Issuu on Google+

RAPORT 2010

O INNOWACYJNOŚCI

WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Red. naukowa Tadeusz Baczko

Instytut Nauk Ekonomicznych PAN | Warszawa 2012


RAPORT 2010

O INNOWACYJNOŚCI

WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO RAPORT O INNOWACYJNOŚCI

Redakcja naukowa Tadeusz Baczko

Instytut Nauk Ekonomicznych PAN | Warszawa 2012


2

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Redakcja naukowa Tadeusz Baczko Redakcja części: analizy regionalne Małgorzata Pieńkowska Redakcja części: analizy mikroekonomiczne Ewa Puchała-Krzywina Redakcja: Joanna Pęczkowska Projekt okładki, projekt typograficzny: Michał Baranowski

Raport dostępny jest także w Internecie pod adresem: www.inepan.waw.pl/

© Copyright by Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk Ul. Nowy Świat 72 00-330 Warszawa www.inepan.waw.pl

ISBN: 978-83-61597-38-4 2013 – 144 ss. – 21x14,8 cm Warszawa, 2012


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

3

SPIS TREŚCI Tadeusz BACZKO, Od lokalnych potencjałów innowacyjnych do umiędzynarodowienia regionu łódzkiego

5

ANALIZY REGIONALNE (pod redakcją Małgorzaty Pieńkowskiej) Leszek Jerzy JASIŃSKI, Wielowymiarowość różnic między regionami

19

Hanna GODLEWSKA-MAJKOWSKA, Atrakcyjność inwestycyjna a innowacyjność polskich regionów – wyniki badań 2009 r. Województwo łódzkie

27

Wojciech BURZYŃSKI, Innowacyjne regiony w Polsce – elementy analizy i oceny

32

Małgorzata PIEŃKOWSKA, Innowacyjność przedsiębiorstw przemysłowych w regionach

39

produktowa

i

procesowa

Grażyna NIEDBALSKA, Badania OECD nad czynnikami wzrostu regionów i ich implikacje dla polityki gospodarczej i innowacyjnej

45

Iwona NOWICKA, Badania foresightowe w województwie łódzkim

49

Joanna PĘCZKOWSKA, Wykorzystanie funduszy strukturalnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013

55

Agnieszka OLECHNICKA, Adam PŁOSZAJ, Nauka i badania w polskich regionach – województwo łódzkie

66

Marek SZYL, Struktura regionalna przedsiębiorstw patentujących w latach 2004-2008

71

Paweł DEC, Działania Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego dla innowacyjności

75


4

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

ANALIZY MIKROEKONOMICZNE (pod redakcją Ewy Krzywiny) Ewa PUCHAŁA-KRZYWINA, Bariery innowacyjności w województwie łódzkim

80

Marek SZYL, Struktura regionalna przedsiębiorstw innowacyjnych inwestujących w badania i rozwój w 2008 roku

86

Michał BARANOWSKI, Województwo mazowieckie – dobre miejsce dla firm innowacyjnych? Wybrane aspekty zmian zachodzących w latach 2005-2009

92

LISTA NAJBARDZIEJ INNOWACYJNYCH PRZEDSIĘBIORSTW W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W 2008 ROKU

98

LISTA NAJBARDZIEJ INNOWACYJNYCH MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W 2008 ROKU

103

LISTA INNOWACYJNYCH PRODUKTÓW/USŁUG W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA PODSTAWIE ANKIET PRZEDSIĘBIORSTW PRZYSŁANYCH W 2009 ROKU

107

LISTA JEDNOSTEK BADAWCZYCH WG WOJEWÓDZTW

108

DEFINICJE

120

SŁOWNIK DO LISTY NAJBARDZIEJ INNOWACYJNYCH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE W 2008 ROKU

125

LISTA ALFABETYCZNA PRZEDSIĘBIORSTW W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

133

INFORMACJA O INSTYTUCIE NAUK EKONOMICZNYCH PAN

135

SPIS TABEL

142

SPIS RYSUNKÓW

143


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

5

Tadeusz Baczko Sieć Naukowa MSN

OD LOKALNYCH POTENCJAŁÓW INNOWACYJNYCH DO UMIĘDZYNARODOWIENIA REGIONU ŁÓDZKIEGO Wejście do Unii Europejskiej spowodowało bardzo duże zmiany w polskich regionach. Pozyskane na bezprecedensową skalę fundusze obudziły bardzo duże nadzieje i przyczyniły się do pobudzenia aktywności społecznej. Uruchomione zostały tysiące projektów, które dotknęły wielu sfer życia gospodarczego i społecznego. Podróżując dziś po Polsce prawie na każdym kroku widać efekty tych projektów. Polska jest wielkim placem budowy . Nie ma wątpliwości, że to fundusze europejskie przyczyniły się do tego, że kryzys finansowy w Polsce był i jest mniej odczuwalny. Obecnie znajdujemy się w szczególnym momencie. Znaczna część projektów została uruchomiona, w wielu obszarach fundusze ulokowane w projekty regionalne i ogólnopolskie ulegają wyczerpaniu. Obserwacja życia codziennego pokazuje, że skala potrzeb jest ciągle bardzo duża w każdym regionie. Są ciągle do pokonania ogromne wyzwania w postaci znacznych obszarów strukturalnego bezrobocia, niedorozwoju infrastruktury, rozwoju lecznictwa, edukacji, bezpieczeństwa, ochrony środowiska. Wyzwań tych nie da się pokonać bez utrzymania i tworzenia miejsc pracy, które będą tworzyć atrakcyjne wyroby i usługi przeznaczone do sprzedaży na coraz bardziej umiędzynarodowionych i konkurencyjnych rynkach. Szczególnie ważne są dziś te produkty i usługi, które zapewnią wzrost płac, będą dawać na tyle znaczne nadwyżki, że pozwolą na inwestycje w skali lokalnej, krajowej i międzynarodowej oraz przyniosą korzyści dla lokalnej kasy i Skarbu Państwa tworząc nowe możliwości rozwojowe. W dzisiejszym świecie nasilającej się konkurencji i umiędzynarodowienia, gdy prawie na każdym obszarze przychodzi nam konkurować z krajami często bardzo odległymi o niższych niż w Polsce kosztach wytworzenia wyrobów i usług szczególną rolę odgrywa działanie na szczeblu lokalnym. Są tu, bowiem ukryte wielkie potencjały w postaci kultury, wiedzy, tradycji, kapitału społecznego, zasobów lokalnych, przedsiębiorczości, kreatywności i innowacyjności. Proces aktywizacji tych ogromnych zasobów został uruchomiony. Szczególną rolę odegrały w tym procesie gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa. Trudno przecenić znaczenia alokacji funduszy publicznych i prywatnych. Pochodziły one z kraju i zagranicy. Wyzwolona energia spowodowała powstanie blisko 2 milionów aktywnych firm. Szereg z nich w ciągu dwudziestu lat zwiększyło ilość miejsc pracy tysiąc razy i więcej.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

6

Tworzy produkty konkurencyjne w skali międzynarodowej i to na najbardziej wymagających rynkach. Było

to

możliwe

dzięki

wybuchowi

kreatywności,

przedsiębiorczości

i

innowacyjności, który stanowi przedmiot podziwu na całym świecie. Ogromny wysiłek został poniesiony przez polskie gospodarstwa domowe na terenach miejskich i wiejskich, które wykazały się wielkimi zdolnościami do dostosowań i ogromnymi aspiracjami. Pytanie jak to zrobić by ta dynamika nie została zatrzymana, aby nie doprowadzić do kumulacji społecznej frustracji jest ciągle bardzo aktualne Mamy więc do czynienia z ogromnym wyzwaniem. Potrzebne są aktywne działania, które pozwolą na wykorzystanie tej ogromnej energii. Innowacyjność polskich firm w postaci nowych modeli biznesowych, rozwiązań organizacyjnych, konkurencyjnych produktów i usług, czy rozwój wielu inicjatyw społecznych stanowi wielki potencjał do wykorzystania. Jest ogromne oczekiwanie na działania, które będą wspierały te uruchomione procesy. Znaczącą rolę w tych działaniach ma do odegrania rozwijający się w województwie sektor innowacyjny, którego podstawę stanowią innowacyjne firmy (zob. Ramka 1). Ma on szereg problemów, ale może stać się potężnym sojusznikiem w polityce rozwojowej związanej z pokonywaniem wyzwań społecznych, politycznych i gospodarczych. Jego istnienie i rozwój w Polsce potwierdzają nasze badania oraz prowadzone w innych ośrodkach. W sektorze innowacyjnym wyróżnić można jednostkowe podmioty prowadzące działania innowacyjne a w szczególności inwestorów w badania i rozwój, firmy patentujące oraz przedsiębiorstwa o bardzo zdywersyfikowanej strukturze działalności ze względu na charakterystyki procesów innowacyjnych. Firmy te tworzą złożone struktury przepływu wiedzy i informacji w procesie współpracy z pozostałymi podmiotami systemu innowacyjnego. Są z nim związane znaczne potencjały. Stwierdzenia te mogą budzić wątpliwości w świetle bardzo niskiej oceny gospodarki Polski w międzynarodowych rankingach innowacyjności1. Wskazują one, że Polska jest w grupie krajów w pogoni za szybko uciekającą czołówką. Dynamika zintegrowanego wskaźnika innowacyjności rośnie, ale jego poziom znacznie odbiega od czołówki europejskiej i światowej.

1

Najbardziej z nich jest znany European Innovation Scoreboard opracowywany przez zespół z Uniwersytetu Maastricht na zamówienie Komisji Europejskiej zob. http://www.proinno-europe.eu/innometrics/page/innovation-union-scoreboard-2010


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

7

Rysunek 1. Innowacyjność przedsiębiorstw województwa łódzkiego Przestrzenne rozmieszczenie firm innowacyjnych

Opracowanie: Tomasz Opach Źródło: Raport o innowacyjności województwa łódzkiego w 2008 r., INE PAN, Warszawa 2009.

Przedsiębiorstwa, które uzyskały najwyższe w województwie mazowieckim indywidualne oceny innowacyjności w Systemie 5A. Zostały ocenione pod względem innowacyjności rynkowej, procesowej, nakładów na innowacyjnych, patentów i kontraktów europejskich. Liderzy innowacyjności w 2008 r. 1. Technitel Polska Klimkiewicz Rodziewicz Sp. j 2. HTLSTREFA S.A. 3. POLFARMEX S.A. Szczegółowe dany i oceny indywidualne firm zawarte są w tabeli pt. Lista najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2008 roku w niniejszym Raporcie. Najbardziej innowacyjne małe i średnie przedsiębiorstwa w 2008 r. 1. Technitel Polska Klimkiewicz Rodziewicz Sp. j 2. Medana Pharma S.A 3. ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. Szczegółowe dany i

oceny indywidualne firm zawarte są w tabeli pt. Lista najbardziej innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2008 roku w niniejszym Raporcie. Informacja o regionalnym systemie innowacji www.rislodzkie.lodz.pl Opracowanie: Joanna Baczko


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

8

Stawia to szczególne wymagania przed administracją samorządową i państwową, które powinny stworzyć nowe ramy dla działalności społecznej oraz gospodarczej. Podstawą powinny być innowacje w sektorze publicznym takie które będą traktować firmę, gospodarstwo domowe i obywatela w ten sposób, że ich potrzeby będą w centrum zainteresowania. Wymaga to zmiany optyki i sięgnięcia do potężnego źródła, jakim jest partnerstwo publiczno-prywatne oraz stworzenia warunków rozwoju tym zespołom, które w innowacjach na wszystkich poziomach życia gospodarczego i społecznego widzą szansę rozwojową. Badania te oparte są na danych przeciętnych i z pominięciem najliczniejszej w Polsce grupy firm mikro nie w pełni są w stanie pokazać istniejące w Polsce struktury innowacyjne . Dostosowane do badania dystansu międzynarodowego tylko częściowo mogą być przydatne dla pełnej diagnozy i znalezienia dróg do innowacyjnego rozwoju2. Zintegrowane wskaźniki innowacyjności i ich składowe stanowią ważną przesłankę dla polityki gospodarczej takiej, która zapewniałaby najlepsze możliwe otoczenie dla innowacyjnych firm. Chodzi w szczególności o konieczność spójnych działań horyzontalnych w sferze edukacji, szkolnictwa wyższego, infrastruktury i gospodarki. Dla osób działających w Polsce i znających jej realia, kwestie instytucjonalne mają bardzo duże znaczenie. Potrzeba, bowiem stworzenia warunków psychologicznych, finansowych i informacyjnych dla zmniejszenia ryzyka innowacyjnego przedsiębiorstwa. Czynniki te nie są w Polsce sprzyjające, o czym świadczy względnie niskie zaangażowanie w procesy rozwojowe. Wyrazem tego są też skargi przedsiębiorstw innowacyjnych na rosnące bariery i to mimo napływu znacznych funduszy z Unii Europejskiej. Czy znaczy to, że rzeczywiście jest tak jak wskazuje statystyka i badania trendów, że pościg za uciekającą czołówką musi zabrać dziesiątki lat? Gdzie doszukiwać się źródeł zmniejszenia dystansu innowacyjnego? Badania makroekonomiczne wskazują, że możliwości stosowania aktywnych polityk fiskalnych są ograniczone, fundusze europejskie też w stosunkowo niewielkim stopniu znajdują swoje odbicie w zmniejszeniu dystansu innowacyjnego. Przeważają, bowiem inwestycje strukturalne, które w niewielkim stopniu przekształcają się na efekty synergiczne związane z tworzeniem wiedzy, jej kumulacją, transferem czy wreszcie transformacją w innowacje produktowe, procesowe, organizacyjne czy marketingowe przynoszące realne dodatnie przepływy finansowe. 2

W pojęciu innowacyjnego rozwoju chodzi o podkreślenie aspektów zrównoważonego rozwoju w układzie zarówno makroekonomicznym i jak i mezoekonomicznym (regionalnym i sektorowym).


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

9

Sukcesy eksportowe niosą z sobą zarówno szanse jak i zagrożenia. Nowe możliwości wiążą się z rosnącym umiędzynarodowieniem i poddaniem gospodarki Polski rosnącej konkurencji. Trudno też nie zwrócić uwagi na przypływy nowych technologii i wiedzy związanej z nowymi produktami. Ciągle jednak w większości sektorów high - tech mamy ujemne saldo handlu zagranicznego. Prawdopodobnie ta tendencja poza nielicznymi sektorami utrzyma się. W szybko globalizującej się gospodarce będzie wprawdzie ciągle zapotrzebowanie na produkty, czy ich komponenty o wysokich walorach użytkowych, spełniające standardy międzynarodowe i konkurujące ceną, ale trudno sobie wyobrazić oparcie na nich przewagi konkurencyjnej kraju, sektora czy regionu w dłuższej perspektywie. Jakie więc są szanse zmniejszenia innowacyjnego dystansu? Wydaje się, że możliwości są znaczne. Należy odblokować ograniczenia innowacyjności oraz stworzyć możliwość aktywizacji w tym obszarze takich podmiotów tworzących podstawy gospodarki Polski jak konsumenci, firmy produkcyjne i usługowe, podmioty składające się na gospodarkę społeczną, uczelnie i jednostki badawcze. Podmioty te występują samodzielnie jak i w strukturach o różnym poziomie złożoności. Mogą być one duże i małe oraz w różnych stadiach rozwoju. Posiadają też różne cechy związane z innowacyjnością. Rozpoznanie tych struktur jest bardzo ograniczone i brak jest sił zainteresowanych poważnymi badaniami w tym obszarze. Bardzo poważnym ograniczeniem w aktywnych działaniach jest istnienie szeregu stereotypów dotyczących sfery innowacji, które opierają się na braku wiedzy o realnych procesach w gospodarce na poziomie mikroekonomicznym. Konieczne jest podjęcie aktywnych działań w kierunku podważenia tych stereotypów dotyczących innowacyjności gospodarki Polski w kontekście wyników badań międzynarodowych nad dystansem innowacyjnym i polskim sektorem innowacyjnym oraz wskazanie na znaczenie podstaw mikroekonomicznych dla urzeczywistnienia wypracowywanej we współpracy ekspertów i przedsiębiorstw innowacyjnych wizji rozwojowej, nazwanej Strategią Innowacji dla Polski. Strategia innowacji dla Polski jest przedsięwzięciem partycypacyjnym, które ma na celu, aby stworzyć warunki aby Polska mogła się znaleźć znalazła się w gronie najbardziej innowacyjnych krajów na świecie do 2020 r. Podmioty uczestniczące w tym ambitnym projekcie uważają, że ten cel jest możliwy do realizacji. Dążymy do takich rozwiązań, które zapewnią, że potencjały innowacyjne firm niezależnie od ich wielkości nie będą tracone. Liczymy, że dzięki identyfikacji firm innowacyjnych a także ich popularyzacji zwiększy się napływ do nich funduszy z Unii Europejskiej oraz ze źródeł prywatnych zarówno krajowych i zagranicznych. Chcielibyśmy, uczestniczyć w tworzeniu wokół nich kapitału społecznego,


10

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

który obok finansowego i wiedzy sprzyjałby innowacyjnej przedsiębiorczości. Warunkiem powodzenia strategii jest umiędzynarodowienie systemu innowacyjnego przy jednoczesnym silnym jego osadzeniu na mikroekonomicznych i regionalnych filarach. Idea Strategii Innowacji dla Polski ma swoje korzenie w badaniach przedsiębiorstw prowadzonych przez zespół badawczy Sieci Naukowej MSN koordynowanej przez Instytut Nauk Ekonomicznych PAN. Badania te prowadzone są od 2005 roku w swoich założeniach miały na celu zidentyfikowanie firm innowacyjnych, wskazanie na ich różnorodność zachowań oraz stworzenie podstaw ich typologii. Prace badawcze miały obok celów poznawczych wymiar utylitarny, chodziło o to, aby uzyskane wyniki badań mogły być od razu wykorzystywane w praktyce gospodarczej. Wynikiem prac obok otrzymywanych wypełnionych ankiet, powiększających się zbiorów danych, analiz oraz opracowań porównawczych było opracowanie systemu indywidualnej informacji o przedsiębiorstwach innowacyjnych3 który może funkcjonować na zasadach publicznego systemu ocen innowacyjności4. System ten łączy w sobie dorobek badawczy w zakresie zintegrowanych wskaźników (composite indicators) z wynikami badań na mikrodanych przedsiębiorstw innowacyjnych. Bardzo ważnymi zaletami praktycznymi opracowanego systemu ocen innowacyjności jest możliwość posługiwania się w procesach decyzyjnych mikrodanymi bez naruszania tajemnicy statystycznej, łączenia danych statystycznych z jawnymi zasobami danych publicznych, diagnozowania typów zachowań innowacyjnych, porównywania poziomu innowacyjności na poziomie firm różnej wielkości także w układzie regionalnym. Rosnące wyzwania przed firmami innowacyjnymi spowodowały dodanie do badań ankietowych5 pytań dotyczących kierunków przemian systemu innowacyjnego w Polsce oraz skutków kryzysu dla firm. Propozycje zgłaszane przez przedsiębiorstwa wskazały na wysoką świadomość firm innowacyjnych, co do pożądanych kierunków przemian otoczenia instytucjonalnego. Uzyskane wyniki stały się inspiracją do zorganizowania seminarium przy 3

W pracach wykorzystano blisko 30-letni dorobek INE PAN w tworzeniu systemów informacji publicznej w oparciu o mikrodane. Najbardziej znanym wynikiem tych badań jest Lista 500 największych polskich przedsiębiorstw, które to przedsięwzięcie realizowane jest od 1984 r.. W 1989 r. Polska była jedynym krajem wśród transformujących się w Europie, która miała publiczną informację o 1500 największych firmach. 4 W dotychczasowych badaniach innowacyjności nie podejmowano prób oceny ryzyka podmiotów gospodarczych choć cząstkowe wskaźniki związane z oceną efektywności gospodarowania zostały uwzględnione 5 Badania ankietowe innowacyjności przedsiębiorstw są prowadzone od 2005 r. przez Sieć Naukową MSN koordynowana przez INE PAN. Ważną częścią ankiety dostępnej corocznie na stronie INE PAN www.inepan.waw.pl są elementy sprawozdań statystycznych GUS z serii PNT przygotowywanych zgodnie ze standardami Community Innovation Survey (CIS) opracowywanych przez Eurostat i OECD, elementy bilansu i rachunku wyników (sprawozdanie GUS F-02) oraz pytań dodatkowych. Większość sprawozdań jest przesyłana do INE PAN dla potrzeb publikacji i przygotowania ocen innowacyjności.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

11

udziale liderów innowacyjności, przedstawicieli środowisk naukowych i administracji publicznej pod tytułem: „Co powinna obejmować Strategia Innowacji dla Polski?” Konferencja wskazała na celowość podjęcia działań w kierunku opracowania partycypacyjnej Strategii Innowacji dla Polski tzn. takiej, która byłby zorientowana

na

stworzenie, jak najlepszych warunków instytucjonalnych sprzyjających indywidualnym strategiom przedsiębiorstw. Winna być ona stale wspierana dynamiczną diagnozą zachodzących przemian w sektorze innowacyjnym w Polsce i na świecie. Potwierdziła celowość działań na rzecz identyfikacji i aktywizacji potencjałów innowacyjnych. Zastosowane

podejście

nawiązuje

do

działań

międzynarodowych

związanych

z

opracowaniem Strategii Innowacji OECD oraz upowszechnieniem najlepszych wzorców wypracowanych na poziomie wiodących w innowacyjności krajów i firm. Tworzy też podstawy analityczno-badawcze oraz metodologiczne dla rozwoju analiz i diagnoz na poziomie regionalnym. Podjęte przedsięwzięcie opiera się na współpracy różnych interesariuszy. Jednak najważniejszą grupą są przedstawiciele Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce opracowywanej od 2005 r. Właściciele, przedstawiciele zarządów tych firm i ich działów badawczo –rozwojowych biorą aktywny udział w kolejnych seminariach i konferencjach z cyklu Strategia Innowacji dla Polski. Reprezentują one firmy patentujące, inwestorów w badania i rozwój, firmy o różnej wielkości zorientowane na innowacje technologiczne, jak i nietechnologiczne. Są wśród nich takie, które działają w sferze produkcji jak i te zorientowane na usługi. Reprezentują różne sektory gospodarki, posiadają siedziby i zakłady umiejscowione lokalnie i w całej Polsce. Część należy do światowych korporacji, które w Polsce uruchomiły swoje centra B+R. Lista 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw obejmuje te z nich, które wysłały swoje ankiety do INE PAN oraz wykazały cechy działalności innowacyjnej i udostępniają publicznie swoje dane. Są tu te które uzyskały patenty z Urzędu Patentowego RP. Są te obecne Krajowym Rejestrze Sądowym, które wykazują zakończone prace rozwojowe. Elitarna grupę stanowią te które uczestniczą w programach ramowych Unii Europejskiej (7 badawczy program ramowy Unii Europejskiej i CIP (Competetiveness and Innovation Framework Program). Są tu też beneficjenci Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Są też i te notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, ktróre wykazują nakłady na B+R. Ważna grupę stanowią firmy, które inwestują w B+R i są obecne w rankingu największych inwestorów w B+R w Europie.


12

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Procesy identyfikacji obejmują firmy, które powstały w ostatnim czasie 6, ale również przedsiębiorstwa o bardzo długiej tradycji7. Przeprowadzone badania wskazują, że firmy innowacyjne mogą podobnie jak wszystkie inne być analizowane ze względu na formy własności. W trakcie swego funkcjonowania podlegają zmianom własnościowym 8. Reprezentują też różne formy organizacyjno – prawne od zakładów osób fizycznych do spółek akcyjnych. Szczególnie istotną grupą firm innowacyjnych są wspomniane spółki akcyjne obecne na Giełdzie Papierów Wartościowych9. Bardzo ważnym obszarem obserwacji jest poziom koncentracji własności jak i źródło pochodzenia kapitału. Jest to zrozumiałe w świetle ścisłego powiązania procesów innowacji z zarządzaniem korporacyjnym. Przeprowadzone badania wskazują, że bardzo istotną grupę firm innowacyjnych w Polsce stanowią przedsiębiorstwa rodzinne. Orientacja na specyficzne aktywa, lepsze niż przeciętne charakterystyki zarządzania w sferze kapitału ludzkiego oraz długookresowa strategia pozwoliła im osiągnąć liczne sukcesy w sferze innowacji. 10 Ich

6

Szczególną grupę stanowią przedsiębiorstwa, które powstają w powiązaniu z ośrodkami akademickimi czy instytutami badawczymi. Są to firmy spin off i spin out tworzone przez studentów, absolwentów czy pracowników naukowych. Wiele znanych polskich firm innowacyjnych działających dziś w skali międzynarodowej powstało w ten sposób. Można wymienić tu firmy Comarch, ADB czy Optopol Technology. W tych przedsiębiorstwach bardziej niż w innych kwestie tworzenia wiedzy, jej przekazu i transformacji w strumienie finansowe jest szczególnie istotne. Identyfikacja wzorców ich działania ma dziś szczególne znaczenie w kontekście licznych problemów związanych z komercjalizacja wiedzy i transferem technologii. Trudne do przecenienia są w tym kontekście działania fundacji Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości, które gromadzą we wszystkich województwach ponad 700 firm studenckich udzielając im wszechstronnej pomocy. Bardzo aktywne działania w obszarze przedsiębiorczości akademickiej zainicjował i prowadzi J.Cieślik z Akademii im. Leona Koźmińskiego w Warszawie. Liczne te działania jeszcze ciągle w ograniczonym stopniu korzystają z potencjałów wynikających z zatrudnienia studentów w firmach o wysokim poziomie innowacyjności zob. szerzej na ten temat T. Baczko, Od diagnozy do strategii Innowacji dla Polski w: Raport o innowacyjności gospodarki Polski w 2009 r., red.T.Baczko, INE PAN, Warszawa 2010, str. 19. 7 Pierwsze analizy dotyczące demografii innowacyjnych firm w Polsce przeprowadził M.Baranowski z Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN. Wskazują one na dominacje wśród firm innowacyjnych tych, które powstały po 1989 r. 8 W krajach przechodzących procesy transformacji firmy innowacyjne często są poddawane przekształceniom własnościowych. Dobrym przykładem są przedsiębiorstwa polskiego przemysłu lotniczego takie jak PZL Mielec, PZL Świdnik i PZL Rzeszów, które przeszły wszystkie fazy restrukturyzacji aby w końcu zostać sprywatyzowanymi i przejętymi przez firmy zagraniczne. Są też przykłady przejmowania przedsiębiorstw należących do Skarbu Państwa przez innowacyjne firmy z kapitałem krajowym. Wiele wyzwań związanych jest z przekształceniami własnościowymi sektora badawczego. 9 Badania spółek akcyjnych inwestujących w B+R prowadzone są systematycznie w ramach Raportów o innowacyjności gospodarki Polski od 2005 r. Badania te wskazują, że co 5-ta spółka giełdowa na GPW w Warszawie wykazuje nakłady na B+R. Analizy prowadzone przez M. Szyla wskazują także na koncentrację sektorową, która świadczy o dużych możliwościach rozwojowych tej grupy firm. Przedsiębiorstwa te niosą nowe potencjały związane z możliwościami wykorzystania rynku kapitałowego. Dalszych badań wymagają ryzyka związane z ich funkcjonowaniem oraz nowe instrumenty sprzyjające transferowi wiedzy i technologii. 10 Badania nad rodzinnymi firmami innowacyjnymi prowadzone są przez A. Chaberskiego. Od 2005 r. publikowane są studia przypadków innowacyjnych firm rodzinnych w Raporcie o innowacyjności gospodarki Polski. Przedstawione zostały kolejno studia przypadku takich innowacyjnych firm rodzinnych jak Duda, Solaris, Comarch, Adamed. W Raporcie za 2009 r. przedstawione zostały przez A. Chaberskiego wyniki badań Pentor International przeprowadzone dla PARP przy współpracy stowarzyszenia Inicjatywy Firm Rodzinnych


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

13

doświadczenia mogą mieć duże znaczenie dla tej najliczniejszej w Polsce grupy firm11. Przedsiębiorstwa innowacyjne różnią się z punktu widzenia prowadzonej strategii. Część z nich działa krótkookresowo, ale wiele z nich to firmy posiadające długookresowe strategie o orientacji międzynarodowej. Wielość typów firm innowacyjnych stanowi bardzo poważne wyzwanie dla badań, ale i dla polityki gospodarczej. Kwestia jak to zrobić aby instrumenty polityki gospodarczej jak programy operacyjne, gwarancje kredytowe czy instrumenty oparte na ulgach podatkowych nie mijały się z autentycznymi potrzebami i trafiały do tych gdzie przyniosą największy zwrot w postaci strumieni finansowych czy też lepszego lub tańszego dostępu do dóbr publicznych jest poważnym wyzwaniem informacyjnym na które współczesna ekonomia nie znalazła w pełni adekwatnych

instrumentów.

Warunkiem

właściwego

gospodarowania

funduszami

publicznymi i prywatnymi jest pomiar zarówno nakładów, efektów jak i identyfikacja podmiotów, gdzie te nakłady dadzą największy zwrot. Potrzebna jest jednocześnie ontologia w ramach, której moglibyśmy podzielić firmy innowacyjne i określić ich charakterystyki. Część tych charakterystyk ma charakter uniwersalny zaś część jest specyficzna dla poszczególnych krajów. Dobitnie

pokazują

to

wyniki

międzynarodowych

badań

porównawczych

przeprowadzone na poziomie mikrodanych12. Rośnie znaczenie działań w sferze niematerialnej. W tym obszarze obserwujemy też coraz więcej innowacji. Znaczenie innowacji w sferze niematerialnej rośnie w warunkach kryzysu, gdy szukamy nowych źródeł wzrostu gospodarczego13. Nie zawsze zdajemy sobie sprawę, że dokonany po 1989 roku przełom gospodarczy w europejskich krajach postkomunistycznych w znacznym stopniu wiązał się z rozwojem usług w sektorze niematerialnym. Powiązanie firm innowacyjnych z tworzeniem, transferem i komercjalizacją wiedzy powoduje znaczny wzrost złożoności populacji firm innowacyjnych. Wymaga, bowiem uwzględniania kwestii gospodarowania wiedzą, tworzenia i aktywizacji wzorców zachowań, powiązań z jednostkami zewnętrznymi w tym z odbiorcami i dostawcami, systemów motywacji do zachowań kooperacyjnych, kwestii uwzględnienia różnych modeli gospodarowania własnością intelektualną od rozwiązań opartych na patentach

11

Wyniki badań firm rodzinnych przedstawione są na stronie http://firmyrodzinne.pl/ Większość z firm rodzinnych to przedsiębiorstwa małe i średnie o dużym potencjale wzrostu. 12 Zob.Innovations in Firms. A Microeconomic Perspective, OECD 2009 13 Zob.Measuring innovation. A New Perspective, OECD 2010


14

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

do form coraz bardziej otwartych z uwzględnieniem podejścia open source i free revealing 14. Istotnym elementem w tych transferach wiedzy i budowie systemów identyfikacji odgrywa popytowy i podażowy charakter innowacji15. Przedstawione charakterystyki firm innowacyjnych, Zidentyfikowane w prowadzonych badaniach na danych jednostkowych, oraz dalsze prace prowadzone w kierunku znalezienia nowych typów zachowań w oparciu o analizowane metodami statystycznymi bazy danych pozwalają na analizy porównawcze, przestrzenne i sektorowe. Jest to bardzo ważne źródło informacji dla wszystkich aktorów procesu innowacyjnego. Bardzo duże znaczenie ma dla władz samorządowych i państwowych, które mają centralną pozycję przy alokacji funduszy publicznych z Unii Europejskiej jak i krajowych. Trudno też przecenić znaczenie informacji ntego typu dla instytucji finansowych i uczestniczących w procesach transferu technologii oraz reprezentantów jednostek wspomagających procesy innowacyjne z sektora usług o wysokim udziale wiedzy(knowledge intensive services–KIS). Raport o Innowacyjności Województwa Mazowieckiego jest zbiorem studiów które stanowią podstawę do działań w zakresie rozwoju Strategii Innowacji dla Polski na szczeblu regionalnym. Raporty mają za zadanie wykazanie, że sektor innowacyjny istnieje w każdym polskim województwie i że stanowi siłę napędową rozwoju gospodarczo-społecznego a jednocześnie natrafia na szereg ograniczeń. Firmy innowacyjne mają swoją wizję jak powinno wyglądać otoczenie w jakim działają lokalnie. Wykazujemy, że w każdym województwie istnieją firmy innowacyjne, inwestorzy w B+R, otrzymujące patenty, posiadające innowacyjne usługi i wyroby. Identyfikacja firm innowacyjnych, przedsiębiorstw które inwestują w badania i rozwój, poosiadają dorobek w zakresie własności intelektualnej jest wielkim potencjałem, z którego umiejętne skorzystanie pozwoli na rozwój dóbr publicznych takich jak zdrowie, edukacja, kultura czy bezpieczeństwo. Powinno wzmocnić mobilność i dostęp do informacji. Raport przygotowany przez zespół badawczy składa się z 2 części. Pierwszą stanowią analizy regionalne a drugą studia mikroekonomiczne oparte o analizy danych jednostkowych. W ramach części analiz regionalnych przygotowanej pod redakcją Małgorzaty Pieńkowskiej na pierwszy plan wysunięte są kwestie porównań regionów. Profesor Leszek Jerzy Jasiński dyrektor INE PAN wskazuje na wielowymiarowość różnic między regionami, prof. Hanna 14

Zob. G.Niedbalska, Ekonomia Free revealing . Nowe podejście do problemu własności intelektualnej, w: Raport o innowacyjności gospodarki Polski w 2009 r., T.Baczko red., INE PAN, Warszawa 2010,s.91-93. 15 Zob. analizy na temat innowacji popytowych i kreowanych przez odbiorcę w artykułach które przedstawili W.Burzyński, N.Grądzka, W. Pander i A.Żołnierski w: Raport o innowacyjności gospodarki Polski w 2009 r., T.Baczko (red.), INE PAN, Warszawa 2010,


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

15

Godlewska Majkowska z SGH analizuje atrakcyjność inwestycyjną województwa w kontekście innowacyjności polskich regionów W. Burzyński z Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur analizuje innowacyjność regionów w Polsce z uwzględnieniem badań porównawczych europejskich. M. Pieńkowska z Sieci Naukowej MSN, podejmuje analizę innowacyjności przedsiębiorstw przemysłowych w świetle badań GUS. G. Niedbalska z Komitetu Naukoznawstwa PAN i Sieci Naukowej MSN przedstawia badania OECD nad czynnikami wzrostu regionów oraz ich implikacje dla polityki gospodarczej i innowacyjnej. Szybko rozwijający się program badań przyszłości typu foresight i ich znaczenie praktyczne w układzie regionalnym przedstawia I. Nowicka radca w Departamencie Strategii Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ważną częścią Raportu o Innowacyjności Województwa jest odniesiona do poszczególnych województw analiza wykorzystania funduszy strukturalnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013 przygotowana przez J. Pęczkowską z Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN. Stanowi ona ważny wkład w ich ocenę oraz wskazanie wyzwań jakie stoją przed kolejnymi okresami programowania w kierunku zwiększenia udziału działań związanych z rozwojem sektora opartego na wiedzy. Dzisiejsze regiony poza fizycznymi powiązaniami w postaci komunikacji kolejowej, czy drogowej posiadają szybko rosnące autostrady wiedzy łączące je z całym światem. Potencjały w tym obszarze można analizować dzięki prezentacji wyników badań bibliometrycznych przygotowanych przez A. Olechnicką i A. Płoszaja z Interregu Uniwersytetu Warszawskiego w cyklu analiz nauka i badania w polskich regionach. Kolejna analiza przedstawiona jest przez M. Maciejczaka i dotyczy dyfuzji innowacji w sektorze rolnym Mazowsza. Obszar innowacyjności w rolnictwie zasługuje na dalszą obserwację i należy do najbardziej strategicznych w rozwoju sektora innowacyjnego w Polsce. Dużym wyzwaniem dla rozwoju sektora innowacyjnego w Polsce jest mało przedsiębiorstw uzyskujących patenty. Prowadzone od 2004 roku badania firm patentujących pozwalają na analizy regionalne. Wyniki tych badań przedstawia studium M. Szyla z Sieci Naukowej MSN na temat struktury regionalnej przedsiębiorstw innowacyjnych patentujących w latach 2004-2008. Ważną rolę w procesie upowszechniania wzorców innowacyjności pełnia organizacje społeczne. Sieć Naukowa MSN podejmuje liczne działania na rzecz współpracy z takimi organizacjami społecznymi jak Naczelna Organizacja Techniczna, Polskie Towarzystwo


16

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Ekonomiczne, czy Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. W niniejszym raporcie chcielibyśmy zwrócić uwagę na tekst P. Deca na temat na działań Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego dla innowacyjności. Chcielibyśmy też zwrócić uwagę czytelników na drugą część Raportu, która przedstawia wyniki zespołu Sieci Naukowej MSN koordynowanej przez Instytut Nauk Ekonomicznych PAN. Zawiera ona analizy mikroekonomiczne oparte na danych ankietowych wysyłanych przez przedsiębiorstwa oraz danych dostępnych publicznie. Część ta zaczyna analiza barier innowacyjności dla województwa przygotowana przez E. Puchałę–Krzywinę z Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN oraz postulatów formułowanych przez przedsiębiorstwa innowacyjne. Kolejna analiza jest przygotowana przez M. Szyla z Sieci Naukowej MSN i dotyczy struktury regionalnej przedsiębiorstw innowacyjnych inwestujących w badania i rozwój w 2008 roku, co ma kluczowe znaczenie dla rozwoju gospodarki opartej na wiedzy. Raport dla województwa zamyka Lista najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w województwie łódzkim w 2008 roku . Jest to druga edycja rankingu na poziomie województwa. Obejmuje ona indywidualne oceny innowacyjności dla poszczególnych przedsiębiorstw oparte na pozycyjnym systemie 5A. Lista najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw województwa powstała dzięki opracowaniu indywidualnych integrowanych indykatorów innowacyjności. Oparte są one wiedzy ekspertów i danych z ankiet oraz źródeł publicznych. Opracowanie pozwala na ocenę działalności innowacyjnej przedsiębiorstwa. Uwzględnia innowacyjność rynkową, procesową, strukturę nakładów na innowacyjność, dorobek w zakresie własności intelektualnej i kontrakty w ramach programów ramowych (7 PR i CIP) oraz programu operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (PO IG). Ranking pozwala więc zidentyfikować regionalnych liderów innowacyjności. Daje też możliwość określenia charakterystyk ich działalności. Lista rankingowa przedstawia poza indywidualnymi ocenami przedsiębiorstw w systemie 5A takie ważne dane jak sprzedaż netto, dynamika sprzedaży, nakłady na badania i rozwój (B+R), intensywność tych nakładów liczoną w stosunku do sprzedaży netto. Przeprowadzone badania kwestionariuszowe oraz statystyczne oparte są na dostępnych publicznie danych jednostkowych przedsiębiorstw z bilansów firm objętych KRS, wykazów firm patentujących UP RP, rejestrów beneficjentów funduszy europejskich przeznaczonych na rozwój innowacyjności oraz danych ze źródeł Komisji Europejskiej. Bardzo duże znaczenie dla rozwoju sektora innowacyjnego ma zapewnienie identyfikacji oraz warunków rozwoju małych i średnich firm innowacyjnych w województwie. Ich wzrost sprzedaży, eksportu i tworzenie miejsc pracy mają bardzo duże


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

17

znaczenie dla rozwoju województwa oraz przyciągnięcia inwestorów krajowych i zagranicznych. W celu obserwacji tych procesów opracowana została

Lista najbardziej

innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw w województwie w 2008 roku. Przedsiębiorstwa innowacyjne w swoich corocznie wysyłanych do Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN wypełnionych kwestionariuszy Sieci Naukowej MSN koordynowanej przez INE PAN w postaci elektronicznej opisują swoje najbardziej innowacyjne produkty i usługi co ma wpływ na ich oceny innowacyjności. Lista innowacyjnych produktów

w

porządku alfabetycznym w województwie na podstawie ankiet przedsiębiorstw przesłanych w 2009 roku zawarta jest w prezentowanym raporcie . W województwie łódzkim skupiona jest znaczna część potencjału instytutów badawczych zarówno nauk podstawowych jak i o charakterze aplikacyjnym. Stanowią one bardzo ważną część sektora innowacyjnego województwa. Listę tych jednostek badawczych na podstawie źródeł OPI w Warszawie zawarto w Raporcie aby pomóc firmom w nawiązaniu z nimi kontaktu z jednej oraz dla pokazania potencjału jakim dysponują. Warto też zainteresować się wybranymi definicjami pojęć oraz Słownikiem do Listy najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w województwie w 2008 roku, przygotowanym przez zespół w składzie T..Baczko, E. Puchała-Krzywina, M. Szyl, który daje wgląd w zastosowaną metodologię badań. Raport kończy Lista alfabetyczna ocenionych pod względem innowacyjności przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2008 r. oraz spisy rysunków i tabel. Na zakończenie Raportu znajduje się przygotowana przez Michała Baranowskiego Informacja o Instytucie Nauk Ekonomicznych PAN. Na koniec chciałbym podziękować całemu zespołowi ekspertów, którzy przygotowali Raport. Praca ta byłoby niemożliwe bez zainteresowania ze strony przedsiębiorstw innowacyjnych z województwa mazowieckiego, które coraz częściej wysyłają nam swoje wypełnione ankiety. Raport rozpoczyna ramka 1 z mapką firm innowacyjnych regionu16. Liczymy na to, że nasze wspólne działania: przedsiębiorstw, instytutów badawczych, organizacji społecznych oraz władz państwowych i samorządowych przyczynią się do zapełnienia przestrzeni nowymi atrakcyjnymi firmami. Mamy też nadzieję, że regionalni liderzy innowacyjności znajdą swoich naśladowców i uzyskają kolejne fazy rozwoju w skali krajowej i międzynarodowej.

