K40 2005 05

3

Kalaputxi hilabetekarixa Argitaratzailea: Karenka komunikazio elkartea 20830 MUTRIKU

a u r k i b i d i a

Telefonoa: 943 60 34 68 e-maila: kalaputxi@topagunea.com Laguntzailea: Mutrikuko udala Tirada: 1.900 ale Lege Gordailua: SS-787/01 ISSN: 1579-4792 Inprimategia: GERTU. OĂąati.

Banaketa: Mutrikuko Institutuko azken mailako ikasleak

Informaziua

4

Zeuk esan

5

Puri-purixan

6

Bi hitzetan

8

Komikixa

9

Mutrikuko Gipuzkoako udala Foru Aldundia

Eusko Jaurlaritza

Aldizkari honek erakunde hauen dirulaguntza jasotzen du euskara bultzatzearren Kalaputxik ez du bere gain hartzen aldizkarian adierazitako esanen eta iritzien erantzunkizunik.

Eskerrak ematen dizkizue aldizkari hau kaleratzea posible egin duzuen guztioi

Auzoz auzo

10

Kale inkesta

11

Lan giruan

12

Karenka

14

Ingurumena

16

Historixa

18

Gizartia

20

Kirola

22

Zorion agurrak

24

Argazki zaharrak

25

Agenda

26

2005 urteari ateak zabaldu dizkiogu eta gure aldetik hobetzen joateko ahaleginak ez dira bukatu. KALAPUTXI hilero jasotzen ez duenik ba omen dago eta hori ez gertatzen saiatuko gara. Hala ere etxeren batetara iritsiko ez balitz,

âœ

udaltzaingoan ale bat eskura dezake interesa duenak.

BIDALKETA ESKATZEN DUENA Izen-abizenak: ........................................................

Helbidea: ...............................................................

Posta kodea:........................ Herria: .........................

Telefonoa: ..............................................................

Honekin batera kanpoan bizi den norbaiti bidali nahi izanez gero, hona urteko harpidetza: HARPIDETZAK 2005 URTERAKO TARIFAK URTE OSORAKO Estatua: 15 euro Europa: 30 euro Beste herrialdeetara: 50 euro

KALAPUTXI JASOKO DUENA Izen-abizenak: ...................................................

Helbidea: .........................................................

Posta kodea:................... Herria:.........................

Herrialdea: .......................................................

2005 urterako tarifak: Estatura: 15 euro Europara: 30 euro Beste herrialdeetara: 50 euro Dagokion diru-kopurua beheko kontu korrentean sartu zeure izenean eta txartel honekin batera utzi gure buzoian.

KUTXA k/k zenb.: 2101 0056 01 0123564866

h 4

informaziua

intereseko telefonoak

Autobusak MUTRIKU – DONOSTIA – MUTRIKU Mutrikutik

Donostiatik

Astegunak Zapatuak Jai egunak Astegunak Zapatuak Jai egunak

7:00 / 10:00 / 13:30 / 19:30 10:00 / 16:30 10:00 / 19:30 8:00 / 11:30 / 14:30 / 20:30 11:30 / 19:30 11:30 / 20:30

MUTRIKU – BILBO – MUTRIKU AUKERAK:

OSASUNA Anbulategia (Osakidetza) ...................943 60 43 00 DYA Mutriku......................................943 60 33 17 DYA zentrala......................................943 46 46 22 Mendaroko ospitala ...........................943 03 28 00 Odol emaleen taldea..........................943 60 39 30 Javier Otxagabia botika ......................943 19 50 26 Lon Apraiz botika...............................943 60 32 50 Larrialdiak ...........................................943 461 111

ADMINISTRAZIO BULEGOAK Udaltzaingua......................................943 60 70 48 ..........................................................679 16 25 00 Udaletxea...........................................943 60 32 44 Turismo bulegoa ................................943 60 33 78 Posta zerbitzua ..................................943 60 30 44 Bake epaitegia ...................................943 60 32 44 Epaitegia............................................943 60 70 49

1. BIZKAIBUSen autobusa hartu Ondarroan: 1- 6:10ean hasi eta 20:10 arte orduro.

2- 6:40ean hasi eta 19:40 arte orduro.

2. PESAren autobusa hartu Eibarren, haraino Euskotrenen

ONDARRUA - MALLABIA - ONDARRUA Ikus Kalaputxi 13. alea

Trenak Tren guztiak, adierazitako lehenengo ordutik aurrera, ORDURO DEBA – DONOSTIA – DEBA Debatik 6:44-7:44-…-21:44 Donostiatik 5:47-6:47-…-20:47 Jai egunetan 8:44etan hasiko dira

DEBA – BILBO – DEBA Debatik 6:43 -7:43 -…-20:43 Bilbotik 6:00 -7:00 -…-20:00 Jai egunetan 8:43etan hasiko dira

IKASKUNTZA-IRAKASKUNTZA Goizeko Izarra ikastola .......................943 60 36 75 San Miguel ikastetxea ........................943 60 31 95 Mutrikuko Institutua ..........................943 60 36 27 Udal euskaltegia ................................943 60 30 94 Musika eskola ....................................943 60 37 80 Haur eskola publikoa ..........................943 60 3143

GIZARTE ONGIZATEA Gizarte Ongizate zerbitzua.................943 19 50 81 Anai Arte jubilatuen egoitza ..............943 60 34 10 Mikel Deuna zaharren egoitza............943 60 38 71 Anaiarte jubilatuen egoitza ................943 60 30 83

DEBA – EIBAR – DEBA Debatik 6:43 / 7:43 / … / 21:43 Eibartik 6:13 / 7:13 / ... / 21:13

Jai egunetan, 8:43etan hasiko da Jai egunetan, 8:13etan hasiko da

Zaintzako Botikak

(Mutriku – Deba)

MAIATZA 16 tik 22ra 23tik 29ra 30 eta 31

Lon Apraiz Zalduegi (zapatu goizean, Jabier Otxagabia) Jabier Otxagabia

ZEBITZUAK Pesa ...................................................902 10 12 10 Eusko Trenbideak ...............................902 54 32 10 Loiuko aireportua...............................905 50 50 05 Hondarribiako aireportua ...................943 19 23 47

BESTE BATZUK Liburutegia.........................................943 60 41 82 Kiroldegia ..........................................943 60 31 75 Frontoia .............................................943 60 45 44 Gasolindegia ......................................943 60 32 10

EKAINA 1etik 5era 6tik 12ra 13tik 19ra 20tik 26ra 27tik 30era

Tel:

Jabier Otxagabia Portillo (zapatu goizean, Lon Apraiz) Lon Apraiz Zalduegi (zapatu goizean, Jabier Otxagabia) Jabier Otxagabia

OTXAGABIA: 689 58 57 59 APRAIZ: 630 05 50 97 PORTILLO-ZALDUEGI: 669 26 22 01

gutunak

zeuk esan

5

Gogoratu gutun guztiek agertu behar dutela nork idatzita datozen, nahiz eta ezizenez, inizialez edo bestela sinatuta argitaratu.

Ez da argitaratuko norena den agertzen ez duen gutunik.

Utzi esateko duzuna Barrenkalea, 12 - beheko buzoian edo kalaputxi@topagunea.com helbidean.

PARKE BERRIA… Maiatzeko zubia, eguraldi zoragarria, jendea kalean pasiaran hara ta hona neguko hezetasunak gainetik kendu nahian.

Atxukalera noa petrailia pixkat gastatzera. Itsas aldeko ikuspegiaz gozatzera. Behera begiratu ta… hau lotsa! Begien aurrean dudanarekin zuntzunkordan nago, ezin sinistuta. Ez da berria gure inguruarekiko daukagun errespetu eza, baina hau gehiegizkoa dela deritzot. Atxukale azpia beti berdin! herriko zakarrontzi bihurtuta; lehen ezer ez zegoelako eta orain egin den parkea egin delako… ingurua hobetu, edertu eta aldatuko da baina gu, jendea, ez bagara aldatzen jai daukagu. Norbaitek esan dezake zakarrontzirik ere ez dutela jarri, eta errazoirik ez zaio faltako, baina zakarrontziak dauden lekuak ere badakigu nola egoten diren…antzeko parezido.

Azkenean alde egin dut, penaz, lasaitasun bila joan naiz Atxukalerea baina kezkaz bueltatu naiz… benetan honelako lekuak ez ditugula merezi pentsatuz.

Herritar bat TXURRUKA GORA ETA TXURRUKA BEHERA Kalaputxik eskeintzen duen tartea aprobetxatuz nire haserrea adierazi nahi nioke Mutrikuko Udaletxeari.

Korporazio berria sartu zenean lehenengo esan zutena zera izan zen: aurreko legealdian di-

rua barra-barra gastatu zela eta hala ez zegoela aurrera egiterik.

Aurten, eta Txurrukaren mendeurrena dela eta kontuan hartu al du hau udaletxeak?

Azkenaldian etxez-etxe banatu den egitaraua galanixa hutsa iruditzen zait, hango papera eta dotorezia! Ez al zegoen modu xume eta ekologiko batean egiterik?

Maila honetan joango al da hemendik aurrerakoa?

Hamaika ikusteko jaio ginen!

NIKASIO HALAKO BATEAN! Apirilean urtebete bete zen eleiz atzeko etxeetan izena emanda gaudenak arduradunekin batu eta haiengandik azalpen batzuk jaso genituela. Urtebeteko bitarte horretan informazio zuzenik ez dugu haiengandik jaso, guk desesperazioan jausi aurretik deituta izan ez bada.

Urtebeteko bitarte horretan triste-triste, eta mala letxean ere bai batzuetan, ikusi dugu nola astebetean lanean jardun eta hiru astetan geldik egon izan diren gure etxeak izan behar direnetan. Azken hilean ere, urrutira joan gabe, zenbat egunetan egon dira lanean etxe horietan?

