Page 1


ABDULLAH ÖCALAN

BİR MUHATAP ARIYORUM

1

2


ABDULLAH ÖCALAN

BİR MUHATAP ARIYORUM

AbdullahÖCALAN BİR MUHATAP ARIYORUM WeşanênSerxwebûn:66

Birinci baskı: Temmuz1994

(Ateşkes konuşmaları)

Weşanên Serxwebûn: 66

Herausgeber: AgriVerlag VogelsangerStr.286 D-50825Köln 4


İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ ...........................................................................................7

ÖNSÖZ

ATEŞKES SİYASİ ÇÖZÜMDE TEMEL BİR DÖNEMEÇ OLDU ..........................................267

1993 yılının baharında PKK tarafından ilan edilen tek yanlı ateşkesin yankılarını, Ağrı Yayınevi bir kitap haline getirip kamuoyuna sunmuştu. Kapsamlı bir derlemeydi. Ancak bunun dışında Abdullah ÖCALAN yoldaşınönemlikonuşmalarıvekendisiyleyapılanröportajlardavardı.Bir araya getirdiğimiz konuşma ve röportajlarda, 1994 baharında çözümü oldukça acilleşen Kürdistan sorununa ilişkin çok önemli açıklamalar ve tarihsel önemde yaklaşımları içeriyor. Bu anlamda elinizdeki bu kitap güncele, sorunun köklü çözümüne ışık tutuyor ve perspektif sunuyor. Kitabın adı olan “BİR MUHATAP ARIYORUM” çağrısı, bugün, söylendiği günden daha geçerli ve anlamlıdır. Çözüme “evet” diyen kim, “hayır”da ısrar eden kim? Bu sorunun cevabı o kadar kolaylaştı ki, artık izahamuhtaçolmaktançıkmışhalde. Bu anlaşılmaz bir durum değil, çünkü Türkiye Cumhuriyeti için hiç kimse iyimser düşünemez noktada. Nitekim son gelişmelerden yansıyan, asılgerçeğinçoksınırlıbirkısmı.PKK'yimuhatapalmayanheryolsonuna gelmiş durumda. Kemalist politika bitişi yaşamakta. Türk egemenleri arasındakiklikleşmevekavgabundandır.Laflapeynirgemisiyürümedive birdahadenizeaçılamazbirşekildekarayaoturdu. Herkes gerçekleri gördü. PKK gücünün çözüme yettiğine inanmak zorunda kaldı. Kürdistan sorununda kendine göre yol tutan bütün güçler güzergahlarını değiştirdiler. Yolunu değiştirmeyen tek güç durumundaki PKK, sorunun merkezi durumunda ve diğer bütün yollar oraya uzanmak zorunda. Bunebirmucizevenedebirsürprizdir.Kitaptayeralanröportajlarda buyönlüsorulansorularcevabınıtambuluyor. Savaşınistersiyasi,isterseaskeriolsunadımadımsonucadoğrugittiği bir aşamada değer kazanan, yararlanılması gereken bu önemli esere gerçekçiyaklaşıpdoğrusonuççıkarankişivegüçler,Kürdistansorununa veonunmuhataplarınabakışaçılarındasağlamperspektifleresahipolurlar.

DAHA BOYUTLU BİR SAVAŞA HAZIRIZ.........................313

Weşanên Serxwebûn Haziran 1994

TEK YANLI ATEŞKESLE TC'YE BİR ŞANS TANIYORUZ ..................................................................................9 SİLAHLAR SUSABİLİR AMA SİLAH BIRAKMAYIZ...................................................... 31 EN YOĞUN VE EN SONUÇ ALICI BİR DÖNEMİN İÇİNDE BULUNUYORUZ..........................................................37 KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMSÜZLÜĞÜ TÜRK DEMOKRASİSİNİN ÇÖZÜMSÜZLÜĞÜDÜR....................95 EN AZ KENDİMİZ KADAR TÜRKİYE'Yİ DE DÖNÜŞTÜRME İDDİAMIZ VAR ........................................143 ÖRGÜTE, HALKA VE SÖZÜMÜZE NE KADAR BAĞLI VE EGEMEN OLDUĞUMUZ ANLAŞILDI ........213 ONBİNLERCE İNSAN ÖLMESİN........................................225 BAŞARI DIŞINDA HİÇBİR YOL TARİH KARŞISINDA BİZİ AFFETTİREMEZ ...............................241

ÖCALAN GERÇEĞİ ANLAŞILMIYOR .............................335 5

7


Birinci basın toplantısı

TEK YANLI ATEŞKESLE TC'YE BİR ŞANS TANIYORUZ “Kapsamlıbirateşkesingerektiğiaçıktır. Ortadadağgibisorunlarvardır.Anayasal düzeydentutalımmevcutbuçokkarşı olduğumuzvegerçektenhalklarımıza zararverengünlükçatışmalarakadar hepsinegörüşmeyollarınıaçmadankendimizitektaraflısilahsızlandırmamızınintihardandahakötüolacağınıbiliyorsunuz.”

“Aslında bizim muhatap olup olmayacağımız değil, Türkiye'de muhatap bulamama gibi bir sorun vardır.” 8

Değerl i basın mens upl ar ı; önce hoş geld in iz diyor um. Çok önemlibirdönemiyaşarken,MamCelal'indedeğerlitavsiyelerini gözönünegetirerek,böylebirbasıntoplantısıdüzenlemeyiduyduğumuzsorumlulukgereğiuygunbulduk. Gerçekten günümüzün en karmaşık sorunlarından birisi, KürtTürkhalklarınınsorunudur.Busorunaaçıklıkgetirmeyiboynumuzun borcu olarak görüyoruz. Ortadoğu halklarının kaderinde Türk veKürthalklarıenönemliikiulustur.Birçoktarihi,siyasinedenlerden ötürü büyük bir çatışma ve kargaşa durumu yaşanıyor. PKK, gerçekten ulusal varlığını duyurma ve özgürleşme yolunda Kürt halkının mücadelesine uzun süredir öncülük etmeye çalışıyor. Biz sorunlarışiddetlehalletmeyiistemezdik.Fakatmevcuthükümetleri deaşanveoldukçatarihinedenlerededayananbirinkarpolitikası Türkiye'de söz konusudur. Bu, özellikle cumhuriyet döneminde dahadayoğunlaşarakgünümüzekadargelmiştir.Kemalistpolitikalaryalnızulusalsorundadeğil,demokrasisorunundadagünümüzde tambirkilitlenmeyeyolaçmışbulunmaktadır.VeenazKürthalkı kadar, Türk halkına da zarar veren bir aşamaya gelip dayanmıştır. 9


Veköklüçözümkendisinidayatmaktadır. 15 Ağustos'ta başlattığımız yeni atılım dönemi veya diğer bir anlamıyla Kürt isyanı, Kürt direnişi bu 9. yılında, yani 1993 yılı baharında önemli bir aşamaya gelip dayanmıştır. Bahar dönemi, aynı zamanda tekrar sıcak bir çatışmanın gelişme tehlikesinin çok yakın hissedildiği dönemin de başlangıcı oluyor. Ayrıyetten Newroz,birkaçgünsonrakutlanacak.GerekTürkiye,gerekseKürdistan halkınıngözleribugüneçevrilmiştir.Barışçılkutlamayadairözlemlerinibelirtmektedirler.Bizedeoldukçakapsamlıbiryüklenimvar. Songünlerdebasınbiziilgininoldukçamerkezinealmıştırvehatta bütün gözlerin bizim üzerimize çevrildiğini rahatlıkla söylemek mümkündür. Yoğun görüşme taleplerinizle karşı karşıya geldik. Şüphesiz sorularınızıdinleyeceğiz.Gelenekselbazıyaklaşımlarımvar.Onları buradatekrarlamakistemiyorum.Sorularınızdahaaçıklayıcıolabilir. Gerçekten sizler buraya getirilirken önemli bir fedakarlıkta bulunduk. Mam Celal'i de buraya kadar getirmek hayli zor oldu. Önemlibirfırsattır,bizsorularınızıbekleyeceğiz. – Newroz için ateşkes deklarasyonunuz oldu mu? Abdullah Öcalan: Bu konuda geliştirdiğimiz bir kararı burada açıklayabilirim.Özelliklehükümetçevrelerindeyaygınlaştırılanbir görüşvar;“PKK,Newrozgösterilerinisilahlıserhildanadönüştürebilir”diye.Baştabelirteyimkiböylebiriddiageçersizdir.Biz,ordu birlikleriüzerimizegelmedikçeveçokzorunlubirmeşrusavunma durumuna düşmedikçe, 20 Mart'tan 15 Nisan'a kadar ateş etmeyeceğiz, herhangi bir saldırıda bulunmayacağız. İster gösteriler sırasındaolsun,isterbusüredahilindeolsun,gelişeceksaldırılarkesinliklebizdenkaynaklanmayacaktır. Böylelikle uluslararası, Türkiye ve Kürdistan kamuoyunun bir barışa imkan sunulması biçimindeki dileğine de karşılık vermeye çalışıyoruz.Olasıbirsiyasiçözümyolunakendimizihazırtuttuğumuzubelirtmekistiyoruz.AyrıyettenTürkiyeyetkililerinindebeklentileriçindeolduğunuduyuyoruz.Yenidurumdeğerlendirmelerine ihtiyaç duyduklarını sanıyoruz. Ona da imkan hazırlamak için böylebirsüreveböylebirkararbizceyerindedir.Böyleliklekamu10

oyununbizdenbeklentileriniyerinegetirmişoluyoruz. – Sayın Öcalan, Sayın Talabani'nin mektubu Türkiye kamuoyuna yansıdığında, sizin üç noktada eskiden farklı düşündüğünüz duyuldu. Birincisi, “şartsız ateşkes”; ikincisi, “Türkiye'den ayrılmak istemediğiniz” ve sonuncu olarak “Misak-ı Milli sınırları içinde bu işin çözüleceği” söylendi. Ben, buna dayanarak şunu sormak istiyorum: Şimdi sizin ateşkes diye bahsettiğiniz olay 20 Mart'tan 15 Nisan'a kadar olan süre midir? Abdullah Öcalan: Bunun önemi şuradadır: Dediğim gibi bu, yenibirdeğerlendirmevebiriyiniyetgösterisiolarakanlaşılmalıdır.Kendimizitektaraflıolaraktümüylesilahsızlandırmamızınakla bilegelemeyecekbirhususolduğunuçokiyibiliyorsunuz.Kapsamlı bir ateşkesin gerektiği açıktır. Ortada dağ gibi sorunlar vardır. Anayasaldüzeydentutalımmevcutbuçokkarşıolduğumuzvegerçekten halklarımıza zarar veren günlük çatışmalara kadar hepsine görüşme yollarını açmadan kendimizi tek taraflı silahsızlandırmamızınintihardandahakötüolacağınıbiliyorsunuz.Buçokaçıkbir husustur. Burada mühim olan, siyasi yöntemi öne çıkarmaya Türk hükümeti var mı, yok mu? Kanı durdurmak istiyor mu, istemiyor mu?Kürthalkınabazıyasalgüvencelervermekistiyormu,istemiyormu?Demokratikyoluaçıyormu,açmıyormu?Bukonudadaha da açık söyleyelim; ulusal varlığımızı kabul ediyor mu, etmiyor mu?Sınırlıdaolsa,özgürgelişmeyefırsatverecekmi,vermeyecek mi?Eşitçe,kardeşçevebarışçılyoldailerlememizeimkanverecek mi,vermeyecekmi?Kısaca,demokratiktarzı,siyasitarzıesasalacakmı,almayacakmı?Eğerbusorularabellicevaplarverilecekse, biz ateşkesi sonuna kadar da sürdürebiliriz, bizden herhangi bir sorun kaynaklanmaz. Şiddet kendi başına çözümleyici bir araç değildir.Belirttiğimbusorulardahilindeçokönemlisiyasisorunlara çözüm isten ild iğ in i söyl üy or um. Bu siyas i yönt em e biz her zamankinden daha çok hazırız. Zaten sizlerle bu görüşmeyi de, bunubütündünyakamuoyuna,TürkiyeveKürdistanhalkınaaçıklamakiçinyapmaktayım. Evet,anlaşıldımı?Birlikiçindeşunusöyleyeyim:Biz,“Türkiye'denhemenayrılalım”diyebiryaklaşımiçindedeğiliz.Bukonu11


dagerçekçiyiz.Bunudabasitbirtaktikyaklaşımolarakanlamamak gerekir.Birçoknedenlerivardır;ikihalkıntarihi,siyasi,ekonomik durumunuanlayanlar,parçalanmanınolmayacağınıbilirler.Etle-tırnakgibiiçiçegeçmişler.Ben,birçokröportajdavurguladım;ilişkilerinyenidendüzenlenmesiniistiyoruz.Binyıllıkkördüğümolmuş ilişkiler,çelişkilervar.Özgürceveeşitçeyenidendüzenleme,bizim temelanlayışımızdır.İkidebirbizi“ayrılıkçı”diyeilanetmek,tam tersine ayrılıkçılığı körükleyen bir tutum oluyor. Mevcut ilişki düzeni,hemKürthalkının,hemTürkhalkınınkanını,malınımuazzam kaybettiriyor, zayıf düşürüyor. Kesinlikle Türk ulusunun da çıkarına olan bir ilişki düzeni olduğu inancında değilim. Bu, Kürt halkınıdayarıölühaldetutuyor.Bunugerçektenaşmakistiyoruz. İlişkilerinyenidendüzenlenmesinindahaözgürveeşittemeldeolabil ec eğ in e inanc ım ız derind ir. Buna da biz çok hazır ız, ama Türkiye'nin mevc ut anay as al-yasal düzen i kapal ıd ır. Eğer bir reformlardönemindenbahsedilecekse,iştebuilişkileridüzenlemenintamzamanıdır,diyoruz.Yaklaşımlarbutemeldeolmalıdır.Anayasaldüzenlemedenbahsediliyor.Biz,budüzenlemelerdeKürtlerin deyeralmasınınöneminivurguluyoruz. Sanıy or um yeter inc e sorun uz a yanıt verild i. Üçünc ü husus neydi?Veyasorunuzayeterincecevapverildimi? – Evet. Ben şöyle anlayabilir miyim? Siz önce 20 Mart'tan 15 Nisan'a kadar ateşkes yapacaksınız, size saldırılmazsa herhangi bir şekilde mukabelede bulunmayacaksınız, karşılık vermeyeceksiniz... Abdullah Öcalan: Evet... – Bu süredeki gelişmelere bakarak bu ateşkesi daha uzun süreli sürdürebiliriz, diyorsunuz. Abdullah Öcalan: Öylebirniyetimizvar. – Peki bu ateşkesin devam etmesiyle bu sürede somut olarak ne yapılması gerekiyor? Abdullah Öcalan: Çok açık sorular sundum. Yani bütünüyle karşı taraftan yetkili sorumlu bir yaklaşım isteniliyor. Dağ gibi sorunlar var, diyorum. Bu sorunların çözümü için muhatabımız kimdir? Cumhurbaşkanı seviyesinde mi yaklaşım gösterilecek? 12

Hükümet seviyesinde mi yaklaşım gösterilecek? Ordu seviyesinde mi yaklaşım gösterilecek? Açıkçası BİR MUHATAP ARIYORUM. – Bu teklifinize karşılık bu zaman süresi içinde cumhurbaşkanı ve hükümet olarak –her kim ise– gelecek tepkide, sizi –Abdullah Öcalan'ı– muhatap alarak yapmasını mı bekliyorsunuz? Hangi mekanizma ile olacak? Yoksa Türkiye'deki Kürt milletvekilleriyle mi olacak? Hangi kurumu bu taleplerinize ilişkin bir muhatap olarak kabul edeceksiniz? Yani böyle bir koşulunuz var mı? Yani böyle bir görüşmede, ille de PKK muhatap alınacak diye... Abdullah Öcalan: MamCelaliçinde“vekilmidir,değilmidir” diyebirtartışmayapıldı.Yine“HEPvekilmidir,değilmidir”diye tartışmalaroluyor.Şimdibukonudadabasitdüşünmeyegerekyok. Buişinbirmuhatabıbiziz,diğertarafıdaTürkiyeCumhuriyeti'dir. Kendidüzeylerinibelirlerler.Benburadadaayrımyapmakistemiyorum.Muhatabımızcumhurbaşkanlığımı,hükümetmi,genelkurmaymıolur?Buonlarınsorunudur.Amabenkenditarafımıziçin söylüyorum; biz buna muhatabız ve bu süreci başlatmaya hazırız. Eğer daha uygun araç gerekiyorsa, bu işler böyle daha uygun bir araçla ilerletilebilir deniliyorsa, bunda da anlaşmak zor değildir. Mühim olan işin ilkesidir. İlkeyi kabul edersek, aracı sağlamakta zorlukçekmeyiz.Mühimolanburadabirbirimizetaktikyapıpboşa çıkarmakdeğil,sorununözüneinebilmektir. – Bunda Suriye'nin bir rolü oldu mu? Abdullah Öcalan: Hiçbir rolü olmadı. Suriye şimdiye kadar bizeneolumlu,neolumsuzhiçbirşeysöylememiştir.Suriye'deaçık herhangibiryolyok. – Daha önce benimle yaptığınız bir görüşmede, bağımsız bir Kürdistan istiyordunuz. Şimdi ise Türkiye'nin birliği dahilinde bir Kürdistan'dan bahsediyorsunuz. Abdullah Öcalan: Bana göre aralarında çelişki yoktur. Bağımsızlık –sıkça da vurguladığım gibi– bizim bir sözcüğün söylenmesindentutalımbirhalkınekonomik,sosyal,siyasal,ulusaldüzeyde kendini özgürce ifade etmeye kadar uzanan bir süreci kapsar. Dar birayrılıkçılık,darbirmilliyetçilikdahafazlabağımlılığayolaçar. 13


Federasyona ulaşmış bir Kürdistan bağımsızlığa oldukça kapsamlı cevaplar verebilir. Birlik halinde olmak, bağımsızlığa aykırı değildir.GünümüzdebütünulUslarıntemelsorunu,çokmilliyetçisınırlardahilindehapsolmakdeğil,bağımsızlıkçıkarlarınısağlamaalan birlikleregidememektir. Dolayısıyla bizim Türkiye halkıyla aramızda var olan sınırlar dahilinde,Kürthalkınıneşitveözgürlüğünedayalıbirbirlikarayışımız“bağımsızlığaaykırıdır”biçimindeyorumlanmamalıdır. – Irak'taki Kürtlerin federe develetini olumlu görüyor musunuz? Abdullah Öcalan: GüneyKürdistan'dakifederasyonlaşmaçabası bize göre olumlu değildir. Otonomi anlayışını dar buluyoruz. Irak'ınbütünlüğündenkopmamışbirKürdistan'ıfazlagerçekçibulmayız.FakatiçindeoldukçagenişbirdemokrasiuygulayarakArap vediğerazınlıklarladaeşitliğeveözgürlüğedayalıbirfederasyonlaşmabizceanlamlıdır,tarihibiradımdır.Buradaönemliolan,Kürt halkının da kendisini siyasi ve askeri güvenceye tam alabilmesi, bunun için kuvvet sahibi olmasıdır. İradesi dışında geçmişte çok karşılaştığı imhalara maruz kalmayarak sağlam bir düzenlemeyi Irak'tabaşarabilir. – Sayın Öcalan, tekrar Türkiye'ye dönersek; tüm silahlı gruplarınıza tam hakim misiniz? Bazı söylentiler vardır. Abdullah Öcalan: Günlük olarak irtibatlarım vardır. Mutlak anlamdahepsitalimatlarıngerekleriniyerinegetirirler.Bahsedildiği gibiPKK'debirayrılık,kopmasözkonusudeğildir.Bunlarsansasyonhaberlerdir.ÖrneğinCemilBayık'ınmuhalefetedipbüyükbir gruplaayrıldığındanbahsediliyor.CemilBayıkşimdiyanımızdadır. Omurilik kayması var, ameliyat oldu. Birkaç yıl önce belki bazı ayrılıklar vardı, ama bu ayrılıklar gerçekten partimize dayatılan provokasyonlardı. Günümüzde PKK, her sahada egemendir, üstün biremir-komutazincirivardırvebütünPKK'liler,partimizinkararlarınauyarlar.Hattakararlaraölümünebağlılar. – Geçen yılki Newroz'dan bahsettiniz. Silahların susturulmasına ilişkin bu yılki Newroz'u bir koşul olarak görüyorsunuz. Yani siz Mart ve Nisan ayları arasındaki bu yirmişbeş günlük süreyi 14

söy lü yor su nuz. Şimdi bu tavır, pra tik te neler dir? Mese la, Türkiye'nin kırsal bölgelerinde devam etmekte olan birtakım güvenlik operasyonları var. Yani bu operasyonlara son verilmesi bu ateşkesin bir koşulu mudur, yoksa bu ateşkes her halükarda 25 gün devam edecek mi? Abdullah Öcalan: Biz burada herhangi bir şart ileri sürmüyoruz. Fakat operasyonlar bizi imhayla yüz yüze bırakırsa, savunma yapacağız.Bunundışındabirharekettebulunmamayıkastediyorum. – Sayın Başkan, ben iki soru sormak istiyorum: Birincisi, eğer bu 25 günlük süre içerisinde bir umut ışığı görülmeyecekse –ki inşal lah öyle olma ya cak– müca de le nasıl, ne şekil de, nere de devam edecek? İkincisi, –ikinizi bir arada görmek çok güzeldir– Kuzey ve Güney'deki Kürtlerin geleceği ne olacak, nasıl bir şekil alacak? Abdullah Öcalan: Gerçekten bu süre, bir iyi niyet süresidir. Dikkatedilirseşartıfilanyoktur.Tekşartıbiziimhaetmeyeyönelmemektir.VeözellikleMamCelaldasöyledivesanıyorumTürkiye basını da epey işlemiş, “herkes barışçıl çözüm için bir adım istiyor.”Bunasaygılıolmakiçinbubelirtilmiştir.ÖzellikleNewroz'da ateşkesibazıprovokasyonlarınönünegeçmekiçin,kesinliklebahanevermemekiçindüşünüyoruz.Birdeeğerhükümetinsorunusiyasidüzeydeelealmaniyetivarsa,onadabirfırsatsunmakiçinbelirtiyoruz. Eğerbütünbunlarboşaçıkarsa,hemenbelirteyimki,benbuişe başlarken, ne beş kuruş param vardı, ne de bir tek fişeğim vardı, ama bunlara rağmen savaşı buraya kadar getirebildik. Ve hemen belirt ey im, çok zorl and ığ ım bir savaşt ır. Burad a Sayın Yalç ın KüçükHoca'nınbirdeğerlendirmesinianmakistiyorum:“APO'nun savaş karş ıs ınd ak i tavr ınd an ben neyi görd üm?” diyer ek şöyle devamediyor:“BenilkçağYunankahramanlarındakitavrıgördüm. Savaşa çok karşı oldukları halde savaşa zorlanan kahramanlar...” Gerç ekt en öyled ir. Savaş a çok karşı olduğ um uz halde, mutl ak anlamdazorlanıyoruz.Tekrarşunusöyleyeyim;budünyadasavaştanençokçekinenkişikimdirdenilirse,kendimolduğunusöyleyebilirim. Halen de öyledir. Elime de –belki sembolik gelebilir– tek 15


bir silah almış değilim. Tek bir eylemim yok. Ama Kürt halkının varlığınıgünışığınaçıkarmazorunluluğuortayaçıktığından,insanlığın vazgeçilmez bir gereği olarak benim tarafımdan anlaşıldığındansavaşıdabudüzeyegetirmekzorundakaldımdiyorum. Tekrarsöylüyorum;hemenbırakalımbusavaşı!Veçokmütevazi bazısorularsordum;halkımızınvarlığınısağlamakveözgürgelişmeyolunakoymakiçinmuhataplarbirbirinibulmalıdiyorum. Mesele, benimle görüşüp görüşmemek değildir. Ben aradan da çıkarım. Bu halka kendini demokratik ifade etme hakkı tanınsın, kenditemsilcileriniözgürceortayaçıkarsın,nasılistiyorsasorununu öyle halletsin, benim asla savaşı dayatma diye bir derdim yok. Benimiçinişkencedirvebenideişkencedenkurtarmışolursunuz. Ama eskisi gibi “yoksunuz, gelip teslim olacaksınız” denilirse, bu noktada gerçekten kendimi koruma gereğini düşünürüm. Teslimiyetehiçyaşamınolmadığınıdüşünüyorum.Mevcut“Türkadaleti” deniliyor. Bu adalet, darağacından başka bir şey getirmemiştir. Öyle düşün üy or um. “Yok sayma” polit ik as ın a karşı kend im iz i savunmaya devam edeceğiz. Bizim Türk devletini, Türk ulusunu imhaetmekdiyebirsorunumuzyok.Tamtersi,sınırlıdaolsaulusal varlığımızı koruma ve geliştirme hakkı tanınsın diyoruz. Benim buradaşaşırdığımbirnoktavar:Terörnedir?Kimkimekarşınasıl uyguluyor? Bunun bu kadar tersyüz edilmesi, beni kendi adıma değil,gerçektenuluslararasıkamuoyuadınautandırıyor,öfkelendiriyor.Eskisigibi“Kürdüyoksayarız,buseferdeisyanıbastırırız, geri kalanları da idam ederiz” derlerse, direnmeyi devam ettiririz. Bu konuda da hazırlıkların bu yıl, hiçbir seneyle kıyaslanmayacak bir biçimde ileri düzeyde olduğunu belirteyim. Gerilla kuvvetleri; Ağrı Dağı'nda, Muş, Erzurum yaylalarında, Dersim dağlarında, Toroslar'da, Mardin'de, Botan dağlarında, yine Diyarbakır, Bitlis dağlarındasayılarıyaklaşıkonbincivarındaüslenmişdurumdadır. Bu sene hızla elli bine de tırmanabilir. Eğer hükümetin kararı, “kesinsavaş”ise,bendekesinbelirteyimki,gerillailkdefabuelli bincivarınatırmanırveçokkalıcıbirsavaşıgerçekleştirebilir. Yine serhildanlar Kürdistan'da ve Türkiye'de yaygınlaşır. Yine Türkiye'dedegerillasavaşıyaygınlaştırılır.Amatekrarbelirteyim, 16

bubizimtercihimizdeğildir.Israrla“teslimiyetveimha”dayatılırsa,bütünsiyasiyöntemlerbirtarafaitilirse,barışaimkanverilmezsebunlarolur. Güneyileilişkileregelince;14yılboyuncabizbuilişkilereMam Celal'le başladık. Bugün gördüğünüz gibi tekrar ileri bir düzeyde görüşmelerimizoldu.Birbirimizeoldukçamuhtaçolduğumuzainanıyoruz.HerşeydenönceMamCelal'inkendisibuilişkilerebüyük özengöstermiştir.Bizbunagerekenkarşılığıvermişiz.İnanıyorum ki bundan sonra bir daha yıkılmamacasına bu ilişkiler kardeşçe sürer.KuzeyKürdistanhalkıda,Güneyhalkıylabundansonradaha kalıcıilişkilergeliştirerek,özellikleonunimhasınayöneliktehditlere, baskılara karşı duracak ve onu korumaya gücü yetecektir. Yani Güney halkı tecrit edilmişti, yalnızdı, ama şimdi öyle değildir. Sonuna kadar onun varlığını korumaya ve özgürleştirmeye ilişkin elimizden geleni yapacağız. Bunun için –belirttiğim gibi– benden dahafazlaMamCelalçalışmıştır.MamCelaltamamlasın. Celal Talabani: Gördüğünüzgibişuandabarışvebütünsorunlara politik çözüm için birbirimize çok yakınız. Sayın Öcalan'ın belirttiğigibiçokuzunsürenbirilişkimizvar.Bununkandökülmesine son vermek ve Türkiye'deki kardeşler arasındaki savaşı sona erdirm ek için tarih i bir fırs at olduğ un a inan ıy or uz. Irak Kürdistan'ında biz, Türk insanıyla kardeş olduğumuza inanıyoruz ve o insanların herhangi bir şekilde zarar görmemesini istiyoruz. SayınÖcalan'ındabelirttiğigibibarışveTürkiyeileyenibirkardeşlik yaratılması amaçlı olan bu şans kaçırılmamalıdır. Bunun önce Türkiye'de ve daha sonra da Ortadoğu'da barış, düzen ve demokrasiyi getireceğine inanıyorum. Ve bu çağrının, bölgede Türkiye'yisevenherkestarafındanTürkiye'nindemokratikvebirlik içerisinde olması için kabul görüleceğine inanıyorum. Bildiğiniz gibiIrakKürdistan'ındakihalkçokçekti,topyekünimhadahilbirçokbaskıylakarşıkarşıyakaldı.Şunusöylemektenmutluyum;ilişkimiz devam ediyor ve bizi bugüne getirdi. Bunun Ortadoğu'da yaşayanherkesinçıkarlarıdoğrultusundaolmasınıdiliyorum.Sadece Kürt halkı için değil, Türk halkı ve diğer halklar için, onların çıkarlarıiçinolanbirbirliktedir. 17


– Siz, Türk hükümetine gönderdiğiniz bu mesajın, çağrının sonucundan ne bekliyorsunuz? 15 Nisan'a kadar size Türk kamuoyundan gizlenmiş diplomatik ilişkiler, kişiler mi oluşacak, yoksa Türk hükümetinin Türk kamuoyuna sunduğu gibi “hayır biz PKK'yi kabul etmiyoruz, bizim muhatabımız değildir” derken bu arada bu başka ilişkileri sizinle, kamuoyundan gizli olarak yürütecek midir? Yani sizinle bu barışı ya da bu çağrıyı nasıl yargılayacaktır? Yani siz kişisel olarak ne bekliyorsunuz? En azından umutlu musunuz? Kişisel olarak yanıt istiyorum, yani PKK adına değil, siz Abdullah Öcalan adına soruyorum. İkinci sorumu da sorayım; sivil giyinmişsiniz, sivil mücadeleye başlıyorsunuz; takım, kravat filan... “Hizbullah'la PKK Türkiye içerisinde anlaştı” diye arkadaşlar dergiye kapak yaptı. Böyle bir şey var mı? “Hizbullah'la PKK Türkiye'de, Amed'de, Batman'da, Botan'da anlaştı” diye. Ama birinci sorum daha önemli. Abdullah Öcalan: Birincisorumuönemli? – Benim için birinci soru önemli. Siz Abdullah Öcalan olarak bu çağrıdan ne bekliyorsunuz? Bir de bizden her şeyin gizlendiğine inanıyorum Türkiye'de. Yani Cengiz Çandar gibi olursanız her şeyi öğreniyorsunuz ama, bizim gibi adam olursanız öğrenemiyorsunuz. Ben bir Türk olarak ve sizin oradaki mücadelenize çok üzülen, yani Kürt ve Türk halkının savaşına çok üzülen bir insan olarak da öğrenmek hakkımdır, diyorum. Abdullah Öcalan: Neyingizlendiğinisanıyorsunuz? –Yani Türk hükümeti, Türk kamuoyuna şöyle söylüyor: “Biz PKK'yi muhatap almıyoruz.” Acaba “almıyoruz” derken, Türk halkına durum böyle yansırken, bizim bilemediğimiz birtakım diplomatik manevralarla sizinle illegal görüşmeler oluyor mu? Abdullah Öcalan: Bütün samimiyetimle söyleyeyim, ortada gizlikapaklıgörüşmeleryoktur.Hükümetinizinkendihalkınakarşı birtakım manevralar içinde olup olmadığı konusunda da, anladığınızanlamdabirşeysöylemekdurumundaolmamaklaberaber,bazı gerçeklerin dar politik amaçlı korunmak istendiği açık. Örneğin, Demirel'inbundanikigünöncekitavrıolarak“birazdahabekleyeyim,buaçıklamalarnasılolacaktır,onagöretavırbelirleriz”demesi 18

vardır.İkincigünbununtamtersibirtavıroluştu.YineÖzal'ıntelevizyondakikonuşmasınıbanailettiler,“sorunadahaciddiyaklaşımlı bir konuşmaydı” dediler. Şimdi ben belirteyim, ne de olsa ikisi arasındabirçelişkivar,onadabenbirkatkıdabulunayımdiyebir sorunumyok.KibanagöredeÖzalbusavaşımınağırsorumluluğunu üstlenen kişilerin başında geliyor. Denilebilir ki bunun için hayatını da ortaya koymuş ve bütün gücüyle de çalışmıştır. Şimdi çözümkonusundadadahaağırlıklıbazıgörüşlerbelirtiyor. Bunun takt ikl e ilişk is i nedir veya bazı çevr el er in dayatm as ı mıdır? Bunu da söyleyebilecek durumda değilim. Benim bütün temenn i ettiğ im, gerç ekt en inan ar ak böyle bir yakl aş ım içind e midir, değil midir? Çünkü ben bunu önce, bazı görüşmelerde de belirttim. Özal'ın gelişmeleri böyle ele almaya cesareti, gücü var mıdır,yokmudur?Bukonudagerçektenileriyeyönelikbazıadımlaratmakistiyormu,istemiyormu?Eminolsaydım,karşımdatam siyasibirmuhatapolarakdeğerlendirir;“buyrunçözümiçinilerleyelim”derdim.Benimbunacesaretimde,gücümdevar.Amakarşı tarafiçinaynıdurumusöyleyemiyorum. Demirel'egelince,sondereceçelişkiliolduğunubelirtmeliyimve kendiözgüriradesiylekonuştuğunudasanmıyorum.Bukadaruzun yıl –otuz yıla yakın– bir polit ik a merk ez ind e yer alac aks ın, Türkiye'dekipolitikkesiminenöndegelenlerindenbirisiolacaksın, amasorunailişkindişedokunurtekbirsözsöylemeyeceksin.Başbakan olacağı zaman, “Kürt kimliğini tanıyoruz” dedi. Bir başbakan bu sözü söylediğinde, arkasını bir-iki cümleyle daha getirmez mi? Maalesef getirmedi.Bunun yerine 20 Aralık'tan başladı –ki başbakan olduktan 20 gün sonradır– günümüze kadar Özal dönemiyle kıyaslanmayacak bir biçimde yoğun bir bombardıman ve ayrıyetten Şırnak'ta görüldüğü gibi birkaç katliam provokasyonu denendi. ŞimdibunlardabizzatDemirel'inisteğiyleoluyormu,olmuyor mubilemiyorum.BuŞırnak,banagöretambirprovokasyon,çünkü bizim Ş ırnak'a bir sald ır ım ız ın olmay ac ağ ın ı biliy ord um. Eğer insanlaryeraltınageçmemişolsaydı,biniaşkıninsanölecekti.Bu emrikimverdi?Buaçığaçıkmadı.EğerTürkhalkındanbirşeygiz19


lenmişse, bu noktada gizlenmiştir diyorum. Ortada bazı emirler veriliyorvebuemirlerekimsesahipçıkmıyor.Demirel,“Kürtkimliği”diyor,ertesigünhiçbirşeysöyleyemiyor.Budeğişikliklerniye böyleoluyor? Diğerbazıçevrelerdahavardır;ordunungörüşününneolduğunu bilemiyoruz.MilliGüvenlikKonseyi'ndenbahsedilir.Bukurumun durumunedir?Türkiye'deçoktartışılıyor.Gerçekhükümettirdeniliyor.Meclisinçokyetkisizolduğu,yinehükümetindehakezaöyle olduğu söyleniyor. Bütün bunlar spekülasyon konusudur. Ama Türkiye'de siyasal iktidarın birçok güçsüzlüğünün yanında, parçalanmışlığından da bahsedebiliriz. Sizin, burada Türk halkından bir şeygizleniyormu,gizlenmiyormusorunuzdanziyade,buçokgüçsüzlüğüveparçalanmışlığıgözönünegetirmenizgerektiğinibelirtebilirim. Hiçbirisi kendi başına bir ilkeye dayalı politikayı ileri süremiyor. Izdırap, çözümsüzlük burada. Çok temenni ediyorum; Türkiyedebirpolitikmerkezolsada,iştebizimbugünortayakoyduğumuzgibiçokaçıktartışmalarıveyabazıilkelerisöyleyebilse, bizede“teslimiyet”ve“imha”dışındabiryolönerseydi.Böylebir şey yok. Kimse cesaretli tek bir söz söyleyemiyor. Kimin kimden korktuğuaçıklanmalıdır.Kontrgerillaüzerineçokkonuşuluyor.Bu kurumunvarlığınedir?NATOülkelerindegladio,Türkiye'dekontrgerilla, bu kadar faili meçhul cinayet! Bu konuda hiç mi bir şey söylenmeyecek? Evet, Hizbullah'a geleceğim. Ortada cinayetler var. Bir nolu sorumlusu hükümet midir, o zaman sahip çıksın. Bu soruları sormaktavecevabınıalmaktahakkımızvar.Kürtsorununailişkinbir değerlendirmemiyapıyor,yaptığıbudeğerlendirmeyesahipçıksın. Şimdi otuz yıllık politikacı olacaksın, “var mı, yok mu” sorusuna otuzyılboyuncabircevapvermeyeceksin!Türkhalkınaenbüyük saygısızlık–Kürthalkınaolandandahafazla–buradadır.Benburada Türk halkına bir şeyler söylemek istiyorum:Bunlar gerçekten temsilcileriniz mi? Eğer temsilcilerinizse, yürütülen bu savaşın ne kadar içindesiniz, ne kadar onaylıyorsunuz? Ben Kürt halkı için bazıtaleplerdenbahsettimveyabukonudakendipratiğimizeilişkin bazı değerlendirmeler yaptım. Türk halkı, bizi imha etmek istiyor 20

mu?Kürtleritoptaninkarediyormu?Örneğin,Kürthalkınasınırlı bir radyo-televizyonla meramını ifade etme özgürlüğünü tanımak istiyormu?Şimdihem“binyıldırbirlikvebütünlükiçindekardeşçe yaşıyoruz” diyeceksiniz, hem de Türkiye'de –dün Demirel'in kendisisöyledi;“dörtbintaneradyovar”–Kürtlerintekbirradyosu olmayacak! Böyle kardeşlik olur mu? İşte sizin bu konuda hiçbir cevap vermeye gücünüz yok, diyorum. Uluslararası alana yönelik bukadartelevizyon,radyoyayınıyapıyorsunuz–Türkicumhuriyetlere de başladı–, ama Kürt halkına yönelik ise ufak bir televizyon yayınıbileyapılmıyor?EğerKürthalkıkardeşse,eğerbirdekimliği tanınıyorsa, bu soruyu sormakta hakkımız var. Türk halkı buna ne diyor? Türk halkının vicdanı varsa, Türk halkı kardeşlikten yanaysa,Türkhalkıbirhalkınkendinibirazözgürceifadeetmesini istiyorsa–bırakalımayrıdevletolmayı–,böylemütevazibirşekilde kendiniifadeetmehakkınakavuşmasınıistiyorsa,kendiyöneticilerinebiraz“ciddiolun”diyebiliyormu?Asılmuğlaklık,asılsaygısızl ık diyeb il ec eğ im iz durum burad a söz konus u. T ürkiye'de demokrasiyok,Türkiye'dehalkasaygıyok.EvetsadeceKürthalkına değil, Türk halkına da saygı yok. Doğru politika yapılmıyor. Otuz yıldır Türk halkına yönelik herhangi bir politik gelişme söz konusudeğil.Ben,ızdırabınburadaolduğunusöylüyorum.Bilemiyorum,yeterinceanlaşılıyormu? Uluslararası kamuoyu açısından ise şunu söyleyebilirim: TC'ye baskılarartacaktır.Benimdeedindiğimizizlenim,Türkiyehükümetinebirzamantanımadurumuvardır.Busürenin–tabiikesinbilmiyorumamaedindiğimizizlenimleregöre–sonaerdiğibiçimindedir. CiddiolarakTC'yisiyasiçözümezorlamavardır.BaştaABDolmak üzere,Avrupa'nındaTC'yisiyasiçözümezorladığıkanısındayımve anormal gelişmenin bununla bağlantısı olabilir diye düşünüyorum. Ve sanıy or um bu gelişm e yoğunl aş ac akt ır da. Benim Mam Celal'den de edindiğim izlenim budur; bunun yoğun bir biçimde gelişeceğidir. “Bunu Batı dayatıyor” diye değil de, Türkiye'nin kendi içinde siyasi çözüme açık olması gerekiyor. Açık olmazsa, epeydaraltılacaktır.Diplomatiksahadaaleyhimizdekisüreçtersine çevrilecektir.Bunundaönemlibirsıkışmayayolaçacağıbeklenme21


lidir. Bu konuda kesin veriler olmamakla birlikte, bence bu yönlü birgelişmesözkonusudur. – Sayın Öcalan, bu “muhatap” meselesinde Sayın Talabani'nin mektubunda bir unsur var; diyorsunuz ki, “Meclisteki Kürt milletvekilleri, hatta HEP olması da şart değil, muhatap olabilirler.” Bir, ona açıklık getirmenizi rica edeceğim. Bir de bundan sonraki süreçte Talabani'nin bir arabuluculuk rolü olabilir mi? – Celal Talabani: Hayır, PKK var, Türk hükümeti var. Sayın Öcalançokaçıkkonuşuyor... – Sayın Öcalan isterse, yaparım diyor... Abdullah Öcalan: İster HEP, ister Mam Celal bu konuda bazı süreçl er i başl atm ışl ard ır veya bazı süreçl er i halen yaşıy orl ar. HEP'inbukonudakiyaklaşımgücüsınırlıdır.Herşeydenöncekendileriyeterinceorganizevetemsildüzeyindedeğiller,fakatilişkileriyumuşatmada,siyasiplatformadökmedeolumluişlevgörebilirler diye bir görüşümüz vardı. Bu çerçevede yürütükleri görüşmeleri, zararlıbulmuyoruz.Bukonudazamanzamandagüçvermeyeçalışıyoruz.Buda“ApoHEP'etalimatveriyor”biçimindeyanlışanlaşıldı.Talimatfilandeğildi.Bukonudaistediğimizşuydu:Bazısiyasi platformlara çıkabilsinler, bu konuda kendilerini biraz da açığa çıkarmışlardır, onun için güç verelim. Yani hem demokrasiye hizmetedebilirler,hemdeortamıbirazsiyasalyöntemealıştırırlardiye düşündük.Amatambirarabulucurolündenbahsederseniz,bubiraz zordur.Kendileridehazırdeğil.Nitekimbizimdeilişkiçerçevemiz bunubirazdarbuluyor.Bunubelirtebilirim. Mam Celal için de, eğer söylendiği gibi, Türkiye'deki yetkililer demin sorduğum sorular çerçevesinde hazırlarsa, böyle bir iletişime,böylebirvasıtayaihtiyaçduyarlarsa,bizimiçinbirengelyok. DahaiyibirkavrayışayolaçmasıaçısındanMamCelal'intecrübesi de vardır. Bizimle uzun bir süredir ilişki halindedir, daha iyi bir anlayışortamınıgeliştirmedekatkısıolabilir.Fakatbukonudagerçektenfazlabirşeybeklememekgerekir;sadeceyeniyöntemidaha yoğunlaştırmakta, öne çıkarmakta rol oynayabilir. Biz bunda en ufacıkbirsakıncagörmediğimizgibi,yardımcıolmayadaçalışırız. Sizinsorunuzyeterincecevaplandımı? 22

–Tabii, teşekkür ederim. Abdullah Öcalan: Yalnızburadaküçükbirnoktadahaeklemeliyim:GerekTürkiye'niniktidardakipartileriolsun,gereksemuhalefetteki partileri olsun ortaya koyduğumuz mevcut çerçeveye, yani sorunun demokratik ve siyasal boyutlu ele alınmasına yeterli ve hazırdeğiller.Şunubelirtmeliyim:Muğlaklıkvar.Anlaşılmasıaçısından belirtiyorum. Sanıyorum sorunuzla ilintilidir. Muhalefette de,iktidardadaciddibiryetmezlikvardır.Kişiolarak,partiprogramı olarak, bir de tecrübe bakımından denenmişlerdir; fazla çözüm gücü olabileceklerine dair ben de umutlu değilim. Özal'ın basına “yenioluşum”diyeyansıyanbirdeğerlendirmesivar;birazdaişler o noktaya gelmiş, hatta “İkinci Cumhuriyet” tartışmaları diye bir kavramdandabahsediliyor.Benbusorularıvebusorularınkarşılığı olanbukavramlarıboşbulmuyorum;banagöredemevcutpartiler –iktidarda olsun, muhalefette olsun– sorunları kavrama gücünün çokuzağındadırlar.Türkiye'ningeldiğinoktanınçokgerisinedüşüyorlar.Ağırlaşan sorunlarıkavramaktazorlukçekiyorlarveyakavrama diye bir dertleri yok. Dolayısıyla fazla umutlu değilim. Yani sizbenimumutluolupolmamamdanbahsettiniz,çokumutluolmak isterdim. Bunun nedenleri var. Örneğin, Akbulut gittiği zaman, Mesutbirazliberaldir,birazdaAlmancıdır,birşeyleryapardedim. Maalesefdahafazlabombayağdırdı.OgittiDemirelgeldi,bubiraz daha liberal olabilir dedim –biraz da bizim katkımızla başbakan olmuştu–,odaMesut'uaratmadı.Yaniyağmurdankurtulmayaçalışırken, doluya tutulduk. Şimdi yeni oluşumdan bahsediliyor; eğer yenioluşum,gerçekenyenioluşumsa... – Umudunuz ikinci cumhuriyet... Abdul lah Öca lan: Evet, ikinc i cumh ur iy et tart ışm al ar ı var, umutlu olmak istiyorum. İkinci cumhuriyet geliştirilirken –tabii anayasaltemeldedeelealınmayaçalışılıyor–anayasanıniçineKürt veTürkeşitveözgüryerleştirilirsevebutemeldebazıyasaldüzenlemeler yapılırsa, yeni oluşum gerçekten ikinci bir cumhuriyetle sonuçlanabilir.Vebu,çokciddibiradımolabilir.BanagöredeTürkiye, artık biraz da bu temelde çok köklü, radikal bir dönüşümle ağırsorunlaraçözümgetirebilir. 23


AcabaÖzal,bukonudagerçektenbirşeyleryapmakistiyormu, gerçektengücüvarmı?Benhepbunlarısöylüyorum–mazurgörün, çünkü geçmişi var–, bütün iyi niyetli yaklaşımlar, sonra çok trajik bir biçimde acı ve çok sert bombardımanlarla ve özel savaş yöntemleriyle karşılık buldu. Eğer doğru karşılık verilirse, biz elimizden gelen katkıyı sunarız. İkinci cumhuriyet tartışmalarına, yeni oluş um a, onun anay as al çerç ev es in e siyas al bazda mücad el ey i aktarmak, demokratik yöntemi kullanmak için PKK, son derece yaratıcıdavranarakkatkıdabulunacaktır,diyorum.Amabukonuda sorunun PKK'den değil de, Türkiye'nin mevcut tıkanmış siyasi yapısından kaynaklandığını söyleyeyim. Türkiye'de siyasi yapı tıkanmıştır,ekonomitıkanmıştır,demokrasigelişmiyorvebunuben değil, Türkiye'nin bütün yazar-çizerleri her gün dozajı artan bir biçimdesöylüyorlar. Biraz da çözümü bunda görmek istiyorum. Umut biraz budur. Yaniçokkesinbirumutmudur,sadecebunamıbağlısın,derseniz, değil ama Türkiye'yle birlikte bu çerçevede bir umudu korumak istiyorum. Evet ikinci sorunuz olan Hizbullah'ı sonuçlandırayım: Şimdi, Hizbullah'ıngerçeğineilişkinsanırımkısabirdeğerlendirmeistersiniz. Bana göre Hizbullah, tümü kapsamasa bile önemli oranda –ve emniyetle bağlantılı olarak söylüyorum– Kürdistan'daki MHP'dir veyaKürdistanlılaştırılmışMHP'dir.Songünlerdebazıdeğerlendirmeleri –Batman ağırlıklı Hizbullah olayında– okudum; emniyetin oldukçaiçinegirdiğibiroluşumolduğuanlaşılıyor.Tahminetmiştim; bu doğr ul an ıy or. Gerç ekt en çok tehl ik el i bir oyun; yaln ız 1992'de500'üaşkıncinayeteyolaçıldı.BuvurulanlarındagerçektenPKKileilişkileriyoktu,hepsisuçsuzinsanlardıvehattabüyük birkısmınınsiyasiolduğunudasanmıyorum.Şöylebiryöntemdir: Hizbullah,halkınPKK'yetabanteşkiletmesi,onayaklaşmasıdurumundabaşınanegeleceğinigöstermekiçingeliştirilmişbirtaktiktir. Türkiye'de bir dönemler MHP, sola karşı bu sindirme görevini üstlendi.Benbukonudahükümetebiruyarıdabulunmakistiyorum: Demirel'in kendisi, Türkiye'de uzun süre Türkiye soluna yönelik 24

MHP'yi bir sindirme aracı olarak kullandı. MHP'nin oluşumunda mevcutbirçokhükümetlebirlikte,özellikleDemirel'insorumluluğu vardır. Aynı oyunu, Hizbullah'ta da göstermiştir. Hizbullah'ın daha önceki hükümetler dönemindeki örgütlenmesi bu kadar gelişmiş değildir, “faili meçhul cinayetleri” bu kadar yaygın değildir. Ama 1992'de bu cinayetler çığ gibi büyüdü. Ya hükümetin kontrolünde değildir, ya da hükümet göz yummuştur. Ve bu, ağır bir durumu ifade ediyor. İnsanlar böyle katledilemez. Bu hükümetin, bu katliamlardan en azından birkaç faili bulup ortaya çıkarması gerekirdi. O zaman ortaya iki sonuç çıkar: Ya hükümet gerçekten emniyet içind e bazı güçl er e hakim değild ir, ya da yeşil ışık yakm ışt ır. Kamuoyubukonudaaçıklıkistiyor.Benbirbunusoruyorum. İkincisi, “bizdeKürdüz,kemalizmekarşıyız”diyenHizbullahi çevreler var, böyle birtakım İslami kuruluşlardan da bahsediliyor. Biz bunların –dolaylı da olsa– bazı çevreleriyle diyalog içinde olduk. Benden giden mesaj şudur: Eğer siz gerçekten böyleyseniz vegerçektenkandökmekistemiyorsanız,bizdesizeateşetmeyeceğiz.ÖzellikleRamazanayıboyuncavedahasonrakisüreçdedahil olmak üzere biz ateş etmeyeceğiz. İsterseniz daha olumlu ilişkiye de yönelinebilir, dedik. Ben, bizim bütün birliklere, ateş açmayın diyehaberverdim.Nitekimateşaçılmadı.Birdemerkezadınabir bildiri yayınlandı. Sanıyorum şimdilik bu “faili meçhul cinayetler”de belli bir azalma var. Hizbullah'ın bir çevresi, bu cinayetlerdenuzakdurmakistiyor.Bu,olumlubiradımdır.Bundansonrada geliştirilmesini umarız. Fakat bazı “faili meçhul cinayetler” daha var. Zaten bizim bir amacımız da burada gerçekten cinayetlere karışmak isteyenlerle istemeyenleri ayırdetmektir. Bu, sınırlı bir adımdır.Buadımıdahadageliştirmekistiyoruz.Umarımkibirçok gazeteciye de yönelik olan bu cinayetlerin önünü biraz keseriz ve bizbukonudaağırlığımızıkullanmayadadevamedeceğiz. – Peki bu, Türkiye'ye karşı müca de le de işbir li ği anla mı na gelen bir anlaşma mı oluyor? Abdullah Öcalan: Henüzböylebirdurumyoktur. – Şimdi biraz güncel konunun dışına çıkıldı. Ben bir soru sormak istiyorum: Üç-dört gün sonra Newroz var. Siz demin açıkla25


“Politika kapısını Türkiye için de aralayacağız.” 26

dığınız gibi, bir karar aldınız ve özellikle de dikkati çektiğiniz bir nokta olarak provokasyonlardan bahsettiniz. Yani “Newroz'da birtakım çevreler provokasyonlara girmek isteyeceklerdir. Bunlara karşı tedbir alacağız” dediniz. Geçen yıl da gerek Ankara tarafından, gerekse sizin tarafınızdan birtakım açıklamalar yapılmıştı, ama hiç net bir açıklama yoktu. Mesela bugün Ankara'nın bir açıklaması vardı; yine geçtiğimiz hafta hükümet tarafından yapılan bir açıklamada “Newroz'da biz PKK bayraklarına –yasalar izin vermediği için– izin vermeyeceğiz, buna karşı tedbir alacağız” şeklindeydi. Dolayısıyla bir yerde şöyle düşünebilir miyiz? Yani sizin bahsettiğiniz, o provokasyon ortamı dediğiniz hususlara bunlar yarayabilir mi? Siz Newroz'da Güneydoğu insanından, Türkiye'de yaşayan Kürtlerden ne bekliyorsunuz? Newroz'da nasıl hareket etmesini, ne yapmasını bekliyorsunuz? Çok açık olarak söyleyebilir misiniz? Çünkü bu muğlaklık kaldığı sürece, her yıl kan dökülüyor. Abdullah Öcalan: Açıkça belirteyim: Newroz'un barışçıl bir biçimdekutlanmasınıisteriz.BenimKürdistanhalkınasöyleyebileceğim;Newroz'uçokkapsamlıbirbiçimdeveözgürcekutlamasıdır. Millirenklerivardır,kullansın.Şunudasöyleyeyim;bumillirenkleribizicatetmedik.Keskûsorûzer,yüzyıllardanberikalanrenklerdir. O renklerden elbise giyer, puşu bağlar. Bir şal bağladı diye saldırmak,uygarlığasığmaz. – Ama efen dim, ortam bu kadar ger gin leş miş ken –şimdi Türkiye'de de ortam son derece gergin– bazı çevrelerde bir ajitasyon oluşmuş. Tabii dediğiniz renklerden ayrı olarak diyorum. Mesela geçen yıl gördüğümüz, sizin resimlerinizle güvenlik kuvvetlerinin üzerine yürümek, işte o zaten ajite olmuş ortamı daha da fazla ajite etmek... Abdullah Öcalan: Şimdianlıyorum;yanibirkaçresimkullanıldıdiye,bir-ikisloganatıldıdiyebunaböyletaramailecevapvermekçokaşırıdır. (CelalTalabani'yehitaben)Tugihiştiye,tiştêmingot.Ezdibêjim ku kincêk kesk û sor û zer li xwe kirin, ne hacete. Kesên dibêjin yekêdin“BijîApo”dîsanemecbûre.Ezvêyekêdibêjim. 27


Yanibirsloganatmanınkarşılığıtaramaolmamalıdır.Yakalasın! Bizimkiler silah kullanmayacaktır. Asla, bir asker vurmayacaklar. Güzel,değilmi?Yasalarınatersisekarşıtarafsloganatanıtutsun, hapse atsın. (Bila bigre di hepsê ke, çima dikuje.) Tahrik bunun neresinde, tahrik varsa, on yıl ceza versin, tahrikin cezası ölüm müdür?Bukonudabirazanlayışlıolunmalı;Avrupa'dabinsözsöyleniyor.Avrupa'dakidemokrasiyebakalım;herkeshertürlüsloganı atmaz mı, hükümete küfretmeye kadar gitmez mi? Bunların hepsi oluy or. Hiçb ir is ind e imha cezas ı uygul an ıy or mu? Bizd en Newroz'da istenebilecek şey, “PKK silahlı girişimde bulunmasın”dır.Bizbunaolumlucevapveriyoruz.Tersibirgirişimdebulunmayacağız. Hiçbir asker ve polis endişelenmesin. Onları vuran olursa,onlardavursun,diyeceğiz. – Yani sizin tarafınızdan bu Newroz'da hiçbir şekilde silahlı girişimde bulunulmayacak... Abdullah Öcalan: PKK'ninsorumluluğunuduyanlarbunuyapmay ac akl ar, diyor um. Bizi dinl em ey enl er i hüküm et güçl er i de vurur;bizdetutarızvehesabınısorarız.Buçokaçık.Amadediğim gibi bir slogan atıldı, bir elbise giyildi, bir bayrak açıldı diye vurmak da doğru değildir. Yine tutuklasın, ceza versin, diyorum. Bu dahamakulvedoğrubiryöntemdir. – Evet, teşekkür ederim. – Konuyu değiştirebilir miyiz? Kaç yıldan beri takım elbiseyle basın karşısında bulunmadınız?.. – Kravatı kaç yıldan beri takmıyor sunuz? – Bu kıyafeti siz mi seçtiniz?.. Abdullah Öcalan: Yirmiüçyıldır. – İlk kez mi giyiyorsunuz? – Celal Talabani: Zamanênuhe.Salanuhe.Newrozanuhe. –Yirmi üç yıldır ilk kez mi takıyorsunuz, giyiyorsunuz? Abdullah Öcalan: Yok,zamanzamandiplomatikgörüşmelerde kullanıyorum.Çoğunuzuböylegörünce,bendesaygıyıifadeetmek için giydim. Her an askeri giysim öbür taraftadır, isterseniz giyip geleyim... – Böylesini tercih ederiz... 28

Abdullah Öcalan: Ben Türkiye'de memurluk yaptım. Aslında çokçakravattakmıştım.Ayrıcakıyafetdevrimiyaptım. – Sayın Öcalan, madem meseleyi biraz yumuşattık, sizinle ilk röportajı yapanlar yargılanmıştı, hatırlarsınız; şimdi Türkiye'den büyük bir gazeteci grubu geliyor ve basın toplantısı yapıyorsunuz, aslında bu da olumlu bir gelişme değil mi? Abdul lah Öca lan: Şüph es iz bu bir ilerl em ey i ifade ediy or. Olumlubiradımdır.Benilkgörüşmeyebaşladığımdadaşunusöylemiştim;–sanıyorumsayınBirand'dı–benimdedeğerlendirmekte zorlukçektiğimbirgörüşmedirbu;fakatsizincesaretiniz,banada cesaret verdi. Türkiye basınıyla bu yöntemle çalışmak bana göre yanlış değil, dedim. Nitekim o zaman bazıları garip karşılamıştı, hattaeleştirmişlerdi;“şöylebasın,böylebasın”diye.Ben,buçerçevenin önemli olduğunu ve Türkiye'de de eğer basın özgürlüğüne ilişkin bir saptamada bulunacaksak, bunun önemli bir adım teşkil edebileceğinisöyledim.Vehalenbuinancımıkoruyorum.Önemlidir ve basın özgürlüğünün de önemli bir işaretidir. Tabii bir sürü eleştirilervar,amadediğimgibiönemlidirvegeliştirilebilir. – Sayın Öcalan, siz 1988'den beri görüştüğünüz hemen hemen bütün gazetecilere birtakım şartlar ileri sürmekle birlikte, onlar vasıtasıyla hep ateşkes çağrıları yaptınız. “Biz ateşkese hazırız, silahtan yana değiliz, bu işin demokratik yollarla çözülmesine inanıyoruz” diye mesajlar verdiniz. Şimdi ben, bu Newroz öncesindeki bu ateşkes çağrınızın, en azından 25 günlük silahı susturma kara rı nı zın zaman la ma sı nı merak edi yo rum. Niye geçen Newroz'da değil de şimdi? Niye iki ay sonra değil de şimdi? Bir yerlerden size bir işaret mi geldi? Abdullah Öcalan: Anlatayım: Hayır, özel işaretlere dayalı olarakgelişmedi.MamCelal'legörüştük.KisadeceMamCelal'dende geliştidemiyorum.Benimedindiğimizlenim,uluslararasıkamuoyu siyas i yönt em in artık açığa çıkar ılm as ın ı istiy or. Sanıy or um ABD'deki başkanlık değişiminin de bunda etkisi var. Yine çokça söylenenbirsözvar;Türkiye'yetanınanbirsüreninartıksonaerdiği ve 1993 baharına kadar bu sürenin dolduğu yönünde. Ben bu konudadakesinbirbilgiyesahipdeğilim,amamuhtemelendiplo29


matikilişkilerdeTürkiye'ylebutürgörüşmelerolmuştur;“meseleyi zorla halledersen, al sana 1993 baharına kadar süre, çözemezsen artık siyasi çözüme ağırlık vermelisin” denilmiştir. Bu, biraz etkili olmuştur. İkinc is i, 1992'de bize bir tasf iy e-imha sürec i dayat ıld ı. Bu, Güney'deki savaşla ve Kuzey'de de iç operasyonla bitirileceğimiz biçimindeydi. Sanıyorum ikisinin de gerçekleşmediği görüldü ve hattaKürdistan'ınçokkapsamlıbirdevrimcigelişmeylekarşıkarşıyaolduğuortayaçıktı.Gelişenizlenimlerbudur.Çokkapsamlıbir devrimselgelişmevar.Yineçokkanlıbirsürecedegiriliyor.Kanlı bir sürece girildiği konusunda hem ülke içinde ve hem de ülke dışında birçok çevre hemfikirdir. Bu kanlı süreci biraz frenlemek içinsanıyorumbazıdiplomatikkanallaryoğunbaskıgeliştiriyorlar veyayoğunistemdebulunuyorlar.Hükümetindeşöylebirdurumu söz konusu olabilir –cumhurbaşkanlığı, hatta genelkurmaylık da dahil–; işlerin pek de düşünüldüğü gibi gelişmediğinin, tasfiyenin gerçekleşmediğinin,çatışmanındahadakanlıolabileceğinin,bunun da gerçekten siyasi tıkanıklık kadar ekonomik iflası da hızlandıracağının ve demokrasiye de bir arpa boyu yol aldıramayacağının anlaşılması bence etkilidir. Şunu da belirteyim; bütün Türkiye'nin ve uluslararası alanın gözü buradaymış, ben bu kadar beklemiyordum.Demekkiçoksonuçbekliyorlarmış.Yaniyalnızsizingazetelerinizdeğil,özellikleenbüyükdevletlerdentutalımTürkiye'ninde resmi çevrelerine kadar hepsi bunu bir dönüm noktası olarak görmekistiyor.Hepsiöylegörüyor.Bende–bubizehissettirildi,zaten basın da bunu işliyor– işte bunu vesile bilerek, eğer köklü yeni dönüşümler olacaksa, bunda PKK'yi bütün çıplaklığıyla bir kez daha dile getirmek için bu toplantıya karar vererek önem verdim. Muhtemelenbunedenlerleyenibirdönümnoktasındanbahsetmek düşünülebilirdiyorum.Yaniyenibirdönümnoktasıdırdemiyorum, amabudüşüncehızlagelişiyor.Ortambunudayatıyor,diyorum. Böylece sonuçlandırıyorum. Ayrı ayrı görüşme imkanımız vardır,bazılarınızlaayrıayrıgörüşeceğiz.Tekrarteşekkürederim.

30

Nokta dergisinin 21-27 Mart tarihli sayısında yer alan röportaj:

SİLAHLAR SUSABİLİR AMA SİLAH BIRAKMAYIZ “Ben ARGK'yi silahsızlandırma ya da dağıtma diye hiçbir kelime sarfetmedim. Siyasi yöntemi daha fazla öne çıkarmak için silahların susabileceğini söyledim.”

