eliminar un gato del medio urbano salvarías cientos de animales los cuales sí que son propios de la naturaleza urbana.

Al inicio de este artículo todos vosotros habríais respondido a la pregunta diciendo que os parece una buena idea proteger a los gatos asilvestrados, tras leerlo todo puede que vuestra opinión haya cambiado. Dicho todo esto, ¿Crees que las colonias de gatos son una buena opción? ¿Prefieres ayudar a una especie exótica e invasora y perjudicar de esta forma a la fauna local?

25

26 Proiektuak eTwinning | BATXILERGOA 1

‘I Have a Dream’

eTwinning proiektua 2021-2022 Ametsetan murgilduta ibili dira Batxilergoko 1. mailako ikasleak. Aukera izan dute orainaldiarekin, iraganarekin eta etorkizunarekin amets egiteko.

FIRST DREAMS Elkar ezagutzeko, gelako armairuak diseinatu eta takillak bete egin genituen. Takilla guztiak irekita utzi genituen, giltzarrapo astunik gabe, kideen gustuak ezagut genezan. Eta, itxura guztien arabera, baziren bat egin zutenak.

Erronkak ere ez ziren nolanahikoak izan!

Proiektuaren logoa aukeratzeko, Batxi 2ko ikasleak gonbidatu genituen. Hemen duzue Koldo Mitxelenak sortutako logoen bilduma.

Poloniako logoak irabazi zuen.

Nazioarteko taldeak osa ateak ireki tzeko genituen. H orrela, ikasl bakoitzak b e ere trebetasu n eta gustue araberako taldea auke n ratu zuen: n medikuntza atura, , justizia so ziala, tekno artea, litera logia, tura, kirola, zinema, mu sika, eta abar.

Proiektuak PAST DREAMS

27

Iraganeko ametsak lantzeko, filosofia eta historiako mintegiekin lan egin genuen. Euskal Herriko XX. mendearen bigarren erdialdean kokatuko ginen eta 1975-1985 hamarkada aukeratu genuen. Ikasle bakoitzak bere nazioarteko gaiari heldu zion eta berrien bilduma osatu genuen Euskal Herriaren memoria historikoa proiektuko kideekin partekatzeko. Nazioarteko historian gertatukoa ere ikasi genuen: Velvet Revolution Pragan, Italiako Brigada Gorriak, The Carnation Revolution Portugalen eta gehiago.

Poloniatik bidali ziguten irudia.

Irudiekin gif-ak sortu genituen eta Copyright-ari buruzko lanketa egin genuen. Creative Commons lizentziak erabiltzen ikasi genuen eta egileari aitortza zor diogula. Safer Internet Day 2022 ospatu genuen Koldo Mitxelenan.

Nazioarteko iraganeko istorioak komiki bihurtu genituen. TwinSpace-eko foroan komikien hasierak publikatu genituen eta proiektuko kideek istorioak amaitu zituzten. This is The International Past.

28 Proiektuak

eTwinning | BATXILERGOA 1 ‘I Have a Dream’

FUTURE DREAMS Etorkizuna amets. Etorkizuneko eskola diseinatu genuen nazioarteko talde eta gaien arabera. Honela, talde bakoitzak gela bat irudikatzeko ardura izan zuen. Earth Day Lurraren Egunarekin hasi eta The New European Bauhaus-era pasa ginen.

Edertasuna, iraunkortasuna eta inklusibitatea oinarri hartuta, Europako Batasunaren estrategi hau “green washing” den ala ez eztabaidatu genuen. Etorkizuneko habitata pertsona guztientzako eta planetarekiko jasangarriak diren heinean izango dira ederrak.

FAREWELL: AGUR!!

Takillak itxi genituen eta proiektuari agur esan genion. Bideoan doa laburpena.

LIVE SESSIONS Proiektuko kideak ezagutzen pantailaz bestalde.

Irudi eta bideo gehiago proiektuko webgunean dituzue.

Proiektuak

29

Hezkidetza aren o m s i n i m e f a n et e r a n u s a t bat n i e d t r r u t Be s a k i e best n e r a g u t i r a alde la r o p o d n a j a b s tra á m o s r u c o r smo. i Ot n i m e f l e y igualdad

C

OVID-19ren pandemiaren aurka hartutako salbuespen-neurrien presiopean hasi genuen 2021-2022 ikasturtea. Neurri horiek lagun bizi izan gara azken bi urteotan: maskaren erabilera, segurtasun-distantzia, aurrez aurreko bilerak egiteko ezintasuna… Lantaldeen antolatzea eta jarduera osagarriak ere oso mugatuta egon dira murrizketen ondorioz.

Irailean, aurreko ikasturteetan bezala, berdintasun-batzordeak sortzeko deialdia luzatu genuen.

DBHko 3. eta 4. mailako ikasleen erantzuna zabala izan zen: 40 gazte inguru prest agertu ziren gizarte feminista baten alde egiteko lan. Batxilergoan zailagoa da akademikoak ez diren bestelako jardueretan

E

mpezamos el curso 2021-2022 bajo la presión de las medidas excepcionales adoptadas contra la pandemia del COVID 19, medidas con las que venimos conviviendo estos dos últimos años: uso de las mascarillas, distancia de seguridad, imposibilidad de hacer reuniones presenciales, ni organizar grupos de trabajo,actividades complementarias muy limitadas por las propias restricciones…

En setiembre, como en cursos anteriores, hicimos una convocatoria para crear las comisiones de igualdad (Berdintasun Batzordeak), de nuevo la respuesta del alumnado de 3º y 4º de ESO fue generosa: alrededor de 40 jóvenes están

30 Proiektuak parte hartzea, baina, hala ere, 30 gazte baino gehiago ditugu batzordean.

Aurten, berriz ere, 1. eta 2. mailako Batzorde Txikia dugu. Laguntza emateaz gain, egun seinalatuetan jarduerak antolatzeko prest dago. Batzorde horretako hainbat ikaslek hartu dute parte Beldur Barik elkarteak antolatutako lehiaketan.

Baldintza horietan eman genion hasiera gure ibilbideari, ziurgabetasun haundiz, baina, baita ikastetxean normaltasun guneak berreskuratzeko gogoz ere bai.

Lehenengo hiruhilekoan hainbat jarduera antolatu genituen azaroaren 25arekin lotuta. Premiazkoa da, esparru guztietan, indarkeria matxistaren kontra borrokatzen eta salatzen jarraitzea. Asmo horrekin hainbat jarduera gauzatu genituen JARRI ZURE

HARIA INDARKERIA MATXISTEN KONTRA!

lelopean.

Azaroaren 25a baino egun batzuk lehenago berdintasun batzordeko aktibistek manifestu bat irakurri zuten DBHko eta Batxilergoko gela guztietan. Horretaz gain institutuko gizonezko langileek (irakasleek eta irakasleak ez diren langileek) indarkeria matxistaren aurkako beren manifestua egin zuten bideo batean islatu zutena. Ikastetxeko ikasgela guztietan eta ordu berean proiektatu zen grabatu zuten bideoa.

Indarkeria matxista mailaz maila gorantz egiten duen zerbait denez, ikastetxeko eskailera guztietan indarkeriaren aurkako eskailera irudikatu genuen.

Ikasturteak aurrerantz jo zuen eta COVID19ren aurkako neurriak ez zituzten leundu, eta guk abendurako antolatu nahi genuen gure aste feminista. Ez zen posible izan, kutsatze handiko une batean geunden eta ezin izan genuen aurrera eraman data horietan. Zenbait datarekin jolasean ibili ostean, azkenean zerbait antolatu ahal izan genuen urtarrilaren amaierarako.

Ezin izan genuen, berriz ere, gauzatu zenbaitetan geroratua genuen gure MINTZAKAFEA geroratua. Etsigarria guztientzat.

Gure programa premiazkoak iruditzen zaizkigun gaiak ikasgelan lantzera mugatu zen. Ikasturte honetan baloratu dugu gure ikasleei maskulinitate positi

dispuestos a trabajar por una sociedad feminista. En bachillerato es más complicado dedicar el tiempo a otras actividades que no sean las estrictamente académicas, pero a pesar de esto contamos con más de 30 jóvenes en la comisión.

De nuevo contamos con un “Batzorde Txiki” en 1º y 2º que da apoyo y está dispuesto a organizar actividades en las fechas más señaladas. Así han sido varias alumnas de esta comisión las que han participado en el concurso organizado por Beldur Barik.

En estas condiciones dimos inicio a nuestra andadura, con muchas incertidumbres, pero también con ganas de habilitar en el centro espacios de normalidad.

Durante el primer trimestre organizamos varias actividades relacionadas con la fecha del 25 de noviembre. Es una necesidad urgente seguir luchando y denunciando la violencia machista en todos los ámbitos. Para ello hemos llevado a cabo varias intervenciones bajo el lema: JARRI ZURE HARIA INDARKERIA MATXISTEN KONTRA! En la semana anterior las activistas de la comisión de igualdad leyeron un manifiesto en todas las clases de ESO y Bachillerato. A esto hay que añadir que los trabajadores hombres del instituto (profesores y personal no docente) hicieron su propia declaración contra la violencia machista y grabaron un vídeo que se pudo ver en todas las clases del centro a la misma hora.

Hay que añadir nuestra escalera contra la violencia. Porque la violencia machista es algo que se va haciendo peldaño a peldaño, en todas las escaleras del centro se puede ver esta escala…

El curso sigue adelante y las medidas contra el COVID no se suavizan, y nosotras queremos organizar nuestra semana feminista para el mes de diciembre. No es posible, estamos en un momento de enorme contagio y no es posible organizar nuestro aplazado MINTZAKAFE. Retrasamos la organización al 12 enero…

Tampoco es posible. Por fin a finales de enero podemos organizar algo, pero desde luego mintzakafea no.

Decepcionante para todas.

Nuestro programa se reduce a trabajar en el aula los temas que nos parecen urgentes, este curso hemos valorado que acercar a nuestro alumnado modelos de masculinidad positiva es un tema que hay

Proiektuak

31

32 Proiektuak boaren ereduak hurbiltzea lehenbailehen landu beharreko gaia dela, eta hala planteatu dugu batxilergoko eta DBHko 4. mailako ikasleentzat. Irakasleok ere, 4 orduko prestakuntza bi saiotan jorratu genuen gaia. Ibai Fresnedok, gaian aditua den Hiruki Larrosa kolektiboko kideak, bideratu zituen saioak.

Lanean jarraitu dugu eta aurreko ikasturteetan hasitako jarduera batzuei jarraipena eman diegu.

Irakurketa talde feministak batxilergoko lehen mailako eta DBHko 4. mailako 10 ikaslerekin ekin zion urtarrilean bere ibilbideari. Murrizketak direla eta hiru irakurketa baino ez ditugu izan, ez da gehiagorako betarik. Hauexek dira irakurritako liburuak: Ultramorea, Moio eta Olivetti.

Martxoaren 8a egun enblematiko eta aldarrikatzailea da, eta ez dugu aukera galdu nahi izan emakumeok borrokan jarraitzen dugula aldarrikatzeko. Oraingoan, berdintasunaren bidean ditugun mugak agerian utzi nahi izan genituen. Jarduera artistiko baten bidez bideratu nahi izan genuen gure aldarrikapena. Institutuko sarreretako zorua benetako berdintasuna lortzeko eguneroko bidea zailtzen diguten esaldi eta gaiekin estali dugu: mikromatxismoak, taldeak eta atzera bultzatzen gaituzten kolektiboak. Aurrera egiten uzten ez digun guztia zapaldu nahi dugu, eta ikastetxera sartuko den pertsona orok zapal dezala nahi dugu, gurekin bat eginez atzera egiterik ez duen berdintasunaren bidean.

Ikasturtea zaila izan da, baina ez dugu gelditu nahi izan. Borroka feminista aktiboki mantentzen duen talde indartsua dugu; horregatik, urtero bezala, tailerrak antolatu ditugu gehien kezkatzen gaituzten gaiak jorratzeko. Irakasle guztiak inplikatuta daude borroka horretan, batzuetan aktiboki parte hartzen dute berdintasun-batzordeek prestatutako jardueretan; adibidez, azaroaren 25eko Batukadan, Kolonbia-Euskadi GKEarekin batera. Beste batzuetan eskola-orduak eskeinita ikasleen prestakuntza errazteko, hala nola, indarkeria matxistaren prebentzioan edo sexu-orientazioan (lesbianismoa eta bisexualitatea).

Bestalde, Batxilergo eta DBH 3. eta 4. mailetako

que abordar cuanto antes y así lo planteamos para los cursos de bachillerato y de 4º de ESO. También el claustro de profesores y profesoras, en dos sesiones de 4 horas de formación, trabaja el tema.

Somos dirigidos en esta tarea por Ibai Fresnedo, miembro del colectivo “Hiruki Larrosa”, especialista en esta temática.

Seguimos trabajando y dando continuidad a algunas de las actividades emprendidas el curso pasado. El club de lectura feminista reinicia su andadura con 10 alumnas de primero de bachillerato y 4º de ESO. Hemos previsto tres lecturas, este curso, debido a las restricciones, no hay tiempo para más: Ultramorea, Moio y Olivetti.

El día 8 de marzo es una fecha emblemática y reivindicativa y no queremos perder la oportunidad de salir y reivindicar que las mujeres seguimos en la lucha. Esta vez queríamos visibilizar nuestros límites en el camino de la igualdad mediante una intervención artística reivindicativa. Hemos cubierto el suelo de las entradas al instituto con frases y tópicos que nos dificultan nuestro camino diario hacia una igualdad real: micromachismos, grupos y colectivos que nos empujan hacia atrás… Queremos pisar todo aquello que no nos deja avanzar, y queremos que toda persona que entre en el centro lo pise también y así se una a nosotras en este camino que no puede tener marcha atrás.

El curso ha sido complicado, pero no hemos querido parar. Tenemos un capital humano que mantiene activa la lucha feminista, por eso hemos organizado talleres en todos los cursos abordando los temas que más nos preocupan. Todo el profesorado está implicado en esta lucha, unas veces participando activamente en las actividades preparadas por las comisiones de igualdad, como por ejemplo en la Batukada del 25 de noviembre junto a la ONG Colombia-Euskadi. Otras veces cediendo sus horas lectivas, facilitando así que el alumnado se forme en temas tan importantes como la prevención de la violencia machista u orientación sexual (lesbianismo y bisexualidad).

Proiektuak

berdintasun-batzordeetako ikasleek berdintasunarekin lotutako gaiei buruzko tailerrak eman dizkiete 1. eta 2. mailako ikasleei. Berdinen arteko prestakuntza hori oso positiboki baloratzen du hezkuntza-komunitate osoak, eta, gure ustez, oso lagungarria da bizikidetza-giro positiboa sortzeko.

Laburpen hau amaitzeko, ezin dugu aipatu gabe utzi Gasteizko Unamuno institutuarekin izandako lankidetza, eta eskerrak eman nahi dizkiogu Fisika teorikoan doktore den Verónica Errastiren hitzaldira gonbidatzeagatik. Hitzaldi horretara batxilergo zientifikoko 2. mailako ikasleekin joan ginen, Neska eta Emakume Zientzialarien Nazioarteko Eguna ospatzera.

Gure urteko ibilbidea maiatzaren 17an Homofobia, Transfobia eta Bifobiaren aurkako Nazioarteko Eguna aldarrikatuz amaituko dugu, ziur baikaude kausa horiek agerian utzi behar direla eta egunero erne egon behar dugula.

Une zailak bizi ditugu, ziurgabetasunez josiak, baina ziur gaude gure borrokak ezin duela zalantzarik izan edo atsedenik hartu. GORA BORROKA FEMINISTA!!

Las alumnas y alumnos de las comisiones de igualdad de bachillerato y de 3º y 4º de ESO han impartido al alumnado de 1º y 2º talleres sobre temas relacionados con las relaciones igualitarias, esta formación entre iguales es valorada muy positivamente por toda la comunidad educativa, creemos firmemente que es un factor determinante a la hora de crear un clima de convivencia positiva.

Para terminar este resumen del curso no podemos dejar de mencionar la colaboración con el instituto Unamuno de Vitoria-Gasteiz y agradecer su invitación a la charla de Verónica Errasti, doctora en Física teórica, a la que asistimos con el alumnado de 2º del bachillerato científico, para conmemorar el “Día internacional de la Mujer y la niña en la ciencia”.

Terminaremos nuestra andadura anual reivindicando el 17 de mayo Día Internacional contra la Homofobia, la Transfobia y la Bifobia, porque estamos convencidas de que hay que visibilizar estas causas y que no podemos bajar la guardia ni un solo día.

Estamos viviendo momentos difíciles, llenos de incertidumbres, pero estamos convencidas que nuestra lucha no puede permitirse vacilaciones ni descansos. GORA BORROKA FEMINISTA!!

33

34 Proiektuak Cansat | BATXILERGOA

Koldo Mitxelena, Cansat lehiaketako irabazlea izan da EAEan azkenengo bi urteetan ASIER BARKERO

Cansat: Erabateko STEAM proiektua Batxilergorako

STEAM hezkuntza (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics), amerikako estatu batuetan (AEB) jaiotakoa, bost diziplina hauen ikasketa integral eta praktikoa bultzatzen duen ikuspuntu pedagogikoa da. Beronen xedea, ikasleek oinarrizkoak, diziplinarrak eta zeharkakoak diren konpetentzien barneraketan eta mundu errealeko arazoen ebazpenean gaitasunen eskuraketan datza.

EAEko hezkuntza sailak STEAM EUSKADI estrategiaren baitan, ikastetxeak eta goi mailako teknologia enpresak bikotetan lotzea nahi ditu STEAM proiektuak ikasgeletan garatzeko. Hezkuntza sailak, ikastetxe-enpresa bikote sare bat eraiki eta mantentzeko eta partaideentzat erabilgarri izango de STEAM proiektuen bilduma bat egiteko ardura eman dio INNOBASQUEri. Bikoteka loturiko sare honek STEAM SHARE du izena.

STEAM SHARE sareketa honekin, goi mailako teknologietan irakaslegoaren konpetentziak hobetzea eta ikasgeletan STEAM sistema pedagogikoak ezartzea bilatzen da.

Koldomitxelenak STEAM SHAREAn parte hartzea erabaki zuen orain dela bi urte. Koldomitxelena, goi mailako teknologietan murgilduta dagoen Elgoibarko AVS (Added Value Solutions) enpresarekin lotu zen. AVS bikaintasunera bideraturiko enpresa bat da, laserrak, hutsa, ultrahutsa, eta beste zenbait proiektu daramatza, NASA eta beste espazio agentziak bezeroetako batzuk direlarik.

Proiektuak Baina…Zer da CanSat? CanSat Europako Agentzia Espazialak (ESA) sustatutako STEAM proiektua hezigarria da, ESERO (European Space Education Resource Office) bitarteko izanik. CanSat, “Can” lata “Sat” satelitea esan nahi du.

CanSat Autonomia-erkidego, Estatu eta Europa mailan egiten den lehiaketa bat da, eta bertan, stelite batek dauzkan azpisistema garrantzitsuenak, hala nola, energia, sentsore eta komunikazioa bateratzen dituen satelite bat eraikitzearen erronka bideratzen die ikasleei, baina freskagarri lata baten tamaina eta bolumenean.

Sateliteak suziri baten bitartez mila metrotako altuerara jaurtitzen dira, suziriak sateliteak askatu, eta hauek era askotara egin dezakete lurreraketa, jausgailu batekin, edo modu kontrolatu batean parapente batekin edo drone bat izango balira bezala.

Erorketa tartean, zientzia saiakuntza edo erakusketa teknologikoa ematen da, berauen datuak telemetria erabiliz “lur estaziora” bidaltzen direlarik. (Lur estazioa: sentsore, kamara eta sateliteak sortzen dituen datuak jasotzen dituen portatil bat da).

Cansat | BATXILERGOA

Eta…¿Nola antolatzen da maila honetako proiektu bat ikastetxean?

Asier Barquerok, proiektuaren Project Managerrak nola lortu zuten azaltzen digu: “Ez da erraza honelako proiektu bat kudeatzea, baina esperientziak ikasleek gozatzen duten bitartean ikasten ari direla egiaztatu digu, eta hori ezinbestekoa da. Lehenik, Zuzendaritzaren sostengu eta apustua lortzea da, gure kasuan paregabea izan dena. Hurrengo pasusua proiektuan parte hartuko duten irakaslegoaren taldea egitea da. Talde hau egitean, komenigarria da arduino hardwarearen eta C++ programazioaren jakintzak dauzkan pertsona bat izatea taldean (edo RaspberryPI eta phyton).

Urrats hauek bete ostean, taldearen “nukleo sendoa” egituratu behar da, gure kasuan, “nukleo sendo” hau lau pertsonek eratzen dute, ni Project Manager bezala, Vega Martinez Zientzia arloko arduradun bezala, Idoia Zapirain Komunikazio Hedapen eta Ingelera arduradun bezala eta azkenik berarekin lankidetzan aritzea plazerra den AVSko Eider Gonzalez Elektronika Teknikaria.

Badira proiektuaren irakaslego taldean parte hartzen duten beste irakasle batzuk, baina hauek mugikorrak dira, hau da proiektuaren beharren arabera aldatzen joango direnak. Mugikorrak ez du esan nahi garrantzitsuak ez direnik, berez, ezinbestekoak dira proiektuaren garapen egokia lortzeko. Azkenik, eta proiektuaren ezarpena ikasgelan egin aurretik, irakaslego taldeak (KMSAT TALDEA) proiektuaren Unitate Didaktiko guztien digitalizazioa egin behar du. Satelitearen eraikuntza egiteko oinarrizko ezagutzak irakatsi ostean, ikasleek ze satelite mota egitea nahi duten erabakitzen dute, noski KMSAT TALDEaren aholkularitza bitarteko.”