Zenbat langilek jardun dute lanean?

Urtebeteko bitarte horretan ikusi dugu nola amaitu dituzten beranduago hasitako obra batzuk eta nola ia amaitu diren beste batzuk, urrutira joan beharrik gabe, gainera.

Esaten dute gauzak gaizki hasi zirela eta bidean arazo asko gertatu dela. Beharbada egia da, baina hori gure arazoa al da? Guk ulertzen ez duguna da bost urte pasatuta edo ia oraindik etxe horiek dauden bezala egotea. Nola da posible hori?

Beharbada adituek ulertuko dute; kaleko jende apalak ez.

Usteak erdia ustel izaten duela jakin arren, informazio zuzen eta egokirik jaso ez dugunez, guk pentsatzen genuen Txanbolineko errotonda egin arte ez genuela etxerik izango. Guk uste genuen dirua amaituta zegoela eta etxe guztiak saldu arte ez zirela etxeak amaituko. Guk imaginatzen genuen hamaika kontu. Baina esan digute Malenetarako etxeetan jarrita egongo garela. Halako batean berri pozgarri bat! Ikusiko dugu engainu berri bat den ala oraingoan egia esan diguten. Seguru gaude, baina, etxeak amaitu ez arren etxeen azpiko garageak martxan jarriko direla. Esango dute herriak behar dituela garage horiek eta horregatik aurreratu direla. Ondo. Hori ondo dago.

Baina, geuk ere ez al dugu behar, ez al genuen behar lehenago etxe horiek?

Txikori paketia, Dukados paketia, bunkerra... etxeei ezizenak ipini izan dizkie jendeak eta ez harritu eleiz atzeko etxeei Eskoriala deituko baliete. Eskoriala egiten ez dakigu zenbat denbora eman zuten, baina hauek...

Hala ere, pozteko gaude Malenetarako etxe berrietan egongo garela esan digute eta.

Inozo parea

6

puri purixan

GURE AMETSA D 40 URTE EUSKAL KULTURA LANTZEN 1965 urtean sortu zen Gure Ametsa Dantza Taldea. Aurtengoan 40 urte beteko ditu, hortaz.

Dozenaka, ehundaka mutrikuar igaro da talde horretatik, eta egun krisian dago, inguruko zenbait herritan dantza taldeak desagertzera eraman dituen krisian. Gurean, baina, oraindik badaude beren denboratik zati bat kendu eta gure arbasoengandik guregana ailegatutako tradizioa, kultura, belaunaldi berriei erakusteko eta transmititzeko prest dauden andra gazte batzuk.

Hainbat lokaletatik pasa ondoren Dantza Taldeak Zabiel kultur etxeko beheko solairuan duen lokalean hartu dute Kalaputxi taldean diharduten neskek. Lurdes, Ezkide, Amagoia, Karmele, Estitxu, Idoia, Aitziber, Amaia eta Ainhize dira gaur egun Gure Ametsa Dantza Taldeko berrogeita hamar bat gazteak euskal dantzetan trebatzen dihardutenak.

Beraiekin egon gara hizketa luze eta goxoan, lehengoez eta oraingoez.

Animo neska eta mutilak, Euskal dantzak zain dauzkazue ta!

Taldearen sorreran hiru urte zituenetik taldean dagoen Lurdesi galdetu diogu ea ze har duen barruan horrenbeste urtetan hor jarraitzera eraman duena eta erantzun digu “euskal zaletasun hori mantentzea; guk gure lan hau utziko bagenu, orduan akabo. Batzuetan pentsatzen dut lagatzea, baina gauza bat dela bestea dela... hortxe segitzen dugu”. Eta gainerako neskei ere gauza bera galdetu diegu, ea zergatik diharduten gutxik baloratzen duen langintza batean. Ia guztiak bat etorri dira

esatean “Gu hasi ginenean, aurrekoek utzi egin behar zuten eta taldea pikutara zihoan. Guk hamabost bat urterekin hartu genituen gazte-gezteak eta gaur arte. Geu hasi erakusten ala taldea desegin izan zen”.

Hasierako helburua gogoratu dute guztien artean, dantza taldearen egiteko nagusia: Euskal sena, euskal tradizioak transmititzea, jendeari euskal kulturia lantzeko aukera eskaintzea. “Historian zehar jende asko eta asko ibili da dantza taldean helburu hori gogoan; zoritxarrez, azken urteetan zenbaitzuek umeak haurtzaindegian lagatzea bezala hartu dituzte dantzak, ordubetean lasai egoteko aukera bezala.” Hala ere, Dantza Taldeak hasierako helburu hari begira diharduela diote guztiek batera, euskal kultura lantzeari begira.

Taldekideek esan digutenez, “gaur egun oso makalduta dago euskal dantza, beharbada umeek lehen ez zeukaten eskaintza zabala dutelako gaur

Lehen beste grina bat zegoen euskal dantzarako, familia gehienetan zegoen dantzariren bat

puri purixan

7

DANTZA TALDEA Gurasoek bultzatu behar dituzte umeak dantzara egun. Zoritxarrez, euskal k ultura ez du jendeak aintzakotzat hartzen eta beste lehentasun batzuk dira gaur egun”. Taldean ia berrehun lagun ezagututa, egun dauden berrogeita hamar lagunak goraipatu nahi izan dituzte “hamaika gauzatan sartuta egonda euskal dantzetarako aukera ez dutelako baztertu, kezka bat badutelako euskal dantzarekiko”.

Egun Dantza Taldearen ardura dutenek argi dute etorkizuna gaurko gazteengan dagoela eta beharbada horregatik ez dute denbora gehiegi galtzen atzera begira. Taldearen sorreran izan zirenei goraipamen berezia egin ondoren, gaurko umeei egin nahi diete dei bat euskal dantzak gurean jarraipena izan dezan “batez ere mutilei, mutil gutxi dabilenez, neska-mutilen artean egin daitezkeen dantza pilo bat egin ezinik geratzen gara eta”. Eta umeei ez ezik gurasoei ere dei bera egitea, “euskal dantzak gure tradizioaren ispilu nagusienetako bat izanda, geure esku dago gure umeek horretan jarraitzea eta hurrengo belaunaldiei euskal dantzak ailegatzea”.

Aurtengoan, berrogeigarren urteurrena izanda, ohiko ekitaldiak eta bereziren bat ere izango den galdetuta, “ekainean nahi dugu zerbait berezia egin. Ekainaren 19an Mutrikuko XXIV. Euskal Jaia izango da eta 25ean, gauean, urteurreneko ekitaldi berezia, helduek eta umeek parte hartuko dutena.

Ekainaren 26an, berriz, herri bazkaria egingo dugu.

Aste horretan, gainera, euskal dantzetako jantzien eta argazki zaharren erakusketa ere izango da.

Aurtengoan XXIV. Euskal Jaia izango da Mutrikun eta Gure Ametsakoek esan digutenez, “polita litzateke egun horretan herriko kaleak euskal kolorez eta doinuz beteko direla aprobetxatuta, ahalik eta familia gehienak animatzea kanpotik etorriko diren dantzariak euren etxeetan bazkaltzeko hartzera. Lehen halaxe gertatzen zen, mutrikuar askok eta askok erama-

ten baitzituzten gazteak beren etxeetara bazkaltzera.

Zoritxarrez, hori ere galtzen goaz...”.

Bukatu aurretik, ez dituzte ahaztu nahi izan Euskal Jaiaren egunean eta urte osoan laguntzen dauden guztiak, txistulari taldea bereziki.

Argi dago, hortaz, gure herrian euskal dantzak erakusteko neska batzuk egongo direla. Ea jendea animatu eta hurrengo urteetan ume zein gazte gehiago ikusten dugun gure kaleetan euskal dantzen bidez gure gozamena sortzen!

Euskal dantzak ez du etorkizun onik, ez Mutrikun ez Euskal Herrian eta hori tristea da

8

bi hitzetan

ARNOKO LEHENENGO MENDI LASTERKETA Burumendi Mendizale Elkarteak ekainaren 12an Arnoko Lehenengo Mendi Lasterketa eta Mendi Martxa antolatu ditu. Nahi duenak korrika eta bestela oinez, baina denbora neurtuan (3 orduko epea korrikalarientzat) burutu beharko da 24 km luze eta 1396 metroko desnibela daukan ibilbidea: Mutriku - Kalbaixo Apain - Arnoko kurutzea (kontrola) - Arnoko aterpea - Amei - Kostolamendi - Armetxa - Berrosasi - Santakutz - Pikupe - Galdona (kontrola) - Sta. Elena - Mutriku.

Ibilbidean zehar lau hornidura puntu izango dira: Apaingo lepoan edatekoak, Kostolamendi baserrian jateko eta edatekoak, Pikupen edatekoak eta Mutrikun jateko eta edatekoak.

DYAko sorosle talde bat egongo da gerta daitezkeen arazoei aurre egiteko.

Lasterketan parte hartu nahi duenak ekainaren 7a baino lehen izena eman beharko du: federatuek 15 euroko diru sarrera eta federatu gabeek 20 eurokoa egin beharko dute Burumendi M.E.aren kontu korronte zenbakian: 2101 0056 04 0122521941. Oinezkoek 10 euroko dirusarrera egin beharko dute.

Honekin batera parte hartzailearen izen -abizenak, adina, zein mendi taldekoa edo zein herrikoa den adierazi beharko da.