Nokta: Barış çağrınızda içten misiniz? Abdullah Öcalan: Barış mesajım açıktır ve kesindir. Dünyada benden daha çok savaştan nefret eden insan yoktur. Biz sorunlara çözümistiyoruz.Siyasalyöntemeaçığız.Karşımdabirmuhataparıyorum. Hükümet beni istemezse, ben aradan çekilirim. İlle de benim olma şartım yok. Uygun görülen biçimde bir diyalog kurulur. DahafazlakanınTürkhalkınadaKürthalkınada,birfaydasıyoktur.Geçensürebunugöstermiştir.Bizkesinlikledahafazlakandökülmesinekarşıyız.Barışmesajımbenimaradançekileceğimdir.Siyasibirsüreçbaşlıyor. – Örgüt sizi dinleyecek mi? – Benörgütüzerindehakimimvekontroledebilirim.Newroz’da kim PKK adına silah sıkarsa o provokasyondur. Türk devleti onu öldürmezsebizöldürürüz.Kesinliklecezasınıveririz. – Bu siyasi süreçte ARGK’nin (PKK’nin gerilla birlikleri) durumu ne olacak? – ARGK’nin konumu öyle birden aşılacak bir konum değildir. Politik bir konumu vardır ve o konumu sürdürecektir. ARGK bir 31


halksavunmagücüdür.Bütündüzenlemeleryapılır,tehlikelerortadankalkar,ordudaköklütedbirleralınır.Ordubizimiçinbirtehdit, birimhaaracıdeğilbirkorumaaracıolursaARGK’ninbazıgörevlerinionaverebilir.Bazıgörevlerinihalksavunmagücüolaraktutabilir. Yani bir çözüme gitmek zor olmaz. Tabii bunları konuşmak erkendir.BenARGK’yisilahsızlandırmayadadağıtmadiyehiçbir kelime sarfetmedim. Siyasi yöntemi daha fazla öne çıkarmak için silahlarınsusabileceğinisöyledim. – PKK siyasi çözüme ulaşmayı somut olarak nasıl planlıyor? – Federalbirmeclisvehükümetdüşünülebilir.Ordununyeniden düzenlenmesidüşünülebilir.YineKürdistan’ınkendisinisavunması düşünülebilir.Bukonulardadikkatedilecekenönemliunsurinsan varlığını garantiye alma, özgür gelişmeyi sağlayabilme. Ve bunu sağlamgüvencelerebağlayabilme. – Türk hükümeti sizinle “off the record” bir anlaşmaya girmeyi hiç denedi mi? – Hayır.Hiçbirteklifgelmedi. – Sizce Talabani çok sert biçimde karşınızdayken, arabuluculuğun mimarlığına nasıl ulaştı? – Bazınedenlerivar.ÖzellikleTürkiyeileIrakarasındagelişen ilişkidüzeyleri.YinebuaradaBarzani’yeverilenağırlık,kendisinin zay ıf bir kon umd a olm as ı, ayr ıc a ulusl ar ar as ı kam uo y und a da PKK’nin 1992’de tasfiye edilemeyeceğini anlamış olmasıdır. Büyükbirihtimalle,bencebazıdevletlerdenböylebiryaklaşımındaha olgun olduğu biçiminde mesajlar almıştır. Bu nedenle sıcak bakıyor. – Toplantıda Özal ve Demirel’in tutumlarını eleştirdiniz. Onların topu sürekli Kürt kimliği taşıyan kişilere attığını söylediniz. Şimdi siz topu onlara attınız, ne düşünüyorsunuz? – Bana mütevazi bir görev düşüyordu. Kendileri biraz anlayışlı olsunlar, beni ciddiye alsınlar. Zor duruma düşürmek istemiyorum onları. Fakat boş bulunup üzerimize gelirlerse... Kendileri kadar Türkiye’yiyaşanırhalegetirmekistedik.Enazkendilerikadarkardeşhalklarıyakınlaştırmakistedik.Bunuanlamadıonlar.Cesaretleriyok.Bırakınanlaşmayı,çoksıkışmışlardı.İnanırmısınız,onların 32

adınaüzülüyoruz.Birpolitikacıkendinibuhalegetirirmi?Böyesinedar,böylesinepolitikaüretemezdurumasokarmı?Nasıltahammüledebiliyorlar?Keşkebirazyardımcıolabilseydimonlara. – Elinize hiç silah almadığınızı söylüyorsunuz. Bunu Türkiye’ye döndüğünüzde yargılanmamak için mi vurguluyorsunuz? – Bu konuda bana büyük bir zulüm yapıldığını düşünüyorum. Sorunubukadartehlikelinoktayagetirenbenimkölehalkımlakarşı tarafınherşeyiaskeriyöntemlezorbacaçözümlemeyekalkmasıdır. Birazhalkımızı,birazdasiyasiyapıyı,meclisüyelerinisuçlugörüyorumveyargılamagereğiduyuyorum.Bukonudamüsterihim.Bir halkınkendinibukadarköleleştirmesihiçbirgerekçekabuletmez. Vebirhalküzerindehiçbirgerekçeilebukadarbaskıuygulanamaz. Suçluyorumtümbunları. – Karşımıza sivil çıkmanız son derece radikal bir değişim değil mi? – Tamtersinebubiryanılgınınaşılması.Öcalan’ınkendisisizin gördüğünüzden çok farklı. Benim kadar yaşam üstünde duran, yaşamın incelikleri ve ayrıntıları ile ilgilenen çok az. Benim yanıma gelenlerenkazgibidir.Umudunuveherşeyiniyitirmiştir. – Kamplarınızda hayat çok, zor. Özellikle Türkiye içindekiler de. Siz bu kamplarda yaşamaya ne kadar dayanabilirdiniz? – Bu insanlarımızın gerçekten bir kahramanlığıdır. Bu şartlara dayanmak Vietnam’da bile görülmemiştir. Benim dayanma gücüm onlarındayanmagücünüifadeediyor. – Siyasi dayanma gücünden çok inanılmaz derecede zor olan fiziki şartlardan sözediyorum... – Bu güçlükler gerçekten hayranlık uyandırıyor. İnsanlar orada çokzorluklarçekiyorlar,ekmekkırıntılarıileaylarıçıkardık.Bubenim için büyük bir mekanizma sonucu başarılmış bir yaşamdı. O yaşamınkurucusuyum. – Çocukları seviyor musunuz? – Çocuklaraolansevgimbirçoklarındandeğişiktir.Sonröportajımda bir değerlendirme vardı. Çocuklara ihanet etmeyen kişiyim. Çocukların sevgisini şöyle açıklayabilirim: Çocukların duygu ve düşüncelerineihanetetmeden,inkaretmedenbuinsanlara,butoplumakabulettirmekonlaraçokbağlıyım. 33


– Çocuğunuz var mı? – Birazküçümseyicibuluyorumkendiaçımdan.Şöylebirdüşüncemvar:Halkınarasındabukadarçokçocuğugörünce,bunlarınbir dünyasının olmadığını düşününce çok duyarlanıyorum. Baştan beri düşündüğümbuzordurumdakiçocuklarabirdünyanasılkurulur? – O halde kendi çocuğunuz olmasını tercih etmediniz. – Budüşüncembenizorladı.İlgiduyamıyorumbukonuya.Ama diğerçocuklarınmutlakabirgeleceğiolmasıgerektiğivebunusağlamayananavebabalarçoksuçluolduklarıiçinde,bazıyaklaşımlarımvarbukonuda.Tüminsanlıksuçludur. Çocuklarını çok sevdiklerini söylerler ama ben onları çoğu zamansaygısızbuluyorum,çocuklarınakarşı.YalnızcaTürkhalkıdeğil,tümdünyasuçlubukonuda.Çocuklaravekadınlarakarşıyapılanlarakarşıyım.Suçlubuluyorumerkekleri?Çocuklarıçoksevdiklerinisöylüyorlaramabençoksaygısızcabuluyorumdavranışlarını. Çocuklarını sevenler çocukları için böyle bir dünyayı kabul etmemeliler.Böyletipşeylerkadınlariçindegeçerlidir. – Bu aşamadan sonra nasıl yaşacaksınız? Komutan Öcalan olarak olmasa gerek herhalde? – Şüphesizalışmışolduğumyaşamdandeğişikbiryaşamageçeceğim.Bubenizorlayabilir.Fakatkendipozisyonumuilişkilerinyıkılmasıkadar,yenidendüzenlenmesinedeverebilirim.Yenidendüzenleme çok çekici bir çalışmadır ve sanıyorum kendimi hızlı bir şekildeadapteedebilirim.Yıktığımkadaryapmayadatutkunum. – Öcalan’ın ne tür insani yönleri var? – Ben Türkiye’yi sevmiştim. Ankara’da bulundum 1970’lerde, ilgiduymuştumvekendimivermeyehazırdım.Fakatgittikçedaralan dünya ve hiç beklemediğimiz gelişmeler bizi oradan koparttı. ŞimdibenimdönüşümbirazdaTürkiye’nindönüşümünebağlı.Bunudevamlıvereceğim.Dönüşümdehesapsoracaklarımvar,kendilerinekarşıgörevlerimiyerinegetireceklerimvar.Biznenankörüz, ne de haksızlıklara boyun eğecek durumdayız. Görüyorsunuz Türkiye’ninsorunlarıileçokilgiliyim.Bununsonuçlarıdayansıyacaktır.Türkiyebukonudakendinihazırlamalıdır.Bendeğil.Şimdibirazhissediyorlaramabenbunuonlaradahafazlahissettireceğim. 34

– Bütün bu yaptıklarınız, ortaya koymak istediğiniz tablo çok mu ütopik? – Hayır,ütopikolmaktanziyade,böylegünlerinyakalanmasıhepimizinözlediğibirşey.Benzatenogünleringelmesiiçinyoksulca birçabayagiriştim.Eskigünlerinözüzedelenmesindiyebueylemleridüzenledim.Buçocuklarınbaşınabunlargetirilmemelidediğim içinbunlaragiriştim.Vehaladasözümünpeşindeyim.

35


ARGK Eyalet Komutanları ile 14 Nisan 1993 tarihinde yapılan telsiz konuşmaları:

EN YOĞUN VE EN SONUÇ ALICI BİR DÖNEMİN İÇİNDE BULUNUYORUZ “Ateşkesgündemitamamenyakalayabilmeve onulehtegötürebilmeniniyibirbaşlangıcıoldu. Yanibirnevisiyasihamleadımıydı.Düşmanın beklemediğivehazırlıklıolmadığıbir yaklaşımtarzıydı.”

“Amaçlar için gerekirse 40 yıl da olsa dağda durmayı göze alabileceğiz.” 36

Sizlerle,ortayaçıkansonsiyasalgelişmelerveiçindeyaşadığınız somutgerçeklerışığındaönümüzdekidönemeilişkinuygunadımlarınnasılatılabileceğinideğerlendireceğiz.Bazılarınızın–DeryaAnduk* ve Derya Sor'un– görüşleri gelmiştir ve benzer görüşlerdir. Önceliklemevcutgelişmelerikısacadeğerlendirebiliriz. Ortaya çıkan durum, tamamen inisiyatif altında siyasi gelişmeleri lehimize çevirebileceğimiz bir durumdur. Gündemi tamamen yakalayabilmeveonulehtegötürebilmeniniyibirbaşlangıcıoldu. Yanibirnevisiyasihamleadımıydı.Düşmanınbeklemediğivehazırlıklı olmadığı bir yaklaşım tarzıydı. Dolayısıyla inisiyatif bizdeyd i. Diğ er güçl erl e ulusl ar ar as ı yakl aş ıml ar ı da etk il ey er ek, mevcut durumu az çok lehimize çevirebildik. Ve halen de bu temelderolünüoynuyor. San ıy or um ask er i açıd an da rah atl at ıc ı bir dur um a yol açmışt ır. E ğer der ind en kavr an ır ve çal ışm al ar a doğr u yakl aş ım göster ilirs e,açıkkibir azdah arahatnef esalar akord ulaşmaişi*:Eyaletkomutanlıklarınınrumuzları. 37


ni ilerletme imkanını vermiştir. Kaldı ki, etkili bir sav unmay ı dazateniçer iyor.Aktifbirsavunmaherzamanmümkündürve hiçbirkoş ulabağlanamaz.Hiçkims edebunubaşk atürlüanlayamaz.Dolayıs ıylaazkayıplıeylemimk anıdabudönemindiğerbirson ucuoluyor.Özellikleordulaşmanıneğitimveörg ütlenm e olan akl ar ı old ukç a art ıy or. Tab ii anl am ay a bağl ıd ır bu. Geçmiştegör üld üğügibi,sür eçler ehakk ıver ilmezs eolanaklar boş adaçıkartılabilir.Mes ele,fırs atveolanağıiyideğerlendirmekteyatar. Ulusalveuluslararasıkamuoyununçokduyarlıolmasıveyeni gelişmeleringündemibütünüyleişgaletmesi,sanıyorumbazıyeni taleplere yol açıyor. Anlaşıldığı kadarıyla bu talepler, siyasi ortamabirazdahagelişmeşansınınverdirilmesi,özelliklehalkın hem siyasi ve hem de gerekirse savaşa kendi iradesiyle çekilme anlamındaaskeriolarakkendinibirazdahahazırlayabilmesibiçimindeoluyor.Yinediplomatiksahanınrolünüoynayabilmesiiçin biraz daha zamana ihtiyaç duyuluyor. Mevcut pratiği biraz daha iyi görmek, bu temelde yeni bazı politika ve kararlar oluşturup hayatageçirmekbirazdahazamanistiyor.KöşeyesıkışanvenefesalamazdurumagetirilenTCpolitikasınakarşıtavırlarındaha açıksergilenmesininancakböyleolacağısöyleniyor.Vegelişmeninbuyöndeveistenilentarzdaolduğubiliniyor.Bu,Türkiyekamuoyu için de böyledir. Demokratik çözüme inanan kesimin biraznefesaldığı,buyolunonlariçindebirgelişmefırsatıyarattığıgörülüyor.Basınilkdefabukonudabirazdahabağımsızyaklaşım gücü gösteriyor. Öyle anlaşılıyor ki, bu sürecin derinleştirilmesiönemtaşıyor. Ayr ıca, böyle bir adım atarken, başlangıçta biz de karş ı taraft an fazl a bir şey bekl em iy ord uk. Karş ı tar af ın değ il ama, çok say ıd a güc ün kon um un u etk il em ey i e sas alıy ord uk. Bu amaca tamamen ulaş ılmıştır. Zaten kendi durumumuz da aktif bir sav unm ay ı ve bu arad a mevc ut güc ün eğit im ve örg ütl enmes inidüzenlemeyigereklikılmaktaydı.Buadımınbunafırs at tanımas ıamaçlandıki,buamacadaulaş ılıy or.Yin ekarş ıtaraf dah a etkili oper asy onlar geliştirmeyi, özellikle Newroz katlia- 38

mıylakitleler isindirmeyihes aplıyord uvebelk idebuadımolmas aydı bunu daha fazla elde edebilirdi. Bu da önemli ölçüd e önlenmiştir. Dolay ıs ıyla atılan adım, umulan ın da ötes inde bir gelişmeortay açıkartmıştır.

“Dönem ordulaşmaya muazzam fırsat veriyor” Şimdibuadımınasılderinleştireceğiz?Sorunburadadır.Anlaşıldığıkadarıylayaklaşımlarınız,bazışartlarlabusürecidahadailerletmebiçimindeoluyor.Bizdedehakimolananlayışbu.Fakatburada iki yanlıştan uzak durmak gerekiyor. Bunlardan birisi, taktik manevra imkanına başvurmadan düz bir saldırı anlayışı içinde olmak veya her koşul altında gücü tüketinceye kadar kullanmaktır. Bu,darbiraskeriyaklaşımdır.Buyaklaşımdoğruolmadığıgibi,bu kadar fazla güç, yer ve olanak da yoktur. Böyle bir anlayış içinde olanların gücü doğru kullanamadığı ve geliştiremediği ortadadır. Zaten bu kendiliğindenliğin farklı bir biçimi oluyor ki, bunun da gelişme sağlaması mümkün değildir. Bu savaşı geliştirememe, düzenleyememeveçokağırkayıplarayolaçmaolayı,bazısorumsuz kişiliklerin ortaya çıkardığı bir durumdur. Böyle bir savaş tarzına bundansonramüsaadeedilmeyeceğiaçıktırvebunubiliyoruz.Zor belaoluşturduğumuzgücünbuhalegetirilmesininaslakabuledilemeyeceğinikışsüreciboyuncaoldukçaaçığaçıkardık.Güçtenhabersiz, gücün hazırlanmasından habersiz ve sadece üzerine oturup gücü tüketme makinası gibi işleyen bazı zihniyetler, kişilikler var. Bukişiliklerinvebutarzınelinegücübırakmak,ordulaşmayıbırakmak demek, tasfiyeyle sonuçlandırmak demektir. Bu, artık bizde yaşamhakkıbulmamasıgerekenbiryaklaşımoluyor.Aslındaburadaciddibirsavaşçılıkdayoktur,doğrubirhedefplanlamasıvehedefegerçekçiyaklaşımdayoktur;sadecezorbelabirarayagetirdiğimizgücüucuzcaharcamakvardır.Buanlayışaartıkordulaşmada yervermekdiyebirdurumsözkonusuolamaz. İkinci yanlış anlayış, (ki birincisiyle bağlantılıdır ve onun diğer biryüzüdür),böylesinedönemlerdedahilbütündönemleriucuzbir beklenti,tembellik,laçkalıkveçürümebiçimindedeğerlendirmek39


tir.Eylemveyaşamanlayışınekadarucuzsa,böylesidönemleride öyle ucuz değerlendirir. Çok sıkı bir eğitim ve inşa süreci olması gerekenbirdönemi,laçkalık,yozlukveçürümedöneminedönüştürür.Gücüdağıtırveasgariordulaşmagörevlerinebileyaklaşamaz. Yaniböylesisüreçleriçokkötükullanır.Sağliberaldediyemeyeceğimiz bir tasfiyecilik biçiminde değerlendirir. Bu anlayış da bolca görülmüştürveyalnızbudönemdedeğil,herdönemdeortayaçıkmıştır. Özellikle hamle dönemlerinde bu yaklaşım hayli zarar vermiştir. Bu yaklaşım, gücü başına bir bela gibi görür; kendisine lazım olacak bir güçle kendi yaşamını, kişiliğini doyurmaya çalışır. Buanlayışadaepeyyüklenilmişvebukışsüreciboyuncayapılan yargılamalarlaartıkbunlarınyaşatılamayacağıkesinleşmiştir. Dediğim gibi, bu anlayışlar, dönemi derinliğine değerlendirmek şuradakalsın;ucuz,yüzeyselvesorumsuzyaklaşarakverimsizliğe dönüştürebilirler.Hiçşüphesizordulaşmasıcaksavaşımiçindegelişir. Bu, tartışma götürmez bir gerçektir. Fakat nefes almanın daha olanaklıolduğubirdönemdedeordulaşmanınçokbüyükbirhızla geliştirileceğiaçıktır.Kaldıkisıcaksavaşımonunbirdenemebiçimidir. Ondan öncesi ise eğitim ve örgütlemedir. Dolayısıyla böyle birdönem,ordulaşmayamuazzamfırsatveriyor.Nitelikvenicelik olarak gelişmesinde önemli bir fırsattır. Bu konuda koşullar biraz daidealhalegelmiştir.Belkiçokyoğunbirsavaşçılıkyaşanmayabilir.Zatenbunanekadargerekolduğuveimkanlarımızınnekadar elverdiğiayrıbirmeseledir.Fakatbununbileolabilmesi,çokiyigeliştirilmişbirorduinşasıylamümkündür.Orduinşasınınbizdesınırlıgeliştiğigözönünegetirildiğinde,halenbukonudayapılacakçok işinolduğuanlaşılır.Ordulaşmanınyetkinleştirilmesivesavaşahazır bir duruma getirilmesi büyük bir anlama sahiptir. Bizde birçok alanlardabununnekadarsağlandığı,hertürlüsavaşaelverecekniceliğeveniteliğenekadarulaşıldığı,sorulmayadeğerbirhusustur. Mevcut olanaklar ne kadar değerlendirilmiştir, mevzilenme ne kadaroturtulmuştur?Sanıyorumhalenbununyoğunçabasıyaşanıyor. Şubirgerçek:Enyoğunveensonuçalıcıbirdöneminiçindebulunuyoruz. Bunun dayandığı diğer bir zemin de siyasal zemindir. Psikolojik savaşın son bir-iki yıldır ne kadar tahripkar davrandığı 40

vekitleyipasifizeetmekiçinmüthişçalıştığıbiliniyor.Busiyasizemini canlandırmak ve tekrar gelişim rayına sokmak, ordulaşmada büyükönemtaşır.Bukonudabazıgörevlerzamanındayerinegetirilmemişti ve aslında siyasi ordulaşma oldukça darbe de yemişti. Halkınsiyasiordulaşmasıoldukçailerlemişolmasınarağmen,yetmeyen örgütlenme ve ilişkiler halkı sahipsiz bırakmıştı. Ve bu da birkorkuya,pasifikasyonayolaçmıştı.Şimdibunundaaşılmasıgerekiyorveböylesibirdönembunuaştırmadayardımcıolabilir.Yani iyideğerlendirmekgerekiyor.Bukonudagerillanıntamsağlayamadığı bir gelişme söz konusu. Kitlesel gelişmeye gözkulak olmak, korumak, örgütlemek, karşılıklı olarak gelişmek açısından önemlidir.Sanıyorumbununiçindeiyibirdönemdir.Tabiidiğerfaaliyetlerdederinliğineelealınıyor.Birdönemeçtenbahsediyoruz;diplomatikalanartıkişiniçinegirmiştirveartıkonuçeşitlialanlardadeğerlendireceğiz.Yinebirlik-ittifakgelişmelerideköklübirdönemeciniçinesokulmuştur;budageliştirilecektir.Bütünbunlarhareketinöncülüğündeyapıldığıiçin,nekadarçevretoplanırsahareketo kadargenişbirsiyasaldiplomatiksahayadayanır.Kibuda,savaşın sonuçlarınıdahaçoklehimizeçevirirvedahadabaşarılıkılar. Türkiye'ninresmiçevreleri,orduolsunsiyasiçevrelerolsun,her ne kadar “duymadık, görmedik” diyorlarsa da, dolaylı yoldan mesajları sürekli vermeye çalışıyorlar. Kendi aralarında yoğun olarak tartışıyorlar.Vemevcutgelişmebirikiliğeyolaçtığıdagörülüyor. Bilmemiçoperasyonlarıdurdurma,genelaf,demokratikortamıdahadageliştirme,olağanüstühalimümkünsekaldırmagibibirtakım değerlendirmeleryapılıyor.Hiçşüphesiz,bununlamevcutsıkışıklığı aşmak istiyorlar; yoksa iyi niyetten kaynaklanmıyor ve gerçek birçözümistedikleriiçindeğil.Tabiionlardataktikgeliştirmeihtiyacındadırlar.Butaktiklerhernekadaronlarındurumlarınıkolaylaştırmayayöneliksede,iyikarşılıkverilirsebizedekolaylıksağlayabilirvesiyasiçözümolanaklarınıgeliştirebilir.Şimdibunudaha iyigörmekmümkündür.Siyasiçözümünkamuoyunadamalolması,mevcutpolitikasızlığınsonunugetirebilir.Artıkordununkörşiddetiinandırıcıolmuyor.Yinehükümetinpolitikasızlığıtepkitopluyor.Budurumvesiyasiçözümimkanıkamuoyunadamalolunca, 41


adamlarbazıadımlaratmakzorundadırlar.Bütüniçvedışkamuoyu ileuzunsürekarşıkarşıyagelemezler;bunadayanamazlar.Dolaylı da olsa bizim yol açtığımız önemli bir sonuçtur. Bunlar çıkış yapmayaçalışırken,oldukçatavizvermekzorundadırlar.Bunlarıdaiyi görmek gerekir ve buna gelişme şansı verdirmek doğru bir yaklaşımdır.Tabiieğersağanlaşılmazveüzerinereformistçeyatılmazsa, gelişmelerehizmetedebilir. Bu temelde yoğun bir süreç yaşanıyor ve önümüzdeki süreç bu konudahayatibirroloynayacağabenziyor.Hembizimüzerimizdekiistemler,hemdekarşıtarafüzerindekibaskılar,busürecindaha daderinleştirilerekyürütülmesigerektiğivebununsağlıklıolacağı biçimindedir.Karşıtarafnekadartutarlıveamaçlarındadürüstolmazsada,ağırbaskılaronabazıadımlarattırabilir.Veonlarıböyle bir siyasi görüşmeye, siyasi yönteme ağırlık vermeye zorlayabilir. Mevcutsinyallerbirazbununmümkünolabileceğinidegösteriyor. İradeleridışındadaolsabuböyledir.Tabiiistedikleribudeğildi,fakatdediğimgibi,birdünyaile,büyükbirkamuoyuyladauzunsüre karşı karşıya gelemezler. Demek ki, biz bu süreci, bu çerçevede akıllıdeğerlendirirsek,haklıpolitikamızdahadasonuçalabilir. Tabiibununsüresinikestirmekdeönemlidir.Busürecinekadar sürdüreceğiz?Bukonudabizeulaşanyaklaşımlarınızdeğişiktir;bazılarınız kısa bir süreyi, bazılarınız da gelişmelerin doğal seyrine bırakmayıuygungörüyor.Sürekonusundadahemenşunusöyleyeyim:Busürebirşeyyapmamasüresideğil,tamtersinesiyasiveaskeri ordulaşmada dev bir hamle süresidir. Hiç kimse bunu yanlış anlamasınve“hiçsilahpatlamayacak,iştefaaliyetlerdebirrahatlamaveişlerinüzerinerahatlıklaoturmadönemidir”gibideğerlendirmesin.Tamtersine,hiçbirdönemlekıyaslanmayacakkadarbirçalışmadönemidir.Busürecinbizeilişkinenönemliyönüşudur:Geçenseneyaşananveoldukçakayıplaradayolaçanvebirazdafazla planlıolmayanbazısaldırıbiçimlerivardı,şimdiosaldırıbiçimleriniikinciplanabırakıyoruzveöylesaldırıyapmayacağız.Kaldıki, buateşkesadıaltındakisüreçolmasaydıdabizotürsaldırılaryapmayacaktık.Çünkü,geçenyılbilebusaldırıtürünüoldukçaeleştirmiştik.Yolaçtığıkayıplargözönünegetirildiğinde,butipsaldırıla42

rınkaldırılamayacağıvebubiçimiylegötürülemeyeceğiaçıktır.Bunuyapanlarınaslındasağcılıklarınıgizlemekiçinyaptıklarınışimdi daha iyi anlıyoruz. Yani o bazı saldırı biçimleri bizim savaş tarzımızdeğildi.Onu,busüreçolsadaolmasadaobiçimiyleyapmayacaktık.Şimdibunubirazdahabelirginbirtaktikhalinegetiriyoruz. Bunundışındakitaktiksavaşımımızısürdürüyoruz. Örneğin,sivilişbirlikçiyapıüzerindekibaskılarımıztabiikidevam edecektir. Bu süreçte olsun başka süreçte olsun, her zaman toplum üzerindeki siyasal denetime, onun örgütlenmesine ve bazı hedefleringötürülmesinedevamedilir.Zatenşöylebazıkoşullarda ileri süreceğiz: Mesela, onların sivil kitleye veya gerillaya yönelik saldırı hamleleri geliştikçe, buna iki misliyle karşılık verilecektir. Adamyakalamayaçalışıyor,tabiikişehirdekiyurtseverdekendini koruyacaktır.Yakalanmamakiçinmeşrusavunmahakkınıkullanacaktır.Korucuonuvurmayaçalışırken,tabiikiovuracaktır.Ajanişbirlikçi, yurtseverin peşindeyken, o da onların peşini bırakmayacaktır. Yani sadece gerilla üzerindeki değil, sivil halk üzerindeki baskıveoperasyonlardevamettikçe,bizimdeeylemlerimiztabiiki devam edecektir. Bu, önceden de böyleydi, şimdi de böyledir ve bundan sonra da böyle olacaktır. Yani hiç kimse bu yaklaşımları başka türlü anlamasın ve “ateşkestir, işte onun için eylem yapmadık”diyekendinialdatmasın.Şehirlerdedeişkenceveoperasyonlar devamettikçe,bizimeylemlerimizdedevamedecektir.Tabiienuygunbirbiçimdevedahaazkayıpla. Onlar gerilla üzerine de artan baskı ve operasyonlarla geldiklerinde,gerilladabununönlemleriniçokyönlüalacakvehattatehlikeli operasyonlarını önceden haber alıp bunları boşa çıkarmanın bütün eylem biçimlerini deneyecektir. Adam imhayı planlıyor ve genelbirsaldırıgeliştiriyor;bunaherdüzeydekarşılıkvermekher zamangereklivemümkündür.Bundanöncedemümkündü,bundan sonradamümkündür.Yanibunundayanlışanlaşılmamasıgerekir. Dikkatedilirse,buyaklaşımdoğrutaktiklerindevreyesokulmasına açıklıkgetiriyor.Düşmanınböylesaldırıkollarırahatlıklagörülebilir;bunlarzatenaçıktırvebazıyerlerdedevameder.Devamettimi, ozamanoradahertürlüeylemyürütülür.Bununda,dediğimgibi, 43


dahaderlitopluvedahaplanlıbirtaktikhamleyeimkanhazırladığı açıktır.Yanibudönemdesakındığımıztekhusus,aslındabusüreç olmasaydıdasakınacağımız,gücümüzüçokkötükullanmak,hiçbir tedbir almadan ve saldırı adı altında zor bela hazırladığımız gücü sorumsuzca kullanmaktır. Yani savaştırma adı altında gücü bitirmektir.Bututumaartıkkesinliklesonveriyoruz.Yineyerinegetirilemeyeneğitimveörgütlemegörevlerivar.Bunadasonveriyorve bugörevlerinmutlakbaşarısınıesasalıyoruz. Görülüyor ki, süreç ister uzasın ister uzamasın, bu, taktiklerde ciddibirdeğişiklikanlamınagelmiyor.Tamtersine,doğrutaktikleri esasalmaveyürütmeşansınıoldukçanetbirşekildesunuyor.Gerçektenorduvesavaşolayınataktiklerdahilinderoloynatmakisteyenlerinoldukçaişleyebilecekleribiryaklaşımoluyor.Böyleolunca, “bu süre ne kadar uzar, bizde sıkıntı yaratır mı, yaratmaz mı” sorularıfazlaanlamlıdeğildir.Önemliolantaktiğindüzenlenmesidir,yinesiyasalgelişmenin(tabiigerillanınhedefidesiyasalgelişmedir) önünün açık tutulmasıdır, yine ordulaşmanın yetkinleştirilmesidir, nicel ve nitel büyümesinin sağlanmasıdır. Ağırlıklı olarak savunma dönemindeyiz; savunma döneminin aktif politikalarına açıklıkkazandırılmasıdır,bupolitikalarıilkdefaderlitopluhayata geçirmedir, siyasi hedeflerin üzerine gitmedir, askeri hedeflerin de büyükbirkısmınınüzerinegitmedir.Buşehirdedeböyledir,kırsal alandadaböyledir.Hemenşunubelirteyim;gücümüzoldudiyebunuyarıyarıyakırdıracakbirsaldırıyagirişemeyiz.Geçmişyıllarda birazböyleyapıldı,amabuyanlıştıveönemliorandataktikdışılıktı. Son aşaması da olsa stratejik savunma dönemini yaşadığımız bellidirvebununtaktiklerindenbahsediyoruz.Hiçşüphesizbunun içinehareketlisavaşlardagirer,amaağırlıklıyönüböyledir.Gerçek dışıdurumlarakendimizidüşürmeninanlamıyoktur. Bütün bunlar göz önüne getirildiğinde görülüyor ki, bu sürenin uzatılıpuzatılmamasıokadarönemlideğildir.Önemliolanmevcut inisiyatifin elimizde olması ve bunu istediğimiz gibi kullanmaktır. Evetbusağlanmıştırvebundansonrasıiçindesağlamayaçalışıyoruz.Benözüböylebelirtiyorum.Yaniillebirsüredenbahsedilecekse,mevcutkonjonktürgözönünegetirilerekböylesürelersöylene44

bilirvebudasemboliktir.Bazıarkadaşlarınendişelerivarveonlara açıklık getirmek için söylüyorum bunları. Süreci biraz derinleştirmekvegelişmelereivmekazandırmakiçinbazıtarihlerbelirlenebilir... Bu süreci de böyle sembolik bir biçimde değerlendirebiliriz. Özellikle karşı tarafın durumunu göz önüne getirerek bunu söylüyorum.Dahaiyibirtaktikderinliksağlayabilmekaçısındanbelirtilebilir.Kısacadurumuböyledeğerlendiriyorum.Sanıyorumanlayabildiniz.

“Gücü körce kullanma yaklaşımı affedilmezdir” Şimdikısacasizlerindegörüşlerinialmayaçalışacağız.Yaniobjektif bir durum değerlendirmesine sizler de katkıda bulunabilirsiniz. Somut gerçeği yaşadığınız için görüşleriniz önemlidir. Bunları almaya ve ortak sonuca varmaya çalışacağız. Önce Derya Zağros’tanbaşlayabiliriz.Zagros,sizdediklerimizianladınızmı? Derya Zağros: Evet, anlaşıldı Başkanım. Selamlar, saygılar. Belirtilenleri biz dinledik ve bu konuda ekleyebileceğimiz fazla bir şey yok. Ön ce lik le, ko nu ya ha kim ol ma sı açı sın dan Par ti Önderliği'nin sürece daha iyi yön verebileceği inancındayız. Fakat bu süreci özellikle bizlerin, güçlerin başında bulunan arkadaşların iyi değerlendirmesi çok önemlidir. Şimdi düşmanın taktiği şöyle olabilir: Gücü belli bir süre atıl bırakmak ve ardından geniş bir yönelime geçmek. Bu konuda kaygımız vardır. Düşmanın böyle bir hazırlığı büyük bir ihtimaldir bizce. Dolayısıyla bu politik gelişmeler ve kazanımlar esas alınarak, gücümüzü tedbirli bir biçimde yerleştirmek ve hazırlamak, savaşın her safhası için hazır tutmak ve özellikle de ordulaşmayı derinleştirmek gerekir. Sürecin böyle daha kazançlı değerlendirilebileceği inancındayız. Kendi alanımızda buna ağırlık vereceğiz. Başka pozitif olarak ekleyeceğimiz yeni bir şey yoktur. – Gücünüzü daha da düzenleme ve sağlamlaştırma için sanırım daha elverişli bir ortama yol açıyor. Zaten sizin alandaki güçlerin ordulaşmaya biraz uzak yaklaşımları var. Uzun süredir ne savaşı 45


yürütebiliyorlar ve ne de ordulaşmayı geliştirebiliyorlar. Yıllardır buanlayışyaşanıyor.Busüreç,bunuaşmadabirfırsatolarakdeğerlendirilebilir.Yanibukonudaeleştirilerveyargılamalaryapılmıştır. Gücünbaşındakilerinyıllarcaasgaribireğitimbileyapmamalarıve dörtbir taraftan halkımızın da her şeyini ortaya koyarak zor bela orayabiriktirdiğimizgüçüzerindeböyleyatmaları,çokacımasızbir biçimdecezalandırılacakbirdurumdur.Benbunuzatenbütünalanlarasöyleyeceğim.Bizgecegündüzböyleolanakgeliştireceğizve insan hazırlayacağız, orada ise boşa çıkartılacak ve üzerine yatılacak;bunuyapanınyerlebiredileceğiaçıktır.Artıkbunugözetmektensorumlusunuz.Sıradanbirgüçeğitimi,düzenlemesi,mevzilendirmesiyok,fakatkörcekullanmavar;bu,çokgörülenfakataffedilmezolanbiryaklaşımdır.Hepinizinenbüyükkusuru,bututum sahiplerine zamanında gereken tavrı aldıramayışınız oldu. Komuta bu konuda adeta çanak tuttu. Böyle sahte komutanlıklar epeyce oluştu.Şimdibudönemideböylekullanmalarıkesinliklekabuledilemez.Bununhertürlütedbirigayettabiialınacak.Yanigücüçok etkilibirsavaşgücühalinegetirmekvegerçekbirgerillaordusunu kurmakgerekir.Bundaherkesinrolünüveişleviniiyibilmesigerekir.Sıradansavaşçıdanmangakomutanınaveenüstdüzeyekadar herkesinrolünedir,işlevinedir,yirmidörtsaatgörevinenasılbağlıdır? Hiç olmazsa bu dönemde böyle bir yapıyı yaratmak gerekir. Belki çeşitli yetersizlikler ve zorluklardan ötürü geçen dönemler buna imkan vermiyordu ama, şimdi imkanlar bunun için oldukça yeterlidir.İnsaniradesininençoksonuçalacağıbirgelişmeaşaması içerisindeyiz. Kendi alanınıza, yalnız askeri ordulaşma ve hakimiyetdeğil,siyasiordulaşmavehakimiyetdesondereceyetkinoturtulabilir.Amageçmişinbazıyanlışanlayışlarınıesasalıp“kendimizidahadasağlamaalabiliriz”demekde,sonunugetirmekdemektir. Bugerçeklerinözenleanlaşılmasıgerekiyor. Yinehertürlüeylemliliksözkonusu.Alanınbelkiyüzdeseksenindehemaskeri,hemsiyasiiktidaroturtulacak.Yanibirnevi devletleşmedurumunagörekendimiziayarlayacağız.Benhepinize söylüyorum: Partinin hazır güçleri üzerine iktidar olmak herhalde iyi bir iktidar olma özelliği değildir. Biz iktidarı düşmana 46

karşı,yinemevcutgericiliğekarşıoturturuz.Askeriiktidarda,siyasiiktidarda,ülkevehalkzeminiüzerindedüşmanakarşıyürütülür. İktidar olmak isteyenler kendilerini bu temelde kanıtlayacakl ard ır. Yoks a haz ır güc ün üzer in e böyl e kom ut an ağal ıkl ar ı kurmak, bunu böyle köylü kurnazlığıyla ve küçük-burjuva kurnazlığıylaişgaletmek,kimseninfazlacesaretedeceğibirdurum değildir.Kimolursaolsun,yapıiçindekendiniyaşatacakyerarayışıiçindeolmakbuaşamadakabuledilemeyecekbirdurumdur. Yaniherkeseyararlıbiryervermekveişgördürmekbudönemin ruhudur,özüdür.Herkesiçinyapacakişdeçoktur.Yarı-devletolmaktanbahsediyoruz,hemaskeri,hemsiyasiolarakbirhükümet gücügibiolmaktanbahsediyoruz.Kendinegüvenenlerbununher türlüeyleminiyaparlar.Yaniaskerieylemdedahil,onunhertürlü düzenlenişine ve yeterli hale getirilişine kendilerini verirler. Şimdi bu konular oldukça somuttur. Hiç kimse, mevcut ortama kendi pasifizmini, sekterliğini, sağcılığını dayatmasın ve bu tür şeyleriörtbasetmesin. Zaten yaptığınız düzenlemeler var. Son gönderdiğiniz raporları okuyamadık,bizeulaştıamaaçamadık.Sanıyorumbusöylenenhususlar anlaşılırdır. Bu temelde güç düzenlemesi, güç büyütülmesi, güçyerleştirilmesiveyönetimibaşarıylayürüyor.Bilemem,bukonudaciddibirengelvarmı? Derya Zağros: Şu aşamada ciddi bir engel yok. Zaten biz öncelikle önümüze koyduğumuz bu düzenleme faaliyetini hemen hemen bitirdik. Yani güçler, ulaşılması gereken bütün alanlara ulaşmışlardır. Ve şu anda bir alandaki güç dışında güçlerimizin hepsi hareketli durumdadır. Kısaca, gerekli çekidüzen artık verilmiştir. Dolayısıyla bu aşamada derinleştirme, pekiştirme, daha çok eğitim, yine her ihtimale karşı bazı hedefleri tespit etme, bu konuda hazırlıkları tamamlama gibi faaliyetler yürütüyoruz. Mevcut durumumuz budur ve ciddi bir engel yoktur. – Birazdahaalanıdeğerlendirmeyeçalışırız. Derya Anduk, sizin durumunuz nasıl, siz nasılsınız? Bu söylediklerimizianladınızmı? 47


Derya Anduk: İyi günler, selamlar, saygılar Başkanım. Belirtilenleri aldık. – Buyaklaşımanediyorsunuz?Sizindeğerlendirmeniziokumuştuk;herhaldebunabenzerşeylersöylüyorsunuz.Sizdekiyenigelişmenedir?Yeniperspektiflerdahasomutnasılçizilebilir? Derya Anduk: Başkanım, bu durumu geçen gün aramızda tartıştık. Tartışmanın genel bir özeti raporda yansıtıldı. Şu anda yaptığınız değerlendirme, bizim ulaşamadığımız bazı noktaları da aydınlatmıştır. Bizim açımızdan doyurucu olmuştur. Ortada gerçekten de üzerinde düşünülerek derinliğine ulaşılması gereken bir taktik vardır. Biz buna biraz yüzeysel baktık ve birçok yönünü de göremedik. Aslında düşman gibi biz de hazırlıksız yakalandık. Bir de böyle zamanında uyum sağlayamadık ve yeterince değerlendiremedik. Yani birçok yönüyle değerlendirmeye çalıştık ama, gerçekten bizim açımızdan yeni bir pratik gerektiriyordu ve bu anlamda yetersiz kalındı. Fakat bazı önemli hazırlıklar da değerlendirildi. Yoğun bir eğitim çalışması, yine teknik imkanların yaratılması ve güçlerin takviyesi gibi çalışmalarla süreç değerlendirilmiştir. Ortalama günde bir manga güç katılıyor. Böyle bir büyüme var. Bunların düzenlenmesi ve konferans kararlarının uygulaması yapılıyor. Düşmanın da bu süreci değerlendirme yönelimi var. Yani bu ateşkes durumundan yararlanarak kitleye oldukça yöneldiler, çok sayıda köy yaktılar ve oldukça baskı yaptılar. Geçmişte fazla hareket edemiyorlardı, bu ateşkes durumundan dolayı böyle hareketlilik oldukça gergin oldu. (...) Özellikle de ateşkesten yararlanarak daha fazla uyguladılar. Bu nedenle biz şunu düşündük; eğer ateşkes uzatılacaksa (ki yarar vardır), o zaman gerillaya, kendisiyle birlikte halkı savunma inisiyatifinin de verilmesi gerekecek. Çünkü gerilla birliklerinin yanıbaşında köyleri yakıyorlar; buna kayıt sız kal mak da, hem kit le açı sın dan, hem ge ril la açı sın dan olumsuz bir etki yaratıyor. – Anlaşıldı.Gayettabii,eğeraktifbirsavunmanıngerekleriniderinliğineanlamışolsaydınız,gerillayaveyahalkasaldırdığındakarşılıkvermehakkınızvardı.Hattadahaiyivehazırlıklıdarbelervur48

madıştalanmamıştı.Yetersizveyüzeyselanlayıştankaynaklanıyor sanırım.Birdebazıyetersizliklerkoşullarınzorluğundanilerigeliyorduki,şimdibunlarınönüaçılmıştır.Bizaçıklamayıyaparkenbu hususuaçıkçabelirteceğiz.Gerekhalkasaldırıvegereksegerillaya saldırıdurmazsa,ozamanenaktifbirbiçimdeveeskisindendaha başarılıbirtarzdakarşılıkverilecektir.Pasifbirsavunmahiçbirdönembizimtaktiğimizdeğildirvehiçbirgerekçeyledesavunulamaz. Bunu unutmamak gerekiyor. Sizin alanınıza ilişkin de bazı saptamaları daha sonra yapmaya çalışırız. Şimdilik kısaca görüşlerinizi almaklayetiniyoruz. ÇiyayeSipan,sizindurumunuznasıl,nasılsınız? Çiyayê Sipan: Selamlar, saygılar Başkanım. – Söylediklerimizianladınızmı? Çiyayê Sipan: Belirtilenleri anladık. Biz arkadaşlarla daha önce belli değerlendirmeler yapmıştık. Aynı kapsamda olmasa da, belli noktalara ulaşmıştık. Şimdi belirtilen düşünceleri daha derinliğine anlama ve uygulama çalışması içine gireceğiz. Yalnız bu duruma ek olarak şunu da belirtmek istiyoruz: Bu çetelerin fiili silah bırakma biçiminde bir yaklaşımları var. Bu sürede eğer onların da affedilebileceği belirtilirse, onların üzerinde de belli bir etkilenmeye yol açacaktır. Bunu belirtebiliriz. Önümüzdeki süreçte bizim çalışmalarımız, daha çok kitle örgütlenmesi, üslenme hazırlıkları, mevzilenme, mevzi sağlamlaştırma, belirtilen ordu düzenini oturtma olacaktır. Mevcut durumda bütün gücümüz eğitim ve yargılama süreçlerini tamamladı, böyle bir süreçten geçti. Tüm gücümüz hemen hemen hazır durumdadır. Şu anda yüzotuz kişilik bir arkadaş gücüyle belli düzenlemelere giriyoruz. Planlamalar dahilinde güçlerimizi uygun alanlara oturtmaya çalışacağız. Bizim açımızdan herhangi bir sorun yok. Yönetimlerde bazı değişiklikler yapıyoruz, bazı arkadaşların kendilerini vermeme durumlarından dolayı belli değişikliklere gidiyoruz. Bu yönlü bir çalışmamız var. Bunları belirtiyorum. – Zatenkorucularayönelikolarakpropagandadayapılabilir. San ıy or um Olağ an üst ü Hal in kald ır ılm as ıyl a birl ikt e onl ar ın 49


“Dağdan indirme ve af meselesi söz konusu olursa, başkalarının bazı yerlerden indirilmesi gerekiyor.” 50

varlıklarınasonverilecek.Yanikendileribirazdasırtüstübırakılıyor.Ateşkessüresiboyuncabuvurgulanır.“Silahlarınızıteslim edin. Hatta bize sığınabilirsiniz. Bize sığınırsanız affedilirsiniz. Silahları bırakın, devlet de artık bu sürece girmiştir. Silahlarıbırakmazsanızençokzarargörensizlerolursunuz”denilir. Bu temelde bir bildiri hazırlanır ve yeni bir yaklaşımla birlikteüzerinegidilir.Bu,diğerişbirlikçiçevreleridekapsayabilir ve işbirlikçiliklerine son verme biçiminde olur. Zaten Hizbullah için yapılmıştı. Bu süreç boyunca bunlar için de benzer bir şey yapılabilir ve bu daha etkili olabilir. Zaten diğer ittifak ilişkilerimizgeliştiriliyor.Oradadaçeşitlireformistgüçlerolabilir, onlarla ilişkiler gelişir ve onlar da belli ölçüde mevzilendirilir. Siz in oras ı i çin şüph es iz ord un un oturt ulm as ı öneml id ir. Belk i şimd i bun un fırs at ın ı iyi yak al ad ın ız. Hem yen id en düz enl em evehemdegüc übüy ütm e,oras ıi çinbüy ükö nem taş ıy or.Zorl ubirkışsür ec ind ensonr abun ueniyideğ erl endir eb il ec ek bir a lan dur um und as ın ız. San ıy or um G üney'den kaps aml ı bir güçl e takv iy e edil ec eks in iz, ayr ıc a yen i güç alac aks ın ızveböyl ec esiy as iveask er iolar akikt id arl aşm ak içinneger ek iy ors aonaulaş ac aks ın ız.Düşm anbun ubild iğ i için oray a bir az aşır ı yükl enm ek ist ed i. Belk i bund an sonr a da yükl enm ek ist ey eb il ir. Dol ay ıs ıyl a hem sav aş a haz ırl anmakveonukarş ıl am ak,hemdeord ul aşm ay avedüz enl em eyeyüks ekbiryerverm eköneml id ir.Mevc utgüçl er isık ısıkıy a değ erl end irm es i ger ek en bir a lan dur um und as ın ız. Her ikitar aft an,K uzey'denveG üney'denbir azgüçalab il irs in iz. Hemyön et imdüz ey ind e,hemdegüçnic el iğ ivenit el iğ idüzey ind e baz ı zay ıfl ıkl ar ın ız var; bunl ar ı gid er eb il ir, birç ok mevz iy edah adoğr uyerl eş eb il irvekoo rd in asy on ugel işt ir ebil irs in iz. Yin e kitl e ilişk il er in i sağl am a alab il ir ve şeh irl er üzer ind ek i bask ın ız ı gel işt ir eb il irs in iz. Yan i yap ac ağ ın ız çok şey var ve bunl ar a e pey fırs at doğ uy or gib im e gel iy or. Gaf il olm ad an, çok der inl ikl i olar ak bu sür ec i değ erl end irmek büy ük ö nem taş ır. Siz inl e ilişk il i diğ er dur uml ar hak51


kınd adasonr abilg ialab il ir iz.

“Orada devletleşme görevimiz vardır” ÇiyayêSorsiznasılsınız? Çiyayê Sor: Selamlar, saygılar Başkanım. – Anladınızmıdediklerimi?Siznediyorsunuz?Sizindedeğerlendirmeleriniziokudukveonaaçıklıkgetirmeyeçalıştık.İlaveten belirteceğinizhususlarolabilirmi? Çiyayê Sor: Başkanım, önceden bazı kaygılarımız vardı. Özellikle düşmanın samimi olmadığı konusunda. Demagojik birçok şeyle kitleyi etkilemeye çalışıyordu. Endişelerimiz de biraz bu yönlüydü. Şimdi yapılan açıklamalar bizi oldukça aydınlattı. Bu durum bizim açımızdan doyurucu oldu. Bunların üzerinde derinlemesine duracağız ve burada gerektiği gibi değerlendireceğiz. Bu konuda Parti Önderliği'nin alacağı tüm kararlara biz sonuna kadar ve ölümüne bağlı kalacağız. Bu durum böyle. Geçen sürece gelince, buranın kış koşulları biraz geç açıldı. Fakat erkenden ulaşma durumumuz da oldu. Ulaşmakla birlikte düşman üzerimize geldi ama, düşmanın bu taktiği boşa çıkarıldı. Şimdi eğitimde giderek bir süreklileşme var ve çalışmalarımız devam ediyor. Ayrıca bölgelerin hemen hemen tümüne ulaşmış sayılıyoruz. Fakat henüz sonuçları net elimizde değildir. Bunlar geldiğinde daha da net değerlendirip ona göre gereken bilgiyi vereceğiz. Belirteceğimiz diğer bir husus, koordinatör yardımcısı olan arkadaş aslında bunu hak etmemiştir. Bu durum bizim toplantıya kadar, yani geçici bir önerimizdi. Diğer uygun arkadaşlar alanda bulunmadıkları için bu böyle oldu. Bir diğer husus, gücümüz önemli oranda toparlanmıştır. Eğitimde, kitle açılımında ve güçlerimizi örgütlemede bir hayli kapsamlı çalışmalarımız var. Katılımlar için hemen her tarafla ilişkiye geçilmiş ve yol açılmıştır; artık gelmelerini bekliyoruz. Az bir sayı gelmiştir ve bundan sonra gelmeler daha fazla olabilir. Ayrıca eski komuta kademesi vardı; o bilinen arkadaşlar, parti ruhunu ve savaşçılığını temsil etmekten çok uzaktırlar. Kendilerine çok destek ver52

memize rağmen samimi değiller. Onların durumlarını da netleştireceğiz. Şimdi bunları belirtebilirim. – Anlaşıldı.Sizinaçınızdandauygunbirçalışmaortamınaağırlıklıolarakulaşılmıştır.Dışzorluklarvetalimat-perspektifleringeç alınması nedeniyle çalışmalarınız biraz ağır geçti. Fakat şimdi tümüyle sürece hakim olabilecek, onu derinliğine işleyebilecek durumdasınız.Perspektifleralındığınagöre,budönemenasılyaklaşılacağıvealananasıluygulanacağıartıkbellidir.Yineokademelerdeki iflah olmaz kişilikler var. Şimdi onların dönemi artık geçti. Onlaraartıkkendilerinedikkatetmelerinisöyleriz.Çeşitlikademeleriböyletıkatmanınvekişiliklerinikonuşturmanındevrigeçmiştir. Israrederlersesertbiruygulamaylakarşıkarşıyagelirler.Bilemiyorum,bubireycilik,kendinikonuşturmaniyebukadaretkiliolabiliyor,nasılcesaretedebiliyorlar?Hayır,mevcutgelişimdüzeyiartık bunafırsatvermez.Hiçbiralandaböylekişiliklerkendinikonuşturamaz. Israrla bu tutumu sürdürenlerin üzerine acımasızca gidilir, gerekirsecanınaokunur.Halbukibututumunhiçnedeniyok,gereği deyok.Herşeyanlaşılırdır,herşeyçoksaygıdeğervekutsalbirbiçimdeyerinegetirilebilir.Bunuhalakavramamakneanlamagelir? Biz bu kadar çaba harcayacağız ve bu kadar büyük emekle süreci bu hale getireceğiz, sen ise bunu tıkayacaksın ve keyfince götüreceksin; bu, kabul edilemez, affedilemez bir durumdur. Şu veya bu biçimdebudurumdaolanlarınartıkaşılmasıgerektiğiaçıktır.Kaldı kibirçokdeğerliöğevardır.Eskiveyenibudeğerliöğelerhertürlü kademeleşmeyisağlar.Zatensürekligüçdeveriliyor. Sizinalanailişkindebazısaptamalaryapabiliriz.Alanıgenişliğinevederinliğinetutmakmümkündür.Bukonudahızlıgelişmeolacaktır. Yeni güç alacaksınız ve gerekirse bazı kaydırmalar yapılacaktır.Kısacaalantutulacaktır.Bununimkanıilkdefabukadaraçılıyor.Aslındabualanıhenüzderinliğinevegenişliğinetutmaveyineörgütyapısınıoturtmasınırlıdır.Amaşimdibuimkanaoldukça kavuşmuşoluyorsunuz.Gerekirsemetropolütanıyanbazıkişilerde ulaşabilir, yine bazı legal kişiler devreye sokulabilir ve metropol bağlantılarıdabirazkurulabilir.Artıkbundansonrabunlarzordeğildir.Sanırımdiğerarkadaşlarındayardımıylabaşarılır.İçalanlar53


danvekendisahanızdanirtibatlargeliştirirsenizbuişiçözümlersiniz. Araç-gereç ve donanım ihtiyacını da diğer eyaletlerin yardımıylarahatgiderirsiniz.Kısacasorunyokvesizleringelişmesiiçin elverişlibirdönemeçsözkonusu. Süreceilişkingörüşlerimizibelirttikvebunlarıaldınız.Endişelerinizhaklıolmaklabirlikte,buaçıklıktansonrasanıyorumiyianladınız.Hiçşüphesizdüşmanhiçbirzamandürüstolmayacakvesüreçlerihepkötükullanacaktır.Tabiibizdebunafırsatvermeyeceğiz.İstersaldırdığızamanolsun,istersaldırmadığızamanolsunhepböyle yapacağız.Yanihiçüzerimizegelmeyerekdebizikendikendimizle uğraşır hale getirmek ister, bunu bileceğiz. O saldırırken biz aktif pozisyondayız, saldırmazken de herhalde kendimize hükmedecek durumdayız.Yani“düşmanyok,saldırmıyor,ohaldekendikendimizikonuşturalım”diyecekkadardüşkünveserserideğiliz.Belkisavaş on yıl da durabilir; savaş durdu diye biz orduyu dağıtacak mıyız?Yıllardırsavaşmayanülkelervardır,ordularvardır;bunlarordulaşmasınıdağıtmışmıdır?Diyelimsavaşbitti,ozamanbizhalkordusunudağıtacakmıyız,çürütecekmiyiz?Budüşünülebilirmi? Demek istediğim, hiçbir kişi, hiçbir gerekçeyle ordulaşmaya farklıyaklaşamaz.İsterçokyoğunbirsavaşdönemiolsun,isterse savaş durup rahat bir dönem ortaya çıksın, biz her zaman ordulaşmanın başındayız ve en iyisini yapıyoruz. Savunma da saldırıdaiyiyapılıyor.Birneviiktidaroluyoruz.Yanioradadevletleşme gibi bir görevimiz vardır. Halk iktidarı oluyoruz ve onun binbir görevi önümüzdedir. Herkes gözlerini bu görevlere dikecektir. Nasıl devletleşilir, nasıl halk iktidarı olunur? Bunun dev gibi görevlerinden bahsediyorum. Onu tümüyle bizim üzerimize yığıpda,kişilerneyleuğraşacaklar?Öyleavareasiçeteciliklemi uğraşacaklar? Bizi öyle mi uğraştıracaklar? Bunlar düşünülemez ve herkesin yerine getireceği müthiş görevleri vardır. Şimdiye kadar belki bu görevlere sahip çıkılmadı, bu görevlerin gerekleri yerine getirilmedi. Ama bu, kabul edilir anlamında değildir. Bazılarının üzerine ağır görevler yükle, bazıları da bunun altından sıyrılsın ve yaşasın! Bunun dönemi geçti diyorum. Yani herkese kaldırabileceğikadargörevyüklemekesastır.Herkesinçokdisip54

linliolarakçalışmasıesastır.Artıkbutartışılmaz.Bununetçekoyarsanızvesonuçalırsınız.Evet,fırsatımızolursadahasonrabu yönlübirazdeğerlendirmeyapabiliriz. DeryaKesk,sizindurumunuznasıl?Anladınızmı? Derya Kesk: Selamlar, saygılar Başkanım. Bizim açımızdan da anlaşıldı. Bizim alanımızda düşman daha çok halka yöneldi ve halen de öyledir. Buna karşı tedbir almaya çalıştık ve halen de bunun üzerinde yoğunlaşıyoruz. Artık belirtilen çerçeve dahilinde hareket edilecektir. Bu süreç gerilla açısından da düzenlenen eğitimle değerlendiriliyor. – Herhangiyenibirdurumvarmı? Derya Kesk: Hayır Başkanım. – GAP'aulaşabildinizmi? Derya Kesk: Ulaştık... – Oldu,tamam.Çizilençerçevesiziniçindegeçerlidir.Varolan sorularaaçıklıkkazandırıyor. DeryaSerhad,siznasılsınız? Derya Serhad: Selamlar, saygılar Başkanım. – Yenibirdurumvarmı?Busonbirsaldırıvardı,onunhakkında bilginizvarmı? Derya Serhad: Evet Başkanım. Dün bombardıman vardı, bugün de büyük bir operasyon var. Özellikle bu Ermenistan sınırına kaydırılan gücün operasyona girme durumu söz konusudur. – BuTendürekgücümüoluyor? Derya Serhad: Hayır hayır, dağ gücü. Tendürek'teki durum iyidir. – Orayasaldırdığınıduyduk. Derya Serhad: Şu anda herhangi bir saldırı yoktur. – Tendürekgücüsağlammıdırdiyorsun? Derya Serhad: Evet Başkanım. – Pekihangigüceoperasyondüzenleniyor? Derya Serhad: Ağrı Dağı'ndaki güce. (...) – Yakınınızagelebiliyormu? 55


Derya Serhad: O alanda güçlerimiz var. Bizim yakınlarımıza gelemiyorlar. – Yanişimdiciddibirtehlikealtındalarmı? Derya Serhad: Hayır Başkanım, ciddi bir tehlike yok. Zaten güç le ri miz ak tif sa vun ma du ru mun da dır lar. Ya ni Par ti Önderliği'nin daha önceki talimatları üzerine biz de arkadaşları bu konuda aydınlatmıştık, talimatları iletmiştik. Herhangi bir saldırı durumunda arkadaşlar karşılık vereceklerdir. – Sanırım bu tip operasyonlar belli bir hareketlilikle aşılabilir. GerekirsebuDoğu'yudakullanabilirsiniz.Birazbiliyorsunuzvesanırım açabilirsiniz de. Dolayısıyla operasyonları boşa çıkarmakta zorlukçekmezsiniz. Derya Serhad: Hayır Başkanım. Bize fazla zarar verdiremezler. – Başkanesöyleyebilirsiniz?Busöylediklerimizanlaşıldımı? Derya Serhad: Evet Başkanım, anlaşıldı. Özellikle bu son döneme özgün alanlar üzerinde çalışmalarımız oldu. Metropolden katılımlar var. Fakat bu operasyonlar nedeniyle durdurmak zorunda kaldık. Bir-iki gün içerisinde kendi alanımızdan da katılımlar oldu. Ayrıca son dönemde kendi imkanlarımızla teknik donanımızı sağlıyoruz. – 3.Bölge'debirazgüçvarmış.Oraylairtibatkurabilirmisiniz? Derya Serhad: Biz Güney'den gelecek arkadaşları bekliyoruz. Eğer bunlar bize ulaşırlarsa, daha sonra o alandaki arkadaşlarla irtibat sağlarız. – Orada ell iy e yak ın a day varm ış. E ğer imk an ın ız vars a o adayları alabilirsiniz. Yakında Güney'den de güç gelir. Su. arkadaşortayaulaştı.Su'gilveMa.'gillerleyakınilişkiiçindeolursunuz. Biz onlarla konuştuk, yönetim düzeyinde biraz takviye alıyorsunuz.Yönetimdüzeyindegelenlerlealanıngerçekleriüzerindetartışırsınız.Alanınyabancısıdırlar,hattabazıyanlışanlayışlarıdaolabilir;tartışarakonlarıgidereceksiniz.Böyleceuyumluve güçlübiryönetimoluşturulur.Yalnızbuyönetimişlevsizbiryönetimolmayacak.Herkesinenaztakımdüzeyindebirgüçlehareketetmesi,eğitimveörgütlenmeileyoğunolarakilgilenmesigerek ec ek. Başk a yerd e çokç a için e düş üld üğ ü gib i kom ut and ır, 56

kurmaydıradıaltındaöyleyapıyıçalıştırıpkendiniucuzcaüzerine yatırma durumu yaşanmayacaktır. En iyi komutanlık, bizzat birliğinin başında yer alan komutanlıktır. En doğru yöneticilik, bir birliği müthiş eğitme, örgütleme, koruma ve savaştırmaktır. Bunlaradikkatedilecektir.Komutanlığınbaşkatürlüanlaşılamayacağı, “biz planlamacıyız, kurmayız” denilerek aktif faaliyetlerindışındabireyselbiryaşamiçinegirilemeyeceğiaçıktır.Gelenlerin biraz böyle alışkanlıkları olabilir ve buna dikkat etmek gerekir.Oradakibazıarkadaşlardagenişletilmişyönetimlerde,komutanlıklarda yer alabilir. Çünkü gücünüz biraz büyüyor ve büyüyengücünkomutasorunlarını,kademesorunlarınıengerçekçi birbiçimdekarşılamakgerekiyor. Ayrıcabölgelereyayılmameselesivar.Bunumevsimlebağlantılıolaraksağlıyorsunuz.Orasıiçingeçenyıllarındersleriönemlidir. Çok yanlış ve kontrol altına girmiş çalışmalar söz konusudur.Artıkbudurumlarakesinlikledüşülmüyorvegerekentedbirler alınıyor. Bununla birlikte kitleye ulaşmayı geliştiriyorsunuz. Kitleilişkilerininhızlaaçılmaşansıvardır.DoğuveKuzeyhatlarınıiyiişletiyorveobağlantılarıdahadageliştiriyorsunuz.Bundansonrabirazdahagelişmişimkanlarsözkonusuolabilir.Oradaki görevliler var, yeni gidecekler var; onlarla sıkı bir diyalog içindeolursunuz.Gerekteknikdonanım,gerekcephegerisiolarak,hattakampalanıolarakbiledüşünülebilir.Pekihtiyaçolmasada,böylegörülebilirvebuyönlüihtiyaçlargiderilebilir.Çünkü, beklenmedik operasyonlar üzerinizde gelişebilir. O 3. Ordu orayakayıyorvebuaradabizimbağlantılarımızıdakesmekisteyecektir. Yani Kafkasya'daki gelişmelerle bizim yaşadığımız gelişmelerinbağlantısınıdüşünür.Böyledüşündüğüiçindebuoperasyonlarıgeliştirebilir.Buaçıdan,oordunundurumunudikkate alaraksavunmanızıiyiyapmayaçalışacaksınız.Yanidüşmanıgözetleme ve buna göre bir hareketlilik içinde olmayı daha şimdidengeliştirmelisiniz.Hemmetropolden,hemyereldenyenigüçler e pey gel ir. Bunl ar fazl a old u mu D oğu'ya da akt ar ıl ab il ir, onundayoluaçıktır.Amadahaçokkendiiçinizdeeğitipörgütlemeye çalışırsınız. Şimdilik bunlar söylenebilir. Sizin bu sürece 57


ilişkinvebelirtilenhususlarailavetensöyleyeceğinizyenibirşey varmı? Derya Serhad: Hayır Başkanım. İlaveten söyleyeceğimiz bir şey yok.