16

Mapka ta powstała w ramach projektu Sieci Naukowej MSN. Jego wynikiem jest Mapa Innowacyjnych Firm, która zwiera dane z poprzedniego Raportu o Innowacyjności Województwa Mazowieckiego zob. www.inepan.waw.pl/innowacje/


18

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

ANALIZY REGIONALNE


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

19

Leszek Jerzy Jasiński Instytut Nauk Ekonomicznych

WIELOWYMIAROWOŚĆ RÓŻNIC MIĘDZY REGIONAMI Przystępując do zwięzłego omówienia tematu powinniśmy uczynić kilka uwag wstępnych. Są one bardzo ważne dla wypracowania sobie ogólnego poglądu na skalę zróżnicowania poszczególnych części kraju oraz regionów należących do odmiennych państw. Po pierwsze, wyniki analizy regionalnej przy użyciu materiału statystycznego pozostają istotnie zależne od przyjętego podziału administracyjnego kraju. W państwach członkowskich Unii Europejskiej istnieje ogólna reguła wyodrębniania regionów w systemie NUTS (Nomenclature of Statistical Territorial Units, Nomenclature des Unites Territoriales, nomenklatura statystycznych jednostek terytorialnych). Niewątpliwie bardzo ułatwia ona prowadzenie porównań międzynarodowych, co nie było głównym powodem jej wprowadzenia, nie rozwiązuje jednak tego problemu w sposób całkowity. Po drugie, relacje międzyregionalne zmieniają się powoli, potrzeba dość dużo czasu, by między częściami kraju dokonały się wyraźne zmiany poziomem PKB na mieszkańca. Szersze badania sytuacji regionalnej wymagają zebrania materiału z wielu krajów, opóźnienia w publikacjach statystycznych sięgają nierzadko trzech lat. W świetle powolnego przebiegu procesów zmian takie opóźnienie nie musi być dużą przeszkodą. Zagadnieniem odrębnym jest przeciwstawienie sobie spójności ekonomicznej i spójności społecznej. Rozwój zrównoważony kraju lub ugrupowania integracyjnego sprowadza się do pogodzenia ze sobą trzech pożądanych zjawisk ekonomiczno-społecznych: rozwoju ekonomicznego, spójności społecznej i ochrony środowiska. Rozwój ekonomiczny jest rozumiany jako wzrost PKB. Wysuwa się postulat szybkiego wzrostu gospodarczego. Spójność społeczna polega na zbliżeniu się do siebie w różnych krajach i regionach wskaźników rozwoju społeczno-ekonomicznego, takich jak stan infrastruktury technicznej i społecznej, poziom życia i wielkość bezrobocia. Istnieją

dwa

sposoby

rozumienia

spójności

(kohezji):

podejście

nazywane

ekonomicznym i społecznym. W pierwszym przypadku porównuje się poziom ogólnej aktywności gospodarczej, najczęściej PKB na mieszkańca, w poszczególnych regionach, składających się na dany kraj lub grupę krajów. Inne aspekty analizy na gruncie tego podejścia pomija się. W drugim przypadku przedmiotem badania są wybrane wskaźniki


20

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

rozwoju społecznego lub społeczno-ekonomicznego takie jak stan infrastruktury gospodarczej lub wyrażony liczbowo poziom życia. Analiza spójności socjalnej będzie zatem koncentrować się na zjawiskach zachodzących na rynku pracy, na warunkach życia mieszkańców i technicznych możliwościach prowadzenia działalności gospodarczej. Kohezja ekonomiczna stanowi przedmiot stałych analiz, ale nie jest i nie powinna być celem zasadniczym polityki gospodarczej. Unia Europejska promuje triadę celów: wzrost gospodarczy, który może przyczyniać się do narastania różnic w dochodach, podobieństwo między krajami i regionami w świetle podstawowych wskaźników jakości życia oraz zachowanie dobrego stanu środowiska przyrodniczego. Budując ogólną formułę rozwoju nie żąda się zrównania dochodów między ludźmi, zawodami, krajami i regionami, ale zabezpieczenia przyzwoitych warunków życia. Postulatem staje się jedynie spójność społeczna, a nie spójność ekonomiczna, czyli zbieżność poziomu dochodów na mieszkańca. Powodów, dla których powstają nierówności dochodowe jest wiele, co oznacza, że przeciwdziałanie im nie jest proste. Stanowią one, przede wszystkim, naturalny skutek działania mechanizmu rynkowego: pewne produkty, usługi, zawody i umiejętności są w danym czasie w cenie, inne nie. Relacja między popytem a podażą nie jest stała, co powoduje ruch cen. Zmiany popytu i podaży są następstwem występowania najróżniejszych zjawisk i procesów. I tak występuje pewna korelacja między zdolnościami człowieka a jego dochodami i posiadanym bogactwem. Nie zawsze okazuje się ona wielka.17 Bardziej znaczący wydaje się związek między dochodami a wykształceniem: istnieje pogląd głoszący, że po 1980 roku zwiększył się na świecie popyt na ludzi wykształconych, których dochody poszły w górę, natomiast dochody pozostałych pracowników ustabilizowały się. Pewne znaczenie, o czym słyszymy często, mają takie czynniki jak płeć i kultura. Głośna w ekonomii teoria Simona Kuznetsa głosi, że skala nierówności przy niskich dochodach na mieszkańca jest większa niż przy dochodach wyższych. Zależność między zróżnicowaniem dochodów a dochodem per capita daje się opisać przy pomocy odwróconej paraboli (odwróconej litery U): jest to krzywa najpierw rosnąca, a później malejąca. Oznacza to, że nasilające się początkowo różnice zaczynają maleć po dojściu społeczeństwa do odpowiednio wysokiego dochodu na jednostkę. Teoria ta jest krytykowana, przeczy jej współczesne doświadczenie wielu krajów. W przeszłości łatwiej było znaleźć jej

17

Lynn R., Vanhanen T.: IQ and the Wealth of Nations, Praeger, Westport 2002.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

21

potwierdzenie, szczególnie w społeczeństwach przechodzących od gospodarki w dużym stopniu agrarnej do przemysłowej. Teoria zagęszczania się bogactwa (wealth condensation) wskazuje na łatwe powiększanie się korzyści ekonomicznych podmiotów już bogatych. Dzieje się tak, ponieważ osoby fizyczne i przedsiębiorstwa zamożne oszczędzają więcej, co przy stopie dochodowości, relacji dochodów do zasobów, takiej samej dla wszystkich podmiotów daje większe efekty lepiej sytuowanym już na starcie. Nierówności dochodowe są uznawane, nie przez wszystkich, za konieczny bodziec dla wzrostu gospodarczego. Jako warunek utrzymania wysokiej jakości pracy postrzega się również bezrobocie. Pojawiają się teorie głoszące pozytywny wpływ na rozwój gospodarki światowej, różnic między krajami. Odmienna struktura gospodarki, odmienny poziom dochodów na mieszkańca i odmienna sytuacja makroekonomiczna, słowem – zróżnicowanie rozwojowe, uznaje się za czynnik sprzyjający bogatym i biednym.18 Różnice dochodowe tłumaczy się także rozkładem własności w społeczeństwie. Jest to trafne tylko do pewnych granic, na przykład wielu właścicieli przedsiębiorstw, przede wszystkim jednoosobowych, nie uzyskuje wysokich, regularnych dochodów.19 Unia Europejska odwołuje się w swoich dokumentach programowych do koncepcji rozwoju zrównoważonego.20 Przyjrzyjmy się temu pojęciu. Rozwój zrównoważony sprowadza się do pogodzenia ze sobą trzech pożądanych zjawisk ekonomiczno-społecznych: rozwoju ekonomicznego, spójności społecznej i ochrony środowiska. Rozwój ekonomiczny jest rozumiany jako wzrost produktu krajowego brutto, mówiąc o rozwoju postuluje się szybki wzrost gospodarczy. Spójność (inaczej kohezja) społeczna polega na zbliżeniu się do siebie w różnych krajach lub regionach wskaźników rozwoju społeczno-ekonomicznego, takich jak stan infrastruktury technicznej i społecznej, poziom życia i wielkość bezrobocia.21 Istotne jest to, że budując ogólną formułę rozwoju nie żąda się zrównania dochodów w wymiarach międzyludzkim, wewnątrz Unii, międzyregionalnym i między zawodami, wskazuje się jedynie potrzebę zabezpieczenia przyzwoitych warunków życia. Postulatem staje się spójność społeczna, a nie spójność ekonomiczna, czyli zbieżność poziomu dochodów na mieszkańca. 18

Zróżnicowanie rozwoju jako impuls prorozwojowy w gospodarce światowej, Żukrowska K. (red.), SGH, Warszawa 2008. 19 Oblicza nierówności społecznych, Klebaniuk J. (red.), t.1 i 2, Eneteia, Warszawa 2007. 20 W czerwcu 2001 roku Rada Europejska na posiedzeniu w Gothenburgu przyjęła Strategię Rozwoju Zrównoważonego Unii Europejskiej (European Union Sustainable Development Strategy). Została ona odnowiona na kolejnym szczycie Unii Europejskiej w czerwcu 2006 roku w Brukseli. 21 Pojęcie to bywa czasem rozumiane szerzej i oznacza sytuację, kiedy większość społeczeństwa respektuje prawa, prawa człowieka i porządek społeczny.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

22

Istnieją teorie optymalnego poziomu nierówności, wyjaśniające, jaka skala różnic najlepiej służy wzrostowi gospodarczemu. Zdaniem G. A. Cornia i J. Courta na wzrost wpływa niekorzystnie współczynnik Gini kształtujący się poniżej 0,25 i powyżej 0,40, czyli zdecydowanie małe i duże rozbieżności dochodowe.22 R. Barro uważa, że nierówności osłabiają procesy wzrostu w krajach biednych, ale ułatwiają w bogatych. W Polsce P. Kumor i J. J. Sztaudynger doszli do wniosku, że istniejące różnice dochodowe są nadmierne z punktu widzenia procesów wzrostu.23 Historia uczy, że osiągnięcie równości w dochodach, tym bardzie materialnej równości między ludźmi, wymaga użycia przemocy.24 Tylko w ten sposób można próbować zneutralizować procesy naturalnego różnicowania się pozycji poszczególnych jednostek i grup ludzi. Zapowiedzi osiągnięcia równości kończyły się niepowodzeniem, w szczególności ustrój komunistyczny przekreślał podział społeczeństwa na klasy, ale jego nieodłączną cechą stała się faktyczna klasa rządząca, nomenklatura. Ekonomia marksistowska głosiła, że kapitalizm jest skazany na nieuchronną zagładę z powodu działania prawa malejącej stopy zysku, na co remedium był wzrost wyzysku klasy robotniczej. Miało to prowadzić do rosnącego ubóstwa i koncentracji kapitału, a następnie do rozsadzenia kapitalizmu od wewnątrz. Tak się nie stało, z czego nie wynika, że problem nierówności dochodowych przestał stanowić wyzwanie. Egalitarystyczne pomysły Platona i Morusa wspomina się jako utopie. Przedmiotem dyskusji pozostaje to, czy Morus w swojej Utopii propagował skrajną równość, czy chciał zbudować krzywe zwierciadło rzeczywistości swojego czasu.25 Amerykańskie powiedzenie głosi, że są na tym świecie dwie rzeczy pewne: śmierć i podatki. Trzecią rzeczą pewną wydają się być różnice dochodowe. Prześledźmy teraz sytuację w państwach członkowskich Unii Europejskiej pod względem niektórych miernikiem spójności ekonomicznej i w mniejszym stopniu, społecznej. Pełny przegląd takich wskaźników wymagałby napisania całej książki. Z analizy tej płynie generalny

wniosek

o

niewystępowaniu

w

Polsce

zróżnicowania

wewnętrznego,

międzyregionalnego znacząco większego niż w innych krajach UE. Naturalnie, ogólnie niższy

22

Cornia G. A., Court J.: Inequality, growth and Poverty in the Era of Liberalization and Globalization, World Institute of Development Economics Research, Helsinki 2001. 23 Kumor P., Sztaudynger J. J.: The Optimal Inequality of Earnings - the Econometric Analysis, Comparative Economic Research, 2007. 24 Pipes R.: Komunizm, Świat Książki, Warszawa 2008, s.165. 25 Kenny A.: Krótka historia filozofii zachodniej, Prószyński, Warszawa 2005, s.197.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

23

poziom PKB per capita w skali całego kraju na tle naszych partnerów może łatwo prowadzić do obiegowego przekonania o istnieniu w Polsce różnic szczególnie dużych.26 Tabela 1 przedstawia rozmiary PKB per capita w niektórych regionach krajów Unii na tle przeciętnej dla całego ugrupowania. W poszczególnych krajach wybraliśmy regiony ważne, w tym najbogatsze i najbiedniejsze. Tabela 1. PKB per capita po uwzględnieniu siły nabywczej walut w 2005 r. w wybranych regionach krajów UE, przeciętna unijna = 100,0 Regiony BELGIA, Bruksela REPUBLIKA CZESKA, Praga NIEMCY, Stuttgart Górna Bawaria Berlin Hamburg Meklemburgia-Przedpomorze Hanower Düsseldorf Kolonia Chemnitz Estonia GRECJA, Epir Grecja Zachodnia Attyka HISZPANIA, Galicja Kraj Basków Madryt Estremadura Katalonia FRANCJA, Île de France Północ - Pas-de-Calais Lotaryngia Alzacja Franche-Comté Korsyka Gujana Francuska WŁOCHY, Lombardia

PKB p.c. 240,5 160,3 138,7 165,6 98.,5 202,1 78,3 112,8 128,5 117,1 79,6 62,9 68,7 59,1 131,1 84,2 130,8 133,9 69,7 122,1 172,6 88,6 92,5 105,4 97,0 88,7 50,5 136,5

Regiony Trydent – Górna Adyga Lacjumo Kampania Apulia CYPR ŁOTWA LITWA LUKSEMBURG WĘGRY, Węgry Środkowe Północ Wielkiej Niziny MALTA HOLANDIA, Groningen AUSTRIA, Burgenland Wiedeń Salzburg Tyrol POLSKA, Mazowieckie Lubelskie PORTUGALIA, Północ Lizbona RUMUNIA, Bukareszt Południowy Zachód Oltenia SŁOWACJA, Kraj Bratysławski SZWECJA, Sztokholm W. BRYTANIA, Inner London Outer London Irlandia Północna Walia Zachodnia

PKB p.c. 136,7 127,9 66,9 68,1 92,6 49,9 53,2 264,3 104,9 40,9 77,4 164,0 88,7 177,6 142,7 133,1 81,2 35,0 59,8 106,3 74,8 28,1 147,9 172,2 302,7 108,5 97,0 79,0

Źródło: opracowanie własne na podstawie www.eurostat.ec.europa.eu

Tabela 2 prezentuje jeden z wielu wskaźników spójności społecznej: współczynnik zmienności

stopy

zatrudnienia

(przeciwieństwo

stopy

bezrobocia)

w

ujęciu

międzyregionalnym. Daje to obraz skali zróżnicowania stopy zatrudnienia w poszczególnych 26

Jasiński L. J.: Spójność ekonomiczna regionów Polski na tle krajów Unii Europejskiej, INE PAN, Warszawa 2005.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

24

krajach. Jeżeli wskaźnik ten jest zerem, wtedy stopy te są we wszystkich regionach takie same, jego wzrost oznacza rosnącą rozbieżność sytuacji na rynku pracy w poszczególnych krajach. Tabela 2. Dyspersja stopy zatrudnienia w wybranych krajach Unii Europejskiej w 2006 r. Kraj Austria Belgia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Niemcy Polska

Dyspersja 3,4 8,7 5,4 7,6 3,7 7,8 2,2 5,2 5,1

Kraj Portugalia Rumunia Republika Czeska Słowacja Szwecja Wielka Brytania Węgry Włochy UE (27 państw)

Dyspersja 3,1 3,6 5,2 8,6 2,9 5,5 9,1 16,0 11,4

Źródło: zob. www.eurostat.ec.europa.eu

Kolejnym wskaźnikiem jest relatywny poziom zagrożenia ubóstwem. Dane dla krajów UE w 2006 roku przedstawia tabela 3. Wskaźnik ten wyznacza się jako różnicę między progiem ubóstwa a medianą (wartością środkową) dochodu osób znajdujących się poniżej tego progu, wyrażoną jako odsetek tego progu. Miernik ten nie powinien przyjmować rozmiarów wysokich. Jak widzimy, różnice między krajami Unii istnieją, ale nie są zbyt wielkie. Tabela 3. Relatywny poziom zagrożenia ubóstwem w krajach UE w 2006 r. w procentach Kraj Austria Belgia Bułgaria Cypr Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Irlandia Litwa Luksemburg Źródło: zob. www.eurostat.ec.europa.eu

Odsetek 15 19 17 19 17 22 14 19 26 26 17 16 29 19

Kraj Łotwa Malta Niemcy Polska Portugalia Republika Czeska Romania Słowacja Słowenia Szwecja Węgry Wielka Brytania Włochy UE (25 państw)

Odsetek 25 21 20 25 23 17 23 20 19 22 24 23 24 22


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

25

W kolejnym zestawieniu przedstawiamy relację PKB na mieszkańca w regionie najsilniejszym gospodarczo i w regionie najsłabszym. W tym miejscu należy podkreślić, że wyniki analizy regionalnej pozostają istotnie związane z podziałem administracyjnym kraju, gdyby podział niektórych krajów był inny, uzyskalibyśmy zupełnie inne rezultaty. Tabela 4. PKB per capita maksymalny do minimalnego w regionach w krajach UE Kraj \ rok

Relacja

Współczynnik zmienności

2002

2006

2002

2006

Belgia

11,55

11,28

0,60

0,60

Bułgaria

3,61

5,00

0,66

0,79

Republika Czeska

2,71

2,79

0,39

0,40

Dania

3,68

4,01

0,53

0,56

Niemcy

14,22

14,60

0,68

0,68

Irlandia

4,76

4,32

2,24

2,25

Grecja

36,27

38,19

1,61

1,68

Hiszpania

140,42

136,39

1,08

1,08

Hiszpania bez terytoriów pozaeuropejskich

25,35

25,37

0,98

0,98

Francja

187,55

191,08

1,42

1,42

Francja bez departamentów zamorskich

84,74

77,23

1,28

1,28

Włochy

86,67

84,70

1,04

1,04

Węgry

6,28

7,26

0,96

1,02

Holandia

13,94

12,53

0,81

0,81

Austria

12,06

11,98

0,71

0,69

Polska

9,21

9,82

0,78

0,81

Portugalia

18,63

17,84

0,98

0,97

Rumunia

2,44

2,67

0,28

0,34

Słowenia

1,21

1,25

0,13

0,16

Słowacja

1,50

1,76

0,19

0,27

Finlandia

86,57

87,81

1,11

1,11

Szwecja

7,27

7,92

0,65

0,67

Wielka Brytania

26,55

25,03

0,82

0,85

Dla krajów Estonia, Cypr, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta – brak danych. Źródło: obliczenia własne na podstawie różnych publikacji Eurostatu.

Na koniec przedstawimy pomiar zróżnicowania stóp bezrobocia w krajach UE. Wielkość ta jest ważnym elementem badania spójności społecznej, a nie ekonomicznej, na jej uwzględnienie w tej prezentacji zdecydowaliśmy się ponieważ ma ona bardzo duże znaczenie z różnych punktów widzenia.


26

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Tabela 5. Dyspersja regionalnych stóp bezrobocia (NUTS-2) w krajach UE w 2002 i 2007 r.27 Kraje

2002

2007

UE (27 krajów)

13,2

11,1

UE (15 krajów)

12,4

10,5

Strefa euro (13 krajów)

12,1

10,8

Belgia

8,0

8,6

Bułgaria

bd

7,1

Republika Czeska

5,6

4,6

Niemcy

5,7

4,8

Grecja

3,8

3,5

Hiszpania

9,3

7,5

Francja

8,0

6,6

Włochy

16,7

16,3

Węgry

9,4

9,7

Holandia

2,2

2,2

Austria

2,5

3,8

Polska

7,3

4,5

Portugalia

3,8

3,3

Rumunia

3,2

4,6

Słowacja

7,3

8,3

Finlandia

6,7

5,6

Szwecja

4,6

2,4

Wielka Brytania

6,6

5,4

bd – brak danych Źródło: zob. www.epp.eurostat.ec.europa.eu (strony Europejskiego Urzędu Statystycznego).

27

W zestawieniu pominięto kraje, w których w tej analizie nie wyróżniono regionów NUTS2 lub było ich bardzo niewiele.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

27

Hanna Godlewska-Majkowska Szkoła Główna Handlowa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Instytutu Przedsiębiorstwa

ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA A INNOWACYJNOŚĆ POLSKICH REGIONÓW – WYNIKI BADAŃ 2009 R. WOJEWÓDZTWO ŁÓDZKIE Każda inwestycja wiąże się z podejmowaniem decyzji dotyczącej miejsca prowadzenia działalności. Poszukując lokalizacji inwestor dokonuje różnych analiz, pozwalających na porównywanie cech poszczególnych potencjalnych miejsc. W zależności od skali planowanej inwestycji przedmiotem rozważań jest region świata, państwo, region, rejon. Płaszczyzny analityczne przeplatają się a proces decyzyjny utrudnia duża różnorodność warunków lokalizacji szczegółowej w regionach/rejonach. W warunkach kryzysu podejmowanie decyzji inwestycyjnych jest szczególnie istotne, gdyż chybiona inwestycja może przynieść stratę, bardzo trudną do nadrobienia ze względu na utrudniony dostęp do kapitału obcego. Dlatego niezbędne jest wypracowanie narzędzi pozwalających na dokonanie preselekcji różnych wariantów lokalizacyjnych bez konieczności dokonywania w każdym przypadku wizji lokalnej. Do narzędzi ułatwiających podejmowanie decyzji lokalizacyjnych, jak i kształtowania lokalizacji przez władze samorządowe służą wskaźniki potencjalnej i rzeczywistej atrakcyjności inwestycyjnej.28 Ich konstrukcja nawiązuje do kluczowych walorów lokalizacyjnych, które mogą w odniesieniu do konkretnego rodzaju działalności zamienić się w źródło przewag konkurencyjnych inwestora dzięki niskim kosztom prowadzenia działalności gospodarczej, korzystnym warunkom zaopatrzenia w czynniki produkcji czy dogodnemu położeniu względem rynków zbytu. Wskaźniki potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej mają na celu sprowadzenie do wspólnego mianownika różnych cech specyficznych dla danego miejsca, które wywierają wpływ na funkcjonowanie firm w danym miejscu. Szczególnie istotne znaczenie ma wskaźnik potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej, oparty na szerokim zestawie cech diagnostycznych (PAI2), który ma zastosowanie w 28

Szerzej na ten temat: Atrakcyjność inwestycyjna regionów Polski a kształtowanie lokalnych i regionalnych specjalizacji gospodarczych, red. nauk. H. Godlewska-Majkowska, Szkoła Główna Handlowa - Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2009 oraz Atrakcyjność inwestycyjna polskich regionów. W poszukiwaniu nowych miar, red. nauk. H. Godlewska-Majkowska, Szkoła Główna Handlowa - Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2008.


28

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

analizach atrakcyjności i konkurencyjności regionów szczebla wojewódzkiego. Jest to szczególnie cenne w analizach regionów szczebla NUTS II w perspektywie europejskiej. Wskaźniki są wyznaczane na podstawie metody wagowo-korelacyjnej, umożliwiającej wyznaczenie wag zmiennych pseudojednocechowych na podstawie cech rozkładu statystycznego, dzięki czemu następuje minimalizacja subiektywizmu ocen końcowych. Przyjęta metoda pozwala na zminimalizowanie wpływu subiektywnej oceny autora na wyniki końcowe, uwzględniając jednocześnie niejednakowy wpływ poszczególnych zmiennych na wielkość wskaźnika końcowego. Odpowiada to w większym stopniu rzeczywistości, niż w przypadku pominięcia rang poszczególnych zmiennych cząstkowych. Obliczone wartości syntetycznego wskaźnika pseudojednocechowego są podstawą podziału zbioru jednostek przestrzennych na klasy A-F, których zakres został wyznaczony przez lewostronnie domknięte przedziały o następujących dolnych granicach: Klasa A: Av + S(x), Klasa B: Av + 0,5S(x), Klasa C: Av, Klasa D: Av – 0,5S(x), Klasa E: Av-S(x), Klasa F: 0, gdzie: Av – średnia arytmetyczna, S(x) – odchylenie standardowe. W wyniku zastosowania w roku 2009 metody wagowo-korelacyjnej włączono do wskaźnika końcowego PAI2 GN następujące mikroklimaty z wagami: 0,8040 - dla mikroklimatu zasobów pracy, 0,6034 - dla infrastruktury technicznej, 0,1829 - dla infrastruktury społecznej, 0,7004- dla społecznego, 0,8881 - dla rynkowego i innowacyjności.29 Dzięki zastosowaniu tej metody, w oparciu o dane za rok 2007 województwo dolnośląskie uzyskało klasę A potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej (por. tab. 1 i rys. 1).

29

Dla porównania, wskaźnik PAI2_GN wyznaczony dla 2002 r. miał następujące wagi: 0,5643 - dla mikroklimatu zasobów pracy, 0,7653 - infrastruktury technicznej, 0,5926 – infrastruktury społecznej, 0,8768 społecznego, 0,9060 - rynkowego, 0,6547 – innowacyjności.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

29

Tabela 1. Oceny mikroklimatów tworzących wskaźnik PAI2_GN według województw w 2007 r. Województwo

B D E D C C A E E E C A E E C D

C D D E D A A F C F C C D D B F

Administracja

Innowacyjny

A E D C D D A D C E C F F C C C

Rynkowy

B F C B C A D D F D C F C F D B

Syntetyczny

A D F D C C C C F F B A E E C B

Społeczny

C C C B C C A F D F B D D D A C

Infrastruktura społeczna

Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie

Infrastruktura techniczna

Zasoby pracy

Mikroklimat

A D E D D B A F D F C B F D B D

A E F C D D A E F E B D D C E B

Źródło: Innowacyjność jako czynnik wzrostu atrakcyjności inwestycyjnej regionów, praca zbiorowa pod red. H. Godlewskiej-Majkowskiej, Studia i Analizy Instytutu Przedsiębiorstwa, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2010, praca w druku.

Innowacyjność stanowi zatem razem z mikroklimatami rynku zbytu i zasobów pracy wiodące czynniki, decydujące o atrakcyjności inwestycyjnej regionów. Wskaźnik ten z uwagi na szczupłość danych dla całej gospodarki tworzą trzy podstawowe składniki tj.: zatrudnienie w sferze B+R (w EPC30) w przeliczeniu na 1.000 aktywnych zawodowo, nakłady faktycznie poniesione

na

sferę

badawczo-rozwojową

w

przeliczeniu

na

1.000

podmiotów

zarejestrowanych w systemie REGON oraz linie produkcyjne zautomatyzowane na 1.000 podmiotów gospodarczych.

30

Ekwiwalent pełnego czasu pracy – jednostki przeliczeniowe służące do ustalania faktycznego zatrudnienia w działalności B+R. Jeden ekwiwalent pełnego czasu pracy (EPC) oznacza jeden osobo-rok poświęcony wyłącznie na działalność B+R. GUS: Nauka i technika w 2007 r., Informacje i opracowania statystyczne, Warszawa 2009.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

30

Rysunek 1. Potencjalna atrakcyjność polskich województw w 2007 r.

Źródło: Innowacyjność jako czynnik wzrostu atrakcyjności inwestycyjnej regionów, praca zbiorowa pod red. H. Godlewskiej-Majkowskiej, Studia i Analizy Instytutu Przedsiębiorstwa, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2010, praca w druku.

Województwo łódzkie odznaczało się stosunkowo wysokimi nakładami na działalność badawczo-rozwojową w przeliczeniu na 1.000 podmiotów zarejestrowanych w systemie REGON. W roku 2007 wyniosły one 1.547.687 zł (Polska analogicznie: 1.810.561 zł).31 W analizowanym okresie na 1.000 aktywnych zawodowo w gospodarce narodowej przypadało 3,2 osób pracujących w działalności B+R (w EPC), podczas gdy przeciętnie w Polsce wskaźnik ten osiągnął 4,5 osoby. Pod względem automatyzacji procesów produkcyjnych województwo nie wyróżniało się pozytywnie, gdyż w roku 2007 na 1.000 podmiotów gospodarczych przypadały 2,67 linii produkcyjnych automatycznych, Polska analogicznie 3,36. Województwo łódzkie znane ze swojej przemysłowej tradycji powinno nadal działać w kierunku wspierania innowacyjności przemysłu poprzez wzrost technicznego uzbrojenia pracy w nowoczesne elementy takie jak: linie produkcyjne automatyczne, linie produkcyjne sterowane komputerem, centra obróbkowe; obrabiarki laserowe sterowane numerycznie oraz roboty i manipulatory przemysłowe, tak aby niekształtowany się poniżej przeciętnej.

31

Zaprezentowane wskaźniki obliczono w oparciu o dane z Banku Danych Regionalnych (data pobrania 5.06.2010 r.), a w części dotyczącej działalności innowacyjnej średnich i dużych przedsiębiorstw miary zaczerpnięto z publikacji GUS: Nauka i technika w 2007 r., Informacje i opracowania statystyczne, Warszawa 2009, s. 139.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

31

Istotne byłoby aby rósł udział przedsiębiorstw, które poniosły nakłady inwestycyjne na działalność innowacyjną. W województwie łódzkim takie nakłady ponosiło zaledwie co czwarte przedsiębiorstwo32 (Polska: 31,8%).

32

Wprawdzie w województwie łódzkim tylko co czwarte przedsiębiorstwo ponosi nakłady na działalność innowacyjną, ale ich średnia wysokość to 10.558,2 tys. zł, podczas gdy średnio w Polsce to 7.068,5 tys. zł.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

32

Wojciech Burzyński Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur

INNOWACYJNE REGIONY W POLSCE – ELEMENTY ANALIZY I OCENY Podstawowe dane statystyczne Dane statystyczne o działalności innowacyjnej w regionach publikowane są przez Główny Urząd Statystyczny według podziału administracyjnego kraju, odpowiadającego województwom jako jednostkom terytorialnym NUT2 i pochodzą z Rocznika Statystycznego Województw. Oprócz danych wybranych do prezentowanej analizy, innowacje w regionach charakteryzowane są przez GUS także m.in. przez strukturę zatrudnienia w działalności B+R według poziomu wykształcenia, strukturę przedsiębiorstw według rodzajów wprowadzanych innowacji, wskaźnik środków automatyzacji procesów produkcyjnych w przemyśle, a także strukturę przedsiębiorstw według celu i sposobu korzystania z Internetu (połączenia przez łącze szerokopasmowe, modem analogowy, łącze bezprzewodowe, własna strona) – jako element informacji o społeczeństwie informacyjnym. Do analizy wybrano dane ilustrujące trzy obszary: warunki podejmowania działalności innowacyjnej: (zatrudnienie), zakres prowadzonej działalności (nakłady) oraz wyniki działalności innowacyjnej (przychody netto ze sprzedaży produktów nowych lub istotnie ulepszonych).

Wskazane

zostały

minimalne

i

maksymalne

wartości

wybranych

wskaźników.33 Dane dotyczące działalności innowacyjnej prezentuje tabela 1 i tabela 2.

33

Zob. Burzyński W.: Benchmarking knowledge-based economy in Finland, Switzerland, Netherlands and Poland, Discussion Papers no. 86, Foreign Trade Research Institute, Warsaw 2004. Chojnicki Z., Czyż T.: Poland on the Road to a knowledge-based economy: A regional approach (in:) Recent advances in urban and regional studies (ed.) Ryszard Domański, Polish Academy of Sciences, Committee for space Economy and Regional Planning, Warsaw 2003.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

33

Tabela 1. Zatrudnienie oraz nakłady na działalność badawczą i rozwojową, 2008 r. Region województwo

Struktura nakładów na działalność B+R, według źródeł finansowania budżet podmiotów państwa gospodarczych

Struktura zatrudnienia w działalności B+R pracownicy technicy naukowoi pracownicy badawczy równorzędni %

POLSKA Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie

81,4 86,4 85,1 86,3 90,6 85,8 87,9 76,3 85,5 81,7 89,3 85,6 81,3 90,2 91,8 70,2 83,4

9,7 9,4 8,0 8,2 3,7 6,1 7,8 12,1 7,2 14,5 6,6 10,1 12,5 4,6 5,6 8,4 8,0

56,1 53,2 58,0 71,3 44,0 61,6 56,9 55,9 65,4 33,2 46,8 45,3 53,3 76,1 72,7 58,2 63,7

26,6 31,3 31,7 10,0 46,0 18,2 28,2 23,7 24,0 59,6 36,2 43,3 34,2 21,4 4,7 25,3 5,4

Źródło: opracowanie własne na podstawie Rocznik Statystyczny Województw 2009, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, Dział XI.

Udział

pracowników

naukowo-badawczych

w

ogólnej

liczbie

zatrudnionych

w działalności B+R mieścił się w przedziale od 70,2% (wielkopolskie) do 91,8% (warmińskomazurskie), zaś techników i pracowników równorzędnych – od 3,7% (lubuskie) do 14,5% (podkarpackie). Udział nakładów z budżetu państwa w nakładach ogółem na działalność B+R sięgał od 33,3% (podkarpackie) do 76,1% (świętokrzyskie), a podmiotów gospodarczych – od 4,7% (warmińsko-mazurskie) do 59,6% (podkarpackie). Udział przychodów netto ze sprzedaży wyrobów nowych lub istotnie ulepszonych w sprzedaży ogółem wyniósł od 6,2% (lubelskie) do 31,1% (pomorskie), a w eksporcie – od 1,3% (podlaskie) do 10,3% (warmińsko-mazurskie). Przychody ze sprzedaży produktów nowych lub ulepszonych i nowych tylko dla przedsiębiorstwa stanowiły od 2,0% (lubelskie) do 11,6% (warmińsko-mazurskie) przychodów ze sprzedaży ogółem, a w przypadku produktów nowych dla rynku były wyższe i sięgały od 3,5% (podlaskie) do 27,7% (pomorskie).


34

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Tabela 2. Przychody netto ze sprzedaży produktów nowych lub istotnie ulepszonych, 2008 r.

Region województwo

POLSKA Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie

Przychody netto ze sprzedaży produktów nowych lub istotnie ulepszonych, jako % przychodów netto ze sprzedaży ogółem w tym nowe ogółem eksport dla tylko dla rynku przedsiębiorstwa 13,3 7,1 6,3 5,7 11,3 7,5 3,7 7,6 17,3 6,0 11,3 9,7 6,2 4,2 2,0 1,4 17,5 10,2 7,3 2,4 8,9 3,5 5,3 3,4 15,7 11,3 4,3 8,7 13,5 4,9 8,7 4,1 8,4 5,9 2,5 3,6 15,7 7,0 8,7 6,0 8,8 5,6 3,2 1,3 31,1 27,7 3,4 8,0 12,9 5,9 7,0 7,2 9,2 5,1 4,1 2,6 15,4 3,6 11,8 10,3 8,5 4,6 3,8 4,7 9,9 3,8 6,2 5,4

Źródło: opracowanie własne na podstawie Rocznik Statystyczny Województw 2009, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, Dział XI.

Elementy oceny strategicznej Na ocenę strategiczną innowacji w regionach Polski składają się wybrane dane z klasyfikacji regionów w Unii Europejskiej publikacji InnoMetrics, a także wybrane informacje o parkach przemysłowych i parkach oraz inkubatorach technologicznych uporządkowane według województw. Punktem wyjścia porównawczej analizy w skali międzynarodowej jest wybór wskaźników, które w publikacjach InnoMetrics podzielone są na dotyczące warunków koniecznych działalności innowacyjnej przedsiębiorstw, prowadzenia takiej działalności oraz jej wyników (por. tab. 3).


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

35

Tabela 3. Wskaźniki innowacji w regionach I. Warunki konieczne działalności innowacyjnej przedsiębiorstw 1. 2. 3. 4.

Ludność z wyższym wykształceniem, w wieku 25 – 64, na 100 obywateli, liczba Uczestniczenie w ustawicznej edukacji, w wieku 25 – 64, na 100 obywateli, liczba Publiczne nakłady na B+R – nakłady rządowe (GOVERD) i szkół wyższych, (HERD), relacja do PKB, % Dostęp przedsiębiorstw do Internetu szerokopasmowego, relacja do liczby ogółu przedsiębiorstw, % II. Działalność innowacyjna przedsiębiorstw

1. 2. 3. 4.

Nakłady na innowacje inne niż B+R, relacja do sprzedaży, % MŚP prowadzące własną działalność innowacyjną, relacja do liczby ogółu MŚP, % MŚP współpracujące (nie tylko z innymi MŚP) w działalności innowacyjnej, relacja do liczby ogółu MŚP, % Zgłoszenia patentowe do EPO, na mln ludności, liczba III. Wyniki działalności innowacyjnej przedsiębiorstw

1. 2. 3.

MŚP wprowadzające innowacje produktowe / procesowe, relacja do liczby MŚP, % MŚP wprowadzające innowacje marketingowe / organizacyjne, relacja do liczby MŚP, % Przedsiębiorstwa istotnie zmniejszające jednostkowe koszty pracy wskutek innowacji produktowych lub procesowych, relacja do liczby ogółu przedsiębiorstw, % Przedsiębiorstwa istotnie zmniejszające jednostkowe koszty materiałów i energii wskutek innowacji produktowych lub procesowych, relacja do liczby ogółu przedsiębiorstw, % Zatrudnienie w przetwórstwie przemysłowym o średnio-wysokim i wysokim poziomie techniki, relacja do liczby ogółu zatrudnionych, % Zatrudnienie w usługach o wysokiej intensywności wiedzy, relacja do liczby ogółu zatrudnionych, % Sprzedaż wyrobów i usług nowych na rynku przez wszystkie przedsiębiorstwa, relacja do ogólnej wartości sprzedaży, % Sprzedaż wyrobów i usług nowych dla przedsiębiorstw przez wszystkie przedsiębiorstwa, relacja do ogólnej wartości sprzedaży, %

4. 5. 6. 7. 8.

Źródło: opracowano na podstawie Regional Innovation Scoreboard (RIS) 2009, InnoMetrics, December 2009, Table 1.

Na podstawie wskaźników w trzech wymienionych grupach oblicza się złożone indeksy, a następnie regiony charakteryzowane są pod względem zaawansowania w każdym z tych obszarów według pięciostopniowej skali ocen: wysoka, średnio-wysoka, średnia, średnioniska, niska.34 Wyniki takiej analizy mogą być uznawane za strategiczne, gdyż ich znaczenie wykracza poza analizę statystyczną i ma charakter jakościowy (por. tab. 4). Analiza taka ma też – potencjalnie – charakter dynamiczny, ponieważ umożliwia porównywanie w czasie nie tylko pozycji w klasyfikacji regionów, ale także poszukiwanie przyczyn ewentualnych zmian, w tym – mocnych i słabszych stron regionów.

34

Szczegółowy opis metod stosowanych przez InnoMetrics w badaniach nad działalnością innowacyjną w regionach jest dostępny m.in. w Regional Innovation Scoreboard (RIS) 2009, December 2009.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

36

Tabela 4. Ocena innowacji w regionach Polski w 2006 roku Region Województwo

Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie

Warunki konieczne działalności innowacyjnej przedsiębiorstw średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie średnie średnie średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie średnio - niskie

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw

Wyniki działalności innowacyjnej przedsiębiorstw

niska niska niska niska niska niska niska niska niska niska niska niska niska niska niska niska

średnio - niskie niskie niskie niskie niskie niskie średnio - niskie średnio - niskie niskie niskie średnio - wysokie średnio - niskie niskie niskie niskie niskie

Źródło: opracowano na podstawie Regional Innovation Scoreboard (RIS) 2009, InnoMetrics, December 2009, Annex 1.

Pozostaje tu w mocy zastrzeżenie o koncentracji uwagi nie na subiektywnych rankingach, a raczej na wstępnych profilach innowacyjnych regionów, stąd uzupełnienie danych liczbowych informacjami, które także można uznać za mające znaczenie strategiczne z uwagi na połączenie elementów innowacyjnych z inwestycyjnymi. Połączenie takie występuje m.in. w parkach przemysłowych oraz parkach i inkubatorach technologicznych.35 W ostatnich latach w Polsce nastąpił dynamiczny rozwój parków przemysłowych, technologicznych oraz inkubatorów technologii, przede wszystkim wskutek wsparcia inwestycji w ich infrastrukturę techniczną z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (por. tab. 5).

