Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn NU!

OPLEIDING SOCIAAL WERK Sociaal-cultureel werk

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

Hoe kan Vereniging Vlaamse Jeugddiensten een vrijwilligerswerking door en voor jongeren (16-30 jaar) opstarten om met jongeren in Vlaanderen samen te werken aan het lokaal jeugdbeleid.

Bachelorproef van

Jochem Van Staey tot het behalen van het diploma Bachelor Sociaal Werk Academiejaar 2016-2017

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’! www.kdg.be

Inhoudsopgave Dankwoord ........................................................................................................... 6 Inleiding ............................................................................................................... 7 Deel 1: Theorie ..................................................................................................... 8 1

Beschrijving van de opdrachtgevende organisatie ................................................ 8 1.1

Beleidskader ............................................................................................. 8

1.2

Geldstromen ............................................................................................. 9

1.3

Belangenbehartiger en bovenbouw .............................................................. 9

1.4

Visie ...................................................................................................... 10

1.4.1 2

3

Visie op participatie ........................................................................... 10

Formulering projectopdracht............................................................................ 11 2.1

Inleiding................................................................................................. 11

2.2

Vertaling van de onderzoeksvraag naar de opdracht .................................... 11

2.2.1

Indicator 1: Vereniging Vlaamse Jeugddiensten .................................... 12

2.2.2

Indicator 2: Vrijwilligerswerking .......................................................... 12

2.2.3

Indicator 3: Jongeren ........................................................................ 13

2.2.4

Indicator 4: Hoe opstarten ................................................................. 17

2.2.5

Indicator 5: Lokaal jeugdbeleid ........................................................... 21

Omgevingsanalyse ......................................................................................... 21 3.1

Jongerenaantal in België en Vlaanderen ..................................................... 22

3.2

Jongeren actief in het jeugdwerk ............................................................... 24

3.3

Jongeren actief in het vrijwilligerswerk ....................................................... 25

Deel 2: Praktijk ................................................................................................... 28 1

Analyse van het jeugdradenaanbod .................................................................. 28 1.1

Bevraging beleidsnota 2018-2020 ............................................................. 29

1.1.1

Actuele vragen bij lokale jeugdraden ................................................... 29

1.1.2

Mijn conclusies.................................................................................. 30

1.2

Vraag versus aanbod ............................................................................... 31

1.2.1

Vormingen ....................................................................................... 31

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’! www.kdg.be

2

1.2.2

Begeleidingen ................................................................................... 31

1.2.3

Mijn conclusies en aanbevelingen ........................................................ 31

Expertise gelijkaardige projecten ..................................................................... 32 2.1

2.1.1

Wat is Scouts en Gidsen Vlaanderen? .................................................. 33

2.1.2

De vrijwilligerscyclus ......................................................................... 33

2.1.3

Mijn conclusies en aanbevelingen ........................................................ 36

2.2

De Ambrassade ....................................................................................... 37

2.2.1

Wat is De Ambrassade? ..................................................................... 37

2.2.2

Vrijwilligen bij de Ambrassade ............................................................ 37

2.2.3

Motiverend vrijwilligersbeleid .............................................................. 38

2.2.4

Mijn conclusies en aanbevelingen ........................................................ 41

2.3

De Vlaamse Jeugdraad ............................................................................. 41

2.3.1

Wat is De Vlaamse Jeugdraad? ........................................................... 41

2.3.2

Vrijwilligen bij de Vlaamse Jeugdraad .................................................. 41

2.3.3

Het engagementmodel ....................................................................... 42

2.3.4

Mijn conclusies en aanbevelingen ........................................................ 43

2.4

Amusee Vous VZW/ Mooss VZW ................................................................ 43

2.4.1

Wat is Amusee Vous .......................................................................... 43

2.4.2

Hoe werkt Amusee Vous met vrijwilligers? ............................................ 43

2.5

3

Scouts en Gidsen Vlaanderen .................................................................... 33

Activak VZW ........................................................................................... 44

2.5.1

Wat is Activak VZW? .......................................................................... 44

2.5.2

Vrijwilligerswerk doen bij Activak VZW ................................................. 44

2.5.3

Mijn conclusies en aanbevelingen ........................................................ 44

Draagvlak binnen de organisatie ...................................................................... 45 3.1

Doel ...................................................................................................... 45

3.2

Doelgroep .............................................................................................. 45

3.3

Methode ................................................................................................. 45

3.4

Analyse .................................................................................................. 46

3.5

Moeilijkheden.......................................................................................... 47

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’! www.kdg.be

3.6 4

Mijn conclusies en aanbevelingen .............................................................. 48

Draagvlak binnen de jeugdraden ...................................................................... 49 4.1

Doel ...................................................................................................... 49

4.2

Doelgroep .............................................................................................. 49

4.3

Methode ................................................................................................. 49

4.4

Analyse .................................................................................................. 49

4.4.1

Vereniging Vlaamse Jeugddiensten ...................................................... 49

4.4.2

Vrijwilligerswerking ........................................................................... 50

4.5

Moeilijkheden.......................................................................................... 50

4.5.1 4.6 5

Respondenten ................................................................................... 50

Mijn conclusies en aanbevelingen .............................................................. 51

Speak out! De stem van de jongeren! ............................................................... 52 5.1

Doel ...................................................................................................... 52

5.2

Doelgroep .............................................................................................. 52

5.3

Methode ................................................................................................. 52

5.4

Analyse .................................................................................................. 52

5.4.1

Persoonsgegevens ............................................................................. 52

5.4.2

Data ................................................................................................ 53

5.5

Moeilijkheden.......................................................................................... 54

5.6

Mijn conclusies en aanbevelingen .............................................................. 55

Besluit................................................................................................................ 57 Participeren, wie zijn best doet zal het leren! ..................................................... 57 Wees ambitieus, maar doe het grondig en doordacht .......................................... 58 Communicatie is het begin .............................................................................. 59 Begin klein, eindig groot ................................................................................. 59 Vrijwilligers aan het stuur ............................................................................... 59 Zonder investeringen minimale slaagkansen ...................................................... 59 Sterke online positie ....................................................................................... 60 Literatuurlijst ...................................................................................................... 61 Bijlagen .............................................................................................................. 64 Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’! www.kdg.be

Bijlage 1: Bevraging stafpersoneel VVJ vrijwilligerswerking: vragen ........................ 64 Bijlage 2: Bevraging stafpersoneel VVJ vrijwilligerswerking: infographics ................. 65 Bijlage 3: Bevraging jeugdraadleden vrijwilligerswerking: vragen ........................... 68 Bijlage 4: Leeg surveyformulier: De stem van de jongeren..................................... 69 Bijlage 5: Resultaten: De stem van de jongeren ................................................... 72 Bijlage 6: De stem van de jongeren: individuele antwoorden: Excel ........................ 77

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’! www.kdg.be

DANKWOORD Na vier intense maanden is het zo ver. De laatste bouwstenen van mijn scriptie zijn hier gelegd. Ik leerde zeer veel bij tijdens het schrijven van mijn scriptie, maar evenzeer op het werkveld en in het bijzonder op mijn stageplaats. Dingen die mij op professioneel vlak hebben verrijkt en zeker ook op persoonlijk vlak.

Tijdens deze vier maanden kon ik steevast op enkele personen rekenen. Zonder hun hulp en ondersteuning zou ik nu niet staan waar ik sta. Daarom zou ik deze personen hartelijk willen bedanken.

Allereerst wil ik al mijn collega’s van mijn stageplaats, Vereniging Vlaamse Jeugddiensten, bedanken. Ik werd zeer hartelijk ontvangen en was al snel opgenomen in de werking. Het waren vier maanden fijn samenwerken. Ik kon steeds op hun steun en expertise rekenen. Waarvoor dank!

In het bijzonder wil ik graag mijn stagebegeleidster bij VVJ, De Grauwe Ellen, bedanken voor de kans die ik kreeg om bij VVJ stage te mogen lopen en mij ten volle te kunnen bewijzen.

Daarnaast bedank ik graag Clarys Marnic, praktijklector aan de Karel de Grote Hogeschool en stagementor. Door de intensieve ondersteuning en wijze raad kwam ik tot nieuwe en interessante inzichten, die mij steevast verder hielpen.

Ik vernoem graag Schuermans Tina, Beyens Tyche en De Laender Adriaan in mijn dankwoord, voor hun taalkundige kritische blik op mijn scriptie.

Een speciale bedanking aan de leden van de verschillende jeugdraden in het Vlaamse landschap die ik mocht bevragen in functie van mijn scriptie. Alsook alle respondenten die mij een uniek inzicht verschaften in de denkwereld van jongeren, door mijn online survey te beantwoorden.

Bedankt aan de jeugdwerkorganisaties waarbij ik langs mocht gaan om de figuurlijke mosterd en good practices te halen.

Als laatste bedank ik alle personen die mij tijdens mijn stageperiode en het schrijven van mijn scriptie hebben bijgestaan.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

6 www.kdg.be

INLEIDING Sinds enkele jaren ben ikzelf actief in de jeugdraad van mijn gemeente, waar ik mezelf vanaf een jaar voorzitter mag noemen. Allereerst kwam ik in de jeugdraad terecht omdat ik afgevaardigde was van mijn jeugdbeweging. Daarna werd mijn motivatie een hogere roeping. Ik was al snel geïntrigeerd in het kunnen participeren in het beleid, door actief te zijn in een adviesraad. Ik kreeg de kans om als jonge knaap het beleid mee vorm te geven. Zo ontwikkelde ik mijn maatschappijvisie.

Ik zocht een stageplaats die specifiek met het beleidsthema jeugd bezig was, zoals bijvoorbeeld de Ambrassade en Jint. Ik koos voor Vereniging Vlaamse Jeugddiensten (VVJ). Naast jeugddiensten ondersteunt VVJ ook schepenen en jeugdraden, en breder jongeren die doen aan beleidsparticipatie.

VVJ opperde om met vrijwilligers te werken, meer specifiek, jongeren met interesse voor beleidsparticipatie. Een vrijwilligerswerking met als centrale thema’s participatie en beleidsbeïnvloeding, waar jongeren elkaar ook kunnen ondersteunen. Voor dit idee was ik onmiddellijk verkocht. Jongeren die samen, met elkaar en voor elkaar, zouden streven naar een beter jeugdbeleid, klinkt als muziek in de oren. ‘Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’’.

Ik zette met veel plezier mijn schouders onder deze opdracht, waar volgende vraagstelling uit kwam: Hoe

kan

de

Vereniging

Vlaamse

Jeugddiensten

een

vrijwilligerswerking door en voor jongeren (16-30 jaar) opstarten om met jongeren in Vlaanderen samen te werken aan het lokaal jeugdbeleid.

Op deze vraag zoek ik een antwoord. Aan de hand van een theoriegedeelte, gekoppeld aan een praktijkgedeelte in deze

scriptie, kwam ik tot enkele

aanbevelingen voor VVJ. Deze aanbevelingen moeten richting geven aan de koers die VVJ wil nemen bij het uitwerken van een vrijwilligerswerking.

Als eerste grote deel komt theorie aan bod. Hierin ga ik iets dieper in op de organisatie en haar visie. Tevens zal de onderzoeksvraag ontleed en besproken worden, gevolgd door een omgevingsanalyse.

Hierna komt het praktijkgedeelte. Hierin zit omvat: alle acties die ik ondernomen heb om een helder beeld te scheppen over dit onderwerp, zoals de focusgesprekken die ik had met het personeel en met jongeren en tot slot het afnemen van een E-enquête.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

7 www.kdg.be

DEEL 1: THEORIE 1 BESCHRIJVING

VAN

DE

OPDRACHTGEVENDE

ORGANISATIE VVJ is een Vlaamse ledenorganisatie voor Vlaamse steden en gemeenten. De taak van VVJ bestaat enerzijds uit het informeren en anderzijds het ondersteunen van haar leden inzake de voorbereidingen en de uitvoering van het lokale jeugdbeleid (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw, z.d.).

Sinds de jaren 70’ is VVJ haar expertise op dit vlak aan het opbouwen, vanuit lokaal en bovenlokaal vlak. Met deze expertise en de laagdrempelige ondersteuning naar lokale overheden werkt ze op lokaal vlak naar een breed gedragen en ideaal jeugdbeleid (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw, z.d.).

VVJ focust op drie doelgroepen: Schepenen van jeugd, jeugdconsulenten en jeugdraden, al zijn deze sinds het ontstaan van de vrijetijdsdiensten bij gemeenten iets breder te interpreteren naar: politici, jeugd- of vrijetijdsambtenaar en jeugdraden en jongeren die doen aan beleidsparticipatie (Van Staey, mondelinge communicatie, 6 februari 2017).

Voor deze drie doelgroepen heeft VVJ een breed aanbod aan vormingen, begeleidingen, uitwisseling en verschillende publicaties (Van Staey, mondelinge communicatie, 6 februari 2017).

VVJ heeft tevens een aanbod voor jeugdraden. Hierin zitten vormingen over de taken van de jeugdraad, hoe communiceren en begeleidingen. VVJ ijvert om jeugdraden zo laagdrempelig mogelijk toegang te geven tot het aanbod door onder meer vormingen en begeleidingen aan te bieden aan lage prijzen (Van Staey, mondelinge communicatie, 6 februari 2017).

1.1 Beleidskader VVJ is een officieel erkende organisatie bij de Afdeling Jeugd van het Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen van het Vlaams Ministerie van Cultuur, Jeugd, Sport en Media, waar Sven Gatz bevoegd minister is (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw, z.d.).

Door deze erkenning krijgt VVJ subsidies van de Vlaamse overheid.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

8 www.kdg.be

1.2 Geldstromen VVJ is een ledenorganisatie. VVJ vraagt lidgeld aan haar leden. Daartegenover biedt VVJ haar leden een uitgebreid aanbod en diensten aan (steden en gemeenten, lokale jeugddienst) (Van Staey, mondelinge communicatie, 7 februari 2017).

Verder, hierboven reeds vermeld, worden VVJ gesubsidieerd door de Vlaamse overheid, bij het indienen van een beleidsplan. Naargelang de inspanningen die VVJ levert en de onderhandelingen die worden gedaan met de afdeling, wordt een subsidiebedrag bepaald, waar dan doelstellingen aan gekoppeld worden (Van Staey, mondelinge communicatie, 7 februari 2017).

Met dit in het achterhoofd kunnen we later in deze scriptie rekening houden met eventuele kosten die de organisatie maakt bij het opstarten en uitbouwen van een vrijwilligerswerking en hoe dit gefinancierd kan worden.

1.3 Belangenbehartiger en bovenbouw Vooraleer we verder gaan is het belangrijk de link te kunnen leggen tussen VVJ en haar partners en het participeren in het beleid op lokaal en boven lokaal vlak.

VVJ is de belangenbehartiger van het lokale jeugdbeleid. Hierin zijn kinderen en jongeren, georganiseerd en ongeorganiseerd, jeugdraden, jeugddiensten en lokale besturen bij betrokken. VVJ doet dit door vertegenwoordiging, standpuntinname en themaopvolging. Op dit niveau doet ze aan lokale beleidsparticipatie (Van Staey, mondelinge communicatie, 12 maart 2017).

Op bovenlokaal niveau is VVJ ook actief. VVJ is een bovenbouworganisatie. Ze zit in een gezamenlijk bovenbouwnetwerk/overleg met de Ambrassade, Jint en KeKi. Op dit niveau wordt er tevens richting gegeven aan het Vlaams jeugdbeleid (Van Staey, mondelinge communicatie, 12 maart 2017).

De Ambrassade is het steunpunt in deze sector. De Ambrassade streeft naar een samenleving die goed is voor elk kind. Waar kinderen sterk in de maatschappij staan en waar jeugdwerk hierbij een sleutelfiguur speelt. Dit doet de Ambrassade door het ondersteunen van de jeugd en van het jeugdwerk. Enerzijds door het aanbieden van jeugdinformatie, anderzijds door het wegen op het Vlaamse jeugdbeleid (De Ambrassade, z.d.).

Jint vzw is een partner in de bovenbouw die zich focust op internationale uitwisseling en

samenwerking

tussen

jongeren

en

jeugdwerk.

Hierbij

neemt

Jint

een

ondersteunende en aanmoedigende rol op (Jint vzw, z.d.).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

9 www.kdg.be

KeKi ofwel het Kenniscentrum Kinderrechten legt haar focus op Kinderrechten. Door het

verzamelen,

toegankelijk

maken

en

verspreiden

van

de

bestaande

wetenschappelijke kennis over dit onderwerp, stimuleren ze het beleid om rond deze rechten te werken (KeKi vzw, z.d.).

1.4 Visie 1.4.1 Visie op participatie “Participatie

is

een

fundamenteel

recht

van

kinderen

en

jongeren

en

gemeentebesturen hebben hier een belangrijke rol in te vervullen omdat ze een grote invloed hebben op de directe leefomgeving van kinderen en jongeren” (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten, 2016, p. 7).

Dit is hoe VVJ participatie omschrijft. Waar participatie een fundamenteel recht is van kinderen, is het een plicht voor lokale besturen om participatie te organiseren.

Participatie kan zowel bottom-up als top-down georganiseerd worden. Bij bottomup zijn de burgers de initiatiefnemers, bij top-down zal de overheid de participatie organiseren. Belangrijk is bij participatie dat er iets wordt gedaan met de input die wordt gegeven door de participanten. Indien dit niet gebeurd, spreken we van schijnparticipatie. (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten, 2016, p. 1).

Participatie is er niet enkel om het beleid vorm te geven en zo aan democratie te doen. Ook worden de competenties van deelnemers, in dit geval kinderen en jongeren, versterkt, wat leidt tot maatschappelijke bewustwording (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten, 2016, p. 4).

Kinderen en jongeren worden vaak via adviesorganen, hetzij jeugdraden, hetzij leerlingenraden en andere, betrokken bij het participeren. VVJ vindt dit een goede manier om deze groep een stem te geven en deze stem te versterken, om mee richting te geven aan het beleid (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten, 2016, p. 5).

Wat uiteindelijk het resultaat is van participatie? “Een goed beleid voor en op maat van kinderen en jongeren, met een breed draagvlak”, aldus Vereniging Vlaamse Jeugddiensten (2016, p. 1).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

10 www.kdg.be

2 FORMULERING PROJECTOPDRACHT 2.1 Inleiding Zoals ik bij de inleiding reeds liet weten, ben ik zelf actief bij een jeugdraad en werd ik daar gebeten door een ‘participatie-microbe’. Het lokale bestuur ‘ondersteunen’ of toch zeker richting geven in het maken van een kind- en jongerenvriendelijk beleid zag ik als een van mijn roepingen.