“Bütünüyle parti ruhuna ve yaşam-komuta tarzına kendini vermeyenler feci kaybeder” 44,sizindurumunuznasıl? 44: Selamlar, saygılar Başkanım. O bilinen çalışmalar bitti. Güçler düzenlendi. Serhad grubu yola çıktı. Şimdi güçleri alanlarına ulaştırma sorunumuz var ve onunla uğraşıyoruz. Özellikle bu Cudi kesiminden gelen ve 3-4 yıldır mücadele içinde olanlar kendilerini dayatıyorlar, “İlle biz yine oraya gidelim” diyorlar. Bunun dışında durumlar olumludur. Bu ateşkesin Güney'de epeyce derin etkisi oldu. Parti daha yoğun bir biçimde gündeme giriyor ve tartışılıyor. Halkın ilgisi çok yüksek. Biz de tartışmaların içindeyiz. Yani partiyle yakınlaşma yaratmıştır ve sonuçları olumludur. Son günlerde Doğu'nun tutumu da biraz olumludur. İlk başta endişeliydi, ateşkesin kendilerine yönelik bir plan temelinde geliştiği kaygıları vardı. Bu kaygıları belli ölçüde gitmiş olabilir. Onların durumunu da böyle belirtebiliriz. (...) Bizce bu ateşkes taktiği etkili oldu, ancak sonuçları yeterince alınamadı. Bir uzatma olumlu olur. Özellikle düşman üzerinde baskı oluşturmada etkili olacaktır. Biz onun için buradayız. Uluslararası baskı etkinleşir. Bu açıdan da yararlıdır. Bu süreçte bizim güçlerimizin aktif bir savunma içinde olması, pusu ve baskın yöntemleriyle operasyon güçlerinin baskısını kırması bizce yararlıdır. Bu ateşkes süreci bu biçmde değerlendirilebilir. Bunlara diğer arkadaşlar da katılıyorlar. Kısaca bunları belirtebiliriz. – Su.arkadaşsizinoradakiçalışmalarhakkındabirşeyleranlattı. Fakatöncelikleohazırlanangücünyollanmasımeselesivar.Derya 58

Sor'a o kadar fazla güç göndermek ne kadar uygun, bilemiyoruz. DeryaSorveDeryaŞin'insorunuaslındagücüniçeriyeaktarılması sorunudur.Yanioradakigücünfazlaolduğunudüşünüyoruz.Yenileridegitsesorunyineiçeriyeaktarmaolacaktır.Bugücübirazdiğer eyaletlerin içine kaydırmayı, özellikle Garzan'a doğru kaydırmayı düşünüyoruz. O diğeri de Cudi gücü, bilmem nerenin gücü değil,tümülkeningücüdür.Alanlarınihtiyacınagörebugüçdağıtılacaktır. Serhad gücü olabilir. Zaten oraya güç gönderiliyor ve bu birazihtiyacıkarşılayacaktarzdadüşünülebilir.Yaniülkeninkuzeyine doğru yöneltiyoruz ve kanallar elverdiğinde bu güç harekete geçirilebilir.Alacağınıalmışveartıkyürümedebellibirkararlılığa ulaşmıştır. Bu gücü orada fazla tutmanın anlamı yok. Artık bütün güçiçeriyegitmekdurumunda.Zatenkonferanslabirlikteçalışmalarıtamamlamışdurumdasınız. Orayabirteknikgrupgeliyor.Belkibirgrupdaböylegelişebilir. Fakatodasavaşgücüdür,öyleteknikleuğraşıyoruzadıaltındakendinifazlaoyalamamasıgerekiyor.Korumagücübirbirlikolaraktutulması uygun olabilir. Zaten sahada her zaman bir koruma gücü olacaktır.Amadediğimgibi,odabirsavaşgücüdürvedurumunu bunun dışında ele alamaz. Aslında uzun süre o sahada kalanların dahafazlakalmamasıgereğivardır.Oranınolumsuzetkileriniuzun süre kalanlarda görmek mümkündür. Bunların ağırlıklı bir kesimininiçerigitmesiuygundurdiyoruz.Buhudutboylarındakiyozlaşmayıyoğuncayaşayanlartümüyleiçeriyegitmekdurumundadır. Geliştirdiğinizkoordinenekadarçalışır,bilemiyorum.Anlayışlarvetutumlarbelli,otemeldeyürüyecek.Bahsedilenbirarkadaş varmış.Biz,buzindanmeselesinibirazdahayakındandeğerlendiriyoruz. Oradaki yaşam bazı kişiliklerde hayli tehlikeli boyutlardadır.Soruşturmayıbirazdahaderinleştiriyoruz.Tabiisoruşturma derken, kasıtlı olsun veya olmasın, mevcut oluşan durumu parti dışıbirtutumolarakdeğerlendiriyoruz.Birtürlüpartiiçindeerimemesözkonusudur.Çokyoğunbirdağıtıcılıkgeliştirilmekisteniyor.Bukişilikörgütlenmeyegelmiyor,örgütlenmeyidağıtmaya çalışıyorvekendisineyeniönderlikmisyonlarıbiçiyor.Kihiçöyle yetenekleri olmadığı halde kendilerini öyle göstermeye çalışı59


yorlar. Ve müthiş dağıtıyorlar. Bilerek veya bilmeyerek böyle bir konum ortaya çıkıyor. Böylelerinin dağıtıcı etkilerini sınırlandırmakgerekiyor.Bunlarınönünepartiiçindekendilerinieritmegörevlerikonulur.Bunundışındaözelgrupçuklarhalindehareketetmemeleri önemlidir. İlişkilerinin şahsa bağlı ilişkiler olmaması için tedbirler alınır. Yapacakları çalışmalar parti çalışması olarak geliştirilir. Bu, her alandakiler için geçerlidir. Çok sorumsuz bir yaşamaalışmışlar;örgütlenmeyidağıtanbiryaşamaalıştırılmışlar. Buuyarımızgeneldir.İsterbilinçliisterbilinçsizolsun,bututumlarasonverilmesigerekir.Bundaısraredenlerindurumudaderinliğinesoruşturmayatabitutulur.Bukonudakısacabunlarbelirtilebilir. Geçm işt e G üney'de oluşt ur ul an kar arg ah kom ut anl ıkl ar ı sorumsuzluğuoldukçaderinleştirmişlerdi.Bunlarbirçokkaybınsorumlusudurlar ve aslında suçları da çok ağırdır. Kendilerinin birergafilolmalarınıgözönünegetirerek,bizimonlarasadecebir şans verme durumumuz olabilir. Yoksa savaşa bu kadar sağ, biçimsel ve sorumsuz yaklaşanlar kolay kolay affedilemezler. Bir deçokbaşarısızolmadurumlarısözkonusu.Bunubirtutum,bir alışkanlıkhalinegetirmekesinliklekabuledilemez.Güney'degelişen biraz o olmuştur. Sadece taktik dışı değil, parti dışı bir tutum da biraz yaşanmış. Bu, genelde de böyle olmakla birlikte, orada biraz daha yoğunca yaşanmış. O kişilikler bunu tamamen bilecek ve bunu bilerek hareket edecekler. Öyle kendini köylü kurnazlığıyla gizleme ve olduğu gibi sürdürmenin başlarına ağır patlayacağınıhesabakatmakdurumundadırlar.“Bizyinebildiğimizi okuruz, yine etkili oluruz” diyorlarsa, bu kötü bir hesaptır. Bütünüyle parti ruhuna, yaşam ve komuta tarzına kendini veremeyenlerfecikaybeder.Bukonudabizifazlazorlamamalarıgerekir diyorum. Halen kendi çocukça, amatörce ruhlarını tatmin etm ek i çin karş ım ız a çık ıy orl ar. Böyl e olm az! Gerç ekl er im iz e böyleyaklaşılmaz.Görevleregüçyetirebileceklerseveanlamverebileceklerse görev üstlensinler. Parti sözü verebileceklerse söz versinler. Bir çalışmanın hakkını vereceklerse o çalışmada sorumluluk üstlensinler. Bunlar önemli. Artık bundan sonra bize 60

iletilecek raporların bu durumları örtbas etmesi ve bu durumları şikayetbiçimindeyansıtmasıkabuledilemezdiyoruz.Bukonuda dabunlarsöylenebilir.

“Kuzey için cepheyi geliştireceğiz” Güney'dekiçalışmalariçinortamiyiaçılmıştır.Ogüçlerleittifak veyauzlaşıcıfaaliyetlerdahadageliştirilir.Onlarıbutemeldebiraz kontrol altında tutmaya, devrimin karşıtı değil yedeği haline getirmeyeçalışıyoruz.Eskidendeyapılanbuydu.Onlarıiyibirdevrim yedeği haline getirmenin olanakları geliştiriliyor. O çalışmaların içinegirecekkişilerdebirazolgunveseviyeliinsanlarolmalı.Orayı yine eskisi gibi bir yaşam alanına çevirmemeleri gerekir. Şimdi oradakalacakgüç,PAK'ıngerillagücüolarakdüşünülebilirPAK'ın bahsedilen öneri çerçevesinde değil, bir ittifak gücü olarak görülmesigerekir.Eğeriktidarsürecinegirerseyinebirittifakgücüdür, muhalefettekalırsadadevrimcibirmuhalefetgücüolarakkendietkinliğini sürdürebilir. Bunu biraz daha geliştirmek mümkündür. O irili-ufaklıgruplarıdabuçerçevededüşünmekgerekir.Aslındadevrimcibirkanatolarakhareketediliyor.Reformizmekarşıdevrimci birkanadıngelişmesiveetkinlikkazanmasıdır. Odiğergücünmektububizeulaştı,ailedenmektupulaştı.Mektupgenelbirmektuptur.Bilemiyorum,mektubabizburadancevap verebiliriz, fakat “mektubunuz alınmıştır” diye şifaen de iletilebilir.İçeriğidahadageliştirilir.“Bizdikkatedeceğiz,sizlerdedikkat edeceksiniz” biçiminde bazı şeyler söylenebilir. Sanıyorum onlar da yumuşamak durumunda. “Eskisi gibi hudutlarda ne biz, ne siz zorluk çıkarmamalıyız, düşmanın tehditlerine gelmemeliyiz” biçiminde uyarılar sürekli yapılır. Zaten dostane ilişkilerin geliştirilmesinevebirlikçalışmalarınındahakapsamlıhaldeyürütülmesine çağrıyapılıyor. Sanırımbirbirlikçağrısıvedüşünülenbirtoplantıvardı.Cephe için düşünülebilir o. Kawacıların temsilcileriyle konuşulursa, sanırım ilgili tarihte toplantıya gelebilirler. Kemal Burkay'la yapıldığı gibi,bizimleortakbirbildirikalemealabilirler.BizHevgırtın'lada 61


yaptık, birlik sürecine onlar da katılacak. O Rizgariler varsa onlar daçekilebilir.Şimdidenbirliktehareketetmevecephetoplantısına gitmeçağrılarıyapılırveyazılıyayınlanır.Başkagüçlervarsaonlar daçağrılır.Şimdilikomeclisişiikinciplandaelealınır,cepheçalışmalarıbirinciplandayürütülüyor.Kuzeyiçincepheyibirazgeliştireceğiz.Meclisgücübirazkendinihazırlasın,onlarınçalışmalarını ikinci adımda değerlendireceğiz. Bu cephe işini hallettikten sonra sanırımbircephekongresinedoğrugidilirvemeclisgücüneorada aktifyerverilir.Zatenönemlibirkısmıtekrarülkedekifaaliyetlere gider. Ama bunun için siyasi olgunluklarını geliştirmeleri gerekir. Oradabulunmalarıbuaçıdananlamlıdırvekesinyararlısonuçverecektir. Diğer parçaların güçleriyle de ortak bir kongre platformu geliştireceğizveonlaraenüstdüzeydebirkongreplatformudayatacağız.Belkigeçolurama,onlarlailişkilerimizikilideğildeböyle birkongregeliştirmebiçimindedir.Bunlarsöylenebilir. (...) DeryaŞin,sizdealabiliyormusunuz? Derya Şin: Selamlar, saygılar Başkanım. – Söylenenleryeterinceanlaşıldımı? Derya Şin: Evet Başkanım, anlaşıldı. – İlavetensöyleyebileceğinizbirşeyvarmı? Derya Şin: Hayır Başkanım. Yapılan açıklamalardan sonra söyleyeceğimiz pek bir şey yok. – Mevsimkoşullarınasıl?Birazolanaklıhalegeliyormu? Derya Şin: ... – Yanibirazdahazamanmıisterdiyorsunuz. Derya Şin: Evet Başkanım. – Güç düzenleme işi ilerledi mi? Taktiğe oturtulma işi gelişiyor mu? Derya Şin: Başkanım, mevcut durumda... – Fazlaiyianlaşılmadı.İçeriyeaktarmadurumundanbahsediyorsunuz. Sayı gerçekçi olmalıdır. Bu konuda 44'ün de vereceği güç var; o, gerçekçi kullanılmalıdır. Zaten geçmiş pratiğin eleştirisini yaptınızveraporlarınızbizeulaşıyor.Bizfazlaönerigeliştirmeye62

ceğiz.Planlamavedüzenlemeningerçekçiolduğunutahminediyoruz. Bu korucular meselesine ilişkin hususları da yeni temellerde elealıyorsunuz.Taktiğinanlaşılamamasıiçinhiçbirnedenyok.Yinebunagelememenindehiçbirnedeniyok.Sondüzenlediğinizkoordineuygunolabilir,yalnızoyanınızaaldığınızarkadaşbirazGüneyiçingerekliydi.Yinediğeralanagidecekarkadaşdayanınızda olabilirdi. O konuda başka arkadaş da düşünülebilir. Yani her iki kesiminkoordinesinivebunungüçlendirilmesinidüşündüğünüzgibiyapabilirsiniz,dahadeğişikliğeuğratarakdayürütebilirsiniz.Burada önemli olan, Güney'in, sizde oldukça ağır yaşanan duruma düşmemesidir, bunun tedbirlerinin kesin alınmasıdır. Ve orada çok kalmışgücüniçeriyeaktarılmasıdır.(...) Oalan,nepahasınaolursaolsunetkialtınaalınmasıgerekenbir alandır. Artık bunun güçle de fazla ilişkisi yok. İstediğiniz kadar güç ve ilişki sizin imkanlarınız dahilindedir. Fakat dediğim gibi, fazla gücü de işlevsiz tutmamak önemlidir. İşlevsiz kalacağına, o gücü diğer alanda değerlendirmek gerekir. Siz zaten Zağros'la sıkı birirtibathalindeadetabirleşiyorsunuz.Çünküoalanbirbütündür vealanınbütünlüklüolarakhakimiyetipeşindesiniz.Gerekirsegüçleri birleştirebilir ve bir koordine dahilinde hareket edebilirsiniz. Bazıalanlarüzerindebaskılarınızıortaklaşageliştireceksiniz.Oraya yenigelenlerdeolacak.Birazoalanıtanıyanarkadaşlardıvesanırımkatkılarıolabilecek.Butemeldeoranınkitlesinitamamenbağlamaya çalışacağız. Sanıyorum eski durumlara düşülmeyecek ve başaracaksınız.AnlaşıldımıDeryaŞin? Derya Şin: Evet Başkanım, anlaşıldı. – Sesinizfazlagelmiyor.Buçerçevedesöylemekistediğinizdeğişikbirşeyvarmı? Derya Şîn: Hayır Başkanım, başka bir şey yok. DeryaSor,siznasılsınız?Sesialdınızmı? Derya Sor: Selamlar, saygılar Başkanım. Belirtilenler tarafımızdan anlaşıldı. Nitekim Doğu'daki, Zagros'taki arkadaşlar buraya geldiler. Burada kendileriyle ilgilenmeye çalıştık. (...) – Eskianlayışlardan,tutumlardaneserkaldımı?Eskitutuculuğu, 63


partidışılığısürdürecekdurumdaolanherhangibirkişivarmı? Derya Sor: ... – Sadecebiçimselolmayacak,özdünvegönüllükatılımolacaktır.Sadecebiçimselaskeritedbirleinsanbağlayamazsınız.Geçmişteişlediğinizbüyükbirkusurveyetmezlikburasıdır.Şimdibuaşılıyor.Özdenkatılım,partileşmevepartileşmeningeliştirilmesisağlanıyor.Buönemlidir.Yineyalnızkalanbirlikkomutanlarımızınbüyük sorumsuzlukları var. Komutanlıkların böyle kullanılması ağır suçlardandır.Vehattabununucuihanetekadargider.Bunuyeniden hatırlatalım. Yine eylem komutanlıklarında, kendi birliğini eyleme gönderipkendisini30kmgeride,bilmem10kmgeridetutmakçok ağırbirsuçtur.Tabiikibudurumlaragirilmeyecektir.Komutanlıklarböylehantallıkolarakkullanılamaz.Bunuyapanadam,kellesini koltuğunaalıpyapar.Çünkühiçkimseaffetmezbunu,savaşçılarımızındaaffetmemesigerekir. YineoGüney'inbirdahaeskisigibikullanılmayacağıçokaçıktır. Oradaçokmakulveçokrahatgörevlerinüzerineyürümeimkanıvardır.Budurumdeğerlendirilecektir.Artıkorasıiçinnesağ,nesolyaklaşımlar bir daha tekerrür etmeyecektir. Acele edin demiyoruz ama, önünüzdeki görevler somuttur ve başarılabilecek görevlerdir. Böyle yöneleceksinizvefazlagücüdahadaiçerikaydıracaksınız.Güney'de kalacak güç PAK gücü olarak etkili olabilir. O politikanın amacına birazhizmetedebilir.Yinebirazirtibatgücüolabilir.Bunundışında fazlagüçtutmayagerekyoktur.Geçmiştarzdagüçtutma,bekletme uygundeğil.Eğitimiçinolurveyaolmaz,okadarmühimdeğildir.İhtiyaca göre bölgelerde, alanlarda güç tutulur. Politikamızın temel amaçlarınaişlerlikkazandıracakgüçtutmapolitikasıönemlidir.Yoksakişilerinkonumunagöregüçtutulmaz.Böylebirşeyhiçbirgerekçeylekabuledilemez.Eğitimitamamenpartiveorduyaşamınakatılacaktarzdageliştirmekgerekiyor.Bunaöncülükedeceksiniz.Zaten eleştiri-özeleştirinizdenbuanlaşılıyor.Belirtilenşeylerianladınızve sanıyorumanlamlıbirtarzdageliştirebileceksiniz. DeryaDicle,wejigohdarkir? Derya Dicle: Belê Serokê min, me gohdar kir. 64

– Tiştektunneye?Tiştekheyecemwe? Derya Dicle: Na Serokê min. (...) - Belkiîroj-sibehkomekbihataya.Ewgrubadawiyê – Derya Dicle: Hîn nehatiye, Serokê min. - Yaniewênji44'antencemwe,gelodikarinbisermedewerin? Derya Dicle: İmkani hene Serokê min. – Timuşkuleyênwehene?Wekîdinkesîwekeberêbileyizinhene? (...) Derya Dicle: Na Serokê min. (...) –HemKuzey'de,hemGüney'deçalışmalarınızıbirlikteyürütebilirsiniz.Eskisigibiolmasınveeksiklikleredüşülmesin.İşteimkanlardayaratılıyor.Gücünüzübüyütünvehedefleriniziçinnegerekiyorsaonuyapın.Yanlışlıklarengelteşkiletmesin.Eskiyegöreyürütmeimkanışimdiçokdahafazlavardır.Bakın,nasıldahaiyiyürütebiliyorsanızöyleyapın.Düşmanıdagözardıetmeyin.Oradasiyasiçalışmalaryürütülür,bunaimkanvardır.Eskisigibiüzerimize gelemezler.Kuzeyeskisindendahafazlarolünüoynayacaktır,orada daçalışmalarınızıgüçlüyürütün.Eğeröyleyaparsanızülkeyihakimiyetinizaltınaalabilirsiniz.Yaniüzerinegidersenizgüçlerinizbunayeterlidir.Tabiibirliktehareketediyorsunuz,yaniZağros'lamüşterekhareketediyorsunuz.Herikitaraftadaimkanlarınızvardır,irtibatlarınız vardır. Eskisi gibi bunlar kesilmesin. Eskisi gibi hiçbir yerde darlığa, sıkışmaya yer vermemeli. Bu Güneyliler eskisi gibi üzerimizegelemezler.Çalışmalarlayavaşyavaşetkimiziyinedeartırmakgerekir. DeryaŞin,birdeoranınağasıgeliyor.Sanırımonunlagörüşeceğiz.Bukonudabirşeysöylemekistiyormusunuz? Derya Şin: ... – Oşehirdekilerinbazılarıbutaraflailişkikurupbirşeyleristiyorlar. “Dağdakilerbizeyardımcıolmuyor”diyorlar.Tabiiilişkiolsunistihbarat olsun,bunlarbirazgeliştirilmekzorundadır.Oşehirdekilerbirazyalnız mıkalıyorveyayetersizliklerimiyaşıyorlar?Buaşamadabunlarıhızla gidermekgerekir.Oradabirkaçşehirvar,onlarüzerindeyoğuncadurulabilir.Yeniepeycegüçgeliyorvebugücündüzenlenmesiyetkinceyapılır. 65


Ayrıcaeğitimideönemlidir.Özelliklebazıilkeğitimlerverilebilir.Çeşitli alanlardangelengüçlerinülkeyeaktarılmasındagücüngerçekçibirdeğerlendirilmesiuygunbirbiçimdegerçekleştirilir.Yineşehirlerüzerindekiçalışmalarbirazdahayoğunlaştırılmalı.Şimdilikbunlarbelirtilebilir. DeryaZelal,dinleyebiliyormusunuz?Söylediklerimizianladınız mı?Hûnfemkir? Derya Zelal: Femkir,Serokêmin. – Tiştekidînheye? Derya Zelal: ... – Ewkesêşehîtbûye,welatparêzbû? Derya Zelal: Raste, Serokê min. – Oldu. DeryaZağros,yenidensizegelelim.SanırımşimdiGarzan'agüç aktarma meselesi var. Bu konuda düzenlemeler gelişiyor mu, güç ayarlanıyormu? Derya Zağros: Evet, doğrudur Başkanım. Biz uygun arkadaşları seçiyoruz. Fakat Garzan'a gidecek bu gücün niteliği ve kapsamı hakkında da bilgilenmek istiyorduk. Ayrıca Mardin için de hazırlık yapmışız. Özellikle bu alanda üst düzeyde görev yürütebilecek iki–üç arkadaşı yanımıza aldık. Ayrıca Derya Şin'in de savaşta bu tarafa kaymış olan iki takımlık gücü vardı, onlar da hazırlandı. Mevcut durumda hareket etmeye hazırdır. Dışa yönelik olarak bunlar hazırlanmıştır. – ZatenGarzan'aaşağıdandagüçgeliyor.Dahaöncebirtakımdüzeyindegücübizdebelirlemiştik.Yinesizinoradadaepeygüçolabilir. Kendileriylebunutartışırsınız.Sanırımoradakiihtiyaçlaracevapverecekniteliktebirgüçolacaktır.Hemkomutayıgüçlendirmevehemde savaşı güçlendirme gücüdür bu. Amaç oranın düzeyini büyütmedir. Çünkü,bundansonraorayaböylebirgüçoturtulabilir.Birdebirleştirmedurumunuzvardır,ikiaraziyibirleştireceksiniz.Karşılıklıirtibatlarlaohattıkontrolaltınaalacaksınız.Buçokönemli.Mevcutgüç,bunu daesasalarakilerleyecektir.Yaniirtibatlarartıkoradadabirazkapsamlıvezincirlemeolmalı.Karşılıklıkonuşarakbunukendinizbelirleyebi66

lirsiniz.Zateneskidenberidüşmanınengellemekistediğibuydu.Sanıyorumbuirtibatbusenetümüylebaşarılabilir.Tabiideğişikyollarda düşünülür.Yaniinsanböyletekşeyetakılmaz.Geçmişyıllardakayıplarayolaçanhatdüzenlemesitutarlıdeğildi;budurumaşılırveyoldenetimleriçokrahatsağlanabilir.Bellibiryoldenetimiyleinsanönemli güçvedeğerleraktarabilir.Buzordeğilvekendiaranızdaplanlarsınız. HattaMardinolsun,Garzanolsun,DeryaZelalolsun,4.Bölgeolsun, onlarkarşılıklıbirazdahayoğunveiyiilişkideolurlarvegüçalıpvermeyisağlayabilirler.İlgiliarkadaşlarbununüzerindedurur. Sanırımlojistikepeykarşılanıyorvebukonudaciddibirsıkıntınızyok.Nekadaralabilirsenizalın.Fakatsorunluolmamalı.Hemen her yer alabilir. Sanırım bu lojistik sizi epey idare edebilir. Sürekli geliyorvetümüylealmaklazım.DeryaSipibunualıyor,epeyaldığı kanısındayım.Sizlerdeepeyalabilirsiniz,toparlayabilirsiniz.Bukonudaciddibirsıkıntınınolmamasıgerekiyor.Parasıkıntısıvarmı? Derya Zağros: Şu anda para sıkıntısı yoktur. Lojistik sıkıntısı şimdiye kadar biraz vardı, ancak ciddi bir örgütlenmeyle yaklaşıyoruz. Mevcut durumda hemen hemen hazırlanmıştır. Bu aşamada herhangi bir sıkıntı yok. Bir de düzenli olarak zaten alınabilecek. Sanırım sorunu köklü bir biçimde çözmüş olacağız. Mevcut durumda her şeyimiz böyledir. – Oldu. BizidinleyenbaşkaDeryavarmı?Sanıyorumyok.Bazıdeğerlendirmeleri daha da geliştirebiliriz. Şimdilik yaptığımız genel değerlendirme herhalde yeterlidir. Fakat bazı Deryalarla biraz daha konuşmakgerekiyor.

“Kazanmak için bütün olanaklar bir araya gelmiştir” Çiyayêsor,sesiyigeliyormu? Çiyaye Sor: Ses net geliyor Başkanım. – Birazdahasizinalanüzerindeduralım.Yenidendüzenlemeye giderkenfazlagerilikarzeden,mevcutçalışmalaraveyaşamafazla gelmeyen öğe var mı? O bahsettiğiniz bazı isimler var, onlar eski 67


isimlerdir. Tabii hemen her türlü savaş suçunu işliyorlar. Artık bu tip kişiliklere bu haliyle şans vermek mümkün değil. Hemen her türlügöreveböyleyaklaşıyorlar.Bunlarabenzerbaşkaörneklervar mı? Aslında içinizde çok değerli arkadaşların olması söz konusudur.Birçoksağlampartiliarkadaşvar.Mevcutkademelerrahatlıkla onlarladoldurulabilir.Bukonudafazlasıkıntıçekmemenizgerekiyor. Eskiden beri başa bela olan tiplerin engel olmalarına da artık böylece son verilir. Sorunu köklü halledebilecek durumdasınız. Ciddi engelin olmaması gerekiyor. Bu konuda ne diyorsunuz? Bir deErzincantaraflarındasonbazıkayıplardanbahsedildi;bununbizimleilgisivarmı?YinePülümür'dekikayıpbizimmi,TİKKO'nun mu?Okonudakesinbirbilgialdınızmı? – Çiyayê Sor: ... – Köyedayalıyaşamfilandiyorsunuz.Okoşullardaartıkbunagerekyok.Orasıtümüylekırsalbiralandır.Köydeyaşamanın,köylüleşmeyeilgiduymanınhiçbiranlamıyok.Yanienazolmasıgerekenyer orasıdır,orasıbütünüylekırsaldırvebütünyaşamonagöreayarlanıyor.Amabilebileoaileleriçindeyaşamailgiduymakanlamsızdır, birçokgeriliğinvekaybınnedenidir.Tabiikibunlarafırsatverilmeyecek.Düşmanınorayaözelbirdikkatgösterdiğibiliniyor.Oyurtseverlerin katledilmesi gibi ürkütme yaklaşımları var. Böylece aslında kitleyipasifizeetmekistiyor.Bunakarşıkitlebundansonradahahızlı açılabilir. Bu durumu göz önüne getirerek kitleye yaklaşım geliştirmekgerekir.Elazığiçinsebirazdahadikkatliolmakgerekiyor.Oranınörgütlenmesieskitarzdadeğilde,legalveillegaldüzeydeorayı iyibilenvekısasüredesonuçalabilecekolanbazıyaklaşımlaraihtiyaçvardır.BusenehemAmed,hemorasıüzerindeduracağız.Veo gericimihraklarıdağıtacağız.Busenebazıdarbelerrahatlıklaindirilebilir.Elazığ'ailişkiniyibirhedeflerprogramıgeliştirilebilir.Böylelikleşehirlerinhepsininotoritealtınaalınmasızordeğildir. Ayr ıc a bu yaz boy u gen işl em ek de ger ek ir. Gün ey e doğr u, Malatya'yadoğru,yineKoçgiri'yedoğrugenişlemeolabilir.Ancak aceleetmedenveadımadımgelişmeyiesasalanbiryaklaşımgöstermek gerekir. Bazı kayıplar oluyor. Hazırlıksız ve dengesiz gidiyorlar.Halbukiölçe-biçegitmekgerekir.Eyaletinizinalanıgeniştir. 68

Herstratejikyerebirimoturtursunuz.Enazındanmıntıkadüzeyinde sayıları artırmak gerekir. Yerleşilebilecek birçok saha vardır ve onlarınhepsinefaaliyetlerioturtmaklazımdır.Gidilmedikvekontrolaltınaalınmadıkstratejikbiryerkalmamalı.Birazzamanayayılsadabukonudatamsonucagidilebilir. Tekrar vurguluyorum; alandaki bütün arkadaşlar, savaşçılar, komutan adayları, mevcut döneme uygun yaklaşımları esas alacaklar. Bunundışındakiyaklaşımlaranebirgerekçebulsunlar,nedebizden bir talepte bulunsunlar. Bizleri de, kendilerini de çok kronikleşmiş kişiliksaplantılarıylauğraştırmasınlar.Eğergerçektenlayıkolurlarsa,biziuğraştırmakbiryana,rahatlıklaeniyisinideyapabilirler,rahatlıklayürüyebilirler.Aksihaldehiçbirşeybeklemesinler.“Neden zorlandık,nedenörgütistediğimizecevapvermiyor”demesinler.Ve dahazordurumlarlakarşıkarşıyageleceklerinideakıldançıkarmasınlar. Ama bütün bunlara gerek yok diyorum. Bu kadar zorluklar sonucundagelinenbiraşamaylaoynamamakgerekiyor.Kişiliksaplantılarınıbirazeritmekgerekiyor.Herkeseözenlebunuvurguluyoruz ve artık yeter diyoruz. Kronik kişilik hastalıklarını bırakalım, bunlarinsanabirşeykazandırmıyor.Görevlerveçalışmatarzıbelli, ohaldeüzerinegidin.Sizekazandıracaktektutumbudur. Hareketin ne kadar büyük zorluklarla adım attığını ve bugünkü imkanlarınyirmiyıllıkbirçalışmanınürünüolduğunubiliyorsunuz. O halde, bunların değerini takdir etmemek, hiçbir gerekçeyle izah edilemez. Mevcut gelişmelerin üzerine ucuzca yatmak, en affedilmez bir tutum olur. Yani örgüt ruhu içinde eriyeceksiniz ve doğru komutaiçindeyerinizialacaksınız.Ayrıcafazlalafazanlıkladurumlarıörtbasetmeyeceksiniz.Hersavaşçıvekomutanadayımız,verdiğisözüntutarlıpratiğinisergilemekdurumundadır.Görevleribüyükbirbaşarıylayerinegetirmeninyarışıiçindeolmakdurumundadır.Bupartibunuhaketmiştir.Buncazorluklarbunugerektirir.Hemenhepinizesesleniyoruz:Bubiçimdekendinizeçekidüzenverin! Önemlibirgelişmeaşamasındasınızveyılıbüyükkazanabilirsiniz. Kazanmakiçinbütünolanaklartarihteilkdefabirarayagelmiştir. Böyle bir kazanma imkanını çocukça, biraz da lümpence, çokça eleştirdiğimizyaşamvekişilikalışkanlıklarıylaboşaçıkarmayalım. 69


Çok kronikleşmiş yaklaşımlarla hastalıklı olarak kendimizi yapıya dayatmayalım.Bunlarkendimizeyapabileceğimizkötülüklerdirve bunadahakkımızyok.Dolayısıylabuşansıeniyideğerlendirebilecekkonumdasınız.Tarihteilkdefaböylederli-toplubirçalışmave başarma imkanını altın değerinde bileceksiniz. Ve kendi katkınızı yapacaksınız.Oranınçokdeğerlişehitlerivar,anılarınabağlıkalacaksınız ve tam cevap vereceksiniz. Bunun dışında hiçbir öznel yaklaşımımız, keyfimiz, tutumumuz söz konusu olamaz. Halkın beklentileri,tarihinvepartininemriböyledir.Biz,butemeldeoradakibütünçalışanlardan,düzeltilmişvedönemintemposunaveçalışmatarzınauymuşolarak,görevlerindebaşarıbekliyoruz.Hepsineselamvesevgilerimizisunuyoruz...ÇiyayêSor,anlaşıldımı? Çiyayê Sor: Dinliyoruz Başkanım. – Bunudiğeranlattıklarımızlabirliktebirtalimatgibi,birmesaj gibi yapıya sunarsınız. O çeşitli durumları yaşayanlara da bir talimatgibisunabilirsiniz.Sanırımbubirazgüçlendirir.Belirtmekistediğinizbaşkabirdurumvarmı? Çiyayê Sor: ... – İyianlaşılmadı.Elazığ'danmıbahsettiniz? Çiyayê Sor: ... - Amed'le biraz görüş alışverişinde bulunarak, oraya ilişkin bir plangeliştireceğiz.Bumevcutgüçler,mevcuthalleriyledayanamıyorlar.Sizoranındurumlarınıyenidendeğerlendirin.Ayaktakalabilecek,sonuçalabilecekbirçalışmayaihtiyaçvar.BirazdaElazığ'a özgübirplangeliştireceğiz.Amedderolünüoynayacak. DeryaAnduk,sizbizidinliyormusunuz? Derya Anduk: Evet Başkanım, dinliyoruz. – Sanıyorumgüçdüzenlemesiyapmışsınız.Yenigelenarkadaşlarherhaldeetkingörevlendirildilerveyönetimboşluğuepeycegiderildi.Bilemiyorum,butempoyagelemeyenvesorunarzedenherhangiciddibirdurumvarmı? Derya Anduk: Yok Başkanım. Tempoya gelemeyen arkadaşların sayısı zaten çok azdır ve onlara da gerekli biçimde yaklaşılıyor. Güç düzenlemesini de sunduğumuz raporda belirttik. Orada 70

belirtilen yerlere doğru adım adım bir açılım söz konusudur... Giderek diğer eyaletlerle birleşme çabalarımız var. Yani bir alan üzerinde belli bir yoğunlaşma sağlandıktan sonra bir atılım yapmak sağlıklı olur. Aski taktirde bunun yaratacağı olumsuz sonuçlar var. Yani aramızda olan boşluğu doldurduktan sonra, adım adım her yana doğru bir açılıma ulaşırız. – Anlaşılıyor. Kendileriyle konuşuldu, onları biraz siz zorlayacaksınız. Dersim ve Orta ile olan boşluğu kapatmak için yükleneceksiniz.Dahaöncedebukonudaçerçeveçizilmişti.Sanırımonlar dabirazyükleneceklervesizlerlemesafeyikapatmayıesasalacaklardır. Bunun kanalları biraz açık ve ciddi engel teşkil edecek bir durumyok.Oenkuzeydekikanalımutlakatutmakgerekiyor.Üçünüzündebirleşebileceğisahalarvar.Buralardayoğunlaşmakgerekiyor.YineOrta'nınkendisiniyoğunlaştırmadanöyleküçükgruplar halinde dağıtması tabii ki kayıplara yol açar. Zaten birçok kaybı böyle yaşadıklarını biliyoruz. Kendi tecrübenizi oraya taşırmaya özengöstereceksiniz.Onlardasizibirazdinleyecek.Küçükgruplarırastgelevekontroldışıyollamaksakıncalıdır.Bizbutipçalışmalarıdahaöncemahkumetmiştik.Sizindebiraztecrübenizvar.Çünkü geçmişte aynı hatalar işlendi ve çok kayıp verildi. Fakat şimdi dahadoğruvedahaiyiyayılınıyor.Şüphesizonlarındabunabenzer birçalışmayaihtiyaçlarıvar.Bununtedbirlerinialacaklar.Mevcuto küçük gruplar, gittikleri yerde de köy yaşantısından kurtulamıyorlar.Budurumanlayışolarakbizimdışımızdavefiilikayıpdüzeyinde de zararımıza oluyor. Gücünüz var, biraz zorlayarak birleştireceksinizvedoğruyaçekeceksiniz.Dediğimgibi,onlarbununtedbirinialıyorlardır.Bendemiyorumhemenyayılsınlar;sağlamtedbirleralındıktansonra,alanyoğunlaşmalarıvekeşiflerazçokbaşarılı olduktan sonra yayılma gerçekleşir. Yoğunlaşmaya, üslenmeye ve keşiflere dayanmadan, grupları bu tip salmak tehlikelidir. Tabii ki budurumadikkatedilecektir. Yinesiz,aynışekildeGAP'ladabenzerbirilişkiiçindeolursunuz.İlişkilerinizinbirazdahasıklaşmasıgerekir.Bizhepsinesöyledik. Garzan'la da zaten irtibatlarınız yoğunlaşıyor. O bilinen alan üzerindekiyoğunlaşmadahadaartacaktır.Savaşınönemlibirbölü71


müoalanlardacereyaneder.Buradataktiğegelememe,taktiğiişletmemediyebirdurumsözkonusuolamaz.Epeytecrübeveolanak da birikti; bunları çok yönlü değerlendirecek durumdasınız. Ne ucuz başarı tutumuna kapılmak gerekir, ne de tehlikeyi küçümsemek gerekir. Her gün taktik denilen olay üzerinde yoğunlaşılacak birdönemdir.Derinliğineordulaşma,yayılmavederinliğineeylemler her zaman geçerlidir. Oranın tek boyutlu gelişmesi var. Bölgelerdebirazonugörüyoruz.Çokdarbiraskerianlayışiçindekalmışlarvekapasitelerinigenişletemiyorlar.Birazdahaağırsorumluluklariçinesokmakgerekiyor.Aslındabirazdahakendilerinizorlarlarsakatbekatdahaverimliolabilirler.Derinleşmeye,olgunlaşmaya, kurallara uygun gelişmeye oldukça ihtiyaçları var. Bu konuda olanaklarıgelişmiştirvemutlakailerlemeolacaktır. (...) Yanınıza yeni gelen arkadaşın iyi özellikleri olması gerekiyor. Yakın denetiminizde tecrübeyle biraz güven verdikten sonra, her türlü çalışmayı verebilirsiniz. Biraz daha güçlendirilirse sanırım epeyşeyipaylaşabilir.Yanibazıolumluyanlarıvardır.Tabiizindanındabazıetkilerivar.Fakatonagerçeğikavratarakvebirazpişirerekyükühafifletmededeğerlendirebilirsiniz.Obayanarkadaşında epey birikimi var. Fakat bize göre bazı eleştirel yanları da ortaya çıktı.Ancakepeytecrübelidirvegerçeklerikavrattıktansonracepheçalışmalarındagörevlendirilebilir.Lakinoilişkiyedikkatetmek vedoğruyönvermekgerekiyor. Alanınızda cephe çalışmaları konusunda da ciddi bir sıkıntının olmaması gerekir. Eskiden içine düşülen bazı hatalar vardı ve kayıplarayolaçıyordu.Biliyorsunuz,cepheçalışması,legalvekontrolsüz çalışmalar değil, gerillanın yakın ve sıkı denetimi altındaki çalışmalardır.Bukonudayapılandeğerlendirmeleriyidir,artıkonlar hayata geçirilmeye çalışılır. Oranın örgüt yönetimi kendini iyi korumasıgerekenbirdüzeydedir.Çünkü,düşmanorayaçokyöneliyor ve darbe vurmak istiyor. Bunu da bertaraf etmek gerekiyor. Bunl ar bel irt il eb il ir. Herh ald e siz in a cil güc e iht iy ac ın ız yok. Güney'dengüçbeklentilerinizvarmı? D. Anduk: Yok Başkanım. Mevcut güçler yeterlidir. Zaten katı72

lımlar oluyor ve katılanlar hemen eğitime alınıyor. Şu anda öyle ciddi bir ihtiyacımız yok. – Oarkadaşlarınherbirisibirtaburdayönetebilir.Artıktecrübeleri buna elverir. Bu konuda biraz sorumluluk anlayışının oturtulmasıgerekiyor.Birazpratikleşirlersekapasitelerikaldırır.Buarkadaşlarasürekligenişgüçlerineğitimi,sevkveidaresiverilebilir.Yinekendiiçinizdeeğitimleriçokhızlıyapabilirsiniz.Özelliklepratiğingösterdiğibazıverimlieğitimbiçimlerivardır,onlaresasalınır. Kısadevrelieğitimlebaşlanırvegidereksüreçiçerisindeeğitimderinleştirilir.İlkaskerlikeğitimindensonrabirazpratikvealtıaydan sonrayoğunlaşmışbireğitimilerleticiolur.Yanieğitimidebirsüreçolarakelealırsanızzorlukçekmezsiniz.Dolayısıylamevcutgücümüz,kendinikatkatbüyütecekbireğitimveyönetimigerçekleştirebilir.Yanikendiiçindebüyümeyisağlayacakimkanıvardır.Katılımlardahadaartacaktır.Sizkanallarısürekliaçıktutun.Özellikle oşehirnüfusuçokönemliveonlardanepeykatılımolabilir.Fakat onlarıustacaalmakgerekiyor.Oradabazıçalışanların,legaldüzeydekilerle fazla uyum gösteremedikleri anlaşılıyor. Bazı pürüzler olabilir, yakalanmalar doğabilir. Tabii bunları gidermek gerekir. Orayayönelik,Elazığ'ayönelik,kısacadiğerbüyükşehirlereyönelikbirplanilerdegündemleşebilir. Bunlar ikide bir “Teslim olun” diyorlar. Biz, onların bazı yönetimbirimlerinitümüyleteslimalabiliriz.İyigeliştirilecekbirplan, oradakimevcutyönetimeepeycedarbevurmayısağlayabilir.Tabii acele etmeyeceğiz, ilerisi için tüm bunlar düşünülür. Yani eylem planınızı çok kapsamlı geliştirirsiniz. Tekrar vurguluyorum; bu ateşkes, tamamen bir taktik savaştır. Pasifizme, görevlerde ertelemeye,rahatlamayaaslayervermeyenbiryaklaşımdır.Doğrukavranıldığıiçinüzerindefazladurmuyorum.

“Üstün seviye kazanmış önderliksel yaklaşım büyük önem taşıyor” Bunlar dışında genele ilişkin belirtmek istediğiniz bir husus var mı? Diğer arkadaşlarla da görüşmelerimiz oldu. Son ittifaklar ve 73


çeşitli düzeylerdeki gelişmeler hakkında belirtmek istediğiniz bir hususvarmı? Derya Anduk: Başkanım, aslında bilinen durumları tekrar anlatmanın gereği yok: Bence Kuzey'in doğu kesimi biraz toparlanma sürecini yaşarken, Orta Eyalet'te bu biraz geri düzeyde kalıyor. Fakat gerçekten GAP veya Güneybatı'daki bazı durumlar da as lın da ba riz dir. Ben ce bu ra la ra, gü ne ye ve Mardin'e Botan'ın müdahale etmesi gerekiyor. Halka yaklaşımdan tutalım yaşam tarzına, ilişki tarzına kadar birçok konuda tedirginlik yaratan durumlar var. – Mardiniçinmisöylüyorsunuz? Derya Anduk: Aslında Güneybatı gibi olmaması için de fazla bir neden yoktur. Bence bazı birimler düşman tarafından bilinçlice yaşatılıyor. Ve bu durum bizi bile zorluyor. Yani buradaki bazı kaçışlar oraya yönelik olarak yaşanıyor. Orada şekillendirilen yaşam tarzı ordulaşmayı bozuyor. Özellikle ucuz yaşamak isteyenlerin adeta kaçıp yuvalandıkları bir yer durumuna geliyor. İstanbul da fazla farklı değil. – Bununeresiiçinsöylüyorsunuz? Derya Anduk: Buranın üzerinde durmamız gerekiyor. Yani bizim kendi aramızda halletmemiz gereken bir durumdur. – Özellikleneredenbahsediyorsunuz? Derya Anduk: Mardin'den Başkanım. – İstanbuldediniz. Derya Anduk: İstanbul da benzer durumdadır. Yani fazla fark görmüyorum. Aslında Güneybatı ve GAP da benzer durumdadır. Güneybatı'nın sonuçlanmıştır. Ama buraların da o sonuca ulaştırılması gibi bir durum var. – Fazla bilinçli olmasa da, yaşam tarzı buna hızla götürüyor. Devrimciliğe gelemeyen yaşam tarzı, açık ki bu gelişmelere açık kapıbırakır.GeçensenekiD.pratiğidebirazböyleydi.Otarzköylereyayılmaaslındagüçleriimhayaterketmektir.Nekadarbilinçli, tabiionubilemeyiz.Fazlabilinçliolmasada,anlayışvetutumolarak ifadesini orada bulur. Bu, içimizdeki ortayolculuktur. Eskiden beri yakamızı bırakmayan yaklaşımdır. Sizde de daha önceki bazı 74

pratiklerde ortaya çıkan durumdur. Aslında bilinçli olup olmaması da o kadar önemli değil. Fiiliyatta bu eğilimin adı tasfiyeciliktir. Ölümügözealıyorlar,fakatbuyaşamdanvazgeçmiyorlar.Buortaya çıktı. İçlerindeki iyi niyetliler de görevlerine sahip çıkmayınca, buyanlışlıklarınkurbanıolmaktankurtulamıyorlar.Şüphesizbudurumhepiniziilgilendiriyor.Bukonudaucuzakaçmak,çeşitliköylü kurnazlıklarıylabunuaşmakmümkündeğil. Bu olumsuzluklar birçok yerde yaşandı, Güney'de de yaşandı. Tarihşunugösterdiki,ençokbudurumdaolanlarkendikendilerini yerlebirediyorlar.Yaniimhaoldular.Kurtulanlarında,yaşayanların da şans eseri bu duruma geldikleri biliniyor. Biz, bunu aşmak içinherşeyimiziortayakoyduk.Devrim,yanılgıveyetersizliğiaffetmiyor. Birçok arkadaş bunu görüyor. Bu konuda biz kapsamlı yaklaşımlar geliştirdik ve tedbirini de aldık; fakat uygulama zayıf kaldı.Birazdürüstolsalardı,söylenenşeylerebirazitibaretselerdi, aslında durumlar böyle olmayacaktı. Bir hafta boyunca konuşuyoruz,adamyerindenayrılmıyor.“Evetevet”diyorama,enufacıkbir tedbir bile geliştirmiyor. Çoğunun yaşadığı durum buydu. GAP'ta da,Güneybatı'dada,diğeryerlerdedeyaşananlarbirazböyle.Sanırım Orta Bölge'nin bazı birimleri de benzer durumu yaşıyor. Tabii ki bunlar yutulmaktan kurtulamayacaklar. Dediğim gibi, bunu da birtutumhalinegetirmişler.Örgütekarşıbiryüz,kendigerçekyaşamlarına karşı bir yüz takınıyorlar. Yani biraz ikiyüzlülük var. Bunları aşacaklar. Bu tür durumlara her yerde herkesin müdahale etmesigerekiyor.Çünkübunayolaçan,zararısadecekendisiylesınırlandırmıyor.Buyaptıklarınınzararınıkatbekatörgütevehalka çektiriyor.Durumgayetaçık,bunlarıgidermekgerekiyor. Herkonudadevrimciyaklaşımaçıkvekesinolarakortayakonulmuştur.Yineüslupbelirlenmiştir.Üslubunuzunoldukçasiyasi veustalıklıolmasıgerekir.Yineçoksayıdainsanıyükseksorumluluklara katmak gerekir. Geçmişte olduğu gibi bireyin kendine aşırıyüklenmesiyerine,genişgüçlerisorumluluğakatmakönemlidir.İnsanyinekendineyüklenirde,önderlikselyaklaşımbüyük önem taşıyor, yoksa hamalcı bir yaklaşım değil. Çaba yine çok büyükolacak,fakatbu,işleriidareedecekvebinlerisavaştıracak 75


düzeyde sergilenecektir. Yani yoğunlaşmanızın ve çabalarınızın kalitesiyükseltilmişolacaktır.Farkındasınızsanırım,diğerarkadaşlardabununfarkında.Budurumdaaslındanitelikselbirsıçramaortayaçıkar.Biz,oradakibütünsavaşçıvekomutayapısında böylebirsıçramabekliyoruz.Bukonudakendilerinekarşıdaacımasız olsunlar, en büyük savaşı kendilerine karşı versinler, kendilerinekarşısavaşvermektençekinmesinler.Zaferiöncekendilerinde sağlasınlar ve kendilerini örnek seviyeye getirsinler. Sürükleyiciliğiönceliklekendikişiliklerindetambaşarıyagötürsünler ki, bu dur um çevr en in de yar ış yapm as ın a yol açs ın. Bu önemli. Kend is in i iyi çalıştırmay an, çevr es in i de çalıştır amaz. Kendini öncü kılamayan, çevreyi de öncü kılamaz. Kendini ve çevreyiçalıştırmakveöncükılmakönemlidir.Eğerbölgebutarzı tutturursa,büyükgelişmeleriyaşamasıiştenbiledeğildir.Yolve yöntem belirlenmiş, alan açılmıştır diyorum. O halde yürüyün! Hepinizyürüyerekbüyükgelişmelerisağlayabilirsiniz.Halkında bütünüylebeklentisibudur. Bulegalçalışanörgütler,güçler,bazıyenianlayışlargeliştirmek isteyebilirler. Tabii biz onları da denetim altında tutmaya çalışacağız.İşte“Halkbarışistiyor,savaşistemiyor”gibibirtakım spekülasyonlar geliştirilmek isteniyor. Onlar kesin yanlıştır,ortayadoğrukoymuyorlar.Bizbudurumubazıaçıklamalarlanetleştireceğiz.Yanikitleyideçizgiyeuygunhalegetirmenin fırsatı vardır ve şimdi daha geniştir. Bunu çarpıtmaya çalışabilirler ve biz buna fırsat vermeyeceğiz. Sizler de çeşitli bildirilerle bu tutumu kalıcılaştırırsınız. Özellikle o alan için önemlidir. O mektuplaşma yöntemiyle birçok işbirlikçiyi bu arada ıslah etm ek mümk ün. Gen el olar ak siv il topl um üzer ind e öyl e kendi başına duran odaklar yerine devrimin denetimine girmiş durumların geliştirilmesi önemlidir. Yine batıya yayılma sorununuzvardı,onudabusüreçteadımadımsağlarsınız.Yanibütüneyalet,derlitoplubirplanlabusenesonuçalabilecektir.Bu, kolaygelinenbirçalışmadüzeyideğildir.Çokşeylerçekildibunun için, eyaletin de çok büyük fedakarlıkları oldu. Fakat ürün almadönemininhakkınıvermekgerektiğideaçıktır.Madembu 76

kadar çile çekildi, bu kadar zorluk yaşandı, şehit verildi, o zamanürünüalmadadabüyükbiryarışiçindeolalım.Arkadaşlarda bu biraz eksik oluyor. Bütün bunlar sırf çile doldurmak için değil,önemligelişmelereyolaçmakiçindi,böylesidönemlerin kat be kat baş ar ıs ın a yol açm ak içind i. Hep in iz in bu tem eld e kavrayıpbaşarmanızıdiliyoruz.

“Güçlerin doğru mevzilenmesi ve yönetilmesi önemini koruyor” ÇiyayêSipan,bizidinliyormusunuz?Bunlarsiziniçindegeçerlidir.GüçaktarmaişineilişkinolarakZagros'labirazkonuştum.Sanırımsizindeböylebirçabanızsözkonusu.Mevsimaçılıyorveyenidüzenlemelerigeliştiriyorsunuz.Durumunuzailişkindahasomut birsaptamayapabilirmisiniz?Bazıkayıplaryaşandı,onlardanhaberaldınızmı?Evet,bunabenzerhususlar... Çiyayê Sipan: Oldu, Başkanım. Biz son dönemde belli hazırlıklar yapmış durumdayız. Gücümüzü belli bir plan dahilinde dağıtıyoruz. 2. Bölge'de iki cephe halinde bir örgütlenme çalışmamız var. Yani kuzeyi Muş alanı oluyor, güneyi Mutki alanı oluyor. Bu iki alanı da belli bir çalışma düzenine bağlıyoruz. Bir de İpek Yolu var ve çok işlek bir yoldur, özel bir birlik düzenleyip oraya konumlandırmak istiyoruz. Diğer taraftan, T.'daki çalışmaları daha da güçlendirmek, Botan'la sağlam bir bağlantı kurmak, esas ağırlığımızı da H., S., B., K., S. alanlarına vermek istiyoruz. Gücümüzün önemli bir kısmını buraya oturtmaya ve esas savaşı burada geliştirmeye çalışıyoruz. Bu çerçevede belli bir düzenleme içerisindeyiz. Bizim belli bir güce ihtiyacımız var. Mevcut alan geniştir ve epey gücü kaldırabilecek durumdadır. Botan'dan gelecek güç, ihtiyacımızı belli oranda karşılar. Gelecek güç ile buradakinin birleşmesi olumlu bir pratiği yaratabilecektir. Buradaki yapının savaş düzeyi bir anlamda zayıf kalıyor, ama gelecek güçle birleşirse güçlü bir çıkış yapabilir. Bu düzenleme sürecinde bazılarını görevinden aldık. Bu D.'in daha çok çizgiye gelememe durumu var. Biz öteden beri hep görev 77


verdik, fakat kendisi bunları uygun bir tarzda kullanmadı, yaklaşımları yanlış oldu. Bu temelde görevden alınmış durumdadır. Hazırladığı rapor da kabul edilmedi. Yine Ma.'in durumu vardır. Bombalama olayından sonra hafif bir yaralanma durumu oldu bunun. (...) Ayrıca bu X. arkadaşa bazı görevler vermek istiyoruz. Bu pratik sürecinde durumu normaldi. Biraz güçlendirirsek sanırım belli bir denetim altında iş yapacak konumdadır. Biz, koordinatörlük yardımcılığı konusunda da arkadaş belirlemedik. Bu konuda bölgelerde uygun arkadaşlar var. Eğer Bi.'nin durumu uygun görülürse, biraz güçlendirme temelinde yardımcı olabilir diyoruz. Fakat durumunun uygunluğu konusunda tereddütlerimiz var. Çünkü, bazen olumlu çıkış yapıyor, bazen gerilemeye giriyor. Özellikle sıkışmalar ve düşmanın yönelimleri karşısında kendini tamamen kaybediyor. Çalışmalara tam hakim olma durumu da yok. İşte bizi düşündüren bu tür yanları var. Ayrıca Şirvan grubu bu alana geçmek isterken, sanırım düşmanla doğrudan karşı karşıya gelmiş. Düşmandan da epey kayıp var. Fakat olayın ayrıntılı bilgisini henüz alamadık. Bu kış sürecinde bazı sızmalar ortaya çıktı. Bunlar daha çok bir Batman kanalı üzerinden, bir de ... üzerinden, iki kanal halinde alana aktarılmaya çalışılıyor. Gelen sağlam bir grubun içine bir tane çürük unsuru sızdırıyorlar. Fakat bunların fazla bir etkileri ve verdikleri zarar yok. Zaten denetim altına alınmışlardır ve durumları araştırılıyor. Yani ciddi bir sorun teşkil edebilecek bir konumları yok. O son yakalanma sanıyorum Batman'da epey tahribata yol açacak. Bi raz ted bir al ma ya ça lış tık... Eği tim le biz es ki yet mez lik le ri önemli oranda aşabildik. Şimdilik bunları belirtebilirim. – Tamam,bahsettiğinizkişiliklereyönelikotavırlargeliştirilebilir. Koordine yardımcılığı veya koordinasyonun güçlendirilmesi içindahadeğişikisimlereihtiyaçolabilir.(...)Sanıyorumaceleetmemekvebirazdahadüşünmekgerekir.TabiiBi.öyledir,yanifazla istikrarlı olamıyor. Olsaydı, bazı şeyler yapabilirdi. Ancak yine deyaptırılacakişlervardır.ODe,birihtiyatolarak,uygungörülen birgöreviçindetutulur.Onlarokişiliklerinieritmiyorlar.Okişiliklerieritmekiçin,dahagerçekçibirotoriteryaklaşımgerekiyor.Dik78

kat etmek lazım. Belli ki bunlar fazla kontrole, çizgiye gelemiyor. Fakatyinededeğerlendirilirvebazıçalışmalarbunlarladageliştirilir.Dahaöncebazıarkadaşlarvardı;onlardanbazılarıdahaiyigelişme sağlamış olabilir. Bu son değerlendirmeleri özümserlerse epeygelişmeolabilir.YineMa.'nınotutumagirmesibilinçlidir.Büyükihtimallebaştanfazlaanlamlıbirkatılımyapmamıştır.Öyledediğigibiyerleryok,kendisinedoğruçalışacaksındenilir.Olumsuz birdurumayolaçmayacak.Onungibileri,canlarıçıksadaçalışma içerisinealacağız,uygunbirçalışmaiçindegörevyürütecekler.Aslındaisteseçokişyapabilir.Katılırkendeğişikamaçlakatılmışolup bundankurtulmakisteyebilir.Bunlarınkonumlarıdahagerçekçideğerlendirilecekveuygunbirkonumdatutulacaklar...Yineyanınızda gelişkinyeniadaylardanepeyinsanvar,çokdeğerliarkadaşlarvar. Birazonlarıyönetimolayındageliştirmekgerekiyor.Bilemiyorum, So.şehitoldudiyehabergeldi,bunlardoğruolabilirmi?Radyonun söylediğiobazıhaberlervar,onlardoğruolabilirmi? Çiyayê Sipan: Sorunuz anlaşılmadı Başkanım. – So.için... – Çiyayê Sipan: So. o olayda şehit oldu. Daha önce isimlerini vermiştim. So. idi, o teknikçi Şo. arkadaş idi ve dört tane de yeni katılan arkadaştı. Toplam altı arkadaş şehit olmuştur. Düşmanın verdiği onbeş kişi doğru değildir. – Busonüç-dörtkayıptanbahsedildi. Çiyayê Sipan: Bahsettiğim Şirvan grubudur. Sadece dolaylı yoldan bilgi edindik, gruptan kesin bilgi alamadık. Grup hareket halindeyken iç içe geçmişler. Bazıları iki kişinin, bazıları üç kişinin kayıp olduğunu belirtiyorlar. (...) –Neyse,yenigruplargeliyor.Oyenigrupsizegerekencihazları getirir. Siz, Zağros'tan özel olarak isim belirtebilir misiniz? Onlar, sizinnetürkadroyaihtiyacınızolduğunusoruyorlar.Onlarlakonuştunuzmu? Çiyayê Sipan: İki-güç gündür kendilerini arıyoruz, ancak ses iyi anlaşılmadığı için konuşamadık. Bundan sonra konuşmaya çalışacağız. 79


– Sizin için uygun olan ileri düzeyde isim belirtebilir misiniz? Bizonlarasöyleyebiliriz. Çiyayê Sipan: Biraz bu bölgelerde iş yapacak bir–iki arkadaş olursa, mevcut arkadaşları da eğitir yeniden çalışmalara katarız. Oradaki arkadaşları bilemediğim için isim veremiyorum. Biraz bölgede iş yapabilecek arkadaşlar olabilir. – ŞimdisizindetanıdığınızM.,KısaC.vardı;sanırımonlarında içinde yer aldığı bir grup geliyor. Bunlar epey niteliklidir. Aslında onların şimdiye kadar ulaşması gerekiyordu. Yine Botan Suyu'na dayalıX.'gillervar.Onlarorayıiyibiliyorlarveaslındaaçabilirlerdi.Biz,onlaraşimdibunusöyleyeceğiz.Birkuzeyhamlesinekapsamlıbirgirişyapılacak.Hemdebüyükbirgüçleolabilir.Sizlerde biraz kuzeyden zorlayın. Bunu böyle uygun bir biçimde yapalım. Böylece o alanın köklü bir hal yoluna gidilebilir. O alanda iyi savaşçı niteliklerde epey insan var. Yine güneydekilerin önemli bir kesiminigöndermeyeçalışıyoruz.Bütünbunlarıkonuşarakhalledebilirsiniz.Fakatyinededikkatedin.Sizinbölge,düşmanınbeklenmedik saldırı durumlarında merkez rolünü oynayabilir. Fakat boşa daçıkarılabilir.Yaniçokağırdarbelerindevurulabileceğibiralandır.Sanırımmevsimolarakrahatbirdöneminiçinegirildi.Dolayısıylahertürlüsavaşıkaldırabilecekbiralanhalinedegeliyor.Topyekünbirdenetimdegeliştirilebilir,öylebirşansıdayakalıyorsunuz.Bazıhazırlıklarsonuçverirvetakviyelerdezamanındaulaşırsa,sanırımgeriyekalandenetimvehakimiyettir.Bunundaüzerine amansızgidilir.Kısacaönemligelişmelerinsağlanacağıbiralandır. Mevcut düzenleme temelinde yakın ovalık alanlara da birimler gönderilebilir. Bu E. gibileri değil de, keşifçi ve irtibatçı kişiler gönderilir.Birdeoranınyaşamınaaletolacakdeğil,hızlagidipilişki-irtibatkuracakveadamçekecekniteliktebazıgörevlilerbırakılabilir.Oralaragerillabuaşamadabirazzordur.Yineşehirdedegerillabirimizordur.Fakatiyiörgütçüler,iyiistihbaratçılar,yeniadayları getirecek birimler görevlendirilir. Bu temelde şehirlere yönelik çalışmalarıbirazgeliştirebilirsiniz.Yinebirşehirüzerindehakimiyetkurulmakistendiğindebüyükgüçleyapılırbu.Butürplanlamalarıgeliştirebilecekdurumdasınız.Bukonudagerekliihtiyacısizler 80

belirleyebilirsiniz. Parti takviye yapabilecek durumdadır. Yine her türlüyönetimsorunlarınıhalledebilecekdurumdayız.Gerisisizlere kalıyor.Geneleilişkinsöylemekistediğinizbaşkabirşeyvarmı? Çiyayê Sipan: Başka herhangi bir şey yok Başkanım. Biz, Botan Suyu hattı üzerinde ciddi duracağız. Fakat diğer tarafta da arkadaşların o alana yeterince girememe durumları var. İki taraflı çalışma geliştirilirse iyi olur. Biz alana önem vereceğiz ve üzerinde duracağız. Bunları belirtebilirim. Bir de konferans hazırlıklarımız var. Önemli oranda bölgeler düzeyinde toplantılar yapılmış, hazırlıklar tamamlanmıştır. Önümüzdeki süreçte bunları da bir araya getirip, gerekli raporlarımızı bir bütün olarak sağlam bir kanaldan ulaştırmaya çalışacağız. Bunu belirtebilirim. – Anlaşılıyor. Bütün bunlar süreci etkilemesin. Sürecin doğal seyriiçindevetümçalışmalaragüçverecektemeldeolmalı.Sıkıntıya,sürekesintisineyolaçmayacakbirtarzdadüzenlemelisiniz.Güneyeyöneliminizideadımadımvesonuçalıcıbirtarzdayürütürsünüz.Diğerlerideyürütür.Artıkmevsimuygundur.Butemeldesanırımsonuçalınacaktır.BirdeGüneybatı'dakiöğehakkındakesinbir belirlemedebulunabilirmisiniz? Çiyayê Sipan: Başkanım, o konuda kısmi bilgilerimiz oldu. Fakat ben yine oradaki koordinatörün durumuna bağlıyorum. Onun sağlıklı olmadığı sonucuna varıyorum. Bunun o dönemde ruhen partiye karşı bir konumu ortaya çıkmış durumdaydı. Sanıyorum bu bağlantılar daha sonra oldu, hatta o Fatma'nın durumuna kadar uzanabilir diyorum. Bunlar sonradan gelişmiş olabilir. Biraz onun tutumundan, durumundan kaynaklanıyor. Bunu söyleyebilirim. – Baştan örgütlü düzeyde olmasa bile, ruhen durumu biraz öyleydivekendisiniyansıtıyordu,yanipartiyekarşıfazlasağlıklıyaklaşımları yoktu diyorsunuz. Neyse, bakacağız. Siz Güney'deki son durumları izlediniz ve bu konuşmaları da anladınız. Genelde bazı gelişmeler var ve herhalde bunlar orası üzerinde epey olumlu etki bırakır.Yanioranınşehiryapısındabirdönüşümbeklenebilir.Oortakesimlervar;onlarasizlerdemektupyazabilirsiniz.Yenidenaffetmelerdentutalımdahaetkinkatkısunmayakadar,butüryöntemleroradabirazişgörebilir.Oranındabirelitivardır,oelitiustaca 81


değerlendirmelisiniz.Yineortasınıfınkatılımolayıbirazhızkazanabilir.Bunagerekliyaklaşımlarlakarşılıkvermelisiniz.Okorucularveşeyhlermeselesinedeuygunyaklaşımgöstermelisiniz.