35

Parki – to zespoły nieruchomości, zaś inkubatory – to wyodrębnione jednostki lokalowe. Instytucjami zarządzającymi parkami i inkubatorami są spółki, fundacje lub inne podmioty specjalnie w tym celu powołane lub agencje rozwoju regionalnego, którym powierzono takie zadanie. Szczegółowe definicje parku technologicznego, przemysłowego inkubatora technologicznego: zob. Innowacje i transfer technologii- słownik pojęć, PARP, Warszawa 2005.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

37

Tabela 5. Podstawowe dane o parkach przemysłowych (PP), parkach przemysłowotechnologicznych (PP-T), parkach naukowo-technologicznych (PN-T) oraz inkubatorach technologicznych (IT) Region – województwo i park Dolnośląskie Noworudzki PP Wrocławski PP Kujawsko-pomorskie Bydgoski PP Grudziądzki PP Toruński PT Lubelskie Regionalny PP Świdnik Lubuskie PN-T Uniwersytetu Zielonogórskiego (w budowie) Łódzkie Bełchatowsko-Kleszczowski PPT PP Boruta Zgierz Małopolskie Krakowski PT Mazowieckie Płocki PP-T Opolskie Kędzierzyńsko-Kozielski PP Podkarpackie Mielecki PP Podlaskie Pomorskie Śląskie Beskidzki IT Bielski PT Lotnictwa Bytomski PP Euro-Centrum PP, PN-T Górnośląski PP Jaworznicki PP PP-T EkoPark Rybnicki IT Śląski PP-T Żorski PP Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie Policki PP

Data założenia

Ilość firm na terenie parku

Ilość miejsc pracy

VI 2003 V 2005

15 256

296 8000

XII 2004 II 2005 V 2005

40 32 37

460 245 286

IX 2005

43

1100

2005

.

.

III 2003 2004

12 150

98 2000

X 1997

10

8594

VII 2004

17

1266

VI 2004

30

150

III 2005

14

800

2005 VIII 2005 I 2008 XII 2004, I 2008 IV 2005 VI 2004 VII 2007 XI 2007 VI 2004 IX 2007

389 15 6 67 21 6 . 53 35 39

90 70 134 767 340 46 . 200 450 290

IV 2004

8

310

Źródło: Droga do innowacji. Parki przemysłowe, parki technologiczne, inkubatory technologiczne, Stowarzyszenie Krajowego Forum Parków Przemysłowych i Parków Technologicznych, Katowice 2010.

Było to możliwe w ramach wdrażanego przez Agencję Rozwoju Przemysłu działania 1.3 Tworzenie

korzystnych

warunków

dla

rozwoju

firm

Sektorowego

Programu

Operacyjnego – Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, lata 2004–2006 (SPO-WKP). Proces realizacji inwestycji w infrastrukturę parków i inkubatorów, trwający średnio 2–3 lata,


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

38

zakończył się w roku 2008. W efekcie powstały przyjazne dla nowych przedsiębiorców budynki i hale produkcyjne, wyposażone w sieci kanalizacyjne, wodociągowe, elektryczne i przyłącza internetowe, z odpowiednimi parkingami i drogami dojazdowymi. Dokonano rewitalizacji wielu terenów i ich uzbrojenia pod inwestycje. Zgodnie z programem, parki przemysłowe powstały przy udziale samorządu terytorialnego na terenach poprzemysłowych, w celu stworzenia korzystnych warunków do podejmowania działalności gospodarczej przez małych i średnich przedsiębiorców. Parki technologiczne istniały w Polsce wcześniej niż parki przemysłowe. Powstawały one we współpracy z jednostkami naukowymi, przede wszystkim uczelniami o profilu technicznym, w celu transferu wiedzy i technologii do małych i średnich przedsiębiorców. Inkubatory technologiczne tworzone były w ścisłym związku z instytucjami naukowymi o profilu technicznym dla ułatwienia powstawania innowacyjnych firm wdrażających dorobek tych instytucji w postaci nowych technologii, z możliwością dostępu do laboratoriów i bibliotek. Parki przemysłowe, technologiczne oraz inkubatory technologiczne są elementami systemu

innowacji,

stwarzającymi

możliwość

rozwoju

lokalnej

przedsiębiorczości,

prowadzącej do gospodarczych i społecznych innowacji, a także powstawania klastrów istotnych dla gospodarki opartej na wiedzy. Traktowane są także jako instrument wykorzystania infrastruktury technicznej po likwidowanych lub restrukturyzowanych przedsiębiorstwach,

umożliwiający

skuteczny

przepływ

innowacji

technologicznych

i organizacyjnych, co jest szczególnie ważne dla regionów restrukturyzujących przemysł. W listopadzie 2008 roku powstało Stowarzyszenie Krajowego Forum Parków Przemysłowych i Parków Technologicznych. Zostało ono zarejestrowane 30 marca 2009 roku. Aktualnie w strukturze Stowarzyszenia działa 26 parków oraz inkubatorów. Głównym

celem

Stowarzyszenia

jest

podejmowanie

i

prowadzenie

działań

propagujących ideę parków przemysłowych oraz technologicznych, wymiana informacji, opinii, doświadczeń, integracja parków przemysłowych i technologicznych w Polsce, a także współpraca z inkubatorami przedsiębiorczości i strefami ekonomicznymi. Ponadto Stowarzyszenie dąży do wypracowania wspólnych dla zainteresowanych stron rozwiązań i osiągnięć. Proponując własne metody i działania wychodzi naprzeciw potrzebom parków przemysłowych i technologicznych oraz regionalnych strategii rozwoju – szczególnie w sektorze przedsiębiorczości i innowacji. Współpracuje z instytucjami, organizacjami, zrzeszeniami oraz innymi podmiotami gospodarczymi.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

39

Małgorzata Pieńkowska Sieć Naukowa MSN

INNOWACYJNOŚĆ PRODUKTOWA I PROCESOWA PRZEDSIĘBIORSTW PRZEMYSŁOWYCH W REGIONACH Przedsiębiorstwa w ostatnich latach zasadniczo zwiększały nakłady na działalność innowacyjną, utrzymywała się natomiast względnie stała struktura wydatków: na badania i rozwój 8-10%, na inwestycje 75-80%, na szkolenia i marketing nowych wyrobów 3-4%. Rysunek 1. Struktura nakładów na działalność innowacyjną w zakresie innowacji produktowych i procesowych w przedsiębiorstwach przemysłowych wg rodzajów działalności innowacyjnej (w %) w 2008 r. Nakłady na marketing dotyczący nowych wyrobów 3%

Pozostałe nakłady 1%

Nakłady na szkolenie personelu 1%

Nakłady inwestycyjne na budynki i budowle 27%

Nakłady na działalność badawczą i rozwojową 8% Nakłady na zakup wiedzy ze źródeł zewnętrznych 1% Nakłady na zakup oprogramowania 2% Nakłady inwestycyjne na maszyny i urządzenia techniczne 57%

Źródło: Nauka i technika w 2008, GUS, Warszawa 2010.

Nakłady na działalność innowacyjną w zakresie innowacji produktowych i procesowych w roku 2008 w przemyśle w podmiotach gospodarczych, w których liczba pracujących przekracza 9 osób wynosiły 25.367,2 mln zł i w znacznej mierze (70%) finansowane były ze środków własnych przedsiębiorstw.36 Największe udziały w nakładach na działalność innowacyjną w zakresie innowacji produktowych i procesowych w przemyśle w 2008 roku odnotowano w działach PKD:37

36 37

Nauka i technika w 2008, GUS, Warszawa 2010, s.148. Nauka i technika w 2008, GUS, Warszawa 2010, s.148.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

40

produkcja koksu, produktów rafinacji ropy naftowej i paliw jądrowych – 16,4%,

wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę – 11,3%,

produkcja pojazdów samochodowych, przyczep i naczep – 9,5%. W działalności innowacyjnej bardzo istotna jest współpraca przedsiębiorstw z innymi

jednostkami: deklaruje ją około 8% przedsiębiorstw, przy czym znacznie częściej z innymi współpracują jednostki duże (taką współpracę deklarowało ok. 40%) niż małe (4% przedsiębiorstw). Innowacje najczęściej wprowadzały przedsiębiorstwa duże, najrzadziej przedsiębiorstwa małe. Prawidłowość ta występuje w każdej dziedzinie i dotyczy zarówno przemysłu ogółem, przetwórstwa przemysłowego a także sektora usług. Nie znamy wskaźnika innowacyjności wśród mikroprzedsiębiorstw38, nie można zatem przeprowadzić żadnych porównań w tym zakresie. Tabela 1. Przedsiębiorstwa, które wprowadziły innowacje w % ogółu przedsiębiorstw w latach 2006-2008 według klas wielkości Wyszczególnienie

Przedsiębiorstwa o liczbie pracujących 10-49

50-249

powyżej 249

Innowacje produktowe lub procesowe

14,6

32,7

60,7

Innowacje organizacyjne

9,0

19,8

43,7

Innowacje marketingowe

10,9

17,4

33,2

Źródło: Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach 2006-2008, Notatka informacyjna GUS 2009.

Aktywność innowacyjna firm przejawia się w postaci innowacji produktowych, procesowych, organizacyjnych i marketingowych. Przedsiębiorstwa, które wprowadziły innowacje produktowe lub procesowe stanowią ok. 21%, a innowacje organizacyjne lub marketingowe ok. 20% ogółu przedsiębiorstw przemysłowych. Zaangażowanie

poszczególnych

województw

w

innowacyjność

jest

bardzo

zróżnicowane: największe nakłady ponosiły corocznie przedsiębiorstwa przemysłowe w województwach: mazowieckim i śląskim. Drugą grupę, co do wielkości nakładów i ich znaczenia w strukturze ogólnopolskiej stanowiły województwa: dolnośląskie, łódzkie, 38

Danych takich nie podaje GUS. Analiza mikroprzedsiębiorstw prowadzona jest w PARP, gdzie powstał Raport Innowacyjność mikroprzedsiębiorstw w Polsce, PARP, Warszawa 2010, patrz też: Małgorzata Juchniewicz - Diagnoza innowacyjności mikroprzedsiębiorstw w Polsce - omówienie wyników badań empirycznych, PARP, Warszawa 2010.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

41

małopolskie, pomorskie i wielkopolskie. W grupie województw o najniższych nakładach znajdują się niezmiennie od kilku lat: lubelskie, opolskie, świętokrzyskie, warmińskomazurskie i zachodniopomorskie. Interesująco przedstawia się sytuacja w województwie łódzkim: zainteresowanie innowacyjnością wykazuje tylko co 10 przedsiębiorca (niższe tylko w województwie lubelskim), natomiast nakłady przypadające średnio na 1 przedsiębiorstwo są najwyższe, wyższe 1,8-krotnie od średniej krajowej i 4,5-krotnie wyższe, niż w województwie o najniższych średnich nakładach przypadających na 1 przedsiębiorstwo prowadzące działalność innowacyjną (por. tab. 2 i 3). Tabela 2. Nakłady na działalność innowacyjną w zakresie innowacji produktowych i procesowych w przedsiębiorstwach przemysłowych według województw w latach 2006 i 2008 (ceny bieżące) 2006 Wyszczególnienie POLSKA

w mln zł

2008 w odsetkach

w mln zł

w odsetkach

17841,2

100,0

25367,2

100,0

1220,1

6,8

1829,7

7,2

Kujawsko-pomorskie

875,8

4,9

1981,0

7,8

Lubelskie

562,7

3,2

827,4

3,3

Lubuskie

239,8

1,3

362,5

1,4

Łódzkie

454,3

2,5

2403,7

9,5

Małopolskie

1341,7

7,5

1403,4

5,5

Mazowieckie

4022,0

22,5

5295,9

20,9

Opolskie

315,8

1,8

310,7

1,2

Podkarpackie

937,8

5,3

1017,3

4,0

Podlaskie

458,3

2,6

445,5

1,8

Pomorskie

982,9

5,5

2273,5

9,0

3753,3

21,0

4387,0

17,3

Świętokrzyskie

307,3

1,7

451,6

1,8

Warmińsko-mazurskie

323,9

1,8

325,4

1,3

1714,8

9,6

1656,7

6,5

330,7

1,9

395,9

1,6

Dolnośląskie

Śląskie

Wielkopolskie Zachodniopomorskie

Źródło: Nauka i technika w 2008, Warszawa, GUS 2010, s. 192.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

42

Tabela 3. Przedsiębiorstwa przemysłowe, które poniosły nakłady na działalność innowacyjną w zakresie innowacji według województw w 2008 r. Wyszczególnienie

Udział przedsiębiorstw, które poniosły nakłady na działalność innowacyjną w % ogółu przedsiębiorstw

Nakłady przypadające na 1 przedsiębiorstwo prowadzące działalność innowacyjną w tys. zł (ceny bieżące) 4613,1

POLSKA

16,9

Dolnośląskie

19,2

3943,3

Kujawsko-pomorskie

16,8

5949,0

Lubelskie

18,0

4243,2

Lubuskie

9,6

3554,3

Łódzkie

11,1

8231,7

Małopolskie

17,7

3018,0

Mazowieckie

19,2

6490,1

Opolskie

16,7

2446,6

Podkarpackie

18,7

3271,0

Podlaskie

18,4

3592,4

Pomorskie

19,4

5770,4

Śląskie

18,9

5787,7

Świętokrzyskie

16,0

3272,8

Warmińsko-mazurskie

14,4

1848,8

Wielkopolskie

15,7

2784,3

Zachodniopomorskie

14,9

1894,3

Źródło: Nauka i technika w 2008, GUS, Warszawa 2010, s. 175.

Efekty działalności innowacyjnej przedsiębiorstw i całej gospodarki można mierzyć na wiele sposobów, m.in. liczbą patentowanych polskich wynalazków, udziałem przemysłów wysokiej techniki w produkcji przemysłowej, udziałem nowych i zmodernizowanych wyrobów w wartości produkcji sprzedanej przemysłu oraz udziałem przedsiębiorstw wprowadzających innowacje w ogólnej liczbie przedsiębiorstw. W ostatniej dekadzie spada z roku na rok liczba zgłaszanych krajowych wynalazków i udzielanych patentów, rośnie natomiast liczba wynalazków zagranicznych zgłaszanych i uzyskujących patenty w Polsce. Największą aktywność w zakresie ochrony patentowej zarówno w Polskim Urzędzie Patentowym jak i w Europejskim Urzędzie Patentowym wykazują województwa mazowieckie, śląskie, małopolskie, wielkopolskie i dolnośląskie (por. tab. 4).


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

43

Tabela 4. Ochrona własności przemysłowej w Polsce według województw

Wyszczególnienie

POLSKA Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie

a b a b a b a b a b a b a b a b a b a b a b a b a b a b a b a b a b

Wynalazki w Urzędzie Patentowym RP a-zgłoszone b-udzielone patenty w 2008 roku 2488 1451 280 153 82 49 127 73 28 10 157 99 204 140 499 377 65 43 85 48 48 11 140 49 383 240 48 27 30 13 218 87 94 32

Wzory użytkowe w Urzędzie Patentowym RP a-zgłoszone b-udzielone prawa ochronne w 2008 roku 667 616 38 28 42 30 39 22 10 13 41 33 63 73 140 124 12 15 23 27 20 7 21 20 114 131 19 10 9 11 50 54 26 18

Wynalazki zgłoszone do ochrony w Europejskim Urzędzie Patentowym w 2006 roku 90,42 6,18 2,40 2,50 1,50 4,00 9,95 10,79 2,50 4,57 0,54 1,00 10,83 . 1,40 1,67 2,03

Źródło: opracowanie własne na podstawie Nauka i technika w 2008, GUS, Warszawa 2010, s. 252, 257.

Utrzymuje się - wprawdzie nieznacznie rosnący - niski udział wyrobów nowych i zmodernizowanych w wartości produkcji sprzedanej przemysłu. Wzrasta, ale coraz słabiej, udział wyrobów wysokiej techniki w wartości produkcji sprzedanej przemysłu.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

44

Tabela 5. Przedsiębiorstwa innowacyjne w zakresie innowacji produktowych i procesowych w przemyśle według rodzajów wprowadzonych innowacji oraz województw w latach 20062008 Wyszczególnienie

Polska Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie

Przedsiębiorstwa, które wprowadziły innowacje w % ogółu przedsiębiorstw w latach 2006-2008 ogółem nowe lub istotnie w tym nowe lub istotnie ulepszone nowe dla rynku ulepszone produkty procesy 21,3 15,5 9,3 17,0 24,2 16,2 9,9 19,8 20,7 16,1 9,6 16,0 22,2 14,6 7,7 19,2 14,4 9,5 6,6 11,2 14,8 11,7 6,2 11,2 22,2 16,4 10,6 18,1 25,3 17,8 11,3 20,9 22,9 18,4 11,1 18,4 23,5 18,5 10,9 17,4 23,7 15,0 9,9 20,3 25,1 18,0 9,2 19,8 22,4 17,3 11,7 17,4 20,2 16,1 11,0 16,0 18,1 13,3 7,2 14,5 18,5 13,3 7,9 15,0 17,1 10,7 4,1 14,2

Źródło: Nauka i technika w 2008, GUS, Warszawa 2010, s.169.

Wśród przedsiębiorstw, które wprowadziły innowacje produktowe lub procesowe w latach 2006-2008 ogółem najwięcej znajdowało się w województwie dolnośląskim, małopolskim, mazowieckim, podkarpackim, pomorskim i śląskim. Oprócz tego wysoko uplasowały się województwa lubelskie, opolskie i podlaskie, co jest o tyle ciekawe, że w większości analiz innowacyjnych województwa te znajdują się raczej w końcówce rankingów (por. tab. 5). Analiza pokazuje, że największą innowacyjnością wykazują się województwa: dolnośląskie, małopolskie, mazowieckie i śląskie, najmniejszą zaś: lubuskie i warmińskomazurskie. Taka struktura geograficzna innowacyjności wynika w znacznym stopniu z uwarunkowań historyczno-ekonomiczno-rolniczych i należy postawić sobie pytanie: czy przedsiębiorstwa we wszystkich częściach kraju powinny być jednakowo wysoko innowacyjne, czy takie zróżnicowanie regionalne jest naturalne i występuje też w innych krajach, czy należy też doceniać i stawiać na rozwój innych dziedzin gospodarki, np. usług, turystyki czy rolnictwa. Istotne bowiem wydaje się, by wszystkie regiony kraju rozwijały się intensywnie, podnosiły jakość i wydajność pracy w różnych dziedzinach gospodarki i tym samym wzajemnie się uzupełniały.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

45

Grażyna Niedbalska Komitet Naukoznawstwa Polskiej Akademii Nauk

BADANIA OECD NAD CZYNNIKAMI WZROSTU REGIONÓW I ICH IMPLIKACJE DLA POLITYKI GOSPODARCZEJ I INNOWACYJNEJ Wśród wielu ciekawych publikacji wydanych w 2009 r. przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) znalazło się m.in. opracowanie How Regions Grow: Trends and Analysis (Czynniki wzrostu regionów: Analiza Trendów, OECD 200939). Jest to raport przedstawiający wyniki przeprowadzonych ostatnio przez Sekretariat OECD badań mających na celu ocenę ogólnych trendów rozwoju gospodarczego regionów w obszarze OECD, a także ocenę skali nierówności pomiędzy nimi oraz zidentyfikowanie głównych determinantów konkurencyjności regionów i oszacowanie długości czasu niezbędnego do osiągnięcia założonego celu po zastosowaniu wybranych bodźców prorozwojowych. Polityka i statystyka regionalna stanowią obecnie bardzo ważny element w pracach OECD. W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na dane statystyczne w ujęciu regionalnym organizacja ta stworzyła specjalną regionalną bazę danych The OECD Regional Database (w skrócie RDB40), powołała Grupę The Working Party on Territorial Indicators41 skupiającą wybitnych ekspertów zajmujących się problematyką rozwoju regionalnego, a także stworzyła serię wydawniczą OECD Regions at a Glance. Poza tą serią OECD wydaje również wiele innych publikacji poświęconych problematyce rozwoju regionalnego, których przykładem jest omawiany raport How Regions Grow: Trends and Analysis. Raport ten, opracowany dla Komitetu OECD ds. Polityki Rozwoju Terytorialnego (TDPC42), przedstawia wyniki badań i analiz przeprowadzonych w oparciu o dane zgromadzone w bazie RDB. Prowadzona aktualnie na świecie debata na temat polityki regionalnej i rozwoju koncentruje się na dwóch aspektach, a mianowicie, czy polityka ta powinna przede wszystkim wspierać 39

wyrównywanie

nierówności

(pro-equity),

czy

raczej

być

Opracowanie to dostępne jest również w wersji francuskiej pod tytułem Régions et croissance: Une analyse des tendences. 40 Baza The OECD Regional Database zawiera dane, poczynając od 1990 r., dla ponad 2 tysięcy regionów w 30 krajach członkowskich OECD. 41 Grupa Robocza ds. Wskaźników Terytorialnych. 42 Territorial Development Policy Committee.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

46

proefektywnościową (pro-efficiency), przy założeniu, że wybór jednej z tych dwóch możliwości pociąga za sobą w sposób nieunikniony tzw. koszty alternatywne (a trade-off is inevitable, czyli coś za coś). Autorzy omawianego raportu nie zgadzają się z takim podejściem uważając, że szanse na rozwój istnieją we wszystkich regionach. Argumentują, że rządy powinny promować wzrost i rozwój gospodarczy we wszystkich regionach swoich krajów. Wyniki przeprowadzonych analiz wskazują, że aktualnie różnice pomiędzy regionami w obrębie poszczególnych krajów są niejednokrotnie większe niż różnice pomiędzy krajami. Regiony zostały również w stopniu większym niż państwa jako całości dotknięte konsekwencjami globalizacji. Zdaniem autorów omawianego raportu zarówno ekonomiści, jak i decydenci wytyczający kierunki polityki gospodarczej poświęcają zbyt mało uwagi i wysiłków rozwojowi regionów koncentrując się zbytnio na sprawach ogólnokrajowych. Z drugiej strony również same regiony powinny podejmować wszelkie możliwe starania, by zidentyfikować, zdefiniować i uruchomić swe przewagi konkurencyjne zamiast polegać przede wszystkim, jak to się często dzieje, na transferach środków pomocowych z zewnątrz i działaniach inicjowanych przez rządy ogólnokrajowe. Źródłem wzrostu na poziomie regionalnym jest kompleksowy zbiór wzajemnie ze sobą powiązanych

czynników,

wśród

których

występują

zarówno

czynniki

określane

w omawianym raporcie jako narodowe (national factors), jak i czynniki o charakterze regionalnym (regional factors). Autorzy omawianego raportu opierają się na trzech teoriach wzrostu, a mianowicie teorii neoklasycznej Solowa, teorii wzrostu endogenicznego i teorii zwanej nową geografią gospodarczą - New Economic Geography, w skrócie NEG. Teoria neoklasyczna, w której wzrost traktowany jest jako proces determinowany przez akumulację kapitału fizycznego i ludzkiego43 zakłada istnienie procesu konwergencji, czyli wyrównywania różnic pomiędzy regionami, gdyż wedle tej teorii regiony biedniejsze rosną szybciej niż regiony zamożne. W odróżnieniu od teorii neoklasycznej teoria wzrostu endogenicznego podkreślająca rolę kapitału ludzkiego i działalności B+R jako źródeł wzrostu zakłada, że proces konwergencji nie musi wystąpić. 43

Według teorii neoklasycznej długoterminowy wzrost jest rezultatem ciągłego postępu technicznego w postaci nowych produktów, rynków i procesów. Ze względu jednak na trudności związane z tworzeniem modeli ekonometrycznych technologia w tej teorii traktowana jest jako czynnik zewnętrzny, pozaustrojowy (egzogeniczny).


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

47

W teorii neoklasycznej i w teorii endogenicznej wzrost jest wiązany z poziomem (zasobem) kapitału fizycznego, ludzkiego i innowacji. Każdy z tych trzech czynników ma istotny aspekt i wymiar regionalny, niestety wciąż jeszcze nie w pełni uwzględniany w analizach ekonomicznych. Sporo miejsca w omawianym raporcie poświęcono teorii NEG starającej się zgłębić dlaczego działalność gospodarcza ma tendencję do koncentrowania się. Głównym celem tej teorii jest wyjaśnienie dlaczego przedsiębiorstwa i konsumenci wykazują skłonność do skupiania się w obszarach geograficznych, w których inne firmy i konsumenci są już ulokowani. Studia nad tym zjawiskiem obejmują m.in. takie pojęcia, jak growth poles (bieguny wzrostu44), circular and cumulative causation (cyrkulacyjne i kumulacyjne związki przyczynowe według Gunnara Myrdala45), Alberta O. Hirschmana koncepcja forward and backward linkage46 (związki kosztowo-popytowe). Istotną różnicą pomiędzy podejściem reprezentowanym przez teorię NEG a podejściem neoklasycznym i teorią wzrostu endogenicznego jest uwzględnienie efektu skali pomijanego de facto w dwóch poprzednich teoriach. Teoria NEG zakłada, iż mała różnica wyjściowa może w miarę upływu czasu znacznie się powiększyć w wyniku działania samonapędzającego się mechanizmu. We wszystkich modelach stosowanych w teorii NEG uwzględniane są następujące założenia i czynniki: 

istnienie niedoskonałej konkurencji (imperfect competition) związanej z faktem wzrostu zysków w danej dziedzinie działalności gospodarczej wskutek efektu skali (increasing returns to scale, w skrócie IRS)47,

koszty związane z handlem i transportem,

istnienie sił wzmacniających (dośrodkowych, centripetal forces) i osłabiających (odśrodkowych, centrifugal forces) skupianie się (agglomeration).

Siły dośrodkowe obejmujące m.in. mobilność i elastyczność podaży siły roboczej, czyli jej migrację pomiędzy regionami oraz pomiędzy różnymi rodzajami działalności gospodarczej wpływają pozytywnie na formowanie się klastrów. Spośród wielu ważnych dla polityki gospodarczej stwierdzeń i konkluzji zawartych w omawianym raporcie wymienić warto następujące: 44

Perroux F.: Note sur la Notions de Pôle de Croissance (Uwagi nt. biegunów wzrostu), Économie Appliquée, No. 8, 1955, str. 307 – 320. 45 Myrdal G.: Economic Theory and Underdeveloped Regions, Duckworth, London 1957. 46 Hirschman A. O.: The Strategy of Economic Development, Yale University Press, New Haven 1958. 47 Modelem preferowanym jako najlepiej opisujący to założenie jest model monopolistyczny Dixita – Stiglitza.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

48

wzrost i rozwój są możliwe zarówno w regionach miejskich (urban regions), jak i wiejskich (rural regions) – nie ma jednej prostej ścieżki zapewniającej stabilny wzrost i dobrobyt48;

kluczowe determinanty wzrostu regionów to infrastruktura, innowacje i kapitał ludzki; infrastruktura

tworzona

przez

rząd

centralny

jest

niezbędnym,

lecz

nie

wystarczającym warunkiem wzrostu gospodarczego regionów; same inwestycje w infrastrukturę nie wystarczą, by region się rozwijał, jeśli nie będzie on posiadał odpowiednich zasobów kapitału ludzkiego i zdolności do wprowadzania innowacji; 

przeprowadzona analiza danych statystycznych wskazuje, że pozytywny wpływ inwestycji w infrastrukturę i rozwój szkolnictwa wyższego na wzrost gospodarczy regionu ujawnia się po upływie mniej więcej trzech lat;

inwestycje w działalność B+R i innowacyjną mają charakter długofalowy - ich pozytywny wpływ na wzrost gospodarczy i rozwój regionu ujawnia się na ogół dopiero po mniej więcej pięciu latach; innowacyjność określana jest w omawianym raporcie jako czynnik o wybitnie lokalnym charakterze (Innovation remains a highly local element);

endogeniczne czynniki wzrostu, kapitał ludzki i innowacje, mają większe znaczenie dla wzrostu regionów od ich fizycznej odległości od rynków; choć łatwy dostęp do rynku jest niewątpliwym atutem sprzyjającym rozwojowi regionu, ważniejsze od odległości od rynków jest występowanie różnych lokalnych czynników wzrostu (proximity among the diverse local actors) w regionalnym systemie innowacji;

polityka regionalna, która powinna stanowić wsparcie i uzupełnienie polityki krajowej, nie jest grą o sumie zerowej – wspieranie wzrostu w regionach zapóźnionych wpływa pozytywnie na rozwój całego kraju nie odbierając szans rozwoju innym regionom.

Z raportu How Regions Grow: Trends and Analysis płynie wiele istotnych wskazań ważnych dla polityki gospodarczej naszego kraju, który, podobnie zresztą jak wiele innych krajów OECD, musi znaleźć równowagę pomiędzy wspieraniem biegunów wzrostu i regionów zapóźnionych w rozwoju.

48

Choć szanse na wzrost istnieją we wszystkich rodzajach regionów, aktualnie w obszarze OECD większość regionów z poziomem PKB per capita przewyższającym średnią całego obszaru to regiony miejskie.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

49

Iwona Nowicka Radca Ministra, Departament Strategii Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

BADANIA FORESIGHTOWE W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Wzrost konkurencyjności regionów jest coraz bardziej uzależniony od wprowadzania nowych technologii, zbudowania scenariuszy i wizji rozwojowej. W Polsce nie posiadają one z reguły strategii rozwoju średnio- lub długoterminowych lecz jedynie krótkoterminowe. Dlatego władze regionalne potrzebują dobrze umotywowanej wizji rozwoju ekonomicznego opartej na analizie możliwych scenariuszy rozwoju w celu opracowania dokumentów strategicznych. Wizje takie nie powinny być tworzone ani przez indywidualne autorytety ani przez wąskie gremia specjalistów. Do tego celu niezbędne jest stworzenie szerokiego zespołu ekspertów posiadających różne doświadczenia i różne perspektywy widzenia. W skład takiego zespołu ekspertów muszą wchodzić zarówno przedstawiciele środowisk naukowych, gospodarczych jak i administracji. Taką szansę daje realizacja projektów foresight. W październiku 2008 roku zakończył się Narodowy Program Foresight Polska 2020 zrealizowany z inicjatywy i pod nadzorem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Został on przeprowadzony w trzech polach badawczych: Zrównoważony Rozwój Polski, Technologie Informacyjne i Telekomunikacyjne oraz Bezpieczeństwo. Głównymi celami Narodowego Programu Foresight Polska 2020 było: określenie wizji rozwojowej Polski do 2020 roku, określenie priorytetowych kierunków badań naukowych i prac rozwojowych, wykorzystanie wyników w praktyce, dostosowanie polskiej polityki naukowej do wymogów UE oraz kształtowanie polityki naukowej i innowacyjnej w kierunku Gospodarki Opartej na Wiedzy. Ponadto w 2008 roku zakończyła się realizacja 18 projektów foresight o zasięgu regionalnym i branżowym finansowanych z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej w zakresie

Poddziałania

1.4.5

Sektorowego

Programu

Operacyjnego

Wzrost

Konkurencyjności Przedsiębiorstw, dla którego Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego było jednostką pośredniczącą i wdrażającą. Wśród nich jest 8 następujących regionalnych projektów foresight: 1. Priorytetowe technologie dla zrównoważonego rozwoju województwa śląskiego. 2. Foresight technologiczny na rzecz zrównoważonego rozwoju Małopolski.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

50

3. Monitorowanie i prognozowanie (foresight) priorytetowych, innowacyjnych technologii dla zrównoważonego rozwoju województwa mazowieckiego. 4. LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny (woj. łódzkie). 5. Województwo Opolskie Regionem Zrównoważonego Rozwoju - Foresight Regionalny do 2020 r. 6. Priorytetowe technologie dla zrównoważonego rozwoju województwa świętokrzyskiego. 7. Priorytetowe technologie dla zrównoważonego rozwoju województwa podkarpackiego. 8. Makroregion innowacyjny. Foresight technologiczny dla województwa dolnośląskiego do 2020 roku. Foresight powinien mieć charakter ciągłego procesu i dlatego projekty w tym zakresie zostały przewidziane do dofinansowania z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej w kolejnym Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka na lata 2007 – 2013 na kwotę 15 mln euro. W ramach Poddziałania 1.1.1 przewidziano dofinansowanie realizacji projektów dotyczących identyfikacji kierunków badań naukowych i prac rozwojowych poprzez zastosowanie metody foresight w zakresie wsparcia: Narodowego Programu Foresight Polska 2020 i kolejnych, przygotowania regionalnych strategii rozwoju, przygotowania strategii rozwoju poszczególnych dziedzin nauki i sektorów gospodarki (np. polskiej strategii rozwoju biotechnologii) zarówno na poziomie krajowym jak i regionalnym, przygotowania strategii dla działających w Polsce platform. Jednostką pośredniczącą dla tego poddziałania jest Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego a jednostką wdrażającą jest Ośrodek Przetwarzania Informacji. Zrealizowane zostały już dwa konkursy, w których zostało rekomendowanych do wsparcia 14 projektów typu foresight. Planuje się również wdrożenie wyników Narodowego Programu Foresight w zakresie Projektu Systemowego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego pt. Wsparcie systemu zarządzania badaniami naukowymi oraz ich wynikami, którego realizacja rozpocznie się od 2010 roku. Do realizacji zostały przewidziane następujące projekty: 

Badanie ewaluacyjne realizowanych w Polsce projektów foresight.

Opracowanie uniwersalnej metodyki służącej mapowaniu kierunków badań naukowych oraz technologii i kierunków technologicznych zidentyfikowanych w ramach prac nad projektami foresight.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

51

Opracowanie podstaw krajowego systemu monitoringu wdrażania projektów foresight z odniesieniem do mierników stopnia realizacji Narodowego Programu Foresight.

Analiza wykorzystania i wdrożenie wyników Narodowego Programu Foresight w kształtowaniu polityki naukowej i naukowo-technologicznej.

LORIS WIZJA49 Projekt był realizowany przez Uniwersytet Łódzki, Centrum Doskonałości w Zakresie Gospodarki Opartej na Wiedzy KNOWBASE przy udziale następujących partnerów: 

ASM - Centrum Badań i Analiz Rynku,

Instytut Medycyny Pracy (IMP) im. prof. Jerzego Nofera w Łodzi,

Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa,

Łódzka Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.,

Międzynarodowe Centrum Ekologii Polskiej Akademii Nauk,

Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi,

Instytut Badań nad Przedsiębiorczością i Rozwojem Ekonomicznym (jednostka UŁ).

Podstawowym celem projektu było opracowanie prognoz rozwoju technologii w województwie łódzkim w długim okresie, tj. do 2020 roku pod kątem zmian poziomu życia społeczeństwa, wykorzystania energii, zasobów naturalnych oraz nowych technologii i materiałów, etc (pole zrównoważony rozwój). Czynniki te decydują o przyszłości województwa, opisywanej w kategoriach dynamiki wzrostu gospodarczego, zmianach w poziomie innowacyjności i konkurencyjności, potencjału tworzenia nowych miejsc pracy oraz wzrostu poziomu dobrobytu. Pozostałe cele to: 

wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw w regionie łódzkim do stawienia czoła przyszłym wyzwaniom oraz dostarczenie im niezbędnej wiedzy do budowy strategii rozwoju,

wskazanie technologii, które przyczynią się do rozwoju województwa łódzkiego,

integracja działań, które służą innowacyjnemu rozwojowi regionu łódzkiego,

wzrost poziomu wiedzy i umiejętności regionalnych decydentów politycznych i partnerów społecznych w zakresie kształtowania przyszłości.

49

Zob. www.loriswizja.pl


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

52

Projekt LORIS WIZJA miał na celu zweryfikowanie wcześniej określonych priorytetów Regionalnej Strategii Innowacji, budowę przyszłych scenariuszy rozwoju, wskazanie kierunków rozwoju współpracy między nauką a gospodarką i aktywizację społeczeństwa. Jednocześnie następowało będzie rozszerzenie sieci powiązań i dalsza konsolidacja w zakresie konsensusu społecznego, związanego z kierunkami i tempem rozwoju regionu. Projekt pomoże regionowi i jego głównym aktorom strategicznie przygotować się do stawienia czoła przyszłym wyzwaniom. Projekt był kontynuacją wcześniejszych prac Centrum Doskonałości Knowbase oraz Instytutu EEDRI, których celem było przygotowanie systemu innowacji województwa łódzkiego. Pierwszy okres budowy systemu oparty był o podejście upowszechnione w unijnej metodologii. Głównym celem było określenie stanu gospodarki w regionie: jego słabych i mocnych stron, a następnie opracowanie koncepcji pożądanego systemu innowacji, w tym wyznaczenie specyficznych, priorytetowych potrzeb w zakresie podniesienia poziomu konkurencyjności i innowacyjności gospodarki regionu oraz prowadzących do tego zmian infrastruktury biznesu. Na tym etapie rozpoczęto również budowanie sieci powiązań partnerów regionalnych, a następnie koncepcję monitoringu realizacji priorytetów i działań przewidzianych w Regionalnej Strategii Innowacji województwa. Monitoring ten zostanie wsparty działaniami i doświadczeniami związanymi z realizowanym w regionie projekcie IASMINE LORIS WIZJA rozpoczyna kolejny etap, który pozwala zweryfikować priorytety Regionalnej Strategii Innowacji LORIS i daje podstawy do budowy scenariuszy rozwoju, które później podlegać będą ponownej, systematycznej ocenie. Na realizacji projektu LORIS WIZJA skorzysta wiele regionalnych instytucji i organizacji. Wyniki badań posłużą między innymi budowaniu przyszłych strategii rozwoju firm i urealnieniu działań otoczenia biznesu, a w efekcie podniesieniu konkurencyjności przedsiębiorstw w województwie łódzkim. 

Przedsiębiorstwa produkcyjne, handlowe i usługowe. Prognozy i prawdopodobne scenariusze rozwoju, przygotowane w procesie foresightu pozwolą im szukać najbardziej efektywnych sposobów przystosowania do przewidywanych zmian struktury gospodarczej regionu, zmian w technologii wytwarzania i organizacji sprzedaży, usług itd.

Jednostki infrastruktury wsparcia biznesu, które będą mogły urealnić plany kierunków kształcenia i dostosować system konsultingu i doradztwa do potrzeb


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

53

rynku. Projekt wspomoże także przygotowanie kadr i nawiązanie współpracy z innymi regionami krajowymi i europejskimi. 

Jednostki naukowo badawcze i instytucje edukacyjne, które będą mogły dostosować ofertę edukacyjną i kierunki kształcenia do potrzeb przedsiębiorstw i jednostek infrastruktury wsparcia biznesu.

Jednostki administracji regionalnej i lokalnej. Decydenci zyskają wiedzę pozwalającą rozwijać kierunki polityki regionalnej i metody wspierania biznesu, które będą odpowiedzią na zmiany w popycie na nowe technologie, rynki zbytu i na nowe formy organizacji w tym formy współpracy i kooperacji.

Instytucje centralne zyskają wiedzę, która może wspomóc kształtowanie polityki przemysłowej i innowacyjnej Polski, uwzględniającej możliwości i potrzeby regionów oraz rozwinąć efektywną politykę wsparcia wykorzystującą środki krajowe i europejskie.

Strukturę projektu tworzą: 

Komitet Społeczny,

Rada Konsorcjum,

Zespół Zarządzający,

Eksperci.

Rezultaty 

Utworzenie Komitetu Społecznego – regionalnej platformy wymiany informacji i współpracy w zakresie budowy konsensusu społecznego.

Utworzenie bazy danych prac badawczych i analitycznych dot. priorytetowych technologii.

Przewodnik metodologiczny.

Spotkania środowiskowe z ekspertami – 3 spotkania.

Utworzenie bazy danych ekspertów.

Konferencja regionalna, międzyregionalna i międzynarodowa.

Uruchomienie portalu internetowego - rundy delfickie on-line.

Raporty (3): Profil technologiczny regionu w okresie do 2010 roku, Benchmarking regionalny i możliwości jego zastosowania do regionalnego foresightu technologicznego, wiodące technologie przyszłości dla woj. łódzkiego w polu: Zrównoważony rozwój.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

54

Panele dyskusyjne – 3 panele.

Nawiązanie współpracy z partnerami zagranicznymi.

Opracowanie, przeprowadzenie i analiza ankiety rundy delfickiej.

Spotkania środowiskowe – 5 spotkań.

Regionalne Forum Foresightowe.

Seminaria z udziałem polskich i zagranicznych ekspertów.