Sailkapeneko lehenengo hiruek, lehenengo bi beteranoek eta lehenengo mutrikuarrak garaikurrak jasoko dituzte. Beraz, hasi entrenatzen hau ez baita txantxetakoa!

bi hitzetan XABIER ASTIGARRAGA NAGUSI Maiatzaren 7an jokatu zen IV. Plazatik Gaztetxera bertso txapelketaren finala Mutrikuko Gaztetxean. Jendez gainezka ageri zen aretoa, 150 pertsona inguru bildu ziren bertan eta giroa ere, bikaina izan zen. Bertso saioaren aurretik egin zen afariko sarrerak 3 egun lehenagotik bukatuta zeuden. Azpimarratzekoa da urtez-urte arrakasta gehiago lortzen ari den txapelketa, bai entzule bai giro aldetik.

Saioan zehar lehia gogorra izan zen bertsolarien artean. Sei bertsolariek maila bikaina eskaini zuten. Lanak amaitu ostean, tarte txikiarekin baina garaile, Xabier Astigarraga mutrikuarra izan zen 305 punturekin. Saio ostean, guztiak pozik, antolatzaile, Gaztetxeko kideak eta baita zaletuak ere. Bertsolari guztiek jaso zituzten oroigarriak eta Xabier Astigarragak jantzi zuen txapela. Duela gutxi istripuz hildako lagun Koldo Andonegi “Mutxur� izan zuen gogoan txapela eskaintzerako orduan. Txapelaz gain, saritzat 3 bertso saio ziurtatu zitzaizkion txapeldunari. Zorionak!

(Berri emailea: Asier Ibaibarriaga)

BERTSO ESKOLATIK MUTRIKUKO FINALA Mutrikun izaten denez txapelketa amaiera matadeixa zaharrian bertso zaleen bilera jendia sartu ezinik Gaztetxetikan kalera izugarrizko giroa hobia ezin zan, keba!

BeĂąat, Unai, Agin, Julen Xabier, Mikel gainera seirak iritsi nahi zuten txapelaren babesera onenak irabazi zun herriko semea bera XABI ondo merezita txapeldun bihurtu zera.

TXAPELDUNAREN BERTSOA Goizaldeko ordubata uste det izango zela Eneritzek jantzi zidan buru gainean txapela orduan sentitu nuen tela beltzaren epela emozioa ta pozak osatu zuten koktela.

Lan egin duten guztiei esker bero bat honela eman nahi diet esanez paregabeak direla sinestera heldu bainaiz beste inoiz ez bezela asko eskeintzen duenak asko jasotzen duela.

Ruben Etxerre eta Asier Lazarobazter

Xabier Astigarraga

komikixa

gotzon santander

9

10

auzoz auzo

ZAPO ARRUNTAREN IBILERAK Zapo arrunta Europako zaporik haundiena da. Azala marroia, garitxoz betea eta begi-nini horizontalak ditu. Egun euritsuetan egunaz ikus daitezkeen arren, gautarra da eta normalean oinez ibiltzen da.

Ugaria da Euskal Herrian, baita Mutrikun ere, bere izenak adierazten duen bezala arrunta da, baina ez horregatik garrantzirik gabea, bere lana ondo betetzen baitu mamorro eta intsektu mota asko janez.

Negu hotzeko loalditik esnatu eta urtero bezala martxoa-apirila aldera, milaka zapok ekiten dio bideari.

Naturaren deiari jarraituz, lehortarra den anfibio honek ugalketa garaian, ura bilatzen du. Harrigarria den arren, zehaztasun haundiz jaiolekua gogoratu eta urtero-urtero talde haunditan migrazioak egiten dituzte beraien jaioleku izan diren erreka, zingira edo putzuetara. Bertan arrautzak errun eta bi astetara sortuko dira milaka zapaburu, bizitzaren ziklo berri bati hasiera emanez.

Baina sasoi honetan ugariak dira bidean kotxeak zapalduta geratzen diren zapoak. Migrazio sasoi bakoitza abentura arriskutsu bihurtzen zaie zapoei: kotxeak harrapatutako lau ornodun (bizkar hezurdun) animalitatik bat anfibioa da eta hauen artean %75 zapo arruntak dira. Honelako lekuak puntu beltzak izendatzen dira eta Euskal Herri mailan identifikatu dira batzuk.

Orain arte, desagertzeko arriskurik ez daukan espezie modura kontsideratu izan bada ere, penintsulako zenbait lurraldetan, lehen oso ugaria zen lekuetan, ia desagertutzat eman daiteke espezie hau. Beraz, ugariak diren arren etsairik ez zaienez falta (ingurumenaren eraldaketa etengabea, kutsadura, errepideak...), ugari desagertzen dira.

Gure herriko inguruetan ere apirila euritsua azkenak ematen zegoelarik eta maiatzaren sarreran, Astigarrabia auzoko errepidetik pasatzean fenomeno honen testigu

izan gara. Arnondo baserrirako bide-sarrera ingurutik hasi eta Leiarte baserrirako bide sarrerarainoko bidezatian hain zuzen ere. Zapoak ibaira iristeko daukaten pasabide bakarra den bidezatian.

Bide horretatik egunero pasatzen den jende bat kezkatuta agertu da hango sarraskia ikustean. Egin kontuak, astebukaera batetan 368 zapo kontatu dituzte zapalduta, egunero, ehundaka. Kontuan hartuz gero udaberri eta uda sasoian egun beroak eta euritsuak maiz izaten direla, zenbat geratuko dira errepideko asfaltoan txiki-txiki eginda eta itsatsita urtean zehar?

Mendian igarotako gauetan, kanpin dendatik kaltegabeko iratxo hauen kantuak entzuten pasatutako une zoragarriak gogoratzean eta imajina horrek eragindako penak eta jakinminak anfibio hau hobeto ezagutzera eta errespetatzera eraman du jendea. Horretarako liburuak, interneta eta informazio iturri ezberdinak arakatu ondoren, hau Europa osoan ematen dela konturatu gara eta ikusi badaudela legeak eta elkarteak honelako sarraskietatik eta ondorioz desagertzetik babesteko lanean.

Jakitunek diotenez, beharrezkoak dira sentsibilizazio kanpainak gai honen inguruan eta Europako herrialde batzuetan egin modura, Alemaniako zonalde bat kasu, puntu beltz gisa identifikatutako errepide zatietan anfibioentzako pasabideak edo tuneltxoak sortzea, batez ere, eraikiko diren errepide berrietan.

Gurean zer gertatuko da?

kale inkestia

11

ITXURARI GARRANTZIRIK EMATEN DIOZU?

IVO TERAN, 35 urte

LEIRE SARASKETA, 13 urte

Bai, nik uste denok ematen diogula. Lehenengo inpresioa beti ematen digu ikusmenak. Pertsonengan, gero, izaera dator eta hori garrantzitsuagoa da itxura hutsa baino.

Bai, ematen zako, baiña ez da inportantiena.

Inportantio da zelakua zean, jendiakin zela portatzen zean...

JOSE LUIS ZAFRA, 43 urte

JULEN RUIZ, 13 urte

Bai, txukun jantzita ibili behar da, ezta? Ez dut esango manikia bezala joan behar denik, baina txukun bai. Nik uste dut emakumeek gizonezkoek baino garrantzi handiagoa ematen diotela itxurari.

Mundu hontan garrantzitsuena ez da koanpoko itxuria. Igual kolorez-eta ezberdinak gea, baiña garrantzitsuena bakoitzan bere barrukua da. Kanpotik ikusten dana dotoretzeko ta ondo do, baiña ez da inportantia.

MARI JOSE CAAMAÑO, 39 urte Bai, dana gaiñea; zeiñek ez? Nik uste danok.

Batzuetan pasau eitxen gea baiña, bueno, ondo do zaintzia pixkat. Hori bai, urte guztian zaindu bihar da eta ez udan aurretik bakarrik.

RUTH ADRIAN, 24 urte Ez, benetan maite behar baduzu, ez dauka garrantzirik itxurak. Barrukoa garrantzitsuagoa da da kanpoko itxura baino. Esaten da lehenengo inpresioa dela balio duena, baina ez dut uste hori horrela denik.

12

lan giruan

“Katea”, ongi ereindakoaren uzta Eliza inguruko bilera bat. Benito apaizaren sentiberatasuna. Isilune baten ondoren, jaiki mahaitik eta haserrean botatako “Zuek nahi baduzue, egin, egingo da” esaldia, hazi bilakatu zen.

Hazi hura zaindu, babestu, ureztatu, lagundu... eta maitatzea izan zen gizatalde baten eginkizuna, ongi gorpuztuta utzi arte.

Gaur, landare hura, “Katea Danok Anai”, bere fruituak ematen ari da Mijoako industrialdean, zenbait ezindu fisikori lana ematen.

“Hasiera guztiak nahiko bitxiak izaten ohi dira.

Nolakoa izan zen honena?” galdetu diogu aurrean dugun hirukoteari, Joseba Lete, Joxe Arrizabalaga “Masillas” eta Luis Mari Rodriguez “Xastrillo”ri.

Egia da zenbait ekintzaren hasierako ideiak egoera bitxietan agertu izan ohi direla, afalondokoak asko eta asko. Gaurkoan gaitzat duguna, ostera, ez zen afalondo batean izan, baina bai era bitxian. Eliza inguruko bileretako bat zen, eta gure Don Benito oso sentibera zegoen herrian zeuden zenbait gazte ezinduren etorkizuna zela eta. Bilera hartan komentatu zuen gazte haiek lan mundura bideratu beharra zegoela; gure aldetik berak espero zuen erantzunik ez jasotzean, nahiko haserretuta jeiki eta “Zuek nahi baduzue, egin, egingo da” bota zuen eta han gelditu ginen tripetako minez. Lagun artean azaldu eta erantzun baikorra ikusita, lanean hasi ginen.

Nola eman zenituzten lehenengo urratsak?