Daarnaast kreeg ik tijdens de start van mijn stage de opdracht een analyse te doen van het huidige jeugdradenaanbod van VVJ. Bij het opstellen van aanbevelingen voor VVJ, was één daarvan een vrijwilligerswerking op te starten. VVJ verwijst in haar visieteksten vaak naar het ‘practice what you preach’ principe. Wanneer je als lokaal bestuur democratie en participatie goed en noodzakelijk vindt moet je hier natuurlijk ook op inzetten. Wanneer VVJ lokale besturen aanmoedigt samen met jongeren het beleid vorm te geven, zouden jongeren ook een plaats moeten krijgen in de beleidsvorming van VVJ. Als hoofdaanleiding heeft deze de opdracht als volgt vertaalt: Hoe kan de Vereniging Vlaamse Jeugddiensten een vrijwilligerswerking door en voor jongeren (16-30 jaar) opstarten om met jongeren in Vlaanderen samen te werken aan het lokaal jeugdbeleid.

2.2 Vertaling van de onderzoeksvraag naar de opdracht Ik zal in deze rubriek dieper ingaan op de onderzoeksvraag. Dit doen we door de onderzoeksvraag te ontleden en elke indicator omvat te beschrijven. We geven duiding bij de begrippen in deze vraag. Wat wordt er bedoeld met jongeren en welke maatschappelijke positie nemen zij in? Wat is lokaal jeugdbeleid? Wat is een vrijwilligerswerking en wat komt hierbij kijken?

Hoe

kan

de

Vereniging

Vlaamse

Jeugddiensten

(1)

een

vrijwilligerswerking (2) door en voor jongeren (16-30 jaar) (3) opstarten (4) om met jongeren in Vlaanderen samen te werken aan het lokaal jeugdbeleid (5).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

11 www.kdg.be

2.2.1 Indicator 1: Vereniging Vlaamse Jeugddiensten Vereniging Vlaamse Jeugddiensten (VVJ) werd in de rubriek “Beschrijving van de opdracht gevende organisatie” op pagina vier reeds beschreven.

Kort samengevat is VVJ de belangenbehartiger van het lokale jeugdbeleid. Met haar expertise ondersteunt lokale besturen het jeugdbeleid vorm te geven, waar ze bij jeugddiensten en jeugdraden ondersteuning aanbiedt voor het participeren aan het beleid. Ook door begeleidingen en vormingen aan te bieden aan jeugdraden, probeert VVJ zo de inspraak van jongeren in het lokaal jeugdbeleid te versterken.

2.2.2 Indicator 2: Vrijwilligerswerking Wat is vrijwilligerswerk? Hiervoor gaan we op zoek naar informatie bij het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk.

Drie factoren maken uit of je doet aan vrijwilligerswerk.

Ten eerste kan je enkel van vrijwilligerswerk spreken, wanneer je jezelf inzet voor een organisatie. Bijvoorbeeld: je zit in een lokale KLJ-groep of je helpt erkende vluchtelingen tijdens het zoeken naar een woning bij Caritas VZW (Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw, z.d.).

Ten tweede mag je er geen geld mee verdienen. Hier zit vaak de misperceptie tussen geld

verdienen

en

een

onkostenvergoedingen,

onkostenvergoeding de

forfaitaire

krijgen.

Er

zijn

onkostenvergoeding

twee en

soorten

de

reële

onkostenvergoeding (Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw, z.d.).

De forfaitaire onkostenvergoeding: dit is een vast bedrag, vastgelegd door de organisatie, dat maximum 33,36 euro per dag bedraagt. Per jaar mag dit maximum

1334,55

euro

zijn.

Voor

deze

vergoeding

moet

je

geen

bewijsstukken indienen (Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw, z.d.).

De

reële

onkostenvergoeding:

Bij deze

kostenvergoeding dien je

je

bewijsstukken in te dienen. Je krijgt hier enkel deze kosten terugbetaalt. Voor deze kostenvergoeding is er geen maximumgrens (Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw, z.d.).

De derde en laatste factor slaat op het woord vrijwillig, wat uit vrije wil of uit eigen beweging (Van Dale, z.d.) wil zeggen. Niemand kan je verplichten om vrijwillig te werken. Vrijwilligerswerk kan enkel en alleen vrijwilligerswerk genoemd worden, wanneer de vrijwilliger dit werk uit eigen beweging doet (Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw, z.d.).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

12 www.kdg.be

2.2.2.1 Versterkt statuut vrijwilliger Op 1 maart 2017 publiceerde Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Maggie De Block een persbericht over het versterkte statuut van de vrijwilliger. De vrijwilligerswet was toen tien jaar oud en had nood aan wat bijsturing (De Block, 2017).

Volgende punten werden bijgestuurd in dit nieuwe statuut: Kostenvergoeding: Vroeger sprak met van een vergoeding. Omdat dit voor heel wat verwarring zorgde en liet uitschijnen dat dit eerder een verloning was, werden vergoedingen vanaf toen ‘kostenvergoedingen’ genoemd (De Block, 2017).

Fietsvergoeding: Als vrijwilliger kun je nu een fietsvergoeding krijgen (De Block, 2017).

Occasionele geschenken: Voor het nieuwe statuut werden occasionele geschenken voor vrijwilligers beschouwd als vergoeding en werd dit zo verrekend in het maximumbedrag voor vergoedingen. Vanaf heden zal dit niet meer het geval zijn.

Occasionele geschenken worden niet langer als vergoeding beschouwd (De Block, 2017).

Beroepsgeheim: Over de term ‘beroepsgeheim’ bestond veel onduidelijkheid.

Vrijwilligers moesten zelf uitdokteren of ze gebonden waren aan het beroepsgeheim.

Vanaf dat het nieuwe statuut in voege treedt zullen organisaties die werken met vrijwilligers zelf de vrijwilligers op de hoogte moeten stellen indien de vrijwilligers gebonden zijn aan het beroepsgeheim (De Block, 2017).

Niet bezoldigde mandaten: Wanneer je als vrijwilliger taken vervult in een niet bezoldigd mandaat, zal deze vrijwilliger enkel nog een kostenvergoeding kunnen krijgen. Dit naar het vernieuwde statuut voor alle openbare instellingen. Dit statuut zal ten vroegste van kracht zijn tegen de herfst (De Block, 2017).

2.2.3 Indicator 3: Jongeren 2.2.3.1 Erik Erikson Erik Erikson (1902 – 1994), ontwikkelingspsycholoog ontwikkelde zijn theorie over de acht ontwikkelingsfases bij de mens. Volgende ontwikkelingsfases stellen zich voor als ("Acht levensfasen/ontwikkelingsfasen van de mens: Erikson", z.d.): -

Zuigeling (of baby): 0 tot 18 maanden

-

Peuters: 18 maanden tot 36 maanden (3 jaar)

-

Kleuter: 3 jaar tot 6 jaar

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

13 www.kdg.be

-

Schoolkind: 6 jaar tot 12 jaar

-

Adolescentie: 12 jaar tot 18 jaar

-

Vroege volwassenheid: 18 jaar tot 35 jaar

-

Middelbare volwassenheid: 35 jaar tot 55-65 jaar

-

Late volwassenheid: 55-65 jaar tot de dood

Onze doelgroep bevindt zich, wanneer we deze analyseren met de stadia die Erik Erikson ons voorschrijft, in twee verschillende ontwikkelingsfases, namelijk de adolescentie en de vroege volwassenheid.

2.2.3.2 Jeugd Maar kinderen en jongeren is niet hetzelfde als jeugd. Jeugd wordt in een zeer brede perceptie gebruikt, maar wat betekent dat nu eigenlijk?

Het Van Dale woordenboek beschrijft jeugd als volgt: Jonge personen (Van Dale, z.d.).

Deze term is zeer weinig concreet beschreven en laat veel aan de verbeelding over.

Verdere uitdieping is nodig.

Jeugd wordt tevens zeer vaak in perceptie gesteld met jeugdwerk. Om jeugdwerk helder te stellen gebruiken we de definitie van de Vlaamse Overheid: ‘Jeugdwerk is sociaal-cultureel werk op basis van niet-commerciële doelen voor of door kinderen en jongeren van drie tot en met dertig jaar, in de vrije tijd, onder educatieve begeleiding en ter bevordering van de algemene en integrale ontwikkeling van de kinderen en jongeren die daaraan deelnemen op vrijwillige basis en dat wordt georganiseerd

door

jongeren,

particuliere

jeugdverenigingen,

gemeentelijke

openbare besturen of de Vlaamse Gemeenschapscommissie’. (Vlaamse Overheid, 2012, p. 1).

Omdat jeugd als verzamelnaam een zeer onvolledige betekenis heeft, die op weinig plaatsen uitvoerig wordt beschreven zullen we deze term niet gebruiken om onze doelgroep te beschrijven, dit om misperceptie te vermijden. Hetzelfde zien we met de term kinderen, dat Van Dale vertaalt naar: Mens in onvolwassen staat (Van Dale, z.d.).

Maar wanneer we gaan kijken naar de betekenis van ‘jongere’, komen we dichter in de buurt van wat ik in deze onderzoeksvraag bedoel: Persoon tussen ca. 16-30 jaar (Van Dale, z.d.).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

14 www.kdg.be

We gaan verder op de betekenis van ‘jongere’ in het Van Dale woordenboek en voegen zelf nog iets toe. Als we vanaf nu over jongeren spreken, dan is dit in de hoedanigheid van: Een jongere of jongeren is de persoon of zijn alle personen tussen de leeftijd vanaf 16 tot en met 30 jaar.

2.2.3.3 Maatschappelijke positie In België mogen alle personen vanaf 18 jaar gaan stemmen, dit voor Europese verkiezingen, Federale, Regionale-, Provinciale en Lokale verkiezingen. Deze personen

hebben

dus

het

recht

om

te

gaan

stemmen.

Ik zeg mogen stemmen, want in België geldt geen stemplicht. Mensen zijn niet verplicht te stemmen (Vlaamse Parlement, z.d.).

Wel geldt er in België een opkomstplicht. De opkomstplicht betekent dat bij verkiezingen iedere burger vanaf 18 jaar moet deelnemen of participeren. Je moet dus naar het stembureau gaan, maar je hoeft niet te stemmen (Vlaamse Parlement, z.d.).

Wat met burgers onder de 18 jaar? Zij mogen nog niet gaan stemmen en hebben via verkiezingen geen invloed op de politiek (Vlaamse Parlement, z.d.).

Wel is de laatste jaren en vooral maanden het debat over stemrecht voor jongeren vanaf 16 jaar geopend. Stemrecht wil zeggen dat je het recht hebt om te gaan stemmen. Het is aan de persoon zelf om te kiezen beroep te doen op dit recht. Dit recht is dus geen verplichting (Vlaamse Jeugdraad, 2017).

De Vlaamse Jeugdraad schreef in mei 2017 een advies over het stemrecht voor jongeren vanaf 16 jaar. In dit advies sprak de Vlaamse Jeugdraad zich uit als voorstander voor stemrecht vanaf 16 jaar. Na gesprekken tussen de coalitie, oppositie, Vlaamse Jeugdraad en experten, stemde de regering tegen de wijziging van het kiesdecreet en zo tegen stemrecht vanaf 16 jaar (Vlaamse Jeugdraad, 2017).

De voornaamste argumenten voor het stemrecht worden hieronder kort uitgelegd.

Deze komen letterlijk uit de visietekst van de Vlaamse Jeugdraad (2017) over het stemrecht voor 16- en 17-jarigen.

-

“Jongeren maken een cruciaal deel uit van onze samenleving. Ze hebben, net als iedereen, hun eigen kijk op hun omgeving en de wereld. Via stemrecht erkennen we jongeren als competente burgers die actief mee vormgeven aan de wereld” (Vlaamse Jeugdraad, z.d.).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

15 www.kdg.be

-

“Jongeren zijn kiezers dus politici zullen ook meer rekening houden met hen, in hun standpunten en in hun manier van communiceren” (Vlaamse Jeugdraad, z.d.).

-

“We stimuleren scholen om meer permanente aandacht te besteden aan maatschappelijke en politieke vorming. Zo zullen de eerste stemmers beter geïnformeerd zijn” (Vlaamse Jeugdraad, z.d.).

-

“De belangstelling en competentie van jongeren voor politiek zal stijgen. Dat weten we uit onderzoek naar aanleiding van de verlaging van

de

stemgerechtigde leeftijd in Schotland” (Vlaamse Jeugdraad, z.d.).

Het resultaat hiervan zou zijn dat jongeren beschouwd worden als volwaardige burgers. Door jongeren te laten stemmen zullen jongerenthema’s meer op de politieke agenda komen. Om zo te komen tot meer belangstelling van jongeren in de politiek en het beleid (Vlaamse Jeugdraad, z.d.).

De voornaamste argumenten tegen het stemrecht zijn: -

Stemmen gaat samen met een rechten en plichten verhaal. Vanaf je 18 bent, heb je al rechten en plichten. Daardoor is 18 jaar de meest ideale leeftijd om te gaan stemmen (Vlaams Parlement, 2017; Belga, 29 mei 2017).

-

Stemrecht bij 16-jarigen leeft niet als onderwerp, dus heeft ook geen draagvlak (Vlaams Parlement, 2017; Belga, 29 mei 2017).

-

Het juridisch spanningsveld tussen opkomstplicht en stemrecht (Vlaams Parlement, 2017; Belga, 29 mei 2017).

-

Jongeren zijn nog niet mentaal volgroeid, zo kunnen ze moeilijker rationele keuzes te maken (Vlaams Parlement, 2017; Belga, 29 mei 2017).

Naar aanleiding van het debat over het stemrecht voor 16- en 17-jarigen publiceerde de Vlaamse Jeugdraad een artikel over het dalende participatie van kinderen en jongeren bij het lokaal beleid.

Het artikel is gebaseerd op onderzoeksresultaten van de eenmeting, een onderzoek van het departement Jeugd, in samenwerking met de KU Leuven. Ze onderzochten de jeugdbeleidsuitvoering waarbij de drie doelgroepen van de VVJ, jeugdraden, de jeugdambtenaren en de schepenen van jeugd bevraagd werden (Vlaamse Jeugdraad, 2017).

Uit de resultaten van de eenmeting, waarbij de Vlaamse Jeugdraad (2017) naar refereerde in hun artikel blijkt dat de aandacht in het bestuur om participatief aan het werk te gaan met hun jonge bewoners met 35% daalt, in vergelijking met de nulmeting, waarvan de resultaten verschenen in 2014. Daarnaast zouden jeugdraden met 50% minder betrokken worden bij het jeugdbeleid van hun gemeente. De Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

16 www.kdg.be

Vlaamse Jeugdraad noemt deze cijfers dramatisch. De Vlaamse Jeugdraad komt tot de conclusie dat. Als laatste komt de Vlaamse Jeugdraad tot de conclusie dat men de jeugdraden en de stem van de jongeren aan het verzwakken is (Vlaamse Jeugdraad, 2017).

2.2.4 Indicator 4: Hoe opstarten 2.2.4.1 De 5 B’s Bij

het

opstarten

van

een

vrijwilligerswerking

is

het

opstellen

van

een

vrijwilligersbeleid geen overbodige luxe. In een vrijwilligersbeleid staat wat nieuwe vrijwilligers in de organisatie te wachten staat en wat er van hen wordt verwacht.

Maar ook staat erin wat de vrijwilligers van de organisatie kunnen verwachten (CIVIQ, 2005, p. 7).

Een middel dat je kan ondersteunen in het opstellen van een vrijwilligersbeleid zijn de 5 B’s, van CIVIQ (2005, p. 9). De 5 B’s staan voor: binnenhalen, begeleiden, belonen, behouden en beëindigen.

2.2.4.1.1 Binnenhalen Een niet over te slagen stap is natuurlijk het binnenhalen van nieuwe vrijwilligers.

Maar het binnenhalen van vrijwilligers is niet zo evident dan dat het zou lijken. Eerst stem je de behoeften van de organisatie goed af. Dit kun je doen door enkele vragen te stellen: -

Waarom zou iemand vrijwilliger bij ons worden?

-

Welk competentieprofiel of kwaliteiten hebben wij nodig?

-

Komen de verwachtingen van de organisatie overeen met de verwachtingen van de vrijwilliger?

-

Hoe zal ik vrijwilligers proberen te bereiken?

Het binnenhalen gaat dus over het zoeken, werven en selecteren van vrijwilligers die matchen met het profiel, opgesteld door de organisatie. In dit profiel moet het voor de nieuwe vrijwilligers duidelijk zijn wat hun vrijwillig engagement omvat. Daarnaast moet je de vrijwilliger ook aanspreken op zijn motivatie en kwaliteiten, dat een engagement opnemen bij jouw organisatie puur plezier is en een doel voor ogen heeft (CIVIQ, 2005, p. 15).

Transparantie en duidelijke communicatie trekken mensen over de streep. Hoe meer mensen een beeld kunnen scheppen van een verwachting, weten ze sneller of die verwachting bij hun persoonlijke voorkeur afsluit (CIVIQ, 2005, p. 15).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

17 www.kdg.be

2.2.4.1.2 Begeleiden Begeleiding is een van de belangrijkste stappen in het plan. Door vrijwilligers te begeleiden bouw je een band op met deze vrijwilliger. Zo leer je je vrijwilligers beter kennen en kun je inspelen op hun noden. Je weet wat er leeft bij je vrijwilligers en je kan je hier gepast op reageren (CIVIQ, 2005, p. 25).

Bij een kwaliteitsvolle begeleiding stelt CIVIQ (2005, p. 25) de volgende vragen: -

In welke maten krijgen vrijwilligers de ruimte om te trainen?

-

Van welk vormingsaanbod en welke expertise kunnen mijn vrijwilligers genieten?

-

Wie staat er in contact met de vrijwilligers en wie is de vertrouwenspersoon?

-

Zijn er wettelijke regelingen van toepassing?

Begeleiding start in de ideale wereld in het begin, al bij de kennismaking. Dit werkt motiverend, voor enerzijds de vrijwilliger en anderzijds voor de organisatie of de vrijwilligerscoach (CIVIQ, 2005, p. 25-32).

De begeleiding die een organisatie biedt aan vrijwilligers is veranderlijk naargelang het soort werk een vrijwilliger doet, de structuur en cultuur van een organisatie en de vrijwilliger. Begeleiding is dus steeds op maat en heeft voor iedereen een andere invulling (CIVIQ, 2005, p. 25-32).