“Daha somut raporlara ihtiyacımız var” Zağros,sizdebizidinliyormusunuz? Derya Zağros: (...) Mevcut son siyasal gelişmeler ve ittifaklar, buradaki kitleyi önemli oranda etkilemiştir. Biraz daha üzerinde durursak, parti içine de çekebileceğiz. Kendilerinin yaklaşımı olumludur. Ancak tam bütünleşme de sağlanmamıştır. Fakat süreç içerisinde faaliyetler biraz oturduğunda sanıyorum bir bütün olarak partinin siyasi etkinliği altına girebileceklerdir. Durumları biraz böyle görünüyor. – Anlaşılıyor. Bir de (zaten bahsettiniz) yüzü aşkın güçle kademeli bir biçimde komutanlık olayını geliştiriyorsunuz. Yani öyle küçükbirgüçleyalnızlığadüşmeveyakademesizolmaoradadoğru değil.Coğrafyayıdadikkatealarakgerekliarakademeleriyerleştirmek mümkündür. Bu sağlandığında, düşmanın kolay kolay ulaşamayacağıkomutanlıklaroluşur.Birazkarargahdüzeninegörekendi konumunuzdaki güç düzenlemesini böyle yaparsınız. Yani düşmanın olası bir saldırısını ikinci veya üçüncü dereceden kademeler karşılamalı.Direktbirçatışmaortamınagirmemeönemtaşıyor.Yinehavasaldırılarıiçinde,herangerekensığınakdurumunuzveya yerleşecekdurumlarınızzatenvardır.Anidenhavasaldırılarıolabilir,onlarböylekarşılanır.Karadansaldırıikinci-üçüncükademelerlekarşılanır.Havasaldırılarıdaoradarahatlıklakarşılanabilir.Orada gerçek yönelme gelişecek. Bu yüzden kuzeye doğru açılım büyük önem taşıyor. Bu konuda planlamalarınız, düzenlemeleriniz var. Ayrıca başka yerlerin de ihtiyaçları var. Birkaç ileri düzeyde kadrogerekiyor.Bukonulardabirşeylersöyleyebilirmisiniz? Derya Zağros: Buradaki gücün durumu biliniyor Başkanım. Aslında savaşıp tecrübe kazanmış bazı arkadaşlar var, fakat politik yönleri fazla gelişkin değil. Yani politik olan arkadaş azdır. Çünkü baştan beri burada yoğunlaşanlar daha çok Botanlılar ol82

du. Yani politik yönlü arkadaş sayısı bizim için de pek yeterli değil. Şu anda epey arkadaşla belli bir görevlendirme de yapmışız. Bu konuda bir sıkıntının yaşanacağını sanmıyorum. Yani tecrübe sahibi olan arkadaşlar var, fakat biraz politik düzeyli arkadaş azdır. Bu yüzden, daha çok tecrübesi olan arkadaşlar biçiminde destek sunulabilir. – Sizdeileridüzeyiçinfazlalıkvarmı? Derya Zağros: Mevcut durumda pek fazla yok. Bizimle gelen M. arkadaşın durumu vardı, sanırım onun durumuna ilişkin son bilgiler ulaşmıştı. Zaten kendisi de şimdi S. bölgesinde yönetimdedir. Eğer o arkadaşın durumu öyle kalacaksa, fazla yok Başkanım. – M.arkadaşeğerpratiktendersçıkarmışsa,pekileridüzeydeolmasa da görev verilebilir. Eğer orada da fazla bir işlevi yoksa, Ç. Sipaniçindüşünülebilir.Bunundışındasanırımbaşkapişmişarkadaşlarvar.YineGüney'dengelenepeyarkadaşvardır.Bunlarüzerinde durulabilir. Bu arada kendileriyle de görüşerek, ihtiyaç arzeden belli bir kadroyu yollamak mümkündür. Biraz oranın güçlü kadrolarla takviyesine ihtiyaç var. Bir de orada Botanlı savaşçılar var ve bunların da etkili olması söz konusudur. Böylesi yaman ve cesursavaşçılardandabirazgöderebilirsiniz.Onlarıntemelihtiyaçları bunlardır. Ayrıca kendileriyle konuşularak bazı malzemeler gönderilebilir.Birdeoarayıtutmameselesininöneminibiliyorsunuz.Orayıdaiyibilenarkadaşlarvar;X.'gil,P.'gil,Ro.'gilorayıiyi biliyorlar.Demekistediğim,alanıiyitanıyanlarvarveyüklenecekler.Busenesonuçalmakaçısındanhayatidir. Bunl ar dış ınd a, M ardin'de bahs ed il en dah a önc ek i k lik var. Ag.'inbirtürlüdisiplinegelmediğindenbahsediliyor,bilemiyorum. Oalanıdabukonudabiraztakviyeedeceksiniz.Bilinenşeylerdir; artniyetliliktenziyade,herhaldebilinenyaşamtarzlarınıkırmakistemiyorlar,onubirtürlüaşmakistemiyorlar.SizinbuMardinüzerindedebirazetkinolmanızgerekiyor.Zamanzamantartışabilirsiniz. Yani bir nevi Mardin'in, sınırlı da olsa denetimini geliştirmek gerekiyor. Biz GAP'ıda geliştirmeye çalışıyoruz, orayı da biraz işletmemiz gerekiyor. Güç veriyoruz ama koruyamıyorlar. O kanal 83


üzerinden oraya da biraz denetim sağlanır. Garzan'a büyük ve küçükcihazdanbirazyollayın.Kendileriylekonuşun,ihtiyaçlarıkadar yollarsınız.Sanırımirtibatiçingerekiyor.AnlaşıldımıZağros? Derya Zağros: Evet, anlaşıldı. Mardin için o tür şeyler biz de duyumladık. Bunun için, göndereceğimiz grubu biraz yeni baştan düzenlemeyi esas aldık. Yani böyle ona yakın ve daha çok yönetici olabilecek arkadaşlardan bir grup tasarlıyoruz. Bir de, bir arkadaş koordine yardımcılığına atanabilir. Bizim önerimiz, B. arkadaşın kardeşi vardı, o arkadaşı uygun buluyoruz. Aslında tecrübesi olan bir arkadaş daha var, o da eyalet yönetimi için uygun olabilir diyoruz. Mardin'le bundan sonra biraz daha yakından ilgileneceğiz, o tamamdır. Garzan için de, aslında biz bir bölük gücü oraya koymuştuk. Yani göndermek için değil de, arayı kapatmak için. Fakat bazı zorluklar olduğundan henüz mümkün olmamıştır bu. Önümüzde ciddi bir engel var. Sanıyorum o arkadaşın haberi yok. Orada çok karışıklık olduğu söyleniyor. Sanırım orada bir grup varmış, daha önceki yıllar gibi bir çalışma tarzını esas alıyorlarmış. Eğer müdahale edilmezse, bizce bir şey çıkmaz ve darbe de yiyebilirler. Zaten büyük ihtimalle kontrol altında çalışıyorlar. Bu konulara açıklık getirilmelidir. – Buhangigruptur,Şirvan'dakigrupmu? Derya Zağros: Grubu kesin bilemiyoruz. Yalnız S. etrafındaki köylere yerleşilmiş. Sanırım merkezle de ilişkiler var. Yani çeşitli kanallardan bize bu tür bilgiler geldi. – Oldu... (...) Derya Zağros: Doğru çalışma tarzına tam hakim olamama durumu yaşanıyor. Şimdi orada yer yer kitleden tepkilerin geliştiği biçiminde, yani bu yönlü bir gerilemenin olduğu doğrultusunda elimizde bilgiler var. Artık bunun bilinçlilik yönünün olup olmadığını bilemiyoruz. Yalnız kendileri tarafından tutturulmak istenilen, özellikle de ısrarla dayatılmak istenilen bir yaşam tarzı var. Şimdi bu yaşam tarzının böyle kendini konuşturma durumu söz konusu olabilir tabii. – Dahauygunilişkiveirtibatgeliştirilebilir.Bizdeüzerindedu84

racağız.BelkiilerideAg.'giligeçiciolarakalmayıdadüşünebiliriz. Zaten biraz sağlığı da yerinde değilmiş. Bir takviye yapıldıktan sonra,böyleısrarlayaşamagelmeyenlerialmayıdüşünebiliriz.Yalnız biraz daha gerçekçi bilgilere ihtiyacımız var. Nasıl yaşadıkları konusunundahagerçekçiöğrenilmesigerekir.Diğerlerinedesöylüyorum,dahasomutraporlaraihtiyacımızvarveböyleraporlaristeyeceğiz.Aslındabütünkoordinasyondanistediğimizraportürüşudur:Nasılyaşandığınavenekadarmücadeleedildiğinedairgünlük raporlargeliştirilmelidir.Benceyalnızkoordinasyonlardadeğil,daha alt komutanlıklardan da günlük somut raporlar istemek gerekir. Böyleteorikizahlarbiçimindedeğilde,günlüknasılyaşadıklarıve nasıl çalıştıkları somut olarak işlenmelidir. Yani “bu kadar eğitim yaptım,bukadarörgütlemeyaptım,böyleyaşadım,böyleçalıştım” biçiminde.Bununbirraporgeleneğihalinegetirilmesigerekir.Mesela,gündekaçsaatininasılçalışmayaveriyor,nekadarpropagandaveörgütlemeyapıyor,nekadartalimatgeliştirmiş,kaçilişkikurmuş,günlükolarakilişkidebulunduğukişilerkimvb. Ayrıcabizbirşeydahabelirledik:Hiçkimsetekbaşınailişkideolamaz,bütünilişkilerenazikikişiyleyürütülür.Yanienazikikişiyle kalınır,enazikikişiylekonuşulurvs.Şimdisizbunusağlayacaksınız. Bütün komutanlıklar bu tekliği kaldıracaklar. Bunu özenle belirtiyorum. Her düzeydeki sorumlunun yanında mutlaka bir yedeği olmak zorunda.Hertürlüçalışmayedeklebaşlar,yedeklebiter.Bu,doğrubir örgütselçalışmailkesidirvemutlakauygulanmasıgerekir.Çünkü,benimduyduğumkadarıyla,meselatekkalmayaçalışıyorlarmış.Bu,denetimden kurtulmaya çalışmak anlamına geliyor. Bu Güneybatı'daki unsurdabirazöyleyaptıvetahribatıotemeldederinleştirdi.Bunuyineİstanbul'dakideyaptı.Tekdurumagelme,yanitekkalma.Tekkalınca,denetimdışıkalıyorlar.Denetimdışındakalıncadahertürlüeğilimihortlatıyorlar.Sanırımbölgedebirazbuvar.Bunuönlemeninyolu şu:Hiçkimse,özellikleyetkilidüzeydekilertekkalmayacak,yanında en az bir kişi olacak, yatarken de kalkarken de bütün hareketleri bir yardımcıyla kontrol edilecektir. Bunu özenle vurguluyorum. Bu, önemlibirdenetimaracıdır.Hemolasıbirzordurumdayedekdevreye girervegerekeniyapar,hemdebazısuistimalleriveiyiolmayanhal85


leriönleyebilir.Buçokönemlidirdiyoruz.Sanırımbazıkomutanlıklar bunuihlalediyor.Kesinliklekabuletmiyoruz.Bunuözenlevurguluyorum.Hiçbirkişiyeböyleözelilişkiayrıcalığıverilemez.Hiçbirkişi kendiniböyletekkonumasokamaz.Aslındabizbuyüzdenepeydarbeyedikvezarargördük.Bunuartıkbundansonrahiçkimseninsürdürmemesigerektiğiniönemlevurguluyorum. Bize geliştirilecek raporlar, üst kademelere doğru geliştirilecek raporlar,tamamengünlüksomutyaşamavesomutçalışmayailişkin olmalıdır.Yaniteorikizahlar,geneldeğerlendirmeler,yargılar,suçlamalarrapordeğildir.Nekadaryaşadın,nekadaradameğittin,ne kadartalimatverdin,nekadarilişkikurdun,kaçkişiyleydin,kiminleilişkikurdun,kiminlenasılyaşadın,nekadareğitimverdin?Biz, böyle somut raporlar istiyoruz. Raporlar bu temelde geliştirilmeli. Sizler,bütünsorumlukademeler,gerekkendiraporlarınıvegerekse altkademeraporlarınıbutemeldegeliştirecekler.Gerekirseyenibir rapor taslağı geliştirin. Bence yeni bir rapor taslağı geliştirilmeye değerdir.Busondeneyimlerindeışığındayenibirraportaslağıistiyoruz.Şimdiyekadarbizegelenraporlardahertürlüdeğerlendirme, bolşikayet,bolsuçlamavardır.Bu,sorumsuzbirraporanlayışıdır. Bizburaporanlayışınıkaldırmakistiyoruz.Bencegerekbütünyapı için,gerekseönemlikomutakademeleriiçinraportaslağıgeliştirin. Gerçekçi bir raporun neyi kapsaması gerektiği konusunda kendi aranızdabirazdeneyalışverişideyaparak,butemeldeyenidenrapor işleyişini düzenleyin. Bize de böylece biraz gerçekçi raporlar gelebilmelidir.Veherkesinderaporlarıolmalıdır.Bazılarıraporda geliştirmediler. Tekrar söylüyorum, uygun dönem itibariyle bu hususları ihtiva eden yeni taslak dahilinde raporları geliştirmelisiniz. AnlaşıldımıZağros? Derya Zağros: Anlaşılmıştır Başkanım.

“Bir tek kişi bile işlevsiz bırakılmamalı”

– Başkabelirtmekistediğinizbirşeyvarmı? “Benim sağladığım zafer, bireyin insanlık tutkularındaki zaferdir.” 86

Derya Zağros: Bizim belirteceğimiz başka önemli bir şey yok. Yalnız düşmanın durumu hakkında bilgi vermemizde yarar var. 87


Gabar'daki köylülere yaklaşımı biliniyor. Onun dışında buradaki tutumu biraz adeta ateşkese uyma biçimindedir. Yani bu sürede öyle göze çarpan fazla bir hareketliliği olmadı. Yine bazı karakolları kaldırma durumu vardır. Mesela Uludere'de kaldırdı. Aslında burası stratejik bir yerdi. Başka bazı karakolların da kaldırılacağı söyleniyor. Bizce bu, yeni taktiğe yönelme hazırlığı olabilir. Daha çok güçlerini merkeze toplama, yoğunlaştırma, sabit olmaktan çıkararak hareketli hale getirme ve böylelikle hedef olmaktan kurtulma taktiği olabilir. Böyle bir hazırlığı var. Bir de, bizim bu alanda daha önce boşaltılan köyler vardı. Şimdi biz bu köyleri çekmek istiyoruz. Zaten köylerin kendileri gelmek istiyor. Bazıları düşmana başvurmuş ve onay almış. Yani özellikle bu Bestler'de bazı yerleşim alanları gelişebilir. Bu hususlar vardı. Bunun dışında belirtebileceğimiz yeni bir şey yok. – Bu tür gelişmeler beklenebilir. Zaten biz açıklamayı yaptığımızdaanlayacaklar.Ateşkesinuzamasınıntektaraflıolmayacağını, bizeyöneliksaldırılaraçoketkilikarşılıkvereceğimizi,hattamisilleme saldırıları düzenleyebileceğimizi söyleyeceğiz. Bunun, eskisinden daha da şiddetli olacağını belirteceğiz. Eğer onlar ateşkes konusunda ciddilerse ve biraz adım atmak istiyorlarsa, sanıyorum epey durağanlaşacaklar. Bu köylerin yerleşmesine ses çıkarmayacaklar.Buablukavebenzerişeyleresonverecekler.Yinebildiğimiz oözelsavaşyöntemlerinibelkiazaltacaklar.Budurumlarbeklenebilir.Tabiikesindeğil.Bütünbukonulardabellibirgözlemhalinde olmakgerekir.Taraflarbukonudabirbirlerinibirazsınamagibibir durumdadırlar.Yanionlarbizisınıyor,birazdabizonlarısınayacağız.Yaniöylebiranlaşmadeğilde,tamamenözgüriradeylebirdurumdeğerlendirmesivar.Onlarnekadargerçekçi,biznekadargerçekçiyizbiçimindezatengenelbirdeğerlendirmedevar.Herkesbirazbudurumugörmeyevedeğerlendirmeyeçalışıyor. Dediğimgibi,bizimyaklaşımlarımızbellidir.Biznormaldekendihattımızdayürüyoruz.Buaradaonlarındatutarlılıklarınısınıyoruz.Özellikleateşkeskonusuönemlidir.İhlallernasılgelişirvebizim bu ihlallere karşı tavrımız nasıl olur? Birincisi bu. Diğeri ise, ateşkesolsunveyaolmasınbizimdüzenliçalışmalarımızvardırve 88

onlaryürüyecektir.Yaniateşkeseuysalarda,sizgenişliğineyayılacakvederinliğineçalışacaksınız.Birneviyarı-devletgibiolmadurumlarına doğru yol alınacak. Kitle denetimidir, eğitimidir, örgütlenmesidir,orduörgütlenmesidir;bütünbunlar,hiçbirkoşulaltında ertelenmeyecek görevlerdir. Muazzam düzenleme durumunda olacaksınız.Güçlerinizfazlaeğitilmişdeğil,onlarıçokçokeğiteceksiniz ve oldukça derinleştireceksiniz. Buna benzer birçok husus var. Dönembunlaraoldukçaelverişlilikarzedecekvebunudeğerlendireceksiniz.Yineepeybayanyapısıvardı.Benceonlardauygunbirliklerhalindeörgütlendirilir.Onlarıdasavaşbirliklerihalinegetirmekgerekiyor.Onlarda,sorunolmaktanöteye,artıkkatkısağlayan gruplara dönüşeceklerdir. Artık onları savaş durumuna getirmek, gerçekbirmilitanyaşamiçineçekmekvebunagörebirdüzenlemeyi yapmak gerekiyor. Gerçek kişiliklerini ancak böyle bir militan yaşamiçindebulabilirler. Yapı içinde artık ağırlık teşkil edecek öğelerin kalmaması gerekir.Yapıkendinibütünüylesavaşagöreayarlamışvedüzenlemiştir. Dediğimgibi,herkeseişlevverilecekveişlevsizteksavaşçıkalmayacaktır. Bir manga düzenlenirken, bir takım düzenlenirken, genel işlerkadar,bunlarınyerinegetirecekleriözelişlerdeolacaktır.Hemenherkesebirlikiçindebirişlevgördürülecektir.Sizingeliştireceğinizayrıntılıtalimatnameler,yönergeler,herkesienverimliçalıştıracakbirniteliktegelişecektir.Herkesinyapacağıişlervardır.Unutmayalımki,şimdiyapıyüzdedoksanatıldır.Öğrendikleriniöğretemiyor,uygulayamıyorvebüyükorandaboşaçıkarmadurumunuyaşıyor. Tabii ki bu boşa çıkarma çok sakıncalıdır. Bunun ne kadar yükgetirdiğivenekadarverimsizliğeyolaçtığıdabellidir.Bukonuda biraz kafa yormak gerekiyor. Herkes için en verimli çalışma tarzı,birlikiçindeeniyibulunmaveyaşamatarzınedir?Busoruya iyicevapvermekgerekiyor.Yanikapasitesineyse,yerinegetirebileceğiişlevneyse,mutlakaonusunmakgerekiyor.Birtekkişibile işlevsizbırakılamaz.Muazzamgüçboşaçıkarılıyor,çalıştırılmıyor, beklenti içine sokuluyor; hiçbir hareket bunu böyle kaldıramaz. Herkesiçalıştırmak,doğruyönetimilkesidir.Vebütünalanlarbunu sağlamaklamükelleftirler.Eskikomutatarzı,yapıyıadetadurduran 89


ve işletmeyen bir tarz olmuştur. Bu tarzı hiçbir biçimde kabul etmekmümkündeğildir.Geçiciolarakkabuletmekdemümkündeğildir. Her an ve her yerde yapılacak işler vardır ve yine herkesin yapacağıişlervardır.Bunudoğrudüzenleyen,doğruyönetimilkesiniuyguluyordemektir.Zağros,anlaşılıyormu? Derya Zağros: Evet, anlaşılıyor Başkanım. – Biz genel hattı çiziyoruz ve uygulamayı sizlere bırakıyoruz. Tabiibuuygulamalarınsonuçlarınıgöreceğiz.Sizinbüyüyengücünüzündörttarafadoğrudüzenlenmesinigerçekçiyapıyorsunuz.Yani alanlar üzerinde yayılmanızı sürdürüyorsunuz. Bu konuda herhangibiryanılgıolmamalı.BuDoğu'dakigüçledediyalogunuzvar vedenetimgelişiyor.Çokgerçekçibirbiçimdevegünlükdeğerlendirmelerle ilerletiyorsunuz. Bunları belirtebilirim. Sizin söyleyeceğinizbirşeyvarmı? – D. Zağros: Başka bir şey yok Başkanım. (...) – 44'tendegüçalacaksınız.Osizegelengücündurumuüzerine biraztartışabilirsiniz.OgüçDeryaDicle'yeveDeryaSor'agelecek; gelir gelmez almaya ve çeşitli yollarla içeri almaya çalışacaksınız. YineGüney'dekigüçleriçeşitliyollarlaiçerialmayaçalışacaksınız. Bukonudadadiyaloglarınızolacak.İşlerbuçerçevedeartıkgeliştirilir.Buyerelaşiretlerdendegüçalmayadevamedin.Özelliklebu Van tarafından biraz güç alın. Van-Çatak alanlarında yoğun yerel aşiretlervar,oaşiretlerdendahadaçokgüçalabilirsiniz.Yanisadece dışarıdan değil, yerellerden de biraz güç almak uygun olabilir. Belirteceklerimbunlardır. DeryaKesk,sizdebizidinledinizmi? Derya Kesk: Dinliyoruz Başkanım. – Sizindurumlarınızailişkinbiraztartıştık.Butemeldedüzenlemelergeliştiriliyor.Birazsorunarzediyordeniliyor.GAP'ındadurumubenzer.Onlaracihazgönderdik,sanırımirtibatlargelişir.Onları artık mevcut seviyenin üzerine çıkarmak gerekiyor. Zağros'la yoğun bağlar içindesiniz. Sanırım daha önce B.'daki durumlardan bahsediyordunuz.OranınG.birimizatenyakalanmıştı.Sizinbirim90

lerbelkiçalışabilir.OB.ovasındakiçalışmalarabirazdikkatetmek gerekiyor. Kuzeye doğru ulaşabildiğiniz kadar ulaşıyorsunuz. S. çevresindekibiriminbiraztehlikeliyaşadığısöyleniyorveyeniden düzenlenmesigerekiyor.ÇiyayêSipanbunubiliyor.Doğrudur,obirimbirazdarbedeyedi.Onlarsakatçalışıyorlar,yanlışyerleşipüslendiler, köy ve şehir girişleri sakıncalıydı. Yani eskiden yaşanan pratiktirvebirdahaopratiğeyerverilmemesigerekir.Onundaçözümyolunusöyledik;keşifçi,örgütçüyollanabilir.Böylegerillacılık yapılmaz. Şüphesiz Çiyayê Sipan bunun tedbirlerini alıyor ve siz de benzer tedbirleri alıyorsunuz. Bu özel yaşamı bu kadar tutkuylabenimseyenlerkimdir?Takviyelerdensonrabunlarbirazdüzenlenir.Busöylediğimizçerçevedışındaısrarlayaşamakisteyenlerekarşıdagiderekserttedbirleralacağız.Anlaşılıyormu? Derya Kesk: Doğrudur Başkanım, anlaşılıyor. Tabii eleştirilerin bir kısmı doğru. Kısa bir durum belirtebilirim. O konuya ilişkin rapor yazmışız, yakında ulaşır. Bu eyaletin o yönlü sorunları baştan beri biliniyor. Özellikle eyalet yönetiminden komutanlarına kadar hepsinde, baştan beri yalnız yaşama, yalnız gezme durumu vardı. Biz bunu önemli oranda kırdık. Yine köye dayalı yaşamı önemli oranda kırdığımıza inanıyoruz. Fakat, özellikle arabalarla gezmeler ve köye dayalı yaşam çok etkindi ve bunun etkileri hala da var. Yani bir bütün olarak kırdığımızı da söyleyemem. Bu yönlü belli sıkıntılarımız var ve köye dayalı yaşamla sürekli bir mücadele halindeyiz. Bu konuda zorluklar da var. Birimlerin küçük oluşu ve yönetim sorunlarımız bizi biraz zorladı ve halen de zorluyor. Bazı kişilikler var, özellikle ismini belirttiğimiz arkadaşlar köye dayalı yaşam tarzının temsilciliğini yapıyorlar. Zaten aramızdaki sorunların esası da buraya dayanıyor. Eğer yönetim düzeyinde biraz takviye olursa sanırım pek ciddi bir sorunumuz kalmaz. Yani bu inançtayım. Bu hususa ilişkin kısaca belirteceklerimiz bunlardır. Ayrıca GAP'la da diyalogumuz var ve ilişkilerimiz sürüyor. Onlarda da belli bir toparlanma görülüyor. – Biz de biraz takviye yaptık, sanırım onlar gerekeni yaparlar. Dediğimgibi,ilerdesağlıknedeniylevebirazdagüçvermekamacıyla arkadaşı yanımıza da alabiliriz. Hem biraz güçlendireceğiz, 91


hemdinlendireceğiz.Tabiişimdideğildeilerdedüşünülebilir.Gelişebilirsiniz,gerekbusonrapordüzenlenmesivegerekseonuniçeriğineuygunyapılacakpratikuygulamasonuçalabilir... (...) DeryaSor,sizindiyeceğinizbirşeyvarmı? Derya Sor: Hayır Başkanım. Bizim belirteceğimiz yeni bir şey yok. – Sizdebuçerçeveninözünüiyianladınızdeğilmi?Yanisizleri dahafazlaeleştirmegereğiyok.Çünkühepsiniyaptınız.Artıkhayatageçirmekleyüzyüzesiniz.Sanıyorumbuseferyanılmayacaksınızvebizideyanıltmayacaksınız.Anlaşılıyormu? Derya Sor: Anlaşılıyor Başkanım. – Dediğimgibi,ogüçfazlalığınıGarzan'aaktarmaişini,karşılıklıdiyaloglarlaeniyibirbiçimdesağlarsınız.Ogüçdüzenlemesini mükemmelyapacaksınız.Geçmiştekigibikaçışayolaçacakdüzenlemelerkesinlikleolmayacak.Buçokönemli.Geçmiştekigibibaşarısız olursa sonunuzu getirebilir: bunu özenle vurguluyorum. O birlik komutanları eskisi gibi birliklerini harcarlarsa, kendileri de harcanır.Herkesinbunuçokiyibilmesigerekiyor.Gönüllükatılım, sonunakadarsavaşanbilinçlikatılım,canıgönüldenkatılımesastır. Buişzorakidisiplinlerlefazlayürümez.Bununkaçışayolaçtığını, birçokkaybayolaçtığınıbiliyorsunuz.Sanıyorumköklütedbirlerinizkesinsonuçverecek.Bizsizlerdenbunubekliyoruz. BizimlekonuşmakisteyenbaşkaDeryavarmı? Bugünlük bu değerlendirmelerle yetiniyoruz. Önümüzdeki günlerdebelkibir-ikisonuçdeğerlendirmesidahayapabiliriz.Buarada bazı görüşmeler gelişebilir. Artık sizlerin de görüşlerinizin bu çerçevedeolduğuaçık.Hemenherdüzeydeyokladığımızbütünalanlardakiçalışmalarınbuyönlübirtaktikbirliğiyaşadıklarıkesin.Fakatbirazdahaayrıntılı,birazdahayaratıcıolmayıbilmekgerekiyor. Biz daha önce taktiği belirlediğimiz anda da hemen anlayabilirdiniz.Bukadarayrıntıyagirmeksizindebazıtutumlardansonuççıkarabilirsiniz.Budüzeyinizvar.Oaçıdan,çokgeridenyaklaşma,bazı pratiklerin yetersiz gelişmesine yol açıyor. Sanmıyorum bunu bir 92

dahayaşayasınız. Mevcut gelişmelerin yönü, gelişme olasılıkları bütünüyle bellidir.Hiçbirarkadaş,“mevcutgelişmeleriyetersizanladım,bubirgerilemeyeyolaçtı”dememeli.Kendinide,bizlerideaslazorduruma düşürmemeli.Böylebirdurumyokturvebütünanlatılanlaranlaşılırdır.Fakattaktikdebiryaratıcılıkmeselesidir.Bukonulardabiraz kendiniziyormayıbileceksiniz.Biraztartışacakvebirazdahadetayaindirgeyeceksiniz.Aslındabuçerçevebilefazladırveburayakolayca gelinmemiştir. Çok kapsamlı bir mücadeleyle buraya gelinmiştir.Uzunsürelibirmücadeleninsonucudurbu,oldu-bittigözüylebakmamakgerekiyor. Hergünbizdekendimizizorluyoruz.Gerçektenenbüyükzorlamalarıbudönemdeyaşıyoruz.Hatalıbirtutumayolaçmamakiçin yapıyoruzbunu.Bunalayıkolursanıziyisonuçalabilirsiniz.Kendinizihızlatoparlayın.Mükemmelbiriklimevemükemmelortamlarakavuştunuz.Eniyiyaşamsizinyaşadığınızyaşamdır.Aslındabu yaşamla oynanmamalı. Kesinlikle söylüyorum ki, yaşamın yegane yolu gerçekten oradan geçiyor. O alanlarda yaşamın kendisini özgürceörgütleyeceksiniz.Dediğimgibi,bizorayagezmekiçindeğil, iktidar olmak için çıkmışız. Halkın yaşamını bütünüyle bağımsızlaştırmakveözgürleştirmekiçinçıkmışız.Bununönemlibiraşamasınaulaşıldı.Mevcutgelişmelerartıkbunungerçekleşeceğinigösteriyor.Kısacabunalayıkolunacakvehakkıverilecek.Zorluklarher zaman var. Yani bu zorluklar kurtuluştan sonra da vardır. Bütün bunlar,bizimiçinbirdurmavekendimiziyitirmegerekçesiolamaz. Her zamanki çalışma tempomuz ve yaratıcılığımız yürürlüktedir. Herzamankigibi,kaybettiklerimizikazanmapratiğiyürürlüktedir. Bu temelde tekrar çalışmalarınızda üstün başarılar. Selamlar, sevgiler. 14 Nisan 1993

93


Gazeteci Hasan Cemal ve Ramazan Öztürk’ün 15 Nisan 1993 tarihinde yaptığı röportaj:

KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMSÜZLÜĞÜ TÜRK DEMOKRASİSİNİN ÇÖZÜMSÜZLÜĞÜDÜR “Gerekdemokratikhaklariçinvegerekse ulusalhaklariçinsiyasetteözgürolmak,özgür siyasifaaliyetyürütmek,örgütlenmek,partileşmek,cepheleşmek,bunlarıyasalgüvenceler dahilindevegüvenlikiçindeyapmak sözkonusuolursa,tabiikiozaman silahlarabaşvurmanınanlamıkalmaz.”

“PKK'nin yürüttüğü bu silahlı mücadele, eğer siyasi amacı olmayan kör bir şiddet olsaydı, üzerinde neredeyse dünyanın koalisyonu sağlandığına ve genel bir ordu gücü karşısında olduğuna göre bu kadar dayanamazdı ve çok yoğun bir siyasal ifadenin aracı olmasaydı bu silahlı mücadele kesinlikle birkaç ay içinde boğulurdu.” 94

Hasan Cemal: Hemen ilk akla gelen soru neden ateşkes ve neden ateşkesle birlikte tabii bunun zamanlaması da işin içine giriyor. Abdullah Öcalan: Silahlımücadele,çokçasöylendiğiüzere,politikanındeğişikaraçlarlayürütülmesindebiraraçolaraktarifediliyor. Tamamen tarihi, sosyal ve siyasal bir çerçevede eğer barışçıl mücadeleyle bir sınıfın, bir ulusun ve hatta bir azınlığın, bir elitin çıkarlarınıifadeetmeveyürütmeimkanıkalmazsasilahlargündeme gelir ve böylece silahlı mücadele, politik mücadelenin en yoğunlaşmış ifadesi olarak karşınıza çıkar. Ateşkes olayını değerlendirirkenbutanımadikkatiçekerim.Türkiye’desadeceulusalsorununçözümündedeğil,birçokdemokratikprobleminhalledilmesindedeşiddet,devlettarafındanesaslıbiryöntemolarakbenimsenir veenufacıkbirdemokratikkıpırdanışakarşısusturmaaracıolarak dayatılır. Kim ne derse desin, Türkiye’de demokratikleşme iddiası ne kadar söylenirse söylensin, halen devlet şiddeti yoğunca içermektedirvepolitikayapmayıengellemektedir. – Yani politik mücadeleyi engelliyor mu diyorsunuz? 95


– Evet, kesin öyledir. Hele Kürt ulusal probleminde, sadece siyasalyöntemlemücadeleetmeyiengellemeklekalmıyor,aynı zamanda bir ulusun varlığını yadsıma, kimliğini tamamen yok etm ey i amaçl am a ve bunl ar a gör e çok çeş itl i pol it ik al ar ı –ki ekonomik, kültürel, sosyal anlamdan tutalım her alanda siyaset dışılaştırmaya kadar belirlenen bütün politikaları– şiddetle uyguluyor. Kürt halkının rızası şurada kalsın, bir imhayı öngören politikadan başka bir şey söz konusu değildir. Hemen belirteyim ki, aslında Türkiye’deki demokratikleşmenin karşısında da böylebirzorolayıvardır.Bununüzerindeçokkapsamlıdurulabilir.GerekTürkiye’nindemokrasisorunununvegerekseulusal probl em in hall ed il iş ind e kes inl ikl e en u fak bir çık ış ın en a ğır cezayla karşılık bulması, PKK’nin silahlı mücadelesinin varlık nedenidir. – Evet, aslında bu söylediğinizden yola çıkarsak, yine bu ateşkesin zamanlaması ön plana çıkıyor. Yani, niçin böyle bir dönemde ateşkese karar verdiniz? Sizde bunu uyandıran nedir? Hangi gelişmeleri gördünüz? – Oraya geliyor um. Politikaya bir ş ans kapıs ı açılabilir mi, acabapolitikçözümyolunaaçıkbirkapıbır akılabilirmisor usuna yanıt aramak için aslında bu son adımı attık. Ateşkesten önce,ateş inneanlamageldiğin isizeizahetmeyeçalış ıy orum. PKK’nin yürüttüğü bu silahlı mücadele, eğer siyas i amacı olmayankörbirşiddetols aydı,üzerindeneredeys edünyan ınkoalisyonu sağlandığın a ve genel bir ordu gücü karş ıs ında olduğun agör ebukadardayanmazdıveçokyoğunbirsiyas alifad enin arac ı olm as ayd ı bu sil ahl ı müc ad el e kes inl ikl e birk aç ay içindeboğulurdu.Aslındaçokşiddetlibirsiyas alçözümeihtiyaç var. Fakat bu siyas i çözüm yolu yin e bir o kad ar şidd etle engellenmişti. Ama PKK de tam canalıcı yerinde “madem sen şidd etl e bu yol u kap att ın, ben de şidd etl e bu yol u açac ağ ım” ded i. Çok yerind e ve haklı olduğu için aslında sonuç alabildi. Yani silahla kapanan siyas i yola bir şiddetle karş ılık verme ve o yolu açma denemes idir. Bence bu da belli gerçekleri ortay a çıkardı. Bu neydi? K ürt varlığını yads ımaktı. Bunun mümkün 96

olmadığın ısilahlımücadeleortay açıkard ı.K ürtkimliğ in inkabulüydü ve bunu da silahlı mücad ele sağlad ı. Yine bun a day alı ulus al hakl ar mes el es id ir; bu a raç, bun u da günd em e get ird i. Demekistediğim,bazıson uçlar aulaştır ab ildi.Sondönemlerd e gör üld üğ ü gib i, Türk iy e’nin resm i çevr el er i ve hatt a ord un un birç ok çevr es i bil e sor un u kab ul etm ek dur um und a kal ıy orl ar ve baz ı çöz üm seç en ekl er i üzer ind e çal ış ıy orl ar. Ne kad ar tutarlı ve doğr u; o ayr ı bir mes eledir. Ama sor un kend in i kab ul ett irm işt ir. İşt e tam da bu aşam ad a biz şun u diy or uz: Acab a çok şiddetli bir silahlı sav aş ıma ve çok aşır ı bir gerg inliğ e yol açmadan,yan ibiranlamdabir azdayumuş atar aksiyas iseçen eğigeliştir eb ilirmiyiz?Tümüylesiyas iseçen ekroloynardemiyor um; ama sil ahl ı müc ad el e kad ar siy as i seç en eğ e de çöz üm şans ıver ileb ilirmi?Busor uyaaçıklıkkazand ırmakiçinböyle birdenemed ebulunduk.

“Yaşadığımız gelişme temelinde siyasal yönteme bir şans tanımak için bu adımı attık” – Peki şunu sorabilir miyim? Şimdi böyle bir siyasal seçeneğe şans verip vermemek bu yıl gündeme geldi. Oysa siz, geçen yıl bu zamanlar, yani Newroz’da bir ayaklanma çağrısı yaptınız. Halbuki ondan önce, yani DYP–SHP hükümeti kurulduğu zaman Celal Talabani’nin size böyle ateşkese benzer bir önerisi olmuştu. Daha sonra basına da yansıdı bu. Yine bu hükümet, işte o zaman Kürt realitesini kabul ettiğini başbakanın ağzından da açıklamıştı. Peki o zaman, yani bir ya da birbuçuk yıl önce böyle bir çıkışı niçin yapmadınız? O zamanki tavrınız niçin bugün buna dönüştü? Niye o zaman böyle bir ateşkese karar vermediniz? İster istemez, bu geçen zaman içinde neden buna geldiğiniz tartışmaları yapılıyor. Son birbuçuk yıl içinde sizin kararlı mücadeleniz mi böyle bir noktaya getirdi? Yani birbuçuk yıl önce inandırıcı olamaz mıydınız? Bunun nedeni nedir? Niçin birbuçuk yıl önce değil de, şimdi? – Anlaşılıyor.Çeşitlinedenlerönesürülebilir.Herşeydenönce,o 97


zamanhükümetyeniteşekkülediyordu.YineTalabani’ninbizegetirdiği öneri bugünkü gibi değildi. Adeta “silahları bırakın Ankara’ya gidin, teslim olun, canınızı kurtarabilirsiniz” biçimindeydi. Kaldıki,bizbunudahiçönemsememegibibirdurumadüşmedik. Dikkatedilirse,Demirel-İnönüozamanbaşagelmişlerdivebizonlarıhemenşiddetlekarşılamadık,birşanstanıdık.Bazıgazetelerin bizimleyaptığıröportajlardabunuortayakoyduk.Fakathükümetin verdiği karşılık gerçekten çok açıktı ve bize göre hükümet değil, bizzatözelsavaşıyönlendirenlerinkararıkesindiveodaimhaydı; bizimiçinbuçokaçıktı.Bizimdeozamankigücümüzbirazzayıftı. Oluşturulanbütünpolitikalar,gerekiçtevegereksedıştaPKK’nin 1991sonuve1992boyuncatasfiyesinigerçekleştirmebiçimindeydi. Newroz’a doğru geldiğimizde, zaten kış boyu muazzam bombardımanlar yapılmış, epeyce sindirme hareketlerine girişilmiş ve en ufacık bir ifade imkanı tanınmamıştı. Kendimizi savunmaktan başka her şey bize kapatılmıştı. Çok iyi biliyorduk ki, varlığımız tasfiyeedilmekisteniyor.Bunedenleböylebirsorunaklımızagelmezdi.ZatenGüneyKürdistanCephesi’ninAnkara'ylailişkileritamamenAnkara’nıngüdümündevehattaAvrupa’yladabirleştirilerekbiziteslimalmayayönelikti.Yanibiruzlaşmaimkanıvermiyordu.Bizdecanımızıdişimizetakarakbutasfiyeplanınıboşaçıkarmaya çalıştık. Nitekim bu Güney Savaşı’nda denendi. O savaşım bizimtasfiyemizideğilde,bizeyöneliktasfiyepolitikasınıntamsonucagidemeyeceğinigösterdi.GüneyliKürtgüçleridebunuböyle kabuletmekdurumundakaldılar.Yanidevrimimizitasfiyeetmedeğilde,onunlauzlaşmatemelindebiryaklaşımsergilediler.Bunukış boyuncadahasomutgördük. YineDemirel-İnönühükümetininolağanüstüağırlıkverdiğiözel savaşın 500 gün gibi bir sürede sonuca gidemeyeceği ortaya çıktı. Hattadışveiçoperasyonlarınbizizayıflatmasışuradakalsın,hiçbir dönemle kıyaslanmayacak kadar güçlendiğimiz anlaşıldı. Bir de gerçekten1992kışındayaptığımızçalışmalarsonucundaveözellikle 1993 başlarında yaptığımız değerlendirmelerle gücümüzü koruduğumuz ve geliştirmeye devam ettiğimiz sonucuna vardık. Yine halkın oldukça partiye temel teşkil eder duruma geldiğini gördük. 98

Bu değerlendirmeler 1993 Newroz’una geldiğimizde kesinleşmiş gibiydi. Yani ordu, özel savaştan istediği başarıyı elde etmemişti. Hükümet,bupolitikasınınkendisinidüşürebilecekbirnoktayageldiğinigörmüştü.Yinecumhurbaşkanlığı,bupolitikalarınçıkmazda olduğunu daha önceden farketmişti. Güney Kürdistanlı güçler, bizimleuzlaşmanıngereğineinanmışlardı.SanıyorumuluslararasıkamuoyunundaTürkiye’yetanıdığısüre1993baharınakadardı.Oradan da oldukça gelişen baskılar söz konusuydu. En önemlisi de kendihalkımızınbirliğinisağlamıştık;kesinpartiöncülüğünebağlanmıştı.Gerilladadağaiyioturmuştuvegerillanınsökülmesiartık mümkündeğildi.İştebunlarıdeğerlendirdikvebuçerçevedeNewroz’un,halkınbeklentilerinebirazdahauygunvebarışçılgeçmesine, yine Türkiye’nin birçok demokratik çevresinin ve uluslararası kamuoyunun beklentilerine uygun olmasına bir şans tanımak açısındanbizböylebiradımabaşvurmaktançekinmedik. Bazıları bu adımı şöyle değerlendirmişler. Özellikle sayın Talabani’ninAnkaraziyaretindebuçokçavurgulanmıştır:“PKKbukonudaciddimidir?YoksaApotaktikmiyapıyor?”Halbukimücadelezatentaktikdemektir,taktiksürekliyapılır.Fakatbutaktikciddi birtaktiktirvebenceortamınpolitikleştirilmesinedehizmetetmiştir.BiryerdepolitikleşmenincanlanmasınaveTürkiye’nindebiraz daha demokratik bir yaklaşıma doğru çekilmesine hizmet etmiştir. Budanekadarciddiolduğumuzugösteriyor. – Şimdi burada ilginç bir nokta var. Az önce bir noktaya değindiniz, antiparantez ona giriyorum. Dediniz ki, “Batı da Türkiye’ye, PKK’ye karşı mücadelesinde 1993 baharına kadar süre tanımıştı. Bu süreye kadar sonuç al, ondan sonra artık bu iş değişiyor.” Bu nasıl bir değerlendirme? Bundan emin misiniz? – Tameminolmamaklabirlikte,etkisigözardıedilemez.Aslında Batı,bizeyönelikterörizmiddiasındabaşlangıçtaböyledeğildi.Bu, taaOlofPalmemeselesinekadargider.Biziteröristilanetmekiçin bir yığın provokasyon geliştirildi. Öyle sanıyorum ki, bu tutucu çevrelerin de, muhafazakar partilerin de etkisiyle PKK’nin terörist görülmesigiderekkesinleşti.Vefakat,birçokçevrebununinandırıcı olmadığını biliyor. Tabii buna bir de Kürt çevreleri çok destek 99


verdi.KürdistaniCephebununöncülüğünüyaptı,yineAvrupa’daki birçok Kürt grubu bunun öncülüğünü yaptı. Bunların Ankara’dan beklentileri vardı. Güney Kürdistanlı güçlerin beklentisi, Ankara’nınfederasyonudesteklemesiydi.Özelliklebukonudaumduklarını fazla bulamayınca, onlar biraz zorlandılar. Yine Avrupa’daki Kürt grupları da Türkiye’de serbest politika yapmak istiyorlardı. Onlara da bu şans, diledikleri gibi verilmeyince, Avrupa’da sağlanankonsensüsbirazbozuldu.YaniTürkiye’ninPKK’yiteröristilan etmeçabalarınadestekolanbuçevreler,1993’ünbaşlarındanitibaren bu desteklerinin fazla anlamlı olmadığını, kendilerini tecrit olmadurumunagötürdüğünü,tamtersinePKK’ninisekesingüçkazandığınıgördüler;dolayısıylabupolitikayıdeğiştirmeyekararverdiler.BizimSayınTalabaniilegörüşmelerimizdebirazbuçerçevededir.Diğergruplardabizimlebirlikgeliştirmeyehızlaaçıkolduklarınıgösterdiler.VebirçokAvrupagücüde,siyasiyöntemeağırlık verilmesi halinde ağırlıklarını koyacaklarını söylediler. Sanıyorum bütünbunlarbuadımınatılmasındaetkilioldu.

“Ulusal ve demokratik haklar için siyaset yapmak sağlam güvenceye kavuşturulursa silahlar susar” – Yani siyasi mücadeleye ağırlık verilmesi için Batı’dan da size teklifler geldi. Yeniden konuştuğumuz bu noktaya dönmek üzere, şimdi bir konuyu aktarmak istiyorum. O da şu: Ateşkes konusunda karar alırken, hiç kuşkusuz Türkiye’den de, Ankara’dan da bazı beklentileriniz, bazı istekleriniz var. Bir, bu konuda bazı hususları nasıl somutlaştırıyorsunuz? Bir de, ateşkesi bir sü re da ha uzat mak yo lun da bir ka rar açık la ya ca ğı nız bekleniyor; bu ateşkesin uzatılması ne kadar süreyle daha devam edecek? Bunun bir sınırı olacak mı, olmayacak mı? Bunun sınırını ne belirleyecek? Kafaları meşgul eden işte bir de bu hususlar var. Yani daha somut söylersem: Ateşkes ilan ederken Ankara’dan beklentiler? Ateşkesi uzatırken Ankara’dan beklentiler? – Şüphesiz, beklentilerden de öteye bu adımın Ankara’yı zorla100

yacağıaçıktır.Ankara’yakaldığısürecekendidemokratikiradesini kullanarak bir adım atacağını düşünmek biraz safdilliktir. Her ne kadaröyleiddialarıvarsada,bunlarboşiddialardır.Mevcuthükümeti zorlayacak olan, demin belirttiğim çerçevedeki gelişmelerdir. Bugelişmeleridebizortayaçıkardık.Bunarağmen,Ankarahalen körbirpolitikadaısraretmektedir.Bunedenle,böylebirhükümettenfazlabeklentimizinolmayacağıaçık.Fakatzorlayabileceğimize inanıyoruz.Zorlarkende,uluslararasıkamuoyununvehattaTürkiye kamuo y un un bask ılar ın a fazla day an amay acağ ın ı biliy or uz. Çünkü,sorunubuhalegetirmekvebubiçimdeortayakoymakTürkiye’ninmevcutyaklaşımlarınıiflasagötürüyor.Şimdiyekadarbahaneaçıktı:“PKKteröristir.”Şimdibukozuelindenalmakla,aslındaönemliölçüdedayanaklarınıboşaçıkardık.Siyasiçözümyoluna nekadaraçıkolduğumuzuşimdiTürkiye’debütünherkesbiliyor. – “PKK teröristtir” kozunu Ankara’nın elinden aldığınıza inanıyorsunuz, değil mi? – Tamolmasada,önemliorandaöyledir.Birdeşuiddialarıvardı: “İşte demokrasi paketimiz var, bu terör durmadığı için bu demokrasipaketineişlerlikkazandıramıyoruz”diyorlardı.Biz,bunun nekadarciddiolupolmadığınıgöstermekiçin,“alsanarahatortam vedemokrasipaketiniuygula”diyoruz.Demokrasipaketininiçinde Kürtkimliğimeselesidevar.Bukonuda“nevereceksenver”diyoruz. Yine demokrasiyi geliştirme konuları da vardı. Bunda da “ne kadar geliştireceksen geliştir” diyoruz. Hem de bunu, son derece uygun bir fırsat ve hatta tek taraflı bir fırsat tanıyarak yapıyoruz. Yani bu konuda beklentiler, “bize ille şöyle bir şeyler verin” biçiminde değildir. Zaten bir yerde bu hükümetin kendisi aslında demokratikgelişmeninönünütıkatmışoluyorveolumluyöndekibirçokgelişmeyiboşaçıkarıyor.Gerçekböyleolmasınarağmen,terör edebiyatıyla kamuoyu aldatılmaya çalışılıyor. Biz, işte bunu biraz netleştirmek için bu adımı attık. Başlangıçtaki yaklaşım biraz bu amacı içeriyordu, başka beklentilerimiz söz konusu değildi. Ama şimdişukanıtlandı:PKKkendikitlesinehakim,oldukçadisiplinli, barışa çok açık ve sorunlara siyasi çözüm yolları geliştirmekte de iddialı.Yinebirokadardahaklıtemellerdetezleriilerisürüyor.Ar101


tık hükümet bunlara ne karşılık verecek? Kamuoyu şimdi bunun beklentisiiçindedir. Aslındabizimbeklentilerimizdenziyade,kamuoyununbazıbeklentilerinibizimdehükümetindedikkatealmasıgerekiyor.Sanıyorumbeklentilerebizbirazcevapverdikvebundansonradavermeyedevamedeceğiz.Sanıyorumkamuoyubirazdahasüretanınmasınıistiyorvebununtakvimişimdiepeycetartışılıyor.Gerçektenben de üzerinde düşünüyorum, örgüt yapımız da üzerinde düşünüyor. Buradatutarsızolanvegerçekçiyaklaşımlarayanaşmayanhükümet oluyor. Hatta muhalefet partilerinin de çözüm önerileri yok, ordunundaönerileriyok.SayınÖzalbukonudabazıyaklaşımlargeliştirmek istiyor ama, güçsüzlüğünden ötürü o da fazla iddialı değil. Tabiibundansonrakisüreci,gerekiçerikolarakvegereksezamanlamaitibariylebizimeskisigibisürdürmemizbeklenemez.Benonu toplantıdadahaderli-topluvedahakapsamlıaçıklamayıdüşünüyorum.Şüphesizbuhususlarıbirazdahasomutkılacağız. Aslındabunaateşkesdemektendeöteye,siyasiçözümyollarını geliştirmek diyelim. Hemen belirteyim; çoklarının söylediği gibi, bilmem “silah bırakılıyor, dağdan iniliyor ”değil. Böyle durumlar intiharolur.Vesanmıyorumhükümetdebunubizdenbeklesin.Silahlıgüçlerimiz,temelbirpolitikanınhayatageçirilmesiningüçleridir. Yani Kürt ulusal haklarının ve Türkiye halkının demokratik haklarının sağlanılması için ortaya çıkmış silahlı güçlerdir. Bu amaçlaraulaşıncayakadar,busilahlıgüçlergelişerekvarlığınısürdürecekler ve daha da kapsamlı bir ordulaşmaya yöneleceklerdir. Neden? Çünkü, amaç orta yerde duruyor. Amaca silahlı güçlere başvurulmadandagidilebilirdi;amabaştayadsındıveyadsınmaya dadevamedildi.Dolayısıylasilahlımücadeleamaçlaraulaşmanın temelaracıhalinegeldi. Şimdisiyasalyöntem,acabasiyasiamacaulaştırmadatamgüvenilebilecekbirdurumageldimi?YanigerekKürthaklarıiçinvegerekseTürkhalkınındemokratikhaklarıiçinTürkiye’desiyasetyapmak, emniyetli bir araç olarak kabul görmüş müdür? İşte çokça söyleniyor;Türkiye’deanayasalveyasalgüvencelersağlanmışmıdır?Şimdibakalım;gerekKürtulusalhaklarıiçinvegerekseTürki102

ye’deki demokratik haklar için anayasal ve yasal güvenceler yoktur;varolandaçoksınırlıvegüvencesizdir.Ayrıca,yarınbirisinin gelipbirdarbegirişimiylenehalegetireceğidebellideğildir.Zaten ordununnekadarhazırlıklıolduğuherzamanortadadır.Yanişunda çokhaklıyız:Siyasetyapmasağlamgüvenceyekavuşturulsun,ozamansilahlarköklüsusar. Ben,bırakalımkendimiziçin,Demireliçinbileşunusorabilirim: Acabaçokgüveniçindesiyasetyapıyormu?Kendisiüçdarbegirişimiyaşadı,tanıkoldu.Bunadayanaraksöylüyorum;siyasetihiçbir güvenlik endişesine kapılmadan yürütebilmiş midir? Eğer Demirel içinbilebusoruanlamifadeediyorsa,bizimiçinsiyasetyapmanın nekadargüvenliktenyoksunolduğuortadadır.Dolayısıylasilahların köklü susturulması meselesi, ancak tam bir siyasi özgürlükle mümkün olabilir. Gerek demokratik haklar için ve gerekse ulusal haklar için siyasette özgür olmak, özgür siyasi faaliyet yürütmek, örgütlenmek,partileşmek,cepheleşme,bunlarıyasalgüvencelerdahilindevegüvenlikiçindeyapmaksözkonusuolursa,tabiikiozamansilahlarabaşvurmanınanlamıkalmaz.Ben,mevcutTürkiyerejimindehükümetinbileserbestpolitikayapamadığıkanısındayım. – Yani siz, “Türkiye’de demokratik çerçeve o kadar cılız ki ve legal platformlarda politika o kadar güvencelerden yoksun olarak yürütülüyor ki, partileşme ve örgütlenme güvencesi olmayan bu koşullarda tümüyle silah bırakmak ya da sizin deyişinizle köklü olarak silahların susması söz konusu olamaz. Bu anlamda dağdan inmek de bir anlamda intihar olur. Ama ne zaman bu koşullar sağlanır ve tam güvenli hale gelir, o zaman biz de bu işi tümüyle siyasal platforma kaydırırız” diyorsunuz ve “kaldı ki, Demirel bile böyle bir güvenceden yoksundur” diye de ekliyorsunuz. Şimdi burada benim üzerinde durduğum şu: Siz, kendi kamuoyunuzdan, iç kamuoyundan, dış kamuoyundan gelen telkinlere ve havaya uygun davranarak bir şans tanıyorsunuz ve bu şansı tanırken de bir ek süre daha getiriyorsunuz. Bu ek süreyi getirirken de şunu diyorsunuz: “Haydi, senden iyi niyetli bazı adımlar bekliyorum ve bunun için de ben şöyle şöyle önkoşullar da sıralamıyorum. Ama bir şeyler yap. Çünkü, beklentiler sana dönmüş.” Yan103


lış anlamıyorsam, böyle bir çağrı mı var? – Bunabenzerbirdurumdur. – Şimdi siz bunu ayın 15’ine kadar getirdiniz. Onbeşinden sonra da ateşkes konusunu bir anlamda siz yine tek taraflı götürüyorsunuz. Fakat, aynı zamanda bazı şeyleri de görmek istediğinizi ifade ediyorsunuz. Peki neyi görmek istiyorsunuz? Çünkü sizin de bazı sorunlarınız olacak; o zaman neyi görmek istiyorsunuz? – Şimdigerçektenhemulusalvehemdeuluslararasıkamuoyununağırbaskısıvar.Bizkendipayımızadüşeniözenleyerinegetirmeye çalışıyoruz. Bunu tekrar vurguluyorum, siyasete bir şans tanınsındiyorum.Tabiibunusöylerken,işte“dağdaninsin,gelsin” demeye kargalar güler. Kendi başbakanlarını asmış bir rejim söz konusu. Yine birkaç darbeyle devrilmiş başbakanlar söz konusu. Ve halen de darbe tehlikesi her an gündemde! Şimdi resmi düzey içinbiledurumböyleykenveKürthalkınınulusalhaklarıiçinatılanenufacıkbiradımınbileimhaylakarşılandığıgerçeğiortadayken, bizim gibi bir hareketin, kendini siyasal ve yasal bir ifadeye kavuşturmadan silahlardan arındırması demek, “ben bir koyunum gelbeniboğazla”demektir.Bununaltınıözellikleçiziyorum.Bazılarıgerçekdurumuhiçanlamakistemiyorlar.Evetbiz,ulusalkimliğihalenyoksayılanbirhalkgerçeğiyiz.Tekbiryasadaenufacık birkelimedahilindebileyerimizyoktur.Bırakalımsiyasalhaklarımızı,kültürelhaklarımızkonusundabileenufakbirimkanyoktur. İmkanşuradakalsın,günlükolarakimhasüreciniyaşıyoruz.Ekonomi talan ediliyor. Sosyal dağınıklık, çürümüşlük had safhada. KürtnüfusunbirkatıBatı’dadır.Engerisosyalyapılarzorlaayaktatutuluyor.Aşiretçilikvekabilecilikbelkideensonbizdebukadargüçlütutulmuştur.Şimditümbunlarortayerdeyken,gerçekten politikanasılyapılabilir?Politikanınbelliulusalvesınıfsalgerçekliğe indirgenmesi mümkün müdür? Mümkün olmadığını sanıyorum.Birazbilinciolanherkesbunubilir. Türkiye’de demokrasinin gelişmesi için de bu böyledir. Onu da söyleyeyim,Türkiye’detutarlıbirdemokratikçerçeveyoktur.Ben de Türkiye’de yaşadım 1970’lerden beri. Yani Ankara ortamından buraya geldim. Beni doğuran koşullar Ankara koşullarıdır; oradan 104

yolaçıktımveburalarakadargeldim.Veşimdiburadan,Ankara’yı veülkeyizorluyor,“bizepolitikaalanıaçın”diyorum.Özellikleşunu bir kez daha vurgulayayım: Ankara, gerçekçi biçimde politika yapmanınyollarınıTürk,Kürthalklarınavediğerazınlıklara,bütün emekçisınıflaraaçacakmı,açmayacakmı?Eğeraçarsa,benyalınayak hudutlardan geçerek politika yapmaya gelirim. Bu konuda inandırıcı bir güvence versin, o zaman hiç silaha tenezzül bile etmem. Arabulucu olun bu konuda ve sağlam güvenceler oluşturulsun,bendegelippolitikayapayım.Yokeğer“senenufacıkbirpolitik adım atamazsın” denilirse, ben de nasıl yoktan ver ederek bu silahlarlapolitikayapıyorsamvesıfırdan,hattadahaeksilerdenburaya kadar getirebildiysem, bundan sonra da silahlı politikanın en alasını yaparım. Sen bir ulusal kimlik ve en ufacık bir demokratik adımı bile böyle boğuntuya getirirsen, o zaman birileri de kalkar “bendepolitikayıböyleyaparım”der.Bizimkiiştebirazböyleoldu. Dediğim gibi, ben Türkiye’de 1970’lerin ortamında doğdum. Gençlerin darağaçlarında nasıl sallandırıldığını ve nasıl kurşunlandığınıgördüm.Bunlarabirazbağlıolmayaçalıştımveoradanburayakadargeldim.Bununlanedemekistediğimianlamakzordeğildir.Yaniböylebinlerceinsanzindanadolduruldukça,hemdegenç insanlara böyle yapıldıkça, ufak bir gösteri üzerine ve bir Newroz şenlikleriüzerinebileböyle–1Mayıshalayasaktır–kurşunlaryağdırıldıkça,birHEPörneğindeolduğugibienküçükbirdemokratik adımatmakisteyenbirpartihemenidamlayargılanmatehlikesiyle karşıkarşıyageldikçe,budurumdabizimateşkesinasılsürdüreceğimiz,beklentilerimizinneolacağıanlaşılırdırdiyorum.Gerçekten politikayapmakistiyoruz.Bununiçintaleplernedirderseniz,bizde anayasal ve yasal güvenceler hemen geliştirilmelidir deriz. Bunu açık olarak görmek isteriz. Nedir anayasal güvenceler? İşte Kürt kimliğini anayasaya taşırmak, Kürt statüsünün siyasal çerçevesini anayasal ve yasal düzeyde oluşturmak ve böylece biraz anayasal güvenceyealmakgerekir.Yanidahaisterseniz... – Kürt kimliğiyle politika yapmak... – Gayettabii.Kürtkimliğipolitikveyasalifadeyekavuşturulmalıdır. Yani kendi deyişleriyle onbeş milyonluk bir kitle var. 105


“Dönüşüm dönüşen Türkiye'ye ve kabul edilen Kürdistan statüsüne dönüştür.” 106

Bunun ulusal hakları yasalara geçirilmeden nasıl politika yapacaktır?Politikayapamaz,yapacağıherşeygayriyasalolur.Yani yasaldüzenlemeolayıçokmakulbirşeydir.Meselaşimdianayasatartışmasıyapılıyor,fakatKürt’tenhaberbileyok.Bununiçin diyorum, gayri ciddi bir anayasa tartışması söz konusudur. Yine yasalargeliştiriliyor,fakatenufacıkbirKürtvarlığınayerverilmiyor.BazıpartilerKürtkelimesinitüzükveprogramlarındabelirtiyorlar, bu partilerin hemen anayasa ile kapatıldıklarını görüyoruz.Yanienufacıkbiryasalgüvenceyok.Demekki,Kürtolayıherşeydenönceanayasadaifadesinibulmalı.YineKürtstatüsününbelirlenmesiönemlidir.Kürtlernasılbirsiyasistatüyekavuşacaklar? Kültürel, sosyal ve siyasal düzeyde haklarının güvenceye alınması gerekir. Yani içinde hareket edecekleri siyasi, ekonomik, sosyal, kültürel çerçeve çizilmelidir. Bir anayasanın kaldırabileceğiyapılmalıvedahasonrageliştirilecekyasalarabu taşırılmalıdır. Bu önemli bir güvencedir. Fakat sadece yasalarla biz yetinemeyiz, örgütlenme özgürlüğünün sonuna kadar işletilmesigerekir.Yinebutemeldeçokyoğunbiryardımgerekir.Yani kendi kültürel kurumlarını oluşturma, özel bir ekonomik planlamayagitmehususlarıçokaçıktırvebunlaraihtiyaçvardır.Birde bunların demokratik tarzda olması gerekiyor. Yani üstten birileri verdideğilde,Kürthalkınınkendioyuylavehattaseçimiylebuna gidilmelidir. Yani bizim istediğimiz demokratik bir düzenlemedir,yoksabazılarınınKürthalkıadınaüsttenkararvermesideğildir. –Demokratik bir düzenleme bazıları buna demokratik federasyon da diyebilir–, Kürt halkının seçiminden geçen bir düzenlemedir. Bubelirttiklerimizbirgüvencedir.Ancak,elbettebununöncesinde yapılacak işler vardır. Bunlar nedir? Herkes biliyor ki, şu anda bir terör rejimi söz konusudur. Bu terör rejimini, bu özel savaş rejimini artık bilmeyen kalmadı. Bu kadar “faili meçhul” cinayet var. İçte ve dışta her gün bu kadar operasyon yapılıyor. Hatta Demirel, “Yunanlılarla yaptığımız savaştan daha şiddetli bir savaştır”; “1877-78 Rus Savaşı’ndan beri en kapsamlı operasyonlar düzenliyoruz” dedi. İşte bu operasyonların durdurul107


mas ı ger ek iy or. Şimd i kend is i bu oper asy onl ar ı düz enl iy or ve “Biz savaş yapmıyoruz” diyor. Hem sen kendin “1878’den beri en kapsamlı savaşıyoruz” diyorsun, hem de “savaş yok” diyorsun! – Peki, genel bir af için ne diyorsunuz? – Tabii,budaonunküçükbirparçasıdır.Yanieğeralanaçılmak isteniyorsa, bir genel af, öyle “parlamento kabul eder mi, etmez mi” biçiminde değil de, çok önemli bir siyasi konsensüs aracı olarak derhal gündemleştirilmeli ve zindanlar boşaltılmalıdır.Yinedediğimgibi,işkenceler,bu“failimeçhul”cinayetler veoperasyonlarderhaldurdurulmalıdır.Eskiden“PKKbizivurmaya çalışıyor” diyorlardı. Şimdi biz hiç vurmayacağız, yeter ki üzer im iz e gelm es inl er diy or uz. Zat en ateşk es in bir şart ı da bud ur. Yan i üzer im iz e, halk ın üzer in e gelm es in. Köyl er yık ılmasın, kentler harabeye çevrilmesin. Kısaca özel savaş durdurulsun. Bize göre kontrgerilla devrededir ve bu devreden çıkarılsın. Eğer bu koşullar az çok sağlanırsa -–yani siz buna beklent i de diy eb il irs in iz– o zam an bu ateşk es yür ür, u zar gid er. Ama,bukonulardaciddibirgelişmeolmazsa,ozamanbusavaş tırmanır. – Peki ben burada bir şey sormak istiyorum; bu sizin söylediğiniz gelişmelerin hiçbirisi olmazsa, ateşkes çağrınız tek taraflı olarak daha ne kadar sürecek? – Onundüz enl enm es in ideelb ett edüş ün üy or uz.Şun ubel irtey im;yan iateşk es,şarts ızvetektar afl ıyür üm ey ec ekt ir.Karşıtar af ınoper asy onl ar ışidd etl en irs e,biz imdekarş ıl ıkverm emizşidd etl en ec ekt ir.Karş ıtar afköyd e,şeh ird e,dağl ard akeklik avl ar gib i, gey ik avl ar gib i peş im iz e düş ers e, tab ii kend imiz i en akt if bir biç imd e sav un ac ağ ız. Bun un i çin gerç ekt en şimd iy e kad ar eşi gör ülm em iş bir dir en iş i de gel işt ir ec eğ iz. Bun u tart ışm ak bil e abest ir. Kurb anl ık koy un gib i baş ım ız ı uzat am ay ız.Yan ikend im iz iŞ eyhSai tl er in,Sey itRız al ar ındurum un adüş ürm ey ec eğ iz.Biz,kend ikiml iğ im izi çinadet akendim iz i yokt an var eder ek bug ün e geld ik. Bun u ink ar edem eyiz. Hel e bu aşam ad an sonr a bu mümk ün değ il. Sanm ıy or um 108

ki,kims edebizd enbun uist es in.