Rezultatami metodologicznymi realizacji projektu są: 

określenie wstępnej listy obszarów regionalnej kompetencji i ich przegląd,

profil technologiczny regionu,

benchmarking wskazujący silne i słabe strony regionu w polu zrównoważony rozwój,

wiodące technologie przyszłości określone na podstawie badania Delphi,

perspektywa ponadregionalna czyli budowa pierwszej wersji prognozy rozwoju regionu do 2020 roku,

kluczowe technologie,

modele prognostyczno-symulacyjne,

określenie alternatywnych scenariuszy rozwoju województwa łódzkiego i wybór scenariusza prowadzącego do zrównoważonego rozwoju regionu

konsultacje społeczne włączające partnerów regionalnych w weryfikacje i wybór kluczowych technologii,

prognoza rozwoju technologii województwa łódzkiego do 2020 w polu Zrównoważony rozwój.50

50

Projekt ten nie wyczerpuje całości wkładu województwa w badania foresightowe. Trudno jest przecenić wkład ekspertów z województwa w ogólnopolskie projekty foresightowe - przypis redakcyjny.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

55

Joanna Pęczkowska Instytut Nauk Ekonomicznych PAN

WYKORZYSTANIE FUNDUSZY STRUKTURALNYCH W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA 2007-2013 W latach 2007-2013 Polska będzie korzystała ze wsparcia finansowego z Unii Europejskiej w ramach sześciu programów operacyjnych o zasięgu ogólnokrajowym. Są nimi Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (POIG), Program Operacyjny Kapitał Ludzki (POKL), Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ), Program Operacyjny Pomoc Techniczna (POPT), Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej (PORPW) oraz Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (EWT). Łączna wysokość środków finansowych zaangażowanych w realizację tych programów wyniesie ponad 71 mld euro, z wkładem wspólnotowym na poziomie 56,4 mld euro. Najwięcej funduszy przeznaczonych zostanie na POIiŚ - 37,6 mld euro (w tym 27,9 mld euro z UE), POKL - 11,5 mld euro (9,7 mld euro z UE) oraz POIG - 9,7 mld euro (8,3 mld euro z UE). Kolejne miejsca zajmą EWT 8,31 mld euro (7,75 mld euro z UE), PORPW - 3,57 mld euro (2,27 mld euro z UE), oraz POPT- 0,61 mld euro (0,52 mld euro z UE).51 Oprócz ogólnokrajowych programów operacyjnych w latach 2007-2013 w każdym z szesnastu polskich województw realizowane będą także Regionalne Programy Operacyjne (RPO). Cele i priorytety RPO zostały opracowane indywidualnie dla każdego z województw, tak aby w jak największym stopniu odpowiadały jego potrzebom rozwojowym. Celem strategicznym Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 20072013 (RPO WŁ) jest integracja regionu z europejską i globalną przestrzenią społecznogospodarczą jako środkowoeuropejskiego centrum rozwoju, sprzyjającego zamieszkaniu i gospodarce oraz dążenie do budowy wewnętrznej spójności przy zachowaniu różnorodności jego miejsc. Celami szczegółowymi są: 1. Poprawa dostępności komunikacyjnej województwa łódzkiego. 2. Poprawa stanu środowiska naturalnego i bezpieczeństwa energetycznego. 3. Rozwój innowacyjnej i konkurencyjnej gospodarki w województwie. 4. Rozwój społeczeństwa informacyjnego. 5. Zapewnienie dogodnych warunków do rozwoju zasobów ludzkich. 51

Zob. www.funduszestrukturalne.gov.pl


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

56

6. Ożywienie gospodarcze i społeczne na terenach zdegradowanych w obszarach miejskich. 7. Zwiększenie zdolności absorpcji środków Unii Europejskiej w ramach RPO WŁ.52 Realizacji celu głównego i celów strategicznych RPO WŁ służy siedem priorytetów (por. tab. 1). Tabela 1. Priorytety Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013 I Infrastruktura transportowa II Ochrona środowiska, zapobieganie zagrożeniom i energetyka III Gospodarka, innowacyjność, przedsiębiorczość IV Społeczeństwo informacyjne V Infrastruktura społeczna VI Odnowa obszarów miejskich VII Pomoc techniczna

Źródło: Zob. Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013, http://www.rpo.lodzkie.pl/wps/wcm/connect/5ec20e004f3ca8659ea7fe29d32cd565/RPO_17082009_RPO_WL_ 09_07.pdf?MOD=AJPERES&Regionalny%20Program%20Operacyjny%20Wojewodztwa%20%C5%81odzkieg o%20na%20lata%202007-2013

Na wdrożenie wszystkich RPO z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) została przeznaczona kwota ponad 16 mld euro. Największe środki uzyskało województwo mazowieckie. Kolejne miejsca zajęły województwo śląskie, warmińskomazurskie i dolnośląskie. Województwo łódzkie z dofinansowaniem na poziomie 0,863 mld euro uplasowało się na jedenastej pozycji pod względem wartości uzyskanych środków (por. tab. 2).

52

Zob. Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013, http://www.rpo.lodzkie.pl/wps/wcm/connect/5ec20e004f3ca8659ea7fe29d32cd565/RPO_17082009_RPO_WL_ 09_07.pdf?MOD=AJPERES&Regionalny%20Program%20Operacyjny%20Wojewodztwa%20%C5%81odzkieg o%20na%20lata%202007-2013


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

57

Tabela 2. Wysokość środków przyznanych z EFRR na realizację Regionalnych Programów Operacyjnych w poszczególnych województwach w latach 2007-2013 Lp.

Województwo

Wysokość środków z EFRR (w mld euro)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16

mazowieckie śląskie warmińsko-mazurskie dolnośląskie lubelskie małopolskie podkarpackie wielkopolskie kujawsko-pomorskie pomorskie łódzkie zachodniopomorskie świętokrzyskie podlaskie lubuskie opolskie

1,831 1,570 1,360 1,213 1,155 1,148 1,136 1,130 0,951 0,885 0,863 0,835 0,726 0,636 0,439 0,427

Źródło: zob. www.funduszeonline.pl

W latach 2007-201053 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego zrealizowanych i zakończonych zostało łącznie 38 projektów (por. rys. 1). Ich łączna wartość wyniosła 70,85 mln zł, z czego 36,49 mln zł stanowiło dofinansowanie ze środków publicznych. Najwięcej projektów (29) zrealizowano w ramach priorytetu III. Wszystkie zawierały się w działaniu 3.2 Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw54, a ich łączna wartość wyniosła 52,06 mln zł. W ramach priorytetu II zrealizowano 4 projekty na sumę 3,97 mln zł, po dwa z działań 2.5 Zagrożenia środowiska i 2.6 Ochrona powietrza. W ramach priorytetu IV ukończono tylko 1 projekt. Zawierał się on w działaniu 4.3 e - technologie dla przedsiębiorstw i kosztował 18,7 tys. zł. W priorytecie V zrealizowano 3 projekty o łącznej wartości 2,89 mln zł. Wszystkie dotyczyły działania 5.3 Infrastruktura edukacyjna. Z zakresu pomocy technicznej (priorytet VII) zrealizowano 1 projekt o wartości 11,91 mln zł. W ramach priorytetu I i VI nie zakończono w latach 20072010 żadnego projektu (por. tab. 3).

53

Stan w dniu 1 kwietnia 2010 roku. W numeracji działań pierwsza cyfra oznacza priorytet, z jakiego to działanie pochodzi, druga zaś numer działania. 54


58

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Rysunek 1. Liczba zakończonych projektów dofinansowanych w ramach RPO WŁ w latach 2007-2010 na tle innych województw* 38

RPO Województwa Łódzkiego

66

RPO Województwa Dolnośląskiego

216

RPO Województwa Kujawsko-Pomorskiego

168

RPO Województwa Lubelskiego

60

RPO Województwa Lubuskiego

213

RPO Województwa Małopolskiego

66

RPO Województwa Mazowieckiego

128

RPO Województwa Opolskiego

106

RPO Województwa Podkarpackiego

69

RPO Województwa Podlaskiego

98

RPO Województwa Pomorskiego

204

RPO Województwa Śląskiego

156

RPO Województwa Świętokrzyskiego

131

RPO Województwa Warmińsko-Mazurskiego

249

RPO Województwa Wielkopolskiego

30

RPO Województwa Zachodniopomorskiego

0 *

50

100

150

200

250

300

Stan w dniu 1 kwietnia 2010 roku.

Źródło: opracowanie własne na podstawie Listy beneficjentów Funduszy Europejskich 2007-2013 - stan na 1 kwietnia 2010 r. na podstawie KSI SIMIK 07-13, www.funduszeeuropejskie.gov.pl/

W ramach RPO WŁ realizowanych jest ponadto 416 projektów, które rozpoczęły się w latach 2007-2010 i nie zostały ukończone przed 1 kwietnia 2010 roku (por. rys. 2). Łączna wartość tych projektów wynosi 3.966 mln zł, z czego 2.470 mln zł stanowi dofinansowanie ze środków publicznych. Największa ilość projektów (152) realizowana jest w ramach priorytetu III Gospodarka, innowacyjność, przedsiębiorczość. Dotyczą one trzech działań: 3.2 Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw, 3.4 Rozwój otoczenia biznesu, 3.5 Infrastruktura turystyczno-rekreacyjna. Kolejne miejsca zajmują Ochrona środowiska, zapobieganie zagrożeniom i energetyka (92 projekty), Infrastruktura społeczna (62 projekty), Społeczeństwo informacyjne (55 projektów), Infrastruktura transportowa (48 projektów), Odnowa obszarów miejskich (5 projektów) oraz Pomoc techniczna (2 projekty).


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

59

Rysunek 2. Liczba projektów w trakcie realizacji dofinansowanych w ramach RPO WŁ w latach 2007-2010 na tle innych województw*

416

RPO Województwa Łódzkiego

609

RPO Województwa Dolnośląskiego

467

RPO Województwa Kujawsko-Pomorskiego

654

RPO Województwa Lubelskiego

405

RPO Województwa Lubuskiego

653

RPO Województwa Małopolskiego

343 325

RPO Województwa Mazowieckiego RPO Województwa Opolskiego

556

RPO Województwa Podkarpackiego

385

RPO Województwa Podlaskiego

642

RPO Województwa Pomorskiego

1148

RPO Województwa Śląskiego

280

RPO Województwa Świętokrzyskiego

874

RPO Województwa Warmińsko-Mazurskiego

683

RPO Województwa Wielkopolskiego

313

RPO Województwa Zachodniopomorskiego

0 *

200

400

600

800

1000

1200

Stan w dniu 1 kwietnia 2010 roku.

Źródło: opracowanie własne na podstawie Listy beneficjentów Funduszy Europejskich 2007-2013 - stan na 1 kwietnia 2010 r. na podstawie KSI SIMIK 07-13, www.funduszeeuropejskie.gov.pl/

Jak wynika z powyższych analiz większość projektów zarówno tych zakończonych, jak i nadal realizowanych związanych jest z podnoszeniem jakości życia i konkurencyjności regionu, co odpowiada głównym celom RPO WŁ. W strukturze projektów dominują działania nacelowane na wzrost konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw, ochronę środowiska i energetykę, a także rozwój infrastruktury społecznej i infrastruktury transportowej. Stosunkowo dużo jest również projektów ukierunkowanych na rozwój społeczeństwa informacyjnego. Znacznie mniej działań zostało natomiast podjętych w zakresie odnowy obszarów miejskich. Warto ponadto zwrócić uwagę, iż stosunkowo duże nakłady są przeznaczane na pomoc techniczną. W przypadku projektów zakończonych było to prawie 17% wszystkich wydatkowanych środków.

1400


Lp.

Nazwa beneficjenta

Gmina Lubochnia

2

Gmina Zduńska Wola

3

Gmina Miasto Brzeziny

4

Gmina Maków

5

INTER-FOLIA Sp. z o.o.

6

Zakład Poligraficzny KOLOR-DRUK Bogusław Wcisło

7

FHU SUFLIDOWO Liliana Suflida

Zakup samochodu ratowniczogaśniczego dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Lubochni Wsparcie systemu ratowniczogaśniczego w gminie Zduńska Wola poprzez zakup samochodu ratowniczo-gaśniczego Termomodernizacja Szkoły Podstawowej nr 2 w Brzezinach Termomodernizacja Szkoły Podstawowej w Dąbrowicach Zwiększenie konkurencyjności INTER-FOLIA Sp. z o.o. poprzez zakup nowoczesnych technologicznie linii produkcyjnych Modernizacja technologiczna i wdrożenie informatycznych systemów zarządzania i obsługi zleceń Zakup innowacyjnej automatycznej maszyny MOBA OMNIA XF 330 do klasyfikowania, sortowania, znakowania, dezynfekcji i pakowania jaj dla FHU SUFLIDOWO zlokalizowanej w Teresinie gmina Drużbice

Działanie

Wartość ogółem (w zł)

II.5. Zagrożenia środowiska

663 906,00

Dofinansowanie publiczne (w zł) 540 987,89

II.5. Zagrożenia środowiska

658 160,00

516 169,89

II.6. Ochrona powietrza

1 993 073,53

1 389 961,89

II.6. Ochrona powietrza

654 279,18

307 088,48

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

6 436 964,00

2 934 877,05

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

4 392 000,00

2 520 000,00

4 173 310,89

2 310 000,00

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

1

Tytuł projektu

60

Tabela 3. Lista beneficjentów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego w latach 2007-2010 - projekty zakończone (stan na 1 kwietnia 2010)


Nazwa beneficjenta

Tytuł projektu

8

Przedsiębiorstwo Robót Drogowych i Mostowych Sp. z o.o.

9

K.M.M OKNO Sp. j. Konieczny- Perz- Babicki

10

WPW INVEST Sp. z o.o.

11

HORNET Sp. z o.o.

12

AMZ-Kutno Sp. z o.o.

13

ABATEX Andrzej Szewczyk

Wzrost konkurencyjności PRDiM Sp. z o.o. w Czartkach poprzez wdrożenie innowacyjnej technologii wykonania nawierzchni drogowych Wzrost konkurencyjności i innowacyjności fabryki okien K.M.M. OKNO Sp. j. Konieczny- Perz- Babicki poprzez wdrożenie innowacyjnych i wiedzochłonnych technologii Wzrost konkurencyjności WPW INVEST Sp. z o.o. dzięki inwestycji w innowacyjne technologie produkcyjne Zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstwa HORNET Sp. z o.o. poprzez zakup innowacyjnej maszyny poligraficznej drukującej Zwiększenie konkurencyjności AMZ-Kutno Sp. z o.o. poprzez wyposażenie nowej hali oraz przystosowanie istniejących budynków do uruchomienia uniwersalnej linii do produkcji małych i średnich autobusów Wzrost konkurencyjności i innowacyjności fabryki okien ABATEX poprzez wdrożenie innowacyjnych i wiedzochłonnych technologii

Działanie

Wartość ogółem (w zł)

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

3 897 900,00

Dofinansowanie publiczne (w zł) 1 917 000,00

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

3 868 620,00

2 061 150,00

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

3 533 762,00

1 670 582,99

3 401 360,00

1 672 800,00

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

3 053 374,52

1 000 000,00

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

2 764 764,00

1 372 011,39

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Lp.

61


14

Wiktor Kędra, Janusz Kędra S.C.

15

GG TECH W. Garus i T. Gromek Sp. j.

16

EXPOM Sp. z o.o.

17

Zakład Produkcyjno - Handlowo Usługowy HAK - POL Sylwester Imioła

18

BOGMAR Sp. j. - Jacek Martynka, Maria Martynka, Bogdan Prasal, Jadwiga Prasal

19

OFICYNA S.C. Robert Urbaniak, Tadeusz Urbaniak, Urszula Urbaniak

20

Przedsiębiorstwo Produkcyjno Usługowo - Handlowe SORPLEX Zdzisław Ornaf

Tytuł projektu Zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstwa Wiktor Kędra, Janusz Kędra S.C. poprzez zakup innowacyjnej suszarni prasującej Wdrożenie innowacyjnej technologii i uruchomienie produkcji laboratoryjnych przyrządów kontrolnych i pomiarowych Zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstwa EXPOM poprzez nabycie innowacyjnych rozwiązań technologicznych Zwiększenie konkurencyjności firmy HAK-POL poprzez wprowadzenie technologii laserowego wycinania w produkcji haków holowniczych Zwiększenie konkurencyjności firmy BOGMAR Sp. j. poprzez nabycie innowacyjnych rozwiązań technologicznych do produkcji wyrobów z pianki Zastosowanie nowych rozwiązań technologicznych oraz poszerzenie prowadzonej działalności poprzez zakup innowacyjnych maszyn i nawiązanie współpracy z sektorem B + R Inwestycje w innowacje w firmie SORPLEX - zakup innowacyjnego centrum obróbczego oraz nowoczesnych wtryskarek

Działanie

Wartość ogółem (w zł)

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

2 729 290,06

Dofinansowanie publiczne (w zł) 817 400,00

2 572 980,00

1 470 890,21

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

2 152 768,41

1 220 600,85

1 706 060,00

966 486,36

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

1 274 687,72

783 738,20

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

1 165 622,16

668 441,99

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

976 000,00

560 000,00

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Nazwa beneficjenta

62

Lp.


Nazwa beneficjenta

21

Przedsiębiorstwo ProdukcyjnoHandlowe Piotr, Wojciech i Agnieszka Reszka S.C.

22

PPHU MONIKA STYL Elżbieta Kubicka

23

Fabryka Mebli BANASIAK Witold Banasiak

24

PHU MACIEJ Piotr Łuczak

25

A.S. Sierant PPHU SIERANT Sp. j.

Tytuł projektu Wdrożenie elektroniczne sterowanego węzła betoniarskiego w PPH RESZKA S.C. jako kluczowego ogniwa ciągu technologicznego do produkcji innowacyjnych elementów infrastruktury drogowej Wzrost konkurencyjności firmy MONIKA STYL poprzez wdrożenie innowacyjnych technologii przygotowania produkcji odzieży Wzrost konkurencyjności i innowacyjności fabryki mebli BANASIAK poprzez wdrożenie innowacyjnych i wiedzochłonnych technologii Nowoczesne technologie drogowe w firmie PHU MACIEJ - zakup frezarki na zimno Udział A.S. Siernat PPHU SIERANT Sp. j. w Międzynarodowych Targach Rolet, Bram i Osłon Przeciwsłonecznych R+T, Stuttgart, 10 -14.02.2009 r. jako wystawca

Działanie

Wartość ogółem (w zł)

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

847 900,00

Dofinansowanie publiczne (w zł) 479 550,00

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

791 780,00

421 850,00

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

722 240,00

384 722,00

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

671 000,00

330 986,46

273 447,60

96 767,84

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Lp.

63


Tytuł projektu

26

Wiesław Ciura W-IREX Przedsiębiorstwo Prywatne

Udział w targach Ligna Hannover 2009 jako wystawca

27

PANTA PLAST Sp. z o.o.

Udział w targach Paperworld 2009 jako wystawca

28

JG SYSTEM Jarosław Gorczyca

Udział w targach AQUA-THERM 2009 Kijów/Ukraina - jako wystawca

29

AGROPHARM S.A.

30

Przedsiębiorstwo ProdukcyjnoHandlowo-Usługowe ROZETTE Kinga Stefańska

31

Ośrodek Badawczo-Produkcyjny Politechniki Łódzkiej ICHEM Sp. z o.o.

32

KBM SP. Z O.O.

1) Udział w targach Vitafoods Finished Products Expo 2009 jako wystawca 2) Udział w targach SANA Natural Products 2009 jako wystawca Udział firmy P.P.H.U. ROZETTE Kinga Stefańska w Targach Paperworld we Frankfurcie jako wystawca Podniesienie konkurencyjności Spółki ICHEM poprzez promocję przedsiębiorstwa i jego produktów podczas międzynarodowych targów PLMA's Word of Private Label w Amsterdamie Udział w targach we Frankfurcie nad Menem firmy KBM Sp. z o.o. jako wystawca własnych produktów i usług

Działanie

Wartość ogółem (w zł)

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

139 801,80

Dofinansowanie publiczne (w zł) 57 809,98

88 466,48

35 783,60

85 945,34

34 689,29

82 498,18

33 327,39

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

67 736,57

26 778,29

67 232,00

29 916,33

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw

63 894,47

23 137,37

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Nazwa beneficjenta

64

Lp.


Nazwa beneficjenta

33

ULTRA-VIOL Sp. j. Pietras, Purgał, Słowiński, Wójcik

Udział w targach w Medica 2008 jako wystawca

34 35

FOTOFACTORY Sebastian Kamieniak Gmina Andrespol

36

Powiat Tomaszowski

37

Gmina Ładzice

38

Urząd Marszałkowski w Łodzi

Informatyzacja firmy Fotofactory Sebastian Kamieniak Budowa i rozbudowa budynków oświatowych z przeznaczeniem na cele przedszkolne w Gminie Andrespol Rozbudowa kompleksu dydaktycznego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 w Tomaszowie Mazowieckim poprzez budowę łącznika wielofunkcyjnego Wyposażenie Sali gimnastycznej, Przedszkola 2-oddziałowego oraz zaplecza kuchennego ze stołówką na 40 osób przy Publicznej Szkole Podstawowej w Stobiecku Szlacheckim Roczny Plan Realizacji Działań na rok 2008 w ramach Pomocy Technicznej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego

Działanie

Wartość ogółem (w zł) 63 049,93

Dofinansowanie publiczne (w zł) 25 540,33

18 700,00

15 895,00

1 784 193,80

880 621,85

V.3. Infrastruktura edukacyjna

735 724,82

583 757,36

V.3. Infrastruktura edukacyjna

366 732,01

265 476,05

11 914 578,00

6 068 348,53

III.2. Podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw IV.3. e - technologie dla przedsiębiorstw V.3. Infrastruktura edukacyjna

VII.1. Pomoc techniczna wspomagająca realizację RPO WŁ

Źródło: opracowanie własne na podstawie Listy beneficjentów Funduszy Europejskich 2007-2013 - stan na 1 kwietnia 2010 r. na podstawie KSI SIMIK 07-13, www.funduszeeuropejskie.gov.pl/

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Tytuł projektu

Lp.

65


66

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Agnieszka Olechnicka, Adam Płoszaj Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych EUROREG Uniwersytet Warszawski

NAUKA I BADANIA W POLSKICH REGIONACH – WOJEWÓDZTWO ŁÓDZKIE Innowacja stała się ucieleśnieniem sukcesu firm, regionów i państw. Jakie są źródła innowacyjności, gdzie jej poszukiwać? Nie ma prostej odpowiedzi. Jednak niewątpliwie ważną rolę odgrywa potencjał naukowo-badawczy skupiony na danym terytorium.55 Badania wskazują, że muszą oczywiście zaistnieć odpowiednie warunki do wykorzystania potencjału naukowego i działać adekwatne mechanizmy usprawniające przekładanie osiągnięć naukowych na wyniki ekonomiczne przedsiębiorstw,56 jednak nie przyniosą one rezultatu gdy potencjał naukowy jest wątły. Zagadnienia związane z potencjałem naukowym stanowią serce wielu teorii mówiących o rozwoju regionalnym, w których sektorowi naukowo-badawczemu przypisuje się nowe role związane z dynamicznie zmieniającymi się uwarunkowaniami. Mówią o tym takie koncepcje jak: regionalny system innowacji,57 koncepcja klastrów,58 model potrójnej helisy (triple helix),59 czy druga metoda produkcji wiedzy (Mode 2 Knowledge Production).60 Wszystkie wymienione podejścia podkreślają wzrost znaczenia zewnętrznych relacji w systemie produkcji wiedzy, przyznając tym samym konieczność otwarcia sektora naukowego na potrzeby otoczenia61 oraz rozwijania sieci współpracy.62

55

Mowerty D.C, Sampat B.N.: Universities in National Innovation Systems w: Fagerberg J., Mowery D.C., Nelson R.R (red.): The Oxford Handbook of Innovation, Oxford University Press, New York 2005. 56 Bąk M., Kulawczuk P. (red.): Warunki skutecznej współpracy pomiędzy nauką a przedsiębiorstwami, Instytut Badań nad Demokracją i Przedsiębiorstwem Prywatnym, Warszawa 2009. 57 Managing National Innovation Systems, OECD, Paris 1999; Okoń-Horodyńska E.: Jak budować regionalne systemy innowacji, IBnGR, Gdańsk 2000. 58 Porter M.: Konkurencyjna przewaga narodów, PWE, Warszawa 1990. 59 Leydesdorff L., Etzkowitz H.: The Triple Helix as a Model for Innovation Studies, Science and Public Policy 25(3), 1998, s. 195-203. 60 Etzkowitz H., Ledersdorff L.: The Dynamics of Innovation: from National Systems and ''Mode 2'' to a Triple Helix of University-Industry-Government Relations, Research Policy 29, 2000, s.109-23. 61 Hessels L. K., van Lente H.: Re-thinking new knowledge production: A literature review and a research agenda, Research Policy, nr 4 (37), 2008, s. 740-760. 62 Olechnicka A., Płoszaj A.: Sieci współpracy receptą na innowacyjność regionu?, w: Gorzelak G., Tucholska A. (red.): Europejskie wyzwania dla Polski i jej regionów, MRR, EUROREG, Warszawa 2010.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

67

Innowacyjność Polski jest na tle Europy i świata relatywnie mała.63 Zagadnienie to można rozpatrywać przy wykorzystaniu kilku perspektyw. Po pierwsze wskaźniki z zakresu nauki i badań w ujęciu zasobowym prezentują się niezadowalająco. Świadczy o tym między innymi pozycja Polski w analizach tworzonych na zamówienie Komisji Europejskiej od 2000 (European Innovation Scoreboard 2009) w odniesieniu do takich elementów jak udział wydatków publicznych na B+R w %PKB (58% średniej UE27) czy odsetek osób z wykształceniem wyższym, posiadających stopień doktora czy kształcących się ustawicznie (odpowiednio 80%, 77%, 52% średniej UE ). Potwierdza to również obraz, jaki wyłania się z rankingów uniwersytetów na świecie.64 Po drugie także z punktu widzenia produktów sektora nauki Polski dorobek jest nieznaczny. Polskę charakteryzuje relatywnie niska liczba publikacji naukowych w odniesieniu do liczby ludności kraju oraz niska cytowalność (średnia liczba cytowań jednego artykułu) publikacji afiliowanych w Polsce. 65 Liczba przedsiębiorstw zaangażowanych w publikacje naukowe jest znikoma, co może świadczyć o niskiej aplikowalności badań lub rozciągnięciu w czasie momentu zastosowania nowych rozwiązań.66 Również aktywność patentowa krajowych podmiotów jest mała – ponadto w tym przypadku obserwowany jest trend spadkowy przeciwstawny do zintensyfikowanej aktywności wynalazczej na świecie.67 Potencjał naukowo-badawczy Polski jest zróżnicowany przestrzennie i skupiony w największych ośrodkach miejskich. W szczególności silne ośrodki metropolitalne koncentrują zasoby naukowo-badawcze,68 instytucje, pracowników, nakłady, innowacyjne firmy itd. Należy jednak podkreślić, że jest to zjawisko niejako naturalne, związane m.in. z procesami metropolizacji69 i globalizacji, powszechnie obserwowane w wielu krajach.70

63

European Innovation Scoreboard 2008: Comparative analysis of innovation performance, PRO INNO Europe® Paper No. 10; Płowiec U.: Innowacyjność Polski na tle innych krajów Unii Europejskiej, w: Baczko T. (red.): Raport o innowacyjności gospodarki Polski w 2008 roku, Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2009. 64 Por. np.: www.arwu.org 65 Olechnicka A., Płoszaj A.: Polska nauka na tle światowym – analiza bibliometryczna, w: Baczko T. (red.): Raport o innowacyjności gospodarki Polski w 2009 roku, Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2010. 66 Niepublikowane materiały z realizacji projektu badawczego habilitacyjnego MNiSW pt.: Potencjał nauki a innowacyjność polskich regionów (nr N N114 208434). 67 Niedbalska G.: Działalność wynalazcza w Polsce w latach 2000–2006 według województw, w: Baczko T. (red.): Raport o innowacyjności województwa dolnośląskiego w 2007 roku, INE PAN, Warszawa 2008. 68 Olechnicka A., Płoszaj A.: Polska nauka w sieci. Przestrzeń nauki i innowacyjności. Raport z badań, Warszawa 2008. 69 Smętkowski M., Gorzelak G.: Metropolis and its Region—New Relations in the Information Economy, European Planning Studies, Vol. 16, no. 6, 2008, s. 727-743. 70 Olechnicka A., Płoszaj A.: Metropolie a innowacyjność, w: Jałowiecki B.: Czy metropolia jest jeszcze miastem, Scholar, Warszawa 2009.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

68

Rysunek 1. Region na tle kraju

INSTYTUCJE – jednostki prowadzące działalność B+R na 1 mln mieszkańców w 2008 r., dane GUS. NAKŁADY B+R – nakłady na B+R na 1 mieszkańca w 2008 r., dane GUS. ZATRUDNIENIE B+R – zatrudnienie w B+R na 10 tys. mieszkańców w 2008 r., dane GUS. NAUCZYCIELE AKADEMICCY – nauczyciele akademiccy na tysiąc studentów w 2008 r., dane GUS. STUDENCI – studenci na tysiąc mieszkańców w 2008 r. dane GUS. PROJEKTY 6. PR – zespoły realizujące projekty w ramach 6. Programu Ramowego UE na 1 mln mieszkańców, dane CORDIS. PUBLIKACJE – publikacje naukowe z lat 2001- 2006 indeksowane w Web of Science na 10 tys. mieszkańców, dane Web of Science. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS, CORDIS i Web of Science.

Region łódzki zajmuje istotną pozycję w rankingu polskich województw pod względem wskaźników

działalności

naukowo-badawczej.

Wartości

wszystkich

analizowanych

elementów kształtują się blisko średniej krajowej (por. rys. 1). Zauważyć można dość nietypową w odniesieniu do większości pozostałych regionów równowagę między wskaźnikami instytucjonalnymi (liczba instytucji B+R), wskaźnikami nakładów (nakłady na B+R, zatrudnienie w B+R, nauczyciele akademiccy) oraz efektów (publikacje w bazie Web of Science, projekty 6. Programu Ramowego UE). Region łódzki jest istotny pod względem publikacji, ale także liczby studentów, wskaźniki w obu przypadkach przewyższają przeciętną dla kraju. W zakresie kierunków studiów łódzkie charakteryzuje najwyższy na tle kraju odsetek studentów na kierunkach ekonomicznych

i

administracji,

humanistycznych,

informatycznych

i

co

ciekawe

artystycznych. Bardzo słabo natomiast reprezentowane są nauki inżynieryjne i techniczne.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

69

Tabela 1. Specjalizacja naukowa regionu Dziedzina Web of Science

Astronomia Badania układu nerwowego Biologia i biochemia Biologia molekularna i genetyka Botanika i zoologia Chemia Farmakologia i toksykologia Fizyka Immunologia Informatyka Inżynieria Matematyka Medycyna kliniczna Mikrobiologia Nauka o ziemi Nauki materiałowe Nauki o środowisku Nauki rolnicze Psychiatria i psychologia

Odsetek publikacji w danej Odsetek publikacji w danej Współczynnik dziedzinie w ogóle publikacji dziedzinie w ogóle lokalizacji71 w tej dziedzinie w Polsce publikacji w województwie 3,7 0,9 0,48 7,5 1,8 0,95 9,5 7,9 1,21 14,4 3,5 1,83 4,2 4,3 0,53 11,4 32,3 1,45 12,1 2,9 1,54 4,1 10,3 0,52 21,0 2,4 2,67 3,8 0,5 0,48 6,8 6,5 0,87 4,5 2,3 0,57 11,1 12,5 1,41 6,7 0,7 0,85 1,0 0,2 0,13 9,1 7,7 1,15 4,8 1,6 0,61 9,2 1,6 1,17 3,2 0,1 0,41

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Web of Science.

Dane dotyczące publikacji pozwalają na określenie profilu naukowego województwa. Zastrzeżenie

jakie

należy

w

tym

względzie

poczynić

dotyczy

charakterystyki

bibliometrycznej bazy Web of Science, z której pozyskiwane są dane. Otóż istotną przewagę w tej bazie mają artykuły z zakresu nauk medycznych i inżynieryjnych, przy niewielkim udziale tych z zakresu nauk humanistycznych i społecznych, co istotnie wpływa na wyniki analiz regionalnych.72 Pamiętając o tych ograniczeniach można jednak analizować specjalizację regionalną w ramach nauk ścisłych.

71

Współczynnik lokalizacji (LQ) jest miarą pokazującą relatywną pozycję danej jednostki terytorialnej w danym kraju. Do obliczenia LQ zastosowano równanie:

Gdzie: Pir – liczba publikacji w dziedzinie i w regionie r; Pr – całkowita liczba publikacji w r; Pin – liczba publikacji w dziedzinie i w kraju; Pn – ogólna liczba publikacji w kraju. LQ = 1 oznacza, że dany rodzaj publikacji w analizowanym regionie jest na średnim krajowym poziomie. LQ>1 oznacza, że region cechuje się relatywnie większą aktywnością pod względem badanej cechy, a więc specjalizacją regionalną – por. np.: Capello R.: Regional Economics, Routeledge, London and New York 2007. 72 Olechnicka A., Płoszaj A.: Przestrzenne aspekty nauki w Polsce, Zagadnienia Naukoznawstwa, nr 2/2009.


70

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Województwo łódzkie zajmuje 6 pozycję w rankingu województw ze względu na udział w puli publikacji objętych bazą Web of Science w latach 2001-2006 z co najmniej jedną polską afiliacją. Region charakteryzuje się specjalizacją, mierzoną współczynnikiem lokalizacji, przede wszystkim w dziedzinach: immunologia (aż 21% polskich artykułów w tym zakresie), biologia molekularna i genetyka, farmakologia i toksykologia – chociaż stanowią one jedynie mały odsetek ogółu publikacji afiliowanych w regionie (por. tab. 1). Łódzkie zalicza się do grupy regionów o wysokim wkładzie własnym w afiliowanych tu publikacjach. Współpraca krajowa dominuje nad współpracą zagraniczną. Najważniejsza z punktu widzenia regionu jest kooperacja z województwem mazowieckim, małopolskim i dolnośląskim. Natomiast w zakresie projektów 6. Programu Ramowego głównym kooperantem są instytucje warszawskie. We współpracy zagranicznej największą rolę odgrywają badacze z Europy Zachodniej i USA, a także Rosji. Co ciekawe, relatywnie istotne znaczenie ma współpraca z włoskimi i hiszpańskimi ośrodkami naukowymi.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

71

Marek Szyl Sieć Naukowa MSN

STRUKTURA REGIONALNA SEKTORA PRZEDSIĘBIORSTW PATENTUJĄCYCH W LATACH 2004-2008 W ramach badania struktury regionalnej sektora przedsiębiorstw, które zarejestrowały patenty w Urzędzie Patentowym RP (UPRP) w okresie 2004-2008, przebadano łącznie 579 przedsiębiorstwa.73 W omawianym okresie grupa ta zarejestrowała w UPRP łącznie 1424 patenty. Wyniki badań pokazują, że największy sektor przedsiębiorstw patentujących znajdował się w regionie Śląskim i to zarówno według liczby przedsiębiorstw patentujących (140 podmiotów, 24% badanej grupy przedsiębiorstw), jak i liczby patentów posiadanych przez przedsiębiorstwa (368 patenty, 26% wszystkich patentów). Do regionów o największych sektorach przedsiębiorstw patentujących należały również województwa

mazowieckie,

małopolskie i dolnośląskie (te cztery regiony skupiały łącznie 56% wszystkich przedsiębiorstw patentujących). Rysunek 1 przedstawia rozmiary sektorów przedsiębiorstw patentujących w poszczególnych regionach. Rysunek 1. Liczba przedsiębiorstw patentujących w latach 2004-2008 według regionów liczba przedsiębiorstw 0 ŚLĄSKIE MAZOWIECKIE MAŁOPOLSKIE DOLNOŚLĄSKIE PODKARPACKIE POMORSKIE ŁÓDZKIE WIELKOPOLSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE OPOLSKIE LUBUSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE ZACHODNIO-POMORSKIE PODLASKIE

20

40

60

80

100

120

140

160

140 94 49 40 36 35 34 33 26 20 19 16 12 10 9 6

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Patentowego RP

73

Badanie regionalne, którego wyniki prezentuje poniższy artykuł, jest rozwinięciem prac badawczych prowadzonych nad strukturą sektora przedsiębiorstw patentujących, które były prowadzone w ramach 5 edycji badań nad innowacyjnością gospodarki Polski, Baczko T. (red. nauk.): Raport nad innowacyjnością gospodarki Polski w 2009 roku, INE PAN, Warszawa 2010.


72

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Najmniejsze liczbowo sektory przedsiębiorstw patentujących znajdowały się w regionie podlaskim, zachodniopomorskim, warmińsko-mazurskim i lubuskim (w regionach tych znajdowało się zaledwie 6% wszystkich przedsiębiorstw patentujących). Analizy pokazują, że rozkład przedsiębiorstw patentujących w poszczególnych regionach tylko częściowo pokrywał się z ich siłą ekonomiczną. Wyjaśnienia omawianego rozkładu należałoby szukać na przykład w powiązaniach pomiędzy rodzajem prowadzonej działalności a zdolnością patentowania przez przedsiębiorstwa. Powyższa hipoteza wymaga jednak przeprowadzenia bardziej pogłębionych badań. W analizowanym okresie najwięcej patentów przedsiębiorstw koncentrowało się w regionie śląskim, mazowieckim, podkarpackim i małopolskim (regiony te skupiały 58% wszystkich patentów). Najmniej patentów rejestrowały przedsiębiorstwa w województwie podlaskim, zachodniopomorskim, warmińsko-mazurskim i lubuskim (regiony te kumulowały zaledwie 5% wszystkich patentów). Rysunek 2 pokazuje rozkład patentów przedsiębiorstw w poszczególnych regionach. Rysunek 2. Rozkład patentów przedsiębiorstw w poszczególnych regionach w latach 2004-2008

OPOLSKIE 3%

ŚWIĘTOKRZYSKIE 2% LUBELSKIE 6%

LUBUSKIE 2%

ZACHODNIO WARMIŃSKOPOMORSKIE MAZURSKIE 1% 1%

PODLASKIE 1%

ŚLĄSKIE 26%

KUJAWSKOPOMORSKIE 5% WIELKOPOLSKIE 4% ŁÓDZKIE 7%

POMORSKIE 4%

MAZOWIECKIE 16%

PODKARPACKIE 8% DOLNOŚLĄSKIE 7%

MAŁOPOLSKIE 8%

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Patentowego RP.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

73

Uzupełnieniem powyższego jest analiza intensywności patentowania przedsiębiorstw w poszczególnych województwach. Rysunek 3 prezentuje średnią ilość patentów przypadającą na przedsiębiorstwo w poszczególnych regionach w latach 2004-2008. Tak skonstruowany wskaźnik pozwala zbadać bardziej szczegółowo strukturę sektorów w poszczególnych regionach. Należy podkreślić, że nie jest to miara jednoznaczna. Jest to swego rodzaju nominanta, tzn. dla grupy regionów o liczebnych sektorach przedsiębiorstw patentujących, im większa wartość tego wskaźnika tym lepiej (pozytywna sytuacja w przypadku, gdy duża ilość przedsiębiorstw posiada większą ilość patentów), dla regionów o mniej liczebnych sektorach, im mniejszy wskaźnik tym lepsza sytuacja w regionie (bardziej korzystne jest występowanie dużej liczby przedsiębiorstw posiadających, co najmniej jeden patent, niż kumulacja wielu patentów w jednym przedsiębiorstwie). Przy tak interpretowanym wskaźniku najlepiej wyglądała

sytuacja

w

regionach

śląskim,

dolnośląskim,

podkarpackim,

łódzkim,

świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim oraz zachodniopomorskim (zielony kolor na wykresie). Najgorzej zaś w regionie podlaskim, lubuskim, opolskim, wielkopolskim i pomorskim (czerwony kolor na wykresie). Rysunek 3. Intensywność patentowania przez przedsiębiorstwa patentujące w latach 2004-2008 według regionów

4,4

4,5 4,0 3,3

3,5 3,0

2,6

2,5

2,4

2,7

2,6

2,5

2,5

2,2

średnia dla Polski = 2,5 2,2

2,0

1,9

2,0

1,7

1,5

1,5

1,6

1,5 1,0

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Patentowego RP.

PODLASKIE

ZACHODNIO-POMORSKIE

WARMIŃSKO-MAZURSKIE

LUBUSKIE

OPOLSKIE

ŚWIĘTOKRZYSKIE

LUBELSKIE

KUJAWSKO-POMORSKIE

WIELKOPOLSKIE

ŁÓDZKIE

POMORSKIE

PODKARPACKIE

DOLNOŚLĄSKIE

sytuacja pozytywna sytuacja neutralna sytuacja negatywna

MAŁOPOLSKIE

-

MAZOWIECKIE

0,5 ŚLĄSKIE

liczba patentów na przedsiębiorstwo

5,0


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

74

Rysunek 4 pokazuje rozwój sektora przedsiębiorstw patentujących w poszczególnych regionach w ujęciu dynamicznym. Najszybciej rozwijały się sektory przedsiębiorstw w województwie śląskim, dolnośląskim, podkarpackim, pomorskim, warmińsko-mazurskim. W regionach mazowieckim, małopolskim, lubuskim i zachodniopomorskim daje się zauważyć spadek liczby przedsiębiorstw patentujących w roku kryzysowym 2008. Niezwykle interesujące zjawiska rozwojowe można zaobserwować w regionach wielkopolskim, lubelskim i opolskim, gdyż w tych regionach sektor przedsiębiorstw patentujących przechodził kryzys w 2006 roku i w latach 2007-2008 powrócił na ścieżkę dynamicznego rozwoju. Rysunek 4. Rozwój sektora przedsiębiorstw patentujących w regionach w latach 2004-2008 liczba patentów 0

20

40

60

80

100

120

ŚLĄSKIE MAZOWIECKIE MAŁOPOLSKIE

patenty 2008

DOLNOŚLĄSKIE

patenty 2007

PODKARPACKIE

patenty 2006

POMORSKIE

patenty 2005

ŁÓDZKIE

patenty 2004

WIELKOPOLSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE OPOLSKIE LUBUSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE ZACHODNIO-POMORSKIE PODLASKIE Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Urzędu Patentowego RP.

Wnioski Podsumowując analizy sektora przedsiębiorstw posiadających patenty w UPRP w latach 2004-2008 w poszczególnych regionach Polski, należy stwierdzić, że obserwuje się względnie duże zróżnicowanie w rozkładzie tego sektora przedsiębiorstw. Analiza sektora przedsiębiorstw posiadających patenty w UPRP w latach 2004-2008 w poszczególnych regionach Polski, pokazuje, że występuje względnie duże zróżnicowanie w rozkładzie tego sektora przedsiębiorstw.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

75

Paweł Dec Polskie Towarzystwo Ekonomiczne Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Szkoła Główna Handlowa

DZIAŁANIA POLSKIEGO TOWARZYSTWA EKONOMICZNEGO DLA INNOWACYJNOŚCI Tematyka innowacyjności gospodarki polskiej jest często dyskutowana w różnych środowiskach, gremiach i organizacjach, m.in. podczas konwersatoriów Czwartki u ekonomistów czy w ramach Forum Myśli Strategicznej działających pod egidą Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Czwartki u Ekonomistów Konwersatoria Czwartki u Ekonomistów to cykl realizowany przez Polskie Towarzystwo Ekonomiczne od 2006 roku w formie otwartej debaty, nagrywanej (stenogramy) i komentowanej. Do dyskusji zapraszani są nie tylko ekonomiści, ale także przedstawiciele rządu, polityki, osobistości świata nauki i kultury oraz dziennikarze. Organizatorzy uznając, że od dłuższego czasu rolę środowisk opiniotwórczych w debacie ekonomicznej i ustrojowej przejmują kręgi polityczne, podjęli wyzwanie deklarując: pragniemy powstrzymać ten proces i przywrócić środowiskom nauki, eksperckim oraz publicystycznym właściwą rolę w inspirowaniu przemian i reform w naszym kraju. Wśród organizowanych w 2009 i 2010 roku Czwartków u Ekonomistów, można wymienić kilka dotyczących problematyki innowacji w polskiej gospodarce: 19 listopada 2009 r. - odbyła się w Warszawskim Domu Ekonomisty (ul. Nowy Świat 49) debata pt. Sztuki piękne i humanistyka jako kapitał innowacyjny. Do debaty wprowadzili: dr Jan Kozłowski, Bogna Świątkowska, Beata Bochińska, Edwin Bendyk, Jan Szomburg jr. oraz dr Alek Tarkowski. 21 stycznia 2010 r. - odbyło się w Warszawskim Domu Ekonomisty konwersatorium pt. Rola nauki i techniki w "odrabianiu zaległości cywilizacyjnej Polski. Wprowadzenia do dyskusji dokonali prof. dr hab. Stanisław Rudolf, wiceprezes PTE, Leszek Grabarczyk, Dyrektor Departamentu Wdrożeń i Innowacji MNiSW, prof. dr hab. Andrzej Jasiński, Wydział Zarządzania,

Uniwersytet

Warszawski,

dr

Stanisław

Kubielas,

Wydział

Nauk

Ekonomicznych, Uniwersytet Warszawski, prof. dr hab. Ewa Okoń-Horodyńska, Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej, Uniwersytet Jagielloński, dr Krzysztof Piech, Prezes, Instytut Wiedzy i Innowacji.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

76

18 lutego 2010 r. - odbyło się konwersatorium pt. Efektywność ulg podatkowych na B+R. Do dyskusji wprowadzili: Leszek Grabarczyk, dyrektor Departamentu Wdrożeń i Innowacji MNiSW, Krzysztof Gulda, dyrektor Departamentu Strategii MNiSW, Marta Georgijew, Departament Rozwoju Gospodarki Ministerstwa Gospodarki, prof. dr hab. Piotr Pysz, Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku, Fachhochschule für Wirtschaft und Technik Vechta/Diepholz/Oldenburg. 18 marca 2010 r. - odbyło się konwersatorium pt. Kształcenie naukowe jako element budowy kapitału intelektualnego. Do debaty wprowadzili: prof. Lech Mankiewicz, dyrektor Centrum Fizyki Teoretycznej PAN, dr Błażej Błażejewski, Instytut Paleobiologii PAN, dr Jan Fazlagic, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, dr Marcin Grynberg, Instytut Biochemii i Biofizyki PAN, dr Maciej Kluza, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, dr Józefina Turło, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej, dr Elżbieta Soszyńska, Uniwersytet Warszawski, Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji. 6 maja 2010 r. - odbyło się konwersatorium pt. Zarządzanie projektami - kluczowe i problematyczne zagadnienia. Do dyskusji wprowadzili: prof. dr hab. Witold Łojkowski, Instytut Wysokich Ciśnień PAN, Koordynator Polskiej Platformy Nanotechnologii, prof. dr hab. inż. Andrzej Straszak, Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej i Zarządzania. Więcej informacji nt. konwersatoriów znajduję się na stronie www.pte.pl/czwartki Forum Myśli Strategicznej Forum Myśli Strategicznej zostało powołane 28 stycznia 2008 r. w Warszawie. Wśród inicjatorów i pomysłodawców jego powołania było Polskie Towarzystwo Ekonomiczne oraz Polskie Towarzystwo Współpracy z Klubem Rzymskim. Misją działania forum jest krzewienie kultury i myśli strategicznej w Polsce. Realizacji tak postawionemu celowi służyć mają działania polegające zarówno na organizacji dyskusji i debat, jak i prowadzeniu badań naukowych obejmujących problematykę przedstawionej misji. Uczestnikami Forum Myśli Strategicznej, tak czynnymi jak i biernymi, są osoby z kręgów akademickich, biznesowych, rządowych oraz samorządowych. Kluczowe pytanie, z punktu widzenia inicjatorów powołania Forum, Polonia Quo Vadis? idealnie wpisuje się w listę priorytetów naukowych, biznesowych, społecznych i politycznych w Polsce. Istnieje bowiem niekwestionowana potrzeba włączenia myśli strategicznej w krajowy system edukacji, a tym samym zachęcania uczniów i studentów do angażowania się w tego typu inicjatywy.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

77

26 października 2009 r. - odbyło się w Warszawskim Domu Ekonomisty VIII seminarium Forum Myśli Strategicznej, pt. Rządowy dokument strategiczny Polska 2030. Do dyskusji wprowadził Zespół Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów RP. 25 stycznia 2010 r. - odbyło się X seminarium Forum Myśli Strategicznej pt. Strategiczne problemy rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce. Wprowadzenie do dyskusji dokonała Minister Barbara Kudrycka. 22 marca 2010 r. - odbyło się XII seminarium Forum Myśli Strategicznej nt. Nowa ścieżka rozwoju świata. Program Klubu Rzymskiego. Wprowadzenia do dyskusji dokonał prof. dr hab. Zdzisław Sadowski, prezes honorowy Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Więcej informacji nt. Forum Myśli Strategicznej znajduje się na stronie www.pte.pl/fms Tematyka innowacji leży również w kręgu zainteresowań Oddziałów PTE Oddział PTE w Bielsku-Białej w 2009-2010 w zakresie działań na rzecz innowacji: 2009: Udział przedstawicieli Oddziału w przedsięwzięciach: 

Bielskiego Inkubatora Technologicznego na rzecz podniesienia innowacyjności podmiotów

Subregionu

Podbeskidzia:

wykonano

2

ekspertyzy,

wykłady

w organizowanych szkoleniach z zakresu Strategii: Innowacyjna Gospodarka – Innowacyjny Region; 

Bielskiego

Centrum

Przedsiębiorczości

i

Bielskiego

Funduszu

Poręczeń

Kredytowych: Innowacyjny Projekt – Innowacyjne finansowanie. 2010: 

Patronat Honorowy PTE nad konferencją Wyższej Szkoły EkonomicznoHumanistycznej w Bielsku-Białej nt.: Współczesne koncepcje i strategie zarządzania. Teoria a Praktyka (04.06.2010);

Konferencja Naukowa: Instytucje otoczenia biznesu a rozwój przedsiębiorczości oparty na innowacjach w Subregionie Podbeskidzia (15-16.X.2010).

PTE Oddział w Elblągu zamierza jeszcze w tym roku podpisać porozumienie o współpracy z Gminą Miasto Elbląg w celu wspólnej realizacji projektu DISKE Development of Innovative Systems through Knowledge Exchange (por. www.diskeproject.eu) w roli partnera stowarzyszonego. Projekt DISKE jest realizowany w ramach Programu Współpracy

Transgranicznej

Południowy

Bałtyk

2007-2013.

W

przedsięwzięcie


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

78

zaangażowanych jest 6-ciu partnerów głównych (w tym z Polski, Niemiec, Szwecji i Danii) oraz 6-ciu partnerów stowarzyszonych (w tym partnerzy z Polski, Rosji, Niemiec i Litwy). Gmina Miasto Elbląg pełni rolę partnera wiodącego. W związku z powyższym PTE Oddział w Elblągu będzie miał możliwość uczestniczenia w: 

procesie benchmarkingu parków technologicznych Południowego Bałtyku,

spotkaniach z przedsiębiorcami, środowiskami naukowymi oraz administracją publiczną,

konferencji w Greifswaldzie (Niemcy),

spotkaniach z partnerami projektu tj. przedstawicielami Parków Technologicznych z Gdyni, Gdańska, Elbląga, Greifswaldu (Niemcy), Kłajpedy (Litwa) i Vaxjo (Szwecja),

udziału w konferencji zamykającej projekt w 2011 roku (sierpień/wrzesień).

Więcej informacji nt. działalności Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego znajduje się na stronie www.pte.pl


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

CZĘŚĆ MIKROEKONOMICZNA

79


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

80

Ewa Puchała-Krzywina Instytut Nauk Ekonomicznych PAN

BARIERY INNOWACYJNOŚCI W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Poziom innowacyjności firm w istotnym stopniu wpływa na tempo i kierunki rozwoju gospodarczego zarówno całego kraju jak i poszczególnych regionów. Jednakże pomimo, iż Polska

wg

badań

Komisji

Europejskiej

dotyczących

zintegrowanego

wskaźnika

innowacyjności, należy od 2006 r. do grupy krajów nadążających za takimi liderami jak Szwecja czy Japonia,74 to nadal poziom innowacyjności polskiej gospodarki jest stosunkowo niski. Jednak to właśnie innowacyjne firmy są źródłem konkurencyjności polskiej gospodarki wpływając na zmniejszenie dystansu rozwojowego regionów. Zmniejszenie dystansu rozwojowego - nie tylko na poziomie regionów - jest niezwykle trudnym wyzwaniem. Są województwa, które szybko potrafią ten dystans zmniejszać i takie - w których mimo bardzo dużych nakładów środków i sił dysproporcje ulegają utrwaleniu. Sektor innowacyjny działa w Polsce w bardzo trudnym otoczeniu. Wiele czynników wpływa na nierozpoczęcie nowych projektów innowacyjnych, ich przerwanie w trakcie realizacji bądź opóźnienie. Badania przeprowadzone w INE PAN w ponad 100 firmach75 innowacyjnych pokazały, że natrafiają one na szereg barier utrudniających czy wręcz uniemożliwiających pomyślną realizację rozpoczętych lub planowanych projektów innowacyjnych. W 2008 r. w stosunku do lat 2004-2006 siła oddziaływania barier innowacyjności przez ankietowane firmy w poszczególnych województwach była różna. W analizach można było wyodrębnić grupy firm, które wskazywały na istotne znaczenie danego czynnika, średnie bądź o niskim wpływie. Natomiast dla innych przedsiębiorstw niektóre bariery były bez znaczenia.76 W niektórych województwach widoczne było nasilenie danej przeszkody, w innych zmniejszenie, a w pozostałych siła oddziaływania danego czynnika pozostała bez

74

Baczko T.: Wyzwanie innowacyjne w: Raport o innowacyjności gospodarki Polski w 2007 r., INE PAN, Warszawa 2007, s. 9. 75 Analiza została wykonana na podstawie danych ankietowych przesłanych do INE PAN do Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce w 2008 r. przez 103 firmy (usługowe i przemysłowe) oraz porównawczo do Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce w 2006 r. (analiza barier objęła lata 2004-2006) - 112 firm. Do analiz za poszczególne okresy pod uwagę brane były inne grupy przedsiębiorstw, dlatego poniższe opracowanie można traktować jedynie jako zasygnalizowanie pewnych tendencji, jakie miały miejsce w badanym okresie w poszczególnych województwach. W ankiecie została wykorzystana metodologia badania działalności innowacyjnej przedsiębiorstw stosowana przez GUS w oparciu o kwestionariusz CIS stosowany w ramach badań międzynarodowego programu badawczego zwanego Community Innovation Survey (CIS) obejmującego kraje UE i EFTA oraz kandydujące do członkostwa w UE. 76 Stopień wpływu: 1 – wysoki (istotny), 2 – średni (umiarkowany), 3 – niski, 4 – bez znaczenia.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

81

zmian. Struktura oddziaływania barier w poszczególnych województwach w stosunku do poprzedniego okresu była podobna. W warunkach kryzysu w woj. łódzkim77 siła oddziaływania barier innowacyjności uległa osłabieniu. W porównaniu z badaniami dla całego kraju78 w województwie łódzkim w 2008 r. innowacyjni przedsiębiorcy bardziej – choć była to nieznaczna różnica - obawiali się wpływu czynników rynkowych niż ekonomicznych na swoją działalność (podobnie jak w poprzednim badaniu za lata 2004-2006). W porównaniu do wyników ogólnokrajowych stopień oddziaływania tych barier był nieznacznie silniejszy – por. rys. 1. Firmy uznały, że przeszkody rynkowe umiarkowanie wpływały na ich innowacyjność. W stosunku do poprzedniego badania jednak siła oddziaływania tych barier nieznacznie osłabiła się. Przedsiębiorstwa z woj. łódzkiego bardziej obawiały się niepewnego popytu niż dominacji innych firm – stopień oddziaływanie analizowanych barier określono jako średni. Dla większości ankietowanych innowacyjnych firm brak popytu na innowacje79 miał niskie znaczenie. Badane firmy regionu także stosunkowo nisko oceniły brak potrzeby prowadzenia działalności innowacyjnej ze względu na wprowadzenie innowacji w latach poprzednich (3/4 firm wskazało na niski lub bez znaczenia wpływ tej przeszkody). Żadne przedsiębiorstwo nie uznało, że bariera ta mogłaby w sposób istotny wpływać na ich działalność. Zbyt słabo odczuwana bariera popytowa przez ankietowane firmy może być wyrazem niewystarczającej orientacji na potrzeby odbiorcy. Innowacyjne przedsiębiorstwa twierdziły, że popyt nie stanowi dla nich bariery, co może być spowodowane nie dostrzeganiem znaczenia budowania przewag konkurencyjnych opartych na popytowym podejściu do innowacji, w tym także bardziej zaawansowanych form takich jak innowacje kreowane przez odbiorców (UserDriven Innovation), co ma istotne znaczenie dla wdrażania innowacji.80

77

Analiza barier objęła tylko część innowacyjnych przedsiębiorstw, które przesłały do INE PAN swoją ankietę Raport obejmuje większą liczbę przedsiębiorstw. W przypadku analizowanego województwa badana próba objęła 5 firm, które przesłały swoje dane do Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce w 2006 r. i 4 - do Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce w 2008 r. Zatem wyników tego badania nie można uśredniać na cały region, a traktować raczej jako rzut światła na bariery odczuwane przez niektóre innowacyjne firmy regionu. 78 Szerzej zob. E. Krzywina: Bariery utrudniające prowadzenie działalności innowacyjnej w latach 2006-2008 w: Raporcie o innowacyjności gospodarki Polski 2009 r., (red. nauk. T. Baczko), INE PAN, Warszawa 2010. 79 Bariera ta może być podwójnie interpretowana przez przedsiębiorstwa jako brak popytu ze strony konsumentów lub pracowników firmy. 80 Zob. teksty: W. Burzyński: User-Driven Innovation (UDI)–elementy teorii i praktyki; W. Pander: Nowe popytowe podejście do innowacji-User Driven Innovation; N. Grądzka: Innowacje popytowe w latach 20062008-wyniki badań ankietowych; A. Żołnierski: User-Driven Innovation w MŚP - analiza wybranych polskich studiów przypadku w: Raporcie o innowacyjności gospodarki Polski 2009 r., (red. nauk. T. Baczko), INE PAN, Warszawa 2010.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

82

Rysunek 1. Przeszkody rynkowe wpływające na w województwie łódzkim na tle innych województw*

działalność

innowacyjną

firm

3 2,5 2

2,1 1,9

2,4 2,3

1,5 1 0,5

2004-2006 2008

0

*Poszczególne cyfry oznaczają uśredniony stopień wpływu danej bariery na działalność innowacyjną firm określonego województwa: 1- wysoki, 2 – średni, 3 – niski; 4 – bez znaczenia. Źródło: opracowanie własne na podstawie badań kwestionariuszowych przesłanych do INE PAN do Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce w 2006 r. i 2008 r.

Zdaniem innowacyjnych firm regionu na drugim miejscu pod względem wpływu na ich innowacyjność znalazły się czynniki ekonomiczne - wysokie koszty innowacji, niedostatek środków własnych lub zewnętrznych, które zarówno w 2008 r. jak i w porównawczym okresie 2004-2006 wg ankietowanych firm wpływały w raczej umiarkowanym stopniu na ich działalność innowacyjną, przy czym na wysokie znaczenie braku środków ze źródeł zewnętrznych wskazały prawie wszystkie analizowane firmy (3). To właśnie ta bariera zdaniem innowacyjnych przedsiębiorców regionu w 2008 r. w największym stopniu wpływała na ich działalność innowacyjną. W porównaniu z okresem poprzednim siła oddziaływania tego czynnika uległa wzrostowi. Stopień oddziaływania tej grupy czynników na innowacyjność firm od poprzedniego badania uległ osłabieniu. Porównując do średnich wyników ogólnokrajowych powyższe przeszkody wpływały w mniejszym stopniu na innowacyjność ankietowanych firm – por. rys. 2.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

83

Rysunek 2. Przeszkody ekonomiczne wpływające na działalność innowacyjną firm w województwie łódzkim na tle innych województw* 3 2,5

2,4 2

2,1

2,1

2 1,5 1 0,5

2004-2006 2008

0

*Poszczególne cyfry oznaczają uśredniony stopień wpływu danej bariery na działalność innowacyjną firm określonego województwa: 1- wysoki, 2 – średni, 3 – niski; 4 – bez znaczenia. Źródło: opracowanie własne na podstawie badań kwestionariuszowych przesłanych do INE PAN do Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce w 2006 r. i 2008 r.

Siła oddziaływania barier związanych z wiedzą obejmujących brak wykwalifikowanego personelu, informacji nt. technologii i rynków oraz trudności w znalezieniu partnerów do współpracy w zakresie działalności innowacyjnej w 2008 r. w stosunku do poprzedniego okresu uległa także osłabieniu - por. rys. 3. Przeszkody te określane były przez ankietowane firmy regionu raczej jako niskie. Porównując do średnich wyników w kraju - bariery te w 2008 r. w województwie łódzkim wpływały w prawie takim samym stopniu na innowacje ankietowanych firm. Żadna z ankietowanych firm w 2008 r. nie wskazała na istotne znaczenie bariery związanej z brakiem odpowiednio wykwalifikowanego personelu w prowadzeniu działalności innowacyjnej. Równocześnie ¾ ankietowanych przedsiębiorców określiło tę przeszkodę jako zupełnie bez znaczenia lub mającą niski wpływ na ich innowacje. W regionie łódzkim firmy nie miały raczej problemów z dostępem do informacji nt. technologii. Wszystkie ankietowane firmy uznały ten czynnik za mający bardzo niski wpływ lub bez znaczenia na ich innowacje. Niski stopień oddziaływania bariery związanej z brakiem informacji nt. technologii może świadczyć, że ankietowane firmy nie działają w sferze wysokich technologii.81 Równocześnie niewystarczająca informacja nt. rynków także została określona jako mająca raczej niski 81

Szerzej zob. badanie M. Martina, które wskazuje na różnice we wrażliwości firm w zależności od stopnia nowoczesności produkcji i technologii. Firmy, które działają w sferze wysokich technologii odczuwają brak informacji jako wysoce istotny czynnik wpływający na ich działania.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

84

wpływ na innowacyjność firm. Występowanie braku bariery informacyjnej nie najlepiej świadczy o poziomie umiędzynarodowienia i potrzebie śledzenia postępu technologicznego. Nie można jednoznacznie wskazać czy firmy regionu mają trudności w pozyskiwaniu partnerów do współpracy w zakresie działalności innowacyjnej. Dla połowy przedsiębiorstw aspekt ten stanowił wysoce istotny problem, natomiast dla pozostałych był bez znaczenia lub o niskim poziomie istotności. Rysunek 3. Przeszkody związane z wiedzą wpływające na działalność innowacyjną firm w województwie łódzkim na tle innych województw* 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0

2,7 2,4

2,7 2,6

2004-2006 2008

*Poszczególne cyfry oznaczają uśredniony stopień wpływu danej bariery na działalność innowacyjną firm określonego województwa: 1- wysoki, 2 – średni, 3 – niski; 4 – bez znaczenia. Źródło: opracowanie własne na podstawie badań kwestionariuszowych przesłanych do INE PAN do Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce w 2006 r. i 2008 r.

Instrumenty wspierające innowacyjność są różnie oceniane przez przedsiębiorców. Ankietowane firmy regionu widzą możliwość pokonywania barier innowacyjności, mają też konkretne postulaty instytucjonalne. Ich zdaniem aby zmniejszyć bariery innowacyjności instytucje publiczne powinny skupić się m.in. na:82 ułatwieniu i przyspieszeniu procedur związanych z dostępem do finansowania zewnętrznego (dotacje, kredyty) oraz promowaniu współpracy jednostek naukowych i przedsiębiorców. Zdaniem ankietowanych firm istotna jest też zmiana regulacji prawno-podatkowych (ulgi inwestycyjne, podatkowe).

82

Na podstawie wybranych informacji z danych ankietowych przesłanych przez przedsiębiorstwa do INE PAN do Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

85

Podsumowując, przeszkodami o największym znaczeniu w działalności innowacyjnej wskazanymi przez ankietowane przedsiębiorstwa woj. łódzkiego w 2008 r. były bariery rynkowe, a następnie finansowe przy czym zdaniem ankietowanych firm wpływały one w raczej umiarkowanym stopniu na ich innowacje. W najmniejszym natomiast stopniu obawiano się barier związanych z wiedzą. Badania nad innowacyjnością gospodarki Polski83 pokazują, że firmy innowacyjne występują we wszystkich województwach, jednocześnie utrzymuje się dystans innowacyjny regionów, który może trwać dziesiątki lat, dlatego też gospodarka oparta o wiedzę i związane z nią instytucje mogą przyczynić się do przyspieszenia w tych województwach procesów innowacyjnych. Istotne jest zatem wydłużenie horyzontu polityki gospodarczej nie tylko na poziomie kraju, ale też regionów, branż i firm. Ważna jest współpraca nauki i gospodarki powiązania przedsiębiorstw

z

ośrodkami

akademickimi,

naukowymi

i

badawczo-

rozwojowymi, celem zmniejszenia bariery informacyjnej, czyli orientacji na potrzeby przedsiębiorstw i konsumentów. Bardzo istotną rolę w całym tym procesie odgrywa także efektywne wykorzystanie i tworzenie kapitału intelektualnego, zwiększenie świadomości dotyczącej własności intelektualnej oraz wiedzy na temat standardów i przemian w innowacjach - nie tylko wśród przedsiębiorców lub kadry zarządzającej, ale także - a może i przede wszystkim – wśród pracowników.84 Istotną rolę mają do odegrania zarówno firmy z kapitałem krajowym jak i zagranicznym, ośrodki badawczo-rozwojowe koncernów międzynarodowych, organizacje akademickie85 czy instytucje świata kultury i mediów. Zatem realizacja polityki innowacyjnej regionu wymaga jednoczesnego współdziałania różnych grup interesów – instytucji państwowych, środowiska nauki, sektora prywatnego wraz z doborem odpowiednich rynkowych narzędzi wsparcia, a istotnym elementem tej polityki jest nie tylko angażowanie w ten proces inżynierów, pracowników naukowych z działów badawczorozwojowych czy przedsiębiorców, ale także pracowników i będących odbiorcami produktów lub usług - konsumentów.

83

Zob. szerzej Raporty o innowacyjności gospodarki Polski (w latach: 2005-2009), red. nauk. T. Baczko, INE PAN, Warszawa (2005-2010). 84 Pilat D.: OECD’s Innovation Strategy: Key Findings and Policy Message materiały zaprezentowane na Roundtable on OECD Innovation Strategy Towards new perception of innovation/W kierunku nowego spojrzenia na innowacje, Ministerstwo Gospodarki, OECD, Polish Market, Warszawa 29.06.2010. 85 Zob. teksty: Janiszewska J.: Rok 2009 - europejskim rokiem kreatywności i innowacji w: Raport o innowacyjności gospodarki Polski w 2009 r. (red. T. Baczko), INE PAN, Warszawa 2010 oraz Europejski Rok Kreatywności i Innowacji 2009 w Polsce. Raport, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Warszawa 2010.


86

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Marek Szyl Sieć Naukowa MSN

STRUKTURA REGIONALNA PRZEDSIĘBIORSTW INNOWACYJNYCH INWESTUJĄCYCH W BADANIA I ROZWÓJ W 2008 ROKU W ramach badań innowacyjności regionów Polski zostało przeprowadzone badanie innowacyjnych przedsiębiorstw ponoszących nakłady na prace badawczo-rozwojowe.86 W ramach tych badań zidentyfikowano łącznie 592 przedsiębiorstwa, które wykazywały nakłady na B+R w 2008 roku. Analiza inwestorów w B+R w poszczególnych regionach (por. rys. 1), pokazuje silną koncentrację tych przedsiębiorstw, w takich województwach, jak: mazowieckie (129 podmiotów, co stanowiło 22% wszystkich analizowanych przedsiębiorstw), śląskie (analogicznie 97, 16%), wielkopolskie (56, 9%) czy dolnośląskie (55, 9%). W tych regionach kumulowało się aż 57% wszystkich badanych przedsiębiorstw. Najmniej inwestorów w badania i rozwój występowało w regionach: świętokrzyskim (8, 1%), lubuskim (8, 1%), podlaskim (10, 2%) i opolskim (12, 2%). W tych regionach łącznie występowało zaledwie 6% wszystkich badanych przedsiębiorstw. Rysunek 1. Przedsiębiorstwa inwestujące w badania i rozwój w 2008 według regionów

0

20

40

60

80

liczba przedsiębiorstw 100

120

140

MAZOWIECKIE ŚLĄSKIE WIELKOPOLSKIE DOLNOŚLĄSKIE ŁÓDZKIE MAŁOPOLSKIE PODKARPACKIE POMORSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE LUBELSKIE OPOLSKIE PODLASKIE LUBUSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE

Źródło: opracowanie własne na podstawie bazy danych INE PAN.

86

Nakłady na prace badawczo-rozwojowe definiowane zgodnie ze standardami OECD i GUS oraz z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości (MSR nr 38).


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

87

Analiza wartości nakładów na B+R przedsiębiorstw pokazuje jeszcze silniejsze zróżnicowanie pomiędzy regionami (por. rys. 2). W województwie mazowieckim przedsiębiorstwa inwestujące w badania i rozwój w 2008 roku wydały łącznie na badania i rozwój 618 mln zł, (o 8,7% więcej niż w 2007 roku), było to 40% wszystkich nakładów na badania

i

rozwój

zidentyfikowanych

inwestorów

w

B+R.

W

regionie

śląskim

przedsiębiorstwa w badania i rozwój zainwestowały o połowę mniej niż firmy z województwa mazowieckiego i wydały 290 mln zł (spadek w stosunku do roku 2007 o 21,2%). W regionie małopolskim przedsiębiorstwa wydały na prace badawczo-rozwojowe 165 mln zł. Rysunek 2. Wielkość nakładów na badania i rozwój przedsiębiorstw w latach 2007-2008 według regionów nakłady na B+R w mln zł 0

150

300

450

600

750

MAZOWIECKIE ŚLĄSKIE MAŁOPOLSKIE 2008

WIELKOPOLSKIE

2007

POMORSKIE PODKARPACKIE DOLNOŚLĄSKIE LUBELSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE ŁÓDZKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE OPOLSKIE LUBUSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE PODLASKIE

Źródło: opracowanie własne na podstawie bazy danych INE PAN.

W województwie podlaskim, świętokrzyskim, lubuskim, opolskim, zachodniopomorskim i warmińsko-mazurskim przedsiębiorstwa wydały łącznie na badania i rozwój zaledwie 49 mln zł, co wskazuje na dużą dysproporcję pomiędzy regionami. Warto zauważyć, że tylko dwa regiony charakteryzowały się spadkiem

nakładów na B+R

przedsiębiorstw

(województwo śląskie i lubelskie). W pozostałych 14 regionach obserwować można wzrost tych nakładów w latach 2007-2008. Największe średnie nakłady na B+R ponosiły przedsiębiorstwa z regionu mazowieckiego (4.797 tys. zł), lubelskiego (4.295 tys. zł), małopolskiego (3.911 tys. zł) i pomorskiego (2.014 tys. zł). Najmniejszymi nakładami na B+R charakteryzowały się przedsiębiorstwa


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

88

z województwa: podlaskiego (222 tys. zł), świętokrzyskiego (652 tys. zł), opolskiego (658 tys. zł) i zachodniopomorskiego (761 tys. zł). Średnia dla całego sektora analizowanych przedsiębiorstw w 2008 roku wyniosła 2.706 tys. zł, zaś mediana 335 tys. zł (odpowiednio dane dla 2007 roku wyniosły 2.500 tys. zł i 135 tys. zł). Analiza rozkładu średnich regionalnych dodatkowo potwierdza silne zróżnicowanie pomiędzy przedsiębiorstwami w poszczególnych regionach – por. rys. 3. Rysunek 3. Innowacyjne przedsiębiorstwa inwestujące w badania i rozwój w 2008 według regionów

5000 4000 3000 średnia 2.706 tys. zł

2000

ŚWIĘTOKRZYSKIE

ZACHODNIO-POMORSKIE

ŁÓDZKIE

MAŁOPOLSKIE

LUBUSKIE

LUBELSKIE

KUJAWSKO-POMORSKIE

WARMIŃSKO-MAZURSKIE

PODKARPACKIE

PODLASKIE

POMORSKIE

WIELKOPOLSKIE

ŚLĄSKIE

OPOLSKIE

0

MAZOWIECKIE

1000 DOLNOŚLĄSKIE

nakłady na B+R w tys. zł

6000

Źródło: opracowanie własne na podstawie bazy danych INE PAN.

Analizy wyników finansowych innowacyjnych przedsiębiorstw inwestujących w badania i rozwój w latach 2006, 2007, 2008 pokazują, że pogorszyła się efektywność gospodarowania przedsiębiorstw w większości regionów. Nie były to jednak zjawiska niszczące wartość przedsiębiorstw, a oznaczały jedynie pewne spowolnienie procesu generowania zysków. Na rysunku

4

zostały

przedstawione

wyniki

analizy

rentowności

sprzedaży

netto87

przedsiębiorstw inwestujących w badania i rozwój w poszczególnych regionach w latach 2006, 2007, 2008. Najbardziej rentownymi przedsiębiorstwami w badanej grupie w roku 2008 były przedsiębiorstwa z regionów: dolnośląskiego (15%), łódzkiego (10,5%), lubelskiego (7,7%) i opolskiego (7,5%). Względnie niską rentownością sprzedaży charakteryzowały się 87

Wskaźnik rentowność sprzedaży netto był liczony jako wynik finansowy netto odniesiony do przychodów ze sprzedaży netto.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

89

przedsiębiorstwa w regionie zachodniopomorskim oraz świętokrzyskim (odpowiednio 0,5% i 2,5%). Średnią rentowność sprzedaży na poziomie ujemnym wykazywały przedsiębiorstwa inwestujące w B+R z województwa pomorskiego (-1,5%). Rysunek 4. Rentowność sprzedaży netto (ROS) innowacyjnych przedsiębiorstw inwestujących w badania i rozwój w latach 2006-2008 roku według regionów

MAZOWIECKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE

25,0%

ŚLĄSKIE

20,0% PODLASKIE

DOLNOŚLĄSKIE

15,0% 10,0% LUBUSKIE

WIELKOPOLSKIE

5,0% 0,0% -5,0%

ZACHODNIOPOMORSKIE

POMORSKIE

WARMIŃSKO-MAZURSKIE

MAŁOPOLSKIE

OPOLSKIE

PODKARPACKIE

ŁÓDZKIE

KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE

ROS 2008

2007

2006

Źródło: opracowanie własne na podstawie bazy danych INE PAN.

Badania wskazują ponadto, że w krótkim okresie nie występowała korelacja pomiędzy nakładami na badania i rozwój przedsiębiorstw w poszczególnych regionach a ich wynikami finansowymi.

Równocześnie

istniała

bardzo

silna

korelacja

pomiędzy wielkością

przedsiębiorstw w poszczególnych regionach a ich nakładami na badania i rozwój (współczynnik korelacji ponad +0,97). Oznacza to, że wielkość przedsiębiorstwa silnie determinuje działania w obszarze B+R.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

90

Uzupełnieniem analiz rentowności sprzedaży netto badanych przedsiębiorstw jest analiza intensywności nakładów na B+R przedsiębiorstw w regionach (por. rys. 5). Wskaźnik intensywności nakładów na B+R, liczony jako procent wartości sprzedaży obrazuje, że w 2008 roku, największymi intensywnościami charakteryzowały się przedsiębiorstwa z regionów: świętokrzyskiego (1,8%), zachodniopomorskiego (1,7%), łódzkiego (1,5%) i małopolskiego (1,3%). Najniższe intensywności nakładów na B+R przedsiębiorstw występowały w regionach: dolnośląskim (0,2%), mazowieckim (0,3%), opolskim (0,4%) i śląskim (0,5%). Niskimi wskaźnikami intensywności nakładów na badania i rozwój charakteryzowały się duże przedsiębiorstwa, zaś wysokimi małe firmy. Analiza ta potwierdza, że wielkość przedsiębiorstwa silnie determinuje innowacyjne przedsiębiorstwa ponoszące nakłady na B+R. Rysunek 5. Intensywność nakładów na B+R innowacyjnych przedsiębiorstw w 2008 roku według regionów

MAZOWIECKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE PODLASKIE

OPOLSKIE

ZACHODNIOPOMORSKIE

1,8% 1,6% 1,4% 1,2% 1,0% 0,8% 0,6% 0,4% 0,2% 0,0%

ŚLĄSKIE MAŁOPOLSKIE

POMORSKIE

WIELKOPOLSKIE

LUBUSKIE

LUBELSKIE

WARMIŃSKO-MAZURSKIE

PODKARPACKIE

KUJAWSKO-POMORSKIE

DOLNOŚLĄSKIE ŁÓDZKIE

Intensywność nakładów na B+R (jako % sprzedaży) Źródło: opracowanie własne na podstawie bazy danych INE PAN.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

91

Wnioski Podsumowując przedstawione powyżej wyniki badań innowacyjnych przedsiębiorstw ponoszących nakłady na badania i rozwój w 2008 roku, należy stwierdzić, że występowało duże

zróżnicowanie

pomiędzy

przedsiębiorstwami

w

poszczególnych

regionach.

Zróżnicowanie to występowało zarówno w liczbie przedsiębiorstw, jak i wartości nakładów na prace badawczo-rozwojowe. W większości regionów sektory inwestorów w badania i rozwój dynamicznie się rozwijały i to pomimo wystąpienia kryzysu roku 2008. Równocześnie dawało się zaobserwować spadek rentowności sprzedaży netto przedsiębiorstw w regionach, ale tylko w jednym regionie wskaźnik ten był ujemny. Należałoby jednak zaznaczyć, że bardziej pogłębione badania pokazują, że nie istnieją proste krótkookresowe powiązania pomiędzy nakładami na B+R przedsiębiorstw w poszczególnych regionach a ich wynikami operacyjnymi. W badaniach innowacyjnych przedsiębiorstw ponoszących nakłady na badania i rozwój istotną determinantą okazuje się wielkość przedsiębiorstwa. Związek ten należy brać pod uwagę przy ocenie wpływu nakładów na B+R na wyniki finansowe przedsiębiorstw.


92

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Michał Baranowski Instytut Nauk Ekonomicznych PAN

ŁÓDZKIE — NA PRZECIĘCIU INNOWACYJNYCH DRÓG. WYBRANE ASPEKTY ZMIAN ZACHODZĄCYCH W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W LATACH 2005-2009 Województwo łódzkie pod względem przestrzennego układu firm przejawiających cechy innowacyjne można opisać jako pasujące do modelu zwanego hub and spoke (oś i szprychy). W jego centrum znajduje się Łodź, w której koncentrują się firmy innowacyjne. „Szprychami” są natomiast drogi krajowe prowadzące do miasta (DK91, DK14 w mniejszym stopniu także przecinająca województwo na południe od Łodzi, DK8). Wzdłuż nich położone są miejscowości, w których znajdują się firmy innowacyjne. Są to europejskie szlaki komunikacyjne przechodzące z południa na północ (E75) oraz z zachodu na wschód (E67). W literaturze istnieje kilka hipotez dotyczących spójności gospodarczej Polski88. Dla potrzeb niniejszej analizy przyjęto jedną z nich, mianowicie założenie o istnieniu trójkąta89, którego wierzchołkami są w przybliżeniu Trójmiasto, Rzeszów oraz południowo-zachodnie powiaty województwa dolnośląskiego, przy czym jego podstawę stanowi południowa granica kraju. Tak zarysowany obszar, pomimo obserwowalnych wewnętrznych niespójności, charakteryzuje się największym skupieniem firm przejawiających aktywności innowacyjne w Polsce. Województwo łódzkie położone jest w jego centrum, choć aktywności innowacyjne firm prezentują się tutaj na średnim poziomie90. Łódzkie znajduje się w grupie województw o średnim udziale wśród innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce. W analizie wykonanej na porównywalnych zbiorach firm innowacyjnych (Lista 50091) okazało się, że udział ich w całej Polsce nieznacznie oscyluje wokół 5% (4,6% w roku 2005, 5,2% w roku 2006, 3,8% w roku 2007, 4,8% w roku 2008 i 88

Jasiński L. J. Spójność ekonomiczna regionów Polski na tle krajów Unii Europejskiej, INE PAN, Warszawa, 2005, s. 115-121 89 Ze względu na brak miejsca w niniejszej analizie pominięto inne hipotezy odnośnie spójności kraju, a które także w warunkach województwa kujawsko-pomorskiego można zweryfikować w kontekście rozkładu firm innowacyjnych. Jest to hipoteza Wisły i Wisłoki zakładająca, że na wschód od nich aktywność gospodarcza jest wyraźnie mniejsza oraz hipoteza rozwoju wyspowego, tzn. rozbieżności istniejącej pomiędzy aktywnościami ekonomiczymi zlokalizowanymi na terenie największych i najważniejszych miast Polski i poza nimi. Niemniej próba weryfikacji wspomnianych zależności w tym województwie wypada negatywnie. 90 Por. Opach T. mapy innowacyjności [w:] Baczko T. (red.) Raport o innowacyjności województwa łódzkiego w 2007 roku, INE PAN, Warszawa, 2008, s. 237-241 91 Ze względów metodologicznych przyjętych w badaniu, zdecydowano się pracować nie listach obejmujących zróżnicowane liczby zidentyfikowanych przedsiębiorstw innowacyjnych z poszczególnych lat tylko ograniczyć się do badania na grupie pięciuset najbardziej innowacyjnych firm w Polsce w każdym roku.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

93

5,6% w roku 2009). Ich udział jest względnie stabilny z tendencją rosnącą od roku 2008. Udział firm innowacyjnych jest nieznacznie niższy niż udział województwa we wszystkich podmiotach gospodarki narodowej w Polsce (średnia dla lat 2005-2009 wynosi ok. 6,6%). Powyższa analiza skupia się na aspekcie ilościowym, warto zwrócić uwagę także na aspekt jakościowy. Może do tego posłużyć miara nakładów na badania i rozwój ponoszona przez firmy regionu. W 2007 roku firm, które uzyskały według stosowanej metodologii w badaniach literę A na trzecim miejscu innowacyjności (duże nakłady) oraz firmy z oceną B (średnie nakłady) w województwie łódzkim w porównaniu z innymi regionami było niewiele92. Rysunek 1 Zmiany rozkładu procentowego firm innowacyjnych pomiędzy województwa Polski w latach 2005-2009 (w %)

Źródło: opracowanie własne na podstawie List najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce zamieszczanych w pięciu Raportach o innowacyjności gospodarki Polski za lata 2005- 2009 pod red. T. Baczko oraz na podstawie statystyki GUS: Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2005, 2006, 2007, 2008, 2009 r., GUS, Warszawa, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009

Podobny wynik jak dla firm z List 500 uzyskany jest dla analiz przeprowadzonych na całej populacji, czyli firmach najbardziej innowacyjnych (Lista 500) jak i tych, które nie weszły do pierwszej 500-tki, a które wykazują cechy innowacyjne. W porównaniu do roku 2007 w roku 2009 nastąpił wzrost udziału takich firm z województwa łódzkiego w całej populacji - z 4,8% do 6,9% (Rys. 2). 92

Baczko T. Innowacyjne wyzwanie dla regionów, [w:] Baczko T. (red.) Raport o innowacyjności województwa łódzkiego w 2007 roku, op.cit., s. 6-7


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

94

Rysunek 2 Województwo łódzkie na tle innych województw Polski w latach 2007 i 2009 (% całej populacji badanych firm) Rok 2009

Rok 2007

2,2% 2,1%2,1% 1,9%

3,3% 2,3% 3,3% 3,6%

20,0%

4,8% 14,7%

5,8%

7,0% 10,5%

7,9%

8,4%

Mazowieckie Śląskie Wielkopolskie Małopolskie Dolnośląskie Pomorskie Kujawsko-pomorskie Łódzkie Podkarpackie Zachodniopomorskie Lubelskie Lubuskie Świętokrzyskie Podlaskie Warmińsko-mazurskie Opolskie

2,2% 2,0% 2,6% 2,4%

1,6% 1,4%

1,4% 20,9%

4,2% 5,9% 6,4%

17,8% 6,9% 7,3% 8,4%

8,7%

Mazowieckie Śląskie Wielkopolskie Dolnośląskie Małopolskie Łódzkie Podkarpackie Pomorskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Zachodniopomorskie Opolskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Lubuskie Podlaskie

Źródło: obliczenia własne na podstawie wojewódzkich List najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw zawartych w szesnastu Raportach o innowacyjności poszczególnych województw Polski w roku 2007 i roku 2009 pod red. T. Baczko.

