f e i r b s w u e i N
VIDEOCLUB DE RONDE VENEN nummer 9
oktober 2007
CURSUS SCRIPTSCHRIJVEN bij NH’63
E
en goed script begint bij het idee. Ideeën kun je opdoen door in de krant te kijken naar een actueel of bijzonder onderwerp. Je kan ook een fotoboek pakken en kijken of een bepaalde foto je op een idee brengt. Of kijk gewoon wat er om je heen gebeurt.
Drama
Drama is: iemand die iets heel erg graag wil, maar moeite heeft om het te verwezenlijken. Je hebt dus altijd iemand nodig. De hoofdpersoon die iets graag wil. Die wil je leren kennen. Je er mee kunnen identificeren. • Herkenbaarheid (helpt bij het inlevingsvermogen) • Niet de perfecte mens • Doorzettingsvermogen • Vindingrijk zijn in het oplossen van de tegenslagen. Moeilijkheden De hoofdpersoon ondervind moeilijkheden om het doel te bereiken. Het moet dan wel duidelijk zijn wat hij wil. En snappen wij waarom hij het wil. Wat staat er op het spel voor de hoofdrolspeler als het doel niet gehaald word (wat heeft hij te verliezen)? Als je de bom niet vindt, ontploft de hele stad. Wat zijn de moeilijkheden die onze hoofdrolspeler ondervind? - Externe: de auto start niet, de brug is open, de tegenstander blijkt sterker. - Interne: een angst overwinnen, geen beslissing kunnen nemen. Bouwen ze op? Overwin niet het grootste probleem in het begin. Schiet de boef niet in de eerste scène dood. - Veroorzaakt de oplossing van één probleem een groter probleem? - Schiet de boef dood en die staat weer op maar nu sterker dan daarvoor. Conflict Vaak zit er een conflict in drama. Over het algemeen herkennen we drie soorten conflicten. 1. Er zijn tegengestelde wensen (de goede en de kwade)
2. Ze willen hetzelfde (het zijn dan rivalen) 3. Dilemma (de moeilijke keuze tussen twee onderwerpen)
Arena
Je verhaal speelt zich ergens af. De arena (niet die van Ajax). De locatie: in het oerwoud, de stad, een gebouw, een kamer Het milieu: een rijke familie, ziekenhuis, een sekte, een beroep Een periode: de middeleeuwen, de twee wereldoorlog, het heden of de toekomst. Elke arena geeft mogelijkheden en onmogelijkheden voor de moeilijkheden en de conflicten die de hoofdpersoon tegenkomt.
Opbouw van de film
De kop (act1), midden (act2) en het einde (act3). Als je de tijd, die ervoor nodig is, wilt verdelen in procenten kun je grofweg het volgende aanhouden: De kop (25%), midden (50%) en het einde (25%). De kop (act1) Bestaat meestal uit twee sequenties. Seq1: Laat de status quo zien, introduceert de spelers en de arena. Het eindigt met de “Point of Attack” Status quo Niemand die een film gaat kijken wil iets zien wat hij een week geleden net zo heeft meegemaakt. Het moet wel iets speciaals zijn waarvan je ook wel blij kan zijn dat het jou niet overkomt. Kortom het moet een doorbreking zijn van het routineuze leven dat de meeste mensen leiden. Om aan te geven dat het dat betreft moet je als scenarioschrijver eerst laten zien hoe het er normaal aan toe gaat bij de personages. Dat hoeft geen uren te duren maar neem er wel de tijd voor. Tien minuten is vaak wel genoeg om te laten zien hoe men de dagen doorbrengt. Alles wat je dan nog moet zien te bewerkstelligen is een goede reden bedenken waardoor het in de soep draait. Dat hoeft niet gelijk een atoombom te zijn, een vakantie is al niet meer routine. Zolang de personages niet meer precies weten wat er kan gaan