“Ateşkes, güçlenme ve kendine güven politikasının sonucu olarak gündeme gelmiştir” – Sayın Başkan, şimdi bazı noktaları çok açıklıkla belirttiniz. Bir defa silahlar nihai olarak nasıl susar? Onun koşullarını çok net, apaçık koydunuz. Bu birinci önemli konu. İkincisi, hem kendi iç kamuoyunuzdan, hem Türkiye’nin diğer kesimlerinden, hem de dış kamuoyundan gelen telkin ya da baskılarla bu ateşkes süresinin şimdilik biraz daha uzatılması yararlıdır diyorsunuz. Bu konuda PKK’nin son derece disiplinli davrandığı kanısındasınız. Disiplinli davranmakla birlikte diyorsunuz ki, “benim üstüme gelinmesin”, yani işte “operasyonlara devam edilmesin. Böyle olursa bu yumuşama bir süre daha devam eder. Ama üstümüze gelinmeye devam edilirse, biz de kurbanlık koyun gibi başımızı uzatamayız. O zaman savaş yeniden tırmanışa geçer.” Yani burada sizin söylediğiniz şu: “PKK olarak ve onun lideri olarak zayıf bir pozisyona geldiğimiz için bu çıkışı yapmadık, kuvvetli pozisyonda olduğumuz için bu ateşkesi başlattık biz. Bu ateşkes bizim zayıflığımıza yorumlanmasın.” Söylediğiniz bu oluyor, değil mi? – Gayettabii,sadecezayıfolmadığımıziçindeğil,hemçokhaklı olduğumuzvehemdebirazgüçlüveyeterlidurumageldiğimiziçin bizbuadımıatıyoruz.Bazılarışudeğerlendirmeyekendileriniinandırmak istiyorlar: “PKK oldukça güç kaybetti ve oldukça da halktan, uluslararası kamuoyundan tecrit oldu” diyorlar. Ben diyorum, tamtersigeçerlidir.Halktanoldukçabüyükdestekbuldukveuluslararası destek de oldukça hızlı gelişmeye başladı. Bu temelde biz buadımıattık.Yanihemgüçlenmemizyoğunvehemdehaklıolduğumuzgerçeğivar.Türkiyehalkıdadahil,ezicibirbiçimdekabul görmüştürbu.Kaldıkibasındakianketleredeyansımıştır.Birterör hareketiolmaktanöteye,çokhaklıvesiyasiamaçlıbirhareketolduğumuz vurgulanıyor. Ateşkese bu temelde gittik. Bunun başka türlüyorumlanmasınaveişte“sondarbeleriindiririz,birtakımvaat109


lerdedebulunur,dağdanindiririz”denilmesine,ben,SeyitRızave ŞeyhSaitçözümüdiyorum.“Dahasonrabazılarınınkellesiniuçururuz, diğerlerini de işbirliğine zorlarız, bu işi böylece hallederiz” anlamındadır. 70 yıllık -–ki daha öncesi, Osmanlı dönemi de var– askeriimhavetenkilyaklaşımıdırbu.Vebuyaklaşımsorunuçözmedi,kangrenedönüştürdü.Hükümetinhalenbupolitikayıterkettiğikanısındadeğilim.Şimdibizbupolitikanınaçıkçakaldırılmasınıistiyoruz.BupolitikakaldırılmadıkçazatenTürkiye’nindemokratiksiyasigelişmesininolamayacağınainananlardanız. Bupolitikayıkaldırırlarmı?Hükümetingücübunayetermi?Ordubunaaçıkmı?Yinediğerpartilerbukonudaprogramasahipolabilirlermi?Busorularhalencevapsız.Gördüğümüzkadarıylahepsi yetersizvekapalıbirkonumda.Dikkatedilirse,çözümübizdearamakyerine,deminsöylediğimiktidarıvemuhalefetiylesiyasalpartilerdevediğeranayasalkuruluşlardaaramakgerekiyor.Onlarkapalı.Bazıadımlarınkesinonlartarafındanatılmasıgerekiyor. – Atılması kesin gerekiyor dediğiniz bazı adımlar nelerdir? – Ben onu biraz açmaya çalışmıştım. Ordu, bu konuda kendi durumunugözdengeçirmekzorundadır.Yineparlamento,gerçekten bir karar organı olduğunu kanıtlamak durumundadır. Parlamento neye kadirdir? Orada 150’ye yakın Kürt milletvekili var. BumilletvekillerinekadarKürttürler?BunlarnekadarKürtlüklerinin bilincindedirler veya bunu ne kadar kabul ediyorlar? Kabul ediyorlarsa,kendihalklarınınbazıhaklarıkonusundaenufacıkbir karar tasarısı geliştirip sunabiliyorlar mı? Çok açık söyleyeyim; ufakbirmillikıyafetbilegiyildiğindenehalegeldiklerinibunlar biliyorlar.Yanişuanda1920’lerinbileçokgerisindebirstatüvar. Bu statüye parlamentoda en ufak bir itiraz var mı? Hükümet bu konuda herhangi bir öneri geliştiriyor mu? MGK’nin önerilerindenbaşkaherhangibirönerivarmı?Yinediğersiyasipartilervar, hiçbiri inandırıcı bir öneri getirebiliyor mu? Aslında hepsi kapalı ve her biri diğerinden korkuyor. Biri diyor “o bir adım atsın”, öbürüdiyor“obiradımatsın.”Hepsinindurumubuvebunundışındaaralarındabirkonsensüssözkonusudeğil.Halbukibizaçığız,bunutekrarvurguluyorum.YaniPKK’yinekadareleştirirse110

nizeleştirin,amaiddialarıgüçlüdür.Kesinlikleçokhaklıveyerinde siyasal amaçlara bağlılık temelinde kendisini yaşatıyor. Ve silahlıgücününkaynağınıdaburadanalıyor. – Yani diyorsunuz ki, “biz açığız ve bekliyoruz, öneri geliştiremeyen sizsiniz. Partisiyle, parlamentosuyla, muhalefetiyle, ordusuyla, milli güvenlik kuruluyla bir kafa karışıklığı içindesiniz. Ama bak kardeşim, biz bekliyoruz, buyrun getirin.” – Ben zaten şunu söylemiştim: “İşte Apo şöyle terörist, işte şöyle affetmez bir adam” filan diyorlar. Haydi Apo öyle diyelim de,pekiherhangibirKürtbulsunlarvebuKürdünelinebiröneri paketiversinler.YaniillegüçlübirKürtolmasışartdeğil,illeşu kadar silahla gücünü kanıtlamış bir Kürt şart değil, başka birini bulsunlar. Eğer kabul ederlerse, kamuoyuna ve demokrasiye saygılarıvarsa,bunuseçimlerbelirlesin.YaniKürde,“senneistiyorsun” diye sorsunlar diyorum. Türkiye’de buna inanan, böyle bir çözümsahibiolmakisteyengüçvarmı?Biraztutarlıolalım!Yani oldukçademokrasiyeinananvebutemeldeısrarlıvurgularyapan biryazarolaraksizlerinşahsındabendemokratikkamuoyunasöylüyorum; sıradan öneriler de dahil, bazı temel konularda öneriler var mı? Hatta muhatap kabul etmek isteyen var mı? Şimdi PKK veyaApo“şöyletehlikeli,bilmemböyleyabancılarınemrindeçalışanbirisi”iddialarınıilerisürüyorlar.Buiddialarşuradakalsın, herhalde Apo demek her şey demek değildir. Sorunun kaynağı bendeğilim,birulusunvarlığıdır,tarihtir.Buulusunvarlığınayönelikçözümlergerekiyor.Benbunubirazseslendiriyorum.Zaten bütüntepkilerinbanayönelikgeliştirilmekistenmesidebunedenledir. Politikasızlar, kör şiddetten başka bir politikaya bel bağlamaları söz konusu değil. Bunu da her gün dolambaçlı yollardan halklara götürerek yutturmaya çalışıyorlar. Bu politika terk edilmedikçe,sadeceKürtkankaybetmez,Türkdekaybeder.Zatenoldukçakankaybediyor;bupolitikasürdükçedahafazlakankaybedecek,güçkaybedecektir. – Yani diyorsunuz ki, “Haydi muhatap olma sorununu falan bırakın, gelin ortaya bir şey atın. Madem bana terörist diyorsunuz, PKK’ye terörist diyorsunuz, madem iddianız bu, o zaman 111


“Kabul edilebilir bir çözüm, gerçekten hem eşit, hem özgür iradeli bir çözümdür.” 112

buyurun, beni muhatap almayın ama, ortaya demokrasi adına bir şey koyun.” – Gayettabii.İşteKürthalkıortayerdeduruyor.BırakbuKürt halkınıdaserbesttoplantılaryapsın,serbestörgütlenmeyapsın,serbestbirseçimyapsın,değilmi?Vebazıtaleplerineaçıklıkgetirsin, bazıtalepleriniilerisürsün.Sizdebunlarınüzerinetank,topsürmeyin.Yanibunundaanlaşılmadıkyanıvarmı?Milyonlarcabirhalk yığınıvar;bırakınbuhalkbirazkendiniifadeetsin.Hattamümkünsebirreferandumyapılsın.Bureferandum,hemenTürkiye'denayrılma, parçalanma referandumu olsun demiyorum. Bu referandum, Kürt halkının bazı temel hakları konusunda bir referandum olsun. HelebakalımKürthalkıneyiistiyor?KuşkusuzKürthalkınınbazı temelhaklarıvarvebunlarınverilmesigerekiyor.Birdebukonuda samimiyetgerekiyor.Geliyorlar,halkıkandırıyorlar;halkakarşıen ufacıkbirsaygıyok.“Sizlereşukadartrilyonyağdırıyoruz,bilmem sizeşefkatdağıtıyoruz,bilmemsizeşukadarduaediyoruz”diyorlar.Bunlardemagojidirveterkedilmesigerekir.Artıkişlerbulaflarlaidareedilemez. – Şim di bu ra da or ta ya çok il ginç bir tab lo çı kı yor. Be nim edindiğim izlenime göre şunu diyorsunuz: “Biz güçlüyüz kardeşim, Kürt ulusu temelinde büyük bir desteğimiz var ve bu güçlü pozisyonda bir noktada siyasal çözüme şans vermek istyoruz. Batı’dan gelen telkinler de böyle, kendi kamuoyumuzdan gelen telkinler de öyle, hatta Türk kamuoyundan gelen telkinler de öyle. Biz bir adım atıyoruz ve üzerimize şiddetle gelinmezse daha da devam ettireceğiz. Elbette devam ettirirken de adımlar bekliyoruz.” Şimdi şunu sorayım: Bu devam ettirme süresinin belli bir sınırı olacak mı? Şu ana kadar Türk tarafı sizin üzerinize geldi mi? – Tabiigeldi.Yaklaşıkbiraylıkateşkessüresiboyuncakesinlikle operasyonlarının ardı arkası kesilmedi. Bazı yerlerde çok yoğun, bazıyerlerdebirazhafifoldu.BugünbileAğrı’daşiddetlibirbombardımanın olduğunu ben size söylemeliyim. Sanıyorum son gün olduğuiçin,herhaldeSerhad’labaşladı,yineSerhat’labitirmekistiyorlar.Yanibilemiyorum,nebiçimmantıktırbu.İyiniyetgösterisi 113


olarakbiledurabilirdi.Budurumafazlabirizahbulamıyorum.İşte böyle;yanihiçdurdurmadıvebirazalmadaolmadı.Bazıgözlemciler diyorlar ki, bazı bölgelerde, örneğin Botan’da bir azalma olmuştur.Banagörebu,Botan’daadımatacakhalikalmadığıiçinbirazböyledir.MeselaMardinbirazovalıktır;buradayoğuntutuklamayapıldıvebizden50’yeyakıngerillavuruldu.Yinediğerbölgelerde, özellikle operasyonların daha rahat yürütülebileceği ovalık alanlardaşiddetlioperasyonlaroldu.MeselaDiyarbakırbölgesinde yineçokşiddetliydi,hemdegözaçtırmamacasına.DersimyineBitlisveçevrelerindeçokşiddetliydi.Yanigerçektenhiçyavaşlamadı, yavaşladıdenilenyerlerdedebirazgüçsüzolduğuiçinböyleoldu. Acaba bundan sonraki süre içinde bir değişiklik olur mu? Son olaraksayınTalabani’ninbazıgörüşmelerioldu.Yinedolaylıdaolsabazısözalıpverenlervardır.Bukonudabelkionlarbirşeysöyleyebilirler,benkesinbirşeysöyleyemem.Bizimbuiyiniyetligirişimlerimizebundansonradakesinaynısertliklekarşılıkverirlerdiyemem,belkionlardabellibirsınırlamayagidebilirler.Zatenbunu birazdenemekgerekiyor.Uluslararasıkamuoyudabunuistiyor;biz baskı geliştireceğiz, fakat işte “biraz daha sabır” diyorlar. Sanırım Türkiye’ninkamuoyudabirazsabıristiyor.Yanihükümetiveorduyubirazsınamakistiyor.Bununhembaskısınıvehemdeuygunolduğunu ben de duyuyor ve istiyorum. Biz kendi birimlerimize de danıştık,onlarındabunabenzerdüşüncelerivar. Şimdi bunun süresi ne kadar olur ve hangi şartlara bağlıdır? Bunlara ben zaten biraz açıklık getirdim. Pratiğe bakacağız, eğer operasyonlar daha da şiddetli gelişirse, kesinlikle biz de biraz tırmandıracağız.Yokeğerüzerimizegelişsınırlandırılırsaveözellikleimhaamaçlıseferlerdüzenlenmezse,yinebu“failimeçhul”cinayetler,işkenceler,kitletutuklamaları,köyboşaltmalarıdurdurulursa, bizim de öyle savaşı tırmandırma diye özel bir politikamız olamaz.Yanizımnideolsabirateşkesyürürlüktedirbiçimindebir durumortayaçıkarsa,bizbunudikkatealacağız.Ateşkesinuzatılmasının sınırı için yine bir şey söylemiyoruz. Çünkü, iyi niyetli yaklaşımımız biraz kötü kullanılmaya çalışılıyor veya karşı taraf bunubirzaafolarakdeğerlendiriyor.Buaçıdan,sınırbelirlesekde 114

belirlemesekdefazlabiranlamifadeetmiyor.Yanidahaçokpratik gelişmelerebakacağız. Bu geçen bir aylık süre dahilinde karşı taraftan iyi niyet göremedik.Bundansonrakisürecibirkezdahagözetleyeceğiz.Ayrıca şunudabelirteyim:Biz,hertürlütedbirimizialmışızvebizedayatılacak imha operasyonlarına son derece hazırlıklıyız. Yani üzerimize biraz sert gelirlerse, biz kesinlikle misillemeleri geliştireceğiz.“Birazdahaüzerinegidersekbitiririz”biçimindeyaklaşılırsa, biz de meşru savunmamızı yapacağız. Yok eğer devlet, gerçekten bu politikanın sonuca gideceğine pek inanmıyorsa ve gelişmelere söylediğimçerçevedeişlerlikkazandırmakistiyorsa,ozamanözel savaşı durdurmalı ve giderek daha etkili siyasal çözüm yollarını pratiktesergilemelidir. – Bu çerçeve içinde şunu sormak istiyorum: Ankara ve basında, “Apo niçin böyle bir dönemde ateşkese gitti” deniliyor. Ve bu noktada şöyle bir tahlil yapılıyor: Birincisi, dış destek yoktur; çünkü Batı PKK’yi terörist ilan etmeye başladı. İkincisi, Suriye desteğini çekmeye başladı; çünkü Suriye terörist listesinden kurtulmak istiyor. Yine Moskova bitti, o yüzden de böyle bir derdi var. Ayrıca Türkiye’yle su sorunu var ve bu da bir mesele olarak gündeme geliyor. Üçüncü, Kuzey Irak’ta ya da Güney Kürdistan’daki durumdur. Burada yeni bir fırsat var; işte Talabanisi, Barzanisi, Amerikası, İngilteresi, ortak bir şey istiyor ve bu durum PKK’nin işini zorlaştırıyor. Dördüncüsü, son operasyonlarla birlikte içte bir darbe yedi ve Kürt insanı da icabında artık bezdi. İşte bütün bu faktörler bir araya geldi, PKK’yi sıkıştırdı ve onu bu ateşkes noktasına getirdi. Ateşkesle birlikte de siyasi mücadeleye giriyor ve başka bir yol da kalmadı. Şimdi bu bir yorum tarzı. Aslında siz, şu ana kadar yaptığınız tahlillerle buna cevap verdiniz. Fakat bu bayağı geçerli ve bazı gelişmelerle de inandırıcılığı olan bir husus ve bundan dolayı da gelinen nokta küçümsenmiyor. Yani şu anlamda kümsenmiyor; söylemek istediğim şu: Kimse demiyor ki, ateşkes kötü bir şey oldu. Hayır, tam tersine ateşkes olayı her şeyiyle olumlu karşılandı. Ama bunu böyle algılama, böyle bir yaklaşıma ve izah tarzına bağlama 115


eğilimi de güçlü. Bu konuda mesela Suriye’nin tavrı, mesela Batı kamuoyunda terörist damgası yemeye başlaması, bunlar ister istemez belirli faktörler olmuş olabilir. Yani yeniden gelip bu soruyu yöneltiyorum. Çünkü ağırlıklı bir kesim bu bakış açısını taşıyor. Sizin, bu konuda ayrıca söylemek istediğiniz bir şey var mı? Yani aslında başlangıçta bunun cevabını aldık, ama daha farklı bir şey var mı? – Anlaşılıyor. Yüzeysel bir yaklaşımdır. Ya kamuoyunu kaybetmemekiçinhalenbuyorumlarıgeliştiriyorlar,yadasağlıklıolmayanraporlaradayanarakbunusöylüyorlar.Bentersiniiddiaediyorum. Suriye’nin desteğinde, tabii destek diye tabir ettiğiniz şeyler artıkneyseonlarda,ben,bireksilmenindeğil,artmanındahaağırlıklıolduğunusöyleyebilirim.Amabunubelirtirkende,“Suriyeeskiden bizi çok destekliyordu şimdi az destekliyor veya eskiden az destekliyordu şimdi çok destekliyor” biçiminde bir değerlendirme geliştirmiyorum.Konumuitibariyle,mücadelemiziçindekirolüitibariyleSuriye’ninşimdikipozisyonu,dahadakalıcıvegüçlendirici niteliktedir.Batıiçindeaynışeyisöylüyorum.Batı’nınşimdiyekadaryürüttüğüpolitikabizizorlayannitelikteydi,bundansonradaha da temelli, sürekli ve güçlendirici bir düzeye gelmiştir diyorum. Bununkanıtlarıçoktur.Biz,buBatılıhükümetlerinyıllardıraleyhimizegeliştirilenpolitikalarınıkarşıladık.Veenbüyükmaddikatkıya ve kitle potansiyeline geçen yılda ulaştık. Bu durum, bu denli yoğuntedbirerağmengelişmedimi?Bunuherkesbilmiyormu?Elbettebiliyor.Şimdidebensöylüyorumki,bütündevletkapıları,hükümet kapıları diyaloga açılmıştır. Zaten kitlemiz şu anda buna açıktır. İşte söyleyeyim yani, Finlandiya Başbakanı görüştü, Hollanda Dışişleri Bakanı görüştü, Belçika görüşüyor, İngiliz parlamentosundan görüşüyorlar, Amerika’ya gidiliyor. Yani irili ufaklı birçokAvrupadevletinden,bakanolsun,milletvekiliolsun,partiler olsun,herdüzeydegörüşmetalepleriyoğundur. Şimdibütünbunlarneanlamagelir?PKK’nin,eskisigibibirterörist örgüt olarak değil de, bir siyasal muhatap olarak geliştiğini gösterir. Kendi kitlemiz de Avrupa’da artmıştır, şu anda ikiye katlanmıştır.Bunlarortadayken,pekibenbunanasılPKKzayıfladıdi116

yebilirim?Bu,İraniçindegeçerlidir.YineKafkasya’dakisongelişmelerözelliklebizidahadagüçlendirecekniteliktedir.BütünKafkasya ülkeleriyle ilişkilerimiz vardır; Azerbaycan’da, Ermenistan’da,Gürcistan’dabizpolitikayapabiliyoruz.Yanibubelirttiğiniz hususlarbencetersibiçimdeyorumlanabilir.YaniPKK’ningüçkazanmaya başladığı ve ateşkesin, buna dayandırılacak cesaretle ileri sürüldüğübiçimindeyorumlayabilirsiniz. – Yani ateşkes gelişmesinin kaynağında bir askeri güçsüzlük yok diyorsunuz. – Güçsüzlükdeğil,güçlenmevarveiçtedeböyledir.Kürthalkınındesteğizirveyeçıkmıştır.Bugerçekortadadır.Terörpolitikası,kitleyikorkutmapolitikasıPKK’yigüçlendirdimi,zayıflattı mı?Kamuoyununyorumlarınabakın,hareketlerebakın,ezicibir biç imd e dest ek görd üğ üm üz açıkt ır. İst ers en iz seç im yap al ım. Demekistediğim,içtedegüçkazanmasözkonusudur.Güney’dekiilişkilerebakalım.Talabanişuandakarşınızda,istediğinizisorun.Hangistatüdebizimleilişkiarayışıiçindedirler?Bizimgüçler im iz Gün ey’de nas ıld ır? Gün ey’de esk is ind en zay ıf mıy ız, güçlümüyüz?Soraröğrenirsiniz.Beniddiaediyorumki,hemsiyasivehemdeaskeriolarakdahadagüçlüyüz.Türkiyekamuoyundaki kabulümüz de eskisinden daha güçlüdür. En çok vurgu yapılan,“gerilladarbeyedi”oluyor.Bensizeonbingerillanındöküm ün ü yapt ım. Hang i bölg ed e ne kad ar ger ill an ın old uğ un u söyledim.Şimdilikgünlükkatılım50’dir,çokkısabirsüresonra bu katılım yüzü bulabilir. Bu, çığ gibi bir büyümedir. İsterseniz gidipsaymayaçalışın;eğersöylediklerimdoğrudeğilseozaman eleştiriniz haklılık taşıyabilir. Ben size cephelerin ismini tek tek verdim; Botan, Garzan, Amed, Dersim, Serhad, Mardin. İstersenizbirgazeteciyigönderelimvebizzatbirlikleridegörsün.Dağlarönemliorandabizimdenetimimizdedir.Buda,hiçbirdönemle kıy asl anm ay ac ak kad ar güçl end iğ im iz i göst er ir. Ateşk es, işt e hemhalkınbizebağlılığı,hemdegerillanıngelişmesindekigüçlenmeyebağlıolarak,yanikendinegüvenpolitikasınınbirsonucu olarak gündeme gelmiştir. Demek istediğim, gerek hükümet olsun,gerekonayönverençeşitliçevrelerolsun,bencegerçekle117


riyayanlışraporlaradayandırarakyorumluyorlar,yadabunukasıtlıyapıyorlar.

“Karşı tarafın mevcut tutumu sürdükçe şiddet daha da tırmanır” – Burada şimdi şu ortaya çıkıyor; “biz kendimize güvendiğimiz için, güçlendiğimiz için ateş kesiyoruz, tecrit olduğumuz için değil” diyorsunuz. “Dışta da desteklerimiz arttı, içte de ezici bir biçimde ve çığ gibi büyüyor” diyorsunuz. “İşte bu noktada biz, politik mücadeleye bir şans tanımak ve bu tenkil politikasını da durdurmak için, demokrasiye ulaşabilir miyiz diye bir şey ortaya attık” diyorsunuz. Ayrıca şunu da söylediniz: “Bir ay içinde durum iyi değildi ve üzerimize gelmeye devam ettiler. Bazı bölgelerde o kadar şiddetli olmadı ama, bazı yörelerde de şiddetliydi.” Birinci dönemde, yani ilk bir aylık sürede o kadar iyi gitmedi. – İyigitmemekyalnızözelsavaşbirlikleriaçısındansöylenebilir. Fakatkamuoyununmeseleyesahipçıkmasıolumludur.Kamuoyunda oldukça kabul gören bir yaklaşım söz konusudur. Uluslararası alanda tepkiler çok olumlu, yine Güney’deki tepkiler çok olumludur.Bununyanında,Türkiyedemokratikçevreleriiçindekitepkiler çok olumludur. Fakat, bütün bunlara cevap vermeyen özel savaş birlikleridir.Artıkbunlarıdaolumluhalegetirmek,deminsöylediğimçevrelerinetkigücünebağlıdır. – Yani hükümet buna el atar. – Evet,hükümetbunaelatar,bizzatordukendisinisınırlar,yani o da artık onlara bağlıdır. Yani “hiç beklentilerimiz olmadı, hiç lehte gelişmeler olmadı” diyemeyiz, ama “çok önemli gelişmeler oldu” diye söyleyebilirim. Bu gelişmeler belki özel savaşın kendi içindesınırlandırılmasınadayolaçar.Aslındabunudabirazbekliyorum.Amabugerçekleşmezsedahi,aldığımıztedbirleronusınırlandırır;ben,şunudasizeaçıklıklasöyleyeyim:Almışolduğumuz tedbirlerözelsavaşıkesinliklesınırlandıracaktırvebizideğişikbir gelişmeyegötürecektir. – Şimdi burada görebildiğim, sizde de yeni bir dil var. Yeni bir 118

dilden kastım şu: Geçmişte çok daha sert, çok daha kıyıcı bir üslup kullanırken, burada daha serinkanlı bir üslup dikkatimi çekiyor. Ve burada şunu görüyorum: “Biz kendi gücümüzün farkındayız, özgüvenimiz vardır, tamdır. O yüzden de geldik böyle bir noktada ateşkes ilan ettik. Ateşkes bir süre daha uzayacak, buna şu anda herhangi bir sınırlama koymuyoruz. Bu konuda özellikle Türk tarafının askeri alandaki adımlarının nasıl gelişeceğine bakacağız. Eğer fazla iyi niyet görülmezse, imha politikası ve baskılı tutum devam ederse, ona göre biz de tedbirimizi alır, yürürüz” diyorsunuz. Fakat burada, “Biz sabırlı olacağız” deyişiniz dikkati çekiyor. Yani ben bunu hissediyorum. Siz şunu diyorsunuz: “Türk kamuoyunda olsun, uluslararası kamuoyunda olsun, Kürt kamuoyunda olsun, hepsinde bu ateşkes olumlu algılandı ve herkes bundan bir şeyler beklemeye başladı. Yani özel savaş ağını bir kenara koyarsak, bir olumlu hava söz konusu. Bu olumlu havaya göre biz de biraz daha sabırlı, biraz daha bu işi zamana terk edip beklemek istiyoruz.” Yani böyle sabıra dönük bir iyi niyet havası var sizde de. Bu yoruma ne diyorsunuz? Çok mu zorluyorum, yoksa bu tavır söz konusu mu? – Bu tavrın geliştirilmesinde şüphesiz demokratik kamuoyuna cevapvermekveortalıktakibiryığındemagojiyivegerçekdışıdurumu aydınlığa kavuşturmak etkilidir. Bunun için sabır ve tahammül gücünü gösteriyoruz. Bu sabır, meselenin sahipleri meseleye sahipçıksınanlayışınadabağlıdır.Şunudasöyleyeyim;biz,sadece kendimiz için, Kürtler için politika yapmıyoruz. Kürt sorununun çözümü,enazKürtlerkadarTürklerindebirmeselesiolarakgörülmeliveonlarındakatkısınısağlayabilmelidir.Bunlarbenimaçımdan tartışılmaz gerçeklerdir. Benim tüm yaptığım, bu gerçeklerin biraz sözcüsü olabilmektir. Bunu da yeterince yaptığıma inanıyorum. Bunun için sabır gerekirse sabır, bunun için silah gerekirse anidensilahasarılma;benbunlarınhepsinidenemişim. Şu noktaya da açıklık getirmek gerekir. Karşı taraf sadece özel savaştaısrarlıolmaklakalmıyor,aynızamandahiçbiröneridegeliştirmiyor. Dediğim gibi bu, Türkiye halkının maddi ve manevi kaybınayolaçıyor,Kürthalkınınisedahafazlakaybetmesinegötü119


rüyor.Bupolitikanınçokçözümsüz,tıkanmışolduğutartışılmazdır. Bizimmevcutadımımızkarşısındasadeceözelsavaşındurdurulmasıdeğil,bizimönerilerimizkarşısındadakarşıtarafınbirazönerilerinin geliştirilmesi gereği açıktır. Özel savaş durdu ama, hiç öneri yok; bu işe yaramaz. Sorun, ancak öneri, politika ve hatta yasalar geliştirmekle çözümlenir diyorum. Bu, çok önemli! Madem sorun var, madem ciddi, madem Türkiye’nin temel meselesi; o halde bu meseleyeilişkinönerilerinizigetirin.Şimdihükümetinkendinitaktırdığıkonumşu:Hembumeseleyikabulediyorumdiyor,hemde “benimmeseleyiçözümyolumaskeribaşarıyıtamsağlamaktır”diyor.İşteböylesinebirçıkmazvardiyorum. Gerç ekt en laf düz ey ind e mes el e bir az kab ul edil iy or; fak at dikkat edin, sinsi bir biçimde özel savaş da tırmandırılıyor. Bu, sorunun inkarıdır veya tenkil yöntemiyle çözümüdür. Biz bunu durd ur ab il ec ek miy iz? Bu kon ud a kam uo y un a yön el ik yanl ış yaklaşımlar sergileniyor. Şimdiye kadar “işte PKK fırsat vermiyor, ter ör fırs at verm iy or” diy orl ard ı. Şimd i al san a, hiç ter ör yok,amaPKK’ningeliştirdiğidoğruönerilervar;senbuönerilerenediyorsun?BırakalımPKK’yi,biryığınbaşkagrubun,çevrenintaleplerivar;senonlaranediyorsun?Seninönerilerinnedir? Bukonudada,“Eedurhele,PKK’yiezelim,imhaedelim,ondan sonra biz düşünürüz” deniliyor. Kürtler tarihlerinde bunu birçok defagörmüşlerdirvenekadarkandırıldıklarınıdabiliyorlar.Dolayısıylamevcutyaklaşımlarinandırıcıdeğildir.Sen,onlarınkolunukanadınıkırdıktansonra,onlarınsözcüleriniacımasızbirbiçimde ezdikten sonra, acaba ne kadar iyi niyetli ve merhametli olduğunu söyleyip de çözüme gideceksin? Tarihi ve siyasi gerçeklerbukonudakanıtsunmuyordiyorum.Doğrususondönemlerdebizimbirazvurguyaptığımızhusustur;yanişiddetikarşılıklı durduralım, makul önerileri birlikte geliştirelim, diyaloglara girmektençekinmeyelim. Gerçektenbuişleri–iştebugünbirYugoslavya’daolduğugibi,hattabirKafkasya’daolduğugibi–vahşibiçimleredönüştürmeden,dahauygarcahalledelim.Yanikendileribizeönerigetirsin;belkibenimsöylediklerimfazlaanlamifadeetmez,ozaman 120

kendileribendenbirtaleptebulunsunlar;yeterkibana,“Dağdan in, teslim ol, biz daha sonra senin hakkında iyi düşünürüz” demesinler.Eğerböyledemeyedevamederlerse,gerçektenbenbuna inanabilir miyim? Siz söyleyin, Türkiye halkı söylesin; ben herşeyibıraksamvedağdaninsem,ozamanbenilimelimeetmez misiniz? Bana hanginiz güvence vereceksiniz? Yani biraz makuldüşünelim,banagüvenceverin,dağdanineyim.“Osmanlı sözü verdik, bizim sözümüze güvenilmiyor” diyorlar. Ama ben nasılseninsözünegüveneyim?Bukonudasağlamgüvencegerekiyor, bir garanti istiyoruz biz. Yani gereken güvenceyi verin, yar ın pol it ik a yapm ay a gel el im. Bun un biç iml er in i bel irl ey in, makulolsun,buişiböylecehalledelim. Şimdibudamıbirtaktiktir,budamıApo’nungayrıciddiolduğunugösterir?Yanibukonudakarşıtarafgerçektenönerisizdir. Sorunun adını koymuyor, adını koysa inanmıyor, insana da gereklerini yerine getirmekten acizdir. İşte bu tutum sürdükçe debusorunkangrenleşirvebuşiddetdetırmanır.Dediğimgibi, Türkiyezayıfladıkçazayıflar,güçkaybettikçeeder.Kürtlerbelkiçokdahazorlanırama,busavaştagelişirveileridebusöylediğimçerçevedebirçözümütekrardayatır.Bizistiyoruzki,çok iler i bir tar iht e değ il, çok kan dök üld ükt en ve acı çek ild ikt en sonra değil, önce ve şimdi olsun bu. Kaldı ki, bence biraz demokratikönderlikler,birazsiyaseteinananlarbunuböyledüşünürvefazlakanveacıolmadansorunlarınçözümünüsağlarlar. Önderleringörevibudur.Ancakdemagoglar,günlükçıkarabakmış olanl ar, bilm em kend i bas it hük üm etl er in i ve part il er in i kurtarmakisteyenler,halklarınfazlakandökmesineveacıçekmesineyolaçarlar.

“Silahlarla tam sonuç almak iki taraf için de zordur” – Şimdi çok net bir konu var. Burada diyorsunuz ki, mevcut durum karşı tarafın önem vermemesinden, politikasızlığından kaynaklanıyor. Şiddet sürerse daha çok acı çekilir ve kan dökü121


lür; fakat yeniden aynı noktaya biz geliriz. Eğer önderlik varsa, gerçek bir önderlik varsa, bu önderlik halkların, ulusların acı çekmesini önler. Önemli olan da budur. Ama burada size bir şey sorayım: Şimdi siz bir ateşkes yaptınız ve çok şaşırtıcı bir çıkış oldu bu. Ancak şöyle de deniliyor: Bu iş kendi kafasından mı çıkıyor, yoksa bu büyük senaryo Londra’da mı, Bonn’da mı, Washington’da mı yazıldı? Onunn arkasında kim var? İster istemez bunlar düşünülmeye başlandı. Fakat siz bu teklifi yaptınız; ateşkesi attınız ortaya ve “Buyrun” dediniz. Yani siz, “Kardeşim, bugüne kadar hep, ben önce terörü halledeyim, sonra demokrasinin gereğini yaparım dedin; artık terör yok, gel şimdi yap” diyorsunuz. Şimdi siz bu açıklamayı yaptıktan sonra, bir yerde sizin için de bir değişim söz konusu oldu. Yani böyle bir ateşkes teklifiyle birlikte yeni bir dönemeç, viraj alındı. Burada aslında Apo da, PKK de artık eski Apo, eski PKK sayılmazlar; bu bir değişimdir. Şimdi siz, bundan sonra, hiçbir şey olmamış gibi yeniden silahı patlatmaya başlayabilir misiniz? Hiçbir değişme olmamış gibi eski politikayı aynen uygulayabilir misiniz? Yani ben tezli düşünmeye çalıştım. – Anladım.Herşeydenönce,şunubelirteyim:Türkiye’dekomplo teorileri hayli gelişkindir. Gerçekten bütün samimiyetimle şunu söyleyeyim ki, hiçbir ciddi merkezin bu konuda rolü yok. Bunun hikayesini size anlatayım. Bu ateşkes nasıl aklıma geldi, biliyor musunuz?Basıntoplantısınagitmedenönce,şöylesağabaktımdüşündüm,solabaktımdüşündümvebusüreçtebukelimeağzımdan çıktı.Vebukelimegerçektençokbüyükgelişmelereyolaçtı.Şimdi bunusöylerken,tabiiben,gerçektenuluslararasıkamuoyununetkisinidegözardıetmiyorum,yinebizdekigelişmelerinetkisinigözardı etmiyorum. Nitekim beyin bu etkiler altında düşünür. Fakat komploteorileriylebirilişkisiyoktur.Bazıları,“böylekonuş”diye benizorlamadı.Bukonudafazlabirtelkinbilekesinliklesözkonusudeğildir.Yaninasılbirçıkışyapalımarayışıiçindeykenböylebir yöntemaklımızageldi.Kesinliklebununhikayesiböyledir.Komplo teorilerinin geçersiz olduğunu söylemek için bunu vurguluyorum. Ama hiç mi bir değişiklik yok? Gerçekten değişiklik vardır. Emi122

nimki,busonbir-ikiaylıksüreç,Türkiye’dedeartıkbazıgelişmelerindönülmezbirnoktayageldiğinigösterir.PKK’dedebirgelişmenindönülmezbirnoktayageldiğinigösterir. – Neydi o nokta? – Şunu hemen belirteyim; gelinen nokta, sizin sandığınız gibi, PKKhiçsilahabaşvurmazbiçimindedeğildir.BukoşullarsürdükçePKKsilahıbırakmazvesımsıkıtutar.Fakatpolitikayadaenaz bunun kadar ağırlık verir. Değişikliği burada görmek gerekiyor. Yani silah da politika içindir. Başlarken de bunu vurgulamıştım. Birazpolitikayapmaşansıolduğunagöre,niyeilledeherşeyyalnızveyalnızsilahlamümkündürdiyelim.Benbununanlamsızolduğ un u söyl üy or um. Niy e pol it ik seç en eğ i dah a fazl a devr ey e sokmayalım? İşte değişiklik burada. Daha fazla politika yapılacaktır, daha fazla yasal sınırlar zorlanacaktır, daha fazla uzlaşma veittifaklargeliştirilecektir,yinediplomasivediyaloglargeliştirilecektir.Değişiklikburadadır.Amasilahlardayerliyerindeduruyor.Gerektiğizamanbusilahlarçokdahaakıllıcaveyerindekullanılacaktır.Eskisigibiintiharvarikullanılmayacaktır.Birşeydaha belirteyim; bizim, bu Anadolu askerlerini “baskın yapalım da vuralım” gibi bir yaklaşımımız olmayacaktır. Yani üzerimize ısrarlagelinmezsebizbuaskerlerivurmayız,özelbaskınlardüzenley er ek imh a etm ey i düş ünm ey iz. Biz im bir imh a pol it ik am ız yoktur,savunmapolitikamızvardır. Eğer bütün bunlara değişiklik diyorsanız, ben de diyorum ki, böylesinekapsamlıveönemlibirdurumvardır.Değişikliktenziyade, ben buna kapsamlı gelişmeler diyorum. Hatta oldukça da ciddiyealınmasıgerekengelişmelerdir.Benküçümsemiyorumve “vayniyekesinbiraskerizafersağlayamadım”diyedeüzülmüyorum. Belki Türkiye’de bazı çevreler, “niye bitiremedik” diye üzülüyordur. Bence, silahlarla tam sonuç alınamadı diye hiçbir tarafınüzülmemesigerekir.Vebusilahlarlatamsonuçalmak,bizimiçinzorolduğukadarkarşıtarafiçindezordur.Benimşöyle bir değ erl end irm em vard ı: Sil ahl ı müc ad el e bell i bir deng ey e ulaştığındasiyasalçözümyollarıimkandahilinegirer.Ben,Türkiye’debirtarafındiğertarafatamaskeriüstünlüksağlayacağını 123


“Bu savaşın içinde Anadolulu çocukları görmek, hele hiç vurmak istemiyoruz.” 124

sanmıyorum ve buna fazla inanmıyorum. Bu, bizim için de geçerlidir.Fakatbellibirdengeyegelebileceğimizevebudengedurumundasiyasiçözümegidebileceğimizeinanıyorumvebuinancımıdahalenkoruyorum. – Meseleyi çok çok açık biçimde koyuyorsunuz. Onun için teşekkür ederim. Yani çok net söylüyorsunuz. Burada not ettiğim bir–iki nokta var. Siz şunu dediniz: “Hiç kuşkusuz silah politika içindir ve politikayı sürdürmek silahla olur. Bir noktada bir denge kurulur ve politikaya daha çok ağırlık verilir.” Yani buradan çıkan şu: “Bir elimizde yine silah olacak ve biz, aynı zamanda siyasal platforma da daha çok kayacağız, diplomatik platforma daha çok kayacağız, ittifaklara da kayacağız ve bu arada eğer üzerimize gelinirse silahlı taktiklerimizle de karşılık vereceğiz. Bunu şiddetle yapacağız ama, biz Anadolu askerlerini öldürmek istemeyiz.” Burada dikkatimi çeken husus şu: Diplomasiye önem vermek, ittifaklara önem vermek ve silahı elinde tutarken politika yapmak. Burada şu üç noktayı biraz açabilir misiniz? Bir defa diplomasiden kastınız, ikincisi ittifaklardan kastınız, üçüncüsü silahı elde tutarken politika yapmaktan kastınız nedir? Bu üç noktayı biraz açar mısınız? – Diplomasi,bellibirgüçlenmedensonraanlamifadeeder.Kürt hareketinde şimdiye kadarki diplomasi, çoğunlukla işbirlikçilikle sonuçlananvefazlayararıolmayanbiryöntemolarakişlevgörmüştür.Yanifazlaitibarlıvesonuçalıcıdeğildirdiyorum.Amamücadeleninözgücedayalıolarakbuhalegelmesindensonradiplomasi etkilibiryöntemolarakişlevgörebilir.Benartıkogünegelindiğinin ve koşulların da oldukça olgunlaştığının farkındayım. Bu anlamda diplomasi silahı iş yapabilir. Uluslararası kamuoyu zaten yüksekbirilgidahilindebakıyorvebirçokçevreyoğunilişkiarayışıiçindedir.Demekkibununzamanıgelmiştir.Bu,Kürthareketinin deçokönemlibirihtiyacınıngiderilmesiolur. Diplomasinin de bağlı olduğu bir ittifak politikası vardır. Yani Kürtlerbirleşemiyorlardıveonuniçindebudiplomasisilahıfazla işlemiyordudenilebilir.Bukonudadabenaçıkçabelirteyimki,bu ihtiyaçdagiderilmiştir.Yaniittifakpolitikasıbüyükbirhızlasonu125


cadoğrugitmektedir.Çeşitliilişkileriolangruplarşimdibirleştiklerindeortakbirpolitikabelirlerlervebudadiplomasininşansınıarttırır.Şimdibunoktayadagelinmiştir.Unutmayalımki,ittifaklarda PKK’ninatılımınabağlıolarakgelişti.BukonudaKürthalkınınisteğikesindir,tabandahalkbirleştivetercihinideyaptı.Dolayısıyla diğergrupveyapartilerinde,eğertamamensilinmekistemiyorlarsa,halkınistemleridoğrultusundabirbirliğe,birittifakagelecekleri açıktı.YinebukonudaPKKdebirazolgunlaştı.Diğerlerişimdiye kadar PKK’den çekiniyorlardı. Bu çekinmenin yersiz olduğunu gösterdik.Oldukçademokratikbirçerçevedeittifaklarabağlıolduğumuzu anladılar ve inandılar. Bu açıdan sanıyorum bir cephesel birliğe gidebilecekler. Cephesel birlik hem tabanda ve hem de örgütseldüzeydeepeyceilerlemişti;şimdibunayenigüçlerindekatılmasıyladahadageliştirilecektirdiyedüşünüyorum. Dediğimgibi,silahlımücadelede,sorunlartamçözümleninceye kadarvarlığınıetkinolarakkoruyacaktır.Amasiyasetedeyolaçılmıştır.Siyasetderken,iştediplomasidebununbirparçası,ittifaklar dabununbirparçasıdır.Vebelkipartilerdedaharahatlıklakurulabilir.Yanilegalsiyasetyapmaimkanıdabencebirazgelişebilir.Böylecegerçekçibirdeğerlendirmeiçindeolduğumuzainanıyorum.Fakatşunudasöyleyeyim;bunlarhenüzyeniyeniortayaçıkangelişmelerdir.Amabunarağmen,yenibirsürecinbaşladığınıdagösterir. Süreç henüz tam gelişmiş olmaktan uzaktır. Türkiye’de militarizm vardır ve bu gelişmeleri tersyüz edebilir, henüz çıkış halindeki bu gelişmeleriezebilir.Dolayısıylasilahlısavaşımkoşullarıgeçerliliğinikoruyor.Amabubizimtercihimizdeğildir,karşıtarafınbirdayatmasıdır. Kısaca,gelişmelerkarmaşıktır;kesinyaşöyleolur,yaböyleolur diyemiyorum.Yaniyakesinsavaşıntırmandırılmasıbiçimindegelişirveyabarışçıl-siyasalyöntemtümüylegelişirdiyemiyorum.İkisi deağırlığınıkoruyor.Hiçşüphesiztercihimizbarışçıl,demokratik, siyasal mücadele yönteminin esas alınmasıdır. Silahlara, şiddete, kandökmeyedahaazyerverilmelidir.Bunugerçektenşiddetleistiyoruzvebukonudagerçekçiyizdiyorum.Sağlamgüvencelergelişmedikçe, bu konuda kapsamlı görüşmelerle bir konsensüs sağlan126

madıkça, bu işler biraz böyle devam eder. Tekrar gerçekçi olalım diyorum,yoksakötüçözümegider.İşleriiyihalletmeyesoyunalım vebunufazladaertelemeyelim.Erteletmehalklarınaleyhinedir,demokratik güçlerin aleyhinedir ve hiçbir Türkün bunda yararı da yoktur.Dediğimgibi,işte“iktidarımınekadarsürdürürüm,rütbemi nekadarkorurum”diyenkişilerbelkiyarargörebilir,amahalklar, demokratikgüçler,onlarınuzunvadeliçıkarlarıbuyaklaşımdanyarargörmez.Benimiçinbunettirdiyorum.

“Yakında bir cephesel birlik toplantısı gerçekleşir” – Peki bu ittifak olayında durum nasıl? İttifak olayında az önce şunu söylediniz: “Taban birleşti, PKK güçlüdür, PKK Kürt halkının, temsilcisidir. Eğer bir yerde silinmek istemiyorlarsa onların da buraya katılması lazım. Biz de, PKK de bir yerde olgunlaşmıştır. Bu halde bir çatı altında bir araya gelebiliriz.” Bu yönlü olumlu adımlar var mı? Yani mesela sizin bir “Şam Deklarasyonu” diye söyleyebileceğimiz Burkay’la birlikte ya da onun örgütüyle birlikte uyguladığınız bir oluşum, ayrıca bütün Kürt örgüt temsilcilerini bir araya getirecek bir zirve filan var mı, söz konusu mu? – Var.Odeklarasyontemelindegörüşmeleryapılıyor.Birkaçörgütle daha ortak çalışma protokolleri geliştirildi. Yakında da bir cepheselbirliktoplantısıgerçekleşir. – Öyle bir tarih var mı? – Önümüzdekihaftalardagerçekleşirvesanıyorumittifak,yenibirprogramveadlakendisinipolitiksahneyeçıkarır.Böylesinebirgelişmesonucagidebilir.Kürtlerdeilkdefaböylehemkoşulların olumlu hale gelmesi ve epey dayatmasıyla ve hem de gerçekten buna gelinmezse artık politika yapma işlevinin tümden yitirileceğinin bilinmesi nedeniyle bu sefer gerçekleşebilir diyedüşünüyoruz. – Peki bu yazılıp çizilen şey de bu konuda bir nokta var. Deniliyor ki, “bu bir tür FKÖ tipi bir cephesel birlik olacak.” – PekFKÖgibiolmaz.ÇünküKürdistançokparçalı.Kürdistangeneliiçinbirkongredüşünülüyor.Bukonudahalenönerilergeliştirili127


yor.Buayrıdır,KuzeyKürdistandiyetabirettiğimizalaniçincephe birliğiayrıdır.KuzeyiçindüşünülenbirazFKÖ’yebenzertabii.Çeşitliörgütleriçindeolacak,birazgevşekbirörgütlenmeolacak;hemsilahlı mücadeleye açık, hem de politik mücadeleye daha fazla ağırlık verenveherkesinortaktaleplerinisentezleyenbirprogramakavuşacaktır. Yine bir taktik ifade birliğine ulaşılmaya çalışılacaktır. Böyle çokgüçlüolmasada,sanıyorumartıkbununyoluaçılmıştırvegelişir. – Yani burada özellikle Kuzey Kürdistan bölgesini tümüyle temsil eden ve Türkiye genelinde belli bir legal siyasal faaliyete soyunacak mı? – Evet,bunudaiçerir.Yanisadeceillegaldeğil,yasalbirçalışması da olacaktır. Sanıyorum HEP ister kapatılsın ister kapatılmasın,buadlaveyabaşkabiradlayasalbiroluşumdadevrededir.Daha geniş çerçeveli bir oluşum olacaktır, çeşitli sesleri ve eğilimleri bünyesindebarındıracaktır.Mesela,PKKde,başkaillegalörgütler de destekleyebilir; yine reformist olur, devrimci olur, büyük grup olur,küçükgrupolur,hattaliberalolur,sosyalistolur,böyleçeşitli güçlerinbircephepartisibiçimindeortayaçıkabilir.Sanıyorumbunundagerçekleşmeolanaklarıvekoşullarıoldukçauygundur.Tabii böylebiramaçdavardır. – Çeşitli güçlerin legal planda kendini ifade edebileceği bir oluşum. – Evet,legalifadesidiyebileceğimizbiroluşumgerçekleşebilir. – Şimdi burada dediğiniz ifadeye bakınca, tabii diplomasiyi de önemseyecek. Burada silahlı mücadelenin daha niteliklendirilmesi ve biraz daha geri plana çekilmesi söz konusu gibi gözüküyor. Çünkü, diplomasinin o desteğini sağlamak için, diplomasi silahını kullanabilmek için özellikle terörist denilen damganın bir anlamda silinmesi gerekiyor. Yani Batı’da ya da dünyada diplomatik muhatap alınmak ve diplomasi silahını kullanabilmek için, bu anlamda silahlı birtakım taktiklere son verilmesi gerekiyor. Başka türlü bu diplomasi silahını kullanmak çok güç olur. Aslında FKÖ de diplomasi silahını kullanmaya başladığı vakit silahı elinden bırakmadı ama, siyasi mücadeleyi daha ön plana aldı. Şimdi burada da aynı çizgi mi belirginleşiyor? – Birazbenzemeklebirlikte,aynılaştırılamazdiyedüşünüyorum. 128

Diplomasinin silahlı mücadeleye hiç dayandırılamayacağı iddia edilemeyeceğigibi,diplomasiyalnızlegalsiyasioluşumlaradayalı olarakgeliştirilirdedenilemez.Fakatbirhareketeğerbukadarkitleyemalolmuşsavebukadarçokgörüşübirarayagetirebiliyorsa, esasta diplomasi buna bağlı olarak gelişir. Bu aşamaya geldikten sonra,hiçşüphesizsiyasalyanıgelişmişanlamınadagelir.Artıkbirazsonucadoğrugidebilmeolanaklarınakavuştuğudasöylenebilir. Diplomasi işte böyle bir aşamada biraz rol oynayabilir. Onun için diyorumki,böylebiraşamahemsiyasalçerçeveniniçtetamgenişletilerekoturtulmasınadenkgeliyorvehemdeuluslararasıkoşulların açık hale gelmesine dayanıyor. Dolayısıyla diplomatik yöntem buaşamadaişyapabilir.

“Özel savaşı durdurun ve önerilerinizi peş peşe sıralayın” – Şimdi siz, Cuma günü yapacağınız basın toplantısında ateşkesi anlatacaksınız ve ateşkesi belli bir koşul içinde daha da uzatacağınızı açıklayacaksınız. Bunu yaparken, Türkiye’deki sivil siyaset adamlarına ve aynı zamanda orduya, askere nasıl bir mesaj vermek istersiniz? Yani sivil siyaset adamlarına ve bu arada askere temel mesajınız ne olacak? – Askerlere şunu söyleyeceğiz: Özel savaşı durdurun! Sivillere şunusöyleyeceğiz:Siyasalönerilerinizipeşpeşesıralayın!Yanitemelsorunlarınçözümündedemokratiksiyasipaketikamuoyunabir an önce sunun! Askerlere de, buna fırsat sağlamak açısından bu özelsavaşıdurdurundiyeceğim. – Cuma günkü mesajınız bu mu oluyor? – Budur. – Özetle, en basite indirgediniz. – Çokaçık. – Sizi yorduk. Söylenecek mutlaka daha çok şey var. Bu konuşma için çok teşekkür ediyorum. Gerçekten çok yalın, çok rahat bir biçimde koydunuz. Yani bu açıdan baktığımda benim kafamda birçok çelişki aydınlandı. 129


– Yanisizebunoktadaşunusöyleyeyimki,sorununkendisikarmaşık.Ben,olancagücümleaçıkolmayaçalışıyorum;fakatbukadarkarmaşıkbirsorunudaniyedahaiyi,dahaaçıkkoyamıyorsunuz dememelisiniz.Eşyanıntabiatıgereğisorunhaylidalgalı.Gerçekten kendi payıma ben, sorunun ciddiyetine uygun ve en iyi taktiklerle sorunukoyduğumainanıyorum.Buradakitaktiksözünehemenkötü gözlebakmamakgerekir;siyasettaktiksizolmazvebazentaktikler çokiyidir.ŞimdiözelliklesizTürkiyelidemokratikçevrelereilişkin söyleyeceğim husus şu: Çözümleri biraz siz de geliştirmek durumundasınız. Yani siyaset yapmak yalnız hükümetlerin işi değildir. Hatta bana göre, parlamento ve hükümet fazla siyaset yapacak durumda değildir. Bunlar kendilerini bağlamışlardır. Bu nedenle, demokratikkurumlarveözelliklebununbirparçasıolanbasın,çözüm geliştirmekteetkiliroloynayabilir.Siyasetyapmakhepinizinhakkıdır. En az diğerleri kadar vatanınızı ve halkınızı seversiniz. Yine halklarınkandökmemesini,acıçekmemesiniistersiniz.Bazıdemokratikçözümyollarınainanırsınız.Bendiyorumki,bunlarıbirazdaha yoğun,birazdahaböylepaketlenmişbirbiçimdevegerçekçiolarak gündemesürün.Hükümetlerdendahafazlademokratikkamuoyunun sorunaelatmasıgerekir.Çünkü,ençokzarargörenkesimlerinbaşındabunlargeliyor.Demokrasiişletilmiyor,dolayısıylaTürkiyeinsanıgelişemiyorvedemokratikhaklarınıkullanamıyor. Burada şunu söyleyeceğim: Kürt meselesinin çözümsüzlüğü, Türk demokrasisinin çözümsüzlüğüdür. Ve bunun da muazzam maddivemanevikaybayolaçtığıkesindir.Mevcutenflasyonbutemeldedir; bu ekonomik tıkanma, sosyal anarşi, siyasal tıkanma bu nedenledir.Enazbizimkadar,yaniKürtlerkadar,sorunsizlerinde sorunudur. Aslında benim size şunu sıkça sormam gerekir: Sizin öneriler nasıl? Niye bizden hep öneri istiyor, ateşkes istiyorsunuz da,kendiaskerigüçlerinizdenateşkesistemiyorsunuz?Niyekendi siyasi çevrelerinizden öneri istemiyorsunuz? Yani diyelim biz geri birulusuzveyinePKKolarakdazorgelişenbirhareketiz,dolayısıylabirçokacemiliklerimizveyanlışlıklarımızolabilir;ozamangelişkin olarak, biraz daha siyasallaşmış bir halk ve siyasallaşmış aydınlarolarak,sizlerniyeönerigeliştirmiyorsunuz?Sizsöyleyin,biz 130

takipedelim.Eğerbizimkileryanlışsa,sizdoğrularıkoyun,ısrarlasavununvebiziçekin.Dahagüçlüsünüzvebukonudaimkanlarınızdahafazladır.Bendebunu,birkarşıiddiaolarakhepinizesöylüyorum. – O halde şunu söyleyeyim; yani “ben samimiyim, ciddiyim” diyorsunuz. – Çokaçık.Öyleolmasaydım,dünyanınengüçsüzyetişmeortamındaböylesinebirsözcülüğegelemezdim.Ciddivehaklıolmasaydım,kafamıhepbaşkalarıkarıştırmışolsaydı,bumümkünmüydü?

“En iyi demokrasi sosyalist demokrasidir” – Bu arada Sayın Başkan, sizin için diyorlar ki, “Kendini Allah gibi görüyor, kimse onun yanında konuşamıyor, kimse onu eleştiremiyor, karşı öneri getiremiyor.” Buna ne diyorsunuz? – Bununensontanığısizlersiniz.Konuşmagücünüzdurdumu? Tamtersine,nasıldüşüncelerincanlandığınıbizzatsizkendinizsöylediniz.Eğeröylebirkişiliğimolsaydıbumümkünolmazdı.Ayrıca dilsizhalk,dilizincirevurulanhalkkimdi?Buhalkındilinizincire vuran kimdi? Şimdi bu zincirleri parçalayan kimdir? Sanıyorum bunlarçokaçık.Etrafımayönelikodiktatörlükiddiallarına,Allahlık iddialarınagerekencevapverildi.Benbukonudaşunusöyleyebilirim:Allahkavramınıdainsanlığınenküçüğününayağınakadargetirdim.YaniAllahyüceliğinidilegetirennevarsaonlarıinsanamal ettim.Bunuyaptımdiye,kimsebana“senkendiniAllahyerinekoyuyorsun” dememeli. Siyaseti en sıradan Hakkari'li çobanının gündeminesoktukdiye,hiçkimse“büyükveyücesiyasimesleğisenbu kadar ayağa düşürdün” demesin. Siyasetle tanışma Hakkarili çobanındahakkıdır.Bütünbunlarenbüyükdemokrasidir. – Peki hala marksist–leninist misiniz? – Şimdiben,başlangıçtada,osizin1970’lerdeçokçayaptığınız ve kendinizin adlandırdığı gibi bir marksist değildim, böyle bir marksistolmadım.Bunasılmarksistlikti,benondandafazlabirşey anlayamadım. Bunlar bir şeyler söylüyorlar, niye bu kadar gürültü koparıyorlar diyordum. 1970’ler tablosunu hatırlatırım size. Sosyalizm bu kadar güzel bir şeyse, bu daha iyi tartışılamaz ve daha iyi 131


“Kürdistan büyük bir demokrasi kaldıracıdır; bu anlamda, PKK eylemi, Ortadoğu'nun en büyük demokrasi eylemidir.” 132

hayatageçirilemezmi?Bu,benimdahaoilkyaklaşımgünlerimdeki özgül tarzımdır. Dolayısıyla 1970’lerin tarzına denk bir marksistlik konumumsözkonusudeğildir.Amabiliyorsunuz,oortamdanetkilendim, 1970’lerin sosyalist tartışmalarını çok dinledim, kitap okudum; ama bir reel komünist olmadım, yani Sovyet sistemine dayalı olmadım.Dahadasomutifadeedersek,birTKPtarzıkomünistolmadığım gibi, başından beri buna eleştirisel yaklaşma durumu ile yüz yüze geldim. Yani barışık olamadım. Yine Türkiye’nin irili ufaklıbirçokgruplaşmasıoldu;grupyaratmayabayıldığımiçindeğil de, onların konumları bana çok yetersiz geldiği için, yöntemleri tersgeldiğiiçin,farklıbireğilimeyönelmeihtiyacınıduydum.Ayrıcabiliyorsunuz,reelsosyalizmdünyaçapındageriledi,amabizsürekliilerliyoruz.Senbunanedersin?Nasılbirsosyalistlikdersin? – Şunu söyleyeyim; bu çerçeve içinde oturmak üzere, yani bugün geldiğiniz noktada yaptığınız açıklamalar, sizin, Batı’daki gibi çoğulcu, her türlü fikire imkan veren bir çoğulcu demokratik yaşam tarzından yana olduğunuzu bir yerde ortaya koyuyor. Yani diyorsunuz ki, cephe birliğini kuralım. Cephe birliği içerisinde reformisti de olur, devrimcisi de olur, şu da olur, bu da olur. Yani bir, politika yapalım. İki, öyle bir politika yapalım ki, bu politikada Kürt kimliği olduğu gibi kendini ifade imkanı bulsun, Kürt kimliğiyle politika yapılsın. Gerektiğinde referanduma gidelim, eğer öyle bir istek varsa. Bunları söylüyorsunuz ve bütün bunların hepsi, bir yerde çoğulcu, katılımcı demokrasinin talepleri oluyor. Siz de artık oyunun böyle mi oynanmasına taraftarsınız? – Sosyalist yaklaşımın bunu dıştaladığını sanmıyorum. Bana göre,sosyalistyaklaşımfarklılıklarıgözönünegetirir.Reelsosyalizmdegeliştirilenaşırımonolotikyapıylaaslındaçokşeyyitirilmiştir. Çok renklilik, farklılıklara demokrasi hakkının tanınması hususu, daha fazla sosyalizmde mümkün olmalıdır. Ve bu çerçevede kol ve kafa emeğinin hakkının da verilmesi gerekir. Sosyalizmi, emeğe dayalı bir yaşama sahiplik eden ve yine özgür düşünceye en çok değer veren bir yaklaşım olarak değerlendirmek vegeliştirmekgerekir. – Yani sosyalistim diyorsunuz ve sosyalizmin demokrasi içinde 133


çok daha iyi bir biçimde gelişeceğine inanıyorsunuz. – Gayettabii.Eniyidemokrasisosyalistdemokrasidir.Renklilik, çokseslilik,farklılıklarınifadeedilişiveherkesinemeğinegöredeğer buluşu sosyalizmde mümkündür. Ama ortaya çıkan uygulama tersiolmuştur.Benbunu,sosyalizmdebirsapmaolarakgörüyorum. Fakat diyebilirsiniz, “sizin düşündüğünüz sosyalizm bir türlü gerçekleşmedi.”Gerçekleşipgerçekleşmemesindenziyade,benimiçin bubirinançmeselesidir.Buinancımıkoruyorum. – Yani bir sosyalistim diyorsunuz ve bu inancınızı koruyorsunuz. – Evet. Toplum var oldukça bilimsel sosyalizmin de varlığını sürdüreceğine inanıyorum. Yani “toplumsal gelişme bir veridir ve bugelişmeninbilimselifadesidesosyalizmdir”diyedüşünüyorum. Ama bunu belirtirken, bir doğa bilimi gibi bir bilim olamayacağı açıktır.Şimdiortayaçıkmıştırki,toplumlarınaltveüstyapıilişkileri, maddi ve manevi boyutları reel sosyalizmde çok kötü bir biçimdeçarpıtılmıştır.Toplumsalgerçekliklerfenahaldeçarpıtılmıştır.Yinemonolotikrejimçokkötükurulmuştur.Artıkbunaneadtakarsantak!Şimditoplumsalçerçevenin,insanolgusununbunufazlayaşamayacağıdaortayaçıkmıştır.Mevcutsosyalizmdeneyimleri,bütünüyleolmasabileönemliorandaneyinkabuledilemeyeceğini göstermiştir. Bence, neyin geliştirilmesi gerektiğini de bundan sonradahaiyideğerlendirebiliriz.Bunoktadadaözelliklesosyalist demokrasivemoraletkeniçokönemlidir. – Sosyalist demokrasi derken, sizde bunun bir tanımı var mı? – Tabii.Çokseslilikdiyevurgulananhusususöyledik.Farklılıklarıasılsosyalistdemokrasiortayaçıkarırvekorurdiyedüşünüyorum.Yineiştesınıflarıböylebirdenbire,hızlaortadankaldırmaadı altındaaslındaüretkenliğinönemliorandadumurauğratıldığınıgörüyoruz. Sınıflaşmanın pek de ortadan kaldırılmadığını ve değişik bir sınıflaşma türünün bu teze dayalı olarak geliştiğini görüyoruz. YaniSovyetdeneyimindegenelleşmişbirdevletkapitalistsınıfıortaya çıktı ve şimdi de daha kötü bir yoksullaşmayla karşı karşıyayız. Bu sosyalist yorumun, aslında biraz da sosyalizmin kapitalist yorumu olduğu ortaya çıktı. Bana göre, insanları çok hızlı bir bi134

çimdebirbirinebenzetmeyeçalıştıama,enaykırıinsanlarşimdiordaortayaçıkıyor.Demekkigerçekçideğildivebütünbunlarıngerçekçiolmadığınıgösteriyor. Buradainsanıçokboyutluolarakelealmakgerekiyor.Öyleistediğimizgibiezerek,yontarakonusosyalistleştiremeyeceğimizigörüyoruz.Sosyalizm,dahahoşgörülü,farklılıklaradahafazlagelişim hakkıveren,bunlarlabirliktegerçektenemeğinhakkınıdagözeten vebuaradamoraletkeni,yanimanevietkenidekesinliklegözönüne getiren bir düzen olmalıdır. Yani “siyasal çıkarlardır, ulusal çıkarlardır” deyip topluma korkunç yüklenilmesini tehlikeli buluyoruz.Dinidüşüncelerdentutalımahlaki,felsefiçeşitliliğekadarhepsine kesin yaşam hakkının sadece verilmesi değil, onlara daha da açıklıkkazandırılmasınıveifadeözgürlüğününtanınmasınıönemle vurgulamakgerekiyor.Sosyalizm,bukonulara,mevcuttümkapitalizm diye tabir edilen demokrasilerden daha fazla yer vermeliydi. Bence,iştebütünbunlargeliştirilemediğiiçinbureelsosyalistdeneyimlerönemliorandaçözüldü. – Evet, çok teşekkür ederiz!