Województwo łódzkie zalicza się do województw o przeciętnym wewnętrznym zróżnicowaniu pod względem lokalizacji firm innowacyjnych. W powyższym badaniu w 2009 roku ok. 43% firm innowacyjnych regionu znajdowało się Łodzi. W porównaniu z innymi miastami Łódź, która obecnie jest trzecim największym w Polsce miastem pod względem liczby mieszkańców ma mniej firm innowacyjnych niż mniejsze od niej Trójmiasto, Poznań czy Wrocław (Rys. 3). Liczba zidentyfikowanych przedsiębiorstw z adresem w Łodzi zmieniała się od 2,2% w roku 2005 do 2,6% w roku 2006, by później spaść do 1% w 2007 r. W roku 2008 udział wzrósł do 2,4%, a w 2009 r. do 3,4,%. Rysunek 3. Łódź na tle innych metropolii Polski w latach 2005-2009 (% firm innowacyjnych w Polsce)

Źródło: opracowanie własne na podstawie List najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce zamieszczanych w pięciu Raportach o innowacyjności gospodarki Polski za lata 2005- 2009 pod red. T. Baczko oraz na podstawie statystyki GUS: Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w 2005, 2006, 2007, 2008, 2009 r., GUS, Warszawa, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

95

Województwo łódzkie powstało w 1999 roku przede wszystkim z terenów czterech byłych województw: Łódzkiego, Piotrkowskiego, Sieradzkiego i Skierniewickiego93. Firmy innowacyjne w większości występują na terenie subregionu94 łódzkiego (55% w 2007 roku i 66% w 2009). Odpowiednio 14% firm w roku 2007 i 9% w roku 2009 było zlokalizowanych jest w subregionie sieradzkim, 13% firm w roku 2007 i 9% w roku 2009 było w dawnym województwie piotrkowskim a 11% w 2007 roku i 4% dawnym województwie skierniewickim (Rys. 4 i Rys. 5). Koncentracja firm w Łodzi jest bardzo wysoka (79% dla roku 2007 i 80% dla roku 2009) w subregionie łódzkim, co nie dziwi ze względu na stosunkowo małą wielkość dawnego województwa i uprzemysłowienie samego miasta. We pozostałych trzech głównych miastach subregionów (Sieradz, Piotrków Trybunalski, Skierniewice) koncentracja jest niska. Potwierdza to tym samym tezę, że zindustrializowane ośrodki regionalne odgrywają dużo większą rolę, jeśli chodzi o innowacyjność w swoich subregionach, niż te w których przemysł ma mniejsze znaczenie. Rysunek 4 Rozkład firm innowacyjnych pomiędzy poszczególne subregiony województwa łódzkiego i ich koncentracja w głównych miastach subregionu w roku 2007 (%) 79% Sieradzki

11%

14%

7% 13%

Piotrkowski

80% 70%

50%

60% Łódzki

55%

Skierniewicki

40% 30%

Sieradzki Piotrkowski

50%

29% 22%

Skierniewicki Łódzki

20%

10% 0%

Źródło: obliczenia własne na podstawie wojewódzkich List najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw zawartych w szesnastu Raportach o innowacyjności poszczególnych województw Polski w roku 2007 i roku 2009 pod red. T. Baczko.

93

Obecnie istniejące województwo składa się przede wszystkim z terenów dawnych województw (1975-1999): miejskiego łódzkiego (w całości), sieradzkiego (w całości), piotrkowskiego (oprócz gmin Fałków i Kluczewsko), skierniewickiego (oprócz gmin powiatów sochaczewskiego i żyrardowskiego), także z poszczególnych gmin województw: płockiego, kaliskiego, częstochowskiego, konińskiego, i radomskiego – określonych w niniejszym opracowaniu jako pozostałe. 94 Subregionie określonym jako byłe województwo sprzed reformy w 1999 r.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

96

Rysunek 5. Rozkład firm innowacyjnych pomiędzy poszczególne subregiony województwa łódzkiego i ich koncentracja w głównych miastach subregionu w roku 2009 (%)

Źródło: obliczenia własne na podstawie wojewódzkich List najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw zawartych w szesnastu Raportach o innowacyjności poszczególnych województw Polski w roku 2007 i roku 2009 pod red. T. Baczko.

Wewnętrzne zależności w województwie pozwala w pewnym stopniu wyjaśnić tzw. geografia innowacji95. Skupia się ona m.in. na wpływie aglomeracji na rozwój innowacyjności, relacjami pomiędzy ośrodkami badawczymi a przemysłem oraz dyfuzją i transmisją technologii. Powiązany z nimi spillover effect polega na koncentrowaniu się firm innowacyjnych wokół ośrodków posiadających duży potencjał naukowy (wyższe niż średnie nakłady na B+R, silne zaplecze akademickie i badawcze mierzone ilością placówek badawczych i uczelni oraz pracowników naukowych) i charakteryzujących się wysoką wartością prac badawczych mierzonych metodami bibliometrycznymi96. W tym przypadku przewaga Łodzi, ośrodka akademickiego, stosunkowo młodego, lecz liczącego się w Polsce nad pozostałymi miastami w których znajdują się szkoły wyższe (Kutno, Piotrków Trybunalski, Sieradz, Skierniewice i Łowicz) jest bardzo duża. W odróżnieniu jednak np. od Mazowsza miasta te nie charakteryzują się większa ilością firm innowacyjnych niż pozostałe miasta regionu. Czynniki historyczne rozwoju regionu w sposób istotny determinują powstawanie firm innowacyjnych, choć nie w sposób przesądzający. Firmy innowacyjne potrafią znajdować się w miejscach stereotypowo postrzeganych jako o „niekorzystnych warunkach rozwoju”97. Być 95

Zob. Feldman M. P.: The New economics of innovation, spillovers and agglomeration: a review of empirical studies, w: Economics of innovation and New Technology, vol. 8, 1999; Feldman M. P.: The Geography of innovation, Dordrecht, Boston, London 1994; Polenske K.: The Economic Geography of Innovation, Cambridge University Press, 2007; Fadairo M., Massard N.: The geography of innovation: challenges to technology policy within regions, 2009. http://hal.archives-ouvertes.fr/docs/00/37/70/07/PDF/Fadairo-Massard-April_2009.pdf 96 Zob. Olechnicka A., Płoszaj A. Nauka i badania w polskich regionach – województwo łódzkie, s. 97 Np. na wsi lub w małych miasteczkach. W województwie kujawsko-pomorskim w 2007 roku 11% firm innowacyjnych było zlokalizowanych na terenach wiejskich, 8,6% w miastach poniżej 10 tys. mieszkańców, a 17,2% w miastach pomiędzy 10 a 50 tys. mieszkańców. Baranowski M. Wybrane aspekty przestrzennego


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

97

może potwierdza się tutaj koncepcja cykli wedle, której następuje dyspersja aktywności innowacyjnych98, potwierdzenie jej wymagałoby jednak dokładniejszych badań. Niewątpliwym fenomenem jest też, że w województwie łódzkim widać rolę jaką pełni infrastruktura, bardzo wiele firm innowacyjnych zlokalizowanych jest wzdłuż drogi krajowej E75, E67 a także drogi nr 12. Pod Łodzią w Strykowie maja przecinać się przyszłe główne korytarze transportowe w Polsce – autostrada A1 i autostrada A2. Jest to szansa rozwojowa, dopiero przyszłość jednak czy nowa infrastruktura stanie się bodźcem do rozwoju innowacyjnych przedsięwzięć wzdłuż autostrad. Województwo łódzkie lokuje się częściowo wewnątrz obszaru z największą ilością firm, a potencjał rozwojowy Łodzi jest duży. W raporcie „Polska 2030”99 opracowanym przez KPRM rozwój regionalny oparto tzw. „model bipolarno-dyfuzyjny”. Podobne założenia znajdują się w mającej zostać uchwalonej przez Rząd w lipcu 2010 roku „Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego”100, która obecnie znajduje się na etapie konsultacji przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. W pewnym uproszczeniu obydwie zakładają rozwój regionów poprzez lokalne o środki będącymi „lokomotywami” dla całego regionu. Jeśli by miało się tak stać, oznaczałoby to dużą szansę dla Łodzi, choć nie należy wykluczyć wariantu w którym nieodległa Warszawa stanie się centrum zasysającym ludzi i pomysły. Rywalizować musza przede wszystkim o ludzi. Innowacyjne firmy są bowiem wszędzie tam gdzie są myślący w sposób innowacyjny ludzie. Lepsza infrastruktura, bardziej rozwinięty rynek pracy, dobre uniwersytety, większa i zróżnicowana oferta kulturalna oraz rozrywek przyciągają do miast. Zatem wśród instrumentów wspierania innowacyjności nie liczą się tylko inwestycje w firmy – równie ważne są inwestycje w infrastrukturę, szkolnictwo, naukę oraz kulturę.

rozmieszczenia firm innowacyjnych w Polsce w: Baczko T. (red.) Raport o innowacyjności gospodarki Polski w 2008 roku, INE PAN, Warszawa, 2009, s. 147 98 Podobne rozumienie ruchów przestrzennej działalności innowacyjnej można znaleźć u R. Domańskiego. Prezentuje on koncepcje cykli wedle która zakłada przemieszczanie się innowacyjnych technologii. Ruch ma charakter odśrodkowy - wraz z rozwojem nowych innowacyjnych działalności, nowe technologie znajdują lepsze warunki w mniejszych miastach poza ośrodkami macierzystymi. Mają już one jednak wówczas charakter imitacyjny. Aby miasta rozwijały się szybciej konieczne jest rozwój gałęzi przemysłu nowych technologii we wcześniejszej fazie. Zob. Tkocz J. Podstawy geografii społeczno-ekonomicznej, Katowice, 2008, s.236-237 99 Raport jest dostępny na stronie http://www.polska2030.pl/ 100 http://www.mrr.gov.pl/aktualnosci/rozwoj_regionalny/Documents/KSRR_09_09_09_kor_red_stat.pdf


6 7 8 9 10 11 12 13 14

A B B B

B C B B

C C N N

N N N N

C C C

C B B

B B C

N N N

A N C

0,62 15,26 0,48

B C B

B C B

C B C

C N C

C N N

8 573 6 972 2 511

6,24 45,36 0,68

B B C

C N C

A B B

C N N

N N N

1 100

5,76

N

B

B

N

N

Działalność B+R na sprzedaż 2008

tys. zł

%

Łódź Ozorków Kutno Sieradz

3162 3310 2442 2442

7 200 142 783 111 635 125 451

300,0 77,1 16,4 27,9

1 3 5 5

350 668 2 319 1 998

4,86 0,47 2,08 1,59

Kutno Łódź Łódź

7413 3310 7487

3 747 4 842 20 608

- 48,9 24,9 27,9

1 5 5

1 670 352 86

44,57 7,26 0,42

Łódź Łódź Łódź

3430 2960 1760

58 720 8 481 63 026

2,4 - 31,1 - 12,4

1 5 1

366 1 294 303

Łódź Łódź Wieluń

3530 7222 3420

137 305 15 371 368 435

77,7 22,1 - 4,4

1 3 3

Bełchatów

2626

19 097

4,8

5

Kontrakty UE

A B C C

Działalność badawcza i rozwojowa (B+R) 2008

Patenty krajowe

%

Źródło

tys. zł

Kontrakty

5

Dynamika sprzedaży 2008/2007

Patenty

4

Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 2008

Nakłady na działalność innowacyjną

3

PKD

Innowacyjność procesowa

2

Technitel Polska Klimkiewicz Rodziewicz Sp. j. HTLSTREFA S.A. POLFARMEX S.A. Medana Pharma S.A. ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. TRICOMED S.A. COMMON S.A. Fabryka Osprzętu Samochodowego POLMO Łódź S.A. Przedsiębiorstwo PREXER Sp. z o.o. ZTK Teofilów S.A. Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 1 S.A. w Łodzi Lsi Software S.A. WIELTON S.A. Zakład Produkcyjno Budowlany Jerzy Maciejewski

Miejscowość

Innowacyjność rynkowa

1

Nazwa przedsiębiorstwa

1

3

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Lp.

98

LISTA NAJBARDZIEJ INNOWACYJNYCH PRZEDSIĘBIORSTW W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W 2008 ROKU


17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

33

Fabryka Maszyn Górniczych PIOMA S.A. WAGRAN Sp. z o.o. MDH Sp. z o.o. Fabryka Aparatury Elektromedycznej FAMED Łódź S.A. Miflex Masz Sp. z o.o. Zakłady Przemysłu Filcowego FILTEX S.A. Zakład Metalowo-Elektryczny APAREL Sp. z o.o. EMO-FARM Sp. z o.o.

2971

Rzgów Ksawerów Krośniewice Łódź Bełchatów Łódź Żychlin Łódź Piotrków Trybunalski Łódź Łódź

N C

B C

B C

N N

N N

Kontrakty UE

% 9,17 1,00

Działalność B+R na sprzedaż 2008

Patenty krajowe

Kontrakty

Łódź

Patenty

2753 5146

Działalność badawcza i rozwojowa (B+R) 2008

Nakłady na działalność innowacyjną

Łódź Łódź

tys. zł 7 980 10 781

Dynamika sprzedaży 2008/2007

Źródło

Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 2008

1,4 15,0

5 5

tys. zł 732 107

24 469

- 11,3

5

33

0,13

C

C

C

N

N

7430 2442 2931 1721 3310 2914 3110 2956

837 104 496 24 321 11 779 10 281 94 369 103 530 4 437

44,1 22,7 0,6 - 7,1 19,2 - 3,2 6,9 0,6

5 6 5 5 5 3 5 5

2

0,19

1 640 889 547 502 272 10

6,74 7,55 5,33 0,53 0,26 0,22

C C N N C C N N

C B C C N C B B

C N B B B C C C

N N N N N N N N

N C C N N N N N

2952 7487 3310

274 260 42 20 685

5,5 110,9

6 5 5

634 212

1 509,88 1,03

C N C

C N N

N B C

C N N

N C N

Łódź Kutno Łódź

3310 2924 1740

6 900 5 736 16 905

- 18,7 - 8,6 - 18,8

5 5 5

128 100 70

1,85 1,74 0,42

N N N

N C C

B B C

C N N

N N N

Łęczyca Ksawerów

5154 2442

7 061 33 103

16,8 8,9

5 5

70 55

0,99 0,17

C N

N C

C C

N N

N N

%

2 1

1

99

32

Spółdzielnia Pracy ARMATURA MOBILEX Sp. z o.o. Łódzkie Zakłady Metalowe LOZAMET Sp. z o.o. EKO KOMPLEKS Jerzy Fidrysiak Jolanta Budzińska Sp. j. AFLOFARM Fabryka Leków Sp. z o.o. EXPOM Sp. z o.o. PODWYSOCKI Sp. j. Przedsiębiorstwo YAVO Sp. z o.o. COMPLEX S.A. Zakład Maszyn Elektrycznych EMIT S.A. Laser Sinex Sp. z o.o.

PKD

Innowacyjność procesowa

16

Miejscowość

Innowacyjność rynkowa

15

Nazwa przedsiębiorstwa

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Lp.


40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50

4 608

- 3,3

5

3

0,06

N

C

C

N

N

Lipce Reymontowskie Zgierz Działoszyn

1512 9002 2651

54 264 1 062 409 850

5,3 8,5

5 5 5

3 2 2

0,00 0,18 0,00

N N N

C C C

C C C

N N N

N N N

Łódź Zduńska Wola Łódź Zgierz Pabianice Rawa Mazowiecka Drzewica

2522 2614 7414 3320 2951

9 267 641 11 1 285 25 068

- 76,1 - 15,3

- 5,7

6 5 5 5 5

1 013 404 229 220

0,38 3 728,21 17,85 0,88

C N N N N

C C N N C

N C B B C

N N N N N

N N N N N

2524 2861

4 352 36 615

5,8 2,9

6 6

N N

C B

N N

N N

C N

Łódź

3210

8 649

- 3,8

6

N

C

N

C

N

Kutno

3110

33 884

- 4,8

5

164

0,48

N

N

C

N

N

Łódź Zduńska Wola Pabianice Łódź

2911

36 304 3 225 15 152 17 597

- 4,9 - 15,0

5 5 5 6

61 22 4

0,17 0,68 0,03

N N N N

N N N C

C C C N

N N N C

N N N N

6321 2971

Dynamika sprzedaży 2008/2007

tys. zł

%

- 3,3

Działalność badawcza i rozwojowa (B+R) 2008

Działalność B+R na sprzedaż 2008

tys. zł

%

1

1

Kontrakty UE

2956

Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 2008

Patenty krajowe

Łódź

PKD

Źródło

Kontrakty

39

Patenty

38

Nakłady na działalność innowacyjną

37

Innowacyjność procesowa

36

Innowacyjność rynkowa

35

Zakład Automatyki i Urządzeń Precyzyjnych TIME NET Sp. z o.o. REYDROB Sp. j. Przedsiębiorstwo Drobiarskie M&M Tadeusz Mirowski i Józef Malesa PETRO Sp. z o.o. Cementownia WARTA S.A. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe MALEX Sp. z o.o. ICOPAL S.A. Horeca Online Sp. z o.o. Spółdzielnia Inwalidów TWO MET Pabianicka Fabryka Narzędzi PAFANA S.A. Zakład Tworzyw Sztucznych HAGMED Zając i Tomaszewski Sp. j. GERLACH S.A. Towarzystwo Elektrotechnologiczne QWERTY Sp. z o.o. Zakłady Podzespołów Radiowych MIFLEX S.A. Fabryka Pierścieni Tłokowych Prima S.A. w Łodzi Zakłady Odzieżowe ORIO Sp. z o.o. CE JAX Sp. z o.o. ASPOL FV Sp. z o.o.

Miejscowość

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

34

Nazwa przedsiębiorstwa

100

Lp.


57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67

Łódź

2121

6

Łódź Łódź Łódź Zduńska Wola

5274 1717 7222 2666

6 6 6 6

Łódź Łódź

2442 2452

Łódź Bełchatów Łódź Tuszyn Rawa Mazowiecka

7486 4521 5243

23 649 23 775

10,8 - 13,4

%

Kontrakty UE

tys. zł

Patenty krajowe

Źródło

%

Działalność B+R na sprzedaż 2008

2 2

6 3 6 6 6 8

1 1

C

N

N

N

N

C N N C

N N N N

N N N N

N C N N

N N B N

N C

N N

N N

N N

C N

N N N N

N N N N

N N N N

C N C N

N C N C

7

1

N

N

N

N

C

Łódź

7

1

N

N

N

N

C

Skierniewice

8

N

N

N

C

N

Łódź

7

N

N

N

N

C

Bełchatów Łódź

5187

1 1

6

1

N

N

N

C

N

8

1

N

N

N

C

N

101

68

Arcelor Construction Polska Sp. z o.o. MALEX Zakład Utylizacji Odpadów Monika Malicka Przedsiębiorstwo Budowlane MIRBUD Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe HIMAL Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe BETECH Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo ProdukcyjnoWdrożeniowe IFOTAM Sp. z o.o.

tys. zł

Działalność badawcza i rozwojowa (B+R) 2008

Kontrakty

56

Dynamika sprzedaży 2008/2007

Patenty

55

Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 2008

Nakłady na działalność innowacyjną

54

PKD

Innowacyjność procesowa

53

Amcor Rentsch Polska Sp. z o.o. Universal Turbomachinery Equipment Sp. z o.o. ZAMATEX Sp. z o.o. INTERCON Sp. z o.o. IZODOM 2000 POLSKA Sp. z o.o. Zakłady Farmaceutyczne POLFA ŁÓDŹ S.A. POLLENAE S.A. Zakład Badawczo Projektowy INWAT Sp. z o.o. FAZBUD S.A. Firma Ortopedyczna MEDORT S.A. AGROPHARM S.A.

Miejscowość

Innowacyjność rynkowa

52

Nazwa przedsiębiorstwa

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Lp.


102

Źródło 1 - dane z przedsiębiorstw przesłane w ankietach INE PAN, nakłady na B+R zgodne ze standardami OECD i GUS 2 - dane z przedsiębiorstw przesłane w ankietach INE PAN, nakłady na B+R zgodne ze standardem MSR 38 3 - dane ze sprawozdań przedsiębiorstw notowanych na GPW, nakłady na B+R zgodne ze standardem MSR 38 5 - dane ze sprawozdań finansowych przedsiębiorstw na podstawie KRS, nakłady na B+R zgodne ze standardem MSR 38 6 - dane ze sprawozdań finansowych przedsiębiorstw na podstawie KRS 7 - dane z badania kontraktów w 7PR UE z KPK, 8 - dane z badania patentów UP RP za lata 2006, 2007, 2008

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

4 - dane ze sprawozdań przedsiębiorstw notowanych na GPW, nakłady na B+R na podstawie The 2009 EU Industrial R&D Investment Scoreboard, European Commission, JRC/DG RTD


7 8 9 10 11 12

44

300,0

1

350

4,86

A

A

B

C

N

Sieradz

2442

125 451

240

27,9

5

1 998

1,59

C

B

B

N

N

Kutno Łódź Łódź

7413 3310 7487

3 747 4 842 20 608

30 65 104

- 48,9 24,9 27,9

1 5 5

1 670 352 86

44,57 7,26 0,42

C C C

C B B

B B C

N N N

A N C

Łódź

3430

58 720

10

2,4

1

366

0,62

B

B

C

C

C

Łódź Łódź

2960 7222

8 481 15 371

130 127

- 31,1 22,1

5 3

1 294 6 972

15,26 45,36

C B

C N

B B

N N

N N

Bełchatów Łódź Łódź

2626 2753 5146

19 097 7 980 10 781

73 80 22

4,8 1,4 15,0

5 5 5

1 100 732 107

5,76 9,17 1,00

N N C

B B C

B B C

N N N

N N N

Łódź

2971

24 469

200

- 11,3

5

33

0,13

C

C

C

N

N

Rzgów

7430

837

5

44,1

5

2

0,19

C

C

C

N

N

Zatrudnienie 2008

Dynamika sprzedaży 2008/2007

tys. zł

liczba etatów

%

Działalność badawcza i rozwojowa (B+R) 2008

Działalność B+R na sprzedaż 2008

tys. zł

%

3

Kontrakty

7 200

Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 2008

Kontrakty UE

3162

PKD

Patenty krajowe

Łódź

Miejscowość

103

13

Patenty

6

Nakłady na działalność innowacyjną

3 4 5

Medana Pharma S.A. ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. TRICOMED S.A. COMMON S.A. Fabryka Osprzętu Samochodowego POLMO Łódź S.A. Przedsiębiorstwo PREXER Sp. z o.o. Lsi Software S.A. Zakład Produkcyjno Budowlany Jerzy Maciejewski Spółdzielnia Pracy ARMATURA MOBILEX Sp. z o.o. Łódzkie Zakłady Metalowe LOZAMET Sp. z o.o. EKO KOMPLEKS Jerzy Fidrysiak Jolanta Budzińska Sp. j.

Innowacyjność procesowa

2

Technitel Polska Klimkiewicz Rodziewicz Sp. j.

Innowacyjność rynkowa

1

Nazwa przedsiębiorstwa

Źródło

Lp.

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

LISTA NAJBARDZIEJ INNOWACYJNYCH MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W 2008 ROKU


Patenty

C N N C N N C

B C C N B N N

N B B B C B C

N N N N N N N

C C N N N C N

N N

N C

B B

C N

N N

0,42

N

C

C

N

N

70 55

0,99 0,17

C N

N C

C C

N N

N N

5

3

0,06

N

C

C

N

N

5 5

3 2

0,00 0,18

N N

C C

C C

N N

N N

6 5

404

3 728,21

C N

C N

N B

N N

N N

Działalność Działalność badawcza B+R na i rozwojowa sprzedaż (B+R) 2008 2008 tys. zł

Kontrakty

%

Nakłady na działalność innowacyjną

liczba etatów

Innowacyjność procesowa

tys. zł

Innowacyjność rynkowa

Zatrudnienie 2008

Dynamika sprzedaży 2008/2007

%

14

15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26

27 28 29 30

AFLOFARM Fabryka Leków Sp. z o.o. EXPOM Sp. z o.o. PODWYSOCKI Sp. j. Przedsiębiorstwo YAVO Sp. z o.o. Laser Sinex Sp. z o.o. WAGRAN Sp. z o.o. MDH Sp. z o.o. Fabryka Aparatury Elektromedycznej FAMED Łódź S.A. Miflex Masz Sp. z o.o. Zakłady Przemysłu Filcowego FILTEX S.A. Zakład Metalowo-Elektryczny APAREL Sp. z o.o. EMO-FARM Sp. z o.o. Zakład Automatyki i Urządzeń Precyzyjnych TIME NET Sp. z o.o. REYDROB Sp. j. Przedsiębiorstwo Drobiarskie M&M T.Mirowski i J. Malesa PETRO Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe MALEX Sp. z o.o. Horeca Online Sp. z o.o.

Ksawerów Krośniewice Łódź Bełchatów Łódź Łódź Łódź

2442 2931 1721 3310 2956 7487 3310

104 496 24 321 11 779 10 281 4 437 42 20 685

140 109 10 120 80 10 100

Łódź Kutno

3310 2924

6 900 5 736

Łódź

1740

Łęczyca Ksawerów

22,7 0,6 - 7,1 19,2 0,6 110,9

6 5 5 5 5 5 5

1 640 889 547 10 634 212

6,74 7,55 5,33 0,22 1 509,88 1,03

102 95

- 18,7 - 8,6

5 5

128 100

1,85 1,74

16 905

200

- 18,8

5

70

5154 2442

7 061 33 103

70 111

16,8 8,9

5 5

Łódź Lipce Reymontowskie Zgierz

2956

4 608

20

- 3,3

1512 9002

54 264 1 062

90 5

5,3

Łódź Łódź

2522 7414

9 11

12 5

- 76,1

1

1

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 2008

Kontrakty UE

PKD

Patenty krajowe

Miejscowość

Źródło

Nazwa przedsiębiorstwa

104

Lp.


35 36 37 38 39 40 41 42 43 44

N

C

N

N

C

N

C

N

C

N

N N N C

N N C N

C C N N

N N C N

N N N N

C N N

N N N

N N N

N C N

N N B

6

C

N

N

N

N

6 3

N C

N N

N N

N N

C N

N N

N N

N N

C N

N C

Rawa Mazowiecka

2524

4 352

20

5,8

6

Łódź Zduńska Wola Pabianice Łódź Łódź

3210

8 649

70

- 3,8

6

3 225 15 152 17 597

64 5 53 5

- 15,0

5 5 6 6

Łódź Łódź Łódź Zduńska Wola

5274 1717 7222

12 120 10

6 6 6

2666

27

Łódź Łódź

2442 2452

Łódź Bełchatów

7486 4521

23 649 23 775

200 127 23 139

5

- 3,3

10,8 - 13,4

6 6

tys. zł 229

% 17,85

1 22 4

0,68 0,03 1

2 2

1

Kontrakty N

%

Kontrakty UE

N

tys. zł 1 285

Patenty krajowe

B

Źródło

N

3320

6321 2971 2442

liczba etatów 60

N

Zgierz

Działalność Działalność badawcza B+R na i rozwojowa sprzedaż (B+R) 2008 2008

105

45

IZODOM 2000 POLSKA Sp. z o.o. Zakłady Farmaceutyczne POLFA ŁÓDŹ S.A. POLLENAE S.A. Zakład Badawczo Projektowy INWAT Sp. z o.o. FAZBUD S.A.

Zatrudnienie 2008

Dynamika sprzedaży 2008/2007

Patenty

34

Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 2008

Nakłady na działalność innowacyjną

33

PKD

Innowacyjność procesowa

32

Spółdzielnia Inwalidów TWO MET Zakład Tworzyw Sztucznych HAGMED Zając i Tomaszewski Sp. j. Towarzystwo Elektrotechnologiczne QWERTY Sp. z o.o. Zakłady Odzieżowe ORIO Sp. z o.o. CE JAX Sp. z o.o. ASPOL FV Sp. z o.o. PHARMENA S.A. Universal Turbomachinery Equipment Sp. z o.o. ZAMATEX Sp. z o.o. INTERCON Sp. z o.o.

Miejscowość

Innowacyjność rynkowa

31

Nazwa przedsiębiorstwa

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Lp.


Innowacyjność procesowa

Nakłady na działalność innowacyjną

Patenty

6

1

N

N

N

C

N

Bełchatów

5187

5

6

1

N

N

N

C

N

liczba etatów

%

tys. zł

Kontrakty

tys. zł

Działalność Działalność badawcza B+R na i rozwojowa sprzedaż (B+R) 2008 2008

Kontrakty UE

14

Zatrudnienie 2008

Dynamika sprzedaży 2008/2007

Patenty krajowe

5243

Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi 2008

Źródło

Innowacyjność rynkowa

47

Łódź

PKD

%

Źródło 1 - dane z przedsiębiorstw przesłane w ankietach INE PAN, nakłady na B+R zgodne ze standardami OECD i GUS 2 - dane z przedsiębiorstw przesłane w ankietach INE PAN, nakłady na B+R zgodne ze standardem MSR 38 3 - dane ze sprawozdań przedsiębiorstw notowanych na GPW, nakłady na B+R zgodne ze standardem MSR 38 4 - dane ze sprawozdań przedsiębiorstw notowanych na GPW, nakłady na B+R na podstawie The 2009 EU Industrial R&D Investment Scoreboard, European Commission, JRC/DG RTD 5 - dane ze sprawozdań finansowych przedsiębiorstw na podstawie KRS, nakłady na B+R zgodne ze standardem MSR 38 6 - dane ze sprawozdań finansowych przedsiębiorstw na podstawie KRS 7 - dane z badania kontraktów w 7PR UE z KPK, 8 - dane z badania patentów UP RP za lata 2006, 2007, 2008

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

46

Firma Ortopedyczna MEDORT S.A. Przedsiębiorstwo ProdukcyjnoUsługowe BETECH Sp. z o.o.

Miejscowość

106

Nazwa przedsiębiorstwa

Lp.


Lp.

Nazwa przedsiębiorstwa

1.

TECHNITEL POLSKA Klimkiewicz Rodziewicz Sp. J.

2.

Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 1 S.A. w Łodzi ZTK Teofilów S.A.

3.

Najbardziej innowacyjny Krótka charakterystyka produkt / usługa przedsiębiorstwa w roku 2008 (nazwa) System budowy Firma wdraża innowacyjne technologie światłowodowe do układania kabli w kanalizacji ściekowej, światłowodów w na liniach oświetleniowych i energetycznych z zastosowaniem lekkiego kabla oraz z wykorzystaniem kanalizacji sanitarnej mikrokanalizacji. Technologie te umożliwiają odbiorcom końcowym zwiększenie przepustowości łącz, a operatorom i inwestorom skrócenie czasu budowy, obniżenie kosztów, szybsze dotarcie do klienta z usługą, zaoferowanie nowych usług, zapobieżenie wykluczeniu cyfrowemu. Dzięki takiemu podejściu firma znalazła się na 28 miejscu w regionie w konkursie Kamerton Innowacyjności oraz otrzymała z rąk Prezydenta Miasta Łodzi i Instytutu Technologii tytuł Lidera Nowoczesnych Technologii 2009. Modernizacja śmigłowców Dostosowanie śmigłowców do działania w warunkach nocnych. Rozbudowa systemu łączności. Rozbudowa systemu nawigacji. Uzbrojenie. Funkcjonalność, nowoczesność, spełnione standardy NATO. Użytkownikiem jest Ministerstwo Obrony Narodowej. Dzianina nr 226363 Pierwsza polska dzianina opracowana w oparciu o innowacyjną kosmiczną technologię OUTLAST sprawdzoną przez astronautów NASA. Unikalne właściwości: aktywna regulacja temperatury ciała, magazynowanie i oddawanie ciepła, potrzeba mniejszej izolacji, wzrost komfortu noszenia. Nakłady na wytworzenie 17 tys. zł – własne. Patentów brak. Sprzedano 2741 mb. Producent szyje z tej dzianiny bieliznę dla wojska i policji. Wzornictwo w/g życzenia klienta. Nowa technologia wykorzystywanie technologii przemiany fazowej we włókiennictwie. W wiskozie są zatopione kapsuły zmieniająca pod wpływem temperatury stan skupienia.

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

LISTA INNOWACYJNYCH PRODUKTÓW/USŁUG W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA PODSTAWIE ANKIET PRZEDSIĘBIORSTW PRZYSŁANYCH W 2009 ROKU

107


WOJEWÓDZTWO

NAZWA JEDNOSTKI

1

Instytut Automatyki Systemów Energetycznych Sp. z o. o. Instytut Górnictwa Odkrywkowego POLTEGOR-INSTYTUT Instytut Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiarów Sp. z o.o. KGHM CUPRUM Sp. z o.o. Centrum BadawczoRozwojowe Wojskowy Instytut Techniki Inżynieryjnej im. Profesora Józefa Kosackiego Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników

dolnośląskie

2

3

4

5

6

7

8 9 10

11

ADRES

E-MAIL

TELEFON

ul. Wystawowa 1, 51-618 Wrocław, Polska ul. Parkowa 25, 51-616 Wrocław, Polska

sekretariat@iase.wroc.pl

dolnośląskie

ul. L. Różyckiego 1c, 51-608 Wrocław, Polska

iksaip@iksaip.pop.pl

(71) 348-45-55, (71) 348-87-00

dolnośląskie

ul. Gen. Wł. Sikorskiego 2-8, 53-659 Wrocław, Polska

kghm@cuprum.wroc.pl

(71) 781-22-01

dolnośląskie

ul. Obornicka 136, 50-961 Wrocław, Polska

witi@witi.wroc.pl

(71) 347-44-40, (71) 347-44-50

kujawsko-pomorskie

ul. M. Skłodowskiej-Curie 55, 87-100 Toruń, Polska

sekretariat@ipts.pl

Ośrodek BadawczoRozwojowy Urządzeń Sterowania Napędów Instytut Europy Środkowo-Wschodniej Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki Instytut Nawozów Sztucznych

kujawsko-pomorskie

ul. Batorego 107, 87-100 Toruń, Polska

obrusn@obrusn.torun.pl

(56) 659-84-22 do 23, (56) 659-84-75, (56) 659-36-26, (56) 650-00-44 (56) 623-40-21, (56) 623-40-22

lubelskie

iesw@iesw.lublin.pl

(81) 532-29-07, (81) 743-68-62

imw@galen.lublin.pl

(81) 718-44-00, (81) 718-44-10

ins@ins.pulawy.pl

(81) 473-14-00, (81) 473-14-02, (81) 473-14-06

Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy

lubelskie

ul. Niecała 5, 20-080 Lublin, Polska ul. K. Jaczewskiego 2, 20-950 Lublin, Polska Al. Tysiąclecia Państwa Polskiego 13a, 24-110 Puławy, Polska ul. Czartoryskich 8, 24-100 Puławy, Polska

iung@iung.pulawy.pl

(81) 886-49-60, (81) 886-34-21

101

dolnośląskie

lubelskie lubelskie

Na podstawie materiałów otrzymanych z Ośrodka Przetwarzania Informacji.

poltegor@igo.wroc.pl

(71) 347-72-94, centrala (71) 348-42-21 (71) 348-82-11 do godz. 15, (71) 348-82-17 po godz. 15

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

LP.

108

LISTA JEDNOSTEK BADAWCZYCH WG WOJEWÓDZTW101


12

13

14 15 16

17 18

19 20 21 22

23

24

WOJEWÓDZTWO

ADRES

E-MAIL

TELEFON

Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy Centralny Ośrodek BadawczoRozwojowy Maszyn Włókienniczych POLMATEX-CENARO Instytut Biopolimerów i Włókien Chemicznych Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera Instytut Przemysłu Skórzanego Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka Instytut Technologii Bezpieczeństwa MORATEX Instytut Warzywnictwa im. Emila Chroboczka Instytut Włókiennictwa

lubelskie

Al. Partyzantów 57, 24-100 Puławy, Polska

sekretariat@piwet.pulawy.pl (sekretariat dyrektora)

(81) 889-30-00 (centrala)

łódzkie

ul. Wólczańska 55/59, 90-608 Łódź, Polska

biuro@cenaro.lodz.pl

(42) 632-85-70, (42) 633-38-82, (42) 633-55-41

łódzkie

ul. M. Skłodowskiej-Curie 19/27, 90-570 Łódź, Polska ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódź, Polska ul. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus 8, 91-348 Łódź, Polska

ibwch@ibwch.lodz.pl

(42) 637-65-10, (42) 637-67-44

nauka@iczmp.edu.pl impx@imp.lodz.pl

(42) 271-10-00, (42) 271-12-66, (42) 271-20-00, (42) 646-96-33 (42) 631-45-02

ul. Zgierska 73, 91-462 Łódź, Polska ul. Pomologiczna 18, 96-100 Skierniewice, Polska

dyr-ips@ips.lodz.pl

(42) 253-61-08

isad@insad.pl

(46) 833-20-21 do 24, (46) 833-25-49

itb@moratex.eu

(42) 637-37-10 (centrala)

iwarz@inwarz.skierniewice.pl

(46) 833-22-11 do 13, (46) 833-34-34 (42) 616-31-01, (42) 616-31-10

Ośrodek BadawczoRozwojowy Ekologii Miast OBREM Ośrodek BadawczoRozwojowy ORAM Sp. z o.o. Centralny Ośrodek Chłodnictwa COCH w Krakowie Sp. z o.o. Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. dr. Jana Sehna

łódzkie

ul. M. Skłodowskiej-Curie 3, 90-965 Łódź, Polska ul. Konstytucji 3 Maja 1/3, 96-100 Skierniewice, Polska ul. Brzezińska 5/15, 92-103 Łódź, Polska ul. Lipowa 73, 90-568 Łódź, Polska

sekretariat@obrem.pl

(42) 637-56-46, (42) 637-47-71, (42) 637-12-75

łódzkie

Pl. Zwycięstwa 2, 90-312 Łódź, Polska

info@oram.lodz.pl

(42) 674-26-15, (42) 674-34-94

małopolskie

ul. J. Lea 116, 30-133 Kraków, Polska

coch@coch.pl

(12) 637-09-33

małopolskie

ul. Westerplatte 9, 31-033 Kraków, Polska

ies@ies.krakow.pl

(12) 422-87-55

łódzkie łódzkie łódzkie łódzkie łódzkie łódzkie łódzkie

info@iw.lodz.pl

109

25

NAZWA JEDNOSTKI

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

LP.


LP.

NAZWA JEDNOSTKI

WOJEWÓDZTWO małopolskie

27

Instytut Odlewnictwa

małopolskie

28

Instytut Rozwoju Miast

małopolskie

29

Instytut Zaawansowanych Technologii Wytwarzania Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy Ośrodek BadawczoRozwojowy Budowy Urządzeń Chemicznych CEBEA Ośrodek BadawczoRozwojowy Górnictwa Surowców Chemicznych CHEMKOP Sp. z o.o. Ośrodek BadawczoRozwojowy Sprzętu Mechanicznego Sp. z o.o. Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy Centralny Ośrodek BadawczoRozwojowy Aparatury Badawczej i Dydaktycznej COBRABID Sp. z o.o. Centralny Ośrodek BadawczoRozwojowy Opakowań Centralny Ośrodek BadawczoRozwojowy Przemysłu Poligraficznego Centralny Szpital Kliniczny MSWiA

małopolskie

30 31

32

33

34 35

36

37 38

39

ul. Lubicz 25a, 31-503 Kraków, Polska ul. Zakopiańska 73, 30-418 Kraków, Polska ul. Cieszyńska 2, 30-015 Kraków, Polska ul. Wrocławska 37a, 31-011 Kraków, Polska ul. J. Sarego 2, 31-047 Kraków, Polska ul. J. Lea 114, 30-133 Kraków, Polska

office@inig.pl

małopolskie

TELEFON

iod@iod.krakow.pl

(12) 421-00-33, (12) 421-06-86, (12) 653-25-12, (12) 617-75-28 (12) 261-81-11, (12) 266-26-19

sekretariat@irm.krakow.pl

(12) 634-29-53

ios@ios.krakow.pl izooinfo@izoo.krakow.pl

(12) 631-73-33, (12) 633-52-19, (12) 631-71-00 (12) 258-81-36, (12) 422-88-52

obr@cebea.com.pl

(12) 637-13-26

ul. J. Wybickiego 7, 31-261 Kraków, Polska

amaki@chemkop.pl

(12) 633-60-75

małopolskie

ul. J. Kochanowskiego 30, 33-100 Tarnów, Polska

obr@obr.tarnow.pl

(14) 627-31-61 centrala, (14) 629-60-44, (14) 629-60-46

mazowieckie

ul. Konwaliowa 7, 03-194 Warszawa, Polska ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, Polska

szkolinf@clor.waw.pl

(22) 811-00-11, (22) 811-16-16

oinip@ciop.pl

(22) 623-30-00, (22) 623-36-98, (22) 623-46-01

mazowieckie

ul. Łucka 15, 00-842 Warszawa, Polska

firma@cobrabid.com.pl

(22) 620-30-61 do 62

mazowieckie

ul. Konstancińska 11, 02-942 Warszawa, Polska ul. Miedziana 11, 00-958 Warszawa, Polska

info@cobro.org.pl

(22) 842-07-71, (22) 842-20-11

cobrpp@cobrpp.com.pl

(22) 620-63-80, (22) 620-80-70, (22) 620-91-38

ul. Wołoska 137, 02-507 Warszawa, Polska

dyrekcja@cskmswia.pl

(22) 508-20-00, (22) 845-00-31, (22) 845-32-81

małopolskie małopolskie

mazowieckie

mazowieckie

mazowieckie

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Instytut Nafty i Gazu

E-MAIL

110

26

ADRES


NAZWA JEDNOSTKI

WOJEWÓDZTWO

Centrum Badań Farmakokinetycznych FILAB, RAVIMED Sp. z o. o. Centrum BadawczoKonstrukcyjne Obrabiarek Sp. z o.o. Centrum Informatyki i Łączności Obrony Narodowej Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. J. Tuliszkowskiego Centrum Naukowo-Badawcze Techniki Radia i Telewizji CENRiT (w likwidacji) Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

mazowieckie

46 47

40

41

42 43

44

45

48 49

50 51

52

E-MAIL

TELEFON

ul. Polna 54, 05-119 Łajski k. Legionowa, poczta Legionowo, Polska ul. Staszica 1, 05-800 Pruszków, Polska

filab@filab.com.pl

(22) 782-21-67

konstrukcja@cbko.pl nauka@cbko.pl

(22) 758-75-31, (22) 759-93-10 wew. 21

ul. Nowowiejska 28a, 00-911 Warszawa, Polska ul. Nadwiślańska 213, 05-420 Józefów k. Otwocka, Polska ul. Wałbrzyska 3/5, 02-739 Warszawa, Polska

cilon@wp.mil.pl

(22) 684-02-86, (22) 825-66-55

cnbop@cnbop.pl

(22) 769-33-00, centrala (22) 769-32-00

cenrit@cenrit.waw.pl

(22) 645-95-45, (22) 843-19-10, (22) 845-95-93

mazowieckie

ul. W. K. Roentgena 5, 02-781 Warszawa, Polska

seknauk@coi.waw.pl

Instytut Badań Edukacyjnych

mazowieckie

Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur Instytut Badawczy Dróg i Mostów Instytut Badawczy Leśnictwa

mazowieckie

ibe@ibe.edu.pl sekretariat@ibe.edu.pl sekretariat@ibrkk.pl

Instytut Biotechnologii i Antybiotyków Instytut Biotechnologii Przemysłu RolnoSpożywczego Instytut Ceramiki i Materiałów Budowlanych Instytut Chemii i Techniki Jądrowej

mazowieckie

ul. Górczewska 8, 01-180 Warszawa, Polska Al. Jerozolimskie 87, 02-001 Warszawa, Polska ul. Jagiellońska 80, 03-301 Warszawa, Polska ul. Braci Leśnej 3, 05-090 Sękocin Stary, poczta Raszyn, Polska ul. Starościńska 5, 02-516 Warszawa, Polska ul. Rakowiecka 36, 02-532 Warszawa, Polska

(22) 546-20-00, (22) 644-02-00, (22) 644-50-24, (22) 644-54-24, (22) 822-48-31 do 39 (22) 632-02-21, (22) 632-18-69, (22) 632-80-84 (22) 628-55-85

ul. Postępu 9, 02-676 Warszawa, Polska ul. Dorodna 16, 03-195 Warszawa, Polska

mazowieckie

mazowieckie mazowieckie

mazowieckie

mazowieckie mazowieckie

mazowieckie

mazowieckie mazowieckie

ibdim@ibdim.edu.pl ibl@ibles.waw.pl

(22) 811-03-83, (22) 814-50-25 (sekretariat) (22) 715-03-00

apl@iba.waw.pl

(22) 849-60-51

ibprs@ibprs.pl

(22) 606-36-00

nfo@isic.waw.pl

(22) 843-52-96, (22) 847-74-21

sekdyrn@ichtj.waw.pl

(22) 504-10-00

111

53

ADRES

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

LP.


NAZWA JEDNOSTKI

WOJEWÓDZTWO

ADRES

E-MAIL

TELEFON

ul. L. Rydygiera 8, 01-793 Warszawa, Polska

ichp@ichp.pl

(22) 568-20-00, (22) 633-97-98

mazowieckie

ul. Świętokrzyska 20, 00-950 Warszawa, Polska

ierigz@ierigz.waw.pl

(22) 505-44-44

mazowieckie

iel@iel.waw.pl

(22) 812-00-21, (22) 812-20-00

57

Instytut Energetyki

mazowieckie

instytut.energetyki@ien.com.pl

(22) 345-12-00, (22) 836-32-25

58

Instytut Energii Atomowej POLATOM Instytut Farmaceutyczny

mazowieckie

iea@cyf.gov.pl

(22) 718-00-01, (22) 779-38-88

kontakt@ifarm.waw.pl

(22) 456-38-00, (22) 456-39-00

60

Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu

mazowieckie

sekretariat@ifps.org.pl kancelaria@ifps.org.pl

(22) 835-52-14, (22) 835-66-70

61

Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy im. Sylwestra Kaliskiego Instytut Geodezji i Kartografii

mazowieckie

ul. M. Pożaryskiego 28, 04-703 Warszawa, Polska ul. Mory 8, 01-330 Warszawa, Polska 05-400 Świerk, poczta Otwock, Polska ul. J. Rydygiera 8, 01-793 Warszawa, Polska ul. Zgrupowania AK "Kampinos" 1, 01-943 Warszawa, Polska ul. Hery 23, 00-908 Warszawa, Polska

office@ifpilm.waw.pl

(22) 638-14-60

igik@igik.edu.pl

(22) 329-19-00

Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc

mazowieckie

ul. Z. Modzelewskiego 27, 02-679 Warszawa, Polska ul. Targowa 45, 03-728 Warszawa, Polska

igpik@igpik.waw.pl

(22) 619-13-50

mazowieckie

dpn1@igichp.edu.pl instytut@igichp.edu.pl hematol@ihit.waw.pl

(22) 431-21-00, (22) 431-21-28

Instytut Hematologii i Transfuzjologii Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Państwowy Instytut Badawczy Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego

ul. Płocka 26, 01-138 Warszawa, Polska ul. I. Gandhi 14, 02-776 Warszawa, Polska 05-870 Radzików, poczta Błonie, Polska

postbox@ihar.edu.pl e.arseniuk@ihar.edu.pl a.aniol@ihar.edu.pl nauka@ikard.pl

(22) 725-26-11 do 13, (22) 725-36-11, (22) 725-45-36

55

59

62 63

64 65 66

67

mazowieckie

mazowieckie

mazowieckie

mazowieckie

mazowieckie

ul. Alpejska 42, 04-628 Warszawa, Polska

(22) 349-61-00, (22) 349-61-76

(22) 815-40-14

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

mazowieckie

56

Instytut Chemii Przemysłowej im. prof. Ignacego Mościckiego Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy Instytut Elektrotechniki

112

LP . 54


NAZWA JEDNOSTKI

WOJEWÓDZTWO

Instytut Kolejnictwa

mazowieckie

69

Instytut Lotnictwa

mazowieckie

70

mazowieckie

72

Instytut Łączności Państwowy Instytut Badawczy Instytut Maszyn Matematycznych Instytut Matki i Dziecka

73

Instytut Mechaniki Precyzyjnej

mazowieckie

74

mazowieckie

76

Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Instytut Ochrony Środowiska

77

Instytut Optyki Stosowanej

mazowieckie

78

Instytut Organizacji i Zarządzania w Przemyśle ORGMASZ Instytut Paliw i Energii Odnawialnej Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytut Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Instytut Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana

mazowieckie

71

75

79 80

81 82 83

mazowieckie mazowieckie

mazowieckie mazowieckie

mazowieckie mazowieckie

mazowieckie mazowieckie mazowieckie

E-MAIL

TELEFON

ul. J. Chłopickiego 50, 04-275 Warszawa, Polska Al. Krakowska 110/114, 02-256 Warszawa, Polska ul. Szachowa 1, 04-894 Warszawa, Polska ul. L. Krzywickiego 34, 02-078 Warszawa, Polska ul. M. Kasprzaka 17a, 01-211 Warszawa, Polska ul. Duchnicka 3, 01-796 Warszawa, Polska ul. Racjonalizacji 6/8, 02-673 Warszawa, Polska

ikolej@ikolej.pl

(22) 610-08-68, (22) 610-13-35

ilot@ilot.edu.pl

(22) 846-00-11, (22) 846-08-01

info@itl.waw.pl

(22) 512-81-00

imasmat@imm.org.pl

(22) 621-84-41

rada.naukowa@imid.med.pl

(22) 327-70-00, (22) 327-70-01, (22) 327-73-05 (22) 560-26-00

imb@imbigs.org.pl

(22) 843-02-01, (22) 843-11-94, (22) 843-19-44

ul. Podleśna 61, 01-673 Warszawa, Polska ul. Krucza 5/11, 00-548 Warszawa, Polska ul. Kamionkowska 18, 03-805 Warszawa, Polska ul. Żelazna 87, 00-879 Warszawa, Polska

sekretariat@imgw.pl

inos@inos.pl

(22) 569-41-00, (22) 569-43-00, (22) 834-18-01 (22) 621-36-70, (22) 625-10-05, (22) 629-41-35 (22) 810-25-89, (22) 813-20-51

instytut@orgmasz.pl

(22) 624-92-65, (22) 654-60-61

ul. Jagiellońska 55, 03-301 Warszawa, Polska ul. Towarowa 28, 00-839 Warszawa, Polska

instytut@ipieo.pl

(22) 510-02-00

sekretariat.ipn@ipn.gov.pl

(22) 581-85-02, (22) 581-85-04, (22) 581-85-22, (22) 581-85-23

Al. Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawa, Polska ul. J. Bellottiego 3b, 01-022 Warszawa, Polska 05-400 Świerk, poczta Otwock, Polska

dyr.naczelny@czd.pl

(22) 815-70-00

sekretariat@ipiss.com.pl

(22) 536-75-11, (22) 536-75-12

sins@ipj.gov.pl

(22) 718-05-83, (22) 718-05-82 , (22) 718-04-72

info@imp.edu.pl

sekretariat@ios.edu.pl

113

68

ADRES

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

LP.


WOJEWÓDZTWO

84

Instytut Przemysłu Organicznego Instytut Psychiatrii i Neurologii

mazowieckie

Instytut Reumatologii im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher Instytut Rozwoju Służb Społecznych Instytut Sportu

mazowieckie

Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych Instytut Techniki Budowlanej

mazowieckie

Instytut TechnologicznoPrzyrodniczy Instytut Technologii Eksploatacji - Państwowy Instytut Badawczy Instytut Technologii Elektronowej Instytut Technologii Materiałów Elektronicznych Instytut Tele- i Radiotechniczny Instytut Transportu Samochodowego Instytut Turystyki Sp. z o.o.

mazowieckie

Instytut Wymiaru Sprawiedliwości Instytut Wzornictwa Przemysłowego Sp. z o.o.

mazowieckie

85 86 87 88 89 90 91 92

93 94 95 96 97

98 99

mazowieckie

mazowieckie mazowieckie

mazowieckie

mazowieckie

mazowieckie mazowieckie mazowieckie mazowieckie mazowieckie

mazowieckie

ADRES

E-MAIL

TELEFON

ul. Annopol 6, 03-236 Warszawa, Polska ul. J. Sobieskiego 9, 02-957 Warszawa, Polska ul. Spartańska 1, 02-637 Warszawa, Polska ul. Marszałkowska 34/50, 00-554 Warszawa, Polska ul. Trylogii 2/16, 01-982 Warszawa, Polska ul. Księcia Bolesława 6, 01-494 Warszawa, Polska ul. Filtrowa 1, 00-611 Warszawa, Polska Al. Hrabska 3, 05-090 Falenty, poczta Raszyn, Polska ul. Pułaskiego 6/10, 26-600 Radom, Polska

ipo@ipo.waw.pl

(22) 811-12-31

lachniak@ipin.edu.pl

(22) 458-28-00 (centrala),

kancelaria@ir.ids.pl irss@irss.pl

(22) 844-48-81, (22) 844-42-41, (22) 844-49-81, (22) 629-40-18

insp@insp.waw.pl

(22) 835-28-48, (22) 834-62-88

poczta@itwl.pl

(22) 685-10-09

itb@itb.pl;instytut@itb.pl

(22) 825-04-71, (22) 825-13-03

itep@itep.edu.pl

(22) 628-37-63, (22) 720-04-20, (22) 720-05-31 do 38 (48) 364-42-41 do 49, (48) 364-39-03, (48) 364-47-90

Al. Lotników 32/46, 02-668 Warszawa, Polska ul. Wólczyńska 133, 01-919 Warszawa, Polska ul. Ratuszowa 11, 03-450 Warszawa, Polska ul. Jagiellońska 80, 03-301 Warszawa, Polska ul. D. Merliniego 9a, 02-511 Warszawa, Polska

dyrektor@ite.waw.pl

(22) 548-77-00, (22) 843-30-93

itme@itme.edu.pl

(22) 834-90-03, (22) 835-30-41 do 49 (22) 619-22-41, (22) 619-26-42, (22) 619-22-81 (22) 811-32-31

ul. Krakowskie Przedmieście 25, 00-071 Warszawa, Polska ul. Świętojerska 5/7, 00-236 Warszawa, Polska

iws@iws.org.pl

(22) 844-12-61 do 62, (22) 844-61-67, (22) 844-63-47, sekretariat (22) 848-95-92 (22) 826-03-63

iwp@iwp.com.pl

(22) 860-00-66

instytut@itee.radom.pl

itr@itr.org.pl info@its.waw.pl it@intur.com.pl

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

NAZWA JEDNOSTKI

114

LP.


NAZWA JEDNOSTKI

WOJEWÓDZTWO

ADRES

E-MAIL

TELEFON

mazowieckie

ul. Powsińska 61/63, 02-903 Warszawa, Polska

jarosz@izz.waw.pl

(22) 842-21-71

mazowieckie

sekretariat@il.waw.pl

(22) 851-43-69, (22) 851-44-96

102 Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny (NIZP - PZH)

mazowieckie

ul. Chełmska 30/34, 00-725 Warszawa, Polska ul. Chocimska 24, 00-791 Warszawa, Polska

dyrektor@pzh.gov.pl

103 Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa 104 Ośrodek BadawczoRozwojowy Ciepłownictwa Stołecznego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S.A. 105 Ośrodek BadawczoRozwojowy PREDOM-OBR 106 Ośrodek BadawczoRozwojowy Przemysłu Rafineryjnego S.A. 107 Ośrodek Przetwarzania Informacji 108 Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy 109 Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP 110 Przemysłowy Instytut Maszyn Budowlanych Sp. z o.o. 111 Przemysłowy Instytut Motoryzacji 112 Przemysłowy Instytut Telekomunikacji S.A. 113 Wojskowy Instytut Chemii i Radiometrii

mazowieckie

ul. Wąwozowa 18, 00-796 Warszawa, Polska ul. W. Skorochód-Majewskiego 3, 02-104 Warszawa, Polska

sekretariat@nask.pl

(22) 542-14-00, (22) 849-40-51 do 57 (centrala), (22) 849-76-12, (22) 542-12-02 (sekretariat Dyrektora) (22) 380-82-00

obrc@spec.waw.pl

(22) 823-21-39, (22) 822-22-15 do 17

ul. Krakowiaków 53, 02-255 Warszawa, Polska ul. Chemików 5, 09-411 Płock, Polska

obr@predom.com.pl

(22) 846-19-51

zarzad@obr.pl

(24) 365-33-07, (24) 365-33-24,

al. Niepodległości 188b, 00-608 Warszawa, Polska ul. Rakowiecka 4, 00-975 Warszawa, Polska

opi@opi.org.pl

(22) 570-14-00

sekretariat@pgi.gov.pl

(22) 849-53-51

Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa, Polska ul. Napoleona 2, 05-230 Kobyłka, Polska ul. Jagiellońska 55, 03-301 Warszawa, Polska ul. Poligonowa 30, 04-051 Warszawa, Polska Al. gen. A. Chruściela "Montera" 105, 00-910 Warszawa, Polska

piap@piap.pl

(22) 874-01-64, (22) 874-00-00, (22) 874-02-20 (22) 786-23-26, (22) 786-18-31

mazowieckie

mazowieckie mazowieckie

mazowieckie mazowieckie

mazowieckie mazowieckie mazowieckie mazowieckie mazowieckie

pimb@pimb.com.pl info@pimot.org.pl sekretariat@pit.edu.pl sekretariat@wichir.waw.pl

(22) 811-24-70 lub 80, (22) 811-14-21 (22) 486-52-25, (22) 486-52-95, (22) 486-52-00 (22) 673-51-80, (22) 516-99-09

115

100 Instytut Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła 101 Narodowy Instytut Leków

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

LP.


LP.

NAZWA JEDNOSTKI

WOJEWÓDZTWO

ADRES

E-MAIL

TELEFON

ul. Kozielska 4, 01-163 Warszawa, Polska

wihie@wihe.waw.pl

(22) 686-31-01, (22) 838-01-29, (22) 838-10-69

mazowieckie

sekretariat@wil.waw.pl

(22) 688-55-55,

dyrektor@wiml.waw.pl

(22) 685-26-05, (22) 685-26-01

118 Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia

mazowieckie

nauka@wim.mil.pl, dyrekcja@wim.mil.pl witu@witu.mil.pl

(22) 810-80-89, (22) 810-31-31, (22) 681-66-88, (22) 681-76-66 (22) 761-44-01, (22) 781-01-39, (22) 781-04-41, (22) 781-99-37

119 Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej 120 Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma 121 Instytut Ciężkiej Syntezy Organicznej BLACHOWNIA

mazowieckie

sekretariat@witpis.mil.pl

(22) 681-10-12, (22) 783-19-28

secretary@jewishinstitute.org.pl

(22) 827-92-21

info@icso.com.pl

(77) 487-31-99, (77) 487-34-70

122 Państwowy Instytut Naukowy Instytut Śląski w Opolu

opolskie

ul. Warszawska 22a, 05-130 Zegrze Południowe, Polska ul. Z. Krasińskiego 54, 01-755 Warszawa, Polska ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawa, Polska ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 7, 05-220 Zielonka k. Warszawy, Polska ul. Okuniewska 1, 05-070 Sulejówek, Polska ul. Tłomackie 3/5, 00-090 Warszawa, Polska ul. Energetyków 9, 47-225 Kędzierzyn-Koźle, Polska ul. Piastowska 17, 45-081 Opole, Polska

instytutslaski@wp.pl

123 Centrum Techniki Okrętowej S.A. 124 Instytut Morski w Gdańsku

pomorskie

zkarpin@cto.gda.pl im@im.gda.pl

(58) 301-16-41, (58) 301-18-79

125 Morski Instytut Rybacki w Gdyni 126 Ośrodek BadawczoRozwojowy Centrum Techniki Morskiej S.A. 127 Ośrodek BadawczoRozwojowy Przemysłu Płyt Drewnopochodnych Sp. z o.o.

pomorskie

Wały Piastowskie 1, 80-958 Gdańsk, Polska ul. Długi Targ 41/42, 80-830 Gdańsk, Polska ul. H. Kołłątaja 1, 81-332 Gdynia, Polska ul. A. Dickmana 62, 81-109 Gdynia, Polska

(77) 453-60-32, (77) 453-64-41/42, (77) 454-01-13/14, (77) 454-30-81 (58) 301-00-42, (58) 307-42-01

sekrdn@mir.gdynia.pl

(58) 620-17-28, (58) 620-28-25

dn@ctm.gdynia.pl, ctm@ctm.gdynia.pl

(58) 666-53-00, (58) 666-53-18

ul. A. Mickiewicza 10a, 83-262 Czarna-Woda, Polska

obrppd@obrppd.com.pl

(58) 587-82-16

mazowieckie mazowieckie

mazowieckie opolskie

pomorskie

pomorskie

pomorskie

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

mazowieckie

116

114 Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii im. gen. Karola Kaczkowskiego 115 Wojskowy Instytut Łączności im. prof. Janusza Groszkowskiego 116 Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej 117 Wojskowy Instytut Medyczny


128

Branżowy Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn Elektrycznych KOMEL Centralny Ośrodek BadawczoRozwojowy Przemysłu Izolacji Budowlanej Centralny Ośrodek Informatyki Górnictwa w COIG S.A. Główny Instytut Górnictwa

śląskie

Al. W. Roździeńskiego 188, 40-203 Katowice, Polska

info@komel.katowice.pl

(32) 258-20-41

śląskie

Al. W. Korfantego 193, 40-157 Katowice, Polska

sekretar@cobrpib.katowice.pl

(32) 258-05-72, (32) 258-13-73

śląskie

coig@coig.katowice.pl

(32) 257-41-20

gig@gig.eu

(32) 258-16-31 do 9

Instytut Badań i Rozwoju Motoryzacji BOSMAL Sp. z o.o. Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Instytut Metali Nieżelaznych

śląskie

ul. Mikołowska 100, 40-065 Katowice, Polska Pl. Gwarków 1, 40-166 Katowice, Polska ul. Sarni Stok 93, 43-301 Bielsko-Biała, Polska

bosmal@bosmal.com.pl

(33) 813-05-40

office@ichpw.zabrze.pl

(32) 271-00-41 do 49, (32) 271-51-52, (32) 274-50-07 (32) 254-01-64, (32) 254-60-31

Instytut Metalurgii Żelaza im. Stanisława Staszica Instytut Spawalnictwa

śląskie

Instytut Technik Innowacyjnych EMAG Instytut Techniki Górniczej KOMAG Instytut Techniki i Aparatury Medycznej ITAM Ośrodek BadawczoRozwojowy Dźwignic i Urządzeń Transportowych DETRANS

śląskie

ul. Zamkowa 1, 41-803 Zabrze, Polska ul. S. Kossutha 6, 40-844 Katowice, Polska ul. Kościelna 13, 41-200 Sosnowiec, Polska ul. Sowińskiego 5, 44-101 Gliwice, Polska ul. K. Miarki 12/14, 44-101 Gliwice, Polska ul. bł. Czesława 16/18, 44-100 Gliwice, Polska ul. Leopolda 31, 40-189 Katowice, Polska ul. Pszczyńska 37, 44-101 Gliwice, Polska ul. F. Roosevelta 118, 41-800 Zabrze, Polska ul. Powstańców Śląskich 6, 41-902 Bytom, Polska

129

130 131 132

133 134 135 136 137 138 139 140 141 142

śląskie

śląskie śląskie śląskie śląskie

śląskie

śląskie śląskie śląskie

ADRES

E-MAIL

ietu@ietu.katowice.pl sekretariat@imp.sosnowiec.pl

TELEFON

imn@imn.gliwice.pl

(32) 266-06-40, (32) 266-08-85 do 89 (32) 238-02-00

imz@imz.pl

(32) 234-52-00

is@is.gliwice.pl

(32) 335-82-00, (32) 331-61-03

centrum@emag.pl

(32) 200-77-00

info@komag.eu

(32) 237-41-00

itam@itam.zabrze.pl

(32) 271-60-13

detrans@detrans.pl

(32) 281-14-71 do 74, (32) 281-21-72

117

NAZWA JEDNOSTKI

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

WOJEWÓDZTWO

LP.


LP.

144

146

147

148

149

150 151 152 153 154 155

ADRES

E-MAIL

TELEFON

Ośrodek BadawczoRozwojowy Maszyn Przędzalnictwa Wełny BELMATEX Ośrodek BadawczoRozwojowy Urządzeń Mechanicznych OBRUM Sp. z o.o. Zakład BadawczoDoświadczalny Gospodarki Komunalnej Ośrodek BadawczoRozwojowy Elementów i Układów Pneumatyki Sp. z o.o. Instytut Rybactwa Śródlądowego im. S. Sakowicza Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie Instytut Badań Fizykomedycznych PIW PRIMAX MEDIC Sp. z o. o. Instytut im. Oskara Kolberga

śląskie

ul. 1 Maja 24, 43-300 Bielsko-Biała, Polska

info@obr-belmatex.com.pl

(33) 811-42-01 do 3

śląskie

ul. Toszecka 102, 44-117 Gliwice, Polska

info@obrum.gliwice.pl

(32) 231-81-86, (32) 301-92-00

śląskie

ul. L. Markiefki 24, 40-213 Katowice, Polska

zbdgk@neostrada.pl

(32) 259-84-80

świętokrzyskie

ul. Hauke Bosaka 15, 25-217 Kielce, Polska

obr@kce.pl;biuro@obreiup.com.pl

(41) 361-50-15, (41) 361-91-01

warmińsko-mazurskie

ul. M. Oczapowskiego 10, 10-719 Olsztyn, Polska

irs@infish.com.pl

(89) 524-01-71

warmińsko-mazurskie

ul. Partyzantów 87, 10-402 Olsztyn, Polska

sekretariat@obn.olsztyn.pl

(89) 527-66-18

wielkopolskie

ul. Matejki 48, 62-041 Puszczykowo, Polska

ibf@ibf.com.pl

(61) 819-31-70

wielkopolskie

instytut@oskarkolberg.pl

(61) 852-45-10

Instytut Logistyki i Magazynowania Instytut Obróbki Plastycznej

wielkopolskie

office@ilim.poznan.pl

(61) 850-48-90, (61) 850-49-00

inop@inop.poznan.pl

(61) 657-05-55

Instytut Ochrony Roślin Państwowy Instytut Badawczy Instytut Pojazdów Szynowych TABOR Instytut Technologii Drewna

wielkopolskie

ul. K. Kantaka 4, 61-812 Poznań, Polska ul. E. Estkowskiego 6, 61-755 Poznań, Polska ul. Jana Pawła II 14, 61-139 Poznań, Polska ul. W. Węgorka 20, 60-318 Poznań, Polska ul. Warszawska 181, 61-055 Poznań, Polska ul. Winiarska 1, 60-654 Poznań, Polska

tjk@ior.poznan.pl

(61) 864-90-00

ipstabor@wp.pl

(61) 664-13-00

office@itd.poznan.pl

(61) 849-24-00

wielkopolskie

wielkopolskie wielkopolskie

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

145

WOJEWÓDZTWO

118

143

NAZWA JEDNOSTKI


NAZWA JEDNOSTKI

156

Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich Instytut Zachodni - Instytut Naukowo-Badawczy im. Zygmunta Wojciechowskiego Ośrodek BadawczoRozwojowy Przemysłu Oponiarskiego STOMIL Sp. z o.o. Przemysłowy Instytut Maszyn Rolniczych Zakład Badawczo-Rozwojowy POLMOS S.A. (w likwidacji)

157

158

159 160

WOJEWÓDZTWO wielkopolskie

ADRES

E-MAIL

TELEFON

ul. Wojska Polskiego 71b, 60-630 Poznań, Polska ul. Mostowa 27a, 61-854 Poznań, Polska

sekretar@inf.poznan.pl

(61) 845-58-00, (61) 848-00-61

izpozpl@iz.poznan.pl

(61) 852-47-50, (61) 852-76-91

wielkopolskie

ul. Starołęcka 18, 61-361 Poznań, Polska

opony@obrpostomil.poznan.pl

(61) 877-45-11

wielkopolskie

ul. Starołęcka 31, 60-963 Poznań, Polska ul. Kolska 3a, 62-500 Konin, Polska

office@pimr.poznan.pl

(61) 871-22-00

sekretariat@polmoskonin.com.pl

(63) 243-05-11, (63) 243-05-33

wielkopolskie

wielkopolskie

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

LP.

119


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

120

DEFINICJE I. Badania i rozwój (definicje wg GUS) 1) Działalność badawcza i rozwojowa (badania i eksperymentalne prace rozwojowe, w skrócie B+R) są to systematycznie prowadzone prace twórcze, podjęte dla zwiększenia zasobu wiedzy, w tym wiedzy o człowieku, kulturze i społeczeństwie, jak również dla znalezienia nowych zastosowań dla tej wiedzy. Obejmuje ona badania podstawowe i stosowane oraz prace rozwojowe. Informacje dotyczące działalności badawczej i rozwojowej obejmują następujące grupy jednostek: - jednostki naukowe i badawczo-rozwojowe (tj. jednostki, których podstawowym rodzajem działalności jest prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, zaklasyfikowane wg PKD do działu 73 Nauka): — placówki naukowe Polskiej Akademii Nauk (PAN), — jednostki badawczo-rozwojowe (tzw. JBR-y), tj. jednostki mające za zadanie prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, których wyniki powinny znaleźć zastosowanie w określonych dziedzinach gospodarki narodowej i życia społecznego (podlegają różnym ministerstwom, w większości Ministerstwu Gospodarki i Pracy), działające na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (jednolity tekst 2001 Dz. U. Nr 33, poz. 388, z późniejszymi zmianami), — inne, tj. jednostki prywatne, zaklasyfikowane według PKD do działu 73 Nauka. - jednostki obsługi nauki (biblioteki naukowe, archiwa naukowe, stowarzyszenia naukowe i inne jednostki obsługi nauki); - jednostki rozwojowe, tj. podmioty gospodarcze, przede wszystkim przedsiębiorstwa przemysłowe, posiadające na ogół własne zaplecze badawczo-rozwojowe (laboratoria, biura konstrukcyjne, zakłady rozwoju techniki itp.), prowadzące działalność B+R, głównie o charakterze prac rozwojowych, obok swojej podstawowej działalności; - szkoły wyższe; - pozostałe jednostki – m.in. szpitale prowadzące prace badawczo-rozwojowe obok swojej podstawowej działalności, z wyjątkiem klinik akademii medycznych (uniwersytetów) i Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego ujętych w kategorii szkoły wyższe oraz szpitali posiadających status instytutów naukowo-badawczych ujętych w kategorii jednostki badawczo-rozwojowe.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

121

2) Nakłady na działalność badawczo-rozwojową obejmują nakłady bieżące poniesione na badania podstawowe, stosowane i prace rozwojowe oraz nakłady inwestycyjne na środki trwałe związane z działalnością B+R, niezależnie od źródła pochodzenia środków finansowych. Jest to wskaźnik określany w terminologii międzynarodowej jako GERD – Gross Domestic Expenditure on R&D. 3) Dane dotyczące zatrudnienia w działalności badawczej i rozwojowej obejmują wyłącznie pracowników bezpośrednio z nią związanych, poświęcających na tę działalność co najmniej 10% nominalnego czasu pracy. Do zatrudnionych w działalności B+R zaliczani są również uczestnicy studiów doktoranckich prowadzący prace B+R. Ekwiwalenty pełnego czasu pracy (EPC) są to jednostki przeliczeniowe służące do ustalenia faktycznego zatrudnienia w działalności badawczo-rozwojowej. Jeden ekwiwalent pełnego czasu pracy oznacza jeden osoborok poświęcony wyłącznie na działalność badawczo-rozwojową. Wyrób nowy jest to wprowadzony na rynek wyrób, którego charakterystyka technologiczna (techniczna) i (lub) zastosowanie są nowe lub różnią się w sposób znaczący od uprzednio wytwarzanych wyrobów. Wyrób zmodernizowany jest to wyrób już istniejący, którego właściwości techniczne i (lub) działanie zostały znacząco ulepszone poprzez zastosowanie nowych, doskonalszych materiałów lub komponentów w przypadku wyrobu prostego bądź poprzez częściowe zmiany w jednym lub większej liczbie podzespołów w przypadku wyrobu złożonego. Nowy lub istotnie ulepszony proces (innowacja technologiczna procesu) jest to zastosowanie technologicznie nowych lub istotnie ulepszonych metod produkcyjnych, obejmujące zmiany w wyposażeniu lub organizacji produkcji bądź kombinację tych zmian. Wyroby nowe lub zmodernizowane - wyroby wprowadzone do produkcji w ciągu ostatnich trzech lat. Po trzech latach wyrób starzeje się.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

122

Wskaźnik innowacyjności przemysłu to udział przedsiębiorstw, które wprowadziły przynajmniej jedną innowację technologiczną: nowy lub zmodernizowany wyrób, nowy lub ulepszony

proces

bądź

innowację

organizacyjno-techniczną,

w

ogólnej

liczbie

przedsiębiorstw. II. Patenty i wynalazki (definicje wg Urzędu Patentowego) Wynalazek - nowe rozwiązanie problemu o charakterze technicznym, posiadające poziom wynalazczy (tzn. nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki) i nadające się do przemysłowego stosowania. Wynalazek chroniony jest patentem. Patent - prawo wyłączne udzielane na wynalazek przez właściwy organ krajowy (w Polsce przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej) lub międzynarodowy (np. Europejski Urząd Patentowy). Treścią patentu jest prawo wyłącznego korzystania z wynalazku na określonym terytorium (pojedynczego kraju lub grupy krajów), przez czas i na warunkach określonych w krajowej ustawie patentowej lub konwencji międzynarodowej. Czas trwania patentu wynosi 20 lat od daty dokonania zgłoszenia wynalazku we właściwym organie krajowym lub organizacji międzynarodowej. Układ o współpracy patentowej - międzynarodowy układ zawarty w Waszyngtonie w 1970 r. pod auspicjami Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) w Genewie. 123 państwa będące aktualnie stronami PCT (PATENT CO-OPERATION TREATY ) tworzą Związek, którego celem jest współpraca w zakresie dokonywania zgłoszeń patentowych, prowadzenia poszukiwań i badań wstępnych w odniesieniu do tych zgłoszeń, co ma ułatwić zgłaszającemu ocenę szans uzyskania ochrony patentowej na jego wynalazek w wybranych państwach stronach Układu. III. Innowacyjność (definicje wg Podręcznika Oslo) Innowacja (innovation) to wdrożenie nowego lub znacząco udoskonalonego produktu (wyrobu lub usługi) lub procesu, nowej metody marketingowej lub nowej metody organizacyjnej w praktyce gospodarczej, organizacji miejsca pracy lub stosunkach z otoczeniem.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

123

Działalność innowacyjna (innovation activities) to całokształt działań naukowych, technicznych, organizacyjnych, finansowych i komercyjnych, które rzeczywiście prowadzą lub mają w zamierzeniu prowadzić do wdrażania innowacji. Niektóre z tych działań same z siebie mają charakter innowacyjny, natomiast inne nie są nowością, lecz są konieczne do wdrażania innowacji. Działalność innowacyjna obejmuje także działalność badawczorozwojową (B+R), która nie jest bezpośrednio związana z tworzeniem konkretnej innowacji. Firma innowacyjna (innovative firm) to firma, która wdrożyła innowację w rozpatrywanym okresie. Innowacyjność firmy można zdefiniować na kilka sposobów. Podstawowa definicja innowacyjnej firmy mówi, że jest to firma, która wdrożyła przynajmniej jedną innowację, natomiast firma innowacyjna w sferze produktów lub procesów (product or process innovator) została zdefiniowana jako firma, która wdrożyła innowację w obrębie produktu lub innowację w obrębie procesu. IV. Definicje ogólne Venture capital [ang.], kapitał wysokiego ryzyka, kapitał lokowany w nowe przedsięwzięcia związane z wysokim ryzykiem, np. wdrażanie innowacji oraz tworzenie małych i średnich przedsiębiorstw; venture capital umożliwia podejmowanie przedsięwzięć o wysokim ryzyku przez osoby nie posiadające wystarczającej ilości kapitału, np. wynalazców, organizatorów, przedsiębiorców; przyspiesza to wzrost gospodarczy i zmniejsza bezrobocie. Mimo wysokiego ryzyka venture capital, w przypadku trafnej inwestycji, może przynosić bardzo wysokie zyski. Innowacje [łac.], nowości, rzeczy nowo wprowadzone, w gospodarce wdrażanie nowych technologii, organizacji i instytucji. Innowacje technologiczne są dzielone na: innowacje produktowe — wprowadzanie do produkcji nowych wyrobów i usług, oraz innowacje procesowe — zastosowanie nowych sposobów uzyskiwania tych samych wyrobów; innowacje technologiczne są następstwem postępu naukowo-technicznego. Innowacje organizacyjne i instytucjonalne są ściśle związane z przedsiębiorczością, stanowią jej nieodzowny element. Wdrażanie innowacji jest rodzajem działalności gospodarczej o szczególnie wysokim stopniu ryzyka, dlatego w rozwiniętych gospodarkach rynkowych wykształcono specjalne sposoby finansowania innowacji (venture capital).


124

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Postęp techniczny - proces doskonalenia metod wytwarzania, opanowywania nowych zasobów i produkcji nowych dóbr; jest rezultatem wdrożenia wyników prac badawczorozwojowych i wiąże się z ryzykiem, dlatego finansowanie postęp techniczny jest z reguły wspomagane przez państwo lub wykorzystuje specjalne źródła (venture capital), ze względu na rodzaj oszczędności nakładów czynników produkcji rozróżnia się postęp techniczny pracooszczędny lub materiałooszczędny. V. Park technologiczny (definicje wg PARP) Park technologiczny - zespół wyodrębnionych nieruchomości wraz z infrastrukturą techniczną, utworzony w celu dokonywania przepływu wiedzy i technologii pomiędzy jednostkami naukowymi a przedsiębiorcami, na którym oferowane są przedsiębiorcom, wykorzystującym nowoczesne technologie, usługi w zakresie: doradztwa w tworzeniu i rozwoju przedsiębiorstw, transferu technologii oraz przekształcania wyników badań naukowych i prac rozwojowych w innowacje technologiczne, a także tworzenie korzystnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej przez korzystanie z nieruchomości i infrastruktury technicznej na zasadach umownych.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

125

SŁOWNIK DO LISTY 500 NAJBARDZIEJ INNOWACYJNYCH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE W 2008 R. Nazwa przedsiębiorstwa - skrócona nazwa przedsiębiorstwa, pozwalająca na jego identyfikację. Rodzaj działalności PKD (wg Polskiej Klasyfikacji Działalności)102 - określa przeważający rodzaj działalności wskazany przez rejestrowany podmiot: Sekcja A – rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo: (01 ...) - rolnictwo i łowiectwo, łącznie z działalnością usługową. (02 ...) - leśnictwo, łącznie z działalnością usługową. Sekcja B - rybołówstwo i rybactwo: (05 ...) - rybołówstwo i rybactwo, łącznie z działalnością usługową. Sekcja C - górnictwo i kopalnictwo: (10 ...) - górnictwo węgla kamiennego i brunatnego; wydobywanie torfu. (11 ...) - wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego, łącznie z działalnością usługową. (12 ...)- kopalnictwo rud uranu i toru. (13 ...) - kopalnictwo rud metali. (14 ...) - pozostałe górnictwo i kopalnictwo. Sekcja D - przetwórstwo przemysłowe: (15 ...) - produkcja artykułów spożywczych i napojów. (16 ...) - produkcja wyrobów tytoniowych. (17 ...) - włókiennictwo. (18 ...) - produkcja odzieży i wyrobów futrzarskich. (19 ...) - produkcja skór wyprawionych i wyrobów ze skór wyprawionych. (20 ...) - produkcja drewna i wyrobów z drewna. (21 ...) - produkcja masy celulozowej, papieru oraz wyrobów z papieru. (22 ...) - działalność wydawnicza; poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji. (23 ...) - wytwarzanie koksu, produktów rafinacji ropy naftowej i paliw jądrowych. (24 ...) - produkcja wyrobów chemicznych. (25 ...) - produkcja wyrobów gumowych i z tworzyw sztucznych. 102

Polska Klasyfikacja Działalności, załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.10.1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), Dziennik Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej zał. do nr 128, poz. 829 z dnia 21.10.1997 r., Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.


126

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

(26 ...) - produkcja wyrobów z surowców niemetalicznych pozostałych. (27 ...) - produkcja metali. (28 ...) - produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyjątkiem maszyn i urządzeń. (29 ...) - produkcja maszyn i urządzeń, gdzie indziej nie sklasyfikowana. (30 ...) - produkcja maszyn biurowych i komputerów. (31 ...) - produkcja maszyn i aparatury elektrycznej, gdzie indziej nie sklasyfikowana. (32 ...) - produkcja sprzętu i urządzeń radiowych, telewizyjnych i telekomunikacyjnych. (33 ...) - produkcja instrumentów medycznych, precyzyjnych i optycznych, zegarów i zegarków. (34 ...) - produkcja pojazdów mechanicznych, przyczep i naczep. (35 ...) - produkcja pozostałego sprzętu transportowego. (36 ...) - produkcja mebli; działalność produkcyjna, gdzie indziej nie sklasyfikowana. (37 ...) - zagospodarowanie odpadów. Sekcja E - wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę: (40 ...) - wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę. (41 ...) - pobór, uzdatnianie i rozprowadzanie wody. Sekcja F - budownictwo (45 ...). Sekcja G - handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów mechanicznych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego: (50 ...) - sprzedaż, obsługa i naprawa pojazdów mechanicznych i motocykli; sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów samochodowych. (51 ...) - handel hurtowy i komisowy, z wyjątkiem handlu pojazdami mechanicznymi i motocyklami. (52 ...) - handel detaliczny, z wyjątkiem sprzedaży pojazdów mechanicznych i motocykli; naprawa artykułów użytku osobistego i domowego. Sekcja H - hotele i restauracje (55 ...). Sekcja I - transport, gospodarka magazynowa i łączność: (60 ...) - transport lądowy; transport rurociągowy. (61 ...) - transport wodny. (62 ...) - transport lotniczy. (63 ...) - działalność wspomagająca transport; działalność związana z turystyką. (64 ...) - poczta i telekomunikacja. Sekcja J - pośrednictwo finansowe:


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

127

(65 ...) - pośrednictwo finansowe, z wyjątkiem ubezpieczeń i funduszów emerytalnorentowych. (66 ...) - ubezpieczenia i fundusze emerytalno - rentowe. (67 ...) - działalność pomocnicza związana z pośrednictwem finansowym i z ubezpieczeniami. Sekcja K - obsługa nieruchomości, wynajem, nauka i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej: (70 ...) - obsługa nieruchomości. (71 ...) - wynajem maszyn i urządzeń bez obsługi oraz wypożyczanie artykułów użytku osobistego i domowego. (72 ...) - informatyka. (73 ...) - nauka. 74 ...) - pozostałe usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sekcja L - administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe ubezpieczenia społeczne (75 ...). Sekcja M - edukacja (80 ...). Sekcja N - ochrona zdrowia i opieka społeczna (85 ...). Sekcja O - pozostała działalność usługowa, komunalna, społeczna i indywidualna: (90 ...) - odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, usługi sanitarne i pokrewne. (91 ...) - działalność organizacji członkowskich, gdzie indziej nie sklasyfikowana. (92 ...) - działalność związana z kulturą, rekreacją i sportem. (93...) - pozostała działalność usługowa. Miejscowość - miejscowość, gdzie znajduje się siedziba zarządu firmy. Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi – są to przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi (Formularz F-02 w 2008 r. Cz. II Dz. 2 w. 01) lub dane z ankiety MSN INE PAN albo z bazy danych INE PAN. Dynamika sprzedaży – liczona jako relacja zmiany przychodów ze sprzedaży w 2008 r. do roku poprzedniego, do przychodów ze sprzedaży w 2007 r., wyrażona w procentach. Działalność B+R – działalność badawcza i rozwojowa (B+R), Formularz PNT-02 dla przemysłu lub PNT-02/u dla usług za lata 2006-2008 r. [Dz. 4 B w. 02] lub koszty zakończonych prac rozwojowych (wg Ustawy o Rachunkowości) lub w przypadku braku danych - dane z ankiety MSN INE PAN albo z bazy danych INE PAN.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

128

Działalność B+R/Sprzedaż – jest to relacja nakładów na B+R do przychodów ze sprzedaży, wyrażona w procentach (odpowiednie pozycje z odpowiednich dokumentów). Patenty – przedsiębiorstwo uzyskało patent(y), które zostały zatwierdzone w 2008 r. (dane z Urzędu Patentowego RP) lub z ankiety MSN INE PAN. Kontrakty UE – liczba podpisanych kontraktów w 7PR lub w PO Innowacyjna Gospodarka w latach 2007-2008. Przy ocenie innowacyjności rynkowej pod uwagę brana była dynamika sprzedaży, dynamika eksportu, dynamika zatrudnienia oraz ocena jakościowa najbardziej innowacyjnego produktu/usługi. Eksport – wartość sprzedaży na eksport (Formularz F-02 w 2008 r. Cz. II Dz. 2 w. 03) lub dane z ankiety MSN INE PAN. Zmiana eksportu – jest to relacja zmiany sprzedaży na eksport w 2008 r. do roku poprzedniego, do sprzedaży na eksport w 2007 r., wyrażona w procentach. Zatrudnienie – liczba pracowników (stan w końcu okresu sprawozdawczego) (Formularz F01/I-01 w 2008 r. Cz. I Dz. 1 Dane uzupełniające w. 79) lub z bazy INE PAN, lub dane z ankiety MSN INE PAN. Zmiana zatrudnienia – jest to relacja zmiany liczby pracowników w 2008 r. do roku poprzedniego, do liczby pracowników w 2007 r., wyrażona w procentach. Objaśnienia literek w kolumnie innowacyjność rynkowa (maksimum 20 punktów): 

Jeżeli 2 spośród 3 wskaźników dynamiki były większe bądź równe od ich median wartości w badanej populacji przedsiębiorstw – 15 punktów.

Jeżeli 1 spośród 3 wskaźników dynamiki był większy bądź równy od ich median wartości – 10 punktów.

Jeżeli 2 lub 3 wskaźniki dynamiki były mniejsze od median – 5 punktów.

Jeżeli brak było danych dla wszystkich wartości – 0 punktów.

Opis jakościowy najbardziej innowacyjnego produktu/usługi – od 1 do 5 punktów a w przypadku braku opisu produktu/usługi - 0 punktów.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

129

Objaśnienia oznaczeń literowych: A - 16 i więcej punktów B - 11 – 15,99 punktów C - 1 – 10,99 punktów N - brak danych dla wszystkich wartości Przy ocenie innowacyjności procesowej pod uwagę brane były: ROA w 2008 r., dynamika ROA, udział nakładów inwestycyjnych w nakładach na działalność innowacyjną ogółem. ROA (stopa zwrotu netto na aktywach) – jest to relacja wyniku finansowego netto (dodatniego) do aktywów razem, wyrażona w procentach [Formularz F-02 w 2008 Cz. II (Dz. 2 poz. 65 minus 66/Dz. 1 kol. 2 poz. 59)*100] lub dane z ankiety MSN INE PAN. Dynamika ROA – liczona jako relacja zmiany wskaźnika ROA w 2008 r. do roku poprzedniego, do wskaźnika ROA w 2007 r., wyrażona w procentach. Udział nakładów inwestycyjnych na środki trwałe w nakładach na działalność innowacyjną ogółem – jest to udział nakładów inwestycyjnych na środki trwałe w nakładach na działalność innowacyjną ogółem, wyrażony w procentach Formularz PNT-02 dla przemysłu lub PNT-02/u dla usług za lata 2006-2008 r. [Dz. 4 B (w. 07/w. 01)*100] lub dane z ankiety MSN INE PAN. Objaśnienia literek w kolumnie innowacyjność procesowa (maksimum 20 punktów): 

Jeżeli 2 spośród 3 wskaźników były większe bądź równe od ich median wartości w badanej populacji przedsiębiorstw – 15 punktów.

Jeżeli 1 spośród 3 wskaźników był większy bądź równy od ich median wartości w badanej populacji przedsiębiorstw – 10 punktów.

Jeżeli 2 lub 3 wskaźniki były mniejsze od ich median wartości w badanej populacji przedsiębiorstw – 5 punktów.

Jeżeli brak było danych dla wszystkich wartości – 0 punktów.

Opis jakościowy najbardziej innowacyjnego produktu/usługi – od 1 do 5 punktów a w przypadku braku opisu produktu/usługi - 0 punktów.

Objaśnienia oznaczeń literowych: A - 16 i więcej punktów


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

130

B - 11 – 15,99 punktów C - 1 – 10,99 punktów N - brak danych dla wszystkich wartości Przy ocenie nakładów na działalność innowacyjną pod uwagę brane były: działalność B+R, działalność B+R/sprzedaż, działalność B+R/działalność innowacyjną ogółem. Działalność B+R/działalność innowacyjną ogółem - udział działalności B+R w nakładach na działalność innowacyjną ogółem, wyrażony w procentach Formularz PNT-02 dla przemysłu lub PNT-02/u dla usług za lata 2006-2008 r. [Dz. 4 B (w. 02/w. 01)*100] lub dane z ankiety MSN INE PAN. Objaśnienia literek w kolumnie nakłady na działalność innowacyjną (maksimum 20 punktów):  Jeżeli 2 spośród 3 wskaźników były większe bądź równe od ich median wartości – 15 punktów.  Jeżeli 1 spośród 3 wskaźników był większy bądź równy od ich median wartości – 10 punktów.  Jeżeli 2 lub 3 wskaźniki były mniejsze od ich median wartości – 5 punktów.  Jeżeli brak było danych dla wszystkich wartości – 0 punktów.  Opis jakościowy najbardziej innowacyjnego produktu/usługi – od 1 do 5 punktów a w przypadku braku opisu produktu/usługi - 0 punktów. Objaśnienia oznaczeń literowych: A - 16 i więcej punktów B - 11 – 15,99 punktów C - 1 – 10,99 punktów N - brak danych dla wszystkich wartości Patenty (maksimum punktów 20) - objaśnienia: Patenty krajowe – w przypadku 1 patentu przedsiębiorstwo otrzymuje 5 punktów; powyżej 1 patentu – 10 punktów. Patenty zagraniczne (europejskie lub amerykańskie) – 15 punktów.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

131

W przypadku, gdy przedsiębiorstwo miało zarówno patenty krajowe, jak i zagraniczne punkty zostały tylko przydzielane za patenty zagraniczne. Ocena jakościowa najbardziej innowacyjnego produktu/usługi od strony zgłoszeń patentowych – od 1 do 5 punktów a w przypadku braku opisu produktu/usługi - 0 punktów. Objaśnienia oznaczeń literowych: A - 16 i więcej punktów B - 11 – 15,99 punktów C - 1 – 10,99 punktów N - brak danych dla wszystkich wartości Kontrakty UE (suma punktów - maksimum 20) - objaśnienia: A - 15 i więcej punktów B - 11 – 14,99 punktów C - 1 – 10,99 punktów N - brak danych dla wszystkich wartości Liczba punktów dla podpisanych kontraktów w 7 PR UE lub POIG wyniosła: 

15 punktów za 4 kontrakty i więcej

10 punktów za 2 – 3 kontrakty

5 punktów za 1 kontrakt

0 punktów za brak kontraktu

finansowanych z funduszy strukturalnych finansowanych z Liczba punktów dla kontraktów finansowanych z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej: 

5 punktów za 1 lub więcej kontraktów

0 punktów za brak kontraktów

Przedsiębiorstwa, które miały podpisane kontrakty w programach krajowych lub europejskich mogły maksymalnie uzyskać 20 punktów. W przypadku braku danych z ankiety MSN INE PAN – dane pochodzą z formularzy statystycznych PNT przesłanych do INE PAN do Listy 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce albo z bazy danych INE PAN.


132

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Jeżeli przedsiębiorstwa uzyskiwały taką samą ilość punktów to kolejność ich uzależniona była od nakładów na działalność B+R w 2008 r., następnie nakładów na działalność B+R w 2007 r., następnie dynamiki przychodów ze sprzedaży 2008/2007, a następnie dynamiki przychodów ze sprzedaży 2007/2006. Opracowali: Tadeusz Baczko, Ewa Puchała-Krzywina, Marek Szyl.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

133

LISTA ALFABETYCZNA PRZEDSIĘBIORSTW W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Nazwa przedsiębiorstwa AFLOFARM Fabryka Leków Sp. z o.o. AGROPHARM S.A. Amcor Rentsch Polska Sp. z o.o. Arcelor Construction Polska Sp. z o.o. ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. ASPOL FV Sp. z o.o. CE JAX Sp. z o.o. Cementownia WARTA S.A. COMMON S.A. COMPLEX S.A. EKO KOMPLEKS Jerzy Fidrysiak Jolanta Budzińska Sp. j. EMO-FARM Sp. z o.o. EXPOM Sp. z o.o. Fabryka Aparatury Elektromedycznej FAMED Łódź S.A. Fabryka Maszyn Górniczych PIOMA S.A. Fabryka Osprzętu Samochodowego POLMO Łódź S.A. Fabryka Pierścieni Tłokowych Prima S.A. w Łodzi FAZBUD S.A. Firma Ortopedyczna MEDORT S.A. GERLACH S.A. Horeca Online Sp. z o.o. HTLSTREFA S.A. ICOPAL S.A. INTERCON Sp. z o.o. IZODOM 2000 POLSKA Sp. z o.o. Laser Sinex Sp. z o.o. Lsi Software S.A. Łódzkie Zakłady Metalowe LOZAMET Sp. z o.o. MALEX Zakład Utylizacji Odpadów Monika Malicka MDH Sp. z o.o. Medana Pharma S.A. Miflex Masz Sp. z o.o. MOBILEX Sp. z o.o. Pabianicka Fabryka Narzędzi PAFANA S.A. PETRO Sp. z o.o. PHARMENA S.A. PODWYSOCKI Sp. j. POLFARMEX S.A. POLLENAE S.A. Przedsiębiorstwo Budowlane MIRBUD Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo PREXER Sp. z o.o.

Pozycja na Liście 19 62 52 63 5 50 49 37 7 23 18 33 20 29 26 8 47 60 61 44 40 2 39 55 56 25 12 17 64 28 4 30 16 42 36 51 21 3 58 65 9


134

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Nazwa przedsiębiorstwa Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe HIMAL Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe BETECH Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Wdrożeniowe IFOTAM Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe MALEX Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo YAVO Sp. z o.o. REYDROB Sp. j. Przedsiębiorstwo Drobiarskie M&M Tadeusz Mirowski i Józef Malesa Spółdzielnia Inwalidów TWO MET Spółdzielnia Pracy ARMATURA Technitel Polska Klimkiewicz Rodziewicz Sp. j. Towarzystwo Elektrotechnologiczne QWERTY Sp. z o.o. TRICOMED S.A. Universal Turbomachinery Equipment Sp. z o.o. WAGRAN Sp. z o.o. WIELTON S.A. Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 1 S.A. w Łodzi Zakład Automatyki i Urządzeń Precyzyjnych TIME NET Sp. z o.o. Zakład Badawczo Projektowy INWAT Sp. z o.o. Zakład Maszyn Elektrycznych EMIT S.A. Zakład Metalowo-Elektryczny APAREL Sp. z o.o. Zakład Produkcyjno Budowlany Jerzy Maciejewski Zakład Tworzyw Sztucznych HAGMED Zając i Tomaszewski Sp. j. Zakłady Farmaceutyczne POLFA ŁÓDŹ S.A. Zakłady Odzieżowe ORIO Sp. z o.o. Zakłady Podzespołów Radiowych MIFLEX S.A. Zakłady Przemysłu Filcowego FILTEX S.A. ZAMATEX Sp. z o.o. ZTK Teofilów S.A.

Pozycja na Liście 66 67 68 38 22 35 41 15 1 45 6 53 27 13 11 34 59 24 32 14 43 57 48 46 31 54 10


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO W 2009 ROKU

135

INFORMACJA O INSTYTUCIE NAUK EKONOMICZNYCH PAN

INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK Pałac Staszica, ul. Nowy Świat 72,00 – 330 Warszawa inepan@inepan.waw.pl, www.inepan.pl

Instytut Nauk Ekonomicznych jest instytutem badawczym Wydziału I Nauk Społecznych Polskiej Akademii Nauk. Został utworzony na podstawie uchwały Prezydium PAN z dnia 10 grudnia 1980 r., zatwierdzonej przez Prezesa Rady Ministrów dnia 5 stycznia 1981 r. Osobowość prawną uzyskał decyzją Prezesa Polskiej Akademii Nauk z dnia 7 października 1999 r. Do zadań Instytutu należy w pierwszym miejscu prowadzenie badań naukowych w dziedzinie teorii ekonomii i analiz gospodarczych, następnie zaś: rozwój kadr naukowych, upowszechnianie wiedzy ekonomicznej, propagowanie polskiej myśli naukowej za granicą a także wykonywanie zadań powierzonych przez Polską Akademię Nauk. Instytut Nauk Ekonomicznych prowadzi badania z zakresu:  historii myśli ekonomicznej,  polityki gospodarczej,  analiz, prognoz i studiów strategicznych dotyczących gospodarki polskiej,  analiz gospodarki światowej i integracji europejskiej z uwzględnieniem ich wpływu na rozwój gospodarki Polski,  analiz wyników działalności polskich przedsiębiorstw. Wykonuje także ekspertyzy na zlecenie instytucji rządowych i pozarządowych. INE PAN zatrudnia czterdziestu pracowników naukowych pracujących w czterech zakładach: Mikroekonomii, Polityki Gospodarczej, Gospodarki Światowej oraz Ekonomii Instytucji. Wielu pracowników naukowych zajmowało lub zajmuje wysokie stanowiska w Parlamencie, Rządzie, Narodowym Banku Polskim Komisji Europejskiej oraz Banku Światowym. Instytut posiada uprawnienia do nadawania stopni doktora, doktora habilitowanego oraz występowania z wnioskiem o nadanie tytułu profesora w zakresie nauk ekonomicznych. Rada Naukowa Instytutu sprawuje funkcje opiniodawcze, doradcze oraz inicjuje kierunki prac naukowych. Przewodniczącym Rady Naukowej jest prof. dr hab. Jerzy Osiatyński. Dyrektorami Instytutu byli: prof. dr hab. Józef Pajestka (1981-1990), prof. dr hab. Cezary Józefiak (1990-1993), prof. dr hab. Marek Belka (1993-1996), prof. dr hab. Urszula Grzelońska (1996-1999), dr hab. Zbigniew Hockuba, prof. UW (1999-2005). Obecnie funkcję tę pełni prof. dr hab. Leszek Jasiński, jego zastępcą ds. naukowych jest doc. dr hab. Paweł Kozłowski. W ostatnich 10 latach pracownicy Instytutu opublikowali 1.582 prace, w tym 97 monografii i opracowań indywidualnych oraz 754 artykuły i rozdziały w książkach. INE PAN prowadzi także ożywioną działalność seminaryjną, w ostatnich 9 latach odbyło się 166 seminariów i konferencji naukowych z udziałem wielu naukowców, praktyków gospodarczych oraz przedstawicieli Rządu. Instytut od 2002 roku prowadzi Studium Doktoranckie. W 2007 r. uruchomił podyplomowe studia rachunkowości, rok później studia Executive MBA, zarządzania zasobami ludzkimi, dyrektorów finansowych i audytu i kontroli finansowej. We współpracy z NBP prowadzi także studia podyplomowe bankowości centralnej i polityki pieniężnej dla dziennikarzy. Instytut wydaje własne czasopismo – kwartalnik Studia Ekonomiczne. Instytut posiada 1 kategorię dla grupy jednostek jednorodnych N3 Nauki społeczne, ekonomiczne i prawne – według wykazu ustalonego przez Komisję Badań na rzecz Rozwoju Nauki Rady Nauki (pozycja nr 6 na liście) w dniu 30 czerwca 2006 roku oraz 14 grudnia 2006 roku.


136

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK Pałac Staszica, ul. Nowy Świat 72,00 – 330 Warszawa inepan@inepan.waw.pl, www.inepan.pl

Badania INE PAN Najbardziej spektakularne przejawy działalności Instytutu dotyczą badań z zakresu analiz i prognoz makroekonomicznej sytuacji gospodarki Polski oraz badań nad polskimi przedsiębiorstwami. Są to badania, które poza Instytutem Nauk Ekonomicznych PAN nie są prowadzone w podobnej formie w innych jednostkach naukowych zajmujących się naukami ekonomicznymi. W pierwszym przypadku zespół badawczy monitoruje aktualną sytuację gospodarczą Polski, modeluje ją oraz opracowuje krótkookresowe prognozy podstawowych wielkości makroekonomicznych (na najbliższe dwa kwartały). Wyniki umieszczane są w raporcie INE PAN Gospodarka Polski – Prognozy i Opinie. Przedstawia on sytuację gospodarczą Polski ostatnich sześciu miesięcy, zawiera analizy kondycji poszczególnych sektorów tworzących PKB – gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, sektora rządowego, instytucji finansowych. W Raporcie znajdują się także komentarze bieżących wydarzeń gospodarczych, analizy wewnętrznych i zewnętrznych determinant wzrostu gospodarczego oraz spojrzenie na problemy związane z członkostwem Polski w Unii Europejskiej. Raport jest półrocznikiem, ukazuje się od 2002 r., każde jego wydanie jest prezentowane na konferencji naukowej z udziałem znanych ekonomistów i praktyków gospodarczych. Ponadto na przełomie roku zespół ogłasza swoje prognozy dotyczące podstawowych wskaźników makroekonomicznych na rok następny. W ramach prac o charakterze mikroekonomicznym w Instytucie Nauk Ekonomicznych PAN prowadzone są badania nad polskimi przedsiębiorstwami. Mają długą, ponad 20-letnią tradycję (w Instytucie została opracowana i była publikowana w latach 1984-2005 Lista 500 największych przedsiębiorstw w Polsce) i obecnie koncentrują się na dwóch przedsięwzięciach: Pierwszym jest monitoring zmian efektywności funkcjonowania największych przedsiębiorstw produkcyjnych, usługowych i finansowych. Jest to prowadzone w sposób ciągły badanie nad mikroekonomicznymi fundamentami polskiej gospodarki, obejmujące ok. 80 000 dużych i średnich przedsiębiorstw. Pochodną od tych badań jest Lista Pereł polskiej gospodarki. Jest to lista wiodących polskich przedsiębiorstw, ogłoszana podczas uroczystej gali, na której wręczane są statuetki pereł i certyfikaty. Funkcjonuje także Klub Pereł grupujący przedsiębiorstwa, będące laureatami konkursu. Lista Pereł jest publikowana w anglojęzycznym miesięczniku Polish Market. Druga forma badań nad polskimi przedsiębiorstwami – badania innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce jest najmłodszym przedsięwzięciem INE PAN dotyczącym badań mikro, małych, średnich i dużych firm działających w Polsce.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2009 ROKU

137

INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK Pałac Staszica, ul. Nowy Świat 72,00 – 330 Warszawa inepan@inepan.waw.pl, www.inepan.pl

Program badań nad innowacyjnością INE PAN Program badawczy nad innowacyjnością polskiej gospodarki został uruchomiony w 2005 r. Jego pośrednim celem było i jest pobudzenie procesów innowacyjnych w polskiej gospodarce i pokazanie krajowych dokonań w dziedzinie innowacyjności oraz identyfikacja przedsiębiorstw najbardziej zorientowanych na rozwój. Dotychczas ukazało się pięć ogólnopolskich Raportów o innowacyjności gospodarki Polski (w 2005, 2006 , 2007, 2008 i 2009 roku) i szesnaście raportów wojewódzkich (2008 rok) opracowanych przez grupę ekspertów reprezentujących czołowe ośrodki badawcze prowadzące badania z dziedziny innowacyjności w Polsce. Redaktorem naukowym wszystkich dwudziestu jeden publikacji jest prof. Tadeusz Baczko.

Najbardziej interesującym sferę praktyki wynikiem prac badawczych był opublikowany w Raporcie Ranking 500 najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w Polsce, będący pierwszym w historii polskiej gospodarki rankingiem tego typu. Ranking i oceny innowacyjności firm spotkały się z zainteresowaniem przedsiębiorstw, instytucji finansowych i mediów. W latach 2005–2007 partnerem projektu był BRE Bank S.A. natomiast partnerem medialnym Gazeta Prawna. W 2005 i 2006 w Gazecie Prawnej publikowano cykl artykułów dotyczących innowacyjności. Ponadto przez trzy lata ukazywały się specjalne dodatki przedstawiające wyniki rankingu najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw. W trakcie pierwszej edycji wręczenie nagród – Kamertonów Innowacyjności – laureatom odbyło się podczas uroczystej gali innowacyjności 13 grudnia 2005 r. w Sali Notowań Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. W latach nastepnych formułę gal innowacyjności rozszerzono, przygotowując spotkania regionalne. Odbyły się one w Gdańsku, Łodzi, Katowicach, Poznaniu, Sopocie i Wrocławiu. W sumie uczestniczyło w nich ok. 2000 osób. Gale Innowacyjności zostały ocenione przez Ministerstwo Nauki jako ważne dokonanie w promocji nauki. Honorowy patronat nad galami objęli przedstawiciele Komisji Europejskiej: w 2006 r. prof. Danuta Hübner - Komisarz w Komisji Europejskiej odpowiedzialnej za politykę regionalną, a w 2007 r. dr Janez Potočnik -


138

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Komisarz odpowiedzialny za politykę naukowo-badawczą. Nad samymi raportami patronat honorowy sprawowało Ministerstwo Gospodarki oraz Prezes Polskiej Akademii Nauk. Ewolucji ulegał także sam raport. Poszerzał się nie tylko katalog problemów poruszanych przez autorów poszczególnych rozdziałów, ale także zakres badań firm. W kolejnych latach do Raportu włączano: listę najbardziej innowacyjnych produktów i usług (2006), podrankingi: najbardziej innowacyjnych mikrofirm, małych i średnich (2006), regionalne (2006), listę patentów (2006), ranking największych inwestorów w badania i rozwój (2009).

Kolejnym krokiem było rozszerzenie formuły projektu w roku 2008. Opracowano wówczas 16 raportów regionalnych, oddzielnie dla każdego z województw Polski. Każdy z raportów wojewódzkich zawierał analizy regionalne, analizy mikroekonomiczne, listy najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w województwie, podlisty przedsiębiorstw w układzie duże, średnie i małe, listy innowacyjnych produktów i usług w województwie oraz listy ośrodków badawczo-rozwojowych i instytutów naukowych. Ważnym elementem raportów stały się też nowatorskie mapy innowacyjności (dostępne w innej formie także na stronie www.inepan.waw.pl/innowacje/), przedstawiające przestrzenny rozkład firm innowacyjnych, a wykonane dzięki współpracy z pracownikami Instytutu Kartografii WGiSR UW. Opracowania te są unikatowymi publikacjami przydatnymi dla wielu grup odbiorców, w tym władz centralnych i regionalnych. Ich oficjalnej prezentacji dokonano na konferencji zorganizowanej przez Polską Agencję Informacji i Inwestycji Zagranicznych w jej siedzibie przy ulicy Bagatela w Warszawie. Planowane jest, by kolejna edycja raportów regionalnych ukazała się w drugiej połowie 2010 roku. Diagnoza obecnego stanu innowacyjności na przełomie lat 2009/2010 stała się podstawą zainicjowanego w INE PAN społecznego procesu formułowania Strategi Innowacji dla Polski. Spotkaniom i seminariom podczas których toczą się konsultacje towarzyszy prezentacja wyników badań związanych z przygotowaniem Raportu. Raporty z poprzednich lat w postaci plików PDF sa dostępne na stronie Instytutu w zakładce publikacje (Publikacje Sieci MSN).


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO W 2010 ROKU

139

INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK Pałac Staszica, ul. Nowy Świat 72,00 – 330 Warszawa inepan@inepan.waw.pl, www.inepan.pl

Wybrane efekty programu badawczego Efektem badań prowadzonych nad innowacyjnością polskich przedsiębiorstw w latach 2005-2006 było wejście przez Instytut Nauk Ekonomicznych PAN do trzech konsorcjów badawczych prowadzących projekty typu FORESIGHT w latach 2006-2008:

- Narodowy Program Foresight Polska 2020 gdzie obok IPPT PAN i PENTOR RI, Instytut Nauk Ekonomicznych wchodzi do konsorcjum koordynującego projekt;

- konsorcjum ROTMED koordynowanego przez Instytut Biofizyki i Biocybernetyki PAN prowadzącego projekt System monitorowania iscenariusze rozwoju technologii medycznych w Polsce; - konsorcjum FOREMAT koordynowanego przez Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN i prowadzącego projekt Scenariusze rozwoju technologii nowoczesnych materiałów metalicznych, ceramicznych i kompozytowych. Wejście do konsorcjów zaowocowało dalszym poszerzeniem tematyki badawczej, przede wszystkim o elementy dominujące w tematyce każdego z nich, oraz dało także konkretne umiejętności i doświadczenie w zarządzaniu przez Instytut dużymi projektami badawczymi, w tym współfinansowanymi ze środków europejskich (ROTMED i FOREMAT były projektami dofinansowanymi z EFRR w ramach działania 1.4 SPO WKP). Rozwinęła się także współpraca międzynarodowa w zakresie badań nad innowacyjnością. W ramach wieloletniej współpracy z Instytutem Ekonomii Rosyjskiej Akademii Nauk w 2008 roku Instytut opublikował książkę Polska i Rosja na drodze do innowacyjnego rozwoju pod redakcją naukową prof. Joanny Kotowicz-Jawor. O zagadnieniach związanych z innowacyjnością obydwu państw, w tym także i firm, dyskutowano także na posiedzeniu XVII sesji Stałej Komisji Ekonomistów PAN i RAN w 2007 roku oraz podczas wzajemnych wizyt studyjnych. Wspólnie z Siecią Naukową w ramach współpracy z Uniwersytetem Europejskim Viadrina oraz Deutsche Institut für Wirtschaftsforschung (DIW) realizowano w latach 2006-2007 badania nad znaczeniem czynników lokalizacyjnych, a efektywnością i innowacyjnością firm w Polsce i Niemczech Wschodnich. Efektem współpracy były publikacje w raportach o innowacyjności (regionalnych i ogólnopolskim z 2007 roku) oraz w wydawnictwach DIW w Berlinie. Inne rodzaje aktywności międzynarodowych w zakresie innowacyjności to:  Instytut Nauk Ekonomicznych PAN został zaproszony jako wykonawca do międzynarodowej sieci European Techno-Economic Policy Support Network – ETEPS AISBL,  Instytut został włączony do współpracy z siecią Komisji Europejskiej ERAWATCH,  INE PAN także poprzez Sieć Naukową MSN brał udział w projekcie IRIM – Industrial Research Investment Monitoring, w ramach 6. Programu Ramowego Unii Europejskiej.


140

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

Spośród osiągnięć Sieci Naukowej trzeba wymienić także nawiązywanie kontaktów z kilkudziesięcioma jednostkami zagranicznymi w kontekście składania projektów europejskich, a także konferencje z udziałem wybitnych światowych autorytetów z zakresu metodologii badawczej: z twórcą geometrii fraktalnej prof. Benoit Mandelbrotem oraz dyrektorem NESTI (National Experts on Science&Technology Indivators) w OECD dr Fredem Gaultem. W kontekście zastosowań praktycznych trzeba wymienić współpracę i rozmowy z firmą Market Street Associations z San Francisco w Stanach Zjednoczonych, która działa w rejonie Doliny Santa Clara (Doliny Krzemowej) i zajmuje się m.in. transferem technologii z jednostek badawczych do praktyki gospodarczej. Badania i system stworzony przez INE PAN miałyby stać się częścią tworzonej przez MSA platformy, dzięki której firmy z Doliny Krzemowej będą mogły szukać współpracowników i podwykonawców także i w Polsce. Wysiłki Instytutu zostały także docenione nie tylko od strony merytorycznej, ale także organizacyjnej. W latach 2006-2007 na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego prowadzony był program szkoleń Promocja w Nauce. Program badań nad innowacyjnością polskiej gospodarki Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN został wyróżniony, jako wzorcowy przykład współpracy nauki, biznesu i mediów. Jako case study był on przedstawiany na szkoleniach. Został szczegółowo opisany w broszurze pt. Promocja w nauce oraz w dwujęzycznym folderze Kalejdoskop nauki 2007. Szczegółowy opis projektu jest także dostępny na stronie www.promocjanauki.pl, jako przykład skutecznej promocji w nauce i budowy wizerunku. W lipcu 2008 roku Instytut Nauk Ekonomicznych PAN wspólnie z Instytutem Wysokich Ciśnień PAN oraz Gminą Celestynów powołał do życia spółkę komandytową Park Innowacyjny Celestynów Unipress. Głównym celem spółki jest budowa na terenie Celestynowa nowoczesnego ośrodka badawczo-wdrożeniowego – Parku Innowacyjnego. Zakres działalności spółki będzie obejmował także przygotowywanie programów komercjalizacji zaawansowanych technologii. Spółka będzie mogła również brać udział w zakładaniu nowych firm, jako partner i inwestor. Naukowym zapleczem parku, poza naukowcami z PAN, będą także akademicy z Politechniki Warszawskiej, Wyższej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego, Akademii Górniczo-Hutniczej oraz Konsorcjum Fotoniki Krótkofalowej. Koszt budowy Parku Innowacyjnego będzie pokryty ze środków krajowych oraz europejskich. Od 2010 r. podjęto działania, aby zwiększyć możliwości prezentacji dorobku przedsiębiorstw innowacyjnych. Wynikiem prac są następujące opracowania:  Ranking firm, które otrzymały najwięcej patentów w latach 2004-2008 – współpraca z Urzędem Patentowym RP.  Ranking największej liczby patentów, które powstały przy udziale kobiet wśród firm w Polsce w latach 2004-2009 – współpraca z Urzędem Patentowym RP.  Ranking największych inwestorów w badania i rozwój w Polsce w 2008 r. Liderzy rankingów zostali wyróżnieni honorowymi dyplomami.


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO W 2010 ROKU

141

SIEĆ NAUKOWA Ocena wpływu działalności badawczo-rozwojowej (B+R) i innowacji na rozwój społeczno-gospodarczy Pałac Staszica, ul. Nowy Świat 72,00 – 330 Warszawa msn@inepan.waw.pl, www.inepan.pl/siec

INE PAN jest koordynatorem Sieci Naukowej Ocena wpływu działalności badawczo-rozwojowej (B+R) i innowacji na rozwój społeczno-gospodarczy. Uruchomienie w lipcu 2003 r. sieci naukowej miało na celu rozpoczęcie działań na rzecz zmniejszenia dystansu Polski w stosunku do najbardziej rozwiniętych krajów świata w sferze badań, rozwoju i innowacyjności. Podjęcie tych działań w formie sieci naukowej miało doprowadzić do znalezienia obszarów, gdzie działania kooperacyjne mogłyby przyczynić się do przyspieszenia procesu zmniejszania tego dystansu. W skład sieci wchodzą placówki o odmiennym profilu działalności naukowej – co umożliwia stworzenie infrastruktury, w tym narzędzi ułatwiających transfer technologii do praktyki gospodarczej oraz rozwój tworzącej ją kadry naukowej celem włączenia się w proces budowy gospodarki opartej na wiedzy. Obecnie w skład Sieci wchodzą cztery jednostki. Sieć Naukowa MSN składa się z:  Instytutu Wysokich Ciśnień Polskiej Akademii Nauk,  Instytutu Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk,  Instytutu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk,  Wydziału Zarządzania Politechniki Warszawskiej. Oprócz badań nad innowacyjnością prowadzonych wspólnie z Instytutem Nauk Ekonomicznych PAN aktywność Sieci skupiała się także na pomocy członkom w składaniu wniosków w 7. Programie Ramowym Unii Europejskiej, Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka realizowanym w latach 2007 – 2013, jak też pomocy w występowaniu o środki z krajowych grantów. MSN ułatwia członkom Sieci transfer opracowanych w Instytutach technologii do praktyki gospodarczej, głównie poprzez pomoc w nawiązywaniu kontaktów pomiędzy placówkami badawczymi Sieci a przedsiębiorstwami. Sieć przejawia dużą aktywność międzynarodową – w latach 2004 – 2007 nawiązano kontakt z 35 instytucjami mającymi siedzibę poza granicami Polski. Sieć organizowała:  seminaria metodologiczne,  seminaria prezentujące wyniki badań innych ośrodków,  konferencje z udziałem wybitnych światowych autorytetów z zakresu metodologii (Benoit Mandelbrot, Fred Gault). Sieć naukowa MSN upowszechnia wyniki badań poprzez wydawnictwa:  Raport o innowacyjności gospodarki Polski,  Biuletyn MSN,  MSN Working Papers,  Research Bulletin. We współpracy z Instytutem Kształcenia Konsultantów Europejskich z Kalisza Sieć Naukowa MSN prowadziła cykl szkoleń prowadzących do uzyskania tytułu Konsultanta, Eksperta i Audytora Innowacyjności. MSN tworzy sieci eksperckie składające się z naukowców (m.in. ze Szkoły Głównej Handlowej, Politechniki Warszawskiej, Wydziału Ekonomii i Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN, Instytutu Biochemii i Biocybernetyki PAN, Instytutu Wysokich Ciśnień PAN, Narodowego Banku Polskiego i Głównego Urzędu Statystycznego) oraz z praktyków – przedstawicieli przedsiębiorstw reprezentujących najważniejsze sektory gospodarki narodowej. (oprac. M. Baranowski)


142

RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 ROKU

SPIS TABEL

Tytuł

Strona

PKB per capita po uwzględnieniu siły nabywczej walut w 2005 r. w wybranych regionach krajów UE, przeciętna unijna = 100,0

23

Dyspersja stopy zatrudnienia w wybranych krajach Unii Europejskiej w 2006 r.

24

Relatywny poziom zagrożenia ubóstwem w krajach UE w 2006 r. w procentach

24

PKB per capita maksymalny do minimalnego w regionach w krajach UE

25

Dyspersja regionalnych stóp bezrobocia (NUTS-2) w krajach UE w 2002 i 2007 r. Oceny mikroklimatów tworzących wskaźnik PAI2_GN według województw w 2007 r.

26

Zatrudnienie oraz nakłady na działalność badawczą i rozwojową, 2008 r.

33

Przychody netto ze sprzedaży produktów nowych lub istotnie ulepszonych, 2008 r.

34

Wskaźniki innowacji w regionach

35

Ocena innowacji w regionach Polski w 2006 roku Podstawowe dane o parkach przemysłowych (PP), parkach przemysłowotechnologicznych (PP-T), parkach naukowo-technologicznych (PN-T) oraz inkubatorach technologicznych (IT)

36 37

Przedsiębiorstwa, które wprowadziły innowacje w % ogółu przedsiębiorstw w latach 2006-2008 według klas wielkości

40

Nakłady na działalność innowacyjną w zakresie innowacji produktowych i procesowych w przedsiębiorstwach przemysłowych według województw w latach 2006 i 2008 (ceny bieżące)

41

Przedsiębiorstwa przemysłowe, które poniosły nakłady na działalność innowacyjną w zakresie innowacji według województw w 2008 r.

42

Ochrona własności przemysłowej w Polsce według województw

43

Przedsiębiorstwa innowacyjne w zakresie innowacji produktowych i procesowych w przemyśle według rodzajów wprowadzonych innowacji oraz województw w latach 20062008

44

Priorytety Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 20072013 Wysokość środków przyznanych z EFRR na realizację Regionalnych Programów Operacyjnych w poszczególnych województwach w latach 2007-2013

56

Lista beneficjentów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego w latach 2007-2010 - projekty zakończone (stan na 1 kwietnia 2010) Specjalizacja naukowa regionu

60

29

57

69


RAPORT O INNOWACYJNOŚCI WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO W 2010 ROKU

143

SPIS RYSUNKÓW

Tytuł

Strona

Innowacyjność przedsiębiorstw województwa łódzkiego

7

Potencjalna atrakcyjność polskich województw w 2007 r.

30

Struktura nakładów na działalność innowacyjną w zakresie innowacji produktowych i procesowych w przedsiębiorstwach przemysłowych wg rodzajów działalności innowacyjnej (w %) w 2008 r.

39

Liczba zakończonych projektów dofinansowanych w ramach RPO WM w latach 20072010 na tle innych województw

58

Liczba projektów w trakcie realizacji dofinansowanych w ramach RPO WM w latach 2007-2010 na tle innych województw

59

Liczba przedsiębiorstw patentujących w latach 2004-2008 według regionów

71

Rozkład patentów przedsiębiorstw w poszczególnych regionach w latach 2004-2008

72

Intensywność patentowania przez przedsiębiorstwa patentujące w latach 2004-2008 według regionów

73

Rozwój sektora przedsiębiorstw patentujących w regionach w latach 2004-2008

74

Przeszkody ekonomiczne wpływające na działalność innowacyjną firm w województwie mazowieckim na tle innych województw

82

Przeszkody rynkowe wpływające na działalność innowacyjną firm w województwie mazowieckim na tle innych województw

83

Przeszkody związane z wiedzą wpływające na działalność innowacyjną firm w województwie mazowieckim na tle innych województw

84

Przedsiębiorstwa inwestujące w badania i rozwój w 2008 według regionów

86

Wielkość nakładów na badania i rozwój przedsiębiorstw w latach 2007-2008 według regionów

87

Innowacyjne przedsiębiorstwa inwestujące w badania i rozwój w 2008 według regionów

88

Rentowność sprzedaży netto (ROS) innowacyjnych przedsiębiorstw inwestujących w badania i rozwój w latach 2006-2008 roku według regionów

89

Intensywność nakładów na B+R innowacyjnych przedsiębiorstw w 2008 roku według regionów

90

Udział firm innowacyjnych pomiędzy województwa Polski w latach 2005-2009 (w %)

93

Województwo łódzkie na tle innych województw Polski w latach 2007 i 2009 (% w całej populacji badanych firm)

94

Łódź na tle innych metropolii Polski w latach 2005-2009 (% firm innowacyjnych w Polsce)

94

Ilość firm innowacyjnych w subregionach województwa łódzkiego i ich koncentracja w głównych miastach subregionu w roku 2007 (w %)

95

Ilość firm innowacyjnych w subregionach województwa łódzkiego i ich koncentracja w głównych miastach subregionu w roku 2009 (w %)

96


ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuio pasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfgh jklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcv bnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqw ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuio pasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfgh jklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcv bnmrtyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxc vbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmrtyuiopasdfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwert yuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopas Raport o innowacyjności województwa łódzkiego jest wraz z piętnastoma raportami przygotowanych dla pozostałych województw drugą edycją badania. Poprzednia została wykonana w 2008 roku. Raport zawiera analizy o charakterze mezo- i mikroekonomicznym oraz listy najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw w województwie. Województwo łódzkie:         

atrakcyjność inwestycyjna na średnim poziomie istotny potencjał naukowy w skali kraju Średnio-niskie warunki dla rozwoju innoOkładka poprzedniej edycji raportu wacyjności firm, niskie wyniki działalności innowacyjnej firm dominująca rola Łodzi w województwie znajduje się tutaj 7% firm ponoszących nakłady na B+R… …a także ponad 5,6% firm innowacyjnych (w skali kraju) 14,8% firm wprowadziło innowacje w latach 2006-2008 Jedenaste miejsce pod względem pozyskanych środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego – 863 mln euro siódme miejsce w Polsce pod względem liczby firm patentujących i udzielonych im patentów bariery w działalności innowacyjnej firm w województwie uległy osłabieniu

Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk Ul. Nowy Świat 72 00-330 Warszawa www.inepan.waw.pl

ISBN 978-83-61597-38-4


Raport o innowacyjności województwa łódzkiego w 2010 roku