gebeuren heb je de aandacht van de kijker. Want die weet het dan helemaal niet meer. Het alledaagse leven van de hoofdpersonen hoeft niet per definitie saai te zijn. Je kunt ook als opwindende motorcoureur beginnen en plots bij een val je benen onherstelbaar beschadigen. Dan moet je heel wat rustiger aan gaan doen en heb je een mooie dramafilm over een ex-motorcoureur die moet leren hoe je een rolstoel bestuurt in plaats van een motor. Spelers Personages zijn de krenten in de pap die film heet. Ze kunnen heel gevarieerd zijn, interacties hebben en zichzelf van alles aandoen. Uiteraard is de belangrijkste reden dat we zo van personages houden dat we ons ermee kunnen identificeren. Soms wat moeilijker en dan weer wat makkelijker maar we blijven mensen met verschillende kanten. Om er nou achter te komen met wie we ons het best kunnen identificeren moeten we wel weten waar we uit kunnen kiezen. Daarom worden personages als eerste geïntroduceerd als een film begint. De ene persoon wekt sympathie op en de andere juist niet door de kleine dingen die ze doen. Een inbreker kan al sympathie opwekken als hij een vis eten geeft tijdens het inbreken. De hoofdpersoon is altijd degene die de sympathie opwekt. Hij komt later in problemen en dan kan je wel wat support gebruiken van de kijker om er weer uit te komen. Maak daarom van te voren van elke persoon, die een rol van betekenis speelt, een karakterschets en geschiedenis. Die hoeft de kijker niet allemaal voor zijn kiezen te krijgen maar dat helpt je om ze consequent te houden en zo geloofwaardig. Je kunt ze ook herkenbaar maken door een paar personages een terugkerende handeling of tik mee te geven. Arena Elk verhaal speelt zich af in een tijd, op een plaats en is een gevolg ergens van. Net als in het echte leven maar dat wil niks zeggen. Nu kun je een film wat betreft tijd ruim plaatsen als dat geen essentiële rol speelt. Plaats kun je ook ruim invullen, een dorp is een dorp en een stad een stad. De plaats kan je zelf bedenken daar valt niemand over. Bij een plaats heb je al snel een probleem met een producer. Te veel buitenscènes of decors, die gebouwd moeten worden, kosten geld en een film kost al genoeg. Als je een schip wilt, probeer dan of je kunt volstaan met een stukje dek. Hoe dichterbij de camera staat hoe minder decor je nodig hebt. Ga het niet forceren. Tijd is minder flexibel omdat tijd gebonden is aan tijdelijke verschijnselen. In 1975 zag je geen GSM op iedere straathoek. Wat verder ook onvermijdelijk is, is het causaal verband. Dat betekent dat alles een reden of oorzaak heeft en alles dus een reactie is op een voorgaand iets. Een oorzaak is een gegeven iets, zo kan de regen er de oorzaak van zijn dat je nat wordt. De reden is lastiger uit te leggen. Maar als je nat wilt worden kan dat de reden zijn dat je in de regen gaat lopen. Dat causaal verband is belangrijk om goed te plannen en zo geloofwaardig mogelijk te gebruiken om de plot in gang te zetten. Omdat films zelden een normale gang van zaken in beeld brengen moet je wel een goede reden hebben om in deze filmische situaties verzeild te raken. In feite moet je de film in gang zetten met een spannende actie en de film zich verder laten ontwikkelen
volgens de wetten van actie en reactie. Alleen moet je er wel een verhaal met een eind van maken. Niemand gaat zonder reden op excursie in de binnenwouden van Brazilië om daar te moeten worstelen om te overleven. Dat heeft een reden en die reden heeft ook weer reden en uiteindelijk kun je de film beginnen als je de oorzaak hebt van de reden. Zoals al gezegd: een oorzaak is iets dat je niet in de hand hebt, een reden is een motivatie voor wat je wil bereiken. Dus heeft alles een oorzaak en alleen mensen een reden. Wat je wil bereiken en de reden komen dus voort uit een oorzaak en daar draait de film in het begin om. Alles heeft een oorzaak en/of een reden in een scenario. Niks gebeurt er zomaar. Point of attack (POA) Hier begint de film eigenlijk. De hoofdrolspeler staat voor het onvoldongen feit. Hij moet het oerwoud in. De film begint altijd op een gegeven moment echt te boeien