Er zijn drie belangrijke begeleidingstaken, namelijk: het creëren van goede werkvoorwaarden, de taakgerichte- en de persoonsgerichte ondersteuning.

Bij het

creëren van

goede

werkvoorwaarden

wordt

bedoeld dat

er

duidelijkheid bestaat over de rechten en plichten van de vrijwilliger en de organisatie. Ook de verzekering die de organisatie moet afsluiten voor vrijwilligers, de vergoeding dat de vrijwilliger krijgt van de organisatie wanneer die onkosten heeft gemaakt, de begeleiding die de organisatie aanbiedt of die de vrijwilliger verwahct.… (CIVIQ, 2005, p. 25-32).

Bij de taakgerichte ondersteuning ligt de focus op het ondersteunen van de vrijwilliger zodoende de taak die de vrijwilliger uitvoert goed is uitgevoerd en aan de verwachtingen van de organisatie en vrijwilliger zelf voldoet. Wanneer er problemen zijn praat je daar over met je vrijwilliger (CIVIQ, 2005, p. 2532).

Als laatste heb je de persoonsgerichte ondersteuning. De organisatie zorgt bij deze ondersteuning dat vrijwilligers de doelen ze voor ogen hadden kunnen bereiken. Dit maakt dat de vrijwilliger zich gemotiveerd blijft voelen en goed in zijn vel zit (CIVIQ, 2005, p. 25-32).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

18 www.kdg.be

2.2.4.1.3 Belonen Zoals ik reeds beschreef in indicator twee op pagina twaalf worden vrijwilligers niet betaald voor hun werk. Toch wil dit niet zeggen dat vrijwilligers niet willen of kunnen beloond worden voor hun werk, integendeel. Het gaat hierbij niet zozeer over een financiële tussenkomst of verloning. Het gaat hier wel over andere vormen van beloningen. Dit kan zijn de vrijwilliger appreciatie geven voor zijn werk, de mogelijkheid om gratis workshops en vormingen te volgen, enzovoort. Best is een beloning steeds afgestemd op de motivatie van de vrijwilliger. Misschien wil een vrijwilliger zijn sociaal netwerk uitbreiden of is een vrijwilliger uit op het ontwikkelen en onderhouden van zijn talenten en competenties (CIVIQ, 2005, p. 33-36).

De vragen van CIVIQ (2005, p. 33-36) die je kunnen helpen bij dit luik van het vrijwilligersbeleid zijn de volgende: -

Welke ervaringen wil de vrijwilliger opdoen uit het vrijwilligerswerk? What’s in there for them?

-

Wat heeft onze organisatie voor vrijwilligers in zijn mars?

-

Wie is de vrijwilligersverantwoordelijke?

-

Worden onkosten van vrijwilligers terugbetaald?

-

Wanneer heeft de vrijwilliger het meeste voldoening?

2.2.4.1.4 Behouden Zo, je hebt nu vrijwilligers. Is daarmee de kous af? Neen. Omdat mensen de weg naar je organisatie gevonden hebben wil dit niet zeggen dat ze steevast gaan blijven.

Je moet je vrijwilligers ook behouden en dit vraagt de nodige investeringen. Om af te toetsen of je vrijwilligersbeleid op het ‘behouden’ van vrijwilligers kunnen volgende vragen je helpen (CIVIQ, 2005, p. 37).

-

Vind de vrijwilliger onze organisatie en het werk dat wij aanbieden nog interessant?

-

Wanneer de toestand van de vrijwilliger veranderd, volgt de organisatie deze veranderingen?

-

Kunnen wij met de organisatie de vrijwilliger een vrijwilligerscarrière en de mogelijkheid tot zichzelf te ontwikkelen aanbieden?

-

Komen vrijwilligers iets te kort?

-

Heeft de organisatie een visie over groeimogelijkheden van de vrijwilligers in de organisatie?

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

19 www.kdg.be

Om het takenpakket van vrijwilligers, die hunkeren naar een nieuwe uitdagen, vorm te geven, kan volgend model helpen: de betrokkenheidspiramide.

Visie Verantwoordelijkheid Betrokkeneheid

Wanneer je een vrijwilliger een nieuwe taak of verantwoordelijkheid geeft, zal hij nieuwsgierig zijn naar de invulling hiervan. Na verloop van tijd zal de vrijwilliger zich meer betrokken voelen

Nieuwsgierigheid

bij de uitvoering van zijn functie. Deze

betrokkenheid kan later evolueren naar een verantwoordelijkheidsgevoel dat de vrijwilliger ontwikkeld in het uitoefenen van zijn taak of functie. Waarna de vrijwilliger, als laatste stap in de piramide, een visie heeft gekregen over zijn functie invulling. Bij het bereiken van de laatste stap, kan de organisatie met de vrijwilliger zoeken naar een nieuwe uitdagen, waarbij de hele piramide zich weer herhaald (CIVIQ, 2005, p. 37-42).

2.2.4.1.5 Beëindigen Net zoals bij de dagelijkse gang van het leven hoort afscheid ook bij het vrijwilligerswerk. Vrijwilligers die stoppen, doen dit met een reden, maar de reden is niet altijd dezelfde. Soms stoppen vrijwilligers omdat ze dit zelf willen, anderen moeten stoppen. En net zoals bij afscheid nemen van een dierbare, is stoppen als vrijwilliger een minder leuke situatie (CIVIQ, 2005, p. 43).

Als vrijwilligers beslissen de organisatie te verlaten, kun je als organisatie volgende vragen stellen, opgesteld door CIVIQ (2005, p. 43-48): -

Wanneer een vrijwilliger stopt, om welke reden is dit?

-

Op welke manier wil de vrijwilliger de organisatie verlaten?

-

Laat de vrijwilliger iets achter en moet dit worden opgenomen door iemand anders?

-

Waar kan de organisatie de vrijwilligers nog met bijstaan?

-

Wat met terugkomers?

Als organisatie vermijd je liefst dat vrijwilligers de samenwerking willen beëindigen.

Hierop kun je enkel goed inspelen wanneer je begeleiding voldoende is afgestemd op de vrijwilliger. Door de begeleiding kun je samen naar oplossingen zoeken, moest er zich een probleem voordoen en wanneer een vrijwilliger toch wil stoppen, komt dit niet geheel onverwachts (CIVIQ, 2005, p. 43-48).

Niet alleen begeleiding en beëindigen spelen op elkaar in. Ook behouden en beëindigen houden verband met elkaar. Je maakt over het beëindigen van een taak Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

20 www.kdg.be

goede afspraken. Dit zorgt voor een klare blik, voor transparantie. Vrijwilligers kunnen hierdoor geneigd zijn een andere taak op zich te nemen. Ze beëindigen dus de ene taak, om aan een andere taak te beginnen (CIVIQ, 2005, p. 43-48).

Als laatste kun je door het beëindigen, ook terug binnenhalen. Wanneer je taken en functies verbindt aan een tijdsbeperking, kan je een bepaalde taak maar voor een bepaalde duur uitoefenen, waarna deze plaats vacant komt te staan voor nieuwe vrijwilligers. Ook maak je door het traject positief te beëindigen reclame. De vrijwilliger die dan vertrekt zal een positief verhaal over de organisatie uitbrengen (CIVIQ, 2005, p. 43-48).

2.2.5 Indicator 5: Lokaal jeugdbeleid Voor onze laatste indicator ‘lokaal jeugdbeleid’ uit te diepen, ga ik op zoek in visieteksten van VVJ. VVJ ondersteunt lokale besturen hun jeugdbeleid vorm te geven en beschikt dus over de nodige expertise om duiding te geven bij deze term.

“Jeugdbeleid omvat alle beleidsmaatregelen van een overheid voor kinderen en jongeren. Jeugdwerkbeleid, het beleid dat de gemeente voert om jeugdwerk in de gemeente te ondersteunen is er een aspect van. Jeugdbeleid raakt alle levenssferen van kinderen en jongeren” (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw, z.d.).

Het jeugdbeleid kan twee verschillende vormen aannemen. Namelijk het sectorale jeugdbeleid en het categoriale jeugdbeleid (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw, z.d.).

Het sectoraal jeugdbeleid vertrekt vanuit het standpunt van één specifieke sector of in deze doelgroep, namelijk jeugd. Alles dat in directe verhouding staat met jeugd hoort hieronder (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw, z.d.).

Daarnaast is er ook het categoriaal jeugdbeleid. Wat deze kijk op het jeugdbeleid zo bijzonder maakt is dat in een categoriaal jeugdbeleid alle andere sectorale beleidsdomeinen, of het nu sport, milieu of mobiliteit is, terug te vinden zijn. Het jeugdbeleid is dus niet enkel gericht op spelen en vrije tijd, maar het gaat evengoed over het sociaal beleid specifiek gefocust op kinderen en jongeren in de gemeente of ruimtelijke planning en de gevolgen voor kinderen en jongeren hierop (Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw, z.d.).

3 OMGEVINGSANALYSE Om een helder beeld te scheppen van onze doelgroep, jongeren, neem ik deze nader onder de loep.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

21 www.kdg.be

VVJ is als ledenorganisatie aanwezig in het Vlaams Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk gewest. In Vlaanderen is dit onder de naam VVJ, in Brussel onder de naam Karuur BXL, naar de oorspronkelijke organisatie die voor de fusie met VVJ instond voor de ondersteuning van jongerenparticipatie in Brussel en Vlaanderen, Karuur.

Aangezien we ons in onze vraagstelling enkel zullen focussen op jongeren in Vlaanderen, waaronder het Brussels Hoofdstedelijk Gewest niet is inbegrepen, zullen er dus uitsluitend Vlaamse gegevens gebruikt worden.

Echter om ons eerst een klaar beeld te schetsen, zullen we de Vlaamse demografische gegevens vergelijken met gegevens over België, in tabel 1. De gegevens komen van de Algemene Directie Statistiek van de Federale Overheidsdienst Economie.

3.1 Jongerenaantal in België en Vlaanderen In 2016 telde België afgerond 11 268 000 inwoners, met 5 538 000 mannelijke inwoners en 5 730 000 vrouwelijke inwoners. Van die 11 268 000 inwoners zijn er iets meer dan 2 000 000 tussen de 16 en 30 jaar (Algemene Directie Statistiek, z.d.).

Jongeren

in

Leeftijdscategorie

Jaartal 2014

Jaartal 2015

Jaartal 2016

16-20 jaar

352 953

356 839

361 089

21-25 jaar

352 510

352 262

349 364

26-30 jaar

312 174

309 823

310 362

Totaal

1 017 637

1 018 924

1 020 815

Leeftijdscategorie

Jaartal 2014

Jaartal 2015

Jaartal 2016

16-20 jaar

350 825

353 929

358 908

21-25 jaar

354 322

355 068

353 857

26-30 jaar

324 806

322 902

322 465

Totaal

1 029 953

1 031 899

1 035 230

België Meisjes

Jongens

Tabel 1

Jongerenaantal in België

Een kleine trendbreuk, bij de jongeren tussen 16 en 30 jaar zijn er, in 2016, 15 000 meer jongens dan meisjes, waar we zien dat over het algemene cijfer van België meer vrouwen dan mannen zien (Algemene Directie Statistiek, z.d.).

De beide groepen stegen van 2014 tot 2016 in grootte. Bij de meisjes steeg het aantal met 3000, bij de jongens met 5000. Over het algemeen bleven de aantallen redelijk stabiel. Er zijn geen uitzonderlijke pieken of dalen vastgesteld. Het totaalaantal jongeren steeg licht (Algemene Directie Statistiek, z.d.).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

22 www.kdg.be

Belgische jongeren tussen 16 en 30 jaar

AANTAL JONGEREN

1200000 1000000 800000 600000 400000 200000 0 16-20

21-25

26-30 Meisjes

Totaal

16-20

21-25

26-30

Totaal

Jongens LEEFTIJDEN PER GESLACHT

Grafiek 1

Jaartal 2014

Jaartal 2015

Jaartal 2016

Wanneer we de Belgische cijfers met de Vlaamse cijfers vergelijken kunnen we afleiden dat 56% van de Belgische jongeren woonachtig is in het Vlaamse Gewest.

Van de ruimgenomen 2 000 000 jongeren tussen de 16 en 30 jaar in België, zijn er 1 140 000 uit het Vlaamse gewest. De overige 915 000 zijn woonachtig in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Waals Gewest (Algemene Directie Statistiek, z.d.).

Net zoals we konden afleiden uit tabel 1 blijkt uit tabel 2 dezelfde trendbreuk. Bij jongeren tussen de 16 en 30 jaar zijn er meer jongens dan meisjes, waar het aantal meisjes afgerond 567 000 bedraagt en het aantal jongens, afgerond, 573 000 is (Algemene Directie Statistiek, z.d.).

Jongeren

in

Leeftijdscategorie

Jaartal 2014

Jaartal 2015

Jaartal 2016

16-20 jaar

175 581

173 383

173 004

21-25 jaar

192 714

193 471

192 776

26-30 jaar

191 622

192 312

193 936

Totaal

559 917

559 166

566 786

Leeftijdscategorie

Jaartal 2014

Jaartal 2015

Jaartal 2016

16-20 jaar

182 857

181 223

180 074

21-25 jaar

196 742

198 157

198 054

26-30 jaar

192 651

193 062

195 262

Totaal

572 250

572 442

573 390

Vlaanderen Meisjes

Jongens

Tabel 2

Aantal jongeren in Vlaanderen

Tevens stijgt elk jaar het aantal jongeren tussen de 16 en 30 jaar in zijn geheel.

Meisjes stegen het sterkste met 560 000 in 2014 naar 567 000 in 2016. De jongens

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

23 www.kdg.be

stegen het minst fel van 572 000 in 2014 naar 573 000 in 2016. Globaal steeg het jongerenaantal van 2014 tot 2016 met 8000 (Algemene Directie Statistiek, z.d.).

Vlaamse jongeren tussen 16 en 30 jaar 700000,0

AANTAL JONGEREN

600000,0 500000,0 400000,0 300000,0 200000,0 100000,0 0,0 16-20

21-25

Meisjes Grafiek 2

26-30

Totaal

16-20

21-25

LEEFTIJD PER GESLACHT

Jaartal 2014

Jaartal 2015

26-30

Totaal

Jongens

Jaartal 2016

3.2 Jongeren actief in het jeugdwerk Hier bekijken ik even de cijfers over het aantal jongeren in het Vlaamse jeugdwerk.

Ik focus me vooral op het aantal leiding. Het Vlaamse jeugdwerk is een schoolvoorbeeld van werken met vrijwilligers.

Het jeugdwerk heeft invloed op het lokale (jeugd)beleid, door vertegenwoordiging in de jeugdraad. Met dit in het achterhoofd bekijken we de cijfers van USE-IT, een alternatieve toeristische dienst voor jongeren.

Aantal jongeren in het Vlaamse jeugdwerk (2010) Jeugdbeweging

Leiding

CHIRO

15 500

Scouts en Gidsen Vlaanderen

10 700

KSJ-KSA-VKSJ

6 500

1

KLJ2

3 300

FOS Open Scouting

1 400

Wel Jong Niet Hetero

350

KAJ

Geen gegevens

Totaal

37 750

Tabel 3

Jongeren actief in het Vlaamse jeugdwerk (2010)

3

1 KSJ: Katholieke Studerende Jeugd – KSA: Katholieke Studentenactie – VKSJ: Vrouwelijke Katholieke Studerende Jeugd 2 Katholieke Landelijke Jeugd 3 Kristelijke Arbeiders Jongeren

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

24 www.kdg.be

In 2010 hadden de Vlaamse jeugdbewegingen samen meer 236 000 actieve leden.

Hier gaat het over leiding en leden opgeteld (USE-IT, 2010, p. 10).

Van deze 236 000 actieve leden zijn er 37 750 leiders en leidsters, dit vanaf de leeftijd van 16 jaar. CHIRO is veruit de grootste jeugdbeweging met het hoogste ledenaantal en hoogste leiding aantal. Wel Jong Niet Hetero heeft de minste leden en leiding. Van de KAJ zijn er geen gegevens van 2010 (USE-IT, 2010, p. 10).

Als men het aantal leiding in Vlaamse jeugdwerkorganisaties vergelijkt met het aantal jongeren in Vlaanderen (1 050 000 in 2010) zien we dat slechts 3,5% van de jongeren in Vlaanderen actief lid is in jeugdwerkorganisaties. Dit cijfer houdt alleen actieve (en dus geregistreerde) leden van het jeugdwerk in. Vrijwilligersorganisaties zijn hierbij niet opgenomen (USE-IT, 2010, p. 10).

3.3 Jongeren actief in het vrijwilligerswerk In rubriek 3.2 Jongeren actief in het jeugdwerk bekeken we enkel cijfers over het vrijwilligerswerk in het jeugdwerk. In deze rubriek kijken we breder naar het vrijwilligerswerk. Zo kunnen we ons een meer volledig beeld scheppen over onze doelgroep, hun interesses en de sectoren waarin ze zich engageren.

Gemiddeld aantal uur vrijwilligerswerk per jaar

Gemiddeld aantal uur vrijwilligerswerk per jaar naar leeftijd 250

226,4

220,2 189,6

200 166,4 150 112,4 100 50 0 15-29

30-39

40-49

50-59

Leeftijd

60+

Grafiek 3

In 2015 schreef de Koning Boudewijnstichting, in samenwerking met de Universiteit Gent en Universiteit Luik over het vrijwilligerswerk in België. De hierboven gepresenteerde cijfers zijn bijgevolg een representatie van België.

Uit de grafiek kunnen we afleiden dat Belgen tussen 30 en 39 jaar het minste aantal gemiddeld uren in vrijwilligerswerk per jaar investeren, namelijk 112,4 uren. Dit Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

25 www.kdg.be

komt volgens het rapport doordat personen in deze leeftijdsklasse vooral investeren in het uitbouwen van een gezinsleven, het maken van carrière (Hustinx, Marée, De Keyser, Verhaeghe & Xhauflair, 2015, p. 63).

De trend van dit Belgische cijfer geldt tevens voor Vlaanderen, waar Vlamingen tussen de 30 en 39 jaar slechts 104,27 uur per jaar aan vrijwilligerswerk spenderen, onderzocht door Hustinx, Marée, De Keyser, Verhaeghe en Xhauflair (2015, p. 63).

Wat opvalt is dat jongeren (15-29 jaar) het meeste uren vrijwilligerswerk (gemiddeld) per jaar presteren, net iets meer dan 60+’ers (Hustinx, Marée, De Keyser, Verhaeghe & Xhauflair, 2015, p. 63).