Lehena lan taldea osatzea izan zen eta hala elkartu ginen Pedro Martínez, Aitor Alberdi, Juanjo Azkarraga, Joseba Azpiazu, Jose Izurrategi eta Kalixto Ulaziarekin.

Beste askoren laguntza-hitzak ere jaso genituen ekintza puntualetarako, baita iraunkorragoetarako ere.

Ondoren, produktua, lokala eta arlo ekonomikoak lantzen hasi ginen. Fagorretik nahi adina lan eskaini zigu-

ten elektronika arloan. Udalarekin harremanetan jarrita, kartzela zena tailer sozial bilakatzea baino gauza egokiagorik ezin zezakeela alkate batek egin erantzun zigun Eleaxarrek, eta Sabanika kaleko lokala eskura jarri zigun, instalazio elektriko berriaren eta kontsumoaren kostoa bereganatuta. Lokalaren egokiera auzolanean egin genuen. Lehenengo diruak enpresetako delegatuen bitartez jasotakoak izan ziren, beren enpresetan laguntza kutxak jarri ondoren.

Funtzionamendu arlorako, orduan lanean ari ziren enpresak bisitatu genituen eta Oñatikoa hartu genuen eredutzat. Horrela, 1977ko urriaren 19an onartu zizkiguten “Danok Anai”ren estatutuak eta 60 m2ko lokalean hamar lagun hasi ziren lanean. Zortzi mutrikuarrak eta bi debarrak. Urte haietan “alma mater” bihurtutako Aitor Alberdik jardun zuen arduradun, Juanjo Azkarragaren laguntza baliagarriarekin, eta batzorde bat eratu zen estatutuen egokieran.

Leku txikia, ezinduentzat prestaera gabea... noiz aldatu zenuten lokala?

Egia da, hasieran lanean jartzea izan zen gure asmo bakarra, baina laster konturatu ginen lokal haren baldintza kaxkarrez. Bonik 1982an San Agustin kaleko tailerra uztean, hura eskuratzea lortu genuen: 300 m2, egokitutako zerbitzuak, igogailua eta abar. Garai hartan, Foru Aldunditik eta ONCEtik jasotzen genituen dirulaguntzak. Hala ere, tailerra erosteko Kutxari mailegua eskatu behar izan genion.

Nola sortu zen “Katea”?

Probintzia mailan, lantoki bakoitzak isolatuta funtzionatzen zuen, eta erraz konturatu ginen elkartuta jokatzeak denoi ekarriko zizkigula onurak, baina arlo ekonomikoan genituen aldeek zaildu egiten zuten elkartze hori. Batzuek, “Danok Anai” kasu, superabita genuen eta beste batzuek, ostera, zuloa. Negoziazio luzeen ondoren akordioetara iritsi eta eman zen elkartzeko urratsa. Esan dezagun ez zela izan bizikizun pozgarria lehen hura, diru asko galdu baikenuen. Patrimonioari eutsi genion eta Katearen zuzendaritza aldatu zenean gauzak baretuz joan ziren eta berriro ekin genion elkartze bideari, gauzak mamitu ziren arte.

Mijoako industrialde berrira pasatu nahi zen, eta horretarako 43.439.680 pzta. behar ziren. San Agustingo tailerra saldu ondoren, 36.287.711 pzta. jaso genituen eta falta ziren 7.151.969 pzta. Mutrikuko udalak ordaindu zuen, Kepa Astigarraga alkate zelarik eta zinegotzi guztien onespenarekin.

Era horretan, jabetza guztia udalari eman zitzaion, estatutuek agindutakoa betez. Halaber, udala ere baldintzaturik dago estatutuek jasotzen zuten printzipio-

lan giruan

13

poliki hau lantegietan ere nabarmentzen joango dela.

Mutrikuko lantegian Neuk dihardut arduradun gisa eta 4 taldeburu ditut.

Azalduiguzu lantegiaren funtzionamendua.

Hemen lanean jarduteko %33ko minusbalia izan behar da gutxienez. Nahiz eta Kateak alde fisikoei bakarrik erantzun, “Danok Anai”ren tradizioa jarraituz 12 psikiko ere baditugu.

Langile kopurua 55 eta 60 artean izaten dugu. %60 finkoak, eta besteei hilabeteko kontratoak egiten zaizkie. Ordutegia goizeko 7etatik eguerdiko 3ak arte dute gehienek eta erreleboak goizeko 6etatik eguerdiko ordu bietara bata eta ondorengoa gaueko 10 arte.

800 metro karratuko azaleran bi solairu ditugu. Behekoa mekanizazio lanetarako eta goikoa elektronika montajeentzat. Fagorrentzat egiten dugu elektronika lan gehiena eta zeluletan antolatuta dugu produktu bakoitza. Mekanizazioa enpresa ezberdinentzat egiten dugu eta operazio txikiak dira gehienbat.

Zein hurbileko helburu dituzue?

Bi ditugu garrantzizkoak. Bata kalitatearena, eta horretarako metrologia ikastaroetan parte hartzen ari gara Markinako institutoan, eta bestea “5S” deritzana, organizazio, ordena eta garbitasun arloan.

ak betetzera, hau da, industri lokal hoiek ezindu fisikoen lan-beharretarako erabiltzera.

Hau 1999ko ekainaren 19an izan zen eta hor bukatu ziren gure eginkizunak.

Kalaputxik indutrialdera jo du eta Pedro Mari Lezertuarekin jarri solasean, Mutrikuko “Katea”ren lantegi burua denarekin.

Nola dago antolatuta Katea?

Gipuzkoan funtzionatzen du Kateak eta 9 lantegi dira, 600 bat langilerekin orotara. Akzioen %40 langileen eskuetan dago, %20 diputazioarenetan, beste %20 ONCErenetan eta beste %20 “Gureak”en eskuetan.

Zuzendaritza gerente batek eta bost zuzendarik –industriala, komertziala, giza-baliabideena, kalitatekoa, eta prebentziokoak– osatzen dute. Esan beharra dago Katea (fisikoak) eta Legaia (psikikoak) zuzendaritza mailan elkartuta daudela orain dela urte eta erdi bat eta poliki-

Jesus Mari Santxezekin ere izan dugu solasalditxo bat eta kalitate kontua barne-barnetik bizi duela nabaritu diogu. Gure galdera hau izan da. Nola antolatzen zarete langileok eta zer suposatzen du lantegi honek zuretzat?

Langileok gure akzio partaidetzaz aparte sindikatuek errepresentatzen gaituzte. Hemen ELAko hiru ordezkari ditugu eta bi LABeko.

Fundatzaileetako bat naiz eta lantegi honek asko suposatu du niretzat. Estabilitatea eman dit eta autoestima eta garapen pertsonalerako zutabe bat da.

Legeak, enpresa guztiak behartzen ditu gutxituak beren plantiletan izatera, baina gehienek ez dute betetzen araurik eta nahiago dute isunak ordaindu. Pentsa non izango ginatekeen lantegi hau ez balitz.

Aurrera! eta jarraitu fruitu berriak ematen!

14

karenka

AITOR AGIRRE: IMHko Ikasle Ohi Aipagarriena Krisi garaian gaude, ezta?

Nire ustez, aurrekoa baino gogorragoa da gainera; askoz ere luzeagoa da. Ez da lehen esaten zen bezala: “krisi koiunturala”. Dolarrak, bai, badauka zerikusia eta baita petrolioaren gorabeherek ere. Baina zerikusirik handiena beste bat da: Taiwan, Txina, Korea… Herrialde horiek ari dira guk egiten genuen lana askoz ere merkeago, eta guk bezain ondo edo hobeto egiten. Guk baino hobeto preparatuta dituzte enpresak, gu baino handiagoak dira…

Hemen, Euskal Herrian, guk pentsatzen dugu inor baino hobeak garela… Gu tontortxo bat baino ez gara; puntutxo bat, ez gehiago. Eta, gero, beste akats bat daukagu: guk euskaldunok nahiago dugu hanka bat moztu, besteari bi motzaraztearren. Eta hitz horiek ez dira nireak; sasoia da baserritar erdi-filosofo bati entzun nizkiola. Horixe da egia!

-Has gaitezen elkartzen kontra egiteko esan beharrean, edo, -Eros ditzagun gauzak batera merkeago izateko, -Ikus dezagun nola indartu geure burua euren aurrean… horrelakoak esan beharrean, bakoitzak berea baino ez dugu ikusi nahi.

Aurtengo IMH SARIAK izeneko ekitaldian mutrikuar bati eman diote Ikasle Ohi Aipagarrienaren saria. Ikasketa sasoian zein lanean izan duen ibilbidea kontuan hartuta, Aitor Agirre aukeratu dute sari horren irabazle izateko.

Ikerketa+Garapena+Berrikuntza saileko Zuzendaria da bera Elgoibarko GORATU enpresan, 2003ko ekaina ezkero.

Egurra emango al digute?

Ba, bai. Ondo egiten dute lana, ordu gehiago eta askoz ere merkeago; gogo izugarriarekin ari dira lanean.

Momentu honetan, horrelakoetan beti pasatzen dena, bi gauza daude: sekulako aukerak; eta, arriskuak ere, itzelak. Arrisku handiko uneetan, normalean, aukerak ere egoten dira; bakarrik, asmatu egin behar! Asmatu egin behar da eta, gainera, azkar.

Goazen ikasketa garaira, kontaiguzu…

Ni Heziketa Fisikoa ikasteko entrenatzen ari nintzela jarri zuten martxan IMHn 2 urteko ikastaro berri bat. Anaiak eman zidan horren berri eta apuntatu egin nintzen. UBI (COU) bukatutako jendearentzat zen.

Hasi nintzen ikasten eta oso gustura ibili nintzen. Ikastaroaren izena Modulo 3 Delineante Proyectista zen. Momentu hartan enpresetan eskaera handia zegoen proiektugintzarako delineanteentzat, eta horrexegatik atera zen aukera hori. Prototipo bat izan zen modulu hura; ez zegoen inon horrelakorik eta geu izan ginen lehenengoak.

karenka

15

IMHk artean ez zeukan bere zentrurik eta Mekanikako ikasgeletan ikasi genuen, Institutuan. Guk bukatu ondoren jarri zituzten martxan eraikin eta instalazio berriak.

Ni oso-oso gustura ibili nitzen. Ikastaldea ere oso jatorra zen.

Eta lanean hasi zinen…

Amaitu nuen urtean hasi nintzen lanean GEMINISen: 91tik 93ra edo. Garai hartan krisi gogorrean sartu ginen eta nik lan egiten nueneko ofizina tekniko osoa zegoen erregulazioan. Niri ez zidaten kontratua berritu. Orduan, Estatu Batuetara joan nintzen eta bisaturik lortu ez nuenez, 3 hilabete lan egin eta atzera etxera. Sasoi hartan lana zeharo geldituta zegoen; ez zen ezer ere mugitzen makina munduan.

Zerbait egin behar eta Zigor Andonegik eta biok MARRAK sortu genuen eta, beste enpresa batzuen artean, LAGUNentzat ere lan egin genuen. Hori dela eta, kontratua eskaini zidaten eta Ingeniaritza ikasteko aukera ere bai; neuk halaxe eskatuta. 96ko apirilean edo hasi nintzen han lanean eta, irailean, Alternantziako Ingeniaritzako sarrera azterketak egin nituen. 99an bukatu nuen Ingeniaritza, lana eta ikasketak, biak batera eginda; horixe baita alternantziako ingeniaritza.

Ikasle direnei, aholkurik?

Gogoa, aurrera segitzeko gogoa izatea. IMHko hitzaldian ere esan nuen (saria jaso nuenean) Nik ez dut sekula pentsatu: -Halako postura iritsi nahi dut. Ez, zuk egin zeure lana eta hobetzen joan; besterik ez. Denborak zabaltzen dizkizu ateak eta, gustuko badituzu, hartu; eta, bestela, laga egiten dituzu.

Gainera, bestea frustrantea iruditzen zait, zeren gauza bat baduzu buruan eta ez baduzu lortzen, jausi egingo zara. Saiatzen bazara eta hobetzen joan, tokatu egiten zaizkizu aukera berriak. Ezagun batek esaten zuen: -Cuanto más trabajo, más suerte tengo. Horixe bai dela egia!

Ikasten jarraitzeko gogorik, bai?

Gogoa, bai; asmoa ere, bai; astirik, ez!

Oraintxe ere sekulako aukerak daude gogoa duten gazteentzat; zerbait egiteko gogoa dutenentzat; eta, ez beti zerbaiten trukean!

Lehenengo eman egin behar duzu; gero, gauzak lortzeko. Kontua ez da: -Hau egiten badut, hori eman behar didazu. Ez; zuk egin, eta beti egongo da norbait jabetzen dena zer egiten duzun. Eta egiten duenak beti izango du bere saria.

Orain, gure gizarte honetan, beste gauza bat gertatzen da: langile finari “tonto” deitzen zaio; aparteko ahaleginik egiten duena gutxietsi egiten da askotan… Zeharo kontrakoa da. Gaur egun ere saiatzen denak izaten du bere aukera.

Hori bai, kritikatzea erraza da eta -Zu tontoa zara! esatea ere bai; edo gazteleraz esaten dena: -A ti te engañan!...

Gustura aritu gara zurekin berriketan, Aitor. Zorionak Kalaputxikoon izenean! Eskertzen dizugu asteburuari tartetxo bat kendu izana gure galderei erantzuteko.

16

ingurumena

Tokiko Agenda XXI azken urteetan askotan entzun ditugun hitzak dira, seguru, baina askok ez du oraindik jakingo zer den, zer adierazi nahi duen izen horrek.

Ondoko lerroetan hori gogora ekartzeaz gain, gure herriko eskoletako haurrek eta gazteek Tokiko Agenda XXI horren baitako Eskolako Agenda XXIn barruan aurtengoan egin dituztenak agertuko ditugu.

Ikasleak ingurugi ZER DA TOKIKO AGENDA? Tokiko Agenda XXI garapen jasangarria lortzeko eredua bilatzeko lan-tresna da. Udal-gestioan ingurumen-, gizarte-, kultura- eta ekonomia-politikak kontuan hartzea da eredu horren helburua. Horren buruan, herritarren bizi-kalitatea hobetzea bilatu nahi da ondokoak batera eramanda: Ingurumenarekiko errespetua, justizia soziala eta oreka ekonomikoa.

Hori lortzeko, udalerri mailako azterketa lan bat egin behar da etorkizun hobe baterako oinarriak ipintzen hasteko balioko duen diagnosia egiteko. Azterketa horren ondoren, Ekintza plan bat prestatuko da eta aurrera eraman dadin neurriak hartuko.

Aurreko guztia posible izan dadin, herriko sektore guztien partaidetza ezinbestekotzat hartzen da lan metodologia honetan. Horrela, ordezkari politikoak, herri elkarteek, ekonomia-eragileek eta beste taldeek esku hartze zuzen-zuzena dute adierazitako prozesuan, guztiek esateko dutena izango baita aurrerantzean udalerri jasangarriagoa izateko abiapuntua. Toki Agendak, hortaz, herritarren ekarpenak udalaren erabakietan txerta daitezen bideak urratuko ditu.

ZER DA GARAPEN JASANGARRIA? Egungo belaunaldien betebeharrak ondorengo belaunaldien betebeharrak kolokan jarri gabe asetzen duen garapena da garapen jasangarria. Hori horrela izanik, herritarrentzako bizimodu hobea eraiki nahi denean ezinbestez hartu beharko dira ingurumenari begirako neurriak.

Gure gizartearen kontsumorako joerak baliabideen gehiegizko erabilera batera garamatza eta horren aurre-

an ezinbestekotzat jotzen da gure ohituretan aldaketa batzuk sartzea. Adibidez, berziklapena gauza berria izan zen gutako askorentzat, baina gaur egun geureganatzen dihardugun oihitura dugu. Belaunaldi berrientzat bertziklatzea gauza arrunta izango da, horretarako neurriak hartu eta baliabideak eskaintzan badira behinik behin.

NORENTZAT DA TOKIKO AGENDA? Gorago esan bezala, herritar guztiek har dezakete parte prozesu horretan, prosu horretan eratzen diren parte hartze foroetan. Mutrikun herritarren eta elkarteen foroa ari dira lanean diagnosia egiten eta ekintza plan bat prestatzen.

Horretaz gain, eskoletara ere heldu da Tokiko Agenda, Eskolako Agenda XXI izena hartuta. Horren baitan jardun dute 202 ikasle mutrikuarrek: Institutuko 78, San Miguel ikastetxeko 80 eta Goizeko Izarra ikastolako 44. Lehenengoek bigarren urtea izan dute Eskolako Agendaren barruan eta beste bi ikastetxeak aurtengoan hasi dira. Debabarrena eskualdean, guztira, 10 ikastetxek eta 1991 ikaslek hartu dute parte.

Aurtengo ikasturtean irailean hasita, Eskolako Agenda XXIn barruan zaborraren gaiarekin jardun dute ikasleek. Herriaren azterketa sakon baten ondoren, diagnosia egin dute eta diagnosia horren gaineko hausnarketaren ostean, zenbait proposamen egin dizkiote udalari, honek aurrerantzean egin behar dituen ekintzak modu jasangarrian aurrera eraman ditzan.

Hona hemen proposamenak: MUTRIKUKO IKASLEEK UDALARI EGINDAKO PROPOSAMENAK - Kaleetan eta parkeetan zakarrontzi gehiago jartzea, handiagoak izatea eta behar denean hustutzea edo garbitzea.

- Edukiontzietan zaborra gainezka dagoenean parte ematea eta jasotzea.

- Apurtutako zakarrontziak berritzea, konpontzea edo aldatzea.

- Gaikako bilketa egiteko prestatuta dauden zakarrontziak herriko kaleetan jarri.

roaren alde - Mendietan eta baserri inguruetan zakarrontzi gehiago jartzea.

- Birziklapen edukiontziak toki guztietan ipintzea eta sarriago garbitu edo hustutzea.

- Pilen edukiontzi gehiago jartzea eta handiagoak eta hobeak izatea.

- Zaborrak edo zakarrak lurrera, errekara edo lekuz kanpo botatzen dituztenei isunak jartzea. Isunekin lortutako diruarekin herria garbitu zonaldeka.

- Saturrarango errekatxoa dragatu eta ganoraz ipini. Olatzeko bidean kotxeak garbitzea debekatzea.

- Hondarbeltz baino lehenago dagoen aparkalekuan zakarrontziak ipini eta ondo jaso.

- Garbitzaile gehiago jartzea eta lurrean dauden txikleak garbitzea. Kartelak jartzen dituenak gero ken ditzala.

- Kaleak, parkeak eta hondartzak hobeto garbitzea eta garbi mantentzea.

- Txakur-kakak jasotzeko plastikoak edukitzen dituzten zakarrontziak jartzea edo pipi-canak jartzea.

- Pertsona bat kontratatzea eremu berde guztiak garbi eta txukun mantentzeko.

Komun publiko gehiago jartzea.

- Informazioa zabaltzeko eta jendea kontzientziatzeko hezitzeko kanpainak egitea.

- Belarra dagoen tokiak sarriago moztu eta garbitu.

Zuhaitzik ez kendu.

Baina ikasleek udalari proposamenak egiteaz gain, beraiek betetzeko konpromisoak ere hartu dituzte.

Horrela, aurrerantzean, zabor kontuetan 202 gazte mutrikuarrek hainbat eta hainbat gauza egingo dute gure herrian zaborra jasangarritasunaren aurkari izan ez dadin. Ikasleen konpromisoak hauexek: MUTRIKUKO IKASLEEK HARTUTAKO KONPROMISOAK - Zakarrontzirik ez puskatzea.

- Hondakin bakoitza dagokion edukiontzira botatzea, lurrera ezer bota gabe.

- Aita eta Amari birziklatzen laguntzea.

- Lurrera zaborrik edo zakarrik ez botatzea. Goxokien zorroak eta batez ere txiklerik lurrera ez botatzea.

- Papera alferrik eza erabiltzea.

- Errekara, itsasora, mendira edo kalera zakarrik ez botatzea, zakarrontzietara baizik.

- Zuhaitzak edo zuhaixkak eta landareak ez puskatzea.

- Komun publikoak eta beste leku publikoak modu egokian tratatzea. Komunean behera hondakinik ez botatzea.

- Ikastetxeko jolastokian sortutako zabor guztiak zakarrontzira botatzea.

- Gure txakurren kakak jaso eta zakarrontzira botatzea.

- Zakarrontzi eta edukiontziak zaintzea. Kartoia ondo tolestuta botatzea edukiontzira.

- Eremu berdeetan zakarrik ez botatzea eta geure eskuekin jaso ahal duguna jasotzea.

- Zaborra sailkatzea. Kontsumitzen ditugun produk Honaino herriko ikasleek Eskolako Agenda XXIn barruan aurtengoan egindako lana. Hurrengo ikasturtean ere beste gai bai heldu eta berriz ere hainbat proposamen egingo diote udalari eta beste hainbat konpromiso hartuko dute ingurumenaren errespetuan oinarrituta gure herriaren garapena jasangarriagoa izateko.

Heritar guztiok ere geure konpromisoak hartuko bagenitu, zenbat on egingo geniokeen ingurumenari!

18

historixa

Juan Ignacio Ulazia Ontzigile Astigarribian Astigarribiako inguru zoragarrira hurbiltzean gaur egun bakea eta isiltasuna dastatu badaitezke ere, ez da horrela izan beti. Antzinatik datozen bertako eraikin ederrek, San Andresi eskainitako elizarekin batera, denboraren joan etorrian zelatari, hamaika gertakariren lekuko isil izan ditugu. Orain ingurua gozatzen duten Deba ibaiaren ur xuxurlariek, izan dute Astigarribiaren historian zerikusirik. Txalupek, etengabeko gora eta beheran, garraiobide paregabe bihurtu zuten. XVIII. mendean, berriro ere, hor dugu ibaiari begira ontziola bat, gaur harrigarria bazaigu ere, auzune hartako bizimodu geldoa astinduz. Oraingoan, beraz, denboran bidea irekiz iraganean murgilduko gara, ontziola honen nondik norakoak hurbiletik ezagutu eta egitasmo hau gauzatu zuen pertsonaren berri izateko.

Ontziolak aipatzerakoan, esan behar da, Astigarribiak, gutxienez bi mende lehenagotik ere ezagutu zuela beste bat bere lurraldean, gaur egun, zutik hormak besterik ez dituen Iruroguen (Iruroin) baserria kokatuta dagoen Deba ibaiaren ibarrean, hain zuzen ere. Inguru hori, antzina-antzinatik, Bizkaitik Elgoibar eta Mendaroko burdinoletarako burdingaia zekarten itsasontzien zamaketa eta hustuketarako erabilia izan arren, aipamen batzuk ontziola horren berri ere ematen digute. Lehenengoak, 1534an, Pascoal Icarrek korrejidoreari esan zion bazekiela ”Astigarribian azkoitiar batzuk 100 tonako karabela bat egiten ari zirela”(1). Besteak, 1537an, Santuru Retenek eta beste hiru arotz itziartarrek untzi bat egin behar zutela “Yruroguengo lurretan”. Beste batek, ordea, Izpazterko Juan Perez Goyena “ontziak egiten arotz maisua”, kontratatu omen zuten galeoi bat egiteko “Yruroguen izeneko ontziolan”. Lurralde horien eta Torre dorretxearen jabea Andres Perez Astigarribia zen.

Denboran aurrera eginez, XVIII. mendean Gipuzkoan, Pasaia eta Oria ibaiaren inguruan zeuden ontziolak izan ezik, horiek itsasontzi handiak egiten baitzituzten erregearen armadarako, kostaldeko herrietan zeudenek ez zuten erabilpen iraunkorrik, noizean behin norbaitek ontziren bat eraiki edota konponketaren baterako izan ezean, ez baitzuten ia mugimendurik ezagutu. Mutrikuko portuan kokatuak ere antzeko jokabidea erakutsi zuen.

Juan Ignacio Ulazia, Zestoari dagokion Aizarna auzoan jaio zen 1725eko urriaren 13an. Sei anaia izan ziren eta badakigu gutxienez beste bi anaia ere Mutrikura ezkondu zirela. 1753 urtean Mª Isabel Urkidi mutrikuarrarekin ezkondu eta lau seme-alaba izan zituen. Astigarribiako Zalbide baserrian bizi izan omen zen. Ontzi arotz maisua zen.

Ez dakigu aurrez lanean non jardun zuen, urte batzuk

beste maisu baten agindupean eman behar baitziren eta ondoren froga batzuk gainditu maisu maila lortu ahal izateko. Astigarribia, Peñafloridako kondearen jabego nagusia zen eta ondasun horien guztien artean bazuen, baita ere, ibai ondoan kokatuta zegoen ontziola; Torre izeneko dorretxearen ezkerraldean zegoen berau.

1758. urtean, Pedro Martin Urteaga bizkaitarrarentzat ontzi bat egiteko lehen eskaria hartu zuenez, eskumena lortu zuen kondearen aldetik hango azpiegitura erabil zezan. Lan horren ondoren, eskariak ugaritu zitzaizkiola, urtero ordaindu beharreko diru kopuru baten truke lehengo akordioa luzatu zuen jarraian erabili ahal izateko.

1766an alargundu egin zen eta handik gutxira bigarrenez ezkondu, ordukoan, Josepha Antonia Lizardirekin Astigarribiako elizan. Honekin beste alaba bat izan zuen. Eskarietakoak itsas komertziorako eta burdinaren garraiorako

historixa

19

ontziak izanik, horretan espezializatu zen, bere produkzioa hiru edo lau mota ezberdin eraikitzera soilik zuzendu zuelarik. Egin zituen ontziak, gutxi gora-behera, 300 kintal eta 47 tonako pisuen artean ibili omen ziren eta hauek ezaugarri ezin hobeez egokitzen jakin zuelarik, ezagun eta arrakastatsu bihurtu ziren bere lanak.

1772 urte bitartean, beste hamaika ontzi egin zituen, ia bat urtean. Eskari horiek ikusirik, eta irabazi handiak eginda, 1772an Peñafloridako kondearengana zuzendu zen ontziolaren ondoan etxe berri bat eraikitzeko baimen eske. Kondeak, etxea egiteko ez ezik, beste bi lur sail ere utzi zizkion, bata ontziak hobeto uretaratzeko erabiltzeko eta, bestea, beharrezko zuen egur guztiaren bilgune bihurtzeko. Hala ere, Kondeak baldintza batzuk ipini zizkion: saltzerako orduan lehentasun eskubidea berak izatea, etxea egiteko onartuko zion azalera muga, ontziak lotzeko erabiltzen zituen zuhaitzen zainketa eta kopurua zehaztu zion… Etxea zein bertarako bidea ia berehala hasi omen zen egiten. Ontziola, Torre eta etxe eraiki berriaren artean zegoen. Diru dezente xahutu zuen hango azpiegitura hobetzen, beharrezko zituen burdinazko materialak prestatzeko sutegia jartzen, lanabes berriak erosten zein ontzi berriak egiteko egurtza kopuru handia eskuratzen. 1779 urte bitartean, ordea, eskariak murriztu zitzaizkion, hiru ontzi baino ez baitzituen egin. Alabaina, ez zen geldirik egon eta, aukera izan zuenean ez zion muzin egin, abagunea aprobetxatuz, etekinak merkataritza arlora bideratzeari. Ontzigintzaren aldi makal horretan, irabazi izandakoaren diru zatia, gutxienez, lau ontziren jabego zatiak erosten eman zituen. Negozio gizon ere bilakatu zen, beraz. Nolanahi ere, egoera berriro ere aldatu egin zitzaion eskari ugari bereganatuz. Bere bizitzako azken zazpi urteak izan ziren garairik emankorrenak, hamabi ontzi eginda. Badakigu berriro alargundu eta hirugarrenez ere ezkondu zela.

1786. urtean, azken bi ontzi eginez eman zion bukaera bere lan oparoari. Azkena, udaberrian bukatu zuen Somorrostroko Juan Goitiarentzat. Ziur ez badakigu ere, bere lanaren bat-bateko etena badirudi bere heriotzaren ondorioz gertatu zela. Lehengaia zen egurra ziurtatzeak ematen zuen burukomin franko. Mutrikuko mendietako baso baliabideak Gipuzkoako urrienetakoak izanik, nekez eskain zezaketen ontziolaren hornikuntzarako behar adi-

na egur. Gauzak horrela, beste bide batzuk urratu behar izan zituen, hala nola, noizbait, inguruetako baserrien lursail pribatuetako jabeekin tratua eginez edota, maizenik, aurrez ontzia egiteko eskaria egin zionarekin akordiora iritsiz, haren bizkar utzita beharrezko egur hornikuntzaren ardura.

Juan Ignacio Ulazia hil ondoren, zoritxarrez, ontziolak ez omen zuen ezagutu haren lan bikainari jarraibiderik emango zionik eta zokoratuta geratu zen. Urte batzuk beranduago, denboraren indarrez, haren beharrik ikusi ez eta eraitsi egin zuten. Astillero etxea, aldiz, 1779an bere balioa neurtzera joandakoen arabera, aski handia eta atsegina omen zen. Berau hiltzean, familiakoen eskuetan geratuko zen. Peñafloridako kondeak, saltzeko asmoa izanez gero jarritako lehentasun baldintzak indarrean jarraitu omen zuen eta beranduago, ziurrenera, berak erosiko zuen. XIX. mendearen erdialdera, garaiko Peñaflorida kondearen jabego agertzen baitira etxea zein lurrak.

Mende honen azken urteetan, burdinbide sarea hedatzen ari ziren trenarentzat eta Elgoibartik Debara arteko zatia 1891 urtean hasi eta 1893ko abuztuaren 3an jarri zuten martxan. Bitarte horretan, burdinbidea bertatik pasatzeko oztopo omen zenez, Ulaziak eraikitako etxea bota egin zuten. Azkenik, Astillero jabegoari loturik jarraitzen zuten lur, gaztainadi zein artadia Bekoetxe baserriko jabeek Peñafloridako kondeari erosi egin zizkioten. Gaur egun, Astillero etxe berria dago bertan, antzinakoa egon zenaren atzealdeko muinoaren gainean hain zuzen ere.

INFORMAZIO ITURRIAK : - Astigarribiako San Andres eliza. Kutxa fundazioa, Mutrikuko Udala, E. Jaurlaritza.

- Elgoibar. De las ferrerias a la Maquina Herramienta.

Luis Mª Ecenarro. Kutxa.1996.

- La Construcción Naval en Gipuzkoa. Siglo XVIII. Lourdes Odriozola. Gipuzkoako Foru Aldundia - Gipuzkoako Elizbarrutiko Artxibategi Historikoa.

JOSE ANGEL LIZARDI

gizartia

2005eko

20

Emakumeen munduko martxa

Emakumeen Munduko Martxa emakumeen kontrako indarkeria eta pobrezia ezabatzeko lan egiten duten taldeak biltzen dituen ekintza feministen sarea da.

16 nazio eta lurraldetako 5.500 emakume talde baino gehiago daude sare horretan. Herrialdeetako, nazioetako eta mundu osoko mugimenduetan gogoz egiten dute lan eta, aldi berean, emakumeek gizartean betetzen eta bete behar duten rolari buruzko hausnarketan sakontzen ari dira.

Kanadako Emakumeen Federakundeak 1995ean emakumeen lehenengo munduko martxa antolatzeko erabakia hartu zuen. Geroago, Pekinen burutu zen Nazioarteko IV. Konferentzian, emakumeek jasaten duten indarkeria eta pobreziaren aurkako mobilizazio hau mundu mailan burutzeko proposamena egin zen.

Prozesu hau 2000ko urriaren 17an bukatu zen, New Yorken, NBEren aurrean egin zen konzentrazio bate-

kin. Bertan, Emakumeen Munduko Martxaren bi aldarrikapen nagusi hauek bermatzen zituen 7 milioi baino gehiagoko sinadura bilketa entregatu zitzaion Koffi Annani.

2002ko martxoan Nueva Delhin antolatutako EMMren IV. Nazioarteko Topaketetan, 6 naziotako 50 delegatuk (beste 40 naziotako delegatuek haien etorri ezinagatiko “tristezia� adierazi zuten) II. Emakumeen Munduko Martxa ospatzea proposatu eta onartu zuten.

Honen helburua humanitate osoari Emakumeentzako Giza Eskubideen Gutuna proposatzea da. Gutun honek Munduko Martxan parte hartzen duten emakumeek eraiki nahi duten munduaren printzipioak jasotzen ditu: justizia, bakea, elkartasuna, askatasuna eta berdintasuna baloreetan oinarritzen den mundu bat. Gutun hau mundu osoan zehar ezagutarazteko, txandakako martxak burutuko dira eta, aldi berean, kontinente guztietako emakumeek oihal-puskaz osatutako manta handi bat ehunduko dute.

Gutuna gobernuei eta erakunde politiko, ekonomiko eta gizartekoei emakumeen kontrako indarkeria eta pobrezia desagertarazteko aldaketa sakonak egin ditzatzen erabiliko da.

gizartia

21

Iaz, Euskal Herrian Plataforma bat eratu zen talde feminista, sindikatuen idazkaritzak eta emakume talde batzuekin. Plataformaren helburua, Munduko Martxan parte hartzeaz gain, Euskal Herriko emakumeen eskubideen aldeko gutuna gauzatzea da, ahalik eta emakume gehienek parte hartuz eta indarkeria, pobreziaren femenizazioa eta gure herrian ematen den gatazka politikoa ardatz gisa hartuz.

Iaz, Plataformak gogotsu egin zuen lan eta Munduko Gutunari bere ekarpenak egin zizikion. Vigoko Topaketetan parte hartu zuten, hori izan baitzen 2004ko maiatzean Martxak antolatutako lehenengo ekintza Europa mailan, etorkizuneko Europa Ituna lanildo nagusia izan zelarik. Espainia eta Europako beste herrietako milaka emakume bildu zituen Vigoko foro horretara Plataformak bi dokumentu aurkeztu zituen eztabaidarako. Horietako bat Europako Itunari buruzkoa izan zen eta bestea berriz ekologiari buruzkoa.

Jardunaldi horietan beste gai ugari ere tratatu ziren, hala nola, indarkeria, pobreziaren feminizazioa, inmigrazioa, ekologia, hezkuntza, askatasun sexualak, antimilitarismoa, gazteria, osasuna eta eskubide erreproduktiboak.

Plataformak datozen hilabeteetan burutuko diren lanak eta datak jarri ditu. Duela gutxi, 2004 abenduaren 10ean, hain zuzen ere, Kigalin, Rwandako hiriburuan, Gizateriarentzako Emakumeen Munduko Karta onartu zen. Emakumeen Munduko Gutunaren onarpenarekin, 2005 urtean zehar aurrera eramango diren ekintzak hasita daude dagoeneko: • 2005eko martxoaren 8an, Munduko Gutuna Brasiletik abiatu zen eta maiatzaren 24tik 27ra Martxaren errelebua Euskal Herrian izango da.

• 2005eko urriaren 17an Emakumeen Munduko Gutuna eta Elkartasunezko manta Burkina Fasora helduko dira Munduko errelebuaren amaiera izanik.

Aipatu bezala, Emakumeen Munduko Martxa maiatzaren 24an iritsiko da gure artera, Karrantzan emango zaio ongi etorria eta handik Euskal Herria zeharkatuko du Martxak, bertara iristen den lekuetan era guztietako ekitaldiak antolatuko direla. (Ikus egitarau osoa htpp://www.emakumemartxa.org/ web orrian).

Ez dira lau katu, hogeita hamalau partaide dira Martxa honetan buru belarri lanean ari direnak, emakumetaldeez gain, sentsibilitate desberdineko herri plataformak, koordinadorak eta sindikatuak.

Zure elkartasuna adierazi nahi izanez gero, kasu egin herri desberdinetan antolatuko diren ekitaldiei.

Gora Munduko Emakumeak!!

22

kirola

Mutriku F.T.

n

azken txanpan

Denboraldi borobila daramatela esan daiteke, hor daude emaitzak.

Muxutruk ari dira futbolean, euren afizioa da eta euren ordu libreak horrexetan sartzen dituzte: futbolean. Eskarmentu handikoak batzuk, hasiberriak besteak, denek helburu bera, finalera iristea. Taldea bideratzen eta entrenatzen, Edurne Burgoa.

Kirola beti izan du gustuko Edurnek... Urte batzuk pasa dira HFEI edo INEF ikasketak egin nituela eta karrerako azken bi urteak kirol bati zuzendu behar eta futbola aukeratu nuen. Aurretiaz atletismoa egiten nuen baina futbolak beti erakarri izan nau. Bi urte hauetan neska bakarra nintzen 30 mutilen artean baina horrek ez ninduen kikildu inondik ere. Ikasketak bukatu nituenean lanean hasi eta era berean areto futbolean hasi nintzen. Handik denbora batera Mutriku F.T.tik deitu ninduten ea nesken taldean jokatu nahi nuen eta baietz esan nien.

n

n

n

n

Bost urte inguru jokalari gisa aritu ondoren jauzia emateko gogoa sartu zitzaion... Urteak pasa ahala jokatzeari lagatzea pentsatu nuen baina ez nuen nahi futbola utzi eta orduan entrenatzaile prestaketak egitea pentsatu nuen. Han ere ez nuen beste neskarik aurkitu eta lehenengo urtean 44 mutilekin aritu nintzen eta bigarrenean 24rekin. Egin ditudan bi urteetan 3. mailako taldeak entrenatzeko balio dit, orain azken titulua falta zait eta hori lortzera joko dut, horrek 1. mailako taldeak entrenatzeko ahalmena emango dit, hor dago nire erronka.

Gizonezko entrenatzaileak oso paternalistak bihurtzen dira batzuetan nesken taldeekin; ahaztu egiten zaie euren funtzioa entrenatzea dela

Negu gogorra izan da aurtengoa eta hori ondo probatu dute Mutriku F.T.eko neskek... Astean hirutan entrenatzen dugu, astelehen, asteazken eta ostiraletan. Ez da giro izan ez Ondabarron baina, egiten zuen eguraldia eginda ere, hutsik egin gabe aritu gara entrenatzen. Egia da taldeko guztiak ez direla entrenamenduetara etortzen, batzuk kanpoan ari dira ikasten, beste batzuk errreleboka lanean... zaila da.

Institutuan dabiltzan gazte horiek ez dute hutsik egiten eta aurrera egin behar. Nik gehiago entrenatu nahiko nuke baina ezin da, ez gara profesionalak.

Aldageletako giroan gauzak desberdin... Oso giro ona dugu gure artean. Gazteenak 14 urte eta zaharrenak 27 inguru, adin desberdintasuna badago ere ez du inolako arazorik sortzen. Zaharrenek gaztea babesteaz beren esperientziak erakutsi diena azaltzen diete eta gazteak berriz ikasteko desiratzen daude. Harmonia politean aritzen gara aldageletan zein zelaian.

Behin edo behin parrandaren bat edo egin izan dugu eta oso ondo pasatu dugu elkarrekin. Oso neska ardu-

kirola

23

.ko neskak Nik neska entrenatzaileak ikusi nahi ditut taldeetan

n

n

n

n

ratsuak direla esango nuke, badakite bezperan pasatu egin badira zelaian eurak izango direla gehien sufrituko dutenak eta oso kontuan izaten dute hori.

Entrenamenduez gain teknikak ere izango du eraginik emaitzetan... Ez dut teknika berezirik erabiltzen. Entrenamendu guztiak prestatuta eramateaz gain helburu batekin joaten naiz, arlo taktikoa, fisikoa... hurrengoan teknikoa... baina beti egoten dira aldaketak eta dudan jendera mugatu behar dut. Denboraldi hasieran korrikari ematen diot garrantzia, gorputza ohitzen joateko, gero gehiena baloiarekin... futboleko mugimenduak landuz... luzaketak... denetik piskat. Dena den esan, guzti honetan ez nagoela bakarrik, entrenatzaile ofiziala ni izan arren Amaia Elosegik laguntzen nauela nire lanean, bera gabe ez dakit moldatzerik izango nukeen.

Futbolak indar handia badu ere oraindik zaila nesken taldeak ikusle uholdeak eramatea...

Neguan eguraldi txarrarekin gehiago kostatzen zaio jendeari ikustera joatea baina azken aldi honetan ezin gara kexatu. Orain oso partida gogorrak jokatzen ari gara, oso ondo gabiltzan arren emaitzak oso justuak dira eta eguraldia lagun jende gehiago hurbiltzen da futbol zelaira. Bestalde ikusleak ohitzen ari dira neskak futbolean ikusten baina oraindik bide luzea dago egiteko. Gogoan dut ni jokatzen hasi nintzenean oso komentario matxistak entzun behar izaten genituela.

Egun jendea bareago baina hala ere partida bakoitzeko beti izango dut emakume entrenatzailea izateagatik nire lanarekin sartuko den norbait. Edozein gizonek, nahiz eta titulurik ez izan, nahiz eta ikasi gabea izan, pentsatzen du ni baino gehiago dela eta beti

Noizean behin, gure eskubideak gogorarazi behar izaten dizkiegu zuzendaritzakoei kontuan har gaitzaten

esango dit zer egin behar dudan... izan daiteke zaletua, baita entrenatzen dabilen edo ibili den bat ere, eta ez dit batere graziarik agiten.

Bestalde, nesken futbolak indarra hartzeko elkarte edo kluben mentalitatea aldatu egin behar da, guk ez dugu mesederik eskatzen taldea eskatzerakoan, gure eskubidea delako eskatzen dugu. Egia da lehen neska gutxik egiten zuela futbolean eta hori, zorionez, aldatzen doa.

Denboraldia amaitzear eta urduritasuna azalean... Aurten oso motibatuta eta ilusioz beterik gabiltza. Lehenego fasean bigarren geratu ginen gure taldean, gure aurretik Realeko neskak. Orain bigarren fasean gaude, igoera fasean eta gure taldean bigarren goaz, puntu bakarrera lehenengoarenetik. Beste taldean, berriz, Reala doa buruan. Gure helburua finalera iristea da, hau da, Donostiako Intxaurgiri irabaztea eta igoerako partida Realarekin jokatzea, badakigu Realak Gipuzkoako joklaririk onenak dituela, baina horretara goaz. Duela urte batzuk ere mailaz igo ginen baina ez geunden maila hartan jokatzeko prestatuta eta, gainera, aurrekonturik ere ez geneukan... baina esperientziak asko erakutsi zigun. Bestalde, nazioarteko txapelketetan ere izan gara, aurten ez gara inora joan baina bi urtez Frantziako Cognacera joan gara, lehendabiziko urtean finalera iritsi ginen baina penaltiz galdu genuen txapelketa. Iaz berriz irabazi egin genuen.

Behin hitzegiten hasi eta ezin gelditu. Gauza ugari geratu dira esateke. Kalaputxik zorterik onena opa die Mutriku F.T.ko neskei eta ea “txapeldunak oe, oe, oe...� kantatzekotan garen, merezi duzue eta.

zorion agurrak FELIPA, JOKIN eta ANDER Zorionak amona Felipa, aitatxo Matxet eta Ander pitxurrinoari maiatzean urteak betetzen dituzuelako. Ondo pasa eta bazkari eder batekin ospatuko dugu.

ZORIONAK GUZTIOI Maiatzaren 8a egun handia izan zen guztiontzat: katekista, apaiz, guraso, familiko eta bereziki ume guztiontzako. Izan dezazuela etorkizun on-ona guztiok.

LAIA1 Zorionak Laia! Eta muxu haundi bat. Zu ere txikia izan zinen eta hartu pazientzia pixka bat nirekin, konforme?. Nora.

LAIA2 (I) Zorionak Ondarruako eta Mutrikuko familiakoen partez.

(II) Zorionak potxola!

Ondo pasa eguna.

Afaixa noiz? Gu prest goz, e! Ta ordua da nobixua topatzeko.

Ah! barkau badakazu ta, je je. Muxus, kuadrilakuak.

denborapasak

MIREN eta ARMANDO Elkarri baietz esan ondoren elkar lagunduz aurrera izan dezue famili on bat osatzeko aukera merezitako ospakizuna dugu gaurkoa gainera berrogeita hamar urtera iritsi eta oraindik biok lehengo maitasun berbera hartu zazue besarkada bat agurrarekin batera.

Famili osoaren partez, Zorionak!

argazki zaharrak 1949ko maiatza- Sare konpontzaileak Ezkerretik hasita: Maria “Gorra”, Martin Basurko “Mutua”, Malen Arrizabalaga “Martin Txiki”, Begoña “Kalala”, Mª Teresa “Pedro-Ondarru”, Nikolas Arrizabalaga, Martin Arrizabalaga.

Begoña Kalalak lagatako argazkixa

Hiru lagun Arraten Pedro “Ibiri”, Pedro “Ziñua” eta Txomin “Irabaneta” Arraten.

Pedro Txurruka “Ziñuak” utzitako argazkixa

26

agenda KALAPUTXI egiten parte hartu nahi baduzu,

maiatza ekaina 8. zenb.

Kalaputxi, 3

maiatzak 26, eguena Kosme Damian Txurrukari buruzko jardunaldien barruko hitzaldia: “Itsas-armada, Merkataritza eta Zientzia euskal Ilustrazioan” Hizlaria: Jesús Astigarraga Goenaga Arratsaldeko 19:00etan Zabiel Kultur Etxean.

Hitzaldiak gazteleraz izango dira. maiatzaren 19tik 29ra Bittor Furundarenaren margo-lanen erakusketa, Zabiel Kultur Etxean ekainaren 3tik 12ra Arte eskolaren urte bukaerako erakusketa.

Urtean zehar egindako lanak.

deitu

635748393 telefonora.

Gustura hartuko zaitugu!

Eskolako gazteen ANTZERKI JARDUNALDIAK Maiatzaren 21ean, gaueko 22:30etan Maiatzaren 23an, goizeko 10:00etan Ekainaren 3an, goizeko 10:00etan Ekainaren 4an, arratsaldeko 18:00etan Emanaldi guztiak Zabiel Kultur etxean.

Zuzendaria: Marisa Martinez

ekainak 3 eta 4, barixakua eta zapatua GARAGARDO FESTA Mutrikuko Tabernarien Elkarteak antolatuta

MENDI IRTEERAK

ekainak 7, martitzena MAIATZAK 22, domeka

Ipuinaren ordua, Oihulari Klonw taldearen eskutik Arratsaldeko 5etan Zabiel Kultur Etxean

Mendi irteera haurrentzat: Finalista jaia Ondarroan Eskola kirolak antolatuta

ekainak 11, zapatua TRAINERUEN ESTROPADA arratsaldeko 16:30etan.

Mutrikuko Udalaren Ikurriña. ekainak 12, domeka Arnoko I. mendi lasterketa.

MAIATZAK 29, domeka Mendi irteera: Badaiako mendikatea (Araba) Burumendi Mendi elkarteak antolatuta EKAINAK 19, domeka Larrau Gaina-Ori-Chalet de Pedro Burumendi Mendi elkarteak antolatuta

ekainaren 16tik 26ra EUSKAL Jantzien erakusketa Zabiel Kultur Etxean Gure Ametsa Dantza Taldeak antolatuta eta Errenteriako Iraultza Dantza Taldeak lagunduta. ekainak 19, domeka XXIV. UMEEN EUSKAL JAIA Gure Ametsa Dantza Taldeak antolatuta ekainak 23, eguena Gaueko 22:30etan hasita, SAN JUAN SUA, Musika Bandak girotuta Jarraian, “Numenes” taldearen kale ikuskizuna

UZTAILA 1, 2 eta 3 Peñalara (Guadarrama) Burumendi Mendi elkarteak antolatuta