“Kürtler kadar Türklerin de cesaretli yaklaşımlarına ihtiyaç var” Ramazan Öztürk: Ben de bir soru sormak istiyorum. Şimdi şu anda Türkiye ile, yani devletle aranızda bir arabuluculuk görevini Talabani’nin üstlendiği gözüküyor. Sanırım basın toplantısına HEP’liler de yetişecek. Yetişmeseler bile, başlatılan bu barış sürecinde eğer devlet samimi ise, HEP milletvekillerinin arabuluculuk yapmasını siz uygun bulur musunuz? Yani bir Talabani yapmaktansa, mevcut meclisteki Kürt milletvekilerinin yapması daha uygundur diyor musunuz? – Banagöre,gönlüisteyenyapsın.Benyarınbasıntemsilcilerine desöyleyeceğim;buateşkesiçin,arabuluculukiçinneyisöylüyorsanızbendenolurvar,yeterkiişlerilerletilsin.Kimlerişleriilerletirse,bukonudatutarlıysaonlararabulucuolsun.İlleKürdünarabu135


lucu olması şart değil, Türk de arabulucu olabilir. Birtakım Türk çevrelerde–demokratsosyalist,hattameseleninciddiyetineinanan çokçeşitliçevrelerde–-bazıyaklaşımlarıgeliştirebilirler.Bu,yalnız benim şahsi meselem değil, yalnız bazı Kürtlerin de meselesi değil,halklarınmeselesidir.EnazKürtlerkadarTürkhalkındaninsanlar da ilgi duymalıdır. Benim tuhafıma giden bir husus şudur: Eskiden “bu meseleyi yalnız Türkler düşünür, halleder” denilirdi, şimdide“yalnızKürtlerdüşünüphalletmeli”deniliyor.İkisideyetersiz yaklaşımlardır. En az Kürtler kadar Türklerin de cesaretli yaklaşımlarına ihtiyaç vardır. Bu konuda hepiniz, sadece bir basın izleyicisiolarakvedolayısıyladarmeslekiyaklaşımiçindekalarak sorunuböyleizlemedeğil,doğrubulduğunuzgörüşlerivetutumları dayatarakbirşeyleryapabilirsiniz.Banagöre,tutarlıgazetecilikde budur, demokrat olmanın tutarlı ölçütü de budur. Bu, hiç de sizin “PKKgazetecisi”olmanızanlamınagelmiyor.Şimdiböyledeyimlergeliştiriliyor,bilmem“Apogazeteciliği”deniliyor;böylebirşeyin olmadığını söyleyeyim. Bana göre biraz abartmalıdır bunlar. Ortada bazı doğrular varsa ve bunu kim söylerse ona biz teşekkür ederiz. – Kuzey Irak’a yerleşme niyetiniz var mı? – Sanırımbasıntoplantısındaonudasoracaksınız.Kesinbirkarar olmasa da, koşulların uygun hale getirilmesi durumunda düşünülebilir. Ben, hiç şüphesiz her zaman ülkeyi düşünürüm. Ortadoğu’dakalmambile,birazülkeyeyakınlıkarzettiğiiçindir.Yaniyerlerçoktur;fakatterciholaraksadeceGüneyKürdistan’ıdeğil,KuzeyKürdistan’ıdazorlamayıdüşünürüm.AslındaBotan’dakifaaliyetlerimizyoğunlaşırsa,yakınbirsüredeniyeoradaolmayayımderim.Yineçokçasöylendiğigibipolitikortamelverişlihalegelirse, kısa bir süre içinde bizzat politik mücadele ortamıyla ülkenin her tarafına da gitmeyi zorlayacağım. Zaten bizim eylemler artık ülke içinegirmeyidayatıyor. – Yani nihai hedef Türkiye zemininde legal faaliyet yürütmek. – Legal olmazsa, zorlama yoluyla olacaktır. Ben fazla dışarda kalmayataraftardeğilim.Bukonudabüyüksabırgösterdim.Ondört yılımıdolduruyorum,onbeşinciyıldaülkesınırlarınızorlayacağım. 136

Hemsilahla,hembarışçılzorlayacağım,Güney'izorlayacağım,Kuzey’izorlayacağım.Tabiibununbiçimlerinibenkendimkararlaştırırım.Sanmıyorumdıştanbirgüçbenibukonudazorlayabilsinve irademdışıbirdayatmadabulunsun. – Ben başka bir şey daha soracağım İstanbul’da Kürt çevrelerin daha önce yaptığı bazı toplantılar vardı. Orada bazı görüşler öne çıkıyordu. İşte hiçbir Kürt örgütünü, kuruluşunu PKK kendi şemsiyesi dışında istemiyor. Sizin biraz önceki konuşmalarınız aslında bu kuşkulara da bir cevap oldu. Aslında böyle bir şeyin olmadığı, herkese açık olduğu görüldü. Siz, “kim istiyorsa öne çıksın, kim istiyorsa görüşsün, önerilerini devlet de ortaya koysun” diyorsunuz. Böylelikle yani oradaki iddialar da aydınlığa kavuşmuş oluyor. – O çevreler oldukça subjektif düşünüyorlar. Gelişmeleri bizim eylemlerinsağladığınainanıyorum.Yinesiyasetyapmakistiyorlarsa, onun yolunun açılmasına bizim katkımızın küçümsenemeyeceğini düşünüyorum. Kendilerini o şartlanmışlıklardan kurtarmalılar. Şunudavurgulayayım:“İştePKKtasfiyeolurveyaçokzorlanmıştır”vebirdeişte“toydur,politikayapmasınıbilmez,böylecesilahlı mücadeledegerekmiyor,şimdipolitikacılaraortamaçılıyor,eniyi politikayıdabizyaparız,buişinkurduyuz,dönemtambizimdönemimizdir”biçimindekibiraldatmacaiçindeolmamalarınısalıkveriyorum.Buişleriburayakadargetirenler,iyipolitikadayaparlar. Türkiye’debirzamanlarişteböylesilahatapanlar,herşeyişiddetle halletmekisteyenlerpolitikadananlamazlarama,bizimiçinbugeçerlideğildir.Bizimiçinsilah,enyoğunlaşmışpolitikadır.Dolayısıyladaeniyipolitikayıyapabilecekkıvraklıktayız.Benonlarıdıştalamakistemiyorum.Gerçektenkendilerinegüvenlerivarsavepolitik bir işlev görmek istiyorlarsa sonuna kadar yardımcı oluruz. Amaşimdiyekadarbeklediklerigibi,“işteezildiler,tasfiyeoldular, sıra bize geliyor, gün bize doğdu, sonuçları artık biz değerlendiririz”biçimindevebirazdaböyleoportünistçeyaklaşımlartehlikelidir. Ben bazı uyarılar da yapmıştım ve bunu diğer alanlar için de sıkçayapıyordum.Güneyligüçleriçindeyaptım.VeGüneyligüçlerbunubirazanladıklarıiçinbizimlesıkıilişkiihtiyacınıduyuyor137


lar.YineHEPgibigruplardabirazanladıklarıiçindayanışmaihtiyacıduyuyorlar. Tekrar söyleyeyim, şimdi ben, filan kişiyi veya grubu desteklemeyindiyeKürdistanhalkınabirçağrıyapsam,okişiveyagruplar adımbileatamazlar.Yanibuhalkınbirliğiöyleucuzkurulmamıştır. Ölsek de aslında birileri bizi temsil eder ve bu birliği sürdürebilir. Buaçıdan,gerçekçipolitikayapmakisteyenherkes,büyükçabalar sonucusağlananbubirliğedikkatederveonalayıkolmayaçalışır; birparçasındantutmayaveyabirkatkısunmayaçalışır.Biz,herkese yervardırdiyoruz.Yinetecrübelerinesaygılıyız.Amabüyükemek sahiplerini bir tarafa itekleyerek ve halkın mutlak bağlı kalınması gerekentaleplerinigözardıederek,Türkiye’deçokçasöylenenucuz kasabapolitikacılığınasoyunarakpolitikayapılmaz.Böylepolitika yapmanındönemiTürkiye’degeçmiştir.Şunutekrarsöyleyeyimki, mevcut hükümet politikacılığı ve hatta mevcut parti politikacılığı artıkbundansonrafazlasonuçalamaz. Size bir şey daha söyleyeyim: Şimdi Özal’ın geliştirdiği bazı yaklaşımlar var ve bence daha ileri. İster yanında olalım ve ister karşısındaolalım,odayoğunbirmücadeleiçindeolduğuiçinbencegerçekleribirazdahayakındanfarkediyorveişte“eskitipparticilikle iş yapılmaz” diyor. Ekonomiden tut bilmem siyasal rejime kadarçeşitlikonularailişkinyenigörüşlerarıyor,haniişte“başkanlıksistemidahauygundur”ve“yineyenipartilerşutemelamaçlardaancakgelişebilirler”diyor.Bunlarboşunasöylenensözlerdeğildir.Türkiye’demevcutstatüko,onuniktidarıvemuhalefetigerçekten tıkanmıştır. Böyleleri Kürtler'de de, Türkler'de de var. Bunlar artık tutuculuk etkeni durumuna gelmişlerdir. Biraz değişmeyi biz zorluyoruz.BirazdagalibaÇankayazorluyor.Bizbunusöyleyince, hemen işte “buluştular” deniliyor. Mesele buluşmak filan değildir vebencebuyaklaşımlardabirazetki-tepkibiçimindedir.Butemeldebir“İkincicumhuriyet”tartışmasıyapılıyor.Benbutartışmanın dabirazanlamlıolduğunainanıyorum.İçeriğibelkifarklıdüşünülür,fakatyenidenbiryapılanmayakesinihtiyaçvardır.Baştanberi söylediğimbuKürtkimliğindendemokrasikimliğinekadarherşeyinyerliyerineoturtulmasıancakbiryenidenşekillenmeilesağla138

nabilir.MeselaFransa’da5.cumhuriyetsözkonusu,yineİtalya’da 2.cumhuriyettensözediliyor,ohaldeTürkiye’dede2.cumhuriyeti düşünmekaslındahainbirgörüşdeğildir;çokfantastikbirenteldüşüncededeğildir.Tersinegerçeklerbunuzorluyor.Mevcutstatüko gerçektenartıkdevrinitamamlamıştır,aşılmayıgerektiriyor. Bütünbusöylediklerimiz,aslındayenipolitikalarnasıloluşturulur,butemeldeyenipartilernasılkurulur,yineyeniittifaklarnasıl oluşturulurvenasılişlevgörürsorularınadagenelcevabıiçeriyor. Ben herkese, biraz da bu gelişmeleri dikkate alarak politik tutum belirlemelerini salık veriyorum. İster Kürt, ister Türk olsun, var olanönemligerçeklerivedeğişiklikleridikkatealarakyenioluşumlara yönelmelerini ve bu oluşumlar içinde de kendilerine gerçekçi yervermelerinidiliyorum. – Bu sizin başlattığınız tek taraflı ateşkes süresi aşağı–yukarı bir ay oldu. Bu bir ay içerisinde devletten dolaylı veya dolaysız bir temas kuruldu mu? Kurulmak istendi mi? – İştebuarabulucularfilanvar.MeselaTalabanivar,iştebugazetecilermeselesivar.Bilemiyorumyani,öylebazıdeğerlendirmelergeliyor,işte“Benimkatıldığımbakanlargörüşmesindesöylenensözlerdir, söylüyorum”deniliyor.Eğerbütünbunlaraarabuluculukdiyeceksek, –kiSayınTalabani’ninkonumudabunabenzerdir–,iştebazıgelişmelersözkonusudurvesanıyorumbugünlerdebubirazdahahızkazanabilir.Hükümetleyakınilişkiiçindeolanlardan,yineÇankayaileyakın ilişkiiçindeveyagörüşteatisindebulunanlardanaldığımsonbilgive görüşlerböyledir.ZatenSayınTalabani’nindebukonudayaptığıgörüşmelerin kapsamlı bir değerlendirmesini bize sunduğunu belirttim. Yanitamarabuluculukolmasada,onadoğrubirgidişoluyor. – Bir de Özal dışında barışçı çözüme en yakın lider veya parti kim veya kimi görebiliyorsunuz? – Benim eskiden bir görüşüm vardı; bu gelişmeler biraz ordu içindeözelliklesözkonusuolabilirdiyordum.Yanimevcutordu yapısıbazıgelişmelereyeşilışıkyakmalı.Özal’ıniddiasıodurki, ordu da kendisini ciddiye alıyor. Bilemem tabii. Eğer öyleyse, o zamandahacesursözlerivebazıönerileriÖzalgeliştirebilir.Demirel’inçokürkekolduğusöyleniyor.Statükodanbirtürlükurtu139


lamadığı ve bu konuda, sadece temkinlilik biçiminde değil, çok kısır kaldığı görülüyor. Aşırı statükocu ve bu anlamda devletçi biryaklaşımiçindedir.İnönüdezatenonunayrılmazbirparçasıdır. Mesut Yılmaz’ın bu konuda daha da devletçi olduğunu ve son günlere kadar bu niteliğini sürdürdüğünü görüyoruz. Refah Partisideğişikbiryaklaşımiçindedir;öyleyeniönerilergeliştirmekten ziyade, bilinen kendi yaklaşımını geliştirmeye çalışıyor. Solgüçlerinbirleşikbirönerigeliştirmedurumuyok;herşeyden öncekendilerinigüçolmaktançıkarmışlardır. Durum işte böyle. Ve ben şunu da söyledim: Aslında bizim muhatap o lup olamayacağımız değil, Türkiye’de muhatap bulamama gibi bir sorun vardır. Türkiye’de liderlik kriz halindedir. Zatengünlüktartışmalardandaçokiyibiliyorsunuzki,MilliGüvenlikKurulumuyetkilidir,Çankayamıyetkilidir,BakanlarKurulumu,parlamentomu;bellideğildir.Buanlamdaaslındaoturmamış bir liderlik söz konusudur. Türkiye’de ciddi bir liderlik krizi var. Bu bizde az çok halledilmiştir diyebilirim. Ben olduğumiçinbunusöylemiyorum,fakatağırlıklıolarakulusalpolitikaya yön verdiğimiz az çok kanıtlanmıştır. Ama Türkiye’nin temel sorunlarda bir öneri geliştirme merkezi tam teşekkül etmiş değil. Şimdi merkez Milli Güvenlik Kurulu’dur dersek, Türkiye’de çoğu “hayır, öyle değildir” diyecekler. Merkez hükümettir dersek,çoğu“Hayır,burasıdadeğildir”diyecekler.PekiÇankaya’dır ders ek, “hay ır, o kend i kend in e kon uş uy or” diy ec ekl er. Parlamentoherşeyehakimdirdersek,“onunöyleolmadığınıherkes biliyor” diyecekler. Peki bu ne anlama geliyor? Bir liderlik kurumununvedolayısıylagüvenduyulacakbirönerilersistemine sahip bir merkezin oluşamadığını gösteriyor. Zaten sıkıntıların birkaynağıdabudur.Yaniöylebirmerkezdüşünelimki,kendine güvenerek temel sorunlarda çözüm önerileri geliştiremiyor. İşte Türkiyebununkriziniyaşıyor.Dolayısıylaişte“PKK’yimi,bilmem Apo’yu mu muhatap alacağız” demek yerine, “Türkiye’de bizkimimuhatapalmalıyız”sorununaçözümgetirmekdahaanlamlı olur. İşte başkanlık sistemi, yeniden bir anayasal çerçeve, yinepartileryasasıtartışmalarıbukrizigidermeyigündemleştir140

melidir. Sorunların çözümünde, böyle bir liderlik sorununun çözümüdeoldukçaetkiliolabilir. – Çok sağolun, çok teşekkür ediyoruz – Oldukçayoğungeçenbugörüşmedolayısıylabendeteşekkür ediyorum! 15 Nisan 1993

141


Gazeteci Rafet Ballı’nın 15 Nisan 1993 tarihinde yaptığı röportaj:

EN AZ KENDİMİZ KADAR TÜRKİYE’Yİ DE DÖNÜŞTÜRME İDDİAMIZ VAR “Yalnızbizimtarafındeğil,başkagüçlerin görüşlerinededeğerbiçiyorum.BunlarKürt güçleriolabilir;Türkiyelidemokratikgüçler olabilir,hattaresmiçevrelerolabilir.Onlarında niyetlerinivetaleplerinigözönünegetirerek,bu sürecibirlikteilerletmekistiyoruz.”

“Ortada acılar, kanlar, büyük sıkıntılar söz konusu. Tarihi sorunlar fazla ertelenmeye tahammül göstermez.” 142

Abdullah Öcalan: Annem, “bu son atılan adımı da derinleştirsin”demiş.İyisöylemiş.Ben,anneminiyioğluolmakiçinaslında enözgünçabalarıharcayanlardanbirisiyim.Bukonuyufazlasoruyorsunuz.Saygıdanilerigeliyorbu.Annegerçeğinebenimbağlılığım, özgürlük mücadelesindeki yerimdir. Annemin bütün yaşamı, beni özgürlüğe doğru koşmaya müthiş zorlamıştır. Yine bir kadın olmasıitibariyle,kadınlarınözgürlüğüneönemvermemezorlamıştır.Vebudaannegerçeğineeniyibağlılıktır. Rafet Ballı: Peki konumuz ölüm. Çok sevdiğiniz, çok değer verdiğiniz arkadaşlarınızın öldüğünü duyunca ne hissediyorsunuz? – Bukonularda,çokdeğerzamansızşehitdüştüğüiçin,artıkbelli bir metanet gücü gelişmiştir. Fakat ben bunların hepsini, kendi çalışmatarzıma,çalışmatempomadönüştürmüşüm.Öylebirtempo yarattımki,artıknekadarşehitdeolsahepsininanılarıbununiçindedir ve yaşatılıyor. Bu büyük acıları, bu mücadelenin başarısına dönüştürdüm. Başka türlü şehitler kaldırılamaz. Diyebilirsiniz ki, “sen kendini bu duruma sokmakla aslında şehitlerin büyük acısındankendinibirazuzaklaştırdın.”Türkiye’nin1971direnişişehitle143


rininacılarını,tabibizimensonşehitlerimizinveanneminbileacısına kadar hepsini ben, haklı, yerinde ve başarılı bir mücadeleyi sağlamakla gideriyorum. Başka türlü bu kadar acıyı kaldırmak mümkündeğil.

“İyi bir Kürt politik eliti ortaya çıkaracağız” – Peki tamam. Şimdi yeni bir döneme giriyorsunuz, girdiniz. Bence dönemeçtesiniz. Ama sizden, “Savaş politikanın yoğunlaşmış ifadesidir” gibi genel bir yaklaşım istemiyorum lütfen. Siyasetin, yani kelimenin gerçek anlamıyla siyasi araçların ön planda olduğu bir süreci önünüze koydunuz. Siz silahlı bir örgütsünüz, siyaseti becerebilecek misiniz? Mesele Abdullah Öcalan’ın buna yatkın olup olmaması meselesi değildir. Bütün açısından baktığımızda örgütün yeni dönemde intibak yeteneği var mı? Siyasileşebilecek mi, politikleşebilecek mi? – Bizbaştanayağakadaraslındasiyasalbirhareketiz.Askeriyönümüz sanıldığı gibi fazla gelişmemiştir. Askeri özellikler güçlüdür; fakat askerileşme istediğimiz gibi gelişmemiştir, olumlu özellikler tamıtamına hayata geçmemiştir. Siyaset yapmamız, askerlik yapmamızdan daha zor değildir. Örgüt yapısı siyasallaşmaya daha yatkındır.Şunusöyleyebilirim:PKK’debiz,ideolojikfaaliyetyapmayı,siyasifaaliyetyapmayıçokgeliştirmişiz.Vehattasosyalyaşamıgeliştirmeyieniyitemellendirmişiz.Askerlikbirazzorbiriş. Amaonudabaşaracağız.Buaçıdanyenidönemdesiyasetigeliştirememegibibirdurumyok. –Kadronuz var mı? Yeterli mi? – Sanıyorumbudoğrultudapotansiyellerioldukçagüçlüolduğu için deneyim kazanacaklar. İyi politikacı olabilecek –bu sadece PKKiçindedeğil–çokkapsamlıbirKürtelitivar.Bunlarınhepsine biraz politika yaptırma şansı var. İçimizde olsun, dışımızda olsun, iyibirKürtpolitikelitiortayaçıkaracağız.Budagüzelbirçalışmadır.VebuTürkiye’yideetkiler.YaniTürkiye’nindepolitikarenası tıkanmıştır, aslında yaman politikacıları yoktur. Politika kapısını Türkiyeiçindearalayacağız.VeTürkiye’dededevrimcivedemok144

ratikpolitikacıtürügelişebilir.Böylebiryenileşmekonusundadar yaklaşmıyoruz.Türkiye’dekarşımızaiyipolitikacılarçıkmasınıisteriz.Kısaca,bukonularahazırlıklıyız. – Şimdi, ateşkesten hemen sonra Kemal Burkay’la ortak deklarasyonunuz geldi. Ardından, benim çeşitli Kürt gruplarının temsilcilerinden ve sizin komutanlarınızdan Cemil Bayık’la yaptığım konuşmalarda öğrendiğim kadarıyla, Türkiye kökenli Kürt örgütlerinin bir ortak cephesi gündemdeymiş. Bu çalışma ne aşamada? Şu ana kadar hangi Kürt grupları ve şahsiyetleri bu olaya evet dedi? – Hemenhepsigelecekvebircepheselbirliğedoğruadımlaratılacak.Sanırımmevcutgüçlerioranındabugerçekleşir. – Bu konuda ön görüşmeler yapıldı mı? – Yapıldı,yapılıyor. – Siz, Kemal Burkay’ın dışında kimlerle görüştünüz? – Hemenhemenhepsigörüşmehalinde. -– Siz kimlerle görüştünüz? – O Hevgırtın adı altında birleşen gruplar var, onların hepsiyle görüştüm. – İbrahim Güçlü’yle, Hatice Yaşar’la? – İbrahimGüçlü,HemreşReşoveRuşenAslan’la.Bugünlerde yenileridegeliyor.Görüşmelergelişiyor,engelyok,bununyoluardınakadaraçıldı. – Şu anda prensiplerde anlaşmış olduğunuzu varsayabilir miyiz? – Tabiitabii.Prensiptartışmalarıyok.Benhepsiniserbestbırakmışım;neyazarlarsa,altınıçiziyorumveimzalıyorum.Bukonuda hiçsıkıntımyok. – Bu açık çek nereden geliyor? – Fiili durum açık çek anlamına geliyor ve hepsine aynı şeyleri söyletmedurumunudoğuruyor.Banadadüşenimzadıryani. – Yani “bu konuda fazla ayrıntıcı olmuyoruz” diyorsunuz. – Hiçgerekyok. – Bu cephe ne zaman kurulur? – Onudaonlarabırakmışız. – Sizin tahmininiz? – Önümüzdekibirkaçayiçindeilanedilir. 145


- Birkaç ay içinde... – Erkenmi,geçmi? – Daha erken kurulacağı şeklinde bir şeyler söylenmişti. – Önümüzdekiaydiyelim.Bundandahaerkendedüşünülürmü? – İsmi ne olacak? – Bumühimdeğil,herhangibirisimverilebilir.KürtUlusalCephesiolabilir. – Kürt Ulusal Cephesi mi, Kürdistan Ulusal Cephesi mi? – KürdistanUlusalCephesi.BizbunaERNKdemiştik.Artıkbeğenmezlerse,başkaadkoyarlar. – Ona da açıksınız. – Açığım.Yanibukonuda... - Rezerveniz var mı; şunlar gelir, şunlar gelemez diye? – Yok.Hepsigelebilir. – Vejin de gelebilir mi? – Gelebilir,“Vejin”degelsin.Bukonudahiçsıkıntımyok. – Yani hiçbir kaydınız , şartınız yok? – Birtekşartımvar;bozgunculukyapmayacak,ipidışarıdançekilip gevşetilmeyecek. Yani birileri dürter, “boz” der; bu olmasın yeter.Kendileridüşünsünvekararversinler.Benimşartımbudur. – Nerede toplanacağınız belli mi? – Her yerde toplanılabilir. Avrupa’da, Ortadoğu’da, Kürdistan’da,Türkiye’detoplantılargelişir.HerhaldeGüney’deilanetme olayıgerçekleşebilir. – Erbil’de mi? – Mümkündür.Erbilveyabirdağda. – Artık siz bir politikacı oldunuz, bir salonda yapmanız lazım. – Yarıyarıyakamplardadaolur,oradakamplargüçlüdür. – Bu kadar yıl sonra ilk defa diğer Kürt örgütlerinin lider konumundaki insanlarıyla yüz yüze ya da telefonla konuştunuz. Peki ne hissetiniz? – Çoknormal.Yaniamansızeleştirdiklerimiz,hatta... – Ajanlıkla suçladıklarınız. – Bir dönemler fırsat bulsa birbirlerini vurabilecekler, tarihin bu dönemindebirbirlerinisondereceolgunbirbiçimdekarşıladılar.Ar146

tıkbudabirKürtilişkiveçelişkidüzeyidir.Ben,buaşamadaonlara yardımcı olmayı düşünüyorum. İlgi duyuyor ve itibar ediyorlarsa, bana düşen, onaları ülkelerine biraz daha yaklaştırmaktır. Gitsinler kendigerçeklerinitanısınlarvebirazhizmetetsinler.Yeterkibenden dehizmetistesinler!Benbaşkaherhangibirşeyistemiyorum. – Lider ben olacağım diye bir şartınız var mı? – Bunahiçihtiyaçduymuyorum. – Peki cephenin bir sözcüsü, genel sekreteri, başkanı seçilecek; bu konuda bir tartışma oldu mu? – Bukonudadasondereceaçığım. – Gündeme geldi mi bu? – Gelmedi. Bu konularda fazla sorun ortaya çıkmayacak. Dediğimgibi,bizdeönderliksorunuönemliorandahalledilmiştir. – Rahatım diyorsunuz. – Tekrar söyleyeyim, kendimi düşünmüyorum. Ben, devlet de kurulsa,öylebildiğinizgibikendimicumhurbaşkanıilanetmeyide fazla hayranlık uyandıracak bir şey olarak görmüyorum. Çalışma tarzımbaşındanitibarenönderlikseldir.İlkokuldanberibuböyledir. – Humeyni de İran devletinde cumhurbaşkanı ya da başbakan değildi, ama bütün her şey onun elindeydi. – Öylededeğil.Benbirdüzenleyiciyim,Humeynigibideğilim. İsadabirdevletbaşkanıdeğildi.Yanibazıbenzetmelervar.Mütevazibirhizmetsürdüreceğim.Benhizmetlerinniteliklerinibilirim, gücümündefarkındayım,fakatçalışmamgerçektenbiremekçigibidir.Sağımasolumabakılırsabununböyleolduğugörülür. – Bu kuracağınız Türkiye kökenli Kürt örgütlerinin cephesi için bir model üzerinde tartıştınız mı? – Yok. – Ne olacak? Yani herkes kendi örgütsel bağımsızlığını koruyabilecek mi? – Koruyabilir. 0– Koruyabilecek! Ama bu cephenin bir programı olacak. Bu program dahilinde mi, zemininde mi çalışacaksınız? – Gayettabii. – Kaba da olsa bu cephenin programına ilişkin bazı gündem 147


maddeleri mutlaka görüşmelerde tespit edilmiştir. – Hemen herkesin programındaki hususların yüzde sekseni birbirlerininaynıdır. – Kemal Burkay’la yaptığınız deklarasyon dahil edilir, değil mi? – Tabii dahil edilir. O konularda sıkıntıda olmayız. Hemen hemenasgarimüşterekelerbirdir. – Yani şu anda hiçbir sorun çıkmadı? – Çıkmadı. – Peki FKÖ modeli mi, yoksa Irak Kürdistani Cephe modeli mi? – Birazikisindendefarklıolabilir. – Nasıl mesela? – Çünküörgütlerinniteliğifarklı.Mevcutörgütler,FKÖ’dekiler düzeyindeolmadıklarıgibi,GüneyKürdistan’dakiörgütlergibide değiller.Birisindengeri,birisindenileriler. – Hangisinden ileriler? – Kürdistani Cephe örgütlerinden ileriler, ama FKÖ’nün güçlerindenpolitikolarakgeriler.Buçerçevedeözgünbirlikgelişebilir. – Peki tek parti gündeme gelebilir mi? Bunu ister misiniz? – Tabii, legal bir cephe partisi gibi hareket ederler gibime geliyor. – Cephe partisi! – BuTürkiye’delegalolarakgelişebilir.YaniKürtsiyasaluyanışımevcutyasalsınırlardakendisiniifadeetmeyeçalışabilir. – Legal parti kurma gündeme geldi mi? – Gündeme de gelir. Onun koşulları hızla olgunlaşıyor. Sanıyorumönümüzdekiaylardalegalbirparti,dahaçoksesli,genişkatılımlıvederli-toplubirbiçimdegündemleşecektir. – O zaman bu HEP ne olacak? – HEPdebununiçindedüşünülüyor.Zatenkapatılmaihtimalivar. – Bu tür gelişmelerden sonra pek beklenmiyor galiba. – Beklenmese de kendisini kapatır. Ve genişleyerek yeniden bir partileşmeyedönüşür. – Şimdi benim diğer Kürt örgütlerinin sözcüleriyle yaptığım – tabii telefonla– görüşmelerde, Türkiye Kürt cephesinin faaliyet programında önceliği sanki Batı’daki diplomatik temaslar alacak 148

gibi bir sonuç çıktı. – Nasıl? – Yani “işte biz bir ortak cephe kuracağız ve ağırlıklı olarak hızla Batı karargahlarında, Batı hükümetleri nezdinde davamızı anlatmak için çalışmaya gireceğiz” gibi şeyler söylediler. Siz buna nasıl yaklaşıyorsunuz? – Bizbiraziçboyutu,onlardadışboyutugeliştirir. – Öyle bir görev tahsisi mi yaptınız? – Aslında bu da pek anlamlı değildir. Çünkü, bizim sesimizi dışdaşiddetleduyar.Fakatbunlarepeyparçalanmışveetkisizleşmişler, dolayısıyla bunları toplamak iyi bir şeydir. Kürt gücündekiaşırıdağınıklıkzararveriyor.Şimdibuorganizeolacak. Evet,onlarçokdışarıdakalmışlarvetabiikidışarıdabirazdaha fazlaişyapabilirler.Amadışarıdadabizonlardandahafazlayız, daha güçlüyüz. Yani bizim sorunumuz bu değildir. Bizim sorunum uz, ins anl ar ı anl ams ız çat ışm al arl a yıpr atm am akt ır. Zat en Kürtlerin sınırlı bir gücü var; bunları asgari müştereklerde birleştirmektir.Oaçıdan,kariyersorunlarıartıköneminiyitirmişve ilkesorunlarıdaaslındaçözümlenmiştir.BirdeTürkiye’ninortamı eski şiddette değildir. Bu nedenlerle mevcut gelişmeler birazilerleyebilir. – Dış ülkelerde büro açacak mısınız? – Bürolarzatenvar. – Hayır, dış ülkelerde Türkiye Kürdistani Cephesi adına, o kim lik le, o ta be lay la bü ro açı la cak mı? Var mı böy le bir şey gündemde? – Tabiaçılabilir.Ortakbürolarrahatlıklagelişebilir. – Var diyorsunuz böyle bir şey. –Doğaldıryani.Hemiçte,hemdıştaortaktemsilgruplarıçıkar. – Peki, daha önce Türkiye kökenli diğer bütün Kürt gruplarıyla görüşmüştüm, onların dediği şöyle bir şey vardı ve giderek dozajını yumuşatıyorlardı: “Biz PKK’yle ortak hareket edebiliriz. Bu gayet normaldir. Bize göre bazı hataları olmasına rağmen, o da bir Kürt gücüdür. Önemli bir Kürt gücüdür. Ama geçmişte diğer yurtsever Kürt gruplarına karşı –onların terminolojisiyle söylüyo149


rum– şiddet uyguladı. Bunlar çok sekter, dogmatik tutumlar aldı. Bir özeleştiri yapması lazım.” Bu gündeme geldi mi? – Sanmıyorum, bunu artık ileri süremezler. Özeleştiri başarılan pratiktir.Bizözeleştirimiziyapmasaydık,bugünleregelemezdik.O özeleştiriyapılmıştır.Bunundateminatınısizevereyimben.Hatta Türksoludabunuçoksöyler.Amamüthişözeleştiriyapanilkhareketbiziz.Özeleştiri,kendinitıkanıklıklardan,darboğazlardankurtarıpsiyasallaştırmaktır.Bunuilkdefabizyaptık. – Peki sizin bir Ulusal Meclis çalışmanız vardı. Avrupa’da seçimler yapıldı. Sizin arkadaşlarınızdan öğrendiğim kadarıyla, Türkiye’de de buna benzer şeyler olmuş, Ulusal Meclis için bazı temsilciler seçilmiş. Bunlar ne olacak? Bu çalışma sizin girişiminizdi. Onlar şu anda bu olaya nasıl bakıyor? – Budageliştirilirvegiderekonlardakatılır.Birlikvecephegeliştiğinde, diğerlerinin katılımıyla sanırım bir cephe meclisi olarak budagelişir.Vehattadiğerparçalarıntemsilcilerinindekatılımıyla birUlusalKongreçerçevesinetaşırılabilir. – Ama ben Kemal Burkay’la konuştuğumda şunu söyledi: “Biz öncelikle Türkiye Kürdistan’ı için çalışıyoruz. Elbette öyle bir şey olursa diğer parçalardan temsilci gelsin, ama şu anda düşünmüyoruz.” O, herkes kendi mücadelesini kendisi yürütsün dedi. – Öyleortakbirorganizasyonkendinihissettirecektir.Busorunu uzunsüregözardıetmekmümkündeğildir.Kürtlerinortakbirorganizasyonuna ihtiyaç vardır. Artık bunun biçimi ve zamanı ayrı bir husustur.Bukonudabizgelişmelerizorlayacağız. – Siz bu Ulusal Meclis'e milletvekili olarak katılacak mısınız? Siz, şahıs olarak? – Hizmettir,yanifırsatımolursakonuşurum.Bunuheryerdeyapıyorumzaten. – Merkez neresi olacak, Ulusal Meclis'in toplanma yeri? – Kürdistan’ınenözgürleşmişbiralanıolabilir. – Mesela? – Bence artık Kürdistan özgürleşiyor; Güney de olabilir, Kuzey deolabilir. – Ama ağırlık galiba Güney’de. 150

– Sınırlıbirzamankesitiiçindeoradaolabilir.FakathızlaKuzey’e dekayabilir.Bukonudaartıkdağlarbellibirözgürlüğeimkanveriyor. – Peki bu cephede ve Ulusal Meclis’te Kürt gruplarının hangi oranlarda temsil edileceği konusu gündeme geldi mi? – Gündemegelmedi.Pekokadardaönemlideğil. – Problem çıkar mı sizce? – Hayır. Kürt sorununda, Türkiye’de olduğu gibi oy hesapları fazlaetkiliolmayacaktır.İşlerinciddiyetivekoşullarıbutiphesaplarafazlageçerlilikşansıverdirmiyor. – Ke mal Bur kay’la dek la ras yo nu nuz ar dın dan di ğer Kürt gruplarıyla kurmayı düşündüğünüz Kürdistani Cephe olayını ilk duyduğumda ben şunu düşündüm: Entelijansiyası ile Kürt silahlı hareketi birleşiyor. Tarihsel bir dönemeçtir. Önümüzdeki dönemde özellikle Kürt aydınları meselesine geldiğimizde ben, bu konuda sizin büyük eksikliğinizin olduğunu görüyorum. Şimdi nasıl bir açılım bekliyorsunuz? Yani bu bileşim, iki farklı yeteneğin ve iki farklı birikimin bir araya gelmesi, öncelikle sizin hangi zaaflarınızı giderecek ve hangi avantajlarınızı geliştirecek? – Kürtlükiçin,demokratlıkiçinçabasergileyen,fakatbunupolitik olarak geliştiremeyen bu insanların, ömürlerinin son dönemlerinde bu birikimleri boşa gitmesin diye uygun kanallar açılmıştır. Benbunudüşünerek,“gelsinler,girsinlerveyararlıolsunlar”anlayışıyla yaklaştım. Yoksa PKK’nin çok temel ihtiyacını gidersinler diyedeğil.Bizzorlasakdahakötüdurumlaradüşebilirler,oyeteneğimizvar;amabuiyibiryoldeğil.Bütünyetersizliklerinerağmen buinsanlarıçekmekgerekiyor.Hertürlühastalıklarınavezaaflarına dasabırgöstereceğiz.Olumluyönlerivarsaonlarıdaözgürcevedilediklerigibipolitikyaşamakatmalarınaüstündeğerbiçeceğiz.Yanibizim“entelektüelboşluğumuzugiderme”demeyibenbirazyanlışbuluyorum. – Bunun eksikliği yok mu size göre? – Varsa da, böyle giderileceğini pek sanmıyorum. Entelektüel yeterliliğisağlamabirteorikiştir,teorikgelişmedirvebirazdakişilikmeselesidirdiyebilirim.Bizdeentelektüellerin,teorisyenlerin, hattasosyal-siyasalyönügelişkinolanlarınçıkması,öyledışardan 151


ithal etmekle değil de, kendi özünde büyük bir çabayla mümkün olur. – Bana bir tane örnek gösterebilir misiniz, dünya tarihinde ve başka ülkelerden? Bir partinin organik şemsiyesi altında muazzam bir aydın birikimi oluşur mu hiç? – Ama objektif olarak PKK’nin ortaya çıkardığı birçok özellik hızla... – Dolaylı olarak buna yol açıyor olabilir. O ayrı bir dava. – Zatenbunayolaçıyor. – Peki aydınları niye kazanmadınız? Aydınların büyük bir kesimi size sempatilerini zaman zaman bir biçimde dile getirmelerine rağmen sizin emrinize girmediler. Kürt aydınlarından bahsediyorum. Bunun sebebi ne? Sizin burada hiç hatanız yok mu? – Yeteneksizdirler. – Bütün kabahat onların mı yani? – Yurtseverlikduygularıfazlagelişkindeğil,çarpıtılmışlar.Bizi debencebirazgeribuluyorlar.İçimizdebileöylelerivar.Şimdibazıtiplervarki,hanibirsözvardır,“Sersilê,nikarêrabesercilê.” – Nedir bu? – “Sil”, altına etmedir. Yani “Altına etmekten, kilimin üzerine oturmayagücüyetmez.”Şimdibazıaydınlarbirazböyle.İçimizdekilerden de bahsediyorum. Bunlar kendilerini aydın sanıyorlar, fakatbaşarmagüçlerizayıftır.Onlarıkendihallerinebırakırsanbiterler, çok kıs a bir zam an içind e bit erl er. Bizd e ayd ınl aşm an ın, PKK’nin çıkışıyla yakın bağlantılarının olduğunu söylemeliyim. Dahaöncekiaydınlaşmanınoldukçacılızolduğunu,siyasalveulusalgelişmeleregüçyetiremediğinibelirtmeliyim.PKK’ninkendisi büyükbirrönesanshareketidir.Biliyorsunuz,birçoksahadayeniden doğuşuanlamlıbirbiçimdegeliştirdi. – Sayın Öcalan, “Sıfırdan başlayıp onbin kişilik güce ulaştığınızı” söylüyorsunuz, ama aydın gücünüz çok zayıf. Burada dönüp kendinize bakmanız gerekmiyor mu? – Aydındedikleriniznerede? – Eğer okumuş insanlardan bahsedeceksek, çok geri planda olan çok sayıda üniversite bitirmiş, üniversite okuyan... 152

– Var,saflarımızdaokumuşinsanlarınsayısıçokfazla.İnanırmısınız,saflarımızınyarısınayakınıliseliveüniversitelidir. – Birçoğu yoksul köylü – Hayır, adeta aydın istilasına uğramış gibiyiz. Genç aydınlar ezicibirbiçimdeyanımızda.Siz,bukonudaeksikbirdeğerlendirmeiçindesiniz.Bazıkenardaköşedekalmışolanlaraaydındiyorsunuz.Otipaydınlarınkırktanesini,bizimsıradanbirmilitancebindençıkarabilir. – Tarih araştırmacısı, şairi, yazarı, sinemacısı, ressamı; bunlardan bahsedelim. Bunlar hiç yok! – Bu bahsettikleriniz Kürtlerde fazla yoktur ve olanlar da öyle yeteneklideğiller.Onlarabiraltyapıgerekir.Şimdilikoaltyapıyıbiz sağlıyoruz.Edebiyatçıdiyorsunuz,artistdiyorsunuzama,onlarçok yetenekister.BirKürtfilminderolalmak,birKürtedebiyatındatip belirlemek çok mühim bir olaydır ve derin çözümlemelere ihtiyaç gösterir. Ben, onun temel kaynaklarını ortaya çıkarmakla uğraşıyorum.Yakındasizbunugöreceksiniz.Maalesefbirtalihsizlikdeburadadır;bizgelişmeninipuçlarınıortayaçıkarıyoruz,bazılarıdabunlarıkendimarifetisanıyor.Politikanasılyapılır?Bunungibi,yinesosyalizm nedir? Demokrasi nedir? Aydınlanma nedir? Gerçek yaşam nedir?Meselasizehakimolansosyalyaşamölçülerinasılgeliştirilir?Bunlarüzerindenekadaryoğunlaştığımıilerideanlayacaksınız. – Ben, aydın sorunu konusunda genel şu yaklaşımın dışında sizde... – Seçkinyaşamıdiyelimbizbuna,entelektüelyaşamdiyelimdeğilmi?Bendeonunnekadaryoğunolduğunuacabakestirebiliyor musunuz? Müthiş bir seçkinci olduğumu söylesem-tabii koşullu olarak-acababirşeyleranlayabilecekmisiniz?Siz,benimnasılyaşadığımısanıyorsunuz? – Fazla bilmiyorum. – Bilmedenkonuşmamaklazım.Aydınsanız,incelemeyiderinleştirmelisiniz. Ben sizi ayıplamak için söylemiyorum, bunu bizimiçimizdekilerbileanlamıyor.Bazenkadınkonusudiyorsunuz; şimdi kadın konusunda oldukça özgür davranılması gerektiği kanısındayım.Veözgürbirinsanındahakkıdırbirkadınıözgürya153


“Benim diğer bir özelliğim de, meseleler karşısında geleneksel olmamaktır.” 154

kalmak,özgürtemeldeilişkilendirmek,hattaoldukçaözgüryaşamak,değilmi?Şimdibunun,bizKürtlerdenekadarzorbirolay olduğunu biliyorsunuz. Unutmayın ki, göz göze bakarlar ve işte tamam,yandıgitti.Ufakbireldokunuşlarındabilenamusmeseleleri çıkarılır, adamlar vurulur. Benim gibi özgürlüğün peşine bu kadardüşenbirinsan,buortamdaişinbaşlangıcınınasılyapacak vesonununasılgetirecek?Çoközgürlükyanlısıyımveilişkilerimi özgürgeliştiriyorum. – Öyle olmadığınız belli de sonuçlardan. – Kürtolayındasöylediğimgibiufakbirelledokunuşveyabakış, yaucuzbiraşklasonuçlanırvekarasevdayatutuldumdenilir,yada bizenamussuzlukyapıldıvenamusumuzutemizlerizbiçimindesonuçlanır, değil mi? Ben bunların hepsini nasıl çözümlüyorum, farkında mısınız? Bazıları diyor ki, “PKK fazla sosyalleşmemiştir”, sosyalleşmekbirazbuilişkiyigeliştirmektir,değilmi?Bununiçinne kadaryoğunbirçabaharcadığımıbiliyormusunuz?İçimizdenhiçbirisinin, hiçbir Kürdün aklından-hayalinden geçirmediği çabalarla ben özgürleştirme işini yürütüyorum. Çok tanıdığınız Mustafa Kemal’in bile bu konudaki ilişkilerinin bile benim açımdan ne kadar geride kaldığını belirtmeliyim; özgürleştirme bakımından söylüyorum. – Nerede araştırmalarınız, nerede bunun teorik sonuçları? Bunları kamuoyu biliyor mu? – İlerideortayaçıkar.Sizeşunusöyleyebilirimki,yarattığımpotansiyel,kesinbazısonuçlarıgünyüzüneçıkaracaktır. – Hızlı bir soru: Durum onu gösteriyor ki, bütün Kürt örgütleri, siyasal yolda ilerlemek gerektiği noktasında bir fikir birliği içinde. PKK nasıl gelişti? Silahla gelişti. “Biz de bu fırsattan, bu boşluktan istifade edip silahla güç toplayalım” diyecek birileri çıkar mı? – Mümkün değil. Hizbullah onu denemek istedi, “PKK tarzıyla PKK’nin boşluğunu dolduralım” dedi. Bunu da açıkça ilan ettiler. Fakatherbabayiğidinharcıdeğildirmermipatlatmak.Onugitsinler Türkordusuna,Türkpolisinesorsunlar.Küçümsemekiçinsöylemiyorumama,işteendeğmesolcuörgütlerigördük,kaçaydayandı155


lar? Yine en değme Kürt isyancılarını gördük. Bu Güney’dekileri görüyoruz,kaçgündayanıyorlar?PKK’nineylemiöylekolayaşılamaz.Aşılacağınısanmıyorumvebukonudaabartmalıfilandadeğilim.PKK’yiaşmakdemek40tonpilavyemekdemektir.

“Benim tarzım olmasaydı böyle bir Kürt hareketi oluşturmak mümkün değildi” – Şimdi sizin çok önem verdiğiniz bir soruya geçeceğim. Siz de bu örgütlerin en büyüklerinden birisi değildiniz. Hele 1977-78’leri hatırlıyorum; ufacık bir gruptunuz, bir gençlik çevresiydiniz. Ben gerçekten anlamak istiyorum; bir önyargıyla değil, kavramak ve bazı ipuçları yakalamak istiyorum. Siz kendi kendinize aradan nasıl fırladınız? Neyi yakaladınız da bu mümkün oldu? Diğerleri neyi göremedi ve siz neyi gördünüz de ileriye fırlayabildiniz? – Benimsezgilerimgüçlü. – Tek sezgiyle açıklanamaz gibime geliyor. – Politikayımaratonkoşusuesprisiyleyapıyorum.Sizbenimbazıözelliklerimiaraştırabildinizmi?Stilimi,tarzımıhiçdüşünebiliyormusunuz? – Şimdi bakın, benim 1980 öncesine ilişkin sizde tespit ettiğim tek farklılık, daha doğrusu esas ve önemli farklılıklardan biri şu: Diğer bütün Kürt ve Türk sol grupları uluslararası sosyalist ve komünist hareketteki ayrılıklarla uğraşırken, enerjisini bir anlamda buna tüketirken, siz buna hiç girmediniz. Bu, bir farklılık. İkinci olarak, sizin “bağımsız devlet” diye formüle etmek istediğiniz şeyleri diğerleri söylemeye çekinir ve söylemek istemezken belli taktik nedenlerle, siz bunu ilk defa açıkça ilan ettiniz. Bu da bir farklılık olabilir. Ama doğruları söylemek yetmez gibi geliyor bana. – Doğru. – Ama bunu nasıl hayata geçirebildiniz? Bu potansiyeli, bu gücü nereden buldunuz? İşte “Apo zeki insandır, Apo her şeyi görüyordur”; yok, bununla olmaz gibi geliyor bana. Kişiler bir süreci belirleyemez, etki yapar. 156

– YaniAllahmıyardımakoştudiyorsunuz? – Benim için, sizin çıkardığınız sonuç önemlidir. Tabi ben kendi değerlendirmemi yazacağım, o ayrı bir dava. – Aslındabensanıldığındandahafazla... – Nedir bu farklılık? – Birçok yönüyle devrimcilerde güçlü olan yanlar bende fazla yoktur. İşte bu silaha el atma, militanlık yapma, gürültü koparma, ferdiçıkışlaryapmabendehiçyoktur.Vebirde,kolayheyecanlara kapılmayanbirisiyim.İzlediyseniz,sloganlarbenifazlaçekmemiştir. Ama süreçlerin derinliğiyle uğraştığım söylenebilir. Bir de işin özüneepeyilgimvardır;arkasınıdüşünürüm,birdenbireçokheyecanlanıptakılmavesonrabırakmagibibirözelliğimyok.Tutkuluyum,fakattutkularımıgerçeğinduyarlılığınaoldukçabağladım.Takipçiyim, kesintisizim, yarışçıyım, bir şeyin sonunu getirmekte amansızım. Ve düşünce kadar davranışlarımı da buna göre ayarlamakta çok tutarlıyım. Ben bunu biraz kişisel yaşam özelliklerimle izahedebilirim.Yanibenimtarzımolmasaydı,dünyayıdabiraraya getirseydinböylebirKürthareketioluşturmakmümkündeğildi. – Size mi bağlı? – Artıkbundansonrasıiçingerekduyulmuyor. – Ben sizde birtakım şeyler tespit ediyorum. Siz, başka ülkelerin deneylerini referans almaktan çok, kendi yaptıklarınızdan sonuç çıkarma yöntemini benimsemiş gibisiniz. – Tabitabi. – Bir iş yapıyorsunuz, örneğin bu çay bardağını böyle karıştırıyorsunuz, şeker karışıyor, öz karışmıyor. Öyle değil de böyle yapalım... – Toprağagörediyebilirsiniz. – Bu tercih önemli bir tercih. Bu tercihe götüren güdü ne, düşünce ne, farkediş ne? – Derinbirözelliktir.Ben,nekadaryoksul,zayıf,harapolsada, ülke toprağına ve halk gerçekliğine bağlılığı doğru ele aldım. Ve bunuçoktemelölçülerdeyaptım.Aslındamütevaziyim,herkoşulda kendimi yitirmeyen bir insanım. Mesela, sizler gibi kendimi böyle entelektüelleştirmede ne iddiam, ne de gücüm vardır. Hatta 157


bukonulardazavallıyım,çokmütevaziyim. – Hiç mütevazi gözükmüyorsunuz, değilsiniz. – Amabenbazıyönlerdensöylüyorum.Partiiçindeherkeskendinibendenonkatdahaüstünsayabilir.Fakatbiryerdeherkesbilir ki,benmüthişbiriradeyim.Bundandahiçkimsekurtulamaz.Bu, Türkiye için de geçerlidir. Türkiye’de de bir olay olduğumu sana söyleyebilirimben.Vehiçkimsebendenkolaykolaydakurtulamaz derim.Hesaplaşacağım,bukesin.Hiçbirinizbendenkolaykurtulamayacaksınız.Fakatçokmütevaziolduğumudayinesizesöylemeliyim. Hesaplaşacağız ama, bu hesaplaşmayı hemen her yönüyle kötüanlamdayorumlamayalım. – Apo kurmaylarla mı çalışıyor, kendi kendine mi çalışıyor? – Bukonulardabütünkurumlarıaltüstedenadamım.Yanidiğer bir özelliğim de şu: Her şeyi insanların ayağına indirip tartıştıran adamım.Tanrılardanişteoüstünlükiksiriniçalıyorumveindiriyorumortaya.Böylebirkurnazlığımvar.Siyasetibirazböyleanlıyorum. – Ben bir şey söylesem darılır mısınız? Sizin, kendi olayınızı bile... – Anladığınızısanmıyorum. – Yeterince özetleyemediğinizi gördüm. – Olabilir. – Ben sizden ışık bekliyordum. Yani bir şeyi yakalayayım ve yazacağım şeyde onu açayım diye hırsla yaklaştım olaya. – Banagöre,doğabirazdasöylediğinizgibideğildir. – Değil mi? – Değiltabii. – Her şey bilinçli olmuyor mu yani? – Değil.Oşeydirişte,yaniseninanlayışındaşeyvar. – Şematiklik mi? –Sadeceşematiklikdeğil,idealizmdevar.Bendeonuçokdüşündüm; sağlam iradelere, sağlam planlara, sağlam ölçülere dayalı biryaşamımüthişistedim.Aslındakorkunççabadaharcadım.Yenikdüştümdemeyeceğimama,sonrabaktımkibudünyanınkuruluşuböyledeğil,toplumdadahilkuruluşlarböyledeğil. – Ama günlük yaşadığınız da gözükmüyor pek, günlük de yaşa158

mıyorsunuz. Belli ki böyle hep bir sonraki hamleleri hesaba katıyorsunuz. – Evet evet, öyle yaşanılamayacağını anlıyorum. Doğanın ve toplumunkuruluşununsanıldığındandahafazlakendiliğindenciolduğukanısındayım.Veherşeyinöncedenbilineceğini,kestirilebileceğinidesanmıyorum;bunagerekdeyoktur.Geldiğimfelsefikdüzeybirazdavranışlarımıizaheder.Bumevcutölçüler,kurallar,gelenekler bana büyük oranda metafizik kokuyor. Çok bağlı kalınan buölçülerözgürlükdışıkokuyor.Fakatöyletamözgürlüğünolduğunadainanmıyorumaslında.Doğrudur,davranışbiçimimsöylediğinizgibidir.Yaniçokölçülü-biçili,bilmemçoknetleşmişdeğildiyebilirsiniz.Amabanagöre,mevcutyaşamyaklaşımlarıiçindeyine deenözgünyaklaşımlardanbirisidir.Vegerçeğefazlasaygısızdeğildir.Benanlatmayaçalışıyorum,sizdeanlamayaçalışın.Benburada gerçeğe saygısızlık yapmak istemiyorum. Başkalarıyla konuşursanız, olağanüstü şematik olur, beklentilerinize de olağanüstü darcevaplaryetiştirir.Ben,bunusaygısızlıkolarakdeğerlendiririm. Tamtersine,benburadafarkısizegöstermekzorundayım.Beklentilerinizin dışında bazı durumların söz konusu olabileceğini göstermekzorundayım.Bu,gerçeğebirazdahasaygılıolmanınifadesidir. – Evet, sizin üslubunuza uygun. Ben bir şeyler yakaladım galiba sizinle. – Ben kendimi tam çözmüş değilim. Biliyorsunuz, aslında insan çokkarmaşıkbirolay.Şimdi,bazeninsanıçokdüşünüyorumveçok ürkütücübuluyorum;“insandenilenolaynecesaretleinsanoldu”diyorum.Açıksöyleyeyim,bubirkusursabileböyleveyaşamayıürkütücübuluyorum.Tabiibütünbunlarbenimdavranışlarımıetkiler. Ben,gerçektenkuralların,kalıplarınmahkumudeğilim.Birazinsanındoğalyetenekleriyle,doğalölçüleriyledüşünmeyeçalışalım.

“Ateşkes tek taraflı gelişmeyeceğe benziyor” – Bir şey öğrenmek istiyorum; siz bazen pervasız tutum alıyorsunuz, bazen de ben, ince ince sizde kişilik özelliklerinizi yakalamaya çalışıyorum. Ben bu konularla ilgili soru soracağım. Dola159


yısıyla her konuda soracağım sorulara çok geniş, uzun cevaplar vermeniz gerekmiyor. Her fikrinizi açıklama fırsatı vereceğim. Bana göre, sizin açınızdan önemli olanlar, Türkiye kamuoyu açısından önemli olan şeylerle ilgili. Satırbaşlarıyla da olsa ben her şeyi vereceğim, o yüzden uzun uzun açıklama yapmayalım. Benim görebildiğim kadarıyla sizin de zamanınız sınırlı. O yüzden ben, hızlı geçelim diyorum. Bu yöntemde anlaştıysak hemen başlayalım. Şimdi tabii gündemede ateşkes var. Ben, sanki basın toplantısını yapmışsınız gibi olayı başlatacağım. Benim ilk sormak istediğim şey şu: İşte 15 Nisan oldu ve sizin 25 günlük ateşkesiniz sona erdi. Şimdi siz, yeni dönem için kamuoyuna nasıl bir mesaj vermek istiyorsunuz? Sizin kararınız nedir? – PKK,başındanberitarihi,toplumsalveulusalbirtemeliolan, entemelbirsorunaçözümolmakamacıylaortayaçıkanbirharekettir.Hemenbelirteyim,20yılıgeridebırakıyoruz.Biz,buhareketin temelini Ankara’da tam da bu günlerde atmıştık. Şimdi gelinen nokta, sorunun ortaya konulmasında ve çözüm yollarının gösterilmesindeepeymesafeninalındığınıgösterir.Buanlamda,başlarken karar ne ise, şimdi de odur. Sorun ortaya konulmak ve çözümlenmekisteniyor.Kürthalkınınulusalkurtuluşsorununu,eğerTürkiye halkıveonuntemsilcileridehazırsa,demokratikbirtarzdaonlarla çözmekistiyoruz. Buistek,baştakabulgörmediğigibi,amansızbirbaskıvesindirmekleortadankaldırılmakistenildi.Bizbuna,direnmekvegiderek etkin bir silahlı mücadele geliştirmekle karşılık verdik. Denilebilir ki,TürkiyeCumhuriyeti’ne70yıldırhakimolanulusaltenkil,bastırmapolitikasınebaşarıyagitti,nedebiztambiraskerizafersağlayabildik. Fakat bizim oldukça siyasal mesafe katetmemiz, askeri yöndendeküçümsenmeyecekbaşarılaraulaşmamızsözkonusudur. Biz,tarihinbudönemecindetekrarşunusöylemekistiyoruz:Acaba sorunun muhatapları, silahlı yönteme fazla itibar etmeden, siyasi çözümyollarınakendileriniaçıkvehazırhissedebiliyorlarmı?Bunabirşansvermekiçinbusonadımıattıkbiz. Neredenbakılırsabakılsın,şuanlamageliyor:Bubaskıpolitikalarınıdurdurun,çözümönerilerinigeliştirinvehalklarınönüneko160

yun!VegerçektenbutemelsorununçözümüyleTürkiye’nindüzlüğe çıkması, Kürt halkının da çok ağır sorunlarını çözüm yoluna koymasıgerçekleşsin.İştebunabirşansvermektir.Sabırlavekendimizegüvenlebuadımıattık.Genişkamuoyuoluşmuşvebizden buadımındahadaderinleştirilmesiniistemektedir.Buaşamadabiz iyiniyetimizigösterdik,karşıtarafındaartıkiyiniyetinigöstermesi vebazıadımlarlaneyapmakistediğinidahasomutortayakoyması gerekiyor. – Peki 25 günlük bir ateşkes süreci yaşandı. Politikacılar, muhalefet liderleri, hatta askeri liderler, sizin ateşkesle ilgili kararınıza ilişkin görüşlerini açıkladılar. Siz, bugün ateşkesi tekrar uzatmak için gerekli bulduğunuz iyi niyet işaretlerini aldınız mı, aldığınıza inanıyor musunuz? – Pekaçıkişaretlerdeğil.Veağırlıklıolarakhalengelenekselpolitika kurtarılmak isteniliyor. Bizim gücümüz sınırlı olduğu halde gösterdiğimizcesareti,karşımızdakilergösteremiyor.Bizimgösterdiğimizaçıklığınçoksınırlıbirkısmınabilehenüzyaklaşmışdeğiller. Çok açık; silahlar susturulsun ve çözüm önerileri sunulsun diyorum.Vepeşpeşekendiönerilerimizisunduk.Amakarşıtaraftan sesyokveyaçoksınırlı.Ayrıcaoperasyonlarıhiçdurdurmadılar.En songünekadardevamettiğinibizzatbiliyorum.Yanibuateşkessürecinikötükullanmakistediler. – Ama benim görebildiğim kadarıyla, bu genel bir politika değildi. – Fakat birçok bölgede kullanıldığını rahatlıkla söyleyebilirim. Çözümönerilerinideçokmuğlakkıldılar.Neredenbakılırsabakılsın,sorunoldukçaanayasalveyasaldır,birçokkurumlaşmanınyenidengözdengeçirilipdüzenlenmesivebununiçinkapsamlısiyasal diyalogdur.Bukonudakarşıtarafgerçektençokürkekveyabaşka amaçlarpeşindegünükurtarmayaçalışıyor. – Şimdi kararınız ne sizin, ne yapacaksınız? Devam mı? – Eğer karşı taraf siyasal yönteme biraz itibar etmek istiyorsa, sorunun ciddiyetinin farkındaysa, çokça söyledikleri Türkiye’nin büyüklüğüvebilmemşöyledevletbütünlüğügibişeylerekendilerincebiranlamvermekistiyorlarsa,ozamanbirazbizideanlamala161


rı ve öyle ucuz “terörist” iddialarından vazgeçerek sorunun özüne inmelerigerekir.Dikkatedin,halenkendinizdegelipbizzatsöylüyorsunuz,ciddibirgörüşmegücünügöstermiyorlardiyorsunuz.İsteriktidarveistermuhalefetçevreleriolsun,birtemsilcilerinigöndermektenve“gidindebirdiyalogkapısınıaralayın”demektenkaçınıyorlar.Görüşülseneolur?Bizihiçkabuletmesinlervenekadar karşıolduklarınıdasöylesinler.Amahiçolmazsanedediğimizidaharahatanlayabilirler,neyimizekarşıolduklarınıaçıksöyleyebilirler ve kendilerinin ne demek istediklerini bize açık anlatabilirler. Bukonuda“görmedim,duymadım,bilmiyorum”diyenkendileridir. – Şimdi tekrar sormak istiyorum: Ateşkese tamam mı, devam mı? – Ateşkes,bugeçensüredeolduğugibi,ağırlıklıolaraktektaraflıgelişmeyeceğebenziyor.Karşıtarafındadaoperasyonlarıdurdurmasıçokaçıkçaortayaçıkıyor.Vesadeceoperasyonlarındurdurulmasıdadeğil,dahasomutsiyasalçözümönerileriningeliştirilmesi gerektiğiortayaçıkıyor.Bukonudabazıinandırıcıadımlarıgörmemizgerekir.Bizkendimizişimdibirazbunahazırlamışız.Biz,bütün birliklerimizle gereken haberleşmeyi sağladık ve bu çerçeveyi onlarladakonuştuk.Dedikki,sürecibirazderinleştirmeyidüşünüyoruz,hemuluslararasıkamuoyu,hemdeTürkiyeveKürdistankamuoyusürecebirazdahaşanstanınmasınıistiyor,dolayısıylakarşı tarafın da üzerimize gelmemesi kaydıyla ve daha somut siyasal, diplomatik gelişmeleri görmek amacıyla muhtemelen süreci derinleştirerek sürdürebiliriz. Bu, genel kabul gören bir anlayış oldu. Ama süre açısından olsun, içeriği biraz daha derinleştirme açısından olsun, gerçekten kendim her şeyi söylemek durumunda değilim.Yalnızbizimtarafındeğil,başkagüçleringörüşlerinededeğer biçiyorum.BunlarKürtgüçleriolabilir,Türkiyelidemokratikgüçlerolabilir,hattaresmiçevrelerolabilir.Onlarındaniyetlerinivetaleplerinigözönünegetirerek,busürecibirlikteilerletmekistiyoruz. – Siz kendi adınıza ne yapacaksınız? – Aslında ben, kendi adıma ne yapılması gerekiyorsa yaptım. Herkesbanayüklendi;“senbaşlat”dediler.Bütünrisklerigözönünealarakbaşlattım.Şimdide“derinleştir,sürdür”diyorlar.Tamam 162

diyorum,derinleştiripsürdüreyimde,fakatherşeybanayüklenerek yürümez. – Şimdi süre koyacak mısınız veya koyuyor musunuz? – Ben, sürenin konulmasını kendi başıma tayin edemem. Çünkü beniaşarvekimseninfazlaçıkarınadaolmaz.Dediğimgibi,bunubirazKürtveTürkkamuoyununbeklentilerinigözönünealarak,yine uluslararasıdiplomatikgerçeklerigözönünegetirerekveenönemlisi deburesmiçevrelerdennegelişeceğinigörerekbelirleyeceğiz. – Henüz süre belirlemediniz? – Onubasıntoplantısındasomutlaştırmayaçalışacağım. – Özür dilerim, ben şimdi şunu söylemek istiyorum; bu söyleşiyi basın toplantısından sonra yapmış gibi olayım. Yani bundan emin olabilirsiniz, ben bu konuda çok... – Oönemlideğil.Benimdüşüncem,bazıçevrelergelecekveonlaradanışacağım.Amacımbudur,yoksasizdengizlemekistediğim içindeğil.Gerçektenbazıçevreleringörüşlerinebaşvurmakistiyorum. – Anlıyorum. Peki, meydanlardaki nutuklardan olsun, gazete demeçlerinden olsun, televizyon ya da radyodan yansıyan demeçlerden olsun, bunlardan aldığınız işaretlere göre Türk siyasilerini bir değerlendirebilir misiniz? Kim, size göre, nasıl bir tutum koydu? Bunun adını nasıl koyuyorsunuz? Örneğin, Cumhurbaşkanı Özal’ın, Başbakan Demirel’in, diğer muhalefet liderlerinin, hatta ordunun tutumunu bir kademe içinde değerlendirebilir misiniz? – Sayın Talabani’nin yaptığı son görüşmelerden edindiği izlenimlervarveancakbunadayanarakbazışeyleribelirtebilirim.Bunagöre,Özal’ındahacesurbazıadımlaratmakistediğineilişkinizlenimlervar;yineDemirel’dedebiryumuşamanıngeliştiğini,Baykal’ınbirazdaharadikalbirçözümamacındaolduğunu,MesutYılmaz’ında“dünyadeğişmiştir,bizdedeğişmekzorundayız”dediğini,diğerbirçokçevrenindebunabenzeryaklaşımlariçindeolduğunu, hatta Özal’ın “Ordu da benim görüşümdedir” kabilinde sözler sarfettiğini,yanihepsiolmasadaorduiçindedebenzerbazıgörüşlerinolduğunuveböyleceılımlılıklatarifedebileceğimizbiryaklaşımınmevcutresmisiyasi-askeriçevrelerdeyaygıncagelişmeisti163


dadıgösterdiğinisöylemekmümkündür.Tabiibanasöylenenlerçerçevesindesöylüyorumbunları. – Burada size bir şey sorabilir miyim? Şimdi, 17 Mart’taki ateşkesle ilgili basın toplantısından hemen sonra sizinle yaptığım görüşmede –kayıtlar duruyor– Türk liderler için oldukça umutsuz konuşmuştunuz. Yani onlar bunu anlamayacak, gelmeyecek gibilerden. Şimdi siz, yanıldığınızı kabul ediyor musunuz? – Yanıldığımı söylemeyeyim de, sanıyorum devlet, sorunların ağırlığınıdahayoğuncahissettiğiiçin,birçıkmazsokaktaısraretmenin pek hayırlı olmayacağını anlamışa benziyor. Bu olumludur. Ama bundan, tam bir çıkış yolu gördüğümü veya tünelin ucu gözükmüştürbiçimindebirsonuççıkardığımısöylemekerkendir. – Ama Sayın Öcalan, şunu zaten beklemiyordunuz: Birdenbire “aman Apo ne güzel ateşkes ilan etti, hemen gel de şu doğunun sorununu çözelim.” Bu mümkün değil. – Doğru,bunubeklemiyorduk.Hattabumevcutgelişmelerinde bubiçimiyleolacağınıbeklemiyordum. – Şaşırttı mı sizi? – Şaşırtmaktanziyade,banagöreilginçgelişmelerdir.Vehatta... – Aynı zamanda olumludur diyebilir misiniz? – Ondan ziyade, şöyle diyebilirim: Meselenin uzağında veya farklıkoşullandırılmışolanlarınaşırıbirilgisiningelişmesisözkonusu.Yaniçözümedoğruyaklaştıklarıveköklüyakaladıklarıbiçimindebiryaklaşımdanziyade,ilgininbirazileriboyutluolduğu... – Sorunu köklü bir biçimde anlamaya çalışma tavrı olduğunu söyleyebilir misiniz? – İlginin yüksekliğinden bahsedebiliriz. Bunu anlamlı buluyorum,tabiiçözümeilgikonusunda.Fakatbanagöre,özelliklekamuoyu sorunun hayli uzağında. Resmi çevreler ise, ya biliyorlar da söylemekistemiyorlar,yadaoldukçasaptıraraksöylemeyikendileriiçinuygunbuluyorlar.Banagöre,henüzdoğruyagelebilmekiçin alınmasıgerekenepeymesafevar.Benhalen“bukonudakesincesaretliadımlaratıyorlar,doğruyayaklaşıyorlar”biçimindekendimi aldatmakistemiyorum.Yaniçoksafdilanekonuşmakistemiyorum. – Gelişme olumlu, fakat yeterli değil diyorsunuz. 164

– Türkiye’nin hukuki-siyasal yapılaşmasının mevcut durumuyla bunaizinvereceğinisanmıyorum.Gerçektensöylenensözlerinhepsianayasayıaşıyor.Onudasizesöyleyeyim. – Şimdi burada şöyle bir espri yapalım: Sosyalist Parti, seçim konuşmalarındaki Kürt meselesine ilişkin önerilerinden dolayı kapatıldı. Ama iki gün önce 36 SHP milletvekili bir bildiri yayınladı. O bildiri SP’nin söyledikleriyle örtüşüyor. – Kesinlikledurum,mevcutanayasanın,siyasalyapınınveyasal statününaşılmasıdır.Fiilibirdurumortayaçıkmıştır. – Yani şimdi bütün Türk siyasileri anayasa suçu mu işliyor, size göre? – Muazzambiranayasaihlalivar.Benimdurumumzatenanayasa ihlalidir. Fakat buna bütün Türk siyasi çevreleri de bulaştı. Bu, banagörebirazürkütücüdür. – Şimdi onları ihbar ediyorsunuz! – Gayettabii. – Anayasa ihlali var diye ihbar ediyorsunuz. – Bilemiyorum.SonolarakoAnayasaMahkemesiBaşkanıbazıçabalargöstermekistedi.Yinebaşsavcı,bukonudabazıtavırlar geliştirmekistedi.Fakatmesele,gerçektenhukukiboyutuçokaşmıştır.Muazzambirtoplumsal-ulusaldurumortadaolduğunagöre,yasalarçokgeri.BunuÖzal’ınzorlaması,diğersiyasalyapılarınzorlamasıanlaşılırdır.Kesinyasalsorunlarvarvebence,artık kimse bu yasaları bu haliyle fazla ciddiye almayacaktır. Zaten anayasakrizi,anayasaproblemidebunedenleönemlidirvegittikçe de derinleşecektir. Bütün bir yasal statünün yeniden geliştirilmesisorunuvar.Vebununsiyasalkurumlaşmalaraoldukçaetkide bulunması söz konusu olacaktır. Ben bunları fazla açmak istemiyorum. Gerekirse açabilirim de. Yani yasal ve siyasal yapılaşma kendini kesinlikle gündemleştirmiştir. Mevcut fiili durum da bununaçıkbirkanıtıdır. – Ordunun tutumu ne? Dolaylı da olsa somut bir işaret aldınız mı? – Ordu, bizim gerçeğimiz karşısında ilk defa böyle bir durumla karşı karşıyadır. Gerçekten Türk ordusu, karşısında herhangi bir 165


“Sıradanlığa tahammül edemem.” 166

devletolsaydıçoktanhallederdi;yayenerdi,yayenilirdi.Yinekarşısında klasik bir Kürt isyanı olsaydı çoktan hallederdi. Bizim öncülükettiğimizbuolay,yanikiminegöre29.isyan,kiminegörebilmemşöyleterörhareketi,bizegöreisegerillaçıkışıvedevrimcisavaş,ordukarşısındafarklıbirdurumçizdi.Aslındaorduçokbüyük çabasarfetti;geliştirdiğioperasyonlar,eğerkarşısındadevletlerolsaydı,birkaçdevletiyenilgiyeuğratabilirdi.Amabizimsavaşstilimiz,taktiklerimizçokçapraşıktır.Zatenzamanzamankendileride “ulanApocular,açıkkarşımızaçıkındöğüşelim”vb.diyeçağrıyapıyorlar. Tabii öyle çıkıp da eski Kürt isyancıları gibi, devletlerin çarpışmasıgibibirdurumagirmeyeceğimizaçık. – Yani diyorsunuz, “bizimki geleneksel Kürt isyancılığından farklıdır.” – Çok farklıdır ve özellikle benim yönlendirmem çok ilginç olmuştur,çokçapraşıkolmuştur.DolayısıylaTürkordusubeklemediği bir durumla karşı karşıya olduğunun farkındadır. Bu operasyon süreçleriboyuncaçokönemlihatalaryaptıvebuoldukçabizeyaradı. Ordu biraz çekingendir ve şunu da çok iyi biliyor ki, mevcut devletlerinörgütleniştarzı,yönetiliştarzıçokfarklıdır.Buyüzden, kendiniçokzordurumadüşürüyor.Çoksiyasiolanbirişiaskeribir işolarakordununönünekoyarsan,ozamanordumahvolur.Veolan birazdabudur. – Peki basının tutumunu nasıl buldunuz, Sayın Öcalan? – Basın, ki bunun edebiyat cephesi de vardır, gerçekten zaman zamantamözelsavaşınemrindeçalıştı. – Geçmişte demiyorum, bu 25 günlük süreçte nasıl buldunuz? – Bu25güniçindeolumludurveçokönemlibirişlevgörmüştür. BenceTürkbasını,buyönüylediyebilirizkiilkdefarüştünüispat etmiştir.Özgünlüğünüveözgürlüğünüortayakoymuştur.Benbaşkayerlerdedesöyledim;eğeryinebirkontrolyoksa,iplergevşetilip çekilmiyorsa, basın kendi iradesiyle bu değerlendirmelere giriyorsa,kesinliklebu,olgunluğunavegüçolduğunadairbirişarettir. – Size göre bu, Türkiye’deki demokrasinin seviyesini göstermez mi? – Yinebukonudadafazlakesinkonuşmakistemiyorum.Çünkü 167


zaman zaman yönlendirmelerle bu adımların atıldığına tanığım. Eğerbugerçektenözgücedayalıolarak,yanibirbasınkuvvetibiçimindegelişseydivegiderekkendiağırlıklarınıözgürceortayakoysalardı,ozamanbugerçektendemokrasininönemlibirgüçgösterisiolabilirdivehattaenönemlibirgüçgösterisiolabilirdi. – Basına teşekkür ediyor musunuz? – Şüphesiz,attığımızbuadımlaraböyleyaklaşımgöstermesinedeniyleşükranborçluyuz.