Na de leeftijdsfase van 30 – 39 jaar zien we de gemiddeld gespendeerde uren vrijwilligerswerk per jaar terug stijgen. Dit komt omdat mensen na die leeftijdsfase vaak een vaste baan hebben en hun kinderen zijn opgegroeid (Hustinx, Marée, De Keyser, Verhaeghe & Xhauflair, 2015, p. 63).

België

Leeftijd

15-29

Vlaanderen

%

%

%

%

vrijwilligers

bevolkingsgroep

vrijwilligers

bevolkingsgroep

22,4%

21,8%

20,1%

20,8%

jaar Tabel 4 percentage vrijwilligers in België en Vlaanderen Wanneer we kijken naar het aantal procent dat de jeugd vrijwilliger is en met hoeveel procent ze vertegenwoordigd zijn in het totaalaantal inwoners komen we tot volgende conclusies.

De leeftijdsgroep 15 tot 29-jarigen jongeren is afgerond een 22% van de gehele bevolking. Van alle vrijwilligers die in België actief zijn, is meer dan 22% tussen de 15 en 29 jaar, te zien in tabel 4 (Hustinx, Marée, De Keyser, Verhaeghe & Xhauflair, 2015, p. 85).

Wanneer we dit vertalen naar Vlaanderen zien we dat 21% van de Vlaamse bevolking tussen 15 en 29 jaar is. Van alle Vlaamse vrijwilligers is 20% procent tussen 15 en 29 jaar (Hustinx, Marée, De Keyser, Verhaeghe & Xhauflair, 2015, p.

85).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

26 www.kdg.be

De cijfers van Vlaanderen en de cijfers van België verschillen niet significant van elkaar. We zien een maximumafwijking van 2%.

Cultuur,

Jeugd

Sport

Onderwijs,

Gezondh

Maatschap

Reli

Rechten

eidszorg

pelijke

gie

en

Leefti

socio-

vormingsin

jd

culturel

stellingen

dienstverle

e

en

ning

verenigi

onderzoek

Andere

Totaal

3,5%

100%

belangen

ngen 15-

13,3%

32,3%

29

14,7

7,6%

1,2%

19,7%

%

0,9

6,7%

%

jaar

Tabel 5 sectoren van vrijwilligersactiviteiten Als we de vorige 20% jongeren omzetten naar 100% kunnen we afleiden van tabel 5 dat 13% van deze jongeren actief in cultuur- of socio-culturele verenigingen, zoals theatergezelschappen (Hustinx, Marée, De Keyser, Verhaeghe & Xhauflair, 2015, p. 90).

De grote meerderheid 32% van de jongeren is actief in jeugdverenigingen zoals Chiro, Scouts of KSA. In sportverenigingen is iets minder dan 15% van de jongeren actief.

In onderwijs, vormingsinstellingen en onderzoeksgroepen is een kleinere groep van bijna 8% actief.

De

op een

na laagste

vertegenwoordiging van

jongeren

zien

we in

de

gezondheidszorg met iets meer dan 1%.

In maatschappelijke dienstverleningen, zoals Samenlevingsopbouw, OCMW ’s en organisaties die de strijd aanbinden tegen armoede, is bijna 20% van je actieve jongeren actief.

De laagste vertegenwoordiging zien we bij religieuze verenigingen. Minder dan 1% van de jongeren is hier actief.

In belangenorganisaties en organisaties die opkomen voor rechten is bijna 7% van de jongeren actief. Amnesty International kan hier een voorbeeld bij zijn.

De overige 3,5% jongeren is actief in niet gedefinieerde of andere organisaties (Hustinx, Marée, De Keyser, Verhaeghe & Xhauflair, 2015, p. 90).

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

27 www.kdg.be

DEEL 2: PRAKTIJK In het volgende deel zal ik overgaan tot de praktijk. Hierin komen de acties aan bod die ik tijdens mijn stage ondernam, die de aanzet gaven tot het opstarten van een vrijwilligersorganisatie met jongeren.

Als eerste zal de analyse van het jeugdradenaanbod waar VVJ over beschikt, aan bod komen.

Daarna heb ik het over hoe andere organisaties hun vrijwilligers aanpakken en welke tip ze VVJ geven.

Ten derde bekijk ik het draagvlak om een vrijwilligerswerking op te starten bij het personeel van VVJ en met welk motief ze dit zouden doen.

Vervolgens organiseerde ik een online survey die het over participatie en VVJ als organisatie had. Deze bespreek ik in de vierde rubriek.

Tot slot hield ik met enkele jeugdraders een diepte-interview. Dit gesprek ging ook over VVJ en haar aanbod, maar ook over het opstarten van een vrijwilligerswerking voor jongeren, in VVJ Al deze stappen vertaalden zich tot enkele verrassende conclusies. Ik beschrijf deze conclusies nog verder in het praktijkgedeelte om daarna mijn conclusies te trekken in mijn besluit.

1 ANALYSE VAN HET JEUGDRADENAANBOD Als eerste grote opdracht tijdens mijn stage, analyseerde ik het jeugdradenaanbod van VVJ. Het jeugdradenaanbod is de dienstverlening die VVJ aanbiedt aan jeugdraden in de vorm van vormingen, begeleidingen, evenementen of via helpdesk, wat het beantwoorden van vragen is.

Het doel van de analyse was een duidelijk beeld scheppen van de noden van jeugdraden waar VVJ op moet inspelen. Als enige organisatie in het Vlaamse landschap dat jongeren ondersteunt in het participeren in het jeugdbeleid, moet het aanbod correct afgestemd zijn op de vraag van de jeugdraden. Ik neem deze analyse op in deze scriptie omdat ze betrekking heeft tot het kerndoel

van de

vrijwilligerswerking, namelijk jeugdraden en jongeren die aan beleidsparticipatie doen laten uitwisselen en ondersteunen.

Deze analyse gebeurde in verschillende stappen. Eerst nam ik de enquête, dat VVJ verspreidde, onder de loep. In deze enquête werden jongeren en jeugdraden Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

28 www.kdg.be

bevraagd over hun invloed op het beleid. Daarna maakte ik een beeld van de vraag op het huidige aanbod en onderzocht of dit aanbod tegemoet kwam aan de vraag van de jeugdraden en of dit aanbod een effectief en efficiënt middel is om jeugdraden voldoende te ondersteunen.

1.1 Bevraging beleidsnota 2018-2020 Bij de analyse van het jeugdraadaanbod kwam er eerst een grote enquête aan te pas, die georganiseerd werd door VVJ in 2016. Deze enquête werd elektronisch verspreidt naar schepenen van Jeugd, jeugdambtenaren en jeugdraadvoorzitters. De enquête was een maand geopend voor reacties. Op een maand tijd hadden 70 respondenten de enquête voor jeugdraden ingevuld.

1.1.1 Actuele vragen bij lokale jeugdraden Uit deze enquête blijkt dat deze jeugdraden met vragen zitten rond volgende onderwerpen: 1. Participatie van kinderen en jongeren Jeugdraden laten horen dat ze niet goed weten hoe ze jongeren moeten bereiken om te werken rond participatie. Ook zitten jeugdraden met de vraag welke participatiemethoden ze moeten gebruiken voor welke doelgroep.

2. Informeren Iedereen kent de sportclub of de jeugdvereniging, maar slechts een handvol kinderen en jongeren weten wat de jeugdraad is. Deze problematiek signaleren jeugdraden in de enquête van VVJ. Jeugdraden willen graag werken aan hun naambekendheid, maar dit lijkt niet zo gemakkelijk te zijn.

Ook vinden jeugdraden het informeren van kinderen en jongeren over het jeugdbeleid een alles buiten gemakkelijke opdracht.

3. Breed beleid opvolgen Jeugdraden hebben het moeilijk met het opvolgen van het breed beleid. Deze problematiek ligt volgens mij aan de basis van het probleem dat hiervoor werd vernoemd, namelijk dat jeugdraden het beleid zeer moeilijk kunnen vertalen naar kinderen en jongeren.

4. Vrijwilligers bereiken en motiveren Deze bekommernis van jeugdraden houdt in dat jeugdraden moeilijk nieuwe leden voor hun jeugdraad vinden. Vaak zitten er in jeugdraden een meerderheid of enkel afgevaardigden van jeugdwerkorganisaties. Het niet vinden van nieuwe Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

29 www.kdg.be

leden en het korte engagement dat leden van een jeugdraad doorgaans aannemen, zorgt ervoor dat jeugdraden niet meer optimaal hun functie als adviesorgaan kunnen uitvoeren.

1.1.2 Mijn conclusies De oorzaak van deze vragen zou ik hier deels willen toeschrijven aan het planlastendecreet van 2011 en de invoering van de beheers- en beleidscyclus (BBC), met hun meerjarenplanning in 2014.

Het planlastendecreet en het BBC ervoor zorgden ervoor dat sectorale beleidsplannen verdwenen en dat enkele Vlaamse subsidiestromen gekoppeld werden aan de BBC, beleids- en beheerscyclus van de lokale besturen, zo onder meer de subsidiestroom van jeugd. Hierdoor werd het jeugdbeleidsplan versnipperd in het BBC en het meerjarenplan. Het BBC blijkt niet altijd gemakkelijk te doorgronden door kinderen en jongeren. Deze bekommernis wordt gedeeld door de Vlaamse Jeugdraad in het artikel dat ze op 30 mei publiceerden en waarover ik het al beknopt had in de theorie op bladzijde 12 en 13.

Ik merk dat er steeds vaker met een probleemgerichte bril naar kinderen en jongeren worden gekeken. Dit zie ik bijvoorbeeld terugkomen in de argumenten tegen het stemrecht voor 16- en 17-jarigen, op bladzijde 13. Zo worden jongeren boven de 18 jaar voorgesteld niet betrokken en geïnteresseerd te zijn met in beleid, volgens mevrouw Van Eetvelde en de heer Meremans (Vlaams Parlement, 2017). Ik leid hiervan af dat jongeren onbekwaam worden geacht om hun mening te geven en te kunnen stemmen.

1.1.2.1 De bevragingsmethode Deze enquête werd ingevuld door 70 respondenten. Dit is een laag aantal wanneer men kijkt naar het aantal jeugdraden in Vlaanderen, wat hetzelfde is als het aantal gemeenten (308) in Vlaanderen. Hier concludeer ik dat niet enkel jeugdraden, maar ook VVJ problemen ondervindt met het bereiken jongeren. Daarnaast werden niet alle vragen ingevuld door alle respondenten. Vooral open vragen hadden het minst aantal antwoorden. Waardoor de resultaten een vertekend beeld kunnen geven van draagvlak van het aanbod van VVJ en wat er daadwerkelijk leeft in de lokale jeugdraden.

Door enkel de doelgroep te raadplegen en te betrekken bij de organisatie via online enquêtes zal men nooit een breed draagvlak creëren voor het aanbod. VVJ zal zo steeds minder en minder jongeren aanspreken en inspireren om te participeren aan het lokale jeugdbeleid. Hierbij verwijs ik graag naar één van de 5 B’s, binnenhalen, waar ik de vragen die worden voorgesteld lichtjes zou aanpassen naar, waarom zou Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

30 www.kdg.be

iemand onze enquête moeten beantwoorden en wat verwacht de respondent qua nazorg van deze bevraging?

1.2 Vraag versus aanbod Om een beter beeld te scheppen van hoe dicht het aanbod van VVJ aansluit bij de vraag van de jeugdraden ging ik na hoe goed het aanbod van VVJ is afgestemd op de vraag. Ik ging na hoeveel vormingen er werden aangevraagd afgelopen tussen januari 2016 en februari 2017 en over welke onderwerpen deze gingen. Hetzelfde deed ik met het aantal begeleidingen en keek hoelang begeleidingen ongeveer open.

1.2.1 Vormingen Tussen januari 2016 en februari 2017 werden er dertien vormingen aangevraagd bij VVJ. De vormingen die werden aangevraagd gingen voornamelijk over zelfevaluatie van de jeugdraad, werking van jeugdraad, uitwisseling, communicatie, beleid en Basisvorming. De dertien vormingen werden aangevraagd door tien verschillende organisaties of instanties.

De populairste vormingen zijn de basisvorming en de zelfevaluatie. Ook de vorming over hoe een jeugdraad werkt, uitwisseling en beleid, dat gaat over hoe een advies schrijven of een actie opstarten.

1.2.2 Begeleidingen In de onderzochte periode waren er elf jeugdraden die een begeleiding aanvroegen.

Van deze elf aanvragen gingen zes jeugdraden over tot een begeleidingsproces bij VVJ. Eén jeugdraad ging een begeleiding aan bij een andere organisatie. De vier andere jeugdraden gingen bij nader inzien toch geen begeleidingsproces aan. Dit kwam onder meer door geminderd enthousiasme of wegens financiële redenen.

1.2.3 Mijn conclusies en aanbevelingen Er is nog steeds vraag naar vormingen en begeleidingen bij jeugdraden, al is de vraag zeer laag, ondanks dat vormingen en begeleidingen een zeer groot luik in het aanbod voor jeugdraden is. Naast vormingen en begeleiding zou VVJ harder moeten inzetten op uitwisseling en tools.

Ik ben van mening dat het aanbieden van losse vormingen een weinig effectieve methode is. Meer ben ik voorstander van het samenbrengen van vormingen en expertise op vaste momenten, zoals vormingsdagen. Dit naar voorbeeld van de Ambrassade die jaarlijks haar Fourage organiseert voor iedereen uit de jeugdsector of naar voorbeeld van Scouts en Gidsen Vlaanderen die op meerdere momenten per jaar en op verschillende plaatsen vormingen aanbiedt aan haar lokale vrijwilligers.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

31 www.kdg.be

Mijn visie over uitwisseling is dat bij deze uitwisselingen jeugdraden elkaar moeten infecteren met nieuwe ideeën. Ook kunnen ervaringsdeskundigen jeugdraden met hetzelfde soort problemen ondersteunen. Om jeugdraden effectiever en autonomer te maken moeten jeugdraden een netwerk kunnen ontwikkelen en uitbreiden. Hierbij kan VVJ een grote rol spelen door niet alleen modellen te creëren zodoende dat jeugdraden zelf uitwisseling op poten kunnen zetten, maar tevens door zelf netwerkevents te organiseren voor jeugdraden onderling en tussen actoren van de participatiedriehoek.

Bij tools versta ik middelen en methodieken die jeugdraden zelf kunnen gebruiken om te werken aan een duurzame verandering. VVJ dient tools te ontwikkelen verspreiden en te optimaliseren. Deze tools zouden jeugdraden moeten helpen in het uitvoeren van hun taken. De tools moeten gebruikt kunnen worden voor elke doelgroep en moeten breed inzetbaar zijn. Ik zie een meerwaarde in voldoende gevarieerde tools die elk apart op een trede van de participatieladder thuishoren.

Bij het verspreiden van tools zou ik willen pleiten voor een online platform waar jeugdraden tools kunnen afhalen. Op dit online platform biedt VVJ haar tools aan aan jongeren en jeugdraden, maar er dient eveneens plaats voorzien te worden voor de jongeren en jeugdraden zelf. Wanneer jeugdraden zelf een actie in elkaar hebben gebokst of good practices willen verspreiden moet dit online platform ze hiervoor de kansen bieden. Hierbij komt dan ook het stukje uitwisseling aan bod.

2 EXPERTISE GELIJKAARDIGE PROJECTEN Als tweede stap in het proces naar de aanzet om een vrijwilligerswerking op te starten ging ik bij enkele organisaties op bezoek. Bijzonder aan deze organisaties is dat deze allemaal een vrijwilligerswerking hebben waar jongeren de doelgroep zijn. De organisaties lopen uiteen wat hun werking betreft. Zo bezocht ik Scouts en Gidsen Vlaanderen vzw te Antwerpen, de Ambrassade en de Vlaamse Jeugdraad te Brussel en Amuse Vous / Mooss vzw te Gent. Daarnaast vertel ik het verhaal van Activak vzw vanuit mijn rijke geschiedenis als vrijwilliger bij deze organisatie.

Aangezien

VVJ als organisatie, ondanks de expertise die ze heeft in de

beleidsparticipatie en het ondersteunen van jeugdraden, geen expertise heeft over vrijwilligerswerk vond ik het zinvol om andere organisaties te bezoeken. Enerzijds om zo good practices te verzamelen. ‘Waarom is organisatie X gestart met een vrijwilligersorganisatie?’ of ‘Hoe ondersteunen jullie de vrijwilligers in jullie vrijwilligerspoel?’ waren enkele van de vragen die ik stelde aan de organisaties.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

32 www.kdg.be

Daarnaast vond ik het interessant om aan de organisaties, de ervaringsexperten op het vlak vrijwilligersvlak, tips en tricks te vragen. Waarop moet VVJ zeker letten en wat raden de organisaties VVJ zeker af?

2.1 Scouts en Gidsen Vlaanderen Omdat jeugdraden ook lokaal georganiseerd zijn, vond ik het zeer interessant te gaan horen bij Scouts en Gidsen Vlaanderen hoe zij lokale groepen vrijwilligers ondersteunen. Dit met het oog op VVJ dat zou kunnen fungeren als overkoepelende organisatie van lokale jeugdraden, onder de schouders van lokale jeugdraadleden die doorgegroeid zijn van lokaal naar regionaal.

Daarom zal ik een beeld schetsen van hoe Scouts en Gidsen Vlaanderen haar vrijwilligers ondersteunt en opvolgt.

2.1.1 Wat is Scouts en Gidsen Vlaanderen?

Scouts en Gidsen Vlaanderen mag zich de tweede grootste jeugdwerkorganisatie in Vlaanderen noemen. Het doel van Scouting is een bijdrage leveren aan de ontplooiing van kinderen en jongeren. Dit op persoonlijk vlak, in groepsverband en op maatschappelijk vlak (Scouts en Gidsen Vlaanderen, z.d.).

Je kan bij Scouts en Gidsen Vlaanderen vrijwilliger zijn in een lokale afdeling, als bijvoorbeeld leiding, of je kan vrijwilligers zijn op het verbondsniveau, door je bijvoorbeeld te engageren voor een themawerkgroep.

2.1.2 De vrijwilligerscyclus Scouts en Gidsen Vlaanderen houdt zich vast aan de vrijwilligerscyclus. Dit is een model toont hoe je een vrijwilligersbeleid opzet en vrijwilliger ondersteunt. Dit model wordt in alle lagen van haar werking geïmplementeerd en vrijwilligers worden gevormd om met dit model te werken.

2.1.2.1 Organisatie en persoon 2.1.2.1.1 Organisatie De organisatie heeft bepaalde verwachtingen waaraan een vrijwilliger volgens haar moet doen. Het is belangrijk je verwachtingen als organisatie scherp te stellen, voor je de zoektocht start. Maar ook wat je als organisatie te bieden hebt aan de vrijwilliger speelt een grote rol. Bij de zoektocht zelf kijk je waar en hoe je het beste vrijwilligers kunt vinden.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

33 www.kdg.be

2.1.2.1.2 Persoon Net als de organisatie, heeft de vrijwilliger, of de persoon, verwachtingen van de organisatie. Het is belangrijk dat je de organisatie laat weten wat je graag wil doen en hoeveel tijd je in het vrijwilligerswerk kan steken. Als vrijwilliger toets je best jouw verwachtingen af met die van de organisatie.

2.1.2.1.3 Een match Wanneer er een match is tussen de verwachtingen van de persoon en de verwachtingen van de organisatie, zullen ze verdere toenadering naar elkaar zoeken.

Deze balans tussen verwachtingen is nodig voor een gezonde verstandhouding.

2.1.2.2 Instroom, keuze en oriëntatie In deze fase zullen de organisatie en de vrijwilliger een gepaste rol voor de vrijwilliger in de organisatie zoeken. Belangrijk hierbij is om met je vrijwilliger in gesprek te gaan. Benoem als organisatie je verwachtingen van de vrijwilliger bij het uitvoeren van een taak. Werk talentgericht en benoem de talenten van de vrijwilliger, maar bied ook leerkansen aan.

Hou als organisatie de instroom van nieuwe vrijwilligers in de gaten. Zo kun je je zoektocht op tijd en stond bijsturen.

2.1.2.3 Introductie Bij de introductie wordt de vrijwilliger voorgesteld aan zijn rol in de organisatie en de taken waar de vrijwilliger zich voor heeft geëngageerd. Geef ook een ruimere voorstelling van de organisatie, stel het personeel voor en de andere vrijwilligers waar hij regelmatig moet met samenwerken.

Om deze introductie zo laagdrempelig mogelijk te houden en de doorstroom in de organisatie te kunnen verzekeren, kun je bijvoorbeeld voor een meter- of petersysteem werken.

2.1.2.4 Opvolging Opvolging is een continu proces in de werking van de organisatie. Misschien zijn er bijsturingen in het takenpakket van de vrijwilliger nodig of heeft de vrijwilliger nood aan ondersteuning en begeleiding. Laat hierbij de vrijwilliger diegene zijn dat de eerste stap neemt en luister naar je vrijwilligers als organisatie. Geef genoeg eigenaarschap in de takeninvulling aan de vrijwilliger.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

34 www.kdg.be

2.1.2.5 Ontwikkeling De sterke en minder sterke punten van de vrijwilliger zullen zichtbaar worden voor de vrijwilliger tijdens feedbackmomenten. Door het aanbieden van vormingen en leermomenten kunnen vrijwilligers aan hun minder sterke eigenschappen werken.

Benader de vrijwilliger krachtgericht en wijs hem op zijn groeimogelijkheden.

2.1.2.6 Evaluatie Een evaluatie kan men doen na het uitvoeren van een taak of een functie. Maar evalueren moet niet enkel op het einde van de rit. Men kan tijdens het uitvoeren van een taak of functie ook evalueren. Vraag naar de persoonlijke beleving, de realisatie van vooropgestelde doelen en taken. Tijdens een taak iemand bijsturen is nuttiger en effectiever dan na de activiteit enkel kritiek te geven.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

35 www.kdg.be

2.1.2.7 Heroriëntering en uitstroom 2.1.2.7.1 Heroriëntering Met heroriënteren wordt bedoeld binnen de organisatie een nieuw of ander engagement

aangaan. Zorg

er

ook

voor

dat vrijwilligers kunnen

groeien,

doorstromen en opklimmen.

2.1.2.7.2 Uitstroom Wanneer een vrijwilliger dan uiteindelijk besluit om de organisatie te verlaten is het ideaal en aangeraden een afscheidsgesprek te houden met die vrijwilliger. Misschien kun je hem toch nog warm maken voor een engagement of andere vrijwilligers toe leiden tot de organisatie. “Een tevreden vrijwilliger is de beste reclame voor een nieuwe!”.

2.1.3 Mijn conclusies en aanbevelingen Het model dat Scouts en Gidsen Vlaanderen gebruikt komt zeer sterk overeen met het rapport van CIVIQ over de 5 B’s vanaf pagina 15 tot 19.

De eerste twee stappen bij Scouts en Gidsen Vlaanderen, tonen voor mij veel gelijkenissen met de eerste stap Binnenhalen. Hier wordt door beide sterk gefocust op verwachtingen van organisatie en vrijwilliger, het functieprofiel van de vrijwilliger en de communicatiestrategie die de organisatie gebruikt om potentiele vrijwilligers te bereiken. Gezien de vraagstelling van deze scriptie is het model van Scouts en Gidsen Vlaanderen een goede leidraad. Ik raad VVJ aan de verwachtingen die ze heeft van vrijwilligers scherp te stellen en dit al in de communicatie. Benadruk de verwachtingen ook in het kennismakingsgesprek. Ik ben eerder een voorstander van informele kennismakingsgesprekken, waar de focus op het creëren van een warme omgeving bovenaan staat. Een warme omgeving zal de drempel voor de vrijwilliger om naar de organisatie te stappen vele kleiner maken.

Bij de stappen introductie, opvolging en ontwikkeling leg ik meteen de link naar de tweede B, Begeleiding. Er wordt in de twee verschillende modellen de waarde van een goede kennismaking benadrukt en haar motiverend effect. Daarnaast zie ik een gelijkenis tussen de soorten begeleiding en de stappen introductie, opvolging en ontwikkeling. Zo focust introductie zich vooral op organisatorisch vlak. ‘Wat zijn de taken en wat kan de vrijwilliger van de organisatie verwachten’ is de rode draad.

Opvolging focust zich dan weer op de taakuitvoering en de ondersteuning die daarbij aangeboden wordt en ontwikkeling houdt volgens mij dan meer verband met de persoonlijke ontwikkeling en verrijking.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

36 www.kdg.be

Heroriëntering en uitstroom zie ik dan weer terugkomen in de stappen behouden van CIVIQ. De focus ligt bij beide op het aanbieden van nieuwe kansen en mogelijkheden binnen de organisatie en als dit niet meer mogelijk is een waardig en positief vertrek.

De beide erkennen daar de waarden van.

Als laatste zag ik in het model van de Scouts het aspect belonen in mindere maten terugkomen, toch als het gaat over een financiële vergoeding. Scouts en Gidsen Vlaanderen focust bij het belonen vooral op het waarderen van vrijwilligers en het aanbieden van leerkansen. Scouts en Gidsen Vlaanderen vindt dat intrinsieke motivatie primeert boven extrinsieke motivatie, waar de motivator bv. geld zou zijn.

Dit is ook mijn mening. De motivatie om in een organisatie te zitten moet komen vanuit het geloof het verschil te kunnen maken, om mee te werken aan een hoger doel. Bij VVJ zie ik dit niet anders. Onkosten moeten vergoed worden, maar dit zou ik doen via een reële onkostenvergoeding en geen forfaitaire onkostenvergoeding.

In de manier hoe vrijwilligerswerk wordt georganiseerd zag ik veel kansen bij Scouts en Gidsen Vlaanderen. VVJ is een ledenorganisatie voor jeugddiensten en daardoor ook voor jeugdraden. Maar dit beeld wordt te weinig uitgedragen. Wanneer VVJ zich opstelt als koepelorganisatie voor lokale jeugdraden, zoals Scouts en Gidsen Vlaanderen koepelorganisatie is voor lokale scoutsgroepen, denk ik dat er een betere ondersteuning zal zijn voor jeugdraden. Volgens mij zullen jeugdraden op deze manier ook meer gewicht kunnen zetten op lokale besturen.

2.2 De Ambrassade 2.2.1 Wat is De Ambrassade?

De Ambrassade is het steunpunt in de jeugd sector en vertegenwoordigd jongeren en het jeugdwerk. De Ambrassade streeft naar een samenleving die goed is voor elk kind. Waar kinderen sterk in de maatschappij staan en waar jeugdwerk hierbij een sleutelfiguur speelt.

2.2.2 Vrijwilligen bij de Ambrassade De Ambrassade werkt weinig met eigen vrijwilligers. Enkel op het structureel niveau, het beleidsniveau met andere woorden, zijn enkele vrijwilligers actief, waaronder op de algemene vergadering.

Wel maakt de Ambrassade gebruik van freelancers. Dit zijn zelfstandige ondernemers die voor de Ambrassade een opdracht uitvoert, zonder dat de freelancer op de loonlijst van de organisatie staat, maar wel een vergoeding krijgt.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

37 www.kdg.be

Toch heeft de Ambrassade heel wat expertise op vlak van vrijwilligers. Waaronder heel wat kennis om een motiverend vrijwilligersbeleid op te stellen, die mij interessant lijkt voor VVJ om een vrijwilligerswerking uit te bouwen.

2.2.3 Motiverend vrijwilligersbeleid 2.2.3.1 De vrijwilligersmatrix In deze matrix, zijn er vier soorten vrijwilligers zijn, namelijk: De ondernemer, De stimulator, De regelaar en De dienstverlener.

De horizontale as symboliseert of de vrijwilliger zich inzet voor enerzijds persoonlijke verrijking als hoofdreden (ego-gericht)

ONDERNEMER

REGELAAR

STIMULATOR

DIENSTVERLENER

VEILIGHEID

OMGEVINGSGERICHT

EGOGERICHT

UITDAGING

of om de samenleving te versterken (omgevingsgericht).

De verticale as vertelt ons of de vrijwilliger eerder uitdagingen zoekt en wil aangaan, of eerder zich hecht aan een veilige en duidelijk omkaderde situatie.

2.2.3.1.1 De Ondernemer Een ondernemer is ego-gericht en houdt van uitdaging. Op deze uitdaging en de daarbij gecreëerde kansen moet je een ondernemer dan ook aanspreken. Kansen bieden de mogelijkheid om door te groeien, dit mag je zeker benoemen.

Spreek ten slotte ondernemers aan op hun expertise. Het waarderen van zijn kennis speelt positief in op het ego-gerichte, op de persoonlijke ontwikkeling.

2.2.3.1.2 De Stimulator De stimulatoren houden tevens van uitdagingen. Echter ligt de motivatie bij stimulatoren bij het versterken van de omgeving. Op deze motivatie spreek je een stimulator dan ook best aan. Net zoals bij ondernemers, is bij stimulatoren doorgroeien een troef. Werven doet men het beste op een gerichte functie.

2.2.3.1.3 De Regelaar Regelaars spreek je best aan op de noodzaak en belang van de functie die hij als regelaar bekleed. Stel heldere en zakelijke doelen aan de taken die de regelaar krijgt.

Eveneens zorg je best voor een helder en duidelijk functieprofiel, zodoende de regelaar op voorhand weet wat van hem of haar verwacht wordt en er dus wordt gewerkt aan een veilige omgeving.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

38 www.kdg.be

2.2.3.1.4 De Dienstverlener Dienstverleners zetten zich bij hun functie in op het versterken van de omgeving, je spreekt dus best het gevoel van een verschil te maken, het goed te doen, aan. Net als de sociale hoedanigheden van de persoon en van de functie. Dienstverleners zijn, net zoals regelaars, verknocht aan hun veiligheid en bied je daarom best een vast takenpakket aan.

2.2.3.2 Verleidende communicatie: The Golden Cirkel Zoals in de 5xB’s van CIVIQ en de stappen in het maken van een goed vrijwilligersbeleid van Scouts en Gidsen al werd aangehaald is een goede communicatiestrategie aan te raden. Deze communicatie heeft een grote invloed wie je naar je

organisatie lokt en met welk

Why How

What

doel. De

Ambrassade legde mij de Golden Cirkel van Sinek uit.

2.2.3.2.1 What Bij What focus je je communicatie op de What-vraag: “Wat doe je” of “What do you do”? Hier maak je de mensen dus duidelijk wat de organisatie doet en wat de vrijwilliger kan doen. Bijvoorbeeld: VVJ ondersteunt jeugddiensten en jeugdraden.

Of jij ondersteunt jeugddiensten en jeugdraden.

2.2.3.2.2 How Naast de What heb je ook de How-vraag. Bij de How bouw je verder op de What door te vragen: “Hoe doe je wat je doet” of “How do you do what you do”. De werkwijze van de organisatie of van de taak wordt nu helder. Bijvoorbeeld: VVJ ondersteunt jeugdraden en jeugddiensten door het organiseren van vormingen en uitwisseling.

Of jij ondersteunt jeugddiensten en jeugdraden door vormingen te geven.

2.2.3.2.3 Why Als laatste communicatiebenadering heb je de Why-vraag. Deze vraag probeert het hoger doel van je organisatie of je acties/taak duidelijk te stellen. Dit is meestal een streefdoel of utopisch beeld, dat vervat zit in de missie en visie van de organisatie.

De vraag luidt als volgt: “Waarom doe je hetgeen dat je doet” of “Why do you do what you do”. Bijvoorbeeld: VVJ gelooft in de stem van kinderen en jongeren, een wereld waar kinderen en jongeren evenveel wegen op het beleid, als volwassenen.

Of Jij gelooft in de stem van kinderen en jongeren.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

39 www.kdg.be

2.2.3.2.4 Wat te kiezen en waarom?

De manier hoe je je boodschap opstelt heeft een zeer grote invloed op hoe je boodschap overkomt en welke mensen je aantrekt. Zo is je boodschap structureren van What naar Why de minst motiverende manier. Je zal weinig respons krijgen op je vraag en mensen zijn weinig geïnteresseerd. De mensen die je aantrekt hebben eerder een profiel waar veiligheid primeert.

Wanneer je je boodschap van Why naar What structureert zal je mensen sneller aanspreken. De mensen zullen al snel erkenning vinden in je boodschap. ‘Ja dat wil ik ook’ of ‘Dat zou pas een droom zijn’. De mensen geloven je boodschap en zijn gemotiveerd om de handen in elkaar te slaan. Hier trek je vooral het soort vrijwilligers aan die op zoek zijn naar uitdaging en een langer engagement. Ze hebben meer voeling met de organisatie.

2.2.3.3 Ondersteunen van vrijwilligers Als organisatie moet je je vrijwilligers blijvend ondersteunen en bijstaan. Enkel is de ene manier van ondersteunen niet zoals de andere manier en heeft iedereen behoefte aan een ander soort ondersteuning op maat. De manier van ondersteuning van een vrijwilliger hangt af van twee factoren: de bereidheid of het willen en de bekwaamheid of het kunnen.

2.2.3.3.1 Delegeren Wanneer een vrijwilliger aangeeft dat hij bereid is om zijn taken uit te voeren, en dat hij weet hoe hij deze kan uitvoeren, kun je tegenover de vrijwilliger een delegerende positie aannemen. De vrijwilliger is bekwaam genoeg.

2.2.3.3.2 Ondersteunen De vrijwilliger is bekwaam genoeg, maar het ontbreekt hem aan bereidheid. Dan is een ondersteunende rol gewenst. Het niet willen doen van een opdracht kan verschillende onderliggende redenen hebben. Het is daarom belangrijk met de vrijwilliger op zoek te gaan naar deze redenen en als dit nodig is de opdracht aan te passen aan de verwachtingen van de vrijwilliger.

2.2.3.3.3 Instrueren Instrueren of iets aanleren doet men best bij vrijwilligers die wel iets willen doen, maar niet weten hoe ze dit moeten doen. Het is aangewezen om als organisatie de vrijwilliger bij te staan in het leerproces dat de vrijwilliger loopt.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

40 www.kdg.be

2.2.3.3.4 Overtuigen Wanneer een vrijwilliger niet kan en

Bereidheid (willen)

niet wil, kun je als organisatie proberen

beperkt.

In

dialoog

gaan

met

de

vrijwilliger kan steeds helpen.

Veel Weinig

motivatie laag ligt en de capaciteiten

(kunnen)

echter niet gemakkelijk, doordat de

Bekwaamheid

de vrijwilliger te overtuigen. Dit is

Veel

Weinig

DELEGEREN

ONDERSTEUNEN

(Kan en wil)

(Kan, wil niet)

INSTRUEREN

OVERTUIGEN

(Kan niet, wil)

(Kan niet, wil niet)

2.2.4 Mijn conclusies en aanbevelingen De verschillende modellen die mij werden toegelicht zie ik al zeer waardevolle bagage naar het uitbouwen van een vrijwilligersbeleid en vrijwilligerswerking binnen VVJ. Al ben ik van mening dat het categoriseren van ‘soorten’ mensen of vrijwilligers niet steeds een positief effect heeft op de persoonlijke ontwikkeling van die persoon. Er wordt een beeld voor de organisatie van de vrijwilliger geschept dat in principe niet waar hoeft te zijn. Ook kunnen mensen steeds shiften van categorie, waardoor de modellen zichzelf zouden kunnen tegenspreken.

Desalniettemin kunnen dat soort van categorieën wel een hulp zijn voor de communicatie naar nieuwe vrijwilligers toe. Men kan op zoek gaan naar een of meerdere specifieke profielen, enkel en alleen door de communicatie anders aan te pakken.

2.3 De Vlaamse Jeugdraad 2.3.1 Wat is De Vlaamse Jeugdraad?

De Vlaamse Jeugdraad is de officiële adviesraad voor de Vlaamse Overheid. De Vlaamse Jeugdraad gaat over alle beleidsdomeinen en beleidsbeslissingen die jongeren en kinderen in Vlaanderen aangaan. Ze versterken de stem van kinderen en jongeren in Vlaanderen (Vlaamse Jeugdraad, z.d.).

2.3.2 Vrijwilligen bij de Vlaamse Jeugdraad Participatie van jongeren en met jongeren is een zeer belangrijk gegeven in de Vlaamse jeugdraad. Zo zitten er jongeren uit de vrijwilligerswerking ook in de algemene vergadering De Vlaamse Jeugdraad werkt niet met een vrijwilliger coördinator, maar met een vrijwilligerscoach. Ondersteunen van vrijwilligers doet de Vlaamse Jeugdraad door vorming en coaching, maar ook door een luisterend oor te bieden en zélf naar de vrijwilligers te trekken. De coach is de verbinder tussen vrijwilligers en de organisatie.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

41 www.kdg.be

Vrijwilligers bij de Vlaamse Jeugdraad krijgen geen vergoeding. Al het werk dat ze verrichten voor de organisatie is dus onbezoldigd. Wel vindt de Vlaamse Jeugdraad dat vrijwilligers geen kosten moeten maken voor een vereniging, daarom is er wel een onkostenvergoeding. De Vlaamse Jeugdraad gelooft niet dat een financiële vergoeding een meerwaarde biedt aan het vrijwilligerswerk. De intrinsieke motivatie en de leerkansen die worden aangeboden, het netwerk dat ontstaat en de ervaring die men opdoet wegen zwaarder op tegen een vergoeding.