Bai baina…Ikasgelan proiektuaren ezarpena egiterakoan aldaketa batzuk aurrera eraman behar izango zenituzten. Ez al da hala?

“2020-2021 ikasturtean Lehenengo Batxilergoan zeuden ikasleek ez zekiten ezer arduinori buruz, gutxiago oraindik nola arraio programatzen zen C++ lengoaiarekin. Ez soilik hori, 3D inpresoran diseinatutako satelitea inprimatu ahal izateko, noski diseinatzen jakin behar zuten, eta Tinkercad 3D programan diseinatu ahal izateko jakintzak -oso mugatuak ziren. Arazo guzti hauen multzoak proiektuaren garapenean kalte latzak sortu zituen.

Gertaera desegoki hau konpontzeko, zenbait mailatako curriculumak eraldatu egin ziren ikasleak Lehenengo Batxilergoko CanSat proiektua aurrera eramateko prestatuago heldu zitezen. Hala, DBH3tik ikasleek arduino hardwarearekin lehen kotaktuak izaten dituzte C++ lengoaia erabiliz. Gerora, DBH4n arduino eta C++ ariketa zailagoak burutzen dituzte, unitate didaktikoaren azken atalean, etorkizuneko sateliteek eraman ditzaketen sentsoreak programatzen bukatzen dutelarik. Maila honetan, satelite simple baten diseinua egiteko eskakizuna ere bideratzen zaie.

Lehenengo Batxilergoan proiektuak hiru hile eta erdi irauten ditu. Egia da denbora asko dela, baina moldatzen gara geratzen zaigun denboran beste bost unitate didaktiko aurrera eramateko.”

35

36 Proiektuak Eta zer azaldu diezagukezue azken bi urteetan EAEko irabazleak izan diren sateliteei buruz?

2021 urtean EAEko irabazlea izan zen taldearen Sergio Gomezek (Team Leaderra) erantzuteko abagunea ikusten du: “Gure taldeko partaideak ondogengoak ginen, ni, Mikel Garcia, Izaro Rubio, Asier Pagola, Galder Iriondo eta Asier Crespo. CanSat proiektua gurekin hasi zen. Hilabete oso gogorrak izan ziren, arazoak non-nahi, proiektuaren norantza aldaketak, arazoen ebazpen prozedurak egunerokotasunean ainguratuta…”

Kar, kar, kar… barre egiten du Project Managerra momentu batzuetan zein galduta ikusten zuen gogoratzen duenean.

2021eko CanSat talde irabazlea. Ezkerretik eskumara: Asier, Izaro Rubio, Asier, Mikel García, Sergio eta Galder.

“Hala ere, irabazleak izan baginen proiektuaren kudeaketa egokia izan zela aitortu behar dugu. Gure satelitea “Green Capital” deitzen zen. ¿Zer dela eta?

Airearen kalitatea neurtzen zuelako eta Gasteizek 2012an lortutako sariarekin lotzea nahi genuelako (Europako Hiriburu Berdea). Sateliteak ondorengo datuak neurtu eta bidaltzen ditu telemetriaz: Presio atmosferikoa, airearen tenperatura, airearen hezetasuna, satelitearen aldiuneko altuera, konposatu organiko hegazkorrak, NO2, CO, y CO2. Parametro hauek neurtuz, hiri baten airearen kalitatea nolakoa den jakin dezakegu.”

Ondoren, Alaia Ruiz de Infante 2022ko talde irabazlearen Team Leaderrak 2022ko satelitea azaltzeko txanda hartzen du.

“Gure taldearen konposaketa honako hau da: Ni, Ekaitz Pinedo, Unai Regalado, Joritz Renedo, Unai Fernadez, eta Mikel Arbosa. Egia esan ez genekien ze satelite bideratu lehiaketarako. Asier, gure Industria Teknologiako irakasleak “Green Capital” satelitearen alderdi guztiak azaldu zizkigun, eta pila bat gustatu zitzaigun. Baina, ezin genuen berdina egin, zerbait desberdina, berezia eta erakargarria sortu behar genuen. Orduan taldean ondorengo planteamendua egin zen: Sateliteak CO2-a neurtu ostean, eta neurketak ezarritako muga gainditzen badu…zergatik ez dugu CO2 hori O2 bihurtzen Marte planetan dagoen Perseverance Roverrak daukan Moxie sistemak egiten duen bezala? Hona hemen “Moxie” satelitearen jaiotza. Adierazi beharko genuke, erabaki honek izugarrizko buruhausteak eman zizkigula diseinu aldetik, azken batez, “Moxie” sateliteak “Green Capital” sateliteak neurtzen dituen parametro edo aldagai berdinak naurtzen ditu, baina %60an konprimatua dago. Libre geratzen zitzaigun %40ko bolumenean “Moxie” sistemaren similazioa egingo zuen maketa bat eraiki zen. Maketaren osagaiak, motor bat bi led RGB eta txintxeta kaxa bat dira. Txintxeta kaxak zulo bat dauka, eta bertatik Arabako txitxirioak jaurtitzen ditu satelitetik kanpora, O2 molekulak izango balira.”

2021ean EAEko irabazlea suertatu zen “Green Capital” satelitea

2022ko CanSat talde irabazlea. Ezkerretik eskumara: Joritz, Unai, Unai, Mikel, Ekaitz eta Alaia

2022ko EAEko “Moxie” satelite irabazlea

Proiektuak Cansat | BATXILERGOA

Eta Estatu mailako lehiaketari buruz eta bertan izandako bizipeni buruz…Zer kontatu al duzue?

2021eko taldekideak izan ziren Izaro Rubio eta Galder Iriondok erantzutea erabakitzen dute: “8 talde ginen lehiaketan. Ez dakigu zenbagarren geratu ginen, zazpigarren edo zortzigarren. Egia da Estatuko Institutu batzuk daukaten maila eta eskarmentua handia dela. Irabazi ahal izatea gustatuko litzaiguke, hala ere izan genituen bizipen politekin, beste lehiakideen aldetik ikasitakoarekin eta beraukin egindako adiskidetasunekin bapo geratu ginen. Iruñako Iturrama ikastetxearekin egindako loturak aipatu beharko genituzke” Asier, Asier eta Mikelek, garrantzitsua irutzen zaien atal bat azpimarratzea nahi dute: “Harremanak ditugu beste ikastetxe batzuekin gure ingelerako irakaslea den Idoiak gidatzen duen eTwinning bitartez gure bizipenak elkartrukatzeko. Hala ere, bertako ikastetxeekin trukaketa hauek egitea gustatuko litzaiguke, batez ere Arabakoekin. Tamalez, CanSat lehiaketan parte hartzen duen ikastetxe bakarrak gara”.

Ba al dakizue zuien “Moxie” 2022ko sateliteak ahulgunerik dauzkan?

Lehiaketan gauzak okertu ezkero badaukazue berauek gainditzeko prozedurarik?

Joritzek eta Unaik lehenengo galderari erantzutea erabikitzen dute: “Ahulgunerik…

ez,

baina

arazoak

dauzkagu

aukeratutako sentsoreekin. Arazo hau 2021eko taldearekin batera aztertu dugu eurek ere arazo berdinak izan zituztelako. Erabiltzen ditugun hiru sentsoreetatik bik airean dagoen gas kaltegarrien kontzentrazioak neurtzen dituzte, eta suziria aireratzean, gertatzen den errekuntzako gasak sateliteak dauden gelara sartzen dira. Honela, sentsoreek normalak ez diren irakurketak bidaltzen dituzte. Suziriek daukaten hermetikotasun faltak gure saiakuntza zientifikoen balioak kinka larrian uzten ditu, baina ezin dugu arazoa konpondu gu ez garelako suziriak egiteko ardura daukagunak. Gure arteko eztabaida honen ostean Project Managerrari adierazi diogu beharbada etorkizuneko sateliteetan gas sentsoreak ez erabiltzearen erabakia hartu beharko genukela. Asierrek espero genuen bezala, zoriondu gaitu ondorio egokira heldu garelako, eta erabakia berehalakoa zela baieztatu digu.

Bigarren galderari erantzuteko Unai, Mikel eta Ekaitzek parte hartzea erabakitzen dute: “Bai badaukagu “B plana” deritzoguna. Espazio eraikuntzetan erredundantzia erabiltzen da beti, hau da, sistema edo kontrolen batek huts egitean berau ordezkatzen duen sistema edo kontrola jarriko da martxan automatikoki. Guk erredundantzia hau maila gorenera eramaten dugu lehiaketetara bi satelite berdinekin aurkezten garelako, batek kale egin badu bestea erabili dezakegu inongo denborarik galdu gabe konponketetan.”

Eta…zer azaldu dezakezue Zientziaren partehartzeaz proiektuan eta Hedapen prozesuari buruz?

37

38 Proiektuak Cansat | BATXILERGOA CanSat proiektuko Zientzia arloko arduraduna den Vega Martinezek argitzen dizkigu ezjakintasunak.

“Gogoan daukat oraindik ikasleekin batera garatu behar izan genituen kalkuluak jausgailuaren erdiko zuloaren diametroaren tamaina lortzeko. Gero, egindako kalkuluak baieztazeko froga errealak egin ziren datuen eta errealitatearen parekotasuna lortu genuelarik. Froga edo saikauntza hauek egiteko DOE (Desing Of Experiments) metodologia erabili genuen Langraitzeko suhiltzaileen laguntzarekin jausgailu desberdinak jaurti ziren 27 metrotako altueratik berauek erorketan egiten zituzten denborak kronometratuz. “Moxie” satelitean Zientziaren aplikazioa desberdina da, Kimikan oinarritua dagoela esan daiteke.

Marten dagoen Persenverance Roverrak daukan Moxie sistemak oxido solidoko gelaxka batean egindako elektrolisian ain zuzen, non oxidazio eta erredukzio (redox) prozesu kimikoak ematen diren. Gai hau berez Bigarren Batxilergokoa da, baina proiektuaren beharrek atal honen irakaskuntza behartu du CanSat proiektuaren eremuan.”

Komunikazio, Hedapen eta Ingeleraren ardura daukan Idoia Zapirainek, hedapenean garatzen diren zereginak azaltzen dizkigu: “Egiten diren proiektuak kontatzea eta partekatzea garratzitsua da. Hedatzen ez dena, ez bait da gizartean existitzen. Hedapen bide desberdinak jorratzen ditugu: Barne bidea, beste ikastetxe batzuekin elkarlana eta harremanak, eTwinning, Twitter, Sites, idatzizko hedabideak, irratia, etabar. Egiten den hedapenaren kalitatea lehiaketan epaileek aintzat hartzen dute.”

Bukatzeko, alderdi ekonomikoa.

Sateliteak daraman hardwarea eta lehiaketetan aurkezteko egin beharreko bidaiak merkeak ez dira izango eta.

Asierrek azaltzeko erantzunkizuna hartzen du.

“Satelitearen balioan 500 eurotako muga daukagu araudiz, balioa gainetik egon ezkero zigorrak jasotzen dira. Gure satelitearen balioa 150 euro ingurukoa da. Aurten 8 inguru egin dira gutxi gorabehera (prototipoak zenbatu gabe).

Gastu honi aurre egiteko, Hezkuntza Saileko STEAM proiektuen dirulaguntza eskeintzan partehartzen dugu. Noski, Hezkuntzari proiektu idatzi bat bidaltzea ezinbestekoa da dirulaguntza jasotzeko aukera izateko. Hala ere, lehiaketak irabazten badira, jasotako dirulaguntzaren zenbatekoa motz geratzen da lehiaketetara aurkezteko bidaiek eta bertan lo egiteko gastuek gainezka egiten dutelako.”

Bideoak: Moxie satelitearen Erakusketa (Alaia ingeleraz) Moxie satelitearen diseinua 3D Cansat Moxie web and exhibition CANSAT 2022 Los Arcos_Granada_ Lehiketetako_jarduerak

39

Proiektuak

n rrttzzeen o o s s k k a a l l e e z z t t i i n peen zziip i i b b n n a a e e s s a a l l o o n jj kkiin aarrrraakkaassttaarree

KOLDOSAT

Ikasleak

Oharra: Asierri lastozko txapel bat erosi genion. Kar kar kar. “Lasto txapel”

2021eko irailean hasi zen guztia. Batxilergora iritsi eta teknologia ikasgaian Cansat proiektua prestatzen hasi ginen Asier Barquero irakaslearen gidaritzapean. Guk ordurako bagenekien proiektuaren nondik norakoa, izan ere, iaz proiektuaren aurkezpena egin ziguten eta beronekin zenbait garapen bideratu genituen DBH4 mailan.

Batxilergoan garapen prozedura honakoa izan zen: lehenik, talde txikitan banatu gintuzten, eta iazko satelitea ingelera hutsean azaldu behar izan genuen zenbait irakasle eta iazko Cansat taldekide bat epaimahaitzat geneuzkala. Ondoren, iazko satelite berdina eraiki behar genuela agindu ziguten.

Epaileek hartutako erabakiak partekatu zituzten, erabakien zergatiak eta justifikazioak arrazoituz.

Lau talde hauetatik, hobekien egin zituzten pertsonak aukeratu eta talde berri bat sortu zuten, “koldosat taldea” (txapelketako taldea).

Garapenarekin egindako lanak sortzen zituen emaitzak nabariak ziren. Hauek gogotsu aritzeko indarrak sendotzen zituzten.

Gure sateliteak bi helburu zeuzkan: alde batetik, helburu nagusia talde guztientzat berdina zena, atmosferako airearen kalitatea neurtzea (presioa, tenperatura, hezetasuna…). Beste aldetik, bigarren helburua norberak aukeratu zezakeena. Guk, gure satelitean Moxie maketa bat egitea erabaki genuen.

Baina, zer da Moxie? Moxie oraintxe bertan Nasa

burutzen ari den esperimentu bat da, eta Marten aurkitzen den Rover Perseverance-n dago kokatua.

Moxie sistemaren helburua karbono dioxidoatik abiatuta oxigenoa lortzea da. Horretarako, urik gabeko elektrolisia erabiltzen du: oxido solidoko elektrolisia hain zuzen.

Satelitearen diseinuan izugarrizko burukominakizan genituen, iazko satelitea %60ko bolumenean konprimatu behar genuelako. Ez zen lan erraza izan.

Erabilgarri utzi genuen bolumenaren %40an Moxie maketa garatu genuen, baina irakaslearen esanetan nahitaez Moxie maketa erauzgarria izan behar zen, hau da, nahi genuenean eta modu azkar batean maketa atera eta sartu genezakeen satelitera.

Azkenik, martxoaren 27an, lehiaketa eguna iritsi zen. Nor bere kotxean Los Arcosera joan ginen larunbat goizean. Bertan, Euskadiko eta Nafarroako lehiakideak elkartu ginen. Hiru suziri bota ziren aurkezpenak egin ondoren eta zoritxarrez gure satelitea galdu zen errekuperaketa sistema on bat zuen arren. Azkenengo suziria jaurti ostean, sari banaketara bideratu gintuzten. Oso urduri geunden irabazteko aukera geneukalako. Hainbat sari banatu ondoren, txapeldunak bezala aurkeztu gintuzten Nafarroako Iturrama taldearekin batera, Granadako estatu mailako txapelketara joango ginela adieraziz.

Bazirudien ipuinaren amaiera izango zela, baina… ez. Satelite berri bat egiteaz gain, itzuli behar izan

40 Proiektuak Cansat | BATXILERGOA genuen dokumentazio osoa ingelerara eta aurkezpena hizkuntza horretan prestatu.

Maiatzaren 24aren goizeko 6etan atera ginen Gasteiztik Granadara abiatzeko.

Hainbat gauza galdu ostean, kar kar kar, irakasleak lastozko txapela galdu zuen!!!, eserlekuetatik ordu luzez mugitu barik… eta zenbait arazo konpondutakoan heldu ginen. Arratsalde horretan bertan Granadako Zientzia Parkera joan ginen.

Hoteletik izugarrizko kaxa eramanezina generamatzala, sateliteak, erakusteka instalazioa eta erremintak bertan, puff!! hau komeria!! Kalean sortutako espektakulua ikustekoa zen, kar kar kar, benetan!!!.

Lehiaketa baino lehen pisu, tamaina eta komunikazio frogak egiten pasa genuen arratsaldea. Urduritasuna agerian zegoen, progak epaileen aurrean egitean eta galdera korapilatsuak erantzun behar genituenean. Guzti honetaz gain, talde desberdinei gure produktua “saltzen” ibili ginen. Erakusketa intalazioa montatu eta behin eta berriz exekuzioaren simulazio probak eta azalpen desberdinak egin genituen, Moxie maketa etengabe lanean jarriz. Arratsalde gogorra zeharo!!, arazoak, urduritasuna eta galdera asko.

Honen ostean, hotelera itzuli ginen eta lehiaketatik… ba… deskonexio telemetrikoa egin genuen, kar kar kar. Granadara irten ginen, google maps gidaritzapean noski!!, bestela komeriak. Itzuleran, heldu bezain laister lanean, aurkezpena prestatzen aritu ginen luzaroan.

Hurrengo egunean goiz joan ginen aerodromo batetara sateliteak suzirian jaurtitzera. Los Arcos-eko esperientzaren antzekoa. Gure satelitea lehenengo suzirian abiatu zen. Sekulako espektakulua!!!

Suziria zerua urratu nahian…. bapatean… satelite guztiak askatu… ikusgarria benetan!!. Luzaroan ezin izan ginen mugitu satelite guztiak lurreratu arte, segurtasun kontuak direla eta, nonbait. Kanariaseko satelitea aurkitu genuen lehenengo, gure satelitearen arrastorik ez. Itxaropena galduta genbiltzala… hara non agerian gure satelitearen jausgailu koloretsua!!

Itzela!! beste satelite bat galtzearen porrota inguratzen gintuela somatzen baikenuen momentu horretan. Aurkipenaren pozak txoratuta, jasotako datuen interpretazioekin hasi ginen jarraian, grafikoak prestatu eta arratsaldeko aurkezpenaren nondik

norakoak lotu genituen zuhurki.

Autobus bat hartu eta gero, momentua iritsi zen, berriz geunden Zientzien Parkean, eta zerrendako lehenengo taldea ginenez, deskantsu barik, bi aurkezpen proba egin genituen eta gure txanda ailegatu zen. Han arazo bat izan genuen. Guri jakinarazi ziguten aurkezpenak hamabi minutukoak zirela baina aurkezpenetarako gelan geundela, epaileen artean hitz egiten zeudela, entzun genuen zazpi-zortzi minutukoak izan behar zirela. Orduan, aurkezpenari ingelesa erabilitzeari beste zailtasun bat gehitu zen, azkar ibiltzea.

Diapositiba asko salto egin eta gero, ez genuela guztiz txarto egin jakinarazi ziguten, eta gure partez bukatu genuela jakin genuen.

Bazkaldu eta gero, beste taldeen aurkezpenak ikusi genituen, oso interesgarriak eta desberdinak gainera. Azkenenean, sariak banatzeko momentua heldu zen. Diploma batzuk banatu zizkiguten parte hartzeagatik eta jarraian, epaileek sari garrantzitsuak banatzen hasi ziren, garrantzi gutxienetatik hasiz. Baziren sei sari eta lau jadanik banatuta zeuden. Gure itxaropenak moteldu ziren, baina bapatean zirrara gorakada izugarria jasn genuen ondorengo epaile baten hitzak entzutean: “Me gustaría entregar el premio al mayor logro técnico al grupo Koldosat”. Hunkituta, poztasunez asetuta saria jasotzera hurbildu ginen. Bai egia, merezi dugu saria!!. Gure sateliteak teknikotasun maila itzela baitauka. Lan bikaina egin dugu!!!. Aupa Koldosat!!!. Irabazlea, Tarrasako Hermes izan zen.

Horrelako lehiaketetan parte hartzeak sentimendu eta emozio ugari sortzen ditu. Lehiaketa-egunak iristen direnean, urduritasuna handituz doa, baina lehiatzeko gogoa handiagoa da. Horrez gain, primeran pasatzen dugu gure artean, eta taldea elkartzen den bakoitzean esperientzia aurrekoa baino hobea da. Baina proiektu honetako gauzarik garrantzitsuenetako bat ikaskuntza da. Satelitea prestatuz gauza asko ikasi ditugu, hala nola, sistema elektrikoak osatzea, diseinatzea edota programatzea,... Gainera, taldean lan egiten ikasten dugu, bizitzan oso garrantzitsua den zerbait. Taldean lan eginda emaitzak hobeak dira, baina horretarako jende gehiagorekin nola lan egiten den jakin beharko duzu. Gure proiektuaren kasuan, guztiok eman ditugu hainbat gairi buruzko ezagutzak, eta ideia horiei esker, emaitza hobe bat lortu dugu, kasu honetan, lorpen tekniko handienaren saria, hurrengoan, nork daki.

Proiektuak

41

Euskara eta Gaztelania | DBH2

Sonríe

Ez badago eginda, guk egingo dugu

K

Mren barruan modu serioan egiten dugu irakurketa sustatzeko apustua. Koldomikteka proiektutik abiatuta, Gaztelania eta Euskarako irakasleek DBH2ko ikasleekin batera irakurketa eta idatzizko adierazpena modu koordinatuan lantzeko proiektu berri bat aurrera eraman dute.

Helburua da ikasleek testu ezagun bat irakurriz ulertzea nola eraman euskarara egoeren arabera, eta ikaskuntza esanguratsua egitea irakurketaren bidez.

Horrela aukeratu da Tania Telgemeierren «Sonríe» (Smile) komikia.