als het leven complex wordt. Daar begint de film eigenlijk pas echt, alles wat ervoor zat was nodig om dit te kunnen volgen. Dat punt waar het echt begint noemen we het point of attack. Het punt van de aanval maar dan in het Engels want bijna alle termen zijn in het Engels. Zo’n point of attack komt natuurlijk niet zomaar uit de lucht vallen. Er moet wel een aanleiding zijn om het in het honderd te laten lopen. Het wordt helemaal leuk als de kijker weet dat het fout dreigt te gaan als die hoofdpersoon maar niet zo stom doet. Die hoofdpersoon wacht nog even en doet dan toch stom en dan gaat het fout. Zo zit de kijker al in spanning voor het point of attack echt daar is. Ik ben misschien een beetje laatdunkend over de hoofdpersoon maar ik heb hem gecreëerd dus ik mag dat. Dat is het mooie van fictie. Er zijn manieren te bedenken om een point of attack zo in te kleden en te verdoezelen dat geen mens door heeft dat het al voorbij is. Dat is origineel en daar ben ik voor, maar niet in dit geval. De kijker moet weten dat het point of attack is geweest of nog niet. De kijker kent de term misschien niet maar weet wel wat ik bedoel. De kijker weet automatisch wanneer hij echt op moet gaan letten. Iedereen die James Bond films kijkt weet dat er voor de overbekende muziek even wat actie te zien is die verder nergens op slaat. Seq2: Het PAO wordt vaak gevolgd door een fase van ontkenning. Nee, mijn man is niet dood. Of nee, mijn vrouw is niet ontvoerd. ik heb geen zin mij in dit avontuur te storten. Maar uiteindelijk kan de hoofdrolspeler er niet meer onder uit. Hij moet het gaan doen. Het midden (act2) In de inleiding hebben we gezien waarom de hoofdrolspeler zijn ding moet gaan doen (POA). De pacifist moet wel geweld toe passen om zijn dochter uit de handen van de sekte te redden. Na de point of attack gaat de truckendoos pas echt open. Je kunt beginnen aan langlopende zaken en
verwikkelingen, die pas op het eind op hun plaats van bestemming aankomen. Het introduceren van de personages is voorbij maar ze zijn er nog wel. Omdat ze uit hun gewone doen zijn is het heel goed mogelijk dat ze anders reageren dan normaal. De studiebol kan opeens een goede leider blijken bijvoorbeeld. Maak het niet al te bont want een bouwvakker zal niet vanwege een stroomstoring opeens sokken gaan stoppen. De film slaat een duidelijke weg in en daar kan niet van worden afgeweken zolang de schrijver dat niet wil. Direct na de point of attack komt het point of no return, want als dat er niet was waren de personages vaak omgekeerd en dan ben je je verhaal kwijt. Vaak komt er na het point of no return opeens een nieuw persoon op het doek tevoorschijn. Vergeet niet om deze ook versneld te introduceren en niet gelijk vol in actie te laten zien. Als er een romance moet komen kun je dat het beste zo vroeg mogelijk aan de kijker duidelijk maken voordat de personages het zelf weten. Het midden van je scenario is net als bij het menselijk lichaam dat deel waar het om draait. Het kloppend hart van je verhaal. Het midden is de grootste valkuil, want daar zitten vaak de fouten. Details die niet kloppen en die oplettende kijkers zien. Bekijk de body van je tekst tien keer door, voor je zeker denkt te weten dat je geen hiaten meer hebt. Dit gedeelte kan je opdelen in 4 sequenties. Seq3 Is plan1 Een plan om de situatie op de makkelijkste manier op te lossen. Je stapt naar de politie, maar doen niets. Dit levert meteen al een moeilijkheid op. Als een verhaal eenmaal is ingezet moet het wel in een acceptabel progressie boeken anders zakt het hele zaakje als een kaartenhuis in elkaar. Daar zijn natuurlijk weer technieken voor. Geef even lichtjes aan dat er iets binnen afzienbare tijd gaat gebeuren. Set-up en later de pay-of. De kijker gaat dan als het ware zitten wachten tot het zover is. Zolang dat nog niet is gebeurd zit de kijker in spanning en dat is in dit geval goed. Probeer dat wat er te gebeuren staat niet te duidelijk plaatsen in tijd. Geef de kijker maar het gevoel dat het ieder moment zo ver kan zijn. Net als een zwangere vrouw die is uitgerekend maar nog niet is bevallen. Elke actie en elke gesproken zin moet in feite tot doel hebben om het verhaal verder te helpen. Alles wat het verhaal niet verder helpt zet het verhaal stil en dat is dus saai. Als een goed gesprek onvermijdelijk is moet je er wel voor zorgen dat er een actie onder ligt anders wordt het statisch. Seq4 Plan 2 De hoofdrolspeler gaat voor een oplossing die minder makkelijk is. Vaak heeft hij helpers die het voor hem kunnen doen. Hij heeft nog de mogelijkheid zijn conflict te laten oplossen door zijn helpers. Maar helaas die helpers gaan er aan. Ze verdwijnen. Lopen weg of worden doodgeschoten. De moeilijkheden stapelen zich op. Een kijker wil altijd iets hebben om naar uit te kijken tijdens de film. Als de kijker reikhalzend uitkijkt naar het einde van de film ben je verkeerd bezig want dan boeit het niet. Het gaat erom dat je iets in het vooruitzicht stelt dat zal gaan gebeuren en dat je dan ook laat gebeuren. Het verrassingselement zit hem in het feit dat de kijker niet weet wanneer het precies gaat gebeuren en
hoe. De kijker mag zelfs meer weten dan de personages zelf. Als er twee personages aan een tafeltje zitten in een café is er niks aan. Als de kijker ziet of weet dat er een bom onder het tafelblad zit die elk moment af kan gaan heb je iets. De kijker zal in spanning zitten over het moment van afgaan van de bom en wat de schade zal zijn. Je kan dan natuurlijk als scenarioschrijver denken dat je origineel bent door die bom te laten falen. Hij gaat niet af want het is een ondeugdelijk model. Dat is dus een verkeerd gebruik van originaliteit. Als je de kijker een bom beloofd, beloof je hem ook dat die bom afgaat en dat moet je dan ook laten gebeuren. Je mag die twee personages wel even weg laten gaan om ze sparen maar die bom moet hoe dan ook afgaan. Daar zit de kijker op te wachten en als dat dan niet gebeurt laat die film een onaf gevoel achter. Je kunt er vanuit gaan dat die bom een functie had. Het kan ook zo zijn dat de personages meer weten dan de kijker. Dan vraagt de kijker zich steeds af waar het gesprek over gaat en blijft kijken om er achter te komen. Laat de kijker er dan ook achter komen want daar zit ‘ie onder andere voor te kijken. Seq5 Hij moet nu zijn aanpak heroverwegen. Het wordt duidelijk dat onze hoofdrolspeler zelf iets moet gaan doen. Zijn hulptroepen zijn weg en hij moet nu echt zijn conflict gaan oplossen. Zijn angsten overwinnen, zijn dilemma overwinnen. Seq6 Plan 3 (acceptatiefase – afronding – eindoplossing) Hij gaat voor alles of niets. Wat de kijker te zien krijgt heeft veel te maken met spanning. Als een personage rare geluiden hoort die uit de kelder komen en op onderzoek uit gaat zal de camera nooit laten zien wat geluid maakt voordat het personage dat weet. Als daarentegen een verslagen gewaand monster plotseling weer oprijst achter de held van de film dan zien we dat meestal wel. De camera is het oog van de kijker en dat is goed. Zelfs aan het einde van act2 zal het hoofdrolspeler net niet lukken om zijn doel te bereiken. Het einde (act3) Seq7 (Detail afwerking – puntjes op de i – toekomst perspectief schetsen) Het feit dat een film altijd een kant op gaat en pas ophoudt als hij aankomt waar hij heen ging is een basisgegeven. De hoofdpersoon of hoofdpersonen hebben altijd een doel. Dat proberen ze te bereiken want daar zijn doelen voor. Om het niet al te simpel te maken bouwen scenarioschrijvers obstakels in. Dat hebben we gezien in act2, het midden. Nu durft onze held het wel om zijn angst te overwinnen en rekent af met zijn rivaal. Overwinning. Het doel is bereikt. De boef is niet meer. De bom is onschadelijk gemaakt, de hoofdpersoon heeft een angst overwonnen. Seq8 Grijpt vaak terug op het begin (seq1) en laat de veranderingen zien die de hoofdpersoon heeft meegemaakt. Ton Boxhoorn
FILMISCH VERTELLEN - Clubavond 4 okt. Op 4 oktober was Bernard Bussemaker als gastdocent bij onze clubavond. Hij behandelde het thema: Filmisch vertellen. Een korte samenvatting van de theorie van deze avond is op verzoek digitaal te verkrijgen bij Annelies. Annelies heeft ook de uitgebreide analyse die Bernard op verzoek van het SBA maakte van de film: Clown Didi en z’n familie, digitaal beschikbaar (9 pagina’s). Melden bij a.heesakkers@xs4all.nl Annelies Heesakkers
OPLEIDINGS / PRESENTATIE RUIMTE Eindelijk is het zover dat ik de ruimte in mijn garage vrijwel geschikt heb kunnen maken als opleidings/presentatie ruimte. We moeten nog een gordijntje ophangen om de wol voorraad van mijn vrouw weg te werken en er moeten nog wat doosjes uit verwijderd worden.
Er hangt al een beamer aan het plafond waarop de PC is aan te sluiten en ik kan nu dus in een iets grotere ruimte, dan mijn kantoor, met een groepje cursisten/ bezoekers een probleem behandelen. Naast de bekende houten stoeltjes heb ik ook nog enkele oude kantoorstoelen op de kop getikt. Kortom, met wat improvisatie hebben we wel plek voor een man/vrouw of tien. Naast gebruik van de ruimte voor dit doel ga ik er binnenkort weer een workshop in houden voor beginnende Pinnacle gebruikers en ik ga er fotobewerkings cursussen in organiseren. Arie Noteboom
MUZIEKFILMS We zoeken nog films die door de leden kunnen worden gemaakt voor het Take Five festival van 30 maart 2008. Het onderwerp is MUZIEK. Geen registratie, maar een afgerond verhaal. De films moeten eind januari 2008 klaar zijn, zodat we een keuze kunnen maken welke film naar het festival gaat.
• Weet je nog dat we bij de vorige roddel hadden gehoord dat er twee verloren zoons zouden terugkomen, helaas, bij één van de twee bleek het inderdaad een roddel te zijn. Marco komt niet terug op de club, voorlopig tenminste. Als hij is uitgestudeerd komt hij wellicht weer richting Vinkeveen. De andere verloren zoon Eric heeft zich nog niet gemeld of zou hij weer in die verre Afrikaanse landen vertoeven. Als hij komt heeft hij zeker schitterende films. De derde verloren zoon (hadden we dan nog een derde? Jazeker!) is ook weer boven water. Na een moeilijke periode heeft hij zich toch weer als lid aangemeld. Jaap, je hoort toch gewoon thuis bij videoclub De Ronde Venen. Elders is het toch maar behelpen, nietwaar? Welkom thuis!!! • Laat ik nou gehoord hebben dat Midpoint de videoclub wil overnemen of was het andersom. Dat weet ik niet meer precies. In ieder geval wordt er geroddeld dat ze willen samenwerken. Wellicht zoeken ze nog een goede omroepster, een pointersister. Maar voor de pointjes op de i staan zal het nog wel wat voeten in de Vinkeveense aarde hebben en........ is het toch maar een roddel. • Nog zo’n interressante roddel. Voor het 10e videofestival De Ronde Venen Open, in december 2009, willen ze er een groot feest van maken. Dat feest moet tot in de laatste uurtjes doorgaan en dan graag met bekende Nederlanders. Er wordt zelfs gefluisterd dat alle leden van onze vereniging zich gaan inzetten om sponsors, filmsterren naar Vinkeveen te krijgen. We moeten tenminste de pagina ‘shownieuws’ in de Telegraaf halen!!! En als ..........we Midpoint hebben overgenomen is dat een peuleschilletje.
Videoclub DE RONDE VENEN