Vrijwilligers kunnen zelf hun engagement kiezen binnen de Vlaamse Jeugdraad. Zo zijn er verschillende werkgroepen die op regionaal niveau onderzoek doen en beleidsaanbevelingen maken. Maar ook kunnen vrijwilligers zich engageren voor andere dingen die hun aanbelangt of waar ze een krak in zijn.

2.3.3 Het engagementmodel De Vlaamse Jeugdraad hanteert het engagementmodel om met vrijwilligers te werken. Vrijwilliger gaan naar gelang hun motivatie, goesting en tijdsinvestering een bepaald engagement aan. De Vlaamse Jeugdraad onderscheidt vier soorten vrijwilligers.

In de eerste ring plaats ik de eventvrijwilliger. Deze is een vrijwilliger die zin heeft om een tijdelijk engagement aan te gaan. Binnen dit korte engagement vervult hij duidelijk omschreven taken. Het engagement stopt na een bepaalde periode.

Wanneer 4. Kernvrijwilliger 3. Multi inzetbare vrijwilliger

vrijwilligers toch

een

iets

langer engagement willen opnemen, maar een dat niet te intensief is en duidelijk omschreven, kunnen we ze

2. Taakgerichte vrijwilliger

onderverdelen

bij

de

taakgerichte

1. Eventvrijwilliger

iemand die verantwoordelijk is voor het

vrijwilligers. Dit kan bijvoorbeeld zijn, materiaal in een organisatie, iemand die mee helpt tijdens een evenement door te tappen, en dergelijke meer.

Vrijwilligers die al iets meer voor de organisatie willen doen, en dit op verschillende vlakken in de organisatie, noem ik multi inzetbare vrijwilligers. Deze vrijwilligers hebben een hoge betrokkenheid tot de organisatie en hebben minder sturing nodig.

Kernvrijwilligers zijn de vrijwilligers die ook in het beleid aanwezig zijn. Zij tonen ook interesse in de structurele kan van de organisatie, door het mee uitbouwen van de organisatie.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

42 www.kdg.be

Vrijwilligers stappen vaak via de buitenste cirkel, eventvrijwilliger, in een organisatie.

Naar gelang de ondersteuning en de motivatie zullen vrijwilligers verder groeien in de cirkel.

2.3.4 Mijn conclusies en aanbevelingen Het opstarten van werkgroepen bij VVJ, zoals bij de Vlaamse Jeugdraad, vind ik een interessante piste. Vrijwilligers kunnen dan naar gelang hun interesseveld werken rond bepaalde thema’s en zo VVJ en lokale jeugdraden, maar ook zeker partnerorganisaties inhoudelijk ondersteunen.

Zie ook mijn bedenkingen over modellen en het categoriseren van ‘soorten’ mensen onder rubriek 5.2.4 op pagina 43.

2.4 Amusee Vous VZW/ Mooss VZW 2.4.1 Wat is Amusee Vous Amusee Vous is een werking die ontstaan is uit een groep jongeren die vonden dat musea hun aanbod moesten afstemmen op jongeren. Tot op de dag van vandaag is Amusee Vous een jonge organisatie, zowel bij de vrijwilligers, als bij de werkkrachten. Het doel van Amusee Vous? Musea en jongeren dichter bij elkaar brengen. Bij Amusee Vous richten ze zich op jongeren tussen de leeftijd van 16 en 30 jaar.

2.4.2 Hoe werkt Amusee Vous met vrijwilligers?

Vrijwilligers krijgen bij Amusee Vous erg veel vrijheid, vertrouwen en autonomie. Bij het organiseren van projecten krijgen vrijwilligers de (eind)verantwoordelijkheid van de uitwerking, maar ook van het beschikbare budget (dat op kan lopen tot 1500 euro).

Amusee Vous werkt niet met langdurige engagementtrajecten. Jongeren hebben een zeer tijdsintensief leven, waar ze op sommige momenten echt geen vrijblijvend engagement kunnen opnemen. Daarom werkt Amusee Vous met tijdelijke en korte engagementsperiodes, of zoals ze zelf zeggen: projecten.

Bij Amusee Vous worden enkel de regioverantwoordelijke financieel vergoed. Deze vergoeding ligt tussen de 75 en 250 euro, naar gelang de grootte en duurtijd van een project. Verder worden wel onkosten gemaakt door vrijwilligers terugbetaald, wordt er vaak catering voorzien en hebben vrijwilligers de mogelijkheid vormingen en workshops te volgen.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

43 www.kdg.be

Amusee Vous zet voor de rest ook in op het gemeenschapsvormende aspect van vrijwilligerswerk. Vrijwilligers creëren een netwerk, dit met andere vrijwilligers en ook met de partners en organisaties waarmee ze werken. Zo ontwikkelen ze vriendschappen en mogelijkheden voor in de toekomst.

2.5 Activak VZW 2.5.1 Wat is Activak VZW? Activak vzw is een landelijke organisatie die een vrijetijdsaanbod aanbiedt voor kinderen en jongeren.

2.5.2 Vrijwilligerswerk doen bij Activak VZW Activak VZW werkt door en voor vrijwilligers. Het vrijetijdsaanbod dat Activak VZW aanbiedt wordt grotendeels ontwikkeld door de vrijwilligers zelf en begeleid.

Bijvoorbeeld bij een themakamp voorziet Activak VZW de overnachtingsplaats, vaste uitstappen zoals een pretparkuitstap en de kookploeg. Voor de rest van de dag invulling mogen vrijwilligers het aanbod zelf af stemmen.

Voor de rest kunnen vrijwilligers ook koken op kampen of weekend. Vrijwilligers met de juiste attesten (hetzij het attest hoofdanimator- of instructeur in het jeugdwerk) kunnen vormingen geven aan startende animatoren die het attest animator in het jeugdwerk of animatoren die gaan voor het attest hoofdanimator- of instructeur in het jeugdwerk willen behalen.

Bij Activak VZW wordt het beleid van de organisatie gemaakt in de Activak Raad. De Activak Raad is het Dagelijks Bestuur van de organisatie waarin voornamelijk vrijwilligers zetelen. Vrijwilligers hebben een grote invloed in welke koers Activak VZW vaart.

Vrijwilligers bij Activak VZW genieten een forfaitaire onkostenvergoeding van minimum €25 per dag en één activi (vijf tot zes euro), een inter-organisatorische valuta waar vormingen en activiteiten met betaald kunnen worden.

2.5.3 Mijn conclusies en aanbevelingen Zoals bij Activak vzw en de Ambrassade aan bod kwam wordt het beleid van de organisatie mee vorm gegeven door vrijwilligers. Onder het mom van Practice what you preach, en het evenveel willen inzetten op elke doelgroep uit haar driehoek zie ik het bijna als een voldongen feit dat VVJ ook inzet op vrijwilligers in de algemene vergadering. Hierbij heb ik het over de doelgroep die ik definieerde in deze scriptie als vrijwilliger in de algemene vergadering.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

44 www.kdg.be

Bij de meerderheid van de organisaties kregen vrijwilligers geen forfaitaire onkostenvergoeding. Wel een reële onkostenvergoeding. Enkel bij Activak VZW worden vrijwilligers vergoed door een forfaitaire regeling. De intrinsieke motivatie werd enkele keren aangehaald, waaronder bij mijn conclusies en aanbevelingen bij Scouts en Gidsen Vlaanderen, pagina 38, als reden waarom enkel de gemaakte onkosten worden terugbetaald. Ik kan mij erg goed vinden in deze regeling. Het is mijn mening dat de intrinsieke motivatie op de eerste plaats moet staan. Daarnaast zijn er ook nog verschillende andere manieren om de inzet van je vrijwilligers te belonen. Zo ben ik onder meer voorstander om je vrijwilligers een gratis of heel voordelig en heel breed aanbod aan vormingen te voorzien. Ook het aanbieden van goedkope toegangstickets voor festiviteiten en andere manieren om vrijwilligers te belonen zie ik al een zeer waardevolle manier.

3 DRAAGVLAK BINNEN DE ORGANISATIE 3.1 Doel Omdat ik het belangrijk vond om rond een gedragen project te werken binnen de organisatie, ben naar het draagvlak gaan peilen om een vrijwilligerswerking op te starten binnen VVJ. Ook vond ik het zinvol te peilen naar de motieven voor het uitbouwen van een vrijwilligerswerking. Andere onderwerpen zoals kostenvergoeding of inspraak in het beleid van de organisatie kwamen eveneens aan bod.

3.2 Doelgroep De bevraging legde de focus op het personeel van VVJ. Alle personeelsleden kregen de kans deel te nemen aan dit onderzoek.

3.3 Methode Het draagvlak binnen de organisatie onderzocht ik door een kwalitatief bevraging uit te voeren bij het personeel. Dit omdat het ging over eigen mening en gedachten, eerder dan over feiten. De uitkomsten zijn niet objectief en onveranderlijk. Ik voelde ook aan dit eerder een complexe materie was.

Om deze redenen verkoos ik een kwalitatief onderzoek te doen aan de hand van focusgesprekken, waarbij ik een interview afnam en dieper inging op de antwoorden die mij werden gegeven.

Het interview is anoniem afgenomen en verwerkt, om sociaal wenselijke antwoorden werden vermijden. In bijlage 1 kan u de vragen vinden die werden gesteld tijdens het focusgesprek.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

45 www.kdg.be

3.4 Analyse Bij het analyseren ben ik op zoek gegaan naar gelijkenissen tussen de verschillende antwoorden van de werknemers.

VVJ had op het moment van de focusgesprekken veertien vaste werkkrachten. Van de veertien werkkrachten heb ik er twaalf kunnen bevragen. Eén werknemer heeft mijn vragen per mail beantwoord en een laatste werknemer heb ik niet kunnen bevragen.

Van de dertien bevraagde personeelsleden zijn er zes die helemaal achter het idee staan om een vrijwilligerswerking uit te bouwen. Vooral het Practice what you preach concept speelt een zeer grote rol. Het uitbouwen van een vrijwilligerswerking is een noodzakelijke meerwaarde voor de organisatie.

Vier personeelsleden zijn ook duidelijk te vinden voor een vrijwilligerswerking, maar er zouden eerst wat dingen moeten aangepakt worden binnen de organisatie. Dit is vooral op vlak van visie en missie. Waarvoor staat VVJ en wat is onze identiteit.

Wanneer dit op punt staat, kan VVJ beginnen met het uitbouwen van een vrijwilligerswerking.

Drie personeelsleden stonden niet achter het idee om een vrijwilligerswerking op te starten. Hier was de voornaamste reden dat de organisatie hier nog niet klaar voor is, om dezelfde redenen als bij de alinea hierboven. Ook werd er gezegd dat er niet te licht over dit concept mag gegaan worden en dat VVJ geen expertise heeft over vrijwilligerswerk.

Er werden tevens een aantal alternatieven voorgesteld. Zo zouden werken met stagiairs en freelancers een deel van de vrijwilligerswerking kunnen overnemen.

Wanneer ik zag naar de 5 belangrijkste motieven om een vrijwilligerswerking op te starten kwamen volgende eruit: Samen met vrijwilligers het aanbod vormgeven, jongeren die aan beleidsparticipatie doen versterken, jongeren peer to peer laten leren, voelsprieten groeien in het lokale jeugdbeleid en het bereiken van jongeren en hun expertise.

Een gelijkenis die door alle bevraagden werd gedragen is dat de organisatie in dialoog met de vrijwilliger de juiste plaats en functie in de organisatie moet vinden.

Het is een gedragen idee dat vrijwilligers inspraak moeten krijgen in het beleid van de organisatie. De meningen hoe dit moet gebeuren zijn verdeeld. Drie bevraagden zouden vrijwilligers een eigen algemene vergadering geven, twee bevraagden zouden Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

46 www.kdg.be

de vrijwilliger bijvoegen bij de bestaande AV en zeven bevraagden zouden de bestaande AV vernieuwen en elke doelgroep (jeugddienst, schepenen en jeugd) gelijk laten vertegenwoordigen, partners uit het jeugdwerk zouden ook terug een plaats krijgen in de AV. De helft van de bevraagden zag een meerwaarde om de vrijwilligers plaats te geven in de Raad van Bestuur.

De stemmen over hoe vrijwilligers vergoed moeten worden zijn matig verdeeld. Drie bevraagden zouden vrijwilligers forfaitair vergoeden, terwijl de rest, negen bevraagden, vrijwilligers reëel zouden vergoeden. Wel is iedereen het eens dat VVJ naast een kostenvergoeding, occasionele geschenken aanbiedt aan de vrijwilligers, zoals cinematickets…

De bevraagden geven ook zelf aan dat er nog wat werk aan de winkel is. Zo moet VVJ nadenken over haar missie en visie, is er een basiskader voor vrijwilligers of vrijwilligersbeleid nodig, moet men werk maken van een communicatiestrategie en dient VVJ te investeren in tijd en kennis bij het personeel.

In bijlage 2 kan u de infographics vinden die werden gebruikt bij de toelichting van de resultaten aan de bevraagden.

3.5 Moeilijkheden Bij het organiseren van de focusgesprekken ondervond ik dat op de relatief korte termijn dat ik de bevraging wilde afronden niet alle collega’s tijd hadden om met mij samen te zitten of dat beschikbare momenten niet overeenkwamen.

Hier zocht ik een oplossing voor door met de collega’s waar er geen beschikbaar moment gevonden kon worden te vragen om via mail mijn vragen te beantwoorden.

Dit is was dan geen focusinterview, waar ik dieper kon ingaan op bepaalde onderwerpen, maar toch gaf het mij enig inzicht over hoe de persoon dacht over de vrijwilligerswerking.

Daarnaast had ik de tijds-impact van het focusgesprek misrekend. Ik dacht met bij iedere persoon maximum een uur te besteden aan het focusgesprek. Bij enkele collega’s haalde ik mijn vooropgesteld doel, maar bij de meerderheid duurde het focusgesprek langer, tot 4 uur. Hierdoor heb ik enkele gesprekken moeten verplaatsen naar een ander moment en heb ik bij sommigen het focusgesprek wat moeten inkorten, waardoor ik op sommige onderwerpen niet dieper ben kunnen ingaan.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

47 www.kdg.be

3.6 Mijn conclusies en aanbevelingen Het beeld van het draagvlak dat ik voor de bevraging had gevisualiseerd werd grotendeels bevestigd.

Zelf zie ik een grote meerwaarde in het opstarten van een vrijwilligerswerking, maar ik ben het eens met de respondenten die zeggen dat de organisatie eerst aan zichzelf moet werken vooraleer men begint met de communicatie en de zoektocht naar vrijwilligers. Zo moet het vrijwilligersbeleid op punt staan, zodat organisatie en vrijwilliger elkaars verwachtingen weten.

Voor de bevraging was ik bezorgd over wat de vrijwilligerswerking zou moeten doen in de organisatie. Ik wilde niet dat ze werd gebruikt om enkel vormingen te geven en zo het personeel van werkdruk te verlichten. Ik geloofde niet in deze stelling en zou mij ertegen verzetten. Tijdens de bevraging werd duidelijk dat een grote meerderheid van het personeel van VVJ dit ook niet zag gebeuren. Ik ben ervan overtuigd dat het aftoetsen van wat een vrijwilliger wil en kan alsnog de opstap kan zijn naar een vrijwilligerswerking die vormingen kan geven, maar dan niet met de focus op werkdrukvermindering. De focus zou hier moeten zijn ‘voor en door jongeren’ met het versterken van jongeren.

Ik vind het belangrijk dat vrijwilligers inspraak krijgen in de organisatie waar ze zich engageren. Ik ben dan ook er te vinden voor het idee dat vrijwilliger mogen zetelen in de algemene vergadering. Ik ben eerder voorstander van een nieuwe AV te maken.

Een AV waar jongeren, jeugddiensten en schepenen eerlijk verdeeld zijn en waar er ook plaats is voor organisatie uit de jeugdsector. Wel moet de AV dan aangepast worden aan de mogelijkheden van elke actor, zoals tijdstip van vergaderen, plaats, … Als alternatief zou ik een soort raad of AV enkel voor het leuk beleidsparticipatie met jongeren aanbevelen. Deze AV gaat dan over alle beslissingen die in de organisatie gemaakt worden die een invloed heeft op de dienstverlening en het aanbod voor jeugdraden en jongeren die aan beleidsparticipatie doen.

Intrinsieke motivatie is voor mij de motor van het vrijwilligerswerk. Maar ik vind wel dat er goed moet nagedacht worden over hoe de vrijwilligers te vergoeden. Een reële onkostenvergoeding vind ik de meest gepaste oplossing. Wel vind ik dat er naast een reële onkostenvergoeding, zoals de respondenten aangaven, ook iets extra moet zijn.

Ik denk bijvoorbeeld aan een gamma vormingen die vrijwilligers gratis kunnen volgen, die niet enkel op professioneel vlak, maar ook op persoonlijk vlak een meerwaarde kunnen zijn.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

48 www.kdg.be

4 DRAAGVLAK BINNEN DE JEUGDRADEN 4.1 Doel Nadat ik naar het draagvlak voor op opstarten van een vrijwilligerswerking bij het personeel van VVJ heb gepeild, vond ik het belangrijk te horen wat jeugdraden hier zelf over te zeggen hadden. Ook wilde ik eens horen wat deze vrijwilligers van VVJ en haar aanbod voor jeugdraden vonden. Verder had ik het ook kort over de provinciale jeugden, maar daar ga ik niet dieper op ingaan.

4.2 Doelgroep In dit onderzoek legde ik de focus op leden van lokale jeugdraden of mensen die in lokale jeugdraden hebben gezeten. De leeftijd van mijn respondenten lag tussen 21 en 35 jaar. De leeftijd ligt hoger dan de leeftijd die ik hiervoor had opgesteld om onze doelgroep te benaderen. Dit komt omdat sommige jeugdraden een hogere leeftijdsgrens hebben.

Ik contacteerde twintig jeugdraadleden per e-mail, om deel te nemen aan dit onderzoek.

4.3 Methode Ook bij deze peiling verkoos ik een kwalitatieve bevraging te doen aan de hand van focusgesprekken. Ik nam bij de respondenten een interview af en ging dieper op de antwoorden die mij werden gegeven.

De redenen waarom ik bij deze koos voor een kwalitatieve bevraging zijn dezelfde als bij de bevraging naar het draagvlak binnen de organisatie, namelijk omdat het ging over eigen mening en gedachten, eerder dan over feiten. De uitkomsten zijn niet objectief en onveranderlijk.

De vragen die aan bod kwamen tijdens de bevraging vindt u in bijlage 3.

4.4 Analyse 4.4.1 Vereniging Vlaamse Jeugddiensten Iedere bevraagde kende de Vereniging Vlaamse Jeugddiensten onder de naam VVJ. Enkel een van de bevraagde wist de volledige naam van VVJ. De respondenten gaven daarop aan dat VVJ moet inzetten op een naambekendheidscampagne bij jongeren en jeugdraden. Ze moeten jongeren en jeugdraden beter bereiken. Over het veranderen van de naam was geen overeenstemming.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

49 www.kdg.be

De meesten van de respondenten kenden VVJ door hun jeugdraad of jeugddienst, doordat ze zelf dingen opzochten op de site of dingen doorgestuurd kregen door de jeugddienst.

Ook over het aanbod is er geen eensgezindheid. Sommigen respondenten vonden het aanbod dat ze kennen voldoende, andere niet of hadden geen mening. Wel waren ze er allemaal van overtuigd dat het aanbod de vraag tegemoet moet komen.

Een deel van de respondenten gaf aan een duidelijke site of online (uitwissel)platform te missen.

4.4.2 Vrijwilligerswerking De bevraagde jeugdraadleden waren allen te vinden voor een vrijwilligersorganisatie.

Wel gaven ze VVJ volgende tips, waar rekening met gehouden moet worden voor het uitbouwen: -

Zet eerst in op de visie voor de doelgroep.

-

Lanceer een gerichte promotiecampagne bij jeugdraden en bouw zo je netwerk uit.

De respondenten waren verdeeld over het doel van de vrijwilligerswerking. Waar het meeste eensgezindheid rond was, was ondersteuning en uitwisseling als kerntaak van de vrijwilligerswerking. Daarnaast kwamen het doorbreken van de klassieke jeugdwerkraad en signaleren van en naar VVJ en partnerorganisaties (Vlaamse Jeugdraad) aan bod.

De respondenten werden gevraagd hoe zij de structuur van de vrijwilligerswerking zagen. De structuur waar de vrijwilligers het meeste animo voor toonden was een structuur waar lokale jeugdraden samenkomen in een regionale ‘raad’. Deze regionale raad zou tussen de lokale jeugdraden en VVJ staan als communicator of boodschapper.

4.5 Moeilijkheden 4.5.1 Respondenten Van de twintig gemailde jeugdraadleden, kreeg ik zes positieve antwoorden. Vijf van hen konden tijd voor mij vrijmaken, een zesde wilde graag participeren maar vond geen geschikt moment.

Een zesde participant vond ik in mijn hogeschool-netwerk.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

50 www.kdg.be

4.6 Mijn conclusies en aanbevelingen De bevraagde jeugdraadleden kaarten aan dat VVJ zich teveel op de achtergrond houdt en onbekend is bij jeugdraden. Dit aanpakken vooraleer VVJ start met het uitbouwen van een vrijwilligerswerking is nodig.

De missie en visie van VVJ voor haar jongere doelgroep werd aangegeven als werkpunt voor VVJ. In de bevraging van het personeel gaven zij dit ook aan als probleem. VVJ moet dus een duidelijke missie en visie maken voor de jongeren en jeugdraden.

VVJ dient samen met jongeren haar aanbod vorm te geven en te promoten. In de analyse van het jeugdradenaanbod werd al gesignaleerd dat de vraag naar vormingen en begeleidingen laag is. Dit heeft niet te maken met de inhoud van het aanbod maar het ontbreken van gerichte promotie.

Een interessante toevoeging vond ik dat er een aantal keer werd aanbevolen het netwerk van VVJ uit te breiden. Ideaal vonden ze dat VVJ van elke jeugdraad de voorzitter wist of lokale talenten wist zitten. Ik sluit mij aan bij deze bevinding. Het uitbreiden van je netwerk bij jeugdraden geeft VVJ meer grond onder de voeten en voeling bij jeugdraden. Er is een directer communicatiekanaal van VVJ naar jeugdraden en omgekeerd. VVJ zal volgens mij sterker uitkomen als organisatie bij zulke benadering.

De signalisatiefunctie van VVJ was nog nergens aan bod gekomen. Toch stelden enkele jeugdraders dit voor. Wanneer er verbinding zou zijn tussen de lokale jeugdraden en VVJ, zou VVJ als doorgeefluik van wat er lokaal leeft moeten zijn naar de Vlaamse Jeugdraad, waar zij op hun buurt kunnen aan werken en kunnen signaleren naar de regionale overheid. Dit vind ik een interessante piste, maar volgens mij zijn er hier te veel tussenstappen of doorgeefluiken. Ik zou het zinvoller vinden moest ofwel VVJ dit signaleren naar de regionale overheden ofwel de Vlaamse Jeugdraad regelmatig toetsing campagnes houden om te werken met lokale materies.

De respondenten zagen een soort regiowerking van jeugdraden als meerwaarde. Dit sluit erg aan bij de werking van Scouts en Gidsen Vlaanderen, waar lokale groepen door regio’s worden ondersteund. Zoals eerder vermeld sluit ik mij aan bij deze denkpiste.

Ik kan concluderen dat er een draagvlak is op lokaal niveau, maar ondanks het lage respondentenaantal kunnen we het tegenovergestelde niet uitsluiten.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

51 www.kdg.be

5 SPEAK OUT! DE STEM VAN DE JONGEREN! 5.1 Doel Om een aanzet te geven tot de omvorming van het jeugdradenaanbod en het opstarten van een vrijwilligerswerking deed ik een online enquête. Deze had als doel te meten hoe jongeren participatie zien en welke middelen jongeren zouden kunnen helpen in het participeren in het beleid.

5.2 Doelgroep Voor deze bevraging oogde ik op jongeren tussen 16 en 30 jaar. Maar jongeren jonger dan 16 jaar of personen ouder dan 30 jaar konden ook deelnemen. Het was niet de bedoeling enkel jongeren uit jeugdraden te bereiken. Iedereen mocht participeren.

5.3 Methode Deze enquête werd kwantitatief opgesteld waar gesloten vragen werden gesteld en geantwoord moesten worden door jouw positie op een lineaire schaal aan te duiden, gaande van 1 naar 5. Er werd ook één open-vraag gesteld, waar we niet verder op zullen ingaan.

Voor de respondenten konden deelnemen aan de enquête moesten ze enkele persoonsgegevens invullen, zoals leeftijd, geslacht, provincie waar ze in wonen en of ze actief zijn in een adviesraad. In bijlage 4 kan u een leeg enquêteformulier vinden.

In bijlage 5 kan u de verwerkte gegevens in grafieken met percentages vinden. In bijlage 6 vindt u een stappenplan om de onverwerkte individueel gegeven antwoorden te raadplegen.

5.4 Analyse 5.4.1 Persoonsgegevens Wanneer ik kijk naar de leeftijd van de respondenten valt me op dat slechts vier personen onder de zestien jaar de enquête heeft ingevuld. Ook hebben slechts vijf personen ouder dan 30 deelgenomen. Het grootste aantal respondenten bevinden zich tussen de leeftijd van eenentwintig en vijventwintig jaar, namelijk 85. Daarnaast zijn 71 respondenten tussen de zestien en twintig jaar.

Aan deze bevraging hebben meer vrouwen deelgenomen dan mannen. Naast 98 vrouwen die mijn enquête invulden, deden 82 mannen hetzelfde. In totaal vulden 180 personen de enquête in.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

52 www.kdg.be

Van de 180 respondenten kwam het merendeel uit de provincie Antwerpen, met 83.

Daarnaast waren er 37 deelnemers uit Vlaams-Brabant, 26 uit Oost-Vlaanderen, 20 uit West-Vlaanderen, 13 uit Limburg en 1 respondent kwam uit een andere provincie.

95 respondenten zaten niet in een adviesraad, 74 respondenten zaten in een jeugdraad. Er beantwoorden 7 leden van een studentenraad mijn enquête en 2 uit een scholierenraad. Daarnaast waren er nog 13 respondenten die in een andere, niet nader benoemde, adviesraad zaten.

5.4.2 Data De eerste vijf vragen van de bevraging zijn opgesteld aan de hand van de participatieladder van David Wilcox.

Van de 180 bevraagden vonden 129 respondenten het belangrijk (65) of zeer belangrijk (64) dat jongeren worden geïnformeerd over het beleid, de eerste trede van de participatieladder. Zestien respondenten vonden het belangrijk noch onbelangrijk en 35 respondenten vonden deze stelling onbelangrijk (25) of zeer onbelangrijk (10).

Bij de tweede trede, dat jongeren geconsulteerd worden ofwel jongeren advies mogen geven aan het beleid, vonden 131 respondenten dit belangrijk (ZB4: 84 & B5: 49). Negen respondenten vonden de stelling belangrijk noch onbelangrijk en 38 respondenten vonden adviseren eerder onbelangrijk (O6: 227 & ZO8:16).

Wanneer we kijken naar de resultaten van de stelling dat beleidsmakers samen met jongeren beleidsbeslissingen maken vonden 126 respondenten dit eerder belangrijk (ZB:77 & B:49). Dit terwijl 37 respondenten dit onbelangrijk vonden (O:22 & ZO: 15). De overige respondenten (17) vonden de stelling belangrijk noch onbelangrijk.

De vierde trede, ofwel samenwerken, scoorde ook eerder belangrijk met 131 respondenten (ZB:80 & B:51). 36 respondenten vonden de vierde trede eerder onbelangrijk (O:17 & ZO:19). Dertien respondenten hadden geen uitgesproken mening.

Bij de laatste trede blijven, ondersteunen, blijven de antwoorden met 125 respondenten eerder aan de belangrijke kant (ZB:65 & B:60). 23 respondenten

4 Zeer belangrijk 5 Belangrijk 6 Onbelangrijk 7 Aantal respondenten 8 Zeer onbelangrijk

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

53 www.kdg.be

hadden geen uitgesproken mening, terwijl 32 respondenten dit eerder als onbelangrijk beschouwden (O: 22 & ZO:10).

Bij de vraag of jongeren die aan participatie doen, versterkt moeten worden blijft de eerder positieve trend gelden, met 124 respondenten die dit eerder belangrijk vonden (ZB:56 & B:68). 22 respondenten vonden dit belangrijk noch onbelangrijk en 34 respondenten vonden dit eerder onbelangrijk (O:24 & ZO:10) Daarnaast werd er ook gevraagd naar de interesse in workshops rond kritisch burgerschap, workshops rond politieke vorming en workshops over (beleids-) participatie. Deze resultaten worden hieronder weergegeven in een tabel.

Zeer belangrijk (Beleids-)

Belangrijk

Belangrijk noch onbelangrijk

Onbelangrijk

Zeer onbelangrijk

29

54

70

19

8

26

45

68

27

17

28

48

70

24

10

participatie Politieke vorming Kritisch burgerschap

Ik kan uit de cijfers afleiden dat een meerderheid deze vormingen belangrijk noch onbelangrijk vinden, maar wanneer ik de categorieën belangrijk en zeer belangrijk optel en vergelijk met de som van onbelangrijk en zeer onbelangrijk is er een meerderheid dat vormingen rond de gegeven onderwerpen een meerwaarde vindt.

Ook is de som van de antwoorden belangrijk en zeer belangrijk steeds hoger dan de middelste categorie.

Uitwisseling scoort ook zeer goed met 37 zeer belangrijk en 60 belangrijk. 36 respondenten vinden dit onbelangrijk en zeven zeer onbelangrijk. Een grote groep van 40 heeft hier geen mening over.

Bij evenementen waar beleidsmakers in dialoog gaan met jongeren liggen de resultaten in dezelfde lijn. 42 respondenten kruisten zeer belangrijk aan, 65 belangrijk, 41 belangrijk noch onbelangrijk, 25 onbelangrijk en 7 zeer onbelangrijk.

Als laatste vraag kwam de vraag of er nood was aan tools. 37 respondenten vonden dit zeer belangrijk, 63 belangrijk, 49 hadden geen mening, 23 vonden het onbelangrijk en 8 zeer onbelangrijk.

5.5 Moeilijkheden Na de eerste week van de lancering van de online enquête had ik iets meer dan 40 respondenten. Ik had de bevraging enkel gelanceerd via de VVJ Facebookpagina’s en Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

54 www.kdg.be

de provinciale jeugdraadpagina’s. Het was ontgoochelend zo weinig deelnemers te hebben.

Dit heb ik opgelost door de tweede week na de lancering de enquête te verspreiden via de openbare Facebookgroepen van de twee grootste jeugdwerkorganisaties (Scouts en Gidsen Vlaanderen en Chirojeugd Vlaanderen). Daarnaast deelde ik deze ook op de Facebookpagina van de studenten Sociaal Werk van Karel de Grote Hogeschool. Na de tweede week had ik 180 reacties op de enquête.

Bij het analyseren van de gegevens kreeg ik een reactie waaruit blijkt dat de enquête zeer positief opgesteld was en er een controlevraag ontbrak. Hier had ik bij het opstellen van de enquête niet op gelet.

5.6 Mijn conclusies en aanbevelingen Mijn eerste conclusie is dat jongeren wel nog geïnteresseerd zijn in het participeren in het beleid. Dit kan ik ook zien aan de resultaten van de bevraging. Een meerderheid gaf aan de treden van Wilcox belangrijk of zeer belangrijk te vinden. Dit ondanks dat de participatie volgens de Vlaamse Jeugdraad wel daalde met 35%, beschreven op pagina 15 en 16. Lokale overheden en organisaties zullen dus extra moeten inzetten op participatie.

Daarnaast viel mij op dat ik in de klassieke jeugdraadkringen weinig antwoord kreeg op mijn bevraging. Nadat ik de bevraging verspreidde bij het jeugdwerk kwamen er 3 keer meer antwoorden binnen dan wanneer ik het enkel had verspreid bij jeugdraden.

Achter

een

oorzaak

is

het

echter

gissen.

Ik

durf

misschien

participatiemoeheid aan te kaarten bij jeugdraden, aangezien adviezen van jeugdraden niet bindend meer zijn en volgens de Vlaamse Jeugdraad 50% van de lokale jeugdraden minder of niet meer worden betrokken bij het beleid. Hierbij durf ik ook te stellen dat men, dus ook VVJ meer naar het jeugdwerk moet kijken als partner in de participatie. Jeugdwerkorganisaties zijn vaak grote groepen op lokaal vlak met een stevige voet op de grond. Het kan hierdoor zijn dat het beleid eerder geneigd is om samen te werken met deze partners.

Dat jongeren wel degelijk zin hebben in participeren kan ik onder meer afleiden uit resultaten van de workshops. Wanneer een meerderheid van de respondenten zegt het belangrijk te vinden om vormingen over politiek, kritisch burgerschap of participatie aan te bieden aan jongeren kan dit niet genegeerd worden. Ook wanneer er geen meerderheid was of slechts 1/4 dit belangrijk had gevonden, had ik gepleit voor meer vorming van deze aard. Ik ben van mening dat de keuze jongeren te vormen de maatschappijkritische blik van jongeren alleen maar zal versterken en dat Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

55 www.kdg.be

jongeren meer voet aan de grond krijgen bij het maken en uitvoeren van het beleid.

Ik zie hier niet alleen een taak voor VVJ, maar voor heel de jeugdsector en met uitbereiding naar alle sectoren waar jongeren te maken met krijgen, zoals cultuur, zoals sport, zoals mobiliteit. Zoals de titel van dit werk zegt, ‘jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn nu’ moet er nu geïnvesteerd worden in jongeren en moet er nu krachtgericht samengewerkt worden met jongeren.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

56 www.kdg.be

BESLUIT Hoe kan de Vereniging Vlaamse Jeugddiensten een vrijwilligerswerking door en voor jongeren (16-30 jaar) opstarten om met jongeren in Vlaanderen samen te werken aan het lokaal jeugdbeleid. Ik zocht een antwoord op deze vraag door middel van een literatuurstudie en omgevingsanalyse in deel 1 en het bezoeken van good practices, interviews met personeelsleden van VVJ, alsook jeugdraadleden en jongeren in deel 2.

De literatuurstudie in deel 1 stelde de verschillende indicatoren van de vraagstelling duidelijk. Enkele maatschappelijke verwikkelingen, waaronder de dalende participatie die beleidsmakers organiseren, onthulde zich. Op deze problematiek dient VVJ te reageren. Wanneer lokale adviesraden minder betrokken worden bij het beleid moeten mensen zich vereniging om het gebrek van draagvlak bij het beleid aan de kaak te stellen. De omgevingsanalyse gaf een breder inzicht in de doelgroep ‘jongeren’.

In deel 2 zocht ik via het bezoeken van organisatie in het werkveld expertise die VVJ kan helpen bij het uitbouwen van een vrijwilligerswerking en het ondersteunen van vrijwilligers. Daarnaast organiseerde ik enkele bevragingen, om te peilen naar het draagvlak voor het opstarten van een vrijwilligerswerking, in de organisatie en bij jeugdraders. Tevens verspreidde ik een online-enquête naar jeugdraden en jeugdwerk. Hier kwam ik tot enkele verlichtende conclusies. Verschillende groepen zijn actief in de beleidsparticipatie, zoals jeugdraden en jeugdwerk. Deze groepen werken te vaak naast elkaar. Beleidsparticipatie komt voor mij krachtiger over als deze groepen geregeld met elkaar uitwisselen en de handen in elkaar slaan. United we stand, divided we fall.

Participeren, wie zijn best doet zal het leren!

Ik kan allereerst besluiten dat er een draagvlak is voor het opstarten van een vrijwilligersorganisatie, met het oog op uitwisseling tussen en ondersteuning van jongeren en jeugdraden, binnen VVJ en bij jeugdraden. In hoofdstuk 6 en hoofdstuk 7 onderzocht ik het draagvlak. Uitwisseling en ondersteuning moet voor mij de essentie zijn voor in de vrijwilligerswerking die rond beleidsparticipatie wil werken.

Jongeren ondersteunen elkaar en worden tegelijkertijd verenigd en versterkt door een bovenlokale organisatie (VVJ) die vanuit haar positie naar het beleid signaleert.