Lehenik eta behin, obra osoaren ahozko

irakurketa egin da taldean, gaztelaniaz, eta irakurmen-jarduerak egin dute ikasleek.

Ondoren, modu antolatuan, komiki-orri bat euskaratzea erabaki da, 1-2-4 kooperatibajardueran.

Jarraitzeko, emaitzaren euskarazko irakurketa korala egin da berriro, eta zuzenketak zilarreztatu dira.

Ikasleen lan kooperatiboaren emaitza argitaratzeko aukerak aztertzen ari dira. Ea zorte dugun!

Jarduerak harrera bikaina izan du ikasleen artean, eta datorren ikasturterako proiektua berriro errepikatuko dugu Javier de Isusiren komiki batekin.

D

entro de KM llevamos de manera seria nuestra apuesta para fomentar la lectura. A partir del proyecto Koldomikteka, el profesorado de Castellano y Euskera ha llevado adelante un nuevo proyecto para trabajar coordinadamente la lectura y la expresión escrita de manera conjunta con los estudiantes de DBH2.

Se pretende que los estudiantes comprendan a través de la lectura de un texto conocido cómo llevarlo al euskera por situaciones y que se haga un aprendizaje significativo a través de la lectura. De esta manera se ha elegido el cómic “Sonríe” (Smile) de Tania Telgemeier Primero se ha realizado una lectura oral en

grupo de toda la obra en castellano y actividades de comprensión lectora Después de manera organizada se ha dispuesto la traducción de una página del cómic al euskera en actividad cooperativa 1-2-4 Para continuar se ha vuelto a realizar una lectura coral del resultado en euskera y se han plateado correcciones Se están barajando opciones para la publicación del resultado del trabajo cooperativo de los estudiantes.

La actividad ha tenido una gran acogida entre los estudiantes y para el curso próximo volveremos a repetir el proyecto con un cómic de Javier de Isusi, autor que este año nos ha visitado.

42 Proiektuak Fisika-Kimika | DBH2

“Let’s rocket to Mars” NASA 2015ean hasi zen lehiaketa baten hirugarren fasean sartu da, eta astronautak Martera eramango dituen suziria diseinatu eta eraikitzea du helburu. Aurtengo fasean erabakiko da zeintzuk diren materialik hoberenak koheteen modeloak eraikitzeko.

DBH2. mailako ikasleak izango dira diseinatuko eta erabakiko duten astronautak, zein diren Martera eramango dituen suziria eraikitzeko materialik onenak.

ESAko astronauta bihurtzea ez da erraza, baina ziur gaude erronka arrakastaz konponduko duzuela.

“Let’s rock(et) to Mars” proiektua aurtengoa, bigarrenez, aurrera eraman den ikasturtea izan da (Europako Espazioko Agentzia) ESAren eskutik.

Proiektua aurrera eramateko, ESERO Spaineko baliabide espezifikoak erabili ditugu, "Espazio-ontzietarako materialak" izeneko kit-a hain zuzen.

Espazioko alderdi ezberdinak landu ditugu: zein diren Martera joateko suziriak eraikitzeko erabil daitezkeen materialik hoberenak, nolakoa den Marteko atmosfera edo bere geologia, nolakoa izan den Espazioko suzirien bilakaera, landareak nola hazi...

“Let’s rocket to Mars” eTwinning proiektua da Europako ikastetxekin batera aurrera eramaten dugu eta.

Iruñeko Iturrama BHIko ikasleak eta Italiako Melito di Napoli-ko ikasleak ere astronauta bihurtu eta Marteko bidaia egingo dute. Hauek dira gurekin lan egiten duten ikastetxe eta ikasle batzuk:

Iruña “Iturrama BHI” Melito di Napoli “Liceo Kant” https://labur.eus/SyLTa

https://www.youtube.com/watch?v=HXoFrLdvI74

Vitoria-Gasteiz “Koldo Mitxelena BHI” https://flipgrid.com/s/FuVuhsD87jfR https://labur.eus/ozVIK

Proiektuak Gure geletan, espazioa ikertu dugu eta Marte bereziki. DBH2A eta 2Eko ikasleak, astronauta bihurtu gara Marte planeta askoz hobeto ezagutzeko. “Let’s rocket to Mars” proiektuan “materialak eta beren propietateak” ildo nagusia izan da. Aitzaki honekin suziriak eraikitzeko materialak eta bere propietateak aztertu, neurtu eta hoberenak zeintzuk eta zergatik diren erabaki behar da.

Gaia zeharkako gisa erabili da, Ingelesa, Euskara, Fisika eta kimika, Teknologia, Musika eta Biologia bezalako arloek hartu dute parte. Beste irakasle batzuek eta bedelak ere lagundu dute.

Hasiera batean Fisika eta Kimikan ikasleek galdera honen erantzuna bilatu zuten: baina nolakoa da Marte? Italiarrek ikerketak egin zituzten eta datu hauekin guztiekin gure ikasleek ohartu dira Planeta Gorrian bizi izatea ezinezkoa dela.

Atmosfera geruza oso mehea da eta horretaz aparte, oxigeno (O2) egon beharrean, gehien bat karbono dioxido (%98 CO2) dago eta konposatu hori toxikoa da.

Europako ikasleak elkar ezagutzeko, Ingeleseko irakasleek ikasleei lagundu diete bideo-grabazioak egiten ikasleen burua eta institutua nolakoa den azaltzeko.

Eztabaidak ere, bultzatu dituzte. Lan ona benetan gure astronautena.

Aurtengo helburua astronautak Martera bidaiatzea da eta horretarako, Teknologian eta TinkerCad programa erabiliz, astronautek suziriak diseinatu dituzte: tamaina, kolorea, materialen arabera… eta jarraian, 3Dko inprimagailuz prototipo ezberdinak lortu dira.

43

44 Proiektuak Twinspace-ko foroan ( eTwinning-eko lanplataforma) ikasleek elkar komunikatzeko ingelesa erabili dute eta konfirmatu dugu ingelesa ezinbestekoa dela mundu globalizatu honetan.

Gure ikasleek ingelesari beldurra kendu diote.

Ezin dugu ahaztu gure astronautak bere espazioko musika sortu dutela eta musika hau erakusketan entzun dela.

Hauek dira espazioko soinuak! let’s rocket to mars

Gelan aztertu da nolakoa izan daitekeen bizitza Marten izaki bizidunen beharrak kontuan hartuta. Nola oxigenorik ez badago ? Nola lan daitezke barazkiak edo landareak? Nola sor dezakegu ur likidoa? Erantzuna mikroekosistemetan dago.

Bio-Geoko DBH1ko ikasleek mikroekosistema batzuk sortu dituzte erakusketarako eta kartel bat ere prestatu da.

Hainbeste lan egin ondoren, lortutako produktu guztiak, erakusketa batean bildu ditugu.

Proiektuak Fisika-Kimika | DBH2

Erakusketa, Maiatzaren 24tik 27ra ospatu dugun ESPAZIO ASTEAren barruan kokatu dugu. Erakusketaz gain, hainbat ekitaldi antolatu dira dbhko maila bakoitzerako.

Hona hemen astearen laburpentxo bat!

Zorionak ikasleei lan polit honengatik. Gure misioa lortu dugu!

Hitzaldia: “Marte” (Javier Armentia)

Hitzaldia: “Eguzki sistemako ilargiak” (Naiara Barrado)

45

46 Proiektuak Gela Egonkorra

S

ukalderako amantalak, labanda haziekin egindako sakutxoak eta boltsak.

Irailaren amaieratik, gela egonkorreko ikasleok Txaroren konpainiaz gozatu dugu. Txarok urteetan lagundu digu ikasgelatik kanpo, baina aurten, asteartero, gela barruan edukitzeko pribilegioa izan dugu. Jostun tailerra sortu dugu eta bertan Txarok josten erakutsi digu, baita oholak nola margotu eta sakutxoak haziekin betetzen, etab. Gainera, zortea izan dugu Pili, Sorayaren ama, gure klasera josteko makinarekin etorri eta amantalak egiten lagundu zigulako. Eskerrik asko, Pili! Oso ondo pasatu dugu eta amantalak ederrak dira!

Jostun a r r e l i Ta Zer iruditzen zaizue jostun tailerra?

SORAYA: Ondo, tailerra gustatzen zait eta ama etortzea gehiago gustatzen zait.

AYA: niri tailerra gustatzen zait, eta asko gustatzen zait Txaro eta Pili etortzea.

KELSTER: tailerra ondo iruditzen zait. Jostea gustatzen ez bazait ere, jardueraz gozatzen dut ikaskideekin.

JAIONE: Niri gustatzen zait jostea nire lagunekin.

Pili eta Txarorekin gustora egon naiz. Ni oso pozik egon naiz nire lagunekin.

ARATZ:

TXARORI ELKARRIZKETA

Proiektuak

Gela Egonkorra

BEHIN BATEAN

Bi

ipuin aurkezten dizkizuegu, irakurketaz beste modu batean goza dezazuen.

Gure helburua Odon de Apraiz ikastetxeko txikiak bisitatzea eta bi ipuin zoragarri hauek kontatzea da. Horietako bat Soraya de la Puente ikasleak idatzi zuen eta Haizea Karrerak eta Ainhoa Altunak ilustratu zuten. Jarduera amaitutakoan, web orrian jarriko dugu berria, eta helbide honetan kontsultatzera gonbidatzen zaituztegu: https://sites.google.com/ koldomitxelena.net/gelaegonkorrakoldomitxelena/berriak

ZURE URTEBETZEA GURE ESKU

Zure urtebetetzea ospatu nahi baduzu eta denborarik ez baduzu, eskaneatu QR kodea eta bete formularioa. Gu arduratuko gara dena prestatzeaz. Hori bai, asteazkenetan izan beharko du, hori baita sukaldaritza tailerra daukagun eguna.

On egin!

47

48 Proiektuak Gela Egonkorra

k a t e k z a r r O n e r Soraia

Egunero, patioko orduan, Sorayak orrazkera izugarri politak egiten ditu, eta erabat doan. Interesatuta bazaude, hurbildu gela egonkorrera eta eskatu zure hitzordua.

Azkar, amaituko da ikasturtea eta!

GUSTATU ZAIZU ORRAZKERA? SAMARA: Bai, oso gustora egon naiz gainera musika eta dena jarri dute. Oso ondo egin du peinadoa eta gustatu zait.

MADDI: Bai, pila bat!. Egon naiz super gustora.

Egin duzu azkar azkar, denbora gutxian, geratu zaizu super elegante, polita eta primeran. Asko gustatu zait!

NAROA: Bai, oso polita da. Eskerrik asko!

IZARO: Bai, eskerrik asko!

KARMELE: Izugarri gustatu zait eta nola egin duzun ere!. Datorren astean berriro itzuliko naiz.

Proiektuak

Kultura Klasikoa | DBH2

MUSEO BERRIAK IKASTETXEAN!

49

DBH 2. mailako ikasleek institutua antzinako artelanaz ornitzeko saiakera egin dute Mitologia tailerra ikasgaian burututako proiektu baten bidez. Guztiok artelanak disfrutatu eta haiei buruz zeozer berria ikastea izan da helburua. handian ikusteko

Taldeka lan eginez, bakoitzak museo baten planoa diseinatu du; museoek dauzkaten oinarrizko zerbitzuak eskainiz, eta artelanak ipintzeko gelak desberdinduz.

egin klik irudietan

Ondoren, ikasle bakoitzak antzinako mitologiarekin zerikusia daukaten bi artelan aukeratu ditu eta haiekin lanean ibili dira: nork egin zuen, noiz, nor agertzen da errepresentatuta, zein mitorekin dauka lotura…

Azkenik, informazio horrekin guztiarekin artelan bakoitzari buruzko azalpenekin audioa grabatu dute eta QR kode bat sortu dugu, gure ikastetxeko museoek audiogidak izateko asmoz.

Historia-Geografia | DBH2

Erdi Aroko gizartea

Jopuak, jaunak, feudoa, mantsoa, erreserba… zenbat hitz berri Erdi Aroko gizartea ezagutu nahi duen bigarren mailako ikaslearentzat! Nola guztiak ulertu?

Bada, ikasle horiek garai hartako gizon-emakumeen rolak antzeztuz!

50 Proiektuak HNP: Euskara ahotik ahora AURTEN EGINDAKOA Ez dira nahikotxo izan aurten egindakoak. Oposaketen tribunalak, lau urteko plangitza berria… izan dira lehentasuna aurten. Laburbiltzeko egindakoa, hemen dituzue argazki eta testu hauek sinple-sinple. Ea datorren ikasturteko uzta hobea den!

KORRIKA 2022 - HITZEKIN Apirilaren 1ean Korrikak bisita egin zigun, eta ekitaldia alaitzeko, aurretik, institutuan elkartu ginen.

Ondoren, Odon de Apraiz ikastolarekin batera, 290. kilometrora joan ginen lekukoa hartzera, eta hortik Gasteizko erdigunerantz abiatu ginen. Jende asko eta giro ona! Aurten euskara batzordeetan aritu izan diren Uxuek eta Xabik eraman zuten lekukoa. Gora Korrika!

EUSKARAREN EGUNA DBHn, Euskara Batzordeak pintxoen salmenta antolatu zuen atsedenaldi orduan, ikasbidairako dirua lortzeko. Bestetik, hitzaldi musikatuak ere egin ziren, mailaka, INUN abeslariarekin.

Euskara Batzordeak, Batxilergoan, MINTZA MENUA izeneko jarduera antolatu zuen. Ikasleak, 12:30etik aurrera, hiru-lau pertsonako taldeetan aritu izan ziren hitz egiten (euskaraz, noski!). Horretarako, Batzordeak hainbat “menu” proposatu zituen, norbere aurkezpena egiteko eta geroago mintzatzeko. Inoiz baino gehiago egin zuten euskaraz beraien artean!

MUSIKA HEDABIDEETAN Abenduaren 14an, DBH 3-4ko eraikineko ikasleek Euskadi Gazteako Oihan Vegarekin Musika Hedabideetan saioa izan zuten.

Euskarak hedabideetan duen presentziari buruz hainbat datu ezagutu zituzten eta, gaur egun, komunikabide euskaldunen lana zertan datzan ere ikasi zuten.

HITZALDI MUSIKATUAK INUN musikaria, abenduaren 3an, Koldo Mitxelenako DBHko 1. eta 2. mailako ikasleekin aritu zen. Ikasleek abestiak sortzeko hainbat modu ezagutu zituzten.

@ikaslememe_@ikasle @ikaslememe_@ikasle

Proiektuak Euskara | DBH2

@ikaslememe:

egin dira! ri la e m e m k a le s o ika Koldo Mitxelenak

G

aur egun, memeak gure egunerokotasuneko komukazio tresna sortu dira: laburrak, zuzenak eta barregarriak. Konbinaketa aparta komunikazio zein sormen gaitasunak garatzeko eta ondo pasatzeko. Hori dela eta, 2. DBHko hainbat ikasle euren ikasle-bizitza memetzeko ahaleginetan dabiltza.

Ekimen honen asmoa memegintzaz euskaraz gozatzea da! Horretarako, ikasleek @ikaslememe Instagram kontuan beraien memeak igoko dituzte ahalik eta ikasle gehienekin partekatzeko. Bertan, ironia eta txantxak egongo dira barrabarra. Hortaz, zure sare sozialetan jarraitzeko moduko kontu interesgarria, ez duzu uste?

Proiektua aurten jaio da eta hobekuntzetara, proposamenetara zein ideia berrietara irekita egongo da.

Beraz, Koldotar guztioi parte hartzeko edo ekarpenak egiteko gonbidapena luzatzen zaigu. Pausorik pauso eta denon laguntzarekin institutuko giroa alaitzeko prest? Bada… badakizu lagun, jarraitu @ikaslememe, gure edukia zabaldu edo parte hartu!

51

52 Proiektuak Ingelera | DBH1

Shel Silverstein's Poems In DBH1 grade, students have learned about the American poet Shel Silverstein. This poet wrote wonderful poems thought to be for children, but , in fact, his poems are also for teenagers and adults because they all have a lesson within them. Students have worked on some poems’ vocabulary, grammar, pronunciation and meaning. They have personalized a bookmarker designed by the poet with a tricky poem on it. They have also written the poet’s biography and read his most famous story “The Giving Tree”.

Last but not least, students have chosen a poem and worked on its pronunciation, intonation and rhythm. Here you can listen to some students reciting the poems they have learned by.

DBH1. mailan ikasleek Shel Silverstein Estatu Batuetako poetarekin landu dute ingelesa.

Haurrentzako poemak dirudite baina poetak bazekien nork irakurtzen dizkien poemak haurrei. Bere poemek mezu moralak, umoretsuak eta esanguratsuak dituzte. Ikasleek 4 poema erabili dituzte hiztegia, gramatika eta ahozkapena lantzeko. Poetak poema berezi batekin diseinatu zuen liburu markatzaile bat pertsonalizatu dute. Gainera, poetaren biografia idazten ikasi dute eta bere libururik ospetsuena “Zuaitz Emankorra” irakurri dute.

Azkenean, bakoitzak aukeratu duen poema errezitatzeko prestatu behar izan dute. 11 mila aldiz entzun eta errepikatu ondoren, hona hemen utzi dizkiguten poemen grabazio batzuk.

Poesía en inglés? En DBH1? El poeta americano Shel Silvestein dijo “todo es posible”. Si no os lo creéis, escuchad cómo recitan poemas en inglés!. Dicen que este poeta escribía poemas para niño/as, pero él sabía bien quién suele leer los poemas a los/as niño/as. Son poemas llenos de trucos y mensajes morales. Los/ as estudiantes han trabajado con 4 poemas el pasado simple, vocabulario, pronunciación y cultura, todo junto y revuelto. Han personalizado un marcador de libros diseñado por el poeta con un poema con truco.Han aprendido a escribir la biografía del poeta y han leído su libro más famoso “El Árbol Bondadoso”. Por último, han elegido un poema para trabajarlo y aprenderlo con la entonación adecuada. Esto es solo una muestra, había demasiados “los mejores” para ponerlos todos.

Proiektuak

Jose Madiya

Unax

Izaro

53

54 Proiektuak Gaztelania | DBH4

Antologías poéticas Una antología poética es una recopilación de poemas por algún motivo en particular.

Este motivo se llama CRITERIO ANTOLÓGICO. Puede ser temático (poemas de amor, de muerte, de guerra, de humor…), de género literario (poesía infantil, poesía social, política…), geográfico, por autoras o autores, etc.

Instrucciones para hacer una antología

S

eleccionaremos 20 poemas de autores y autoras contemporáneos con obra publicada: S.XIX-XXI. La antología debe tener por lo menos 8 poetas diferentes. Los poemas seleccionados no pueden ser de un solo autor/a.

Deben ser poemas escritos en castellano (no valen traducciones).

Cada poema irá identificado con el nombre del poeta, el título del poema y el libro al que pertenece (si es que está incluido en algún poemario) Por lo menos 8 poemas deben llevar una nota a pie de página, comentando algún aspecto interesante del poema: algún recurso estilístico, alguna explicación de significado, qué emociones te ha transmitido…

La antología tendrá un PRÓLOGO explicando el criterio antológico, justificando su importancia y su elección, asimismo se valorará el trabajo y las dificultades encontradas en el proceso de elaboración.

Este prólogo será un texto EXPOSITIVO-ARGUMENTATIVO de unas 300 palabras como mínimo.

Una vez seleccionados los 20 poemas ateniéndose a las pautas marcadas, podrás incluir más poemas de otros autores que no tengan obra publicada o de amigos/as o tuyos propios.

Se valorará también la presentación, teniendo en cuenta su originalidad y la adecuación de la misma con el criterio antológico seleccionado.

Proiektuak

55

Gaztelania | DBH2 eta 4

Fiction Express

Irakurri, ulertu, bozkatu jarraipena eta jarraitu irakurtzen DBH4. mailan "Fiction Express"-en bidez 5 eleberri irakurri ditugu aurten. On line irakurtzen dira. Astero kapitulu berri bat publikatzen da eta ikasleek bozkatzen dute gustukuen jarraipena. Irakurri ondoren, galdetegi bat dago ulermena aztertzeko eta komentarioak egiteko aukera ere badaukate. Idazleak iruzkin hauek irakurtzen ditu eta gustukoenei "Certificado de comentario destacado" ematen die.

onek arak eta J de in A , k a h s o ad alwa te "Certific leak irabazi du io Destacado" idazan Comentar ak bikainekoak iz entario rekin haien komn duelako. Idazlea eko ohorea direla esa batean parte hartz in zuzenean bideodeiaten eta idazlariarekn. irabazi zu o aukera izan zute hitz egitek

P

I

o webgunek erri bat eta gertzen da b an a zagunak orri nagusi ra falta den dazleak e , o k ra bo n te e a b zenbat d ko. dira. Esate publikatze ia i rr a e b rr l ie S ta a Jordi n artean r Ruescas, iru aukere aipena ie H v Ja , ra b Fa jarr ila quez... Ma historiaren pea n e d África Váz in e e z o k e e ak daud bozkatz i rr desberdin e rte irekita b a la E ra dina. stearte a a n e e rl u k ira ulu bost kapit dago. bakoitzak an, le a ir st o , ro ditu. Aste ulu n da kapit publikatze

I

rakasleak jakin dezake zein ikaslek irakurri duen aste bakoitzaren kapitulua, zenbat denbora egon den irakurtzen, noiz hasi eta noiz bukatu zen eta irakurri ondoreng o galdetegiaren emaitza.

Baita nortzuk egiten dituzten komentarioak er e.