“Tarihi sorunlar fazla ertelemeye tahammül göstermez” – Talabani Ankara’da birtakım temaslar yaptı ve geldi. Size ne tavsiye etti? –SayınTalabani’ylebizimilişkilerimizilginçbirilişkilersistematiğidir.Basıntoplantısındabelirttiğimgibi,yaklaşık14yıldırsürüpgidiyor.Ensertsavaşadagirdik,fakattamsavaşıngöbeğinde anlaşmayadagirdik.Buseferyaklaşımlarımızsondereceolumluydu. Kendisinin Ankara’ya gitmesinden rahatsız olmadık. Çok ilginçtir;Ankara’nında,kendisininbenigörmesindenrahatsızolmadığıgibi,ricaettiği... – Kamuoyuna öyle açıklanmadı. – Fakatdurumbirazöyleymiş;yani“senbuişisürdür.”Buvesile ilebelirteyimki,bencebirazdafazlapuanihtiyacınedeniylekamuoyuna açıklamıyorlar. Halbuki onlar istiyormuş. Getirdiği izlenimlerbahsettiğimçerçevededir.Ben,şunudasöyleyeyim:SadeceSayınTalabanideğil,birçokçevrebutiprolleresoyunabilir.İşteHEP heyetigeliyor... – Hayır, size ne tavsiye ettiğini sordum. Geldi konuştunuz, ben onu biliyorum. – Söylendiğigibi,öyleTalabani’ninüzerimizdeherhangibirbaskıgücüolmasıveyarica-minnetetmedurumumümkünolamaz. – Tavsiyeden bahsettim. – Bizherzamanönerilerinedikkatederizvetavsiyelerinidinleriz.Buseferdeöyletavsiyelerioldu.Diplomatik,siyasalçalışmanınöneminivurguladı,dahaılımlıbirortamınherkeseyararlıolabi168

leceğinisöyledi.BukonudaTürkçevrelerininyaklaşımlarınıdaaktardıvehattabelkidebunakatkıdabulundu.Herzamankitutumumuzdur;temelilkelereaykırılıkarzetmemekkaydıylabizimdebu konudaaçıkolduğumuzuveönerilerinedeğerbiçtiğimizisöyledik. Vebu,halenbuçerçevededevamediyor. – Talabani’nin size söylediğini, tavsiyesini “siyasi süreci derinleştirin” diye özetleyebilir miyiz? Yani “derinleştirseniz iyi olur” diye... – Aslındasadeceodeğil,benceSayınTalabaniTürkiyeilebazı ağır davranışlara girmişti ve bunda kendi çıkmazını gördü. Bunun Türkiye için de pek hayırlı olmadığı ortaya çıktı. Bu çıkmazdan kurtulmakaçısındanbenimyardımımabaşvurduvebendebuyardımı oldukça anlamlı bir biçimde sergiledim. Dolayısıyla mesele birazkilitlenmektenkurtuldu. – Peki Talabani’nin size getirdiği izlenimlerden sizi en çok etkileyen ne oldu? Anektod olarak bana aktarabilir misiniz? Sakıncası yoksa tabii. Yani birtakım enstanteneler mutlaka aktarmıştır size. – Ankara’dailkdefaböyleKürtleradınatopluluklaroluşması,görüşmeleringeliştirilmesivebunaTürkçevrelerininhemenherdüzeyde,birazdahaniişteyumuşamışmıdiyelim,obiçimiylekarşılıkvermesihayliilginçtirvehattatarihidir.Tabiibazıdeyimlerkullanılmış. Mesela benim “teröristliğim” öyle fazla söz konusu olmamış. Hatta öyleçokkötüişleryaptığımbiçimindedeğilde,bazıkişilertarihiişleryaptığımbiçimindedekonuşmuş.Adlarınıvermeyeyim. – Kürt olmayan mı? – Kürtde,yarı-Kürtdeolabilir. – Ben bunun Özal olduğu sonucunu çıkarabilir miyim? – O kalsın, çünkü böyle yarı perdeden gözüken birçoğu bunu söylüyor. Epey etkilenmeler ortaya çıkmış. Başka birçok çevrede, “olumludur,derinleştirilsin”diyeböyleadetayenidenbircanlanma yaşanmış. Aslında bir yerde ürkek bulduğumu söylemeliyim. Ben herzamansöyledim,illebirvatandaşlıktanbahsediliyorsa,enkötü vatandaş yaklaşımı bendendir. Belirttiğiniz gibi, benim tarzım, üslübumTürkeenyakınolanıdır.HattaTürkiye’debilekarıştırılıyor, “bueylemgerçektenKürtleriçinmi,yoksaTürkleriçinmidir”di169


ye.Bukonudabirmuğlaklıkvarmışsanırım.Kimisidiyor“tamayrılıkçıdır”, kimisi diyor “ayrılıkçı değildir.” Şimdi şunu belirteyim ki,bizimeyleminetkileribelkideKürttenfazlaTürküilgilendirir. Benimbaştanberiiddiambudur.Kaldıkibiz,Türkiye’nindevrimci-demokratik gelişiminin ürünüyüz. Halen birçok Türkün bunu fazlaidraketmemesi,onlarınyabancılaşmasınınsonucudur. – Oraya geleceğim, o konuyla ilgili özel sorularım olacak. Şimdi siz, Sayın Talabani’nin Ankara’da yaptığı görüşmelerde şahit olduğu bazı sahneleri bu aşamada pek açıklamak istemiyor gibisiniz. Ama kamuoyunun olayları daha iyi görmesi bakımından, kamuoyunun sağlıklı değerlendirmeler yapması bakımından, sizin uygun bulduğunuz birkaç anektodu isterdim. Aslında iyi olurdu. Yani siz de “halk bilsin, kamuoyu bilsin” diyorsunuz. – Şunusöyleyeyim:Benikamuoyunayansıtıldığıgibideğerlendirmiyorlar. Kamuoyuna başka türlü yansıtılıyor, bana başka türlü izlenimlerveriliyor. – Bu, Özal için de, Demirel için de geçerli mi? – DahaçokÖzal,giderekDemireliçindegeçerli,diğerleriiçinde. – Bu SHP milletvekillerinin çıkışını nasıl görüyorsunuz? Ben bir şey söyleyeyim; daha tam inceleyemedim, ama okuduğum kadarıyla, radyolara yansıdığı kadarıyla, sizin Kemal Burkay’la yaptığınız ortak deklarasyon vardı, onun bir benzeri gibi geldi bana. Acaba yanılıyor muyum? Siz incelediniz mi? – Bazıbenzerliklervartabii.Odayenibirçıkış,fakatuygulama gücü konusunda yine tereddütlüyüm. Çünkü, parlamentoda böyle altındaimzalarıolanbirçokparlamenterbildirilerçıkarır,fakatsonuçlarıtakipedilmez.Yoksaoradaortayakonulanhususlarönemli. – Yeni dönemdeyiz ama. – Oadımlarındahadakesinleştirilmesigerekiyor.Bizbütünbu gelişmeleri“olumluluk”sözcüğüyledeğerlendirebiliriz.YaniTürkiye’ninresmiçevrelerieskisikadarkörşiddetpolitikalarındainatçı değiller.Birarayışkesinvar,fakatçözümkonusundadakafalarınet değil. Ve hatta sıkça bir kelime söyleniyor, “kafaları gêj” deniyor. YanibuKürtçebirkelime.“Gêj”,böyle... – Donmuş mu demek? 170

– Donmuşdeğilde,gêj,böylekarışmış... – G-ê-j mi yazılır? – Gêjdiyeyazılır.Yani“kafasıkarışık”demekoluyor,böylebir durumiçindeolduklarısöyleniyor.Bunuyerliveyabancılarınhepsi söylüyor.Ben,artıkkafalarıgêjolmasındiyorum;biraznetolsun, biraziddialıolsun,birazcesurolsun. – Peki bu partilerden hiçbiri, hükümet olarak değil de siyasal parti olarak, sizinle son 25 gün içinde hiç temas arayışı içine girdiler mi? – Hayır.Amaihtiyaçduyuyorlarmış. – Peki bir tahminde bulunalım; hangi parti bu konuda ilk adımı atacak sizce? Böyle bir şey bekliyor musunuz? – Şunu belirteyim size: Eğer statükocu partiler bu durumlarıyla kendilerinisürdürürlerseaşılırlar.Bendikkatettim,meselaCHPyeni perspektiflerle gündeme girmek istiyor. Ne kadar içtenlikli olduklarını, iddiaları kadar, cesaretli adım atmaları gösterir. Özal’ın bazıyenioluşumsöylentilerivar.VehattaAydınMenderes’inbazı iddialıyaklaşımlarıvar.Fakatbunlarhepiddiaolarakkalıyor.Yani statükoyubirazaşanyaklaşımlardır. – Önümüzdeki dönemde bu siyasal sürecin ilerlediğini varsayalım. Bir partiyle seçim ittifakı ve benzeri gibi bir şeyler yapmaya ihtiyaç olsa, hangi partiyi şu anda daha yakın buluyorsunuz? – Birazçokstatükocusorusoruyorsunuz.Acabamevcutpartilerinhiçbirisibunaelverirmi?Banagörevemevcutfiilidurumabakarsak,mevcutkurumlaşmalaryeterlideğildirvesıkıntıbirazburada başlıyor. Bazı ekleme programlar yapılıyor, ama bu yetmiyor. Bazıfiilidurumlaryaratılıyor,budadüzenleçelişiyor. – Sayın Öcalan, siz ateşkesten hemen sonra çok umutsuz, böyle “adım atmayacaklar, bir yumuşama göstermeyecekler” diye değerlendirme yapmıştınız. Ama bugün geldiğimiz nokta, siz de kabul ediyorsunuz ki umduğunuzdan daha ileri yumuşama... – Şimdibubirçözümdeğilki!Bizbirazgerçekçiolmakzorundayız.Ortadaacılar,kanlar,büyüksıkıntılarsözkonusu.Tarihisorunlarfazlaertelenmeyetahammülgöstermez.Birazyumuşamışsın neye yarar? Sanki ufak gösterilerle birbirimizi tatmin etmeye ihti171


yacımız varmış gibi veya bu mümkünmüş gibi yaklaşımlar, bize asılolanıgözardıettirirse,tehlikeliolur.Banagöre,Türkliderliğinde bir yetmezlik, hatta bir kriz var. Hep “bir parti yapar mı” diye soruyorsunuz. Bana göre, bu işi bir parti yapamaz. Bu bir liderlik işidir,önderlikişidir. – Kim bu liderlik, kim olacak? – İşteÖzalbirbaşkanlıksistemigeliştirmekistiyorvenekadarengellekarşılaştığınıbiliyorsunuz.Genelkurmayetkiliolmayaçalıştığında,işte“militarizmbukadaretkilidir”denilipeleştirildiğinibiliyorsunuz.Demirelzatenürkektir,fazlaileriadımların,değişimlerinsahibi olamaz deniliyor. Parlamento gerçekten kısır tartışmalar arenası olmaktan bir türlü kurtulamıyor. Diğer kurumlar fazla iddialı öneriler geliştiremiyorlar.Birdağınıklıkvar,bunuherkesgörüyor.Bunoktada diyorumki,“PKKmuhatapalınırmıveyaApomuhatapalınırmı”dan ziyade,karşıtarafta,Türktarafında“iddialıbirmuhatapvarmı”sorusudahayakıcıdırveyerindedir.Yanibenmuhatapgöremiyorum.Meselaişlerikimlerlegeliştireyim?Şimdibuadımıderinleştirmekistiyoruz.Banamuhatapgöstersin,“şupartilideriyleveyaşuliderlikorganıylabuişleriilerletebilirsiniz”deyin.Birisiylegirişirsek,diğerlerisaboteeder.Halbukimeselenazik;hiçdesaboteedilmeye,boşaçıkarılmayafırsatvermiyor.İştekrizburada.AslındaTürksiyasalyapısında sistemsorunuvar.Bununiçinfiilidurumlarortayaçıkıyor.Biryerde bukaçınılmazdırda.Çözümüngerçekmuhataplarınıönümüzdekigelişmelerbelirleyebilir.Kendiaralarındakonsensüssağlasalar,iyiolabilirbu.Bizimaçımızdanfazlaproblemyok. – Yani siz tek bir partiyle... – Tekbirpartiolmasışartdeğil.KürtCephesizatenoluşuyor.O rahatsağlayabilir,bunusizesöyleyeyim,problemdoğmaz.Türktarafındaproblemvar. – ...Umutlusunuz? – Buumut,sıksıkrenkdeğiştirenbirumudabenziyorbiraz.Yaniçokciddibirumuttanziyade,“kendiniçokumutsuzluğadasevketmenegerekyok”diyebirizlenimiçindebenibırakıyor.İyimserliğimibenherzamankorurum. – Her zaman mı? 172

– Tabii.İddialarımherzamangüçlüdür.Şunudasöyleyeyimki,siyasiyöntemideenazaskeriyöntemkadarseverim.Benaskeriyönteme fazlatapmam.Fakatikisinidegeliştirmearayışım,çabalarımyoğundur. – Son gelişmeler umutlu olmanızı destekledi diyebilir miyiz? – Karşıtarafınvehattahalktarafınınzayıflığındanüzüntüduyuyorum. – Kürt halkından mı bahsediyorsunuz? – Kürthalkınındazayıflıklarıvar;derlitoplubirtaleplersistemineulaşmışolmaktanveyabununörgütlenmesinisağlamaktanhenüz uzaktır. Yine diğer Kürt güçleri bu konuda yoğunlaşmış olmaktan uzaktır.Türktarafıisebunafazlasıylayabancı.AslındagirişyapamakistiyorumveTürktarafıylaiddialıtartışmavekararlaştırmalaragirmektendesakınmıyorum.Kendimedeoldukçagüveniyorum. Fakatkarşıtarafokadarkendinikarartmışveokadarkendiniperdelemişki,sorunlarıderinliğineelealmaya“küçükdüşmek”olarak bakıyor. Bence bu aşılmalıdır. Küçük görülme, soruna yaklaşmamakla bağlantılıdır. Türk tarafı Kürtlerin konumuna daha gerçekçi yaklaşabilir.Zatenbenimbütünyapmakistediğimde,Kürtrealitesininniteliğiniortayakoymakvesorunlardankurtuluşunusağlayabilmektir.Bu,kötübirgirişimdeğildir.Busorunuörtbasederekve ezerek imha etmek günümüzde mümkün değil. Bu biraz anlaşıldı. Ozamanikinciadımatılmalıdır.Yaniradikalçözümyollarınagiriş cesaretigösterilmelidir.

“Dağdakiler Kürt halkının varlık güçleridir” – Şimdi kamuoyuna yansıdığı kadarıyla başbakanın ve bakanların açıklamalarında şöyle bir sorun ortaya çıkıyor: “Tamam ateşkes ilan etmeleri iyi, güzel bir şey. Kendileri başlattılar, ama kendilerinin de bitirmeleri fena bir şey değil. Eğer samimilerse dağdaki adamlar insin, hatta teslim olsun” diyorlar. Bu sorunu nasıl çözeceksiniz? – Kurtla kuzu hikayesi... Karşı taraf kurt olmadığını göstersin, bizim kuzuları dağdan indiririz. Karşı tarafın kurt gibi beni yemeyeceğineinandırmasıgerekiyor.Sanıyorumbirazdakoyunpostuna 173


bürünmüşvemeleyerekkuzuyubekliyor.Bunuben,koyunpostuna bürünmüş kurt olarak değerlendirmekten kendimi alıkoyamayacağım.Gerçektendağdaninmeyiisterdim.Onuniçin,bizidağdanindirmeplanlarını,koyunpostunabürünmüşkurtmisalideğilde,gerçekten“bizsiziyemeyeceğiz,gelinsizleribirazanlamakveobazı ilişkileri düzenlemek istiyoruz” şeklinde yapmalarını, bu cesareti göstermelerinivebanabukonudainandırıcıolmalarınıisterdim. – Sayın Özal’a atfen bir af formülasyonu duyuruldu. Bunu dinlemişsinizdir. Ne diyorsunuz ona? – Dağdan indirme ve af meselesi söz konusu olursa, aslında başkalarının bazı yerlerden indirilmesi gerekiyor. Mesela, kim büy ük suçl ar işl ed i, mas um birç ok ins an ın kan ın a kim gird i? Bencebudaokadartayinedicideğildir.Bundandaöteye,sorununvarlığınıkimyadsıyor,inandırıcıçözümyollarınakimgirmiyorvebununsuçunukimişliyor?Bunlarıkimişliyorsa,affaonlarınihtiyacıvardır.Ben,bizimöylefazlaaffaihtiyacımızolduğunusanmıyorum.Biz,önemlisiyasalişleryaptık;korkunçzorlandık,açlığavesoğuğakarşıkorkunçdayandıkvesorunuburayagetirdik.Şimdieğersorununvarlığıkabulediliyorsa,ozaman bunun sahiplerine, “işte idamı müebbede çevirdik, müebbedi de bilmem kaç yıla indirdik” biçiminde değil de, “bizim günahlarımız sizinkinden daha fazla, kusurlarımız sizinkinden daha fazla, gelin karşılıklı olarak birbirimizi affedelim” biçiminde yaklaşmak gerekir. Yani affetme diye bir mesele söz konusu olacaksa, belkideonlarınbiziaffedeceğindendahafazlabizimonlarıaffetmemizgerekir.Bunudabütünsamimiyetimlesöylüyorum:Acababiz,karşıtarafıaffedebilirmiyiz?Belkigücümüzazvediyebilirsinizki,“sizinaffediciolmanıziçindahabüyükolmanızgerekir.” Ama ben insani açıdan söylüyorum. Eğer biz karşı tarafı affedersek,ozamantarihbizilanetlemezmi?Bizkarşıtarafıaffedersek,ozamanTürkiye’nindevrimci-demokratikkamuoyubizizorlamazmı? – Şimdi Sayın Öcalan, bazen pratik hareket etmek gerekir. Ben politikacı değilim ve bu işlerden de anlamıyorum ama, şimdi bir sürece girildi ve bu süreç çok çetrefilli bir sorunu ele almak duru174

munda. Dolayısıyla eğer bu süreci derinleştirmek istiyorsanız –ki öyle bir arzu içinde görüyorum sizi–, o zaman birtakım hukuki formülasyonlar da bulunmak zorunda. Yani bunu ilkesel, tarihi, felsefi, ahlaki bir genişletme yerine, olaya daha pratik bakmak gerekmez mi? – Şimdi“darhukukidehlizleriaştırarakçözümegidelim”demek debirgörüştür,fakattekgörüşdeğildir.Dünyanınbirçokülkesinde degörüldüğügibi,devletielindebulunduranlar,eğersorununciddiyetinevehaklılığınainanıyorlarsa,ozamaninsaniyönüağırbasan çıkışlara da rahatlıkla yönelebilirler. Bu kadar ince hukuki yolları zorlamanın ne anlamı var? Sorun ciddiyse, ulusalsa, siyasalsa, bütün toplumu kapsamına almışsa, o zaman niye bu ince ve zikzaklı hukukiyollarabukadarağırlıkveriliyorda... – Ama siz, mesela Kemal Burkay’la ortak deklarasyonunuza bir şartsız genel af koydunuz. Bu hukuki bir formülasyon. Yanılıyor muyum? – Bu,okadarmühimdeğildir.Yaniinanıyorlarsaafolur. – Şimdi bu dağdaki adamlar sorunu için siz dediniz ki, kurt kuzuyu yemeyeceğine dair güvence versin. Nedir bunun güvencesi? Somut birkaç şey söyleyin. – Çok şey söyledim. Dağa çıkanlar boşuna çıkmadı. Onların, ölümüne bağlı oldukları amaçları vardır. Dağa çıkanlar, tarihin belki de hiçbir döneminde ve hiçbir hareketine nasip olmayacak vebeklenmeyecekbirfedakarlığıvedayanmagücünügösterdiler. Bu büyük dayanma gücü, büyük bir amaç, büyük bir namus ve onurilkesiiçindir.Onlarınbuamaçlarıazçokgüvenceyealınırsa,ozamandağdaninmeninkoşullarıhazırlanmışolur.Nedirbu amaçlar?Bu,ulusalkimliğingüvenceyealınmasıdır.Meselaanayasaya,yasalaraalınmasıveyenidenkurumlaşmanınsağlanmasıdır. Yeni kurumlaşmalara parlamentodan başlar, ordudan çıkarsın. Yani bakanlar kurulundan partilere kadar her şey girer. Ancakböylebirpratikinandırıcıolabilir.Böylecebuişlerdehalyolunagirer. – Şimdi burada ben ince bir nokta tespit ediyorum. Gerek sizinle önceki görüşmemizde ve gerekse birkaç gündür sizin mer175


“Karşı taraf kurt olmadığını göstersin, bizim kuzuları dağdan indiririz.” 176

kez komite üyelerinden bazılarının da olduğu sohbetlerde bir sonuca vardım. Sizde şöyle bir beklenti veya bir düşünce var: Dağdaki adamlar olayını devlete tanıtmak istiyorsunuz, yani resmen tanınmasını istiyorsunuz. Bunu bir Kürt jandarma gücüne dönüştürme şeklinde bir düşünce var. Siz bunun kabul edilebileceğini umuyor musunuz? – Şimd i, dağd ak il er K ürt halk ın ın varl ık güçl er id ir. K ürt halk ın ınvarl ığ ın ıölüm ün ekan ıtl ay angüçl erd ir.E ğervarl ığ ın ı kan ıtl am ışl ars a, herh ald e en azınd an K ürt halk ın ın sav unm a güc üolar akkalm ay ıdaist ey eb il irl er.Yan işun usöyl em ekist iyor um:Ask erMem etbat ıy agid iy orveger ekt iğ ind egen elsaldır ıl ar ı da sav un uy or; Kürtl er in de kend i ülk es ind e ve kend i içind e ned en bir kor um a güc ü olm as ın? Ner ed en bak ıl ırs a bakıls ın bir güv enl ik düz enl em es i ger ek ec ekt ir. Biz bun a iç güvenl ikdiy el im. – Bunu biz sağlayalım diyorsunuz. – Gayet tabii, bu çok açıktır. Bizim binb ir düşman ımız vardır,aşir etveailekavgalar ıvard ır.Örneğ in,benbuhalimletoplumdayolalmakistes em,kes inliklekor umalar aihtiy acımolacakt ır. Yin e bir sür ü kur um oluş ac ak ve heps in in böyl e kor umay a iht iy ac ı olac akt ır. A çık söyl ey ey im, bunl ar iç güv enl ik kuvvetler idir,halksav unmagüçler ibiçiminded ir.ZatenTürkiye’dedeord un undahaçokdışgüv enlikaracıold uğubiçimind e biryor umvardır.Bubirordudüzenlemes id ir.Zatenord uiçindeK ürtvarlığın ınkend is in inas ılduyur acağ ıkon us ubiranay asaldüzenlememes eles idir.YaniK ürtyurd unuda,Türkyurdunu da müşt er ek bir ord uyl a sav unm ak mümk ünd ür ve bu düzenlenebilir.AmaTürkiy e’dengelmişözelbirpoliskuvv etinin Kürd ist an’da fazl a etk il i olac ağ ın ı sanm ıy or um. Zat en şimd i heps i çok rah ats ızdır. Emn iyet kuvv etler i Kürtler in kendiler indenoluşmakdur umundadırvebizimde,eğerilledağd anindirelimdeniliy ors a,böyles in ebirh alksavunmagücüvey aemn iyet güc ü biç im ind e rol üm üz ü düz enl ey eb il ec eğ im iz i, bir öner i olar aksöyleyebilir im.Yanibunlarbenimdüş ünceler imdir. 177


“Milli gerçekliklere tam özgürlük sağlayabilmeliyiz, fakat ortaklaşmanın da çok önemli olduğunu gözardı etmemeliyiz” – Peki şartsız genel af çıkarsa dağdaki adamlarınıza ne emir vereceksiniz? – Mesele sadece afla bitmez ki! Yeni düzenlemelere gidilmesi gerekir.Ben,sorunlarınköklüçözümündenbahsediyorum.Yanibiz keyfimiz için bu korkunç zorlukları göğüsleyerek dağa çıkmadık. Bunlar temel amaçlara bağlı kuvvetlerdir. Aslında affın çıkıp çıkmaması o kadar önemli değil. Zaten her gün o kadar şehit veriyoruz,işkencegörüyoruz.Eğersorunköklübiryaklaşımlaelealınırsa,meselelerdaharahathalyolunagirebilirveafdabununküçük birparçasıolur.Yanieğeraftanşukastediliyorsa,işte“dağdaninerlerveböylelikleherkeseskiişininbaşınadöner”deniliyorsa,bubüyükbiryanılgıdırvemümkündeğildir.Böylesinegerçekdışıhayallerifazlabeslememekgerekiyor.Yenidenveköklükurumlaşmalara ihtiyaçvardır.Bunaordudagirer,parlamentodagirer.Sanırımyerel parlamento atılacak diğer bir adımdır. Yine birçok mahalli görevlerinKürtlertarafından,halkınkendisitarafındangörülmesigerektiğiaçıktır.Yanidiyeceğim,birfederalsistemniyegelişmesin? – Federal sistem olacak sa da birdenbire olmaz ki. - Ben de, aniden olsun demiyorum. Hiç olmazsa biz, şimdiden onun gerçekleştirilmesinin sağlam adımlarını atıyoruz. Bu mevcut varlığımızdabununbirparçasıdır.BizprogramımızdaTürkiye’den hemen kopuşu zaten koymuyoruz. Bizim, en az kendimiz kadar Türkiye’yi de dönüştürme iddiamız var. Bu, bizim enternasyonal görevimizdir. Ve bu durumu giderek Ortadoğu çapında da yaygınlaştırmak istiyoruz. Yani öyle dar milliyetçilik sınırlarının şiddetle çizilmesine bayılmıyoruz. Belki Türkiye’de buna tapanlar çoktur, Araplar'da tapanlar çoktur; bilmem bir karış toprak uğruna şöyle kelleler verdik denilir, böyle kelleler aldık denilir. Bunların hepsi kötü edebiyattır, lafazanlıktır. Mesele bir karış toprak uğruna bilmem ne verip vermemek değil, bu topraklar üzerinde insanlara en 178

uygunilişkisistemini,enuygunrejimioturtabilmektir.Biz,bukonudaherkestendahafazlaolgunlukgöstereceğiz.Yanimilliyetçilik yapmayı bilmediğimiz için değil de, bu milliyetçiliğin fazla çıkar yol olmadığını ve fazla esenlikler, mutluluklar getirmediğini bildiğimiziçin,bukonudaolgunolduğumuziçinböyleyapacağız.Yoksa milliyetçiliği müthiş geliştirmenin zor olmadığını da biliyoruz. Ama bu, benim bayıldığım bir anlayış değil. Türk sorunlarına çok vakıfolmakveKürtsorununadaaşinaolmakbenimiçingüzelbir şeydir. – Diyorsunuz ki, bizim hedefimiz federasyondur; bunun akşamdan sabaha olmayacağını da biliyoruz ama, kendi açımızdan emin ve sağlam adımlarla yürüyoruz. – Gayettabii.Bununtemeliatılıyorda.Yanibunuda,şuaşamada koşullar tam bağımsızlığa uygun değildir ya da uluslararası ortamveyaTürkiyebunaelvermiyorgibibiryaklaşımnedeniylebelirtmiyorum. Bundan ziyade, halkların temel çıkarlarına uygun biçimlenişlerbenimiçindahafazlaönemtaşıyor.Yanikeskinayrılıklarişikördöğüşüneçevirebilirvehalklarbundanfazlaesinvemutlulukbulamazlar. – Kafkasya’da, Balkanlar’da... – Tabii.Kafkasya’dakiçatışmatürübanapektutarlıgelmiyor. Yine Lübnan’daki çatışma türleri bu ülkeyi harabeye çevirmiş. Bunun daha uygun biçimlerinin arayışı içindeyiz. Ben bunu bir sistem biçiminde düşünüyorum. Benim genel görüşümde şu var: Millisınırlaraaşırıbağlılıknekadarsakıncalıysa,milligerçekleriinkaretmekdeokadarsakıncalıdır.ZatenSovyetdeneyiminde demilligerçeklerininkarıveyamilligerçekleringerçekdışıdeğerlendirilmes i bu boğazlaşmaların temel nedenidir. Yani milli gerçekleri yok saymak veya millilik önemli değildir demek, bu çıkmazların temel nedenidir. Bu konuda çoğunlukla “ne azı, ne çoğu”denilir.Bense,milligerçeklikleretamözgürlüksağlayabilmeliyiz,fakatortaklaşmanındaçokönemliolduğunubiranbile gözardı etmemeliyiz diyorum. Bunun, büyük devlet veya büyük ulusaltoplulukladafazlabağlantısınıkurmamalıyız. – Şimdi ben size, suçlamadan nötr bir soru soracağım. Ben bi179


liyorum ki, sizin en sıradan militanınızdan genel sekretere, yani size kadar herkesin gönlünde yatan, bağımsız ve birleşik bir Kürdistan’dır. Ben, bu hedeften vazgeçtiğinizi de sanmıyorum. Niye vazgeçmediniz diye de suçlamıyorum. – Banagöre,bağımsızlıkgüzelbirşeydir.Herkesbağımsızolmalıdır; sadece uluslar değil, her insan bağımsız olmalıdır. Fakat bağımsızolmak,müthişbireycilikanlamınagelmiyor.Benimanlayışımdabağımsızlıkbirruhsalolaydır,birdüşünselolaydır,bir kişininerdemliliğidir;birulusveyamillitopluluklariçindeorijinalitelerini özgürce kullanma ifadesidir. Bağımsızlık budur. Yani benöyledardüşünmüyorum.Birdevletimolmuş,fakatiçindeher türlü gereksizlik var, çürümüşlük var; ben bunu bağımsızlık olarakfazlayorumlamıyorum.Butipaşırıdarbağımsızlıklaradatapmıyorum. Kaldı ki mevcut uluslararası gelişmeler, bu gidişatın çoktehlikeliolabileceğinigösteriyor.İsterfelsefisistemdüzeyindedüşünelim,isterçokpratikdüşünelim,aslındabizimbağımsızlığıçokistememiz... – İstiyor olmanız mı? – İstememiz veya kendimize göre bir bağımsızlık arayışı içinde olmamız, tamamen özgürlük istiyorum anlamındadır. Ama bunun biçimini,Türkiye’deçokgelişmişolduğugibi“birkarıştoprakiçin şöyle yaparız, böyle yaparız” biçiminde değerlendirmek yersizdir diyoruz. – Ama şimdi kamuoyunun bazı kesimlerinde şöyle bir düşünce var: “Apo bugün Türk halkı ile ortak yaşamak istiyoruz diyor, ama sonradan fırsatını bulunca hemen kendi devletini kuracak” deniliyor. – Gayettabii.Eğersenbaskıyadevamedersen,bumutlakabir yerlerdevebirzamanlardakurulur.Amabirbirinenekadarçokgerekliolduğunuveyaşamınböyledahagüzelgelişebileceğinikanıtlarsan, Apo peygamber de olsa bunu gerçekleştiremez ve gerçekleştirmezde.Senbirlikteliğingüzelolduğunukanıtlavebununbir partneriol,ozamanApo’danhiçbirtehlikegelmez.Kaldıkibuna ihtiyaçvardır.Aslındabizkendigerçekliğimiziözgürceortayaçıkarırsak,ozamaniyi,doğru,güzelolanlarbizimlebirleşmekister 180

vebizbunadaaçığız.Biz,hertürlügerilikvegericilikaltındane birleşmeyikabulederiz,nedeayrılığıkabulederiz.Bazılarızorla biziayırmakistesebilebizyakasınıbırakmayız.Zorlabizibirleştirmekisteseler,bizböylebirleşmekistemeyiz.Meşhurdur,uluslarınilişkileribirazevliliğebenzetilir.Şimdibenidoğrasan,canımın istemediğiveanlaşamayacağımbirtipleöyleeş-dostilişkisigeliştirmem.Amacanımdaisterse,uygundabulursam,ozamanpeşinde çok koşar ve ilişkimi geliştiririm. Yani bu ilişkiler biraz buna benzer. – Şimdi Ankara ile durumunuzu nasıl görüyorsunuz? Peşinde mi koşuyorsunuz, yoksa “acaba birleşebilir miyim” diye yokluyor musunuz? – “Birbirimizinüzerineböylevarmayalımveyabutarzdaüzerime gelme” şeklinde bir yaklaşım içindeyiz. Yaklaşım budur. Yani korunmaya çalışıyoruz. Sanıyorum tercihimizi daha sonra yapacağız. – Şu anda bir birlik iradeniz yok mu? “Tercihimizi sonra yapacağız” diyorsunuz. – ŞimdihiçşüphesizAnkara’nınbazıgüzelliklerineilgiduyacağız.Yanihiçilgiduymuyoruzveyailgiduyduğumuzşeyleryoktur demek, gerçek dışılık olur. Her düzeyde bazı iyi bildiğimiz, güzel bildiğimizözelliklereilgiduyacağız.VebunubirKürtolmaktanda öteye,gerçekleşmişbirinsanolarakyapacağız.Zatenbununiçindeyizde.BenAnkara’dançıkışyaptımvetekrarAnkara’yagirişianlamlıveamaçlıbirbiçimdeyaparım.Fakathiçkimse,bizi,iyilikten, doğruluktan, güzellikten vazgeçerek iniş yapar biçiminde değerlendirmesin. Bizden, “hiçbir şey sunmayacak, adam zorlanmış, yorulmuş, yıpranmış, gelip sığınmak istiyor” biçiminde bir iniş de beklemesin.Bazıdeğerlerinamansızsavaşçısıolduğumusizehatırlatayım.İnanıyorumki,Türkiye’nindevrimcileridesoyluduygular ve amaçlar uğruna çıkış yaptılar. Zaten biz biraz onlardan etkilendikvehalenonlarınanılarınısürdürüyoruz. – Deniz, Mahir ve İbrahimlerin. – Gayettabii.Benzerisayısızinsanişkenceçekti,kandöktü.Onlarınhepsininboşolmadığınıvefazlaformüleetmeselerde,örgüt181


lenmeseler de, başarıya götürmeseler de dikkate alınması gereken amaçlarıolduğunuveonundabenimiçinbirvasiyetolduğunu,bu anlamdadadevriminyenilmediğinisizehatırlatayım.YaniApobütünbunlarıdüşünür. – Yani “ben Deniz Gezmişlerin, Mahir Çayanların ve İbrahim Kaypakkayaların varisiyim, mirasçısıyım” mı diyorsunuz? – Onlarınmirasıvar.Bence,oinsanlaröyleunutulacakinsanlar değildir.Yöntemlerivetaktiklerinekadaryanlışveyetersizolursa olsun, darağaçlarında ve kan-revan içinde söyledikleri ve uğruna kendilerini böyle adadıkları amaçları kesindir ve ben onlara bağlıyım. Hiç kimsenin de bundan kuşkusu olmasın. Ankara’yla bütün ilişkilerimde bunları göz önüne getireceğim. Ölünceye kadar bu böyledir.Oaçıdan,iştesosyalizmtasfiyeoldu,artıkdevrimmüzelikoldudeyipdekimseüzerimizegelmesin.Bilemiyorumyani,bizi illedeğişikgöstermeninanlamıyok.Vebenburada,sizdençekinerek veya bazı politik tavizler peşinde koşarak konuşmuyorum. En özgürkonuşaninsanlardanbirisiyim. – Ben şöyle bir şey düşünüyorum: İki tarafın da dikkatli ve iyi niyetli adımlarıyla siyasal süreç derinleşirse, o zaman kaçınılmaz olarak birlik faktörleri, birliği pekiştiren faktörler gelişecek ve sonuçta Kürt halkıyla Türk halkı, kaba bir deyimle birbirine yapışacak. – Şimdi, benden daha iyi birlik kurucusu olmaz; bunu da size söyleyeyim.Bukonununuzmanıveyaüstadıbenimdesem,mübalağalı olarak değerlendirilmemeli bu. Çünkü, halk gerçekliklerini oldukçaiyitanıyanlardanım. – Türk halkını 15 senedir görmediniz ki! – Hayır,olurmu?Bütünüyleonundeğeryargıylarıylaişyaptım, onundiliylevefikirleriylegeliştim. – Siz kendi halkınızdan bile fiilen 15 senedir uzaksınız. – Bütün halkı ayağa kaldıran insan olduğumu herhalde gözardı edemezsiniz.Şuandayürürsem,tarihtehiçkimseyenasipolmayacakbirbiçimdemilyonlarölümüneyürür.Fakatmeseleodadeğil. Şimdi,Türklerindurumunuhemtarihivehemdefelsefiolarakbiraz derinliğine tanıyanlardanım ve bu insanları zorlamak, kahret182

mekistemiyorum.Kaldıki,zorluklarınıvekritikyönleriniiyibiliyorum.Amayumuşakbirinişleveiçtenbiristekolarakonlarınilişkilerinindüzenlenmesinekendimikatıyorum.YaniTürklerhakkında çok hainane düşünceler şurada kalsın, üzüntüyle karşıladığım durumlar söz konusu. Bu insanları imparatorluk hülyasından veya şovenist hülyadan nasıl çekebiliriz? Çok gerçekçi bir temelde ve kalıcıilişkilersistematiğiiçindenasıltutabiliriz?Kürtlerebukonudakirollerinioynatmakistiyoruz. – Tekrar soruyorum; bu süreç derinleşir ve bozulmayacak şekilde birlik kurulursa, bağımsız devlet hülyanız, rüyanız ne olacak? – Şimdi ben, devletin büyük bir hülya olduğuna hiç inanmıyorum. Tersine devletten daha güzel şeylerin olduğuna inanıyorum. Açıksöyleyeyim,mevcutdevletleri,bazeniçinetükürülmesigereken bir kemer, kötü bir çiftlik olarak değerlendiriyorum; hem de soyguncuların,talanın,düşkünlerinbololduğubirçiftlik.Yaniteorikolaraköyledevlettapıcısıdeğilim.HelebuTürkiye’dekigibibir devletimolacağına,hiçolmasınderim.Yanibizimdelvetleşmeolayımız biraz farklı gelişecektir. Devleti eline geçir ve ondan sonra hertürlüsoygunvebaskıaracınadönüştür;benilkedebunabindefakarşıyım.Oaçıdan,soyguncuvehalkınbaşınabelabirKürtdevletikurulursa,budevletekarşıherkestenöncebensavaşırım.Yani söylediğiniz bu hülya meselesine dikkat etmek gerekiyor. Ben özgürlükpeşindeyim,güzellikpeşindeyim,onunsosyalistvedemokratikbiçimlerininmüthişarayıcısıyım. – Şimdi bana göre milliyetçi söyleminiz ön planda. Ama sosyalist olduğunuzu söylüyorsunuz. Ve şu anda Ankara’da sınıfsal olarak sizin konumunuzdan farklı yönetim var. Yani marksist terminolojiye göre söylüyorum; kapitalist bir yönetim vardır. Siz de sosyalist olduğunuzu söylüyorsunuz. Bu ikisi, bir siyasal süreci nasıl derinleştirecek? – Aslında Ankara’da tutarlı bir kapitalizmin olduğunu da sanmıyorum.Ankara’dareelsosyalizmgibidurumlarsözkonusu.En değme kapitalist ölçüler dahilinde bile geliştirilmediğini biliyorsunuz. Yani mevcut sistem aşılmak durumundadır. Türkiye’nin 183


“Türk adaleti darağacından başka bir şey getirmemiştir.” 184

devletgeleneğigerçektenşovenistçedir;Türkelitiveyasiyasi-askeriüstyönetimkesimi,aşiretşovenizminebenzerbirdevletkonumuna sarılıyor. Aslında bu, toplumsal tıkanıklığın temel nedenidir. Şunu da size söyleyeyim; Türk halkı veya toplumu aslında ileridir,oldukçaemekçiveüretkendir.Amadevletiyönetenüsttabakaöyledeğildirveoldukçatutucudur.İşteböylebirçelişkivar ve bu çelişkinin çözümü gerekiyor. Şimdi diyeceksin, “sen yine devrimistiyorsun,bunakimaldanırveyainanır.”Amagerçekbu veartıkbunuhissetmekgerekiyor.Ben,klasikanlamdaveTürkiye’dekibirçokkomünistpartiveyahareketinistediğigibibirdevrimden de bahsetmiyorum. Bizim yürüttüğümüz bu çalışmaların hepsidevrimdir.ZatenÖzalbilebunugörüyorvesöylüyor.Bizim yaptığımız işler devrimdir, Kürt olayının kendisi önemli bir demokratikdevrimdir.Bu,Türkiye’dedekesindevrimselgelişmelere yol açacaktır. Ama bu, reel sosyalizmdeki gibi olmayacaktır. Ben bunu daha önce de söyledim ve zaten Türk solculuğundan kopuşumuz da biraz bu temelde oldu. Bu konuda solcu ne kadar solcudur,sağcınekadarsağcıdır;gerçektenbenhalenbunuanlamak istiyorum. Belki de sağcı, sola daha yakın olabilir; belki de solcu,sağdandahasağcıolabilir.Benimböylekuşkularımdavar. Çünkü,solcusolculuğunukanıtlayamıyor.Mevcutklikler,mevcut yapılar hiç üretemez durumdadırlar. Neredeyse altmış yaşındaki bakirelerebenziyorlar.Politikaüretemediler. – Türk soluna geleceğim. Son zamanlarda köşe yazılarında şu tip bir değerlendirme var: Aman dikkatli olalım. Türk kamuoyundan size sesleniyorlar: “Birtakım hassasiyetler var, Apo lütfen bunu dikkate al.” Ankara’ya dönülüp, “işte onların da birtakım hassasiyetleri var. Ankara sen de o konuda dikkatli ol” deniliyor. Şimdi ben, önce birinci soruyu sormak istiyorum. Siz, takviminizi planlarken ve adımlarınızı atarken, Türk kamuoyundaki, Türk halkındaki hassasiyetleri, Türk siyasilerinin zorluklarını dikkate alıyor musunuz? – Tabii.Dikkatealmayabaşladığımıçokaçıkgörüyorsunuz,üslupdeğişikliğindentutalımözselgeliştirmeyekadar. – Nasıl? 185


– Özeilişkingeliştirmelerekadarnedenlidikkatliolduğumugörüyorsunuz.Bence,istersağ,istersololsun,endeğmeTürkliderindendahafazlahassasiyetleridüşünenbenim. – Türk siyasilerinin gerçekten zorluklarının olduğunun farkında mısınız? – Onlarınzorluklarındanüzüntüduyuyorum.Ama,şunudabelirteyim ki, böyle liderlik yapılmaz; liderlik tanımını kavrayamamışlar,böylesahneyeçıkılmaz.Çokbüyükçabaharcıyorlarveliderlik yaptıklarınısanıyorlar,amaçokyetersizveyanlıştemellerdeoluyor bu.Buaçıdankendilerineüzülüyorum.Türkhalkınınhassasiyetlerineiseçokiyikarşılıklarverdiğimeeminim.BenaslındaTürkhalkınındeğerleriniseverim.BizimsaflarımızdaTürkhalkındangelen gençler var, kızlar ve erkekler var; onlara oldukça değerli yaklaşıyorum, değer veriyorum. Şimdi bunların hepsi Türk değerleriyle örülmüş insanlardır, en ufacık bir ayrılık-gayrılık görmüyorum. Bu da, en ufak bir milliyetçilik, aşırı bir milliyetçilik yoktur anlamına geliyor.Onlarbendebunugörüyorlarvebeniçokseverler. – Geçen gelişimde sizin yazılarınızı aldım. Galiba bir Kürt ihtiyarıyla konuşmanız var, yani melle ile. Çok milliyetçi bir konuşma, olağanüstü milliyetçi. Ben onu size göstereceğim. – Mümkünmü?Sanabirşeydahasöyleyeyim;oHitler’inhayranıdır. – Ama bu sizin konuşmanız. Orada Türklük aleyhine bir sürü şey söylüyor. – Sizçoközgürlüktenbahsediyorsunuz.Melle’yedeözgürlüktanıyalım.98yaşındakibirmellekonuşsun. – Sayın Öcalan, ben herkesin istediğini söylemesine katılıyorum. O ayrı bir olay. Ama sizin iddianız var, “Ben dar milliyetçiliğe karşıyım” diyorsunuz. Ben de buna inanmak istiyorum. – Bu,benimMelle’yiolduğugibidesteklediğimanlamınagelmez ki!Melle’nindoksanyaşlarındabirinsanolduğunudüşünürsek,benimtekbirkelimeylebileüzmekistemeyeceğimianlamalısınız.Yanımda“BenHitler’iböyleseverim,şöyleseverim”diyor.Benyine birtekkelimesöylemedim,karşıçıkmayagerekduymadım.Çünkü, kendiinançlarıvar.İştebak,buradabenianti-demokratikliğesevket186

mek istiyorsunuz. Bence, o inanç dünyasına fazla karışmamalıyız. Amabudemekdeğildirki,olduğugibihepsinibenimsemeliyiz. Ben,birhatıramıdahasizeanlatayım:Yakıngünlerdebirmetropolitletanıştımvekonuştum,birSüryanimetropoliti.“Sen,hizmet ve barış anlayışınla Hz. İsa’ya çok benziyorsun” dedi. Gerçi bu manşetleredekonuoldu,“kendiniİsayerinekoyuyor”denildi.Meselekendiniİsayerinekoymakdeğil,böylebirisininsözünedeğer biçmektir. Metropolittir, değerli buldum yani. İnançları vardı ve baktımiyiinançlardır.Şimdikalkıpdabenorada,“senHıristiyansın,bendeMüslümanım”deyipbirdinselçatışmayamıgirseydim? Hayır!Saygıylakarşılıkvermeyiuygunbuldum. Yine bir gün Yezidilerden birisi geldi; bana, “senin kullandığınbuşeytansözcüğündenYezidilerrahatsızoluyor”dedi.Ben ne dedim biliyor musunuz? Ben, şeytan sözcüğünü kullandığım yerd e şeyt an ın baz ı iyil ikl er ind en bahs ett im. Şimd i de belk i Müslümanlaraleyhimdekıyametkoparabilirler.Ben,Yezidilerin şeytanının iyi işler peşinde olduğunu söyleyebilirim. Yani onların şeyt an a atf ett ikl er i rol bir az farkl ıd ır. Biz im dey iml erd ek i şeytanla,onlarıninançsistemindekişeytan,farklıdırvebenbunu anlamalı buluyorum. “Biraz da Yezidilerin şeytanına benziyor um” ded im. Bel irtt iğ im gib i, bu cüml ey i yin e çok dikk atl i yorumlayalım.Onlarıninançsistemindekişeytan,oldukçahayırlı işl er yap ıy or. Müsl üm anl ıkt ak i All ah-şeyt an tart ışm as ı kapsamlıdır ve sanıyorum o son “Şeytan Ayetleri” kitabı tantanaya da yol açtı. Şimdi, şeytan yorumunu da biraz bilimsel geliştirmekgerekir.Benbunlarabirazbilimselyorumşansınıverdiğim için,bana,“yahubuşimdidekendinişeytanyerinekoyuyor,bu kadarçelişkiliinsanmıolur”diyemezsiniz.Banagöre,demokrat olmakistiyorsanız... – Şeytana da mı özgürlük tanıyacaksınız? – Onlaradabirazözgürlüktanıyacaksınız.Bu,tutarsızlık,oportünistlikdeğil,demokratolmanıngereğidir. – Şimdi siz, “Ben, Türk liderleri ve Türk halkındaki hassasiyetleri tanıyorum, anlamaya çalışıyorum, bir kısmına da üzülüyorum” dediniz. Peki siz, Ankara’dan, hangi hassasiyetlerinize daha 187


dikkatli olmalarını istersiniz? – BizimhassasiyetlerimiziAnkara’nınpekdikkatealacağınısanmıyorum. – Mesela, “Apo çok sıkıştı, mecbur oldu da onun için geldi” demeleri sizi nasıl etkiliyor? – Benihiçırgalamıyor.Ben,“postuçoktanyeresermiş”birkişiyim. Ankara’nın beni nasıl gözden çıkardığını iyi biliyorum. Ankara’nınbenimhakkımdahayırlıdüşüneceğiniinanacakkadar saf olmamam gerektiğini düşünüyorum. Yani fırsat bulursa beni birkaşıksudaboğmakiçinneleryapabileceğinidedüşünmekten kendimialıkoyamıyorum.Dolayısıylahassasiyetlerimefazladikkat edeceğini sanmıyorum. Ben dikkat edebilirim ama, onların dikkat etme gücü yok. Çünkü, gerçeğe karşı insafsız saldırıları var.Benimgerçekliğimiuzunsüreanlamakistemeyecekler.Ama, benyinearifolacağım,olgunkarşılayacağım.Dediğimgibi,ben bellibirfelsefeyedayanarakişyapıyorum.Bazılarınınyaptığıgibimüthişbirpragmatistolmadığımkesin.Pragmatizmiveyapratiğigeliştirmeyibilirimama,bendemüthişbirilkebağlılığıvar. Bunuaslagözardıetmemeklazım.Ankara’daböylekişilerfazla yok.Benimbirilkeminolduğunuvebuilkemebirazsaygıgerektiğinifazladüşünmezler;askeriolsun,siyasiolsun,onlarbugücü kendilerindegörmezler.Onlarınilkesigüçtürvebunadayanarak ezmektir. – Peki Türk halkından ne bekliyorsunuz? – Dediğimgibi,Türkhalkındangeleninsanlarlaiyianlaşıyoruz. KendiyakınımdakiTürkköyleriyleiyianlaşırdım.Onlarakarşıen ufacıkbirdüşmanlıkyanımgelişmez,bunudüşünmembile.Düzenleme,oldukçahakkaniyetölçülerindegelişir.Yinesınırlarmeselesinedefazlabayılmıyorum.Birküçükaşiretdeolsahalklarınvarlıklarınaveinançlarınasaygıgöstermekkutsaldır.Dahaileribiçimler ortayaçıkarılabilir.Onundayolu,zorlamavezorbalıkdeğil,yaratıcılıktır. Dediğim gibi, Türkiye’nin yalnız resmi statüsünde değil, edebiyat ve sanat gibi diğer statülerinde de öyle bize fazla anlam verecekadamyokgibi. – Siz çok büyük konuşuyorsunuz. 188

– Belkişimdiilgivardırama,ogüçbirazzayıf.Güçlüolmalarını isterim ve yardımcı olmaya da varım. Ama benim gösterdiğim ilginin yüzde birini de kendileri göstersin. Ve bu, onlara, bireleştirimdir.Benimgösterdiğimilgininyüzdebirinidesizin sanat ve edebiyat çevreleriniz göstersin. Tabii güncel yaklaşımlarındışında.Beni,kendigerçekliklerinikavramayadavetetsinler; zorbalığa başvurmadan ve büyüklük histerisine kapılmadan ben iml e tart ışm a güc ü göst ers inl er. Ben bun a haz ır ım ve “arkamda bu kadar güç vardır” filan da demiyorum. Bu konularda benimkonumumunsondereceözgürtemeldegelişmesinekarşılık,karşıtaraflarbukonudakendilerinibağlamışlar.Umarımbazıyeniadımlaratılır.Bunundaharadikalgelişmesini,sağlambir diyaloga,tartışmayaveortakkararlaştırmayadönüşmesinideisterim.Bunadakapalıdeğilim.Fakatbenimyalvarma,“gelinsize şu kadar ihtiyacım var” deme gibi bir durumum da olamaz. Benbunuannemebilegöstermedim,dahabuhaftavefatetti,öldüğündebile...