De publieke opinie beschrijft jongeren vaak als ongeïnteresseerd. Deze kijk werkt volgens mij zoals de selffulfilling prophecy. Jongeren zullen zich gaan gedragen naar hoe de publieke opinie hen keer op keer definieert. Ik zou dan ook willen pleiten om Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

57 www.kdg.be

vanuit het beleid, vanuit scholen, vanuit organisaties… met een krachtgerichte blik naar jongeren te kijken en vanuit talenten te vertrekken bij het werken met jongeren.

De jongeren zijn niet de toekomst, de jongeren zijn ‘nu’.

Anderzijds wordt er vaak gezegd om “jongeren ‘jongeren’ te laten zijn”. Ik ben het eens met deze stelling. We moeten jongeren inderdaad zichzelf laten zijn. Wanneer jongeren op hun 15 of 16 willen participeren aan het beleid, wil dat ook zeggen dat deze jongeren de kans moeten krijgen om daadwerkelijk iets te betekenen, iets te doen, op beleidsvlak. Het beleid moet jongeren deze kans geven.

Ik was erg geschrokken door de cijfers van de Vlaamse Jeugdraad, waarin aangekaart werd dat het investeren participeren daalt en dat jeugdraden minder betrokken worden bij het beleid. Uit de online bevraging heb ik kunnen opmaken dat er een meerderheid jongeren is die wel willen participeren. Het beleid geeft als repliek dat jongeren die willen participeren, dat kunnen doen via adviesraden. Ik wil dan ook vragen aan het beleid om adviesraden meer dan voldoende te ondersteunen en hun mening niet gewoon naast zich neer te leggen. Investeer daarnaast in andere vormen van participatie. Ga als beleid naar de burger en doorbreek de politieke desinteresse.

Het is een thema dat de laatste weken of maanden geregeld terugkwam in de media, het stemrecht voor 16- en 17-jarigen. Ik ben van mening dat het invoeren van dit stemrecht een signaal is naar de jongeren van wij nemen jullie serieus. In de bevraging waren er drie respondenten die dit aangaven bij de open-vraag ‘wat vind je nog belangrijk als je denkt aan participeren’. Ik erken dat drie respondenten van de 180 een zeer kleine groep is, maar om Bart Somers, burgemeester van Mechelen en uitgeroepen tot beste burgemeester van de wereld, te citeren: “Het is niet omdat een meerderheid geen beroep wil doen op een bepaald recht, dat je de minderheid dit recht moet ontzeggen” (Vlaams Parlement, 2017).

Participatie is het sleutelwoord bij het samenwerken, om tot een gedragen jeugdbeleid te komen. Vandaar mijn pleidooi voor het meer investeren in participatie.

Wees ambitieus, maar doe het grondig en doordacht Het opstarten van een vrijwilligerswerking gaat niet over één nacht ijs. Naast het draagvlak om een vrijwilligerswerking op te starten is een goed doordacht en gedragen vrijwilligersbeleid noodzakelijk. Zit samen met het personeel en denk hier samen over na. Creëer een duidelijk kader waarin de vrijwillig zich mag bewegen.

Neem onduidelijkheden weg en neem hem op in de organisatie.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

58 www.kdg.be

Ik raad VVJ dan ook aan te werken met het model van de 5xB’s! van CIVIQ of een soortgelijk

model,

zoals

dat

van

Scouts

en

Gidsen

Vlaanderen,

om

een

vrijwilligersbeleid op poten te zetten.

Ik zou als VVJ durven streven naar VVJ als koepelorganisatie voor alle jeugdraden, zoals het jeugdwerk nu georganiseerd is. VVJ zal dichter bij haar doelgroepen staan en deze zo beter kunnen ondersteunen. Daarnaast zal de verbondenheid van zoveel jongeren en de betrokkenheid op het beleid ervoor zorgen dat adviesraden lokaal en regionaal een krachtiger signaal kunnen geven aan beleidsmakers, dat niet zomaar geneerd kan worden.

Communicatie is het begin Met de communicatie naar de buitenwereld valt of staat de eerste indruk van je organisatie en dus ook de aantrek naar je organisatie. Ik ondervond dat de communicatie van VVJ niet is afgestemd op haar verschillende doelgroepen, wat volgens mij voor zorgt dat VVJ een groot deel van haar doelgroepen heel moeilijk kan

bereiken.

VVJ

moet

daarom

werk

maken

van

een

doordachte

communicatiestrategie voor elke doelgroep. Ik raad VVJ het gebruik de golden cirkel van Simon Sinek aan. Maak aan de hand van zijn methode een sterke visie en boodschap om de vrijwilliger die jouw organisatie wilt, aan te trekken.

Begin klein, eindig groot Om een veilige omgeving te creëren voor nieuwe vrijwilligers en hen niet af te schrikken zou ik klein beginnen, wat niet wegneemt dat je groot mag denken. Ik de case van VVJ zou ik klein beginnen door jongeren te verzamelen die rond een thema VVJ willen ondersteunen, zoals een werkgroep jeugdraadaanbod. Vanuit deze weg forceer je de organisatie en de vrijwilliger niet en zal ervoor zorgen dat je vrijwilligerswerking geleidelijk aan, maar gemakkelijker groeit.

Vrijwilligers aan het stuur Laat vrijwilligers mee beslissen over de koers die je organisatie zal varen. Ik ben voorstander om vrijwilligers een plaats te geven in een bestuurlijke raad. Dit kan het dagelijks bestuur zijn, een algemene vergadering of door werkgroepen te maken die rond het beleidsniveau van de organisatie willen werken. Je geeft zo een breed eigenaarschap aan de vrijwilliger. De vrijwilligers zullen een diepgeworteld ‘wij’ gevoel creëren. Ze zijn een met de organisatie.

Zonder investeringen minimale slaagkansen Investeer in middelen voor de vrijwilligersorganisatie en investeer in mensen die de vrijwilligers zullen ondersteunen. Financiële middelen is een kant van de medaille.

Naast de kostenvergoeding die je treft voor je vrijwilligers en de eventuele Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

59 www.kdg.be

occasionele geschenken is het voorzien van middelen voor het uitbouwen of ondersteunen van projecten die vrijwilligers opstarten een enorme motivatie voor vrijwilligers. Geef je vrijwilligers hier ook genoeg vrijheid, dit kan ik niet genoeg benadrukken, eigenaarschap en vrijheid. Hierbij verwijs ik terug graag naar de werking van Amusee Vous, waar vrijwilligers de middelen en de vrijheid krijgen om hun projecten op te starten.

Investeer in je vrijwilligers door workshops, vormingen en andere activiteiten die je vrijwilliger persoonlijk en professioneel kunnen ontwikkelen, aan te bieden. Zo maak je het doorgroeien in de organisatie gemakkelijker en is je vrijwilliger klaar om een volgende uitdaging aan te gaan.

Naast investeren in vrijwilligers is het een evidentie dat je investeert in je personeel.

Enerzijds is het uitbouwen van een vrijwilligerswerking niet zomaar iets dat je erbij neemt. Ik raad organisaties die een vrijwilligerswerking willen uitbouwen genoeg personeelsleden met voldoende tijd hierop te zetten, liever te veel tijd die door iets anders ingevuld kan worden, dan te weinig, waardoor je personeelslid extra werkdruk ervaart.

Het ondersteunen van vrijwilligers is een cruciale pijler in het behouden van je vrijwilligers. Dit zien we ook terugkomen bij Scouts en Gidsen Vlaanderen. Daarom is het belangrijk de juiste mensen met de juiste expertise en basishouding vrijwilligers te laten ondersteunen. Er worden regelmatig vormingen en cursussen aangeboden door partners in het jeugdlandschap waar ondersteuning en coaching van vrijwilligers het onderwerp zijn. Investeer als organisatie in deze opleidingen en vormingen zodoende je als organisatie bekend staat voor de goede ondersteuning en vrijwilligers gemotiveerd naar je organisatie komen en dit ook blijven.

Sterke online positie De online wereld is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Vlug iets op zoeken via Google, dingen sharen, social media. De jongeren zijn er helemaal weg mee. VVJ dient als onderdeel van haar communicatiestrategie erg te focussen op het online gedeelte. Naast toegankelijke dienstverlening en aanbod voor jeugdraden raad ik VVJ aan om een online platform te creëren waar vrijwilligers, jeugdraden en jongeren elkaar kunnen ontmoeten en uitwisselen.

VVJ staat voor een heuse opdracht. Het opstarten van een vrijwilligerswerking voor jongeren focust zich niet enkel op een beleid. VVJ moet een verjongingskuur, een facelift ondergaan. Maak de organisatie sexy en aantrekkelijk en laat zien dat jij het verschil kan maken. VVJ moet dit niet alleen doen, geef het roer aan de jongeren.

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

60 www.kdg.be

LITERATUURLIJST Algemene Directie Statistiek. (z.d.). Bevolking per geslacht en leeftijdsgroep voor België,

2006-2016.

Geraadpleegd

op

29

maart

2017,

via

http://statbel.fgov.be/nl/statistieken/cijfers/bevolking/structuur/leeftijdgesla cht/belgie/ Acht levensfasen/ontwikkelingsfasen van de mens: Erikson. (z.d.). Geraadpleegd op 9

februari

2017,

via

http://mens-en-

samenleving.infonu.nl/psychologie/34088-achtlevensfasenontwikkelingsfasen-van-de-mens-erikson.html Belga. (29 mei 2017). De N-VA zegt nee tegen stemrecht op 16 jaar. Geraadpleegd op 02 mei 2017, via http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/politiek/1.2992195 CIVIQ.

(2005).

5

x

B

’s!

[Rapport].

Geraadpleegd

via

https://vrijwilligerswerk.nl/sites/default/files/documenten/5xb.pdf De

Ambrassade.

Over

ons. (z.d.).

Geraadpleegd

op

12

maart

2017, via

https://ambrassade.be/over-ons De Block, M. (1 maart 2017). Een miljoen vrijwilligers in België krijgen een duidelijker en sterker statuut [Persbericht]. Brussel: FOD Kanselarij van de Eerste Minister Hustinx, L., Marée, M., De Keyser, L., Verhaeghe, L., & Xhauflair, V. (2015). Het vrijwilligerswerk in België [Rapport]. Brussel: Koning Boudewijnstichting Jint

vzw.

Over

Jint.

(z.d.).

Geraadpleegd

op

12

maart

2017,

via

maart

2017,

via

http://jint.be/OverJint.aspx KeKi

vzw.

Over

KeKi.

(z.d.).

Geraadpleegd

op

12

http://keki.be/nl/over-keki Scouts en Gidsen Vlaanderen. (z.d.). Visie. Geraadpleegd op 05 maart 2017, via https://www.scoutsengidsenvlaanderen.be/over-ons/visie USE-IT. (2010). Vlaamse jeugdbewegingen en Brussel [Rapport]. Brussel: USE-IT Van Dale. (z.d.). Gratis woordenboek. Geraadpleegd op 25 mei 2017, via http://www.vandale.be/opzoeken?pattern=jeugd&lang=nn Van Dale. (z.d.). Gratis woordenboek. Geraadpleegd op 25 mei 2017, via http://www.vandale.be/opzoeken?pattern=kinderen&lang=nn Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

61 www.kdg.be

Van Dale. (z.d.). Gratis woordenboek. Geraadpleegd op 25 mei 2017, via http://www.vandale.be/opzoeken?pattern=jongeren&lang=nn Van Dale. (z.d.). Gratis woordenboek. Geraadpleegd op 26 mei 2017, via http://www.vandale.be/opzoeken?pattern=vrijwillig&lang=nn Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw. (z.d.). Beleidsplan 2014 - 2017 [Rapport].

Antwerpen: Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw. (z.d.). Jeugdbeleid. Geraadpleegd op 29 mei 2017, via https://www.vvj.be/beleid-en-praktijk/jeugdbeleid Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw. Wie is VVJ? (z.d.). Geraadpleegd op 12 maart 2017, via https://www.vvj.be/wie Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw. (2016). Zo kijkt VVJ naar participatie [Rapport]. Antwerpen: Vereniging Vlaamse Jeugddiensten vzw Vlaamse Jeugdraad. (z.d.). Over Ons. Geraadpleegd op 05 maart 2017, via https://vlaamsejeugdraad.be/over-ons Vlaamse Jeugdraad. (z.d.). Ons standpunt. Geraadpleegd op 02 mei 2017, via https://vlaamsejeugdraad.be/ons-standpunt Vlaamse Jeugdraad. (2 mei 2017). Opiniestuk: open het stemhokje voor 16- en 17jarigen.

Geraadpleegd

op

25

mei

2017,

via

https://vlaamsejeugdraad.be/nieuws/opiniestuk-open-het-stemhokje-voor16-en-17-jarigen Vlaamse Jeugdraad. (30 mei 2017). Participatie kinderen en jongeren bij lokaal beleid daalt

dramatisch.

Geraadpleegd

op

01

juni

2017,

via

https://vlaamsejeugdraad.be/nieuws/participatie-kinderen-en-jongeren-bijlokaal-beleid-daalt-dramatisch Vlaamse Overheid. (2012). [Overheidspublicatie]. Brussel: Vlaamse Overheid Vlaams Parlement. (30 mei 2017). 30-05-2017 - middagvergadering (BIN) [Youtube].

Geraadpleegd

op

02

mei

2017,

via

https://www.youtube.com/watch?v=yZ5wIy09N24&list=PL2Me7YU8JD uNfaKMtJrli5zXVpnT0Ky8y

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

62 www.kdg.be

Vlaamse

Parlement.

(z.d.).

Stemrecht

en

opkomstplicht

bij

verkiezingen.

Geraadpleegd op 25 mei 2017, via https://www.vlaanderen.be/nl/vlaamsparlement/verkiezingen/stemrecht-en-opkomstplicht-bij-verkiezingen Vlaams

Steunpunt

Vrijwilligerswerk

Geraadpleegd

op

vzw.

26

(z.d.).

Kosten

en

mei

vergoedingen.

2017,

via

https://vrijwilligerswerk.be/wetgeving/kosten-en-vergoedingen Vlaams

Steunpunt

Vrijwilligerswerk

Geraadpleegd

op

vzw.

26

(z.d.).

Wat

mei

is

vrijwilligerswerk?

2017,

via

https://vrijwilligerswerk.be/wetgeving/vrijwilligerswet/wat-isvrijwilligerswerk

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

63 www.kdg.be

BIJLAGEN Bijlage 1: Bevraging stafpersoneel VVJ vrijwilligerswerking: vragen Ben jij overtuigd van het idee dat VVJ een vrijwilligerswerking wil opstarten?

Waarom moet VVJ een vrijwilligerswerking opstarten?

Wat zouden de taken van de vrijwilligerswerking moeten zijn?

Hoe zie je de structuur van de vrijwilligersorganisatie?

Hoe zou de vrijwilligerswerking ook een plaats kunnen krijgen in de AV? Hoe moeten vrijwilligers vergoed worden?

Op welke vrijwilligers zou VVJ moeten inzetten? Welke vrijwilligers heeft VVJ nodig?

Hoe zou jij de organisatie voorstellen, moest je nu voor potentiële vrijwilligers voor jouw hebben? (Om zo vrijwilligers te overtuigen) (kort in 2 minuten of 10 zinnen) En waar moet VVJ met naar buiten komen?

Hoe zie jij de ondersteuning voor vrijwilligers bij VVJ? Hoe ziet de samenstelling van de vrijwilligerswerking eruit?

Zie jij jezelf een rol in dit verhaal spelen?

Bekijk het plan van het vernieuwde jeugdradenaanbod. Op welke thema’s/clusters kan de vrijwilligerswerking zich inzetten? 1 tot 3. 1 is hoogste, 3 laagste.

Bekijk de vrijwilligerscyclus. Waar zal VVJ volgens jouw goed op scoren, wat is haar kracht?

Waar zal VVJ minder goed op scoren? Wat is een valkuil?

Hoe moeten we de zoektocht naar jongeren organiseren?

Denk je zelf aan specifieke mensen?

Wat moet er liggen voor we starten met de zoektocht/groep/…?

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

64 www.kdg.be

Bijlage 2: Bevraging stafpersoneel VVJ vrijwilligerswerking: infographics

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

65 www.kdg.be

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

66 www.kdg.be

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

67 www.kdg.be

Bijlage 3: Bevraging jeugdraadleden vrijwilligerswerking: vragen VVJ Wanneer kwam jij voor het eerst in contact met VVJ? In welke context was dit?

Had je daarvoor al van Karuur gehoord?

VVJ werkt rond drie doelgroepen (jeugddiensten, schepenen van jeugd en jeugdraden). Vind jij dat er voldoende ondersteuning is voor jeugdraden?

Wat denk jij van het idee dat VVJ een vrijwilligerswerking wil opstarten? Vind je dit Wat is jouw beeld van het imago van VVJ (bij jeugdraden)?

Wat wil je nog kwijt over VVJ? (Je mag hier heel ruim gaan).

Vrijwilligerswerking Een goed idee of slecht idee?

Waarop moeten we letten? Wat kunnen de krachten zijn…?

Kan VVJ volgens jou direct beginnen met het uitbouwen van een vrijwilligerswerking of moet VVJ eerst op iets anders inzetten?

Hoe zou deze werking zich moeten organiseren? (VVJ komt met een voorgekauwde structuur? Werkgroep met jongeren opstarten?)

Wat zou volgens jou het doel moeten zijn van deze vrijwilligerswerking? Wat zou haar kerntaak moeten zijn?

Provincies Moet VVJ een actieve rol opnemen bij het ondersteunen (of huizen) van provinciale jeugdraden, bij het verdwijnen van de persoonsgebonden materie bij de provincies?

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

68 www.kdg.be

Bijlage 4: Leeg surveyformulier: De stem van de jongeren

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

69 www.kdg.be

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

70 www.kdg.be

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

71 www.kdg.be

Bijlage 5: Resultaten: De stem van de jongeren

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

72 www.kdg.be

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

73 www.kdg.be

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

74 www.kdg.be

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

75 www.kdg.be

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

76 www.kdg.be

Bijlage 6: De stem van de jongeren: individuele antwoorden: Excel De individuele resultaten kan u digitaal opvragen. Er zijn twee methoden om dit te doen.

Methode 1: Vraag een digitaal kopie op via info@vvj.be of edegrauwe@vvj.be.

Methode 2: Kopieer

volgende

link

in

de

adresbalk

van

uw

webbrowser:

http://issuu.com/jochemvanstaey/docs/resultaten_speak_out_online_bevragi

Jongeren zijn niet de toekomst, jongeren zijn ‘nu’!

77 www.kdg.be