56 Proiektuak DBH3 eta Batxi

Koldo Mitxelenako ikasleen

podcast-ak

"Berbetan" Batxiko ikasleek aspaldi sortutako podcasta da. Hasieran telebistarako elkarrizketak egiten zituzten. Urte honetan Hala Bedi irratiko irratsaioa da.

"Tu alegría del viernes" Komunikazio Tailerra ikasgaietarako proiektu bezala sortu zen. DBH3. mailako ikasle batzuk sortutakoa, ostiralero argitaratzen da Spotifyn.

Proiektuak Historia eta Gaztelania | DBH4

Ikasle kazetari G

asteizko gudua aste honetako albiste bat balitz bezala. Edo Espainiako Gerra Zibila erreportaia balitz bezala.

Geo-His eta Gaztelania irakasgaiak elkartu dira zeharkarko proiektu bat egiteko.

Proiektu hau taldekako egunkari bat egin eta argitaratzean datza.

Gaztelania irakasgaian kazetaritza-hizkuntza-

ren ezaugarriak ikasten dituzte. Albiste bat eta erreportaje bat bereizten ikasten dute; iritzi-zutabe bat eta editorial bat bereizten. Eta, azkenik, egunkaria tresna digitalekin diseinatzen dute.

Historia irakasgaian, gertaera historikoak albiste bihurtzen dituzte eta testu horiek gehitzen dizkiete aurretik sortutako egunkariei.

Egunkariak ikusi nahi badituzu, sakatu irudien gainean.

57

58 Proiektuak Komunikazio Tailerra | DBH3 Ikusteko, klikatu ipuinen gainean

Bideoipuinak

ZEREGINAK 1. Irakurri Elory Morenoren ipuin bat.

2. Laburtu ipuina.

3. Grabatu ahotsa(k) 4. Editatu bideoa: ahotsa + irudiak.

AudioQuijote E

zetz ez duzula On Kixote irakurri? Eta entzun? Komunikazio Tailerrako ikasleok On Kixoteko laburtuta eta moldatutako bertsioaren lehenengo kapituluak irakurri ditugu eta ahoz grabatu ditugu zuretzat. Klikatu irudiaren gainean eta entzun iezaguzu!

Proiektuak

59

Gaztelania | Batxi2

Amparo eta Sergio, Gaztelaniako irakasleak

N

os quedamos bugueaos cuando nuestros crush de 2º de Bachillerato empezaron a craftear el DUJA (Diccionario de Uso Joven y Adolescente). En plan... para repasar las clases de palabras y la formación del léxico, Amparo y Sergio partekamos un documento y les pedimos que añadieran y definieran esas palabras que no aparecen en el DRAE (Diccionario de la Real Academia Española) pero que sí se usan.

Empezamos el proyecto hypeados, mazo ludaos. A final de curso, con la llegada

de los exámenes el mood se desinfló un poco, pero al final nos ha quedado nashe, chetao, tiene flow y lo va a petar porque transmite buenas vibes. ¿Same?

El DUJA está vivo, no lo deis por aparcao porque aquí no se banea a nadie.

Seguiremos añadiendo palabras. Si quieres leer las que ya están incluidas, haz clik en el diccionario.

PD: Si no has entendido ni la mitad del texto es porque te las das de viejoven pero eres un boomer.

DBH1-2

Irakurtzeko Ordua

I

rakurketa Planaren barruan eta ikasleen irakurriaren ulermena hobetzeko, aurten Koldo Mitxelenan "IRAKURTZEKO ORDUA" martxan jarri dugu.

Zertan datzan?

Astean behin, saio oso batean, DBH1en eta DBH2n irakurriaren ulermena sustatzeko baliabideak burutu ditugu.

Hiru jolas dira: bi euskaraz eta bat gazteleraz. Hiru jolasak bukatu ondoren, ordenagailua itzaltzen da eta ikasleak irakurtzen du gustuko duen irakurketa (eleberria, komikia, aldizkaria...)

Jolasak eta baliabideak ikusteko: labur.eus/irakurtzekoordua

60 Jarduera osagarriak Antzerkia

DBH2ko ikasleak antzerkira!

A

zaroan zehar DBH2ko ikasleak, Gaztelania eta Literaturako mintegiak antolatuta, antzerkira joateko aukera izan dute, Hitz golpez (A golpe de palabra) antzezlana ikustera. Azken ikasturteak nolakoak izan diren ikusita, asko baloratzen dituzte horrelako irteerak eta pozik joan dira.

Harrituta geratu dira antzerkiaren egiturarekin. Felix Petite antzokiko atea zeharkatu bezain laster, sarreran, hasi da obra. Ikasleen aurpegiak ikustekoak izan dira.

Sarrerakoa egin ondoren barrura sartu gara eta lurrean eserita ikusi dute, honetan ere betiko egitura apurtuz. Eszenatoki desberdinak sortu dituzte espazio berean eta ikasleak lehenengo alde batera eta gero bestera mugitzen aritu dira lana ikusi ahal izateko. Amaitzeko, agertu diren gaien inguruan solasaldia sortu eta ikasleek

beraien esperientziak, iritziak eta zalantzak plazaratzeko aprobetxatu dute. Orokorrean, giroa oso ona

izan da eta ikasleak gogotsu aritu dira. Errepikatzeko moduko esperientzia!

Jarduera osagarriak

61

"La crítica del espectador ENEKO ha sido seleccionada en la edición de este año de los Premios Beñat Etxepare al Espectador y Espectadora".

Fdo: Teatro Paraíso Antzerkia

En la fotografía de fondo, Eneko recibiendo el Premio al Espectador en el Teatro Beñat Etxepare.

En la fotografía superior, una escena de la obra de teatro.

Eneko

De armarios y cajones

S

eamos sinceros, a mí Lorca nunca me llamó especialmente la atención. No más que cualquier otro autor de los que se dan en la asignatura de Literatura. Claro que le conocía, porque, ¿quién no conoce al gran Federico García Lorca?... Ya se encargan los profesores de Lengua Castellana de presentártelo, es como un tipo de amor platónico raro el que se traen los profesores de Lengua con Lorca.

Pero vayamos al grano, aquella mañana fuimos de excursión a ver una obra de Lorca al teatro Beñat Etxepare. ‘Amor oscuro. Sonetos’ llevaba por título.

Una representación de once personajes, interpretados por Javier García Ortega, que nos contaban al público anécdotas, historias, pensamientos y sentimientos sobre un único tema: la colección de poemas ‘Sonetos del amor oscuro’ que escribió el poeta granadino y que 40 años después de ser escritos se publicaron póstumamente en una edición clandestina.

A medida que va transcurriendo la obra, al ir escuchando esos testimonios de los diferentes personajes que vivieron el calvario de Lorca, entramos lentamente en ese clima y acabamos llegando hasta la cocina de la intimidad de la vida de Lorca y de todos sus compañeros. Combinando los relatos de los

personajes que aparecen en la obra, el espectador consigue entender quién era Lorca, qué sintió y qué hacía sentir en los últimos años de su vida, todo esto sin escuchar su voz en primera persona. Una puesta en escena minimalista e interesante, una obra contemporánea como su protagonista, Lorca, que lo fue en su época. Un proyector, unas cajoneras, el actor y un puñado de prendas bastan para que la obra pueda ser interpretada. Sencillo pero sublime.

Escenario mágico que nos permitió conocer y acercarnos a Lorca. Aquel joven granadino al que estudiábamos en clase después de los románticos y antes de la Generación del 27, que por lo que más llamaba la atención en clase era por haber tenido un presunto verano fogoso con Dalí en Figueras, se había convertido de la noche a la mañana en el gran Federico García Lorca, un visionario, luchador de los derechos LGTBQ+, antifascista, adelantado a su generación y un gran poeta y dramaturgo español, que vivió un verdadero calvario por querer ser como él era.

Nada de un dios de las letras españolas, sino un hombre de carne y hueso, que padecía y sentía como lo hacemos el resto, que vio en los sonetos una manera de mostrarse tal y como era.

62 Jarduera osagarriak IRRATIA

Gaztelania| DBH1

Irrati tailerra Ane

B

igarren ebaluaketan irrati tailer izeneko jarduera moduko bat egin genuen, eta egun hartan zer egin genuen azalduko dut.

Eskolara, egunero bezala etorri ginen, desberdintasun bakarrarekin beti klasera eramaten dugun materiala besterik gabe hartu beharrean, bakarrik motxila txiki bat eraman genuen, bertan koaderno txiki bat, boligrafo bat, mugikorra eta diru pixka bat zuela.

Klasera heldu bezain laster, zer egingo genuen azaldu ziguten, eta segituan klasetik atera ginen irrari tailerrera abiatuz.

Behin han geundela, hiru taldetan banatu gintuzten, eta talde bakoitzari zeregin bat eman ziguten: Gure taldeari, kalean zegoen jendeari galderak egitea egokitu zitzaigun, eta hori egin ondoren, beste taldeekin elkartu eta denbora librea izan genuen.

Denbora librean, nahi genuena egin ahal genuen, Ama Virgina Zuriaren plazan geratutako orduan egon behar ginela baldintza bakarrarekin.

Behin denbora librea bukatu

zenean, irrati tailerrera abiatu ginen, eta behin han, bi talde elkartu ginen, eta egin behar genuen lana, albiste bat idaztea zen, ondoren kontatzeko.

Hainbat praktika egin ondoren, grabatzera egongela batera sartu ginen: Bertan, hainbat mikrofono eta grabatzeko gailuak zeuden, geroago gure irrati programa grabatzeko erabiliko ditugunak.Irrati

Jarduera osagarriak

programa grabatu egin genuen, eta esango nuke, lehenengo aldia izateko nahiko ondo atera zela.

Behin bukatu egin genuenean, handik atera ginen eta klasera bueltatu ginen.

Egia esan, oso ondo pasatu nuen eta gauza berri asko ikasi nituen, eta errepikatuko nuen esperientzia, oso ona izan zen eta.

63

64 Jarduera osagarriak Gela Egonkorra

Lanbide eta Arte Eskola Azaroaren 15ean eta 16an, Arte eta Lanbide Eskolan, gela egonkorreko ikasle eta irakasleok “Hariekin Sortzen” tailerra egin genuen.

H

an, Miguel Angelek ehundegia erabiltzen irakatsi zigun.

Bakoitzari orratz bat eman zigun, kolore desberdinetako artilea, makilatxoak, guraizeak eta ehundegia. Orratzaren laguntzaz artilea ehungailuan sartzen erakutsi zigun.

Bukatzeko, ponpoiak egin eta lortutako zatia etxera eraman genuen.

Oso polita geratu zitzaigun!

Tailerra gustatu zitzaigu, ondo pasatu genuen, hasieran zaila izan bazen ere. Hilabete

Jarduera osagarriak

batzuk geroago, otsailaren 7an eta 8an, Arte eta Lanbide Eskolara itzuli ginen MADE IN JAPAN tailerra egiteko. Tailer honetan, Miguel Angelek azaleztapen japoniarraren teknika erakutsiko zigun.

Oso jarduera dibertigarria izan zen, eta, zalantzarik gabe, errepikatu egingo genukeen.

65

66 Jarduera osagarriak 1. Batxi

Sancho el Sabio Fundaziora Bisita BALORAZIOA Positiboa. Ikasleak gustora egon ziren eta interesgarria iruditu zitzaien. Gainera, baliagarria izan daiteke ikerketa lanen bat egin ahal izateko informazioa non topatu jakiteko.

DENBORA Denbora gutxiegi izan genuen.

Hurrengo batean gomendagarria litzateke bi saio hartzea Sancho el Sabion ordu oso bat behintzat eman ahal izateko.jakiteko.

SAKONTZEKO Denbora gehiago izatekotan, interesgarria litzateke zehatzago azaltzea nola topatu dezaketen informazioa.

Datu-basean bilaketak egitea, dokumentuak eskuratzea… bezalakoak ezagutzea interesgarria litzateke. Bestela, irakasleak egin lezake saioren bat erabilita, baina seguruenik, bertan lan egiten dutenek guk baino hobeto azaldu lezakete.

Bestetik, lanen bat osatzeko bisita egitea aberasgarria izan daiteke, zuzenean Euskal Herriko dokumentuak topatu eta aztertu ahal izateko.

Jarduera osagarriak

Azaroaren 25

Gizonezkoen adierazpena

Gatelania | DBH3

Ipuin lehiaketa

T

enemos una noticia relacionada con la maravillosa tarea de narrar relatos.

K. V. (3ºESO D) y Amenya (3ºESO D) han resultado ganadoras en el concurso de relatos con el lema ” Francamente hablando: Hay desigualdades que asustan”, organizado por la asociación AFRO. La entrega de premios tuvo lugar el pasado 19 de diciembre en el Centro Cívico Aldabe, en Vitoria-Gasteiz.

Los asistentes disfrutaron de una tarde mágica en la que no faltaron guiños a las personas migradas en situación de dificultad y dependencia.

Cuento de K.V.

K

ontakizunak kontatzeko zoragarria den gaitasunarekin lotutako albiste bat dugu. K. V. (3. DBH D) eta Amenya (3. DBH D) izan dira irabazleak AFRO elkarteak antolatutako kontakizun lehiaketan, honako lelo honekin: “Bene-benetan, badaude ikaratzen duten desberdintasunak”.

Sari banaketa abenduaren 19an izan zen Aldabe Gizarte Etxean, Gasteizen.

Bertaratutakoek arratsalde magikoa pasa zuten, eta egoera zailean edo menpekotasun egoeran dauden migratuekin enpatizatzeko aukera izan zuten.

Cuento de Amenya

67

68 Jarduera osagarriak Gaztelania| DBH4

Publizitate tailerra

Mi día en la tele Rubén

Hace varias semanas estuve con mis compañeros de clase en un taller de publicidad. Allí aprendimos infinidad de cosas bastante útiles. Nos dimos cuenta de todo el trabajo y esfuerzo que tiene que hacer un equipo de personas especializadas, desde los diseñadores dibujando el logo hasta el director organizándolo todo. En mi caso fui el director, mi función principal era hacer que todo fuese sobre ruedas, que todo el mundo estuviese haciendo su trabajo cuando le tocase. También era el encargado de comunicarme mediante un walkie talkie con la sala de sonido y grabación por si hubiera algún problema.

A la hora de hacer un anuncio de estas características se requiere de muchas personas especializadas en diferentes labores, pero dos fundamentales son: el actor/actriz que desempeñará un papel fundamental puesto que luego a la hora de televisar el anuncio será el que aparezca en él, por supuesto está de más decir que se tiene que haber estudiado el guion antes de salir a actuar.

El técnico de sonido es el encargado de que la grabación se ejecute correctamente y de que el audio esté claro para que posteriormente se escuche

y entienda bien, los encargados de esta labor están en una sala aparte para que tengan una mejor sensación con los sonidos y se concentren más.

Ese día me lo pasé increíblemente bien puesto que a mi parecer estuvo muy interesante. Fueron 6 horas

a toda mecha y controlando un montón de cosas a la vez. Estuve bastante entusiasmado con la organización de todo el anuncio, me pareció algo fascinante que hay que hacer una vez en la vida.

Jarduera osagarriak

69

Anuncios

Ikusteko, klikatu irudien gainean.

4A: "Lentigames"

4B: "Permanent Dry"

4C: "Malkotegia"

4D: "Ancianos S.A."

4E: "Little Chicken Cleaner"

70 Jarduera osagarriak DBH2 | Bideoak

Eco-School 21-22 Laura González

Covid-19 egoera zela eta zaila ikusten genuen aurten Eco-School ekintza aurrera ateratzea.

Baina, azkenean, posible izan da eta, berriz, DBH2 ikasle guztiek onura lortu dute proiektu zoragarri honetaz.

Elkar bizitza indartu, ingurunetaz gozatu, tresna digitalak alde batera utzi, hezkuntza ekologikoa landu eta, nola ez, inglesa praktikatu! Hau guztia landu dugu Barrian bost egungo ikastaro trinko honetan, Foru Aldundiko dirulaguntzari esker.

Klikatu irudien gainean bideoak ikusteko

Jarduera osagarriak FILOSOFIA OLINPIADA

Haizea, finalista Agora, Euskal Herriko Filosofia Elkarteak, antolatutako 2022ko FILOSOFIA OLINPIADEN FINALISTEN ARTEAN (beraiei zegokien marrazketa modalitatean), DBH1Bko gure ikasle den HAIZEA MURILLO dago.

D

BH1eko gure lau ikaslek (Haizea Murillo, Haizea Lopez, Maitane Becerra eta Paula Barcena) Euskal Herriko Agora Filosofia elkarteak antolatutako Filosofia Olinpiadetan partehartu dute.

Aurtengo lehiaketako gaia, “Transhumanismoa, Gizateriaren hobekuntza ala amaiera?” izan da. Partehartzaileek gai honi buruzko marrazki bat egin behar zuten; izenburu bat jarri behar ziotelarik eta bizpahiru lerroko azalpen testu bat ere idatzi behar zutelarik.

Martxoaren 4rako aurkeztu beharra zeukaten. Martxoaren

25ean, Agorako web orrian finalisten izenak argitaratuko dituzte.

Agorako web orrian sartu ezkero, 2022ko Martxoaren 24ko finalisten izenen artean dagoelarik. Beraz, pirilaren 1ean, ostirala, Donostiako EHUko Filosofia eta Antropologia Fakultatean egingo den Sari Banaketa Ekitaldira gonbidatua dago. Bertan, Euskal Herri osoko ikastetxe ezberdinetako hamar finalisten artean, 3 saridun aterako dira: ikasle bakoitzak epaimahaiari bere lana azaldu beharko diolarik.

71

72 Jarduera osagarriak

Bideoa ikusteko, sakatu irudiaren gainean.

k a l a i z o Sare s Olatuak n e r a r r e k a e p osteguna, S skuraz. Seigarren , n a 7 2 n e r re Urtarrila ar genuen f ili ginen ikasle eta h e b , n e u t n ib busti gi , gori-gori iaren hoztasuna n a o g n i a r o m edizioa idan, pande ta bai lortu ere! a b a t z e k o irakasle betean. E xu-harremanak, n i g le a h a gainditzeko ga, Kirol apostuak, Se enituen. Gogoz o g Covid-a, Dr , … hainbat gai landu i zen guztion r a Prostituzio z bero, bizitasuna age ziatiba gehiago i e eta adimen eta elkartasun eta in iketa honetan, o ar ahotan. Ger , urtez urte, guztion menari bultzada u r ikusten dug rezkoa gure arteko so r horren beha rionak guztioi! o emateko. Z

Jarduera osagarriak

a n u s a t n Zorio

r e p i r t S " " r e n r o c

73

74 Jarduera osagarriak DBH1

Salburuako irteera

Jarduera osagarriak

75

76 Jarduera osagarriak Komunikazio tailerra | DBH3

Irratia, zuzenean, Koldo Mitxelenan Oier Astola

Hezkuntzaren egunagatik, Radio Vitoriako erreportari bat etorri da, Roberto Flores, Komunikazio tailerreko ikasle batzuei elkarrizketa egiteko. Entrebista Radio Vitorian 9:00tik 13:00tara dagoen erratisaioan atera zen.

Entrebistan gazteok gure ikuspuntutik nola ikusten dugu eta orain sufritzen ari garen gauzei buruz hitz egiten da, umore toke batzuekin.

Beste egun batean, Onda Cero-ko Roberto Bascoy-k ere saioa gelatik egin zuen.

Jarduera osagarriak Comicteca | DBH3

Javier de Isusi, komikilaria

E

l proyecto para el fomento de la lectura de DBH3 desde el departamento de Lengua castellana y Literatura ha llegado a su cuarta edición.

Como en ediciones anteriores ha contado con la visita de un autor de cómic para explicar cómo es el proceso creativo de una novela gráfica. En esta ocasión hemos podido disfrutar de la magia de Javier de Isusi que es autor de 11 novelas gráficas y además atesora entre otros el Premio Nacional de Cómic 2020 y premio Euskadi de cómic 2021

El pasado febrero todos los estudiantes de Koldo Mitxelena pertenecientes a DBH3 pudieron escuchar a Javier de Isusi en dos tandas, en las cuales explicó cuál había sido su trayectoria vital y creadora e hizo un repaso de sus obras deteniéndose en las particularidades de cada uno.

Nos explicó también cómo se documentaba antes de escribir, cómo después componía el guión y cómo lo trasladaba a boceto y más adelante cómo utilizaba el ordenador para dar paso a la parte final. En realidad es un proceso artesano muy elaborado en el que se

deben tomar muchas pequeñas decisiones para crear una obra de arte.

Al final algunos estudiantes tuvieron la oportunidad de que les firmara algunos ejemplares y los personalizara con una acuarela.

Todo un lujo poder contar con un artista de la talla de Javier de Isusi entre nosotros.

Esperamos que nos vuelva a visitar

77

78 Jarduera osagarriak Komunikazio tailerra | DBH3

Aitite, klasean Pasa den asteko ostiralean, Jose Miguel Martín, Haizea-ren (3.DBH ko ikaslearen) aitite, Koldo Mitxelenako proiektu batean parte hartu zuen “Komunikazio taillerran” Sergio Tejero irakaslearekin eta beste ikaskideekin batera.

A

itona bati elkarizketa bat egin genion, baina, zertarako? Jose Miguelek kontatu digu bere bizitzan gertatu diren esperientziarik esanguratsuenak, agian gure bizitzan zehar behar izango dugun informazioa ateratzeko edo entzuten eta galdetzen ikasteko.

Galdera bat, “Zein da zure sekretua pozik bizitzeko?” Bere erantzuna oso simplea esateko baina aldi berean oso saila betetzeko: “Daukagunarekin konformatzea eta harro sentitzea”.

Proiektu oso interesgarria, berria eta baliogarria izan da denontzat, baina batez ere, polita.

Jarduera osagarriak

79

Ikerketa zientifikoa | DBH2

Bioheroiak H

ona hemen gure 2DBHko Ikerketa zientifikoko ikasleak. Bioheroiak proiektua hasi zenetik hona Koldo Mitxelenako ikasleak parte hartzaileak izan dira.

Maiatzaren 11n Santiago Areto nagusian ikerketa zientifikoko

ikasleek garatu dituzten ideiak bertatik bertara ezagutzeko parada eskaini digute.

Insomnioa. Ba al dago konponbiderik insomnioa pairatzen duten pertsonentzat? Jarell Lanche, Ugaitz Tapias, Ivan Tarrat COVID- 19 eta usaina. Zein da COVID- 19 birusa pasa ondoren usainmena berreskuratzekio metodorik hoberena? Unai Arteaga, Eneko Pagola, Erik Portillo eta Gaizka Fernandez de Retana Dieta eta osasuna. Zein da modu osasungarri batean argaltzeko erabili dezakegun dietarik egokiena?

Sara El Hamri, Paula Cagnani, Yuleyne Joseph, Yaiza Márquez, Unax Muñoz eta Sara Ogueta.

Eskizofrenia.

Kalamuaren kontsumoak eraginik al du dopamina kontzentrazioetan eta ondorioz eskizofrenia gaitzaren garapenarekin erlaziorik al du?

Uxue Sanz, Mikel Uriez, Samara Sanchez, Iraitz Rodriguez eta Ekain Borrallo Minbizia. Minbiziaren inguruko prebentzio eta kontzientziazio kanpainek benetan eragin erreala dute gaixotasunaren prebentzioan?

Enara Juantorena, Gorka Martioda, Yi Chen, Asier Alfonso eta Ali Farhan Hipotiroidismoa. Zer gertatuko litzaioke hipotiroidismo duen gaixo bati Eutirox hartzeari utziko balio?

Uxue Arceniega, Andrea Duran, Uxue Echeverria, Maren Esteban, Carmen Perez, Carmen Garcia, Elisabeth Hernandez eta Yasmine Kansari Horrez gain, Bioaraba Osasun ikerketarako institutuan atxikitako ikertzaileek 3 proiektu aurkeztu dituzte, ikasleek ikus dezaten beren proiektuak Bioaraban egiten direla.

“VIVA Proiektua” TABAKORIK GABE BIZI. Aplikazio mugikorra erretzeari uzteko.

FARMAPOLUZIOA. Botiken ingurumen- inpaktua.

Eta ondoren, zuzendariek ikasleei dominak banatu dizkiete.

Ekitaldiaren amaieran, argazkiak atera eta Bioarabako arduradunak ikastetxean egindako errekonozimendu bezala plaka ederra eman diote Ane irakasleari.

Oso egun polita izan da eta guztion oroimenean geratzeko modukoa. Aldizkari honetatik gure aurtengo ikerketa zientifikoko ikasle eta irakasleentzat (Pilar eta Ane) txalo bero bat eta esker mila ikerkuntzarekin izandako konpromezuagatik!

80 Jarduera osagarriak Olinpiada matematika | DBH2

Zenbakiekin, izerditan G

aur martxoak 25 da, ostirala, eta DBH2.mailako edozein ikaslek hartu dezake parte olinpiadan. Olinpiadak entzutean, zapatilak, galtza motzak eta kamiseta prestatzeko joera daukagu baina gaurkoan, ikasleek boligrafoa paperaren gainean jarriko dute dantzan neuronak izerditan jarri dituzten bitartean.

8:30tan 20 ikasle inguru Areto Nagusian elkartu dira; batzuk urduri, beste batzuk ilusioz eta bateren bat klasea galtzeko asmotan azaldu da… baina denak dira ongi etorriak! Tamalez, bateren bat gelan geratuko zen irrikitan, nerabezaroan gure gustuak erakustea ez baita erraza modakoak ez direnean.

Gaurko hiru ikasle hoberenak, Lurralde fasean arituko dira maiatzaren 14an, ondoren, Estatu Mailako txapelketara sailkatu ahal izateko.

Sariak paregabeak dira baina garrantzitsuena parte hartzea dela ezin da ahaztu. Eskerrik asko partehartzaile guztiei! Sekulako lana egin duzue!

Olinpiadetan azaltzen diren problemak ez dira gelan egiten direnen bezalakoak.

Askotan logikazkoak izaten dira, haztamuka kalkulatzekoak beste batzuetan. Hurrengo irudietan, ikastetxean egindako olinpiadaren ariketak dituzu, animatuko zara ebaztera?

Jarduera osagarriak Teknologia | DBH21

Creactivity I

kasleen artean diseinua eta sormena sustatzen dituen gune elkarreragilea.

DBH1eko ikasleak, teknologia ikasgaiean, Creativity tailer ibiltariara joan ziren. Ikasleen asmamena, trebe tasuna eta sormena pizteko diseinatu tako gune bat da. Proiektu honen xedea da arazo sinpleetarako irtenbideak diseinatzera eta garatzera bultzatzea ikasleak.

Autobus ibiltari honen espazioa hainbat gunetan banatuta dago, zenbait trebetasun landu ahal izateko: batetik, mekanikaren gunea, engra najeak, mekanismoak, puxtarriak eta pinball makinak dituena; beste batetik, haizearen gunea, haize hodiak dituena; beste batetik, elektrizitatearen gunea; eta, azkenik, argiaren gunea, stop motion sistema duena.

Jarduerak jolasean eta lankidetzan oinarrituta, ikasleek materialekin ikertu, planifikatu, diseinu berriak sortu, ohiko materialak erabili eta eginkizun berriak aurkitu ahal izan zituzten, diziplina anitzeko proposamen irekien bidez, zientzia, teknologia, inge niaritza, artea eta matematika landuz.

Ikasleak ongi pasatuz ikertu eta ikasi egin zuten.

81

82 Jarduera osagarriak DBH3

Koldo Mitxelenako ikasleak, World Press Photon

Jarduera osagarriak Gela egonkorra

Arraina uretan bezala

Urtarrilaren 24an, astelehena, igeriketa ikastaroari ekin genion ikasgelako ikasleok. Astelehenero, ikasturtea amaitu arte, Iparraldeko igerilekura joango gara. Han Adrianek, Asierrek eta Amaiak hainbat jarduera erakusten dizkigute, hala nola flotatzen, urpean igeri egiten kasten i o k s a : r Kelste naizela i r a n e z t eta hobe uste dut.

Soraya: hasieran be ldurra ematen zidan igerilek uak, baina orain lasai noa et a asko gozatzen dut.

eta besoak eta hankak mugitzen.

Koltxonetak, txurroak eta taulak erabiltzen ere irakasten digute. Helburua igerian ikastea da. Igerileku txikian gaude oraindik, baina berehala joango gara handira. Begiraleek esan digute asko eta oso azkar hobetzen ari garela.

Jaione: la gu igerilekura nekin jo gustatzen z atea ait.

tatzen s u g o k s a Aya: lasaiago a r e s a l k zait eta iz. na itzultzen

83

84 Jarduera osagarriak Gaztelania | 1. Batxi

Maratón de poesía

Un gran maratón Iraia Batx 1ºA

E

l pasado 8 de abril los alumnos de primero de Bachillerato de Koldo Mitxelena asistimos a un maratón de poesía celebrado en el mismo instituto, donde cada uno de nosotros recitamos un poema ante un público formado por los tres grupos del curso e invitados especiales para la ocasión.

Cada alumno debía seleccionar un poema de un autor en lengua castellana, con la única condición de que estuviera musicalizado. Mediante esta actividad, lo que se pretendía lograr era que un gran número de adolescentes poco acostumbrados a leer poesía aprendieran y disfrutaran de ella. Pero lo que conseguimos

fue algo mucho mejor: aparte de disfrutar durante horas del arte de la poesía, la originalidad de cada alumno nos brindó una serie de espectáculos inesperados. Hubo quienes recitaron acompañados de dulces acordes de guitarra o piano, quienes se atrevieron a musicalizar los poemas cantando ellos mismos, y quienes ofrecieron al público un espectáculo completo, con bailes o actuaciones de fondo.

La emoción y buen ambiente se percibía desde el principio, y a medida que los compañeros iban recitando, el ánimo iba en aumento.

poemas de la mañana. Versos realmente únicos, con los que empatizamos, reímos y, sobre todo, aprendimos. Fue un recital realmente especial, que nos sumergió en un ambiente de poesía del que pocas veces tenemos la oportunidad de disfrutar. El mejor día del curso, porque los estudiantes fuimos los absolutos protagonistas.

Como guinda del pastel, varios profesores nos deleitaron con los últimos

Sarah, como ganadora del II Premio Koldo Mitxelena a la Ciudadanía Global por su defensa de Alice Walker, recibió dos libros durante la celebración del Maratón de Poesía.

Jarduera osagarriak

Mikel Urdangarin Koldo Mitxelenan June Batx.1.C

A

pirilaren 4an Mikel Urdangarin etorri zen Koldo Mitxelena ikastetxera musika klase bat ematera. Ni boluntario aurkeztu nintzen hari entrebista moduko

bat egin behar nuelakoan.

Galdera batzuk prestatu eta harekin hitz egiteak suposatzen zidan urduritasuna gainditzen joan nintzen musika klasera hurbiltzen nintzen ahala.

Imajinatu nire sorpresa, han entrebistarik ez zegoela konturatu nintzenean. Mikel Urdangarinek galdera-erantzun klase bat baino zerbait askoz garrantzitsuagoa irakatsi zigun ordu horretan, izan ere, honakoa zen haren hitzaldiak zuen mezua: edonork egin ahal du musika.

Lehenengo, haren istorioa kontatu zuen, nola lehen hezkuntzako irakasle izateari utzi eta betidanik izandako ametsa jarraitzea erabaki zuen. Musikara dedikatu nahi duen gehiengoak bezala, oztopoak jasan behar izan zituen: gurasoei kontatu, horretaz “bi katu” soilik bizi direla komentarioak jaso, lan faltaren beldur izan…

Hala ere, etsi beharrean, aurrera jarraitu eta zoriona soilik ekarri dion karrera bizimodu bihurtu du.

“Haitzetan” (bere lehen diskoa) nola sortu zuen azaldu ondoren, guztioi ustekabean harrapatu gintuen zerbait proposatu zuen: abesti bat sortzea. Mikelek zioen ez zarela birtuoso bat izan behar konposaketa erraz bat sortzeko, bi akorde sinpleekin nahikoa zela. Esan eta egin, kitarra hartu, bolondres pare bat hautatu, eta bi kitarra akorderekin eta bongo batzuekin abestiaren base musikala sortu genuen.

Gero, guztion artean, letra jarri melodiari eta gure abesti propioa egin genuen.

Argi geratu zen ez ginela poetak, ezta musikari prodigiosoak ere, baina egun hartan mito bat apurtu genuen: musika, beti sentimendutik eta barnetik aterata, edonork sortu ahal du, batxillergoko ikasle arrunt multzo batek ere bai.

85

86 Jarduera osagarriak IKASBIDAIAK | BATXILERGOA eta DBH4 Orain dela bi ikasturte, pandemia dela eta, DBH4ko ikasleen ikasbidaia bertan behera geratu zen. Ikasle horiek aurten Batxilergoan daude, Portorako bidaia antolatu zuten eta azken momentura arte ikasbidaia airean egon zen. Azkenean... otsailan joan ziren eta zoragarria izan zen.

DBH4ko ikasleak, berriz, Madril-Aranjuez-Toledo egin zuten.

Ahaztezina!

Jarduera osagarriak

87

88 Jarduera osagarriak

Espazio astea Let's rocket to March

Goiko bideoan, Naiara Barrado, Euskal Herriko Unibertsitatean Fisikan doktorea eta Zientzia Planetarioen Taldean (ZPT) irakasle eta ikertzailea. Hitzaldia: "Eguzki sistemako ilargiak".

Beheko bideoan, Javier Armentia, astrofisikari gasteiztarra, Iruñeko Planetarioko zuzendaria eta dibulgatzailea. Hitzaldia "Marte".

Jarduera osagarriak

Unai

Sakatu irudien gainean Unairen performanceak ikusteko

89

90 Jarduera osagarriak

Saskibaloi txapelketa Maddi- 2.C-ko ikasleen izenean

B

igarren C-ko ikasleak patioetan aspertuta egoteaz nekatuta geuden, eta hori aldatzeko saskibaloi txapelketa bat antolatu genuen!

Gure ideia tutoreari proposatu genion, eta ondo iruditzen zitzaiola esan zigunean, bere laguntzaz dena prestatzen hasi ginen. Zuzendaritzara joan ginen baimena eskatzera, eta utzi zigutenez, Aste Santua heldu baino lehen dena amaituta egotea izan zen gure ideia.

Izena emateko paperak banatu genituen bigarren mailako gela guztietan, eta egun batzuk pasa eta gero, hauen bila joan ginen.

Tartetxo bat izan genuenean, gelan, zozketaren bideo bat grabatu non gelen jokatzeko ordena zehaztu zen. Honela atera ziren papertxoak:

eta azkenik G, goikoen irabazle baten kontra jokatuko zuena.

Partiduak astearte eta ostegunero jokatzeko plana geneukan, hala ere, ez zen beti horrela izan, gertakari batzuk izan zirelako.

Lehenengo postuan E gela geratu zen, bigarrenean B eta hirugarren postuan A. Dena den, gela guztiek ondo jokatu zuten naiz eta batzutan arau guztiak ez errespetatu. Hoietako arau bat, beti jokatzen ari zirenen artean mutil eta nesken kopurua parekatuta egotea zen.

Oso oroitzapen politak gorde ditugu txapelketari esker eta berriz egiteko zain gaude!

Mila esker parte hartu eta hau posible egin zenutenei.

A vs B D vs F C vs E

Mahai tenisako txapelketa

1

go mailako ikasleen artean jolastu den mahai teniseko txapelketan 62 ikaslek parte hartu dute, giro onean aritu dira astearte eta ostegunero martxoaren 15etik maiatzak 10era.

Finalera 1C-ko Mael eta Unax iritxi dira eta azken honek lortu du garaipena. Zorionak!!!

Jarduera osagarriak

91

Badminton txapelketa

J

olas orduetan jolastu den Badmintoneko txapelketan DBH1eko 24 neskek hartu dute parte. Maiatzak 17tik gaur arte jokatu diren partidetan Frey Ruiz eta Yasmine Kansari izan dira finalistak, eta Frey izan da bien arteko partidan garaile.

Zorionak!!!

Herri Kirolak

J

olas orduetako jardueren artean herri kirolak izan ditugu, hain zuzen ere, txinga jokuak, lokotx bilketa eta sokatira.

92 Jarduera osagarriak

KM izarrak E

l 23 de diciembre celebramos la fiesta de Navidad en el primer ciclo de la ESO, bajo el título: “KM izarrak”. El formato fue on-line y retransmitimos el espectáculo a través de la plataforma Youtube. De esa forma, todo nuestro alumnado, desde sus correspondientes clases y manteniendo las medidas de seguridad impuestas por la situación de la pandemia por COVID-19, pudo disfrutar de cada una de las actuaciones.

En total, fueron más de 30 los números que amenizaron el show y más de 100 participantes que demostraron sus destrezas en el baile, en el canto y en otras modalidades más.

El show se inauguró a las 09:00h de la mañana con la actuación de un grupo de docentes con su versión de la canción “Aitormena” y acto seguido el grupo de teatro de 2º de la ESO a cargo del profesor Asier Bilbao representó “Peio eta Marrazoa”. A continuación, nuestros presentadores, Uxue LLanos y Joseba Cid, fueron nombrando uno a uno a todos los participantes, quienes tras acabar su actuación fueron aplaudidos y vitoreados por los estudiantes.

A las 12:30 dimos por finalizada la fiesta de Navidad, después de haber bailado con la canción de la Macarena, haber tarareado y cantado un montón de canciones junto con los participantes, quienes nos deleitaron con

sus afinadas voces, haber movida inconscientemente las piernas para seguir el ritmo de las bailarinas y bailarines en grupo y haber pasado un rato maravilloso con todas y cada una de las actuaciones.

Todo esto no hubiera posible sin la participación activa y positiva

que tuvimos por parte del alumnado, del equipo técnico de IKT, del profesorado implicado y de todas las personas que aportaron su granito de arena para que esta fuera una velada especial.Por todo ello, mila esker, y hasta la siguiente fiesta de Navidad.

Ikasleen lanak

BOOK TRAILERRAK Liburu interesgarri baten bila ari bazara, hemen dituzu zenbait libururen inguruko informazio zein hausnarketak.

Liburuaren azala sakatu eta booktrailerra ikusi ahal izango duzu. ON EGIN!

Beñat

Lander

Hugo

93

94 Ikasleen lanak XVI. eta XVII. MENDEETAKO GURE OLERKIAK Batxilergo 1. mailan Literatura Unibertsala ikasgaia ikasten da. Testuak irakurri eta aztertzeaz gain, gure testuak ere sortzen ditugu.

Aurten XVI-XVII mendeetako poemak imitatuz gureak idatzi ditugu. Hona hemen:

Hain bero den su beroa, hain fresko den ur hotza, sentitzen dut nire bihotzean zu hurbiltzen zaren bakoitzean.

Aldiz, zu urruntzen zaren bakoitzean ez dut hain bero den su hori eta hain fresko den ur hotz hori nire bihotzean sentitzen.

Mayi (Literatura Unibertsala, BATX1)

Ikasleen lanak

HUTSAK (endekasilaboak) Zergatik joan, han ezer ez badago.

Zergatik ibili noraezean, patua gure zain dagoenean.

Itsu izatea da errezago.

Etsai nagusiak gu garenean, nola apurtuko ditugu kateak.

Itxi badira zeruko ateak, nola biziko gara giltzapean.

Non bilatu galdutako egiak.

Non aurkitu gure ahots propioa, sinesmenetan bagara heziak.

Noiz baretuko da barne ekaitza.

Noiz loretuko dira euri tantak.

Noiz agertuko da berriz ihintza.

June (Literatura Unibertsala, BATX1)

95

96 Ikasleen lanak NERE ADIKZIOA Denbora izoztu zen ikusi zintudanean, nire harrizko bihotza bigundu zenidan.

Zure urrezko ilea ikusi nuen eta zutaz txoratuta geratu nintzen.

Zure aurpegiko esmeraldak ez dira edertasun gutxikoak.

Gogoan zure gorputza dakar eta ez dut ahaztuko denboran zehar.

Zure zain nago edertasun hori dastatzeko.

Mundua zure zaporearen beharra da.

Zurekin ez egotea tormentu bat da, zurekiko mendekotasuna baitut.

Nire bizitza jarraitzeko behar zaitut.

Juan D/Camilo (Literatura Unibertsala, BATX1)

Ikasleen lanak ZURE ZAIN NAGO Egunsenti urri geratzen zaizkit, ari da alferrik denbora pasatzen, bukaera ene gorpua onartzen, nire arnasa ahituko dela badakit.

Jaungoiko doneak daki nire bidea zein den, nire oroipen luzeak gibelean uzten, jaretasun ahogozoa usaintzen, betiko loaren ateak irekitzen.

Noizbait laga zidatenak, agian topatzen ditut berriro.

Zeintzuk egongo dira paradisuan?

Heriotzak eramaten nauenean, kexarik ez dut egingo.

Hau da elurraren zain egoteak.

Juan D/Camilo (Literatura Unibertsala, BATX1)

97

98 Ikasleen lanak Bihotza ponpatzen ari da, bihotz maitemindua da.

Poza eragiten duena, sentitzeko prest dagoena.

Altxorrak gorde, gordetako altxorrak zaindu, ez dezala inork suntsitu ezta bere erabakiak kontragindu.

Paradisuko oroitzapenak dira azken egunerarte nirekin.

Haiei ari nahiz begira ahalik eta arreta guztiarekin.

Hau da maitasunaren esanahia, bihotza gure etxea da.

Begira nolako adiskidetasuna zu eta ni azken boladan.

Joana/Naila (Literatura Unibertsala, BATX1)

Ikasleen lanak Egin plaza, eskatu sarrera odola isuriz dator, bataila hilgarri batetik zertan izan den galtzaile.

Aldatu du bere jarrera, bere bekatuetatik ihesi.

Zain duen infernuaren sorrera hesiaren beste aldean.

Iritsi eta geratu, Arimarik gabe amaitzea, infernua gobernatu, deabru batean bihurtzea.

Bekatuen jabea zen, gaiztakeriak bihotza lapurtu zion.

Berandu izan zen damutzeko konturatu nahi izan zenerako, epaia eman zenion.

Joana/Naila (Literatura Unibertsala, BATX1)

99

100 Ikasleen lanak Atzo ezkondu zen, txikia, Mariana.

Zorte txarra izan zuen, txikia!

Jeneralaz maitemindu izana Frantziara joan behar dela bitxia.

Zer diozu, nire Mariana txikia?

Zer kontatu nahi didazu, oihana?

Harengatik utziko zenuke dana Zer kontatu nahi didazu, mendia?

-Faltan botatzen dut, eta ez da joan.

Handi geratzen da lorategia Triste ere loreak, ta ez da doan bakardadea izango da nire egia zurekin, amodioa, banindoan sortzeko berriz lore mintegia Oihane (Literatura Unibertsala, BATX1)

Ikasleen lanak 101 HAU DA MAITASUNA? Euri tanten soinua nire ametsetatik esnatzen nau.

Une bat besterik ez badaukat nire maitasuna adierazteko gaur.

Hitzak ez dira nire ahotik ateratzen sentimendurik gabe, baizik eta nire arimatik datozte nire bizitza osoa beraiekin eramanez.

Gauaren itzalak ez dira errealak, xuxurlak bezala goizean desagertuko badira.

Gure oinen arrastoa ondartzan egonda, hitzak hegan egiten doazte itsasoko parte bezala balira.

Gure isiltasuna apurtzean begirada batez, galdetuko dizut, hau maitasuna al den.

Sara (Literatura Unibertsala, BATX1)

102 Ikasleen lanak Zure olatuen artean idazten dizut,

Non zauden jakin nahi nuke,

nire itsasoetako erregina.

nire begiradaren gabeziaren sortzaile,

Zure mareetan galduta berriro,

nire nostalgia,

nire begirada korronteen artean aurkitzeko.

nire atsekabeaz eta minaren sortzaile.

Nahi badut ere,

Negar egiten du ilargiak ere,

ez zaitut aurkitzen;

negar egiten du zeruertzak.

ez dut nire begirada itsasoan aurkitzen…

Negar egiten du itsasoak,

Olatuak eta olatu besterik ez.

haren malkoak kamuflatutak egon arren.

Laura (Literatura Unibertsala, BATX1)

ko irakurri n e Z ? a al zar zara saiatze rratua o m ez a buruak Irakurle an? Zergatik roginalean li ilan a o d duzu u eta bertsio n batxi 2. m ruen z e e bu ingeles n? Hona hem ituzten li dira d ze zak irakurt rakurri Irakurgai mot izuete. i k ikaslee ta txiki bat. lkatzen dizk e ho aukerak irakurtzeko a n eta uda Enjoy!

THE MIST Are you are looking for a short but intense horror experience? This is your book: The Mist, by Stephen King.If you are an avid fan of terror ,plot twists, and psychological horror, you will love it. But make sure you can handle scary situations and violence , otherwise, this won’t be your cup of tea. Stephen King is a master and The Mist is the perfect example of a thriller. The small town of Bridgton, Maine, suffers a storm one night and the power of the town goes out. We have two main characters: a father and his son. They live near the lake on the outskirts of town and the day after this storm happens, a mist comes above the water in the lake. Some villagers are at the supermarket when the mist starts to eat the town quickly and even if this seems like something harmless The Mist is a thick mist inhabited by various creatures and deadly predators from another dimension. Even if the mist seems like the main antagonist, the reactions of the habitants create scary situations. And as a little fact, the ending may disturb you. I really recommend it, it’s a great story for the summer, by the swimming pool or the sea, avoid the lake!

Eba

KS BOO

UA R U B LI

K

Ikasleen lanak 103 ENGLISH BOOKWORMS d you rea l l i w t real Wha worm? try reading ave k o o b ou ua uh Are yo mer? Will y lish? Here yo xi 2 g m at n this su d books in E students in B ol or s o ge unabrid on of the book read by the p u i t o a selec recommend y d n a read rner. cozy co r u o y in

104 Ikasleen lanak Eat, and Love Yourself Do you like comics? Do you also enjoy reading? If that’s the case, “Eat, and love Yourself” is a great choice for your future readings! Keep it in mind for the summer! This short and exciting comic tells the story of a girl , Mindy, who has been dealing with eating disorders, and shows how this happens and its hard consequences.

All the book is guided by a chocolate bar which makes Mindy look back to some of her teenage years her relationship with her parents, her romantic life, her years in High School, and obviously, her relationship with food. This comic is much more than a fast reading book, it shows how these diseases happen and how people suffering from them deal with anorexia, bulimia and many more illnesses. So, apart from having a great time, you can also face real life and learn some important lessons!

Garazi

Ikasleen lanak 105 Annie on my My Mind by Nancy Garden Annie on My Mind is a beautiful love story about two young women who are from different sides of the track. Liza attends a private high school and comes from a rich family, and Annie attends a public school and comes from a lower income part of town. They're both bright and accomplished teenagers: Liza is applying for MIT to study architecture and Annie is a talented singer who dreams of being accepted into the music program at UC Berkeley. The connection that they feel is immediate, and it grows as they spend more time with each other. Even though they need to overcome the prejudices of both themselves and the people around them they know that what they feel is totally worth it . This book is a very easy story without any pretensions or depth.

It is ideal for young readers who look for the first time to understand, or better to realize that we do not all love in the same way. The relationship that Liza and Annie share is very special and it captures you. This book has become a classic in LGTB literature and it has also been very polemic.

It has been banned in many EEUU states and it was also burned in public in Kansas City. Please read it before someone burns it here! It will help you think wide and wise!

Maddi

106 Ikasleen lanak Dance of the Happy Shades by Alice Munro Today I bring to you a wonderful story by the writer Alice Munro. If you get tired when reading a very long book and you prefer to read short stories, this is your chance. The short story “Boys and Girls” can be found in the book Dance of the Happy Shades and it tells us about a girl who hates the fact that people expect girls to behave in a certain way, even when the role she plays is associated with men, helping her father on the farm. As she grows, she feels she’s not being treated equally. One day she is told to close the door to Flora, the horse her father is trying to kill. In an act of rebellion, she decides not to close the gate and to let the horse female escape.

Alice Munro is a Nobel Prize Winner and a great writer who deals with the role of women in society and gender differences. I think that teenagers , boys and girls, should read these stories to learn about these important issues to work out an egalitarian consciousness.

Naia

Ikasleen lanak 107 The Glass Menagerie

By Tennessee Williams Learn English easily! Reading theater is faster and more dynamic than reading narrative. It is like listening to conversations. Just try! The Glass Menagerie tells the story of the Wingfields, a Southern family whose mother, Amanda, is obsessed with getting out of poverty and raising her daughter, Laura, who has a slight disability can only focus on taking care of her glass animals.The son, Tom, is an ambitious young man who struggles between his idea of ​​taking care of the family and his desire to go out into the world. The last character is Jim, he is the perfect candidate, according to the family, for Laura.

Let's face it, in our teenage years, who hasn't ever felt our parents’ control? "Do this, do that, eat this, make the bed, do not leave that there..." The Glass Menagerie tells us something similar, from other times and in an obsessed way of course, but we are going to recognize the situation.

Eneko

108 Ikasleen lanak THE HOUSE ON MANGO STREET Sandra Cisneros

The house on Mango Street is a coming-of-age story written by Sandra Cisneros. Set in a poor Latino neighborhood in Chicago this short novel follows Esperanza, a young Chicana girl, while she struggles to find her place. Esperanza is a writer. Esperanza is a teenage girl. Esperanza wants to be a beautiful woman. She hopes for better shoes, for a real house, for a greater life. She desires for. She needs to. She must. Through the use of poetic language and intimate tone we witnessed how girlhood is for an immigrant and the evolution of Esperanza: from someone that only wants to leave her neighborhood to someone who accepts that leaving means that she must return to help her community. Furthermore, this book encapsulates the lives of workingclass immigrant women. The same ones have been silenced and overlooked by the system, so reading it is a way to ensure that they are finally given the chance to tell their stories without being ignored. Like all great books, it manages to capture very common experiences, such as struggling with self-definition through puberty, while still being a unique story. Even though it deals with heavy topics such as the intersection of race and gender and abuse I don’t think it’s hard to understand at all. Moreover, since it’s told through short vignettes I feel like it's easy and quick to read. Anyway, reading this book felt like rubbing alcohol in a wound, it hurts but you know that the pain is part of the healing process. The way that Cisneros communicates it’s so beautiful and poetic that it feels like someone punched you in the gut, in the best sense possible. You can see how much she cares about what she writes, and how much of her own experience is present in the text. And, since she is an amazing writer you also will see yourself in the words she writes if you give The house on Mango street a chance.

Maider Urpi

Ikasleen lanak 109

110 Ikasleen lanak EMILY DICKINSONEN FALTSIFIKAZIOAK (BATX1) Literatura Unibertsala ikasgaian Emily Dickinson poeta amerikarraren faltsifikazioak egin ditugu.

Bere estiloa, bere gaiak, baita bere idazteko modu bitxia imitatu dugu. Hauek dira emaitzak; badakizu zein testu dagokio argazki bakoitzari? Ikusi hemen:

1. Eguzkia aldatu egin da Egunez egun.

Negua ---- joan da Bakea ---- Ez da aurkitu Hirira datozte Paradisua estimatzeko Iristen ikusi zintudan Goiko leihotik Zuk bilatuko nauzulakoan 2. Those words that you speak and those that I write are a mere Glance of the Love that we have.

It’d be needless to say that my Love won’t change through time, through age in this cage will stay.

How many days will I - have to wait under this freezing Rain under this poissoned air In heartstopping breaks of my - little Heart under this deadly rain I will wait - ‘til you’re Back 2. itzulpena: Esaten dituzun hitz horiek Eta nik idazten ditudan horiek Erreflexu hutsa dira Partekatzen dugun maitasunaz.

Ez litzateke beharrezkoa izango esatea Zuganako maitasuna aldatuko ez dela Denboragatik, urteengatik Kaiola honetan geratuko da.

Zenbat egun Itxaron egin beharko ditut Euri glazial honen azpian

Aire pozoitu honen azpian.

Taupadak gelditzen dituzten pitzaduretan Nire bihotz txikian.

Euri hilgarri honen azpian Zure zain egongo naiz.

3. Ilea Eguzkitik erauzia zuen, bere zeru urdineko Begiak, ez kezkatu- Ondo egongo naiz- esan zuen ez Nuen bere Gezurra sinesten. bere aldaketako - Olatuen artean murgiltzen Nintzen bitartean Zure koralezko Ezpainek erakarri Ninduten.

4. Azala zuria zuen –neguko– Elurra bezala, bere usaina, Hauskorra Tulipak –udaberrian– bezala, bere Irribarre atsegina –udako– brisa Bezala, Eta bera gain Makal –udazkeneko– hosto eroriak bezala.

5. Heriotzak intsentsuaren Usaina du.— Begiratzen nau zeru Grisetik, — Beleek usaintzen naute janaria banintz bezala. — Haien habia — Behatzen dut leihotik.

Eta — barruan arrautz beltzak, Eta — intsentsua Usaintzen dut.

Heriotzaren usaina gomutatzen.

Beraz, iluntasunaren Zalgurdia itxarongo dut. — Zuhaitzak oker daude, — Haiek dakite zein den Nire zoria.

Nire arima usteltzen ari da — Heriotzak hartu du bere Erabakia. —

Ikasleen lanak 111

emily dickinson

112 Ikasleen lanak

Ikasleen lanak 113

114 Ikasleen lanak EUSKARA GOGOETAK NORBEREBURUZALETASUNA Aste batzuk daramatzat aldatzen saiatzen, baina, zer zentzutan?

Besteek maite baditzaket eta besteekin atsegina izan banaiteke, nirekin ere egin beharko nukeela ondorioztatu nuen. Besteak onar baditzaket eta beren akatsak bertuteak bihurtu, nirekin ere egin ahal izango nukeela.

Egun batean, beste guztietan bezala, ispiluan begiratu nintzen, eta nire gorputz inperfektuari begira pentsatzen hasi nintzen: Nork sortu zituen bizi garen edertasun-estandarrak? Nork esan zuen egun batean “hau ederra da” eta “hau ez da”?

Ispiluan begira jarraitu nuen, eboluzionatzeko ordua zela erabaki nuen arte. Estandar horiek hausteko unea zen . Niri gustatzen zaidan bezala janzten hasiko nintzen, gustatzen zaidan perfumea jarriko nuen eta nahi nituen argazki guztiak aterako nituen besteen erreakzioa kontuan hartu gabe. Libre izango nintzen.

Ez da erraza.

Ez da hala etengabe bereak ez diren gaiei buruz iritzia eman nahi duen gizarte baten bizi garenean, batez ere kritika horiek suntsitzaileak direnean.

Nahikoa da norbaitek esatea ederrak garela sinesten hasteko, nahikoa da gure argazkietan 100 like baino gehiago behar izatea atseginak garela buruan sartzeko eta nahikoa da guk nahi ez ditugun gauzak egitea besteak pozik egoteko.

Prozesu hori oso zaila da eta aldaketaren zati garrantzitsu bat besteak nola autematen ditugun aztertzea da. Norbaitengan zerbaitz berezia, polita edo desberdina ikusten badugu, esan beharra dago.

Izan gaitezen ederrak geure erara eta maita dezagun elkar, maitasunez egindako edozer gauza perfektua izango delako.

Ikasleen lanak 115

umorearen limiteak umorearen limiteak

Umorea gizakia gizakia denetik erabili da.

Greziar garaian bufoiak erregeari barre eginarazi behar zioten. Bufoiek mota askotako txantxak egiten zituzten, txiste horietako batzuk garai hartako boteretsuetako bati buruzkoak izan zitezkeen. Eta, hala ere, barregarria izan zitekeen, nahiz eta haiekin sartu. Baina zergatik sortu ahal ditu barreak umore beltzeko txisteak? Fikzioa delako.

Drama fil bat ikusten dugunean, denetarik gertatu ahal da: protagonistak bere aita edo bere familia osoa hiltzea. Hori ikusten dugunean ez dugu pentsatzen gidoilariei gustatzen zaiela gurasoak edo familiak hiltzea, ulertzen dugulako fikzioa dela. Hori ez da umorearekin gertatzen. Gure gizarteak ikasi behar du ulertzen zer den umorea: fikzioa. Izan ere, pentsatzen badugu txiste guztiek norbait mindu dezakete, guztiek. Adibide bezala Dani Mateo umoregilearen kasua daukagu.

Umoregile honek Espainiar bandera erabili zuen mukiak kentzeko monologo batean.

Ekintza horrengatik epaiketara joan zen.

Gaizki iruditzen bazaigu abeslariek kartzelara joatea bere abestiengatik edo kazetariek bere iritziengatik, umoregileekin pentsamendu berdina izan beharko genuke.

Txiste baten helburua barre eragitea da, hori denok dakigu. Umoregile batek, egoera eta publikoa kontuan hartuta, txiste bat kontatzen badu eta barreak lortzen baditu, ontzat hartu beharko genuke, nahiz eta umore beltzekoa izan, izan ere, bere helburua lortu du, barregarria izatea.

Benetan pentsatzen badugu mugak ez ditu umoreak, gizarteak ditu. Honekin ez ditut justifikatu nahi umorearekin mozorrotuta dauden irainak. Baina, bai, desberdindu behar dugula errealitatea eta fikzioaren artean.

Txisteei barre egiten ez badiegu, umoregile guztiak epaiketara joaten hasiko dira, eta horrekin dena zentsuratu beharko da, izan ere, umorea leku guztietan dago.

Urko (BATX2)

116 Ikasleen lanak PEDRO DELGADO

"Irabazten irakasten digute"

Ikasleen lanak 117 Gauzak ondo doazenean, jende guztia zure aldamenean dago, zure lagun mina izateko prest. Baina zer gertatzen da gauzak txarto doazenean?

Gaur egungo gizartean, galdu irabazi baino askoz gehiagotan egiten da, baina egoera horretarako gehienetan ez gaude prestatuta.

Pedrok 11 Frantziako Tourretan parte hartu zuen, eta horietatik batetik soilik atera zen garaile. Kirolari dagokionez, kirolaria porrot egitera ohitutagoa dago irabaztera baino; horregatik, irabazten duenean, behar baino gehiago ospatzen du, benetan baloratzen duelako.

Gero eta garrantzi handiago hartzen ari da irabaztea eta ahazten ari zaigu horren atzean dagoen sakrifizio guztia. Irabaztera ailegatu ahal izateko, aurretik aldi askotan bigarren edo hirugarren postua egin duzu, baina jende gutxik hartzen du kontuan.

Garaipen horien balioa gutxitu behar da eta “irabaztera irakatsi beharrean, galtzen irakatsi behar digute” horren atzean dagoen lan guztia benetan baloratzeko eta irabaztea tokatzen denean, zenbat kostatzen den kontuan hartzeko.

María

118 Ikasleen lanak

disney eta maitasuna

Txikitatik entzun egin dugu gure “laranja erdia” aurkitu behar dugula. “Zure printzipe urdina aurkitu behar duzu” behin eta berriz errepikatu digute. Galdera, edo, batzuetan afirmazio, hauek Disney filmetan ikusitako maitasunaren definizio irrealaren errua dira.

Eta orduan, zer da maitasuna? Nire adina daukaten neska-mutilei galdetzean bi erantzun desberdin eduki ditzakezu.

Normalena da esatea ez dakitela, ez dakitela nola azaldu, eta, egia esaten badut, agian nik gaur ezin izango dizuet erantzun zehatz bat eman. Baina, bigarren erantzun oso ohiko bat dago beti: “maitasuna ez da existitzen, ez engainatu”. Zergatik erantzun hau? Erreza. Ez, ez da bere aurreko neska edo mutilaguna utzi duelako, ez da hori erruduna. Bueltatuko gara abiapuntura, Disney filmak.

Zein da arazoa Disney filmekin? Ba, errealitatea distortsionatzen digute, margotzen digute maitasuna, ez bakarrik modu irreal batean, baita modu toxiko batean ere. Maitasuna ez da printzipe bat bat-batean etortzea salbatzera. Lehenik eta behin, bakarrik salbatu ahal zara. Eta bigarrenik, printzipeak, halako printzipeak, ez dira existitzen.

Beti irakatsi digute hori dela maitasuna, Disney filmek irakasten digutela nola den benetako maitasuna, horrelako zerbait ez badugu aurkitzen ez dela benetakoa. Orain badakizue, ez bilatu zuen “laranja erdi” hori, ezta “zure printzipe urdina”, ez dira existitzen, ez saiatu eta ez galdu denbora. Bizi eta maitasuna zuen bizitzara etorri behar bada etorriko da, bakarrik, bilatu gabe.

Miryam (Batx2)

Ikasleen lanak 119

amatasun subrogatua

“Amatasun subrogatua, elkartasuna ala negozioa?”

Amatasun subrogatuaren gaiaren aurrean zuekin nire iritzia partekatuko dut.

Amatasun subrogatua, legala izan edo ez, leku askotan gertatzen den praktika komertziala da. Praktika honen bidez, beste pertsona edo bikotekide batekin aldez aurretik adostuta, emakume bat haurdun geratzen da, haurdunaldia amaitzen du eta haur batez erditzen da beste pertsona edo bikotekide horrentzat.

Alde batetik, hein batean bat nator amatasun subrogatuaren alde daudenek proposatzen duten hianbat argudiorekin, garapen pertsonala garapen psikologikoaren aurretik jartzearekin, kasu.

Horrela, amatasun subrogatua defendatzen dutenek diotenez, askoz garrantzitsuagoa iruditzen zait ume horren garapen pertsonala, bere izaera, bere jokaera, eta ondorioz, bere bizitzan hartzen dituen erabaki guztiak baldintzatuko baititu.

Halaber, gai hau tratazerako orduan etikari askoz garrantzia handiagoa eman beharko litzaiokeela uste dut. Alde batetik, amatasun subrogatuak eta maila sozioekonomikoak daukaten erlazioa ukaezina den aldetik, kontuan izan behar den problematika bat dela deritzot. Hainbat ikerketek ama subrogatuak diren emakume gehienek maila sozioekonomikoa baxua dutela demostratzen dute.

Horrek eragiten du beharrengatik sartzea prozesu hauetan eta ez nahiengatik. Beraz, emakume hauek ez dutenez era askean erabakitzen praktika hauek aurrera eramatea, emakumearen gorputza probetxua ateratzeko erabiltzen ari dela uste dut; ondorioz, alderdi horretan arazo etiko larria sortzen da. Gainera nik defendatzen dut feminismotik oso urrun dabilela merkantilizazio hori, eta emakumeak gizonen aurrean oraindik gehiago zapaltzen dituenez, haren aurka nago.

Ainara (Batx2)

120 Ikasleen lanak

EDERTASUNA BEGIRATZEN DUENAREN BEGIETAN DAGO Edertasuna animaliek, gizakiek edo objektuek duten eta gugan sentimendu atseginak eragiten dituen ezaugarri gisa definitu ohi da. Gizakiok edertasuna hautemateko gai gara eta askotan inguratzen gaituena deskribatzeko, “eder” hitza erabiltzen dugu. Baina edertasun kontzeptua berdina da gizaki ororentzat? Existitzen al da zerbait guztiontzat ederra dena?

Galdera hauei erantzutea zaila da. Gainera, gure egunerokoan batzuentzat ederra dena besteentzat ederra ez dela ikus dezakegu. Esate baterako, pertsona bati margolan bat ederra iruditzen zaion edo ez galdetzen diogunean, erantzun bat ematen digu, baina askotan ez daki horren zergatia azaltzen. Era berean, beste pertsona bati galdera berdina egiten badiogu, lehenengo pertsonak esandakoaren kontrakoa erantzun dezake. Nola da posible hori? Agian, margolanak pertsona horietako bati zerbait sentiarazten dio; atsegina edo sentimendu sakonagoren bat. Besteari, ordea, ez dio ezer eragiten, eta ez zaio ederra iruditzen. Izan ere, inguruan dugun objektu bat guretzat ederra denean, horrek gure barnean zerbait pizten du, zirrararen bat ematen diguna. Hari esker, ikusten duguna ederra den edo ez jakin dezakegu. Alabaina, gizakiok guztion artean desberdinak garenez, ez dugu edertasuna antzematen laguntzen digun hori modu berean sentituko, ezta objektu berdinaren aurrean ere.

Laburbilduz, Oscar Wilde idazle irlandarrak esaten duen bezala, “edertasuna begiratzen duenaren begietan dago”, zerbait ez da ederra izango bere kanpoaldean aurkitu ahal ditugun ezaugarriengatik, baizik eta sentiarazten digunagatik. Gizakiok sentimendu hori hautemateko gai garen bitartean, edertasunak exstitzen jarraituko du.

Ikasleen lanak 121 MAITASUNA

Joan den astean, autobusean nindoala atzean zegoen bikoteari honakoa entzun nien: ”nire mutikoak ez dit uzten bera gabe festan ateratzen baina nitaz arduratzen delako da”. Baina ba al da hori egia?

Benetan maite zaituen norbaitek zure askatasuna mugatuko luke? Nire maitasuna kontzeptuan ez da sartzen inolako mugaketarik.

Maitasuna oso sentimendu zabala da. Maitasunak ez ditu bakarrik barne hartzen sexu-harremanak dakartzaten erlazioak. Zure amonarengandik, zure aitonarengandik, zure lagunengandik eta zure osabarengandik sentitu dezakezu maitasuna ere bai, eta beste erlazioak bezain arruntak eta garrantzitsuak dira. Posible da pertsona askorengandik maitasuna sentitzea, baina baliteke konfunditzea maitasuna eta gogoko izatea.

Maitasuna mundialki ezagutua eta bizitzan behin sentitu behar den sentimendua da, baina, hura berehala esperimentatu nahian onartezinak diren jokabideak onartzen ditugu. Maite zaituen norbaitek ez ditu zure jarduerak murrizten, horiek egokitasunarekin egiteko modu hoberena bilatzen laguntzen dizu. Maite zaituen norbaitek, ez dizu gezurra esaten minik ez egiteko, egia kontatzen dizu eta lur jota zaudenean laguntzen zaitu.

Gatibu taldearen abesti batean esaten den moduan, “aske maite, aske bizi”. Inork ez dizu esan behar zure bizitza nola bizi eta zer erabaki hartu behar dituzun eta hori ahaztu behar ez den gauza bat da. Zu zure erabakien arduraduna zara.

Haizea (BATX2)

122 Ikasleen lanak

Ikasleen lanak 123

I was born “I was born Errotxapean” diote Chill Mafiakoek. Auzoan jaioak eta auzoan heziak. Eskola ondoko parkean jolasean ibili izan gara, “Gorka” litxarreria dendan pipak erosi eta ogia betiko okinari hartu izan diogu. Gure auzoak elkarte izan dira, momenturik latzenetan babesa aurkitzeko tokia. Sustraiak urrutian eduki arren, berotasunean lore berriak hazi daitezke.

Baina orain ezer ez da berdin. Auzokideak zahartu zaizkigu, merkatua itxi digute eta globalizazioak jan ditu denda txikiak.

Auzotik bertatik bota gaituzte. Gutxinaka, auzoaren bizitza hiltzen ari da auzo handi eta modernoei lekua eginez. Betiko moduan, berritasunari balioa ematen diogu memoria eta tradizioaren aurrean.

Agian bizitzaren zikloa besterik ez da, denak du hasiera eta amaiera, antzinakoek berriei eman behar diete lekukoa.

Baina nik ez dut onartu nahi, deitudazue inuzente. Gure auzoak historiaz mela-mela eginda daude, baztertutakoen txoko izanda borroka egiteari utzi ez diogulako. Kapitalismoak barrutik suntsitu gaitzake, baina gure esku dago maite dugun hori zaintzea.

Auzoari merezi duen garrantzia eman behar genioke, Aristotelesen esanetan, familiaren ondorengo nukleo garrantzitsuena baita. Lankidetzan, komunitatea eginez, lehengo babes sarea osatzera begiratu behar dugu.

Auzoa auzokideok egiten dugu, gure nahi eta balorez eraikitzen ditugu gure aukeratutako etxeko hormak. Hainbeste lagundu izan duten auzoek krisi berrietan ere lagundu gaitzakete. “I was born Errotxapean” diote Chill Mafiakoek, eta “I was born Zaramagan” nik.

Irati (BATX2)

124 Ikasleen lanak

Istorioak kontatzeko zoragarria den gaitasunarekin lotutako albiste bat dugu. Keide Vélez (DBH3 D) eta Amenya Hajia Ramatu (DBH3 D) izan dira irabazleak AFRO elkarteak antolatutako kontakizun lehiaketan, honako lelo honekin: “Bene-benetan, badaude ikaratzen duten desberdintasunak”.

Tenemos una noticia relacionada con la maravillosa tarea de narrar relatos. Keide Vélez (3ºESO D) y Amenya Hajia Ramatu (3ºESO D) han resultado ganadoras en el concurso de relatos con el lema ” Francamente hablando: Hay desigualdades que asustan”, organizado por la asociación AFRO.

Sari banaketa abenduaren 19an izan zen Aldabe Gizarte Etxean, Gasteizen. Bertaratutakoek arratsalde magikoa pasa zuten, eta egoera zailean edo menpekotasun egoeran dauden migratuekin enpatizatzeko aukera izan zuten.

La entrega de premios tuvo lugar el pasado 19 de diciembre en el Centro Cívico Aldabe, en VitoriaGasteiz. Los asistentes disfrutaron de una tarde mágica en la que no faltaron guiños a las personas migradas en situación de dificultad y dependencia.

PATRICIA, MENELIK, HAPPY… Y MUCHOS/AS MAS Patricia sale de trabajar, es una mujer morena, bajita, con una coleta baja de pelo liso, sin ser guapa lo es. Atraviesa el parque del Norte en la ciudad de Vitoria-Gasteiz. Va con la mirada perdida pensando

en sus cosas...

Una noche más con Francisca, pobre mujer cada día está peor, no sé si me va a durar mucho este trabajo... Hoy cuando he ido a por Teresa para

Ikasleen lanak 125 llevarla a la parada del autobús casi lo perdemos de lo lento que íbamos. Media hora de trabajo que me da la empresa de ayuda a domicilio, con eso no podemos vivir. Menos mal que me busco la vida aparte limpiando casas y cuidando a Francisca. Son las 11:15 de la mañana, la señora no contesta al timbre de la casa, qué raro. Bien, viene un vecino a ver si me abre.

–Buenos días, ¿Me abre la puerta por favor?

–¿Dónde va? Usted no vive aquí.

–No, vengo a trabajar a casa de la señora del octavo.

–Yo no la he visto nunca a usted.

A través del portero contesta la señora.

–Patricia, no subas, acércate a la carnicería que he dejado un paquete.

–Ya voy, señora.

–¡Eh! y no me digas señora, que nos conocemos.

Qué casa más grande tiene mi señora, me encantaría vivir en una casa como esta. Así no estaríamos tan apretujados. Tantas habitaciones, duplex, doble baño, una terraza enorme, unas vistas excelentes al Parque del Norte. Podríamos vivir, mi marido, mi hija, su marido, mi nieta… Ay, cuánto echo de menos a mi hijo, es cura en Francia. De momento somos los únicos que tenemos trabajo, mi marido es mayor que yo y yo ya tengo 50 años; él no está para trabajar, toda la vida enfermo. Me gustaría

poder tener un trabajo estable y poder traer a más familiares de Colombia. Vaya, cuanta gente hay en esta carnicería. Se me acerca un vendedor de calle, que alto es.

Waxaan rajaynayaa in qof halkan iga soo iibiyo muraayadaha qorraxda... (... Ojalá alguien de esta cola me compre alguna gafa de sol. He buscado otros trabajos pero nadie me quiere, seguramente por ser negro o por ser de Somalia. ¡Vaya! A ese señor se le ha caído un billete de 50 euros, nadie lo ha visto.)

-¡Espere señor, señor, señor, señor!

Haddiise uu cararo! Waa hagaag, waan qaataa...

(Pero... ¡Si se va corriendo! Bueno, pues me quedo con el billete. Hoy no tendré que comer en el Comedor Social Ntra. Sra. de los Desamparados.

Voy a comer donde las chicas estas que me regalan siempre los pinchos que les sobran.)

-¿Perfumes? ¿Gafas? Todo barato. Happy, li iibso wax! (¡Happy, comprame algo!)

Nuestro vendedor de gafas es un hombre negro como el carbón, viene de Somalia. Delgado, de unos 25 años. Se acaba de cruzar con una antigua amiga africana también, un poco mayor y que pesará el doble que él. Una mujer alegre con una sonrisa de oreja a oreja. Que va con su hermana pequeña a lo que parece una fiesta, por la indumentaria que llevan: vestidos brillantes de colores vivos, pañuelos en la cabeza… Sus tres hijos van fenomenal.

-Si fiican baad u garanaysaa inaanan lacag haysan.

126 Ikasleen lanak (Sabes perfectamente que no tengo dinero.)

Le contesta Happy a nuestro vendedor y sigue hablando con su hermana.

-Been baan u sheegay Menelik, waxaan qaatay kirada qolka ... (... Le he mentido un poco a Menelik, acabo de cobrar el alquiler de la habitación. Ya sabes que realquilo la habitación que nos sobra para ganar un poquito de dinero. Los clientes llegan a cualquier hora y eso es lo más molesto. Mis vecinos se quejan del ruido y me amenazan con que me van a denunciar. Ya sabes, el piso no es mío.)

-Waan ku fahmay! … (¡Ten cuidado! … Pues, no te lo vas a creer, mis vecinos se quejan de los olores cuando cocino koeksisters para venderlos en la tetería de la calle Tenerías. Por no hablar de las protestas por el ruido que hacen los niños.)

- Dabcan! Waa maxan eey! (¡Cómo no!)

Las dos hermanas y su familia desvían la mirada hacia una joven delgada. Lleva un velo en la cabeza que oculta sus pensamientos. ‫موي لك يتدلاو ىلإ ثدحتلا ىلع ةردقلا مدع نإ‬

‫ينطبحي‬. ‫ج ةديج ةقيدحلا هذه نأ يه ةقيقحلا‬ ً ‫ملو اد‬ ‫بأ رأ‬ ً ‫ ةئيلم ةكرب اد‬، ‫؟اذه رويطلا نم عون يأ ؟اذه ام‬...

( ... No poder hablar con mi madre todos los días

me entristece. La verdad es que este lugar está muy bien. Cuánto me gustaría poder contarle lo que veo. ¿Qué será de ella?, ¿porque me dijo que se quedaría allí a luchar?, ¿contra quién?, ¿por qué?, ¿qué va a poder hacer ella? Con lo que yo la quiero, lo valiente que es, lo que la necesito... Aquí que no entiendo a nadie y encima la mayoría de gente aquí es muy blanca y yo resalto mucho. Es aburrido estar con mi tía y mis primos. Ellos llevan años viviendo aquí. Quiero estar con mi mamá y me asusta que le hagan algo. Ella dice que mi padre es talibán y que estoy mejor aquí. Echo de menos a mis amigas del colegio, ¿qué será de ellas? ¿les veré otra vez? Lo bueno de aquí, es que como todos los días y eso ya es un milagro.)

Sandra mira con curiosidad a la chica que se aleja en dirección del casco viejo. Sandra va en chándal, lleva el pelo corto y revuelto por el viento; consecuencias de moverse en bicicleta.

Este año iré a Accem que es una ONG que trabaja para mejorar la calidad de vida de las personas refugiadas y migrantes. Sí, quiero ayudar, sentir que estoy haciendo algo por los demás… Todavía no me puedo creer lo racista que puede ser la gente. La chica con la que me he cruzado va velada. Hace demasiado calor como para ir así de tapada. ¡Ostras!

Me tengo que dar prisa, estoy en la panadería que

Ikasleen lanak 127 queda a 20 minutos de mi instituto y tengo que estar allí en 10.

Sandra va tan rápido que no se da cuenta de que casi atropella a un niño rubio y muy alto. ¿Cuál será su historia? Я никогда не был в месте, где была бы такая суровая погода. В Пакистане было жарко, в Китае очень своеобразный климат, в Канаде было холодно …

(… Nunca he estado en un sitio que hiciera un tiempo tan variable. En Pakistán hacía calor, en China era un clima peculiar, en Canadá frío…

Y en dos días a averiguar el clima de Francia.

Estoy harto de cambiar de sitio. Estoy harto de empezar de cero en otro sitio; hacer nuevos amigos, nuevo idioma, nuevas culturas…

Prefiero que mis padres no cambien de sitio por sus trabajos y que volvieramos a Rusia.

Volver a encontrarme con mis amigos...)

Este paseo está tocando su fin, pero todavía queda una historia más por descubrir… Esta vez, es de una madre que va con su hijo de nueve años de la mano. Por el aspecto, podrían ser de Vitoria pero, el idioma les delata.

-Fils, comment dit-on filet en espagnol? (Hijo, ¿Cómo se dice solomillo en castellano?)

-Aujourd'hui, nous avons appris à l'école qu'on disait "Solomillo". (Hoy hemos aprendido en la escuela que se decía “Solomillo” o algo parecido.)

-Eh d'accord, essayons de faire l'achat. Fils!

Fais attention aux gens. (Bien, vamos a intentar hacer la compra. ¡Hijo! Cuidado con la gente.)

Patricia les mira sorprendida pero decide no liarse más. Ha estado media hora en la tienda para recoger un pedido y ya tiene ganas de marcharse.

NOTA DE LA PERSONA AUTORA: Vosotras y vosotros queridos lectoras y lectores espero que hayáis disfrutado mejor esta media hora que os he contado. Escribiendo este relato me he dado cuenta de que para conocer diferentes culturas y personas no me hace falta viajar, porque ellas y ellos vienen a mí.

Hay un hueco en Vitoria, en vosotras, en vosotros, en ellas, en ellos, en ti, en mí… Está en manos de todas y todos que nadie se sienta extraño/a en ningún lugar.

KEIDE

128 Ikasleen lanak

VETE A TU PAIS Me llamo Zahira, soy una chica afroamericana de 14 años, nací en Toronto,Canadá.

Cuando tenía 5 años mi padre fue condenado a cadena perpetua presuntamente por haber asesinado a Richard Oland, un empresario canadiense muy importante en el país. Pero sabía que mi padre era inocente, de todos modos, lo encarcelaron ya que papá era afroamericano y en Canadá las autoridades eran algo racistas.

Debido a esto, mamá decidió que nos marcharamos de Canadá y vivir Madrid porque le ofrecieron un puesto de trabajo como auxiliar de enfermería. La verdad no me agradaba la idea de irnos y dejar a papá solo en el país pero ella ya estaba decidida.

Una vez en el avión, algo nerviosa le pregunté a mamá: “nos aceptarán por nuestro color de piel? ¿Lograré hacer amigos en mi nueva clase?” “Si, nos aceptaran, y no te preocupes que conseguirás hacer

amigos nuevos” dijo ella.

Llegamos a Madrid, aquel lugar me pareció alegre, espero que nuestro nuevo hogar sea acogedor. Tras andar durante 1 hora por fin habíamos llegado, el edificio era de 10 plantas. “Aquí es donde viviremos, ¿qué te parece Zahira?” me preguntó mamá.

“Prefiero nuestra casa anterior...” respondí. “Ya te acostumbraras hija, ¡mientras que te hago la matrícula y ordeno todo podrías salir, a lo mejor te haces amiga dealguien!

Y eso hice, salí de casa y como no vi a nadie con quien entablar una conversación decidí sentarme en un banco a leer “El instituto” de Stephen King.

-¿Qué lees?

Extrañada, me gire para ver de quién se trataba, era una chica de estatura promedio, delgada, era rubia y tenía los ojos marrones, me pareció amigable.

-Estoy leyendo un libro de Stephen King, -Ah guay, ¿y como te llamas? -Me llamo Zahira

Ikasleen lanak 129 ¿y tú? -Me llamo Nia, encantada, ¿vives por aquí cerca?

-Si, de hecho vivo en el edificio que tenemos enfrente. -¿Ah sí? Pues yo nunca te hevisto por aquí. -Es que nos acabamos de mudar. -¿Y a qué instituto irás? -Según mi madre, iré al instituto San Isidro. -¡Yo voy al mismo, creo que vamos a la misma clase! Cómo mañana empezamos las clases, podríamos quedar aquí mismo para ir juntas, así no te quedas sola. -¡Genial! ***

-Despierta Zahira, que si no llegarás tarde en tú primer día. -Voooy mamá...me levanté y fui a cepillarme los dientes, luego me vestí, y por último desayuné. -¡Buena suerte en clase hija! -Gracias mamá, ¡y suerte también en tu trabajo! Llegué al lugar donde quedamos Nia y yo, ella ya estaba, nos saludamos y fuimos al instituto.

Pasaron unos 30 minutos y llegamos a la entrada, el instituto era de 3 plantas, no transmitía buenas vibras, aun así entramos. Al entrar sentí que todos mis compañeros me observaban, no sabía cómo sentirme, me senté junto a mi nueva amiga al fondo, de pronto entró la profesora.

-Hola, buenos días, hoy tenemos a una nueva alumna. Repentinamente todos se giraron hacia mi.

-Zahira te podrías presentar, ¿por favor? Asentí, y dije de dónde era y lo que hacía en mi tiempo libre, hasta que se escuchó un susurro. “Vete a tu país.”

La profesora se sorprendió y empezó a preguntar enfadada quien dijo esa barbaridad. Estuvimos como cuarenta minutos dándole vueltas al asunto hasta que sonó el timbre.

Después de la tercera hora, fuimos a almorzar en las escaleras hasta que vinieron dos chavales de nuestra clase vinieron adonde Nia y yo, con intención de molestar. “¡Ahí va, si es la transformer acompañada con la inmigrante! Dijeron los muy maleducados. Yo, claramente iba a defender a las dos, hasta que Nia intervino: -Carlos déjanos en paz o le contaré a mamá que nos has estado molestando durante el recreo. Al escuchar esto los dos se fueron. De ahí le pregunté -¿Carlos es tu hermano? -Sí, desafortunadamente, además es homofobo, racista... de todo un poco.

Desde ese día Carlos y su amigo Esteban nos molestaban, acosaban, y siempre estaban metiéndose con la orientación de mi amiga y a mí decían comentarios racistas, recurrí varias veces al director para contarle lo que ocurría pero siempre decía: “tarde o temprano os dejaran de molestar” por lo cual, tendré que hacer algo al respecto. En muchas ocasiones intenté convencer

130 Ikasleen lanak a Nia de que le contáramos a nuestros padres sobre el tema, pero ella tenía miedo ya que aún no se atrevía a decir a sus padres de que era bisexual.

Respetaba su decisión pero así no podía seguir el asunto por lo que decidí armarme de valor y contarle todo a mi madre al volver a casa.

Al terminar las clases me despedí de Nia y llegué a casa más antes de lo normal, mamá se fue a trabajar de tal forma que me preparé la comida e hice los deberes que me habían mandado todo eso hasta las 21:30, mi madre llegó, espere a que hiciera sus necesidades para contarle todo lo que me ocurrió en estos seis meses.

Pasaron unos veinticinco minutos y mamá estaba descansando en el salón, así que zdecidí acercarme y contarle todo. *** -¿Qué demonios, Zahira porque no me contaste nada?

-Es que tenía miedo por lo que me ibas a decir...

-Soy tu madre y puedes confiar en mí, no te juzgaría ni te diría nada malo por nada del mundo. Lo mejor sería reunir pruebas y así poder denunciar al instituto por no hacer nada para prevenirlo.

Al siguiente día se lo dije a Nia, al principio no se lo tomó muy bien que digamos, pero luego se mostró comprensiva al decirle que sus padres no sabían nada de lo que estaba pasando en ese momento.

Hicimos todo lo que pidió mi madre, juntamos todas las pruebas posibles, entre ellas, capturas de pantalla de las amenazas de Carlos hacía mi, videos de Carlos y Esteban siguiendome a casa... todo eso lo logramos en tan solo un mes, mamá entregó todas las pruebas a las autoridades, ahora tocaba esperar.

Cuando Nia y yo entramos a clase, de repente una compañera de clase con la que apenas hablábamos, se acercó a donde estábamos y nos dijo: ¿sabéis que expulsaron a Carlos y a Esteban del instituto? ¡También se rumorea de que los van a meter en un centro de menores! Mi mejor amiga y yo nos miramos extrañadas, y estuvimos en “shock” durante un buen rato. Pero no nos dio tiempo a reaccionar ya qué el profesor nada más entrar, nos pidió que nos sentaramos.

Al finalizar las clases me dirigí a la única persona que me caía bien de todo el instituto, es decir, mi queridísima Nia. Ella se veía nerviosa, pero no dije nada al respecto y nos fuimos a casa en bus.

Ikasleen lanak 131 Esta no habló en todo el trayecto hasta que decidí romper el silencio y preguntarle qué es lo que le pasaba. -Zahira tenemos que hablar. -¿Es algo malo? -Depende como te lo tomes, vamos a los bancos que hay cerca de tu casa. Al llegar nos sentamos y empezó a hablar.- Mira Zahira, simplemente quería decir que desde que empezamos a hablar, comencé a desarrollar sentimientos hacia ti, me pareces una persona increíble e inteligente, es decir, y bueno, ¿tú qué piensas? Me quedé atónita y me sentí halagada, pero yo no sentía lo mismo.

-Nia verás, te quiero mucho pero yo a ti te veo solo como amiga, además no quiero perder la bonita amistad que tenemos...-Vale si te soy sincera eso me dolió, pero vale, mejor quedamos como amigas, espero que no estés incómoda...-No tranquila, ¡no hay

problema! -Bueno, ¡pues nos vemos el lunes!

En conclusión, al principio me costó acostumbrarme a las nuevas experiencias y tal, sobre todo me costó soportar estar en clase con mis ex-compañeros, estoy muy feliz con mi nueva amiga, mi familia en Canadá logró sacar a mi padre de la cárcel, y ahora está viviendo con nosotras, por último estoy a gusto con mi tono de piel. ¿Qué más puedo pedir?

AMENIA

132 Ikasleen lanak

EL VIEJO ARBOL

Entonces me doy cuenta de que se me ha desvanecido sin yo ser consciente de ello. Aunque el aire siga soplando, ya no lleva hojas, pues es demasiado débil. Todas las hojas del viejo árbol descansan a los pies de sus raíces. Ya sólo puede aferrarse a sus orígenes para evitar que las pocas ramas desnudas que a duras penas aún conserva, caigan en el olvido como ya lo han hecho todas sus hojas. Lo que un día fue un gigante con miles de pájaros a su alrededor, se esconde en el pasado junto con el silencio para dejar paso a los próximos árboles. Pues los pájaros necesitan volver a tener ramas en las que protegerse de la intemperie.

Parus Major

Ikasleen lanak 133

LA PAZ El niño con un gorro azul en la cabeza buscaba la paz a la que pudiera someterse. El niño del gorro no la encontraba ni bajo su techo, ni fuera. Bajo techo ya tenía bastantes asuntos como para poder lograrla.

"Quiero tener paz en mi vida", repetía a su madre y padre, pero ellos, sin escucharle, seguían discutiendo. La naturaleza era peor para él porque los ruidos le molestaban mucho. Para lograr la paz se fue al puente donde muchos otros niños antes la habían encontrado. El padre y la madre del niño le buscaron en todas partes. Al final, lo encontraron bajo el puente junto a los demás muñecos. Con una carta en la mano empapada en sangre, en la que ponía “nunca os he odiado, solo os he querido”, esas palabras del niño llenaron los ojos de ellos en lágrimas, que no pudieron aguantarse y se derramaron, bañando el papel, con agua salada.

Fdo: Galaxtic

134 Ikasleen lanak

EL BESO D

Ene Judas fue uno de los doce apóstoles de Jesucristo, aquel que los evangelios presentan como el besucón, y no precisamente por el amor a su maestro. La religión musulmana no tiene apóstoles. Menos aún los suníes, religión mayoritaria en los territorios ocupados del Sahara Occidental. Pero sí conocen a Pedro Sánchez quien, como Judas, vendió a su pueblo no con un beso, sino con una carta al Pilatos de sus eternos enemigos.

En plena invasión rusa saltaron las alarmas por otra invasión, en este caso la de Marruecos ante el Sahara Occidental. El pasado 14 de marzo nos enteramos por filtración de la prensa que el presidente del Gobierno, Pedro Sáánchez, mediante una carta había dado un volantazo de 180 grados al conflicto del Sahara, aceptando la petición de 2007,

por parte de Marruecos, de convertir a los territorios abandonados del Sahara Occidental en una región de alta autonomía. Así era como el ejecutivo de Sánchez decidió zanjar un conflicto que se lleva arrastrando desde hace ya más de cuatro décadas.

Es cuando menos curiosa la nueva actitud de Moncloa.

Más aún en el panorama bélico en el que nos encontramos. Mientras que el ejecutivo de Sánchez promulga el discurso de la defensa de identidades y la legitimidad de los territorios de ciertos países, los saharauis, muchos de ellos exiliados en campos de refugiados, acuden impotentes al robo de sus tierras por parte de Marruecos.

Ikasleen lanak 135

DE JUDAS

eko Esto es solo la punta del iceberg, la consecuencia de una sociedad primermundista y altamente intoxicada por un racismo que nos asfixia allá donde vamos. ¿Por qué Ucrania sí y el Sahara no? ¿Por qué ayudar a unos y no a otros? Pues bien, a pesar de vivir en el siglo XXI, nuestra sociedad sigue haciendo distinción entre hombres y mujeres, personas blancas y negras, entre ciudadanos de diferentes continentes, entre personas ricas y pobres…

A veces tengo la sensación de que en nuestro pequeño mundo blanco y primermundista, se nos olvida que el Mediterráneo no es el finis terrae, que sigue el mundo al otro lado del charco, donde hay conflictos como los nuestros, guerras como las nuestras y personas con sentimientos iguales que los nuestros.

¿Saben? Con el panorama actual en el que estamos, una gran crisis que arrastramos desde los peores momentos del Covid; después de haber superado una pandemia en la que vimos la cara más amable de los ciudadanos; habiendo sido testigos de la inmensa generosidad de las personas ante una catástrofe natural como fue el volcán de la Palma…

Después de haber pasado por todo esto en apenas dos años y medio, todavía quedan muchos Judas sueltos por ahí, muchos Iscariotes que solo piensan en sí mismos, que no les importa el resto, y que usan los derechos humanos y la moral de manera desigual y arbitraria. Pensemos, ¿Es este el futuro que queremos?

136 Ikasleen lanak Alice Walker ha sido el personaje defendido por la estudiante de Batx 1C, Sara, y que ha sido galardonada con el...

II PREMIO KOLDO MITXELENA PARA EL DESARROLLO Y CIUDADANÍA GLOBAL 1 Objeto del premio Premiar trayectorias vitales y laborales de personajes internacionales, con el objetivo de sensibilizar, formar, concienciar, desenvolver un espíritu crítico y fomentar la participación activa de la juventud para la composición de una ciudadanía global, solidaria y comprometida con la erradicación de la pobreza y las desigualdades sociales, las causas y consecuencias y en pro de la justicia global (social, económica, política, ambiental) y del desenvolvimento humano y sostenible.

2 Finalidad del premio Triple finalidad: -Reconocer la labor de líderes mundiales en los avances sociales -Promover y fomentar la integración de la Educación para el Desarrollo y la Ciudadanía Global en la educación -Crear sinergias y redes entre los estudiantes interesados en las cuestiones abordadas desde la Educación para el Desarrollo de la Ciudadanía Global.

3 A quién se dirige

ALICE

A cualquier persona o personaje que haya contribuido al desarrollo ambiental o ciudadano en pos de la mejora de la humanidad siempre que esté presentado y apadrinado por un estudiante de Batx 1 de Koldo Mitxelena que escribirá un discurso presentación del personaje que conste de una presentación expositiva, una breve narración de la trayectoria vital y defienda las virtudes por las cuales merece ser reconocido.

Hazteko eskubidea ukatzen dizuna edo isilik egoteko eskatzen dizun hori ez da zure laguna.

Ikasleen lanak 137 En los siguientes enlaces aparecen

El texto ganador

El video de su defensa

Fotos de la entrega del premio

En su carrera ha publicado un total de 17 novelas y colecciones de historias y 12 libros de no-ficción (poemarios, ensayos, etc). Sus obras se centran en las luchas de las personas afroamericanas, especialmente de las mujeres. En sus libros habla sobre todo de racismo, sexismo y violencia, apoyando y dando visibilidad a la diversidad sexual, étnica y racial. Creó el término “womanism” o “mujerismo”. Ella lo definió como “una intersección entre la opresión de raza, clase y género”.

Alice no había cumplido los 14 años cuando su madre, después de haber pasado por varias ciudades tratando de buscar una vida mejor para Alice, le regaló una maleta, viaja, vuela, descubre.

Una máquina de coser, para que tengas trabajo. Y una máquina de escribir, para que crees y saques todo lo que tienes dentro.

ALICE WALKER

138 Ikasleen lanak

plastika - plastika - plastika

Ikasleen lanak 139

a - plastika- plastika - plas

140 Ikasleen lanak

plastika - plastika - plastik

Amaia

Mai

Maddi

Ikasleen lanak 141

ka - plastika- plastika - pla

Maddi, Aiora, Amaia, Mario

Nerea

Maddi, Nerea eta Nagore

142 Ikasleen lanak

plastika - plastika - plastika

Irati Mario

Ikasleen lanak 143

a - plastika- plastika - plas

Maddi Amaia

David

144 Ikasleen lanak

arrazketa artistikoa - marr

Iraia

Iraia

Romaisae, Naila, Rong Rong, Nasra, Ekram

Uxue

Ikasleen lanak 145

razketa artistikoa - marraz

Edurne

Oihane

Uxue

Leire

146 Ikasleen lanak

rrazketa artistikoa - marra NADA - CARMEN LAFORET

"Nada" eleberrirako zenbait ilustrazio.

Maider

Maider

Taty

Ikasleen lanak 147

azketa artistikoa - marrazk

Alexandra Garazi

EBA

148 Ikasleen lanak

marrazketa artistikoa - marr

Naia

Eba

Ikasleen lanak 149

razketa artistikoa - marraz TEKNIKA ANITZAK

Bea

Taty Garoa

150 Ikasleen lanak

marrazketa artistikoa - ma KARTELAK

Haizea

Eba Alexandra

Lorea Maider

Ikasleen lanak 151

Saioa

Taty

arrazketa artistikoa - marr

Eneko Naia

152 Ikasleen lanak SEEC sarietan berriro irabazleak Ikasturte honetan plastika eta latin mintegiok berriz ere parte hartu dugu Euskadiko Ikasketa Klasikoen Elkarteak antolatutako poster lehiaketan.

Aurtengo gaia " Hercules arte plastikoetan" zen eta gure poztasunerako lehen eta bigarren sariak irabazi ditugu.

Eukene, Nerea, Vega , Ane eta Janire ikasleek SEEC-eko Poster Lehiaketaren 1. saria,1. kategorian, irabazi dute Amaia, Maddi, Irene, Leire, Nermin eta Mai ikasleek 2. saria lortu dute kategoria berean.

Zorionak !!!

Talde argazkiak 153

2021-2022

DBH 1A

Talde argazkiak

Ikasleak: Mohamed, Ainara, Anna, Alazne, Uxue, Nedal, Frehi, Unax, Jose, Naiara, Alejandro, Iara, Izaro, Rafa , Eneko, Julen, Paula, Ibai eta Jesús.

Tutorea: Jose.

DBH 1B

Ikasleak: Alejandro, Maradiyatu, Izan, Nicole, Luna, Haizea, Ainhoa, Alexander, Miren, Ian, Adrian, Yaiza; Izaro, Kimetz, Ibai, Aya, Haizea, Rayan, Mohamed eta Pau. Tutorea: Gorka.

154 Talde argazkiak DBH 1C

Ikasleak: Maite, Haizea, Flavia, Shaila, Haytam, Hodei, Haitz, Luis, Sami, Moha, Aritz, Nassredine, Yahya, Moha Ali, Janire, Ane, Iraitze, Aratz, Unax, Mael eta Alvaro. Tutorea: Eneko.

DBH 1D

Ikasleak: Amine, Monsif, Ekain, Daryl, Zigor, Uxue, Suhar, Elisa, Cristhian, Manex, Africa, Claudia, Alain, Haritz, Ainara, Zuriñe, Beñat, Andoni, Wael, Zigor eta Lorea. Tutorea: Feli.

Talde argazkiak 155 DBH 1E

Ikasleak: Juan, Iker, Aimram, Aimar, Cristopher, Laia, Iraide, Yaiza, Irene, Nadia, Laia, Aitana, King, Eñaut, Giovanna, Ines, Olaia, Nahia, Ane eta Aratz.

Tutorea: Jolanda.

DBH 1F

Ikasleak: Enaitz, Paula, Naia, Salomon, Nora, Jean Lucas, Irati, Abde Rrahmane, Laia, Raid, Ioritz, Victoria, Eneko, Unai, Aizpea, Maitane, Izaro eta June.

Tutorea: Oskia.

156 Talde argazkiak DBH 1G

Ikasleak: Alex, Ander, Oier, Paula, Douaa, Oumaima, Alma, Elaia, Iraia, Richard, Amaiur, Aitor, Hilario, Aner, Andrea, Fátima, Garazi, Jon, Youcef eta Aritz Tutorea: Intxi.

DBH 1H

Ikasleak: Naroa, Divine, Raihan,Kilama, Rayan, Mohamed, Maialen, Aimar, Mikel, Sharifa, Izaro, Erick, Anthony, Imanol, Julen, Zoe, Alaia, Amer, Aimar, Jamal eta Angela. Tutorea: Inhar.

Talde argazkiak 157 DBH 1I

Ikasleak: Gaizka, Ibon, Aratz, Laia, Claudia, Nerea, Wiam, Markel, Jon, Gift, Ismael, Iraide, Iker, Unai, Naroa, Alejandro, Oier, Fethi, Keira eta Azzahrae.

Tutorea: Peio.

Gela egonkorra

Ikasleak: Kelster Nehizena, Soraya De la Puente, Aya Ahmed, Jaione Parra eta Aratz Arbaiza. Irakasleak eta hezitzaileak: Arianna, Naiara, Ana eta Ainhoa.

158 Talde argazkiak DBH 2A

Ikasleak: Izei, Mikel, Markel, Joseba, Yasmine, Sara, Aiora, Uxue, Irati, Maitane, Samara, Uxue, Nadia, Andoni, Maikel, Gorka, Enara, Jaione, Carmen eta Egoitz. Tutorea: Mikel.

DBH 2B

Ikasleak: Ekiñe, Farhan, Yi, Afrika, Maira, Mikel, Elisabeth, Ekain, Oier, Izaro, Iker, Ane, Nerea, Gift, Abdel, Unax, Soraya, Oliver, Maider, Andrea, Maren, Aritz, Eider, Ainere, Hodei eta Aya. Tutorea: Izaro.

Talde argazkiak 159 DBH 2C

Ikasleak: Nadia, Salek, Gorka, Ruben, Aimar, Iraitz, Peru, Uxue, Paula, Neider, Amaia, Izaro, Carmen, Oihan, Edorta, Aratz, Hodei, Iker, Gari, Maddi, Uxue, Irati, Amaiur eta Alicia Martinez (Ingeleseko irakaslea). Tutorea: Aritz eta Karlos.

DBH 2D

Ikasleak: Uxue, Hodei, Diego, Iago, Josué, Ahikar, Malak, Sara, Unax, Oier, Asier, Anass, Christina, Inés, Noemí, Aiour, Naoufal, Aimar, Ekaitz, Ibai, Unai eta Iruna. Tutorea: Aitor.

160 Talde argazkiak DBH 2E

Ikasleak: Joseba, Kelster, Aratz, Oumar, Walid, Irati, Sara, Gaizka, Ugaitz, Ibon, Larraitz, Yaiza, Saioa, Nerea, Omar, Akier, Oier, Alazne, Jon, Leire eta Izaro. Tutorea: Jon.

DBH 2F

Ikasleak: Aimar, Rodrigo, Aner, Alain, Telmo, Xabier, Nizar, Uxune, Adriana, Paula, Sara, Oihan, Alain, Aizea, Izaro, Uxue, Saray, Amets eta Xabier.

Tutorea: Laura.

Talde argazkiak 161 DBH 2G

Ikasleak: Uxue, Marina, Ander, Oier, Unai, Erik, Mikel, Dayana, Lotfi, Imanol, Douaa, Unax, Lier, Jarell, Eneko, Maitane, Hiart, Yoel, Asier, Arianne, Salma eta Valentina. Tutorea: Jessica.

DBH 3-CD1

Ikasleak: Ethán, Gabriel, Enaitz, Oier, Izaro, Lierni, Jon, Eider, Ane, Ariadny eta Gaizka. Tutorea: Luma.

162 Talde argazkiak DBH 3A

Ikasleak: Mara, Izaro, Maider, Aimar, Uxue, Ainhize, Gure Ilzar, Silvia, Mariana, Aron , Aimar, Andoni, Aimar, Carolina, June, Lide, Mauro, Ender eta Iker.

Tutorea: Manu.

DBH 3B

Ikasleak: Bihotz, Hegoi, Saioa, Anne, Maialen, Alize, Nahikari, Ian, David, Dorleta, Maite, Alazne, Asier, Unax, Ander, Izate, Maryam, Ekain eta Angel.

Tutorea: Xabier.

Talde argazkiak 163 DBH 3C

Ikasleak: Urko, Itsaso, Irati, Malak, Saber, Unai, Ivan, Xabier, Unai, Egoitz, Achraf, Ibrahim, Ander, Nirmin, David, Maialen, Victor, Samia, Eneko, Paula.

Tutorea: Juan Carlos.

DBH 3D

Ikasleak: Ander, Marta, Eukene, Ixone, Ekaitz, Bilal, Mario, Julen, Aaron, Beñat, Keide, Angelica, Coumba, Hajia Ramatu, Beñat, , Peio, Joseba, Haizea eta Bleidy Ciro. Tutorea: Sara.

164 Talde argazkiak DBH 3E

Ikasleak: Noa, Amaia, Abril, Alaia, Noemi Matilda, Yoana, Gaizka, Iosu, Jakue, Aingeru, Lucía, Uxue, Peio, Aymane, Jaime, Oier, Eneko, Garikoitz.

Tutorea: Itsaso.

DBH 3F

Ikasleak: Iratxe, Amir, Joseba, Unai, Ivan, Ada, Nadia, Haizea, Oier A., Oier, Aitziber, Ariane, Patricia, Irune, Gorka, Alazne eta Aroa. Tutorea: Itziar.

Talde argazkiak 165 DBH 4-CD2

Ikasleak: Sergio, Kaiet, Alejandro, Ibon, Aitor, Markel, Edorta, Teresa, Adam, Aitor Salaberria (irakaslea), Yohana, Luna, Aintzane, Elisa eta Iratxe.

Tutorea: Isabel.

DBH 4A

Ikasleak: Hamza, Jon, Odei, Egoitz, Ibai; Ander, Lucas, Uxue, Jone, Anne, Palwasha, Jokin; Eukene, Amina, Nagore, Nerea eta Yeray. Tutorea: Sergio.

166 Talde argazkiak DBH 4B

Ikasleak: Luana, Aratz, Asier, Markel, David, Aitor, Eider, Maddi, Noor, Danel, Ibrahim, Aitzol, Amin, Paula, Leire, Nermin, Ainara, Ixone, Iria, Irati eta Maitena. Tutorea: Alaitz.

DBH 4C

Ikasleak: Alex Iker, Carlos, Eneritz, Lucía, Hugo, Ytzel, Unax, Maddi, Doha, Zuriñe, Unai, Izaskun, Markel, Alain, Lander, Iria, Amaia eta Aritz.

Tutorea: Janire.

Talde argazkiak 167 DBH 4D

Ikasleak: Nahia, Nabil, Lier, Oier, Ruben, Uxue, Nasra, Vega, Nerea, Izaro, Intza, Karima, Amaia, Naroa, Yann, Oier, David, Irene, Irati, Alba, Eider eta Maddi. Tutorea: Ainhoa.

DBH 4E

Ikasleak: Unai, David, Eneko, Eñaut, Iker, Carlos, Jone, Mai, Laura, Naia, Lorea, Yaiza, Eider, Garazi, Irati, Aiora, Ekhi, Enaitz, Jose Angel eta Eñaut.

Tutorea: Gorka.

168 Talde argazkiak Talde osagarria

Ikasleak: Lal-La, Salma, Rocío, Hugo. Tutorea: Rosa eta Amaia.

Batxilergoa

BATX 1A

Ikasleak: Lur (irakaslea), Oier, Mattin, Irati, Haizea L, Naroa, Nora, Maialen, Edurne,Unax,Uxue, Asier, Mireia, Khaddy, Irati, Iraia, Haizea, Ekram, Aroa, Unai, Gailur, Andrea, Naiara, Iraide eta Haizeder. Tutorea: Lur M..

Talde argazkiak 169 BATX 1B

Ikasleak: Eneko, Egoitz, Mikel, Marko, Ibai, Oihan, Markel, Joane, Uxue, Ekaitz, Blanca, Ibai, Lander, Oier, Nagore (irakasle ordezkoa), Leire, Iraia, Irati, Naroa, Diana, Amaiur, Romaisae, Aroa, Sarai, Rong Rong eta Eider. Tutorea: Lur B..

BATX 1C

Ikasleak: Markel, Unai, Eneko, Yaser, Oihan, Naila, Andoni, Joana, Sara, Mayi, Andoni, Amaia, Oihane, Irati, Aketza, Juan, Camilo, Unai, Ander, Alaia, Laura, Uxue, Iker, Mikel, Joritz, Ekaitz, Iratze eta June. Tutorea: Gaizka.

170 Talde argazkiak BATX 2A

Ikasleak: Ander, Kabir, Gorka, Urko, Unax, Silvia, Naia, Ainara, Lander, Asier Pagola, Aner, Asier Vidal, Sara, Izaro, Ekain, Haizea, Malen, Amparo (Irakaslea), Ziortza, Beatriz, Iratxe eta Egoitz. Tutorea: Amparo.

BATX 2B

Ikasleak: Imanol, Beñat Sagarzazu, Najum, Ali, Oier, Jorge, Urko, Sergio, Aingeru, Mikel, Asier, Anartz, Idoia (Irakaslea), Aritz, Haizea, Nerea, Itziar, Beñat Saez De Ojez, Izaro, Maria, Saioa eta Galder. Tutorea: Idoia.

Talde argazkiak 171 BATX 2C

Ikasleak: Josean (Irakaslea), Imanol, Xiana, Naia, Lucia, Garoa, Julen, Josu, Dael, Uxue, Maddi, Aratz, Markel, Beñat, Maier, Noha, Tatiana, Maider, Garazi eta Alazne. Tutorea: Josean.

BATX 2D

Ikasleak: Hector, Xabi, Lorea, Niko, Nekane, Eba, Aitzol; Asier, Marta, Amina, Alexandra, Zumar; Eneko, Kaila, Irati eta Garazi. Tutorea: Peio.

172 Talde argazkiak

Eskolaz kanpoko ekintzak

Eskubaloia DBH 1-2

Robotika

Talde argazkiak 173 Saskibaloia Neskak DBH 1-2

Saskibaloia Mutilak DBH 1-2

174 Talde argazkiak Sukaldaritza

Urban Dance

Talde argazkiak 175 Voley DBH 1-2

Voley DBH 3-4

176 Talde argazkiak