“Tedbirlilik benim doğamda var” – Başınız sağolsun! Annenizin ölümünü duyunca ne hissettiniz? – Birşeylerhissetmeyeçalıştım,fakatfazladillendirmekistemedim.Kısabirdeğerlendirmeyapacağımanısına. – Yani yüreğinizde bir şeyler, bir dalgalanma... – Benimbabam,ölmedenöncebanabirşeylersöylüyordu;“OğlumAbdullah,benölürsemikidamlagözyaşıdökmezsin”diyordu. Ama bunu, hayırsız birisi olduğum için değil, üzüldüğü için değil de,beniböylebirkişiolaraktanıdığıiçinsöylüyordu.Benimneden gözyaşıdökmeyeceğiobiliyordu. – Ağladınız mı anneniz ölünce? – Ağlamadım.Benimağlamamdeğişiktir.Dahaçok,anamlailişkiveçelişkilerimneanlamagelir,onunhayrınınanılmasınasılolur konularınıdüşündüm.Vebusorularacevapvermeyeçalışıyorum. – Siz, hiç ağladınız mı? 189


– Obildiğiniztürdenhiçağlamadım.Bazenduygulanırım,fakat gözyaşlarımıkimsegörmez.Sevinçtende,endişedendeağlamayönü az olan bir insanım, ama öfkeliyim. Gözyaşlarım daha çok içe akar. – Ama insanın annesi ölünce –ki bu üzücü bir olaydır– ağlaması çok insani bir şey. – Doğru da, benim anlayışım daha anlamlıdır. Ben, o ağlamayı çoktan gerçekleştirmişim. Anamdan kopuşum veya anamın benim içinölüşüyadayaşamasıçoktanolupbitmiştir. – Anneniz ölmüştür sizin için? – Ölmüştürveyayaşamıştır.Yaniköydenveailedenkopuşçoktanoldu. – Ne kadar zamandır annenizi göremiyordunuz? – Tambilemiyorum,herhalde18yıldır. – Telefonla hiç görüştünüz mü? – Hiçgörüşmedim. – Niye ihtiyaç duymadınız? – İhtiyaçduymadım. – Hiç o aradı mı? – Odahiçihtiyaçduymadı.Değişikbirana-oğulilişkisidir. – Peki, annenizin cenazesine çiçek göndermeyi düşündünüz mü? – Onudaaklımagetirmedim. – Gönderseydiniz iyi olmaz mıydı? – Bu tip şeyleri düşünmüyorum. Benim daha çok düşündüğüm şu: Anamın hangi özellikleri benim üzerimde etkilidir ve ben, bir ananıniyibiroğluolarak,onlarınasılhayatageçirdim?Mesela,bu konuda şu düşüncem hemen canlandı: Bu anam olan Üveyş kadın sınırsızbirkavgacıydı;“acababenimbudurumumdabirazbunamı benziyor” dedim. Ama onun kavga ediş şeklinden ben utanırdım; çokaşırıvebiçimsizkavgaediyordu,çokküçüknedenleriçinkavgaveriyordu,birtavukiçinkavgaveriyorduvehiçgücünühesaba katmadankavgaveriyordu.Anladım;benimdehiçbirgücümyoktu vebüyükbirkavgayagiriştimveçokacayipbiçimlerlekavgaettim. Bütünbunlaranamdadavardı.Amaben,dahasonraplanlıolarak veçokbüyükbirgüçbiriktirerekyürüttüğümkavgaylaanamınkav190

gacılığınıderinleştirdiğimisöyleyebilirim.Yineanamınintikamcılığından bahsedebilirim. Anam bana, “Hayfını almadan eve gelme” diyordu.Yaniülkeyidebiraileortamısayarsak,anneminoilkesini dehayatageçirdim.“Git,seninevinitalanedenlerdenintikamınıal, öylegel”deyipbenievekoymadı,hattabenikovdu.Bendeçıktım, büyükbirkavgayatutuştum.Halenotemeldeülkeyegirişyapmaya çalışıyorum. Yani ülkedeki düşmanlıkları bitirinceye kadar kavga yapıyorum.İştebudaanneminbirvasiyetiolabilir. – Öldükten ne kadar sonra haberiniz oldu? – Birgüniçindeoldu. – İlk anda bir şey hisseder insan; bir kırılma, bir yanma... – Çokhafifoldu.Halenzamanzamandüşünüyorum,babamıda zaman zaman düşünüyorum. Mesela, gece cenazesini rüyada gördüm,cenazesininyanındaydım. – Rüyada! – Evet.Birdağyamacınınaltındayızveyukarıdansüreklitaşlar kopupgeliyor.Fakatbutaşlarınhiçbirisibizedeğmiyor.Veanamın yüzünügörmekistiyorum;onunyüzünekadarsolmuştu,solmamıştı.Taşlaryağmayadevamediyor.Butelaşiçindeonu,büyükbacımla birlikte gömüyoruz. Böylece bacımla ben, annemin cenazesini gömdük.Başkahiçkimseyoktu.Budabirilgilenme... – Demek ki sizi çok etkilemiş. Yani sizin bilincinizde hissettiğinizden daha fazla. – İlginçtir,ilkdefaböylebirrüyagördüm.Benkolaykolayrüya görmem.Burüyadabirgerçektiyani. – Türkiye’ye dönseniz, annenizin mezarını ziyaret eder misiniz? – Zaten ziyaretlerim süreklidir. Yani bütün şehitlerin, ataların anılarınauygunolanıyaptımdiyorum.Büyüklerinvasiyetlerineuyguncevaplarverdim.Bizdeöylemezarlarfazlabellideğildir.Belki şimdibabamınmezarıbilesilinmiştir.Fakattoplumiçinyararlıysa, böyle değerler ziyaret edilebilir, ben buna karışamam. Bu konuda birazdemokratikdavranmakistiyorum.Toplumayararlışeylerekarışmamaklazım.Bendegerekirsegiderim. – Yanınızda annenizin resmi var mı? – Yok,hiçyok.Yanibasın... 191


– Çok önem veriyorsunuz; yanılıyor muyum? – Belli bir sorumluluk var da... Onların yaşamını çalmak, boşa çıkarmakistemiyorum.Çünkü,onlarıçarpıcıetkileyeceğimi,dolayısıylahazırlıksızolmamalarıgerektiğinidüşünüyorum.Benimyaşamımın, sanıldığından daha fazla politika dışı yönleri var. Hatta benimsilahlımücadeleyleçokazilgimvardır.Bütünbunlarıbelki ters yorumlarsınız ama, hepsine gereken yeri vermişim, kendimi müthişkatmışım.Fakattipolarakçokfarklıözelliklerimvar. – Bir şey söyleyeceğim. Bu bulunduğunuz kasaba, Lübnan Hizbullahı’nın etkili olduğu, Lübnan güçlerinin bulunduğu bir yer. Peki suikastten korkmuyor musunuz? Ölmekten korkmuyor musunuz? Şurada beş-altı kişi var, fazla yok. Bir tim gelse onların işini bitirir. – Şimdiyekadarhiçböylekorkularımolmadıveçoközgürkalabildim.Çocukkenbirağacınaltındababamınbanasöylediğibirsöz vardı, sık sık onu söylüyorum: “Abdullah’a dokunmayın, Abdullah’ınalnındafetihişaretivar,onereyegidersefetheder”diyordu. Yanibirazdabanauygunbirtanımbu.Fethediciözellikteyim,onu açıkçabelirteyim. – Size suikast ihtimali yok mu? – Hiçbaşarılıolamadı. – Aynı zamanda çok tedbirli olduğunuzu görüyorum. Mesela, 1982’lerde bile muhafızlı dolaşıyordunuz. – Tedbirlilikbenimdoğamdavar.Benimyaşamımbüyükbirtedbirlilikdemektir. – Türk solunda bu yok. Kürt gerçeğinin bazı unsurları bu işin içinde var mı? – Yok. Kişilik özelliklerim kendi içinde müthiş tedbirlidir. Çok hassasbirinsanolduğumubiliyormusunuz?Bendekihassasiyetderecesiniacabafarketmişmisiniz?Bunlarıanlamadanmevcutdurumunasılyorumlayacaksınız? – Peki bir şey söyleyeyim; meşhur olmak, kamuoyunun ilgi odağının merkezinde olmak nasıl bir duygu? – Hayır,tamtersinemevcutşöhretlenmeyi,meşhurlaşmayıtersyüzetmekistiyorum.Benimgerçektenbazıiddialarımvar,aslında 192

bazı şeyleri sürekli düşürme ve bazı şeyleri de sürekli yükseltme konusunda büyük tutkularım var. Özellikle insana özgü olaylarda, çokçirkinşeyleri,busınıfveuluskavgasındandaöteyegördüğüm bazıdavranışbozukluklarınıbüyükbirmücadelemeselesiyaparım. Birahlaksavaşçısıda,birgüzellik,sanatveestetiksavaşçısıdadiyebilirsiniz. – Basın toplantısında otuza yakın gazeteci vardı. İlk defa bu kadar kalabalık bir grup vardı. Peki ne hissettiniz? – Yokyok.Böbürlenmedeğilde,eziklikduyuyorum.Şöhretleşmektenfazlazevkalmıyorum.Bazıerdemlerin,bazıilkelerinezilmemesi, bazı görkemliliklerin ortaya çıkarılması beni daha şiddetli etkiler.Butürzaferlerbenimzaferimietkileyebilir.

“Batı’ya da ders verilmesi gerektiği kanısındayım” – Hemen bir politik soru: Siz Türkiye’deki Kürdistan parçasını sömürge olarak görüyorsunuz. Sömürge ile sömürgecinin ortak yaşayabileceğine ilişkin dünya tarihinde bana bir örnek gösterir misiniz? Öyle bir örnek var mı? Bir taraftan “biz Türk halkı ile birlikte yaşamak istiyoruz” diyorsunuz, diğer taraftan da “Kürdistan sömürgedir” diyorsunuz. Öyle bir örnek yok. O zaman sizin birlik çağrınız, dolaylı bir biçimde Kürdistan’ın gerçekten sömürge olmadığı anlamına gelmez mi? – Builişkileraçılabilir,zordeğilki.Mevcutilişkilerçokaşağılık vealçakçadır.İnsanımdiyenhiçbirkişimevcutilişkileretahammül edemez. Peki büyük ahlaksızlık, şerefsizlik içinde olmanın nedeni nedir? – Neyse, mevcut anti-demokratik uygulamaları... – Sadeceodeğil.Banagöre,oluşmuşbütünilişkilersuçyumağı vebüyükçirkinlikkaynağıdır.Mesela,güçlüedebiyatçılarıngelişmeyişindentutalımgüçlüpolitikacıların,filozoflarıngelişmemesine kadarhepsinikirliilişkilerdegörüyorumvenedenleriniburayabağlıyorum.Vebenburada,yalnızKürtlerindeğil,Türklerindeçokkişiliksizleştirildiklerini görüyorum. Ben buna inanıyorum ve hiç kimse beni bu inançtan alıkoyamaz. Zaten bu konuda çok güçlü 193


“Kardeşliğe yaraşır bir düzenin geliştirilmesini istiyoruz.” 194

inançlarım olduğu için bu mücadeledeki derinliği sürdürüyorum. Yani bu çirkinlikleri görünce, “bunu kabul edemezsin Apo” diyorum,“senherşeyikabuledebilirsinama,buçirkinliğekendinibulaştıramazsın.” İşte benim büyük ilkem, bir öğüncüm ve onurum budur. – Yine politik bir soru: Önceki konuşmamızda, “Ben bu çağrıyı, özellikle Türk kamuoyuna ve Batılı hükümetlere yaptım” demiştiniz, “Türk liderlerinden fazla umutlu değilim” demiştiniz. Türkiye bölümünü tartıştık. Batı devletlerinden ne sinyaller geldi size? – Batıhakkındadakendimiifadeedeyim.Batı’yadadersverilmesi gerektiği kanısındayım. Batılı adamlar gerçekten kendilerini büyükgörüyorlar;hemdebüyükolmadıklarıhaldeveinsanlığaçok zararverdiklerihalde. – Büyüklükleri tartışılır ama, güçlü oldukları kesin. – Evet, güçlü olabilirler. Ben onların güçlülüklerine karşı da amansız duruyorum. Ve bir ilkem de, onların karşısında yürümeyi bilmektir.PekfazlaBatı’dayaşamadım,onlarlailişkilerimdeyok. SizTürklerindahafazlavar.Onlardanetkilenmeyeceğim.Bukendi özgünlüğümü... – Bu, irade meselesi değil, şartlar meselesi. Siz, “Amerika’yla ilişki kuracağım” diyorsunuz. Amerika’yla ilişki kurduğunuzda, siz onu etkilemeye çalışacaksınız, ama o da sizi etkilemeye çalışacak. – Ben,TürklerveKürtleriçinkuruyorum.Karşımızdakilerodildenanlıyorlardaondan. – Bir şantaj aracı olarak mı kullanıyorsunuz? – Çokbayılıyorlaroilişkilereveoilişkilerdendersçıkarıyorlar daondan.Yoksabizimleilişkikursalardı,bizbunahiçihtiyaçduymayacaktık. – Katil ilişkiye. – Gayettabii. – Ben sizin geçen yaptığınız o açıklamaları biraz Ankara’daki belli liderlere bir mesaj gibi gördüm. Yani “siz bizimle ilişki kurmazsanız, biz de gider Amerika ile ilişki kurarız. Amerika’nın niyetlerini az çok biliyorsunuz, ayağınızı denk alın” gibi bir üslup 195


sergiliyorsunuz. – Birazöyle.YaniçokgüvendiğinizBatıilişkilerialeyhinizerahatlıkla kullanılabilir. Ve ondan da, bizden çok siz zarar görürsünüz. Ama biz şunu tercih ediyoruz: İlişkiyi yeke yek birbirimizle kuralım;buendoğrusudur.Nediyeonlarıngölgesialtında,baskılarıaltındailişkilerezorlanalımki!Nediyesizonlardangüçalarak üzerimize gelesiniz ki! Benim yiğitlik anlayışım şudur: Vuruyorsandakendiözgücünedayanarakvur;dünyayıbaşımızagetirmeninneanlamıvar?Tabiibenbunaaçığım,amaşimdipolitikayapıyoruz.Bakın,bendepolitikavediplomasiyaparımveozamanda günahbendengider.Savaşınkurallarındaşuvar:Senrakibinekadarsıkıştırırsan,onundasenisıkıştırmahakkıdoğar.Yiğitlikölçülerinedikkatetmezsen,hertürlüzararadaaçıkolursun.Bizbututumagirmekistemiyoruz;amaTürktemsilciliğiveyaresmiyetibizibunazorluyor. – Size Batı’dan bir sinyal geldi mi? Ateşkes ilanından sonra size ulaşan bir tepki aldınız mı? – Butürşeylerçokgelişir.ZatenBatıbuişlerdeçokteşnedir.Yanibirçokgücüfiilenbirarayagetirdiktensonravebizimkilerdebu işibirazsevdikleriiçin,artıksürekligeliştirirler. – Diğer Kürt örgütlerinden mi bahsediyorsunuz? – Evet.Çokgeliştirirler.Hoşlarınagidiyorveyapacaklarıkadar yapsınlar. Bizim adımıza da yapsınlar, ne olacak? Dolaylı da olsa günahamıgirmişolacağız?Yanitaktiktirişte,Türkiye’ninyaptıklarınıbozmakiçinsanırımbirazuygun.Bundanürkmemeklazım;ne solcularürksün,nedesağcılar. – Türk solundan bir kaygı sezdiniz mi? – Yok,çokolumsuz... – Yani, “Apo belki şu anda iradi olarak Amerika’ya karşı kendi tedbirlerini aldığını zannediyor ama, Amerika büyük güçtür, onu ehlileştirecektir, ehlileştirebilir” diyorlar. – İnanıyor musunuz? Siz o kadar beni gördünüz, benim durumumçokzordeğilmi? – Zor olsa da, bu tür risklere yine de açık değil mi? – Hayır.Etkilenmesiçokzorbirinsanım.Amabirçocukdabeni 196

etkiler,onudasizesöyleyeyim.Yanietkileniştarzımdeğişiktir.Hiç kimse,mevcutkaba,reelpolitikölçülerlebenizorlayacağınafazla inanmazvedertdeetmez. – Ame ri ka’nın na sıl bir PKK is te di ği ni bi li yor su nuz. Ya ni PKK’yi ne hale getirmek istediğini biliyorsunuz. – Amerika’nın PKK’yi anlayacağını hiç sanmıyorum. Şu anda herhalde Amerika’nın en anlayamadığı işlerden birisi de PKK işidir.Keşkeanlamayayanaşsa!Amerikakendinegüveniyorsa,gelip bizimleilişkikursun,biradamınıbizimlegörüştürsün. – Ama sizin Kuzey Irak’taki komutanlarınız, Çekiç Güç’ün komutanlarıyla oturup görüşme yapmışlar. – Gelsin birisi de beni görsün. Görüşebilirler, onlar benim için fazla önemli değildir. Eğer kendine güveniyorlarsa bir Amerikalı gelsinvebendennealacağınıgöstersin.Tamam,beniboğarlar,bilmemoyunagetirmekisterler!Bunlarıyapabilirler,kendibilecekleri iştir.Fakatbenimdeöyleboşolmayacağım,kolaylokmaolmayacağım açıktır... Yani Amerika’nın dünya çapında büyük hataları vardır,büyüksorumsuzluklarıvetahribatlarıvardır.Elindekiatom silahınıkullanıyor,insanlarıntemeldeğeryargılarıylaoynuyor,muazzam bir bunalıma kaynaklık ediyor. Aslında Amerika acınacak birgüçtür,demokrasiyiboğmuştur. – Çekiç Güç vasıtasıyla Irak’taki Kürt örgütlerini büyük oranda kendi kontrolünde tutuyor. Yani onların bütün varlığı, şu anda Amerika’nın uzattığı şemsiyenin varlığına bağlı. Türkiye’deki diğer Kürt örgütlerinin durumunu tartışmak istemiyorum, ama ayrıca yazmaya çalışacağım. Şimdi, Amerika’nın kontrolü dışında bir tek siz vardınız, elimdeki listede. Ben onun altını çizerek söylüyorum. Şimdi sizin durumunuz da bana göre biraz kritik. Teksiniz. – Onun farkındayım, ama hala mücadele bitmiş değil. Amerika’nın mevcut yaklaşımlarının sonucunun nasıl olacağını izlemek gerekir.Mücadelebitmişdeğil. – Nasıl gelişecek? Ne isteyecek sizden? Siz ne isteyeceksiniz? – Sürekli değerlendirme, yoğunlaşma halindeyiz. Unutmayın ki, Amerika,TürküdeKürdüdebirleştiripbizimüzerimizeyürütengüçtür. O Güney Savaşı’nın mimarı Amerika’dır. Ama biz ezilmedik. 197


Amerika,hiçkendiçehresinigöstermedenbusavaşıyönetti;Türk-Kürt ittifakını ilk defa PKK’ye karşı sağladı. Tabii siz aydınlar bunu fazla bilmiyorsunuzveişinizegelmediğiiçindeyazmıyorsunuz.Bukirliittifakıenazındanbirkitaplayazabilirdiniz.Evet,bunakarşıolumludirenişi biz gösterdik ve halen de böyledir. Dünyada boyun eğmeyen en önemlihareketolarakbizkaldık.Amerika’nındeğerlendirmesideşöyledir:“TeksosyalisthareketolarakayaktakalangüçPKK’dir”diyor. – Aydınlık Yol var. – Onlarındaadamıiçeriyegirdi,hemdehazinbirbiçimde.Şimdi onların durumu bizimki kadar güçlü değil. Biz, şu anda bütün haşmetiylevarlığımızısürdürüyoruz.Benbugünböylevarımveyarınneolurneolmaz,onubilemem.Şuankipozisyonumuzbağımsızveözgürdür. – Amerika’nın size hayırlı tutum alması için, siz de Amerika’nın bazı çıkarlarına saygı göstermek zorundasınız. Bu işin kuralı bu. – Bu, çok köklü bir hesaplaşmayla mümkündür. PKK, Amerika’dansadeceulusalkurtuluşilkesininbazıhedeflerineilgigöstermesini istemiyor, Amerika’ya göre çok aykırı bir yaşam tarzını temsilediyor.Bizegöre,dünyaçapındaAmerikansistemine,yaşam tarzınakarşıalternatifibilinçte,politikada,ruhtaveyaşamdaenüst düzeydetemsilediyor. – Ama yeni bir siyasal sürece girdiniz. Batılı... – Biz bu kadar aykırı yaşam sistemini niye geliştirdik, biliyor musunuz?Belkisizebirazacayipgelebilirama,okadarekstrel,o kadar aykırı, o kadar marjinal bir yaşam biçimidir ki, burada işte anti-emperyalizmigöreceksin.Birazfarklıbiryaşamtarzınıbudik üçgendegöreceksin.Bizyapıyıokadarpotansiyelağdatutuyorve okadaryaşamınetkilerinekarşıkoruyoruzki,mevcutdüzenyaşamından,işteBatıetkilerivehattaortaçağetkileri... – Ama Sayın Öcalan, şöyle bir somut gelişme var: Irak Kürt örgütlerinin defterinde, lügatında zaten anti-emperyalizmin çok fazla ötesinde... – Emperyalizmdediğim,Batı’nıngüçgösterisi. – Türkiye Kürt örgütleri de 1980’den sonra buna pek fazla değinmiyorlar bile. Şimdi genel olarak Kürt halkı arasında bir Ame198

rikan hayranlığı gelişiyor. – Omühimdeğil.OnlarAmerika’yıanlamaz.Amerika’nınhayranlığıdaantipatiliğidebirazfarklıdır.Amerikada,bizibirazyorumlamayaçalışıyor. – Siz de anti-emperyalist bir söylemi terk ettiniz, yok sizde. – Sadeceanti-emperyalistsöylemmeselesideğil,tehlikelerdahada büyüktür.İnsanlığınbaşınayığılantehlikelervebunalımlar,gerçekten bizi insanlığa sarılmaya müthiş zorluyor. Yani biz, örgüt orijinalitesi olarak,şuandaanti-emperyalizmideaşanvehemenbütünkötülüklere karşıkendimizisigortalamayaçalışantekhareketiz.Çoktemizkalmayaçalışıyoruz.Bu,gerçektenhaniodinlerdebilegözükmeyenkendini arındırma sorununa kadar indirgenebilir. Amerika’yla mücadelemiz olacaktır;yalnızsiyasidüzeydededeğil,yaşamtarzınıkolaybenimsemeyeceğiz.Güneybizimiçinbasittir,bizGüney’ibirhaftadaaşarız. FakatşuandameseleGüney’iaşmakdeğildir,meselebaşkadır. – Size göre, şu anda Batı, Kürt sorununa nasıl bir çözüm gündemleştiriyor? – KeşkeBatıbirKürtçözümüyaratabilse!Elinibulaştırmasıiyioldu. – Oldu! – İyi oldu, Çünkü, o eli şimdi daha iyi yakalayıp çekeceğiz ve hesapsoracağız. – Yardımcı bir yer olarak mı görüyorsunuz? – Hesapsormakiçinbirazdahayakınımızagelmesiiyidir.Kürt veBatıolayınıkarşıkarşıyagetirmekdahaolumludur. – Şimdi, Batı’nın bir Kürt senaryosu yok mu? Bir çözümü yok mu? – Bu konuda fazla şey olmamak gerekir. Batı senaryoları aslında Türksenaryolarıdır;bunlarınfazlafarkıyok.Türkegöreenyakınolanı Batılıdır.YaniTürkler,fazlaayrılığıolanbirBatıplanıdüşünmüyor. – Ankara’nın Çekiç Güç’e nasıl gönülsüz ve direnerek evet dediği dikkate alınırsa, bu konuda Batı senaryolarıyla Türk senaryolarının birbirine uymadığı ortaya çıkıyor. – Türklerbukonudafazladerindüşünemediğiiçin,AmerikalılarvegeneldeBatılılarbirazdaonlarınadınadüşünüyor,planyürütüyor. – Batı, sınırların değişmesine evet der mi? 199


– Biz,onudaönlemesinibiliriz;evetdemese,başkayollardanevet dedirtmesinibiliriz.Meseleyisınırlardüzeyindedeelealmayacağız. – Çekiç Güç kalsın mı istiyorsunuz? – Bu,kendiliğindenkurulmadıki,kendiliğindenkalksın.Önemli nedenlerivardır. – Siz gerekli buluyor musunuz? – İrademiz dışı bir gelişmedir. Gelişinde etkimiz vardır ve bizi etkilerde.Fakatgelişikadar,gidişindendeiyisonuçlarçıkaracağız. Bukonulardagüçlüyüz. – Gitmesini istiyor musunuz? – Bizimiçinbiryararmeselesideğildir,biristekmeselesideğildir.Çünkübizpolitikayıgerçektenbirazdaha... – Tutum koymaktan niye kaçınıyorsunuz? – Gitsinderiz,yanibizimiçinokadarönemlideğilki!Sizegöre iştesolcular“gitsin”der,sağcılarveyaAmerikanyanlıları“kalsın” der.Fakatmeseleokadarucuzdeğildir.Nekadargelsin,nekadar çıksınlarmeselesinibizçoktan... – Ama ben şöyle görüyorum olayı, biliyor musunuz? Burada biraz gazetecilik kimliğimin dışına çıkarak söyleyeceğim. Amerika, yani büyük devletler bir etnik soruna, bir bölgesel soruna bulaştı mı, bir dönem bu mazlum konumdaki insanların lehine gözükebilir, ama sonuçta ve sürecin bütününde Amerika kendi hükmünü icra etmek isteyecektir. Batı kendi planlarını dayatmak isteyecektir ve bölgedeki bütün halklara acı getirecektir. Ben bunu böyle görüyorum. Yanlış mı? – Tamam.Ondandaöteye,AmerikaveyaBatıdahadatehlikeli olabilir. Bu konuları sizler gırtlağına kadar yaşamışsınız. Amerika hayranları,Batıhayranlarısizdeçokgelişkin.Epeyhayrınıgördünüz ki bırakmıyorsunuz. Bizim böyle fazla hayranlıklarımız yok, ama sizde çok gelişmiş. Madem bu kadar tehlikeli olduğunu biliyorsunuz,ozamankopmayaçalışın. – Benim görebildiğim kadarıyla, önümüzdeki dönemde Kürt hareketi içinde, sadece Türkiye için söylemiyorum, iki çizgi ortaya çıkacak: Bir Batı’ya dayanma çizgisi, bir de kendi içerisinde kendi halkına dayanma çizgisi. Siz neredesiniz? 200

– Oaçık.Bizimyerimiz,sadecehalkadayanmaçizgisideğil,daha büyüktarihigerçekleredayanmaçizgisidir.Ortadoğugerçeğinedayalı olma, Doğu gerçeğine ve insanlık gerçeğine dayalı olma çizgisidir. Batı’ya öyle sadece anti-emperyalist biçimde değil, onun çok çeşitli yaşamtarzlarınaveçokçeşitlikültürelsaldırılarınakarşıolma,sadece ekonomikbiçiminedeğil,birbütünolaraksistemine,rejiminekarşıolmaçizgisidir.Karşıolmaderken,yıkarızvedağıtırızbiçimindedeğil de,onlarabirşeyleröğreteceğiz,buinancıtaşıyoruz.Siz,Batı’yaçok teslimolmuşbirülkeelitindensiniz.Acıdırama,bunusöylemektende kendimialıkoyamıyorum.YaniBatı’yakarşıbirazözgünlüğün,biraz tarihiliğinvedoğruluğuntemsiledileceğineinanıyormusunuz? – Bu konuda Batı’ya karşı abdestimden son derece eminim. – Bilemiyorumama,benteslimolmuşgibigörüyorum. – Ben, 1965’lerde, 1968’lerde Amerika’ya nasıl karşıysam, yine öyle karşıyım. Ama Kürt solu için aynı şeyi söylemiyorum. – Yaşamitibariyleyenilmişolmuyormusunuz? – Türkiye’nin devlet politikalarını niye benimle özdeşleştiriyorsunuz ki? – Siz,birAlmangibikonuşuyorsunuz.BirAlman,hiçbirzaman kendiniAlmandevletindenhissetmez,onunlabütünleştirmez;ama banagöre,birAlmaneşittirAlmandevletidir.Aksihaldesorumsuz birinsanolur.Banagöre,yaBatıyanlısıdevletinlemücadeleedersin,yadayenilmişsindir.Onuniçin,durumunuzuacınacakdüzeyde buluyorum bu yönden. İnşallah güçlenirsiniz. Ben henüz yenilmedim.Dedimya,Türkiyelianti-emperyalistsavaşçılarınvasiyetlerini ve bazı beklentilerini de temsil ediyorum. Yenilmemişim, bana ne yaparlarsayapsınlar,benşimdiyekadaryaşıyorum.

“PKK halkların çıkarlarına uygun dengeleri oluşturmak istiyor” – Ben, ateş kes ten son ra Tür ki ye li bir Kürt li der le gö rüş tüm. O, ba na –benim şah sıma değil de, benim şah sımda ka mu oyu na– aynen şu nu söyledi: “Kar deşim kork ma yın; Ameri ka, Ba tı si zi, Tür ki ye’yi böl mek is te mi yor. Ame ri ka Tür ki 201


ye’nin, İran’a kar şı mü cadele edebilmesi için is tikrar için de ol ma sı nı is ti yor. Kürt prob le mi de bir is tik rar sız lık un su ru dur. Bu nu o biçimde siyasi çözüm yolu na sokmak is tiyor ki, Tür kiye is tikrar kazan sın ve İran’a kar şı mü cadele etsin.” Siz bu yo ru mun için de var mı sı nız? Tür ki ye ni ye İran’a kar şı mü cadele etsin ki? – İran’ı kendisiyle anlaştırmak isteyecek. Amerikalılar, bizi de bukonudabirazdüzenlemekisteyebilirler.Fakatbizde,hemTürkü,hemdeİran’ıdüzeltmekistiyoruz.Bu,dahadoğruolanıdır.Niye başkaları, İran’a kaşı Türkiye’yi bu kadar yöneltsin? Yine İran kendinibukadarniyesıkışmışhissetsin?Bizdiyoruzki,bizimtemeltarihivebölgeselgerçeklerimizvardır;bizöncebunlarıkavrayalım ve gereklerini yapalım. Okyanus ötesindeki Amerika’ya ne gerekvar?Gitsino,kendisininsuçlarınıortadankaldırsın. – Ben, önümüzdeki günlerde, dönemlerde İran Kürt hareketine de Batı’nın büyük destek enjekte edeceğini düşünüyorum. Yanılıyor muyum? – Edebilir.Fakatbizonudahallederiz. – Sizin tutumunuz nedir? – PKK, bu konuda hayli iddialı bir konumdadır. Batı da, zaten bununiçinbizi1992’deimhaettirmekistedi.Batıçokiyibiliyorki, varolanbirPKK,hertürlüplanıbozacakniteliktedir. – İşte böyle bir durumda sizin rolünüz ne olacak? – Biz,işlerihalklarınlehineeniyiçevirebilecekbirhareketiz.Sizin o solcularınızın akıllarına bile getiremediği kadar, oluşumları halklarlehinedönüştürmekıvraklığınasahibiz. – Tahran’a karşı mücadelede siz rol almayacak mısınız? – BırakTahran’akarşımücadeleyi,Tahran’ındabirçokyanlışlıklarınıdüzeltme,mevcutilişkilerigeliştirmeveBatıyaklaşımlarınıhalklarınçıkarlarınadönüştürme,bütünbunlarıhalklarınlehinedüzenleme ve uygun hale getirme bizim görevimizdir. Bütün bu konularda da epey ustayız, gelişmeleri artan bir etkiyle sürdürebiliriz. Bu konuda yeteneklerimizvar,hayliişleryapabileceğimizeinanabilirsiniz. – Yani İran Kürt hareketi silahlı bir şeye başlarsa biz destekleriz demiyorsunuz. 202

– Eniyisinigerçekleştirmeyeçalışırız. – Batı’nın İran’ı parçalamak istediğini biliyor musunuz? – Dahagüzelbirİranortayaçıkartırız. – Siz benim soruma cevap vermediniz. Öyle niyetleri olduğu... – Hepsinihesaplıyoruzvehepsineeniyikarşılıklarıvereceğiz. – Peki biraz önceki sohbetimizde dediniz ki, “bizim ateşkes ilan etmemizi İran ve Ermenistan pek hoş karşılamadı.” Neden? – Aslında hoş karşılayıp karşılamadıklarını neye dayandırdıklarını, ayrıcabizimsavaşmamızıgerçektenistediklerinidebenpekbilemiyorum.Darmilliyaklaşımlarınındışınaçıkabilselerdi,ateşkesidesavaşı daiyianlarlardı.Bukonudaonlarınmuğlakolduklarınısöyleyebilirim. PKK,oldukçahayırlıişleryapmakistiyor;halklarınçıkarlarınauygun dengeleri, düzeyleri oluşturmak istiyor. Bütün bu gelişmeler içinde bunlarıbirazdahakanıtlayacağız.Buşansımızdavar.Yanişundanhiç kimsenin endişesi olmasın ki, PKK, bağımsızlık, özgürlük ve eşitlik içindevehertürlügüzellikiçin,sadecebirulusunhareketideğil,Ortadoğu halklarının ve giderek dünya halklarının soylu bir temsilcisi ve herkesin gurur duyacağı bir insanlık değeridir. Böyle olduğunu şimdi dahaçokkanıtlayabilecektir.Bundandamutluolmalısınız. – Peki size bir şey söyleyeyim. Azerbaycan’da, Laçin bölgesinde epey Kürt yaşıyor. Siz de orada olsaydınız, ne yapardınız? Ermeniler silahlı geldi... – Buişlerbirazdahakızışacağabenziyor.Kızışsın,ondandafazla çekinmemek lazım. Tarihi sorunlar biraz kanla halledilir. Bunu, Ermenilerinheryaptığınıbenimonayladığımgibiyorumlamamalısınız.Ermenilerdehareketlensin,Azerilerdehareketlensin.Orada reelsosyalizmdenkalmasahteliklervar,onlaraşılsın. – Bu savaş iyi bir şey midir? – Aslındafazlasavaştıklarınıdasanmıyorum,savaşoyununuoynuyorlar.FakatKafkaslar,Ortadoğuveİranhareketlensin;biz,onlardan daha yeni sentezler ortaya çıkarabiliriz. Halkların enerjisi boğulmuş. Özellikle Batı ve Batı yanlısı statükolar, halkların görkemlitarihiniboğuntuyagetirmiştir. – Bakü, Ermenilerin toprağı mı? – Ermenilerin meselesi de ilginç meselelerden birisidir. Onların 203


“Sosyalizm insanlığın bir umudu ve tutkusudur.” 204

toprak taleplerinden ziyade, bu topraklarda yaşamayı isteyip istemedikleriçokönemli.Ermenilerikazanmaklazım.Ermenileritoprağabizimbağlamamızgerekiyor.Katliamauğramışbirhalkolduğu için belki de dengesini yitirmiştir; tekrar dengesini oturtmamız gerekir. – Şimdi gitti, başka bir ülkenin toprağını işgal etti. – Mevcutdengesizliklersözkonusu.Ermenileridengeyekavuşturmakönemlidir.Bunubaşarırsakçokiyiolur. – Bunun yolu nereden geçiyor? – Yanımıza çekmeliyiz. Amerika’ya, Avrupa’ya savrulmaktan alıkoyup,yanımızaçekmeliyiz.Süryanilerdeöyle.Eskidenkaldıkları köylere gidip yerleşmelerine bile yardımcı olmalıyız. Gelirlerse,sonunakadardesteklemeliyiz. – Ama Ermenistan’ın şu andaki hakim motifi İsrail’miş. – İsrailleşme! O konuda fazla ilerleyemezler, aleyhlerine olur. Bencedostluklahalledebilirler.Dostlukdışıbiryaklaşım,Ermenilerikesinliklebedbahteder.Biz,Ermenilerledostluktemelindegelişmeyiuygungörüyoruz. – Şimdi Türkiye bir biçimde Ermenistan’la savaşa girse, sizin dağdaki adamlarınızın tavrı ne olur? – Soylu hedefler vardır; biz ister savaşta, ister barışta olsun, bu hedeflerden vazgeçmeyeceğiz. Biz, hiçbir zaman başka bir gücün ucuzpiyonugibihareketetmedik;obizimmayamızdayoktu.İyive doğru gördüğümüz şeyleri yaptık. PKK’yi öyle dış gelişmelerden etkilenippolitikadeğiştirenbirgüçolarakgörmemekgerekir. – Ama siz, yaşadığınız coğrafyaya bağlısınız, bu etkileyecek. Kaçınılmaz bir şeydir bu. – Etkilesede,doğrultmasınıbiliriz. – Çok açık söyleyeyim, bu son ateşkesinizi ben, askeri sıkışklığınızdan dolayı değil de, daha çok diplomatik sıkışmaya, Amerika’nın bir kuşatma hareketi yapmasına bağlıyorum. Bu büyük oranda sizi etkiledi ve bir politika değişikliğine gittiniz. Dolayısıyla coğrafya da sizi çok etkiliyor. – Yok,politikadeğişikliğideğilde,politikayıdahaiyiuygulamayaçalışıyorveuygulamadakitıkanıklığıgideriyoruz.Politikadeğişikliğiyok. 205


– İsrail’in konumu münasebetiyle, Kürt hareketi İsrail’le ilişki kurar mı? – İsrail’inkendisiilişkikurabilirmi? – İstiyor, çok açık. – Niyebizegelipkuramıyor? – Kursa söyler misiniz? – Kuramaz; bizimle ilişki kurmak çok zordur. Yalnız onlar değil, Araplardailişkikurmaktazorlanıyor.ÜlkelerindeyizveAraplaradiyoruz,gelinbizimleilişkikurun;kurmuyorlar.İşteSuriye,ilişkikurmuyor. – Siz 14 yıldır bu topraklarda kalıyorsanız, Suriye ile –hangi düzeyde bilemiyorum– kurduğunuz ilişki sayesindedir. – Sosyalveiyimserlikdüzeyindedir,siyasidüzeydedeğil. – Katılmıyorum. Türkiye ile ilişkilerini bu kadar gerginleştirme pahasına sizi burada tuttu. – Değil.Halenburadabiryığınbaşkagüçvar,Türkgruplarıda duruyorlar.Suriye’nindebironurmeselesivardır.YaniTürkiyeistediğiiçinve“şuadamıbizeteslimet”demekle,teslimetmez.Yani Suriyeşunusöylüyor:“OnbinlercePKK’liAvrupa’davar,niyeonlarınbirtanesiniistemiyorsunuzda,benimülkemdekibirPKK’liyi istiyorsunuz.”Haklıdıryani,onuruzedeletmemeklazım. – “Bunu sen mi yaptın, başkası mı yaptı” demesinler diye. – Böyle belgeler fazla olmadığı için, bu Türkiye solu içindeki tasfiyecilikzindandançıkışlardanasılgerçekleştirildi,bilemiyorum. Yalnız kendi pratiğimizi ortaya koyduk. Bilinmesini istediğim en önemlihusus,isterdolaylı,isterdirektbirtasfiyecitipinburadaortaya çıktığı ve bu tasfiyeci tipin, yaşam tarzı ile, örgüte gelmeme, partileşmeyegelmemevemevcutdiriöğelerideçökertmeyöntemleriylesonucagitmekistediğidir.

“Türk halkıyla ilişkileri güzelce düzenlemek istiyoruz” – Türk solu ile ilgili değerlendirmelerinizde bana ters gelen, garip gelen bir yön var, izah edebilir misiniz? Siz, Türk solunda olumlu ne varsa 1971’deki silahlı hareketlerde görüyorsunuz; 206

başka her şey olumsuzluğun kefesine konuluyor. 1965’te ortaya çıkan bir TİP olayı var ve Türkiye’deki çok geniş bir halk önderleri kesimini kucaklayan bir deneydi; bunu niçin incleme gereğini duymadınız? – Hepsiniazçokbirikimolarakdeğerlendirdik.Ben,Türkiye’nin bütün devrimci-demokratik birikimlerinin PKK vasıtasıyla günümüzekadartaşırıldığınaeminim.VePKK’ninbugelişmesindenpayınızıalabilirsiniz.Sadakatlebağlıkalınmışvedeğerlerçarçuredilmemiştir. Halklara hediye olarak şimdi sunulmaktadır. Hepinizin, hepsinineylemlerineveçabalarınabiçilmesigerekendeğeribiçtik, korudukveburayakadargetirdik.PKK’yibirdebuyönüyledeğerlendirmekgerekir.O,büyükmücadelebayrağını,yalnızKürtulusal kurtuluşu için değil, Türk halkının özgürlük savaşımı için de iyi dalgalandırdı.Veeğerşimdisahipçıkılırsaçoksevinir.Türkhalkı, bunudahapolitik,dahaörgütlüvedahabirleşikbirbiçimdedalgalandırsın.Bizdenistediğiniçokaçıkortayakoysun:Kardeşlikistiyorsakardeşlik,dayanışmaistiyorsadayanışma,cepheortaklığıistiyorsa cephe ortaklığı, devlet ortaklığı istiyorsa devlet ortaklığı. Yeter ki bu konularda açık ve net olsun. Biz yine elimizden gelen desteğisunarız.Onlarındolaylıdaolsabizdenetkilenmelerinedeğerbiçtik.Kendilerinindebizdenetkilenmelerinedeğerbiçmelerini, bu konuda şoven değil, saygıdeğer ve alçakgönüllü olmalarını diliyorum. – Türkiye solu ile bir cepheye gitme ihtimaliniz var mı? – Cephenin olabilmesi için, siyaset yapmaya cesaret etmek lazım.Türksolgüçleri,siyasetyapmanıntaktikustalığınabirazulaşmalıdırlar.İlkgündengünümüzekadarbiz,herzamancepheortaklığınıgeliştirmeyekesinlikleaçığız.BenTHKP-Cgeleneğininiçindebuişebaşladım.Yani1970’lerdeonlarınörgütüyesibileolmak ist ed im. 1982’lerd e Faş izm e Karş ı Birl eş ik Dir en iş Ceph es iFKBDC’ni yirmiye yakın Türk örgütüyle geliştirmek istedik; kendileri yeterli olmadılar ve devam etmediler. Yine birçok direnişçi birlik arayışımız daha vardı, fakat güçleri yetmedi ve devam edemediler. Yani bizde kusur yok. Her türlü ittifak ve dayanışma biçimlerineyinehazırız.Banagöre,Türkiye’dehalkseçeneğihenüz 207


“Türkü ritmiyle bu işe başladık, öyle sürdürüyoruz. Türkülü bir savaştır bizimkisi.” 208

siyasalanlamdaoluşmuşdeğildir.Bizbazıgruplarınortayaçıkmasınabirazyardımcıolmayaçalışıyoruz. – Devrimci Halk Partisi’ni kurdunuz ama, bir şey yapamadı. – Yokyok,onlarideolojikbirgrupolarakgelişmeyeçalışıyorlar. – Ağabeylikle devrim olmaz. – Onlarağabeyfilandeğilaslında... – Hayır, siz onların ağabeyisiniz. Yani geçmişte Türk solunun Kürt soluna yaptığını, siz şimdi Türk soluna yapmak istiyorsunuz. – Yokyok,PKK’ninhiçöylebirözelliğiyok.Ağabeylikbizden uzak bir yaklaşımdır. Sanıyorum onlar kendi koşullarında oldukça gelişeceklerdir. Yani bizim o tip yaklaşımlara ihtiyacımız da yok, biznediyeağabeyliktaslayalımki?Bizdevletleboyölçüşüyoruz. Bukadarüstdüzeydepolitikayapanbirgüç,niyeağabeylikyapmayıtaslasınki?AmaTürkiyeligençler... – Bu dönemdeki siyasal çalışmanızda... – Bunu nasıl İslamlık yapacaksınız ki? Var mı sizde İslamlık yapmakisteyen? – Şimdi ben genel söylemek istemiyorum. Güneydoğu’da malum İslami partinin, yani İslamcı olduğunu söyleyen partinin yüzde yirmibeş civarında bir oyu var; Türkiye metropollerinde de yüzde onbeş ile yirmibeş arasında bir oy potansiyeline ulaştı. Önümüzdeki yerel seçimler bunun gerçek seviyesini bize gösterecek. Bu noktada sizin geliştirdiğiniz bir genel İslami söylem var. Türk solundan daha farklı yaklaşıyorsunuz bu konuya. – Kürdistan’daİslamipartibuhaliyleolmaz.Hattaonubirazçözümlemelerde açmıştım. Bu biçimiyle İslamlık adına hareket etmek,münafıklığıntakendisidir.BunlarınfazlaMüslümancıolduklarını da sanmıyorum. Bana göre, şovenizmin değişik bir biçimi. Yanikomünistlikadınabirşeyleryapılmakistenildiğizamanda,aslında yapılan şovenizmdi; Türklük şovenizmini biraz gizleyen bir cilaydı. Bu Müslümanlık da aynı böyledir. Söyledikleri gibi fazla İslamlıkyok,Türkşovenizminindiğerbirkılıfıdır.Paraylabazıtipler tutuluyor; eğer para olmazsa, devlet kuvveti olmazsa, tek bir genci bile tutabileceklerini sanmıyorum. Bu nedenle ben, bunlara hareketadınıyakıştırmayıİslamiyetedehakaretolarakdeğerlendi209


riyorum.GerçekMüslümanlığıniçeriğiyleilişkilibazıkısımlarıbiz ihtiva ediyoruz. Yani namuslu ve onurlu olan, biraz tarihi özelliği olan,birazözgüllüğüolan,olmasıgerekenbazıİslamiiçerikvebiçimlenişleriPKKmükemmelkoyuyor. – Önceki görüşmemizde siz, Hizbullah’la ilgili bir tanımlama yaptınız, işte “geleneksel işbirlikçiliğin devamı” olarak gördünüz. Ama böyle dediğiniz Hizbullah’ı, sonradan öğrendik ki, oluşturmaya çalıştığınız cepheye davet ettiniz siz. Çok çelişkili bir tutum değil mi? – Yok, onları doğruya çekme hareketidir. Saptırılmışlıklar var; kendilerineoldukçaanlayışlıgelebilecekbirbiçimdedoğruyaçekmekistiyoruz. – Ya reddederlerse! Gelecekler mi? – Kendileribilir.Bizdekusurolmasında,neyaparlarsayapsınlar.Çünküonlar,işte“bunlarkafirdir,Müslümanlarıöldürüyorlar” filandiyorlar.KafirolmadığımızıveMüslümanlarıdacanımızgibi koruduğumuzukanıtlarsak,fazlakarşıiddialarıkalmaz. – Nasıl olsa gelmezler diye düşünüyorsunuz. – HakikiMüslümanlargelirlervesahtelerideortayaçıkar.Yani doğruolanlarbizimleiyigeçinirler,sahtelerinideherkestanır.Güzelbirşeybu.Tabiiherşeyetaktikdiyekulptakmamaklazım.Taktik,iyibirşeyehizmetediyorsa,buiyidirveböyletaktikgereklidir. Taktik yapmamız yadırganmamalıdır. Zaten politika demek taktik yapmakdemektir.Yaniçokdoğalbirşey.BuTürkiye’dekiMüslümanlaşmayı gerçekten çok anlamsız buluyorum ve Müslümanlığı pekanladıklarınıdasanmıyorum. – Peki herhangi bir Hizbullah temsilcisi geldi mi buraya? – Hayır.Gerekdeyoktur.Fakatgelirlersekapımızherkeseaçıktır. – Sizin bu çağrınızda İran’ın bir rolü var mı? – Onadaaçıktır.İrandabazıiddialarınsahibidir;onadaaçıkolduğumuzu,ittifaklarakadargidebileceğimizizatensöylüyoruz.YaniBatıyanlısıaydınlaradaçağrıyaptık,İranyanlısıHizbullah’ada çağrı yaptık. “Özgürlükçüyüz” diyorlar, “dürüst Müslümanız” diyorlar;ohaldehepsihalktandırvehepsininhalkiçindeyerivardır. Onursavaşımı,özgürlüksavaşımı,hakveadaletsavaşımıhepsinin 210

savaşımıdır.Batı’danbunuöğrenmişler,İslam’danbunuöğrenmişler;ohaldegelsinleruygulayalım.PKK,iştebukadaresnekbirharekettir, insani özelliklere çok dikkat eden bir harekettir. PKK’nin buyönüiyianlaşılırveesasalınırsa,ozamanengenişözgürlükler temelinde halklar iyi birleşir, iyi organize olur ve gelişme sağlar. Bu, bizim Ortadoğu halklarına yönelik bir çağrımızdır da. Biz, mevcutşekillenmeleriOrtadoğuhalklarınınçıkarlarınaaykırıbuluyoruzvebunlarındüzeltilmesiiçindeelimizdengeleniyapıyoruz. Her büyük hareket, öncelikle bir kişiyle başlamıştır. İsa ortaya çıktığında yalınayaktı, oniki havariyle çıkışa başladı. Hakeza Hz. MuhammedMekke’dengittiğindeyanındabirkaçdostuvardı.Ama bunlarınetkilerihalendeevrenselçaptadır.Bizdeogeleneğitemsil ediyoruz. Bu açıdan mutlu olmalısınız. Yani tamamıyla boğulmuş bu politik atmosferle insanlığın temel özelliklerine yaklaşmamalıyız. PKK, insanlığın temel özelliklerini esas alıyor. Eğer bazıları ihanet etmez ve saptırmazsa, en az o tarihi örnekler kadar anlamlı biryertutar. – Buradan Sayın Özal’a ve Sayın Demirel’e bir mesaj gönderebilir misiniz? Son olarak gerçekten... – Bizimmesajıciddiyealmadıklarınagöre,benimböylebirdeğerlendirmedebulunmamagerekolduğunusanmıyorum.Muhatap, “görmedim, duymadım, bilmiyorum” diyor, yani “ne konuşursan duvarakonuşursun”diyor.Dahamesajagerekvarmı? – Türk halkına ne söyleyeceksiniz? – Evet,Türkhalkınasevgiyleyaklaşıyoruzvekirlisavaşıdikkatledeğerlendirmesiniistiyoruz.GerçektenbusavaşıniçindeoAnadoluluçocuklarıgörmekistemiyoruz,helehiçvurmakistemiyoruz. Onlarlailişkileriçokgüzelcedüzenlemekistiyoruz.Yaniinsanitemeldeolsa,denilebilirkiengüzelilişkileribizTürkhalkıylasağlarız.Bundadaiddialıyız.Türkhalkı,sanıyorumsonzamanlardabizi dahaiyianlamayaçalışıyor.Onundevrimci-demokratiktemsilcileri var,yinesosyalisttemsilcilerivar.Onlarındabundansonrabiziçok daha iyi göreceklerini ve oldukça da güç alacaklarını sanıyoruz. Türkhalkıveonuntemsilcileriyleilişkilerimiziyigelişeceğebenziyor.İddiaedildiğigibi,bizidarbirayrılıkçı,milliyetçibirhareket 211


olarak görmesinler. Tam tersine biz, Türk realitesi ile en anlamlı modernilişkilerigeliştireceğiz.Bunagüvenlebaksınlarvebirazda üzerlerinedüşeniyapmayaçalışsınlar.Fazlatedirginolmasınlarve mevcutresmisiyasilerinedebelbağlamasınlar.Yaratıcıseçenekler ortaya çıkarsınlar ve yeni oluşumlara, politik alana dikkat etsinler. Oyanlışvestandartlaşmışyapıdan,“büyüklerimiznesöylersedoğrusöyler,neyaparsadoğruyapar”basmakalıpçılığındankurtulsunlar.Özyeteneklerinedayanarakkendileridepolitikayapsınlar,kurumlaşsınlar.Vebizdenneistediklerini,bizimlenasılyaşamakistediklerinibelirlesinler.BizbunungereğiniyapmayasonderecehazırızveTürkhalkıyladahaiyiilişkilergeliştirmedeherzamankinden daha umutlu ve daha iddialıyız. Buna çok muhtaç olduğumuzdan değilde,bunuçokgerekligördüğümüzveçokdoğrubulduğumuz içinbundaısrarlıolduğumuzubelirtebilirim. Yinesizinde,halklargerçeğineözlüyaklaşımçabalarınızvarve birkaç keredir gösterdiğiniz bu çabaya değer biçiyorum. Ben de elimdengeldiğinceyardımcıolmayaçalıştım.Veteşekkürediyorum. – Ben teşekkür ediyorum. 15 Nisan 1993

212

İtalyan gazeteci Antonio Ferrari’nin 15 Nisan 1993 tarihinde Başkan APO'yla yaptığı röportaj:

ÖRGÜTE, HALKA VE SÖZÜMÜZE NE KADAR BAĞLI VE EGEMEN OLDUĞUMUZ ANLAŞILDI “Askeriçözümyöntemininsorunudahada karmaşıklaştırmamasıiçinsorumludavranmaya çalışıyoruz.Siyasiseçeneğeimkanverdirmek içininisiyatifimizidahadagüçlendirmeye çalışıyoruz.Tabiibizedayatıldığıgibibubir teslimiyetbiçimindedeğildir;bununözgür koşullardabirbarış,siyasiçözümarayışı olduğunaözengösteriyoruz.”

Antonio Ferrari: Sayın Başkan, yarın bir basın toplantısı yapacaksınız. Bir ateşkes süreci var ama, bizim gördüğümüz kadarıyla Ankara’da iki ayrı yaklaşım var. Bir bölümü savaşın devamından çıkar umar gibi görünürken, bir bölümü de savaşın barışçıl çözümle sona erdirilmesi için çabalar gibi görünüyor. Bu konuda genel görüşünüzü alabilir miyim? Abdullah Öcalan: Oldukçakarmaşıkbiraşamayagirdik.İçinde bulunduğumuzgünler,barışabirşansvermekaçısındanönemliydi. Bizbukonudaiyiniyetgirişiminiyaptık.Bu,ulusalveuluslararası düzeydegenişbirsempatiylekarşılandı.SayınTalabani’nindeAnkara’dayaptığıgörüşmelerinsonucundabellibiryumuşamanınolduğunu gözlemledik. Fakat oldukça tereddütlü bir havanın hakim olduğu ve net bir görüşe ulaşmaktan uzak bulunulduğu da açık. Resmivedemokratikkurumlardançeşitlisözcüler,budurumunbiraz daha sürdürülmesi gerektiğini belirtiyorlar. Yine bizim kendi çevrelerimizdesürecinderinleştirilmesiniuygunbuluyorlar.Fakat sorun, tabii yalnız bizimle bitmiyor. Belirtildiği üzere, Türkiye’de sorunun askeri yanla halledilmesini ısrarla savunan kesimler var. 213


Bu, yetmiş yıllık cumhuriyet tarihine hakim olan tenkil, bastırma yaklaşımıdır.Ağırlıklıbirkesimbupolitikadanmedetumuyor.Tabiibunaözellikleorduiçindeçıkarlarıgereğiyaklaşanlarvar.Bunu bir prestij meselesi yapanlar veya kendi güçlerinin ayakta kalması açısından zorunlu görenler var. Yine bürokrasi içinde oturmuş bir statükocukesimvar.Bunlarbiryanoluyor. Amatümbunlararağmen,fiilibirdurumdaoluşmuştur.Bizbuna,anayasayıaşan,geridebırakanbirdurumdadiyebiliriz.Mevcut telaffuzlarıaslındaanayasayagöreyasaktır.Zatenbuaçıdananayasalveyasalsorunlarkendinioldukçahissettiriyor.Yenipolitikalar ve yapılanmalar bir zorunluluk olarak kendini dayatıyor. Buna bir deuluslararasıbaskıyıeklemekgerekir.Biz,bütünbunlarıgözönünegetirerek,saltaskeriçözümyöntemininsorunudahadakarmaşıklaştırmaması için sorumlu davranmaya çalışıyoruz. Siyasi seçeneğe imkan verdirmek için inisiyatifimizi daha da güçlendirmeye çalışıyoruz.Tabiibizedayattıldığıgibibubirteslimiyetbiçiminde değildir;bununözgürkoşullardabirbarış,siyasiçözümarayışıolduğuna özen gösteriyoruz. Türkiye’de de biraz demokrasinin güçlendirilmesiiçinbunaihtiyaçvardiyedüşünüyoruz.Bundansonrası için, eğer üzerimize imha amacıyla operasyonlar geliştirilmezse veyasiyasalçözümönerilerigeliştirilirse,bizsürecibirazdahayaymak,uzatmakistiyoruz. – Ne kadar süreyle? – Bunu, yarın yapacağımız danışmalarla belirlemeye çalışacağız.Bazıdostçevrelerimizvar,onlarıngörüşlerinedebaşvurmak gerekiyor. – Şayet Ankara’daki hakim unsurlar, en güçlü unsurlar bu ateşkes teklifine menfi şekilde cevap verir ve silaha sarılırlarsa, sizin bu konudaki reaksiyonunuz ne olacak? – Bütün silahlı birliklerle görüştüm ve mevcut hazırlıkları gözdengeçirdik.Mevsimkoşullarınındaoldukçauygunhalegeldiğini göz önüne getirirsek, kendilerini oldukça başarıyla savunabilecek durumdadırlar.Eğerçokısrarlıimhaoperasyonlarıgündemesokulursa,ozamansavaştırmanır.Şuandayalnızgerillaitibariyleonbineyaklaşanbirgüçvardırveoldukçadeneyimdekazanmıştı.Yani 214

gerçekbirsavaşbundansonragelişebilir.Aynızamandabu,eğersiyasiyöntemderinleşmezse,taraflarınkarşılıklıaskeriyöntemlerinin derinleşmesianlamınagelecektir.Zaten,bizNewrozdolayısıylabununönünegeçmekiçinbuiyiniyetgösterisiniyaptık.Eğergerçekten egemen görüş olarak askeri seçenek bundan sonra kendini konuşturursa, şimdiye kadar akıtılandan daha fazla kan, yalnız bu önümüzdekiyıldaakar.Bukonudahalenoldukçasorumludavranmayaçalışıyoruz.Fakatkesinbirşeysöyleyecekdurumdadeğilim. – Türkiye’de demokrasi ağır basmayıp askeri yön ağır basmış olsaydı, sizin, turizm dahil, Türkiye’nin önemli noktalarını vurma yönünde bir planınız olduğu doğru muydu? – Eğer geçmişte olduğu gibi sivil hedeflere yönelmeler devam ederse, köyler boşaltılırsa, şehirler oldukça sert uygulamalara maruzkalırsa,ozamanbütünbunlarolabilir.Askeriyoldaısrarlıolunmasıdurumunda,kesinliklebütünekonomik,sosyalvesiyasalhedeflerinkapsamagirmesivekaosunderinleştirilmesibeklenebilir. – Sayın Başkan, aslında bu ateşkesin uzatılabileceği yolunda Türklerin de bir kanısı var. Siz bu süre içinde politik çözüm teklifinize karşı herhangi bir şekilde, direkt ya da endirekt olarak bir cevap ya da bir dinleyici bulabildiniz mi? – Dinleyici topluluğu oldukça gelişti. Fakat öneriler gelişmedi veyaçokmuğlakkaldı.Sağlamdüşünmeveönerigeliştirmedetutuculuk var. Sanırım tam bir geçiş durumu gibi bir şey yaşanıyor. Yeni gelişmeler var tabii. Fakat çözüm önerileri olmaktan hayli uzak,sadecesorunubütünüylesahiplenmedurumuvar. – Yarınki basın toplantısına Kemal Burkay ve Talabani’nin gelebilecekleri doğru mu? – Evet, aldığımız son haberlere göre gelecekler. Yine HEP’ten beşmilletvekilindenoluşanbirheyetgelecek. – Sayın Başkan, İçişleri Bakanı’nın bir gazeteye, daha doğrusu İsmet’e yaptığı “Kemal Burkay elini kolunu sallaya sallaya gelebilir” açıklamasından bilmem haberiniz var mı? Bu açıklamayı nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce bu, size gönderilen bir sinyal midir? Yoksa, acaba Burkay sizinle aracı olsun diye kullanmak mı istiyorlar şimdi? Yani aracılık mı yapsın istiyorlar? 215


“Sosyalist insanı yaratmak, devleti kurmaktan daha zor.” 216

– Benceneo,nediğeri.Birlikgelişiyor;belkideyanınaçekerek bunuönlemekistiyor. – Buradan yola çıkarak, yarından itibaren, politik anlamda öncülüğünüzde Kürt birliğinin gelişeceğine inanıyor musunuz? Herhalde o protokollerden haberi yok. – Tabiiyoğungelişmelervar.Bukonudagörüşmeleryaptıkbirçok çevreyle. Cephesel bir birliğe gitme iradeleri mevcut. Büyük birihtimalleönümüzdekiaycepheilanıgerçekleştirilebilir. – Bunu ilk defa söylüyorsunuz. – Evet,ilkdefasöylüyorum. – Geçmişte, tabii belki şimdi de, Ankara tarafından size terörist deniliyordu. Oysa biz biliyoruz ki, özgürlük ve haklar için mücadele ile terörizm farklı şeylerdir. Çünkü, birinin arkasında halk vardır. Ama size terörist denmesi, kişisel anlamda sizi rahatsız etti mi? – Hayır.Bu,benimkendimeolangüvenimiaslasarsmadı.Fakat bir kavram çarpıtması olduğu için rahatsızlık duydum. Gerçekten terörizmvar;fakato,dahaçokdevletinpolitikalarındaiçerilmektedir.Benimtümistemim,terörizmtanımınauygunfiillerinsahibinin kimolduğununanlaşılmasıdır.Gerçekteröristbelirlenseydi,bundan çokmemnunolurdum.Bukonudasıkıntılarımvar. – Şimdi özel bir soru soracağım. Bir taraftan burada yaşıyorsunuz, bir taraftan başka yerlere gidiyorsunuz. Sürekli bir hareket var. Bu Arafat’ın eskiden yaşadığı ortama benziyor. Siz kendinizi nasıl hissediyorsunuz, bu ortamın içinde? Yani bir rahatsızlık ya da ne hissediyorsunuz? – Benimburadakiyaşamımtam14yılıdolduruyor.Bununbüyük birkısmı,çokküçükbirdağparçasındageçti;diğerideböyleevler arasındasonderecehareketligeçti.Bu,çokyoğunbiryaşamanlamına geliyor. Bunu aşmaya çalışıyorum, fakat adeta bir şey gibi içindeyiz de. Buna kısır döngü demeyeyim, çünkü çok önemli sonuçlar doğuruyor. Fakat kurtulmak ve alan değiştirmek de istiyorum.Savaşyadabarışönderliğinidahadayerindeyürütmekistiyorum. – Suriye ve Lübnan hükümetleriyle ilişkileriniz konusunda bir şey söyleyebilir misiniz? 217


– Her şey büyük oranda gayri resmi gidiyor. Yani duymadım, görmedim,bilmiyorum! – Yani herhalde bir gün Türkiye’ye gitmeyi, dönmeyi istiyorsunuz. Peki gelecekte, bu politik çalışmaları da göz önüne alarak Türkiye’ye dönüşü, yani kendi rolünüzü ve kendinizi nasıl görmek istersiniz? Çok uzun bir zamandır dışarıda olduğunuz için, döndüğünüzde hiç tanımadığınız bir ülkeyle karşılaşmak sizi korkutmuyor mu? – AslındamevcutçalışmalarımızadetaikiTürkiyeortayaçıkardı:BirbenimleolanTürkiye,birdekalanlarlaolanTürkiye.Buikisininkarşılaşmasıhayliilginçolur.ZatenAnkara’nındaiçindebulunduğu durum oldukça bunu hissettiriyor. Bu durum bir gazeteye deespirikonusuolmuştu;“buadamgelsebizneyapacağız”,hatta “cezaevinegirsebiznasılaltındançıkacağız”denilmişti.Şunaeminim; Mardin'den giriş yapsam ve Diyarbakır’a doğru bir yürüyüş var desem, bir hafta içinde rahatlıkla birkaç milyon insan birleşir. Çok büyük bir bekleyiş var, çok yüksek bir ilgi var. Bu durum önemlialtüstoluşlarayolaçabilir. – Sayın Başkan, sizi kaç defa öldürmeye çalıştılar? Yani suikast teşebbüsü oldu mu? Kaç defa? – Basına yansıdığı kadarıyla, sanıyorum Hürriyet’e yansıdı, bukonudaonseferdenbahsedildi.Güyasuikastlerinüçkanaldan yöneldiği,fakathepsininbeceriksizçıktığıbelirtiliyor.Bukonuda oldukça şanslı olduğumu söyleyebilirim. Etrafıma kadar gelen birçok suikastçı, büyük ihtimalle ellerini bile kaldıramadı. Bunda benim tedbirliliğimin önemli bir rolü olabilir. Özellikle hareket tarzım buna fazla fırsat vermiyor. Birçok girişim planlandığı gibi gelişemiyor. Hareket tarzımın çok değişken olması sanırımbundaönemliroloynuyor.BunuÖzaldabelirtti;“sürekli bir gözüküyor, bir kayboluyor” diyor. Epey girişim düşünülmüştür. – Burada, Lübnan’da bir girişim oldu mu? – Birçokyerdedüşünülebilir.Diğerbiryöntemdeşuydu:Örgüt içinde provokasyon geliştirerek dolaylı yoldan etkisizleştirmek. Yaklaşımlarının en esaslı olanı buydu, buna daha fazla bel bağla218

mışlardı.Yani“Apo’yukontrolaltınaalmakveörgütüonunelinden çekmek.” Bu konudaki denemeler çok yaygındır. Ve en çok bel bağlanılanyöntemindebuolduğukanısındayım. – Dünyada bu kadar değişim varken, marksizmin de kaybolduğu bir dönemde kendinizi halen marksizme yakın hissediyor musunuz? Yani marksist misiniz? – Nostaljiyeaşırıbağlıyım.Sosyalizmadınaepeynostaljilervar. Fakatben,geçmiştegerçekleşenososyalistlerepekbenzemediğimi belirtebilirim.Reelsosyalistliklebenimyıldızımhiçbirzamanbarışıkdeğildi.Zatençıktığımdanberimücadelehalindeydim.Kendimi ve örgüt yapısını bu temelde şekillendirdim. Buna oldukça dikkat etmek gerekiyor. Kendime göre felsefem, sosyalist anlayışım var. Fakatanlatmakuzunsürer.Kapsamlıbirdüşüncesistemiylebirlikte eylemi yürütüyorum. Ve ben, mevcut reel sosyalizme dayanarak politika yapmadım, bilakis reel sosyalizmden epey engel gördüm. Benimiçin,düşüncelerimçerçevesindeişlerigeliştirmekşimdidahakolay. – Yani gelecekte şu ya da bu şekliyle sosyalizmin döneceğine mi inanıyorsunuz? – Mevcut durumun ağır bunalımlı bir durum olduğu kanısındayım.Mesela,anlayabildiğimkadarıylaİtalya’dabunalımkapsamlıdır.Vesıradanyaklaşımlarla,hükümetdeğişiklikleriyleaşılamıyor. Sanırımbudurumgiderekyaygınlaşıyor.Banagöre,2000yıllarına doğruinsanlıkiçinyenitemelyaklaşımlaraihtiyaçvar.Sadecesosyal yeniden düzenlemeler açısından değil, doğanın korunması da büyükbirsorunarzediyor.Yinenükleertehdidinkaldırılması,ahlak denilenolayındevreyegirmesi,nüfusçoğalmasınınönünekesingeçilmesi,bumilliyetçiliklerinbirhalyolunakonulması,aşırıtüketici toplum anlayışlarının frenlenmesi veya aşılması büyük önem taşıyor. Bunlara benzer sorunlar daha da gelişiyor. Bütün bunlar bizi yeni sistem arayışlarına, uygulamalara götürür. Bunun adına ister yenilenmişsosyalizmdiyelim,isteryenidinlerinortayaçıkışıdiyelim,istersebaşkabirşeydiyelim.İnsanlıkyaşadıkçamutlakakapsamlıyaklaşımlarındageliştirilmesigerekirdiyorum. – Bu son durum gelecekle ilgili. Siz gelecekte özgür bir Kürdis219


tan mı, bir federasyon mu, yani Türkiye ve bütün bölgeyle beraber bir birlikte yaşamayı mı görüyorsunuz? Gelecekte ne görüyorsunuz? – Aşırıbağımsızlıkçılıkhemzordur,hemdesakıncalarınedeniylefazlayararlıdeğildir.Amamevcutbirlikanlayışlarıdaondandaha tehlikelidir. Bütün veriler, bir federasyonlaşma döneminin daha pratikolacağınıgösteriyor.Kürdistan’ınOrtadoğu’daüçtemelulus arasında paylaşılmış olması da, mevcut federasyonlaşmanın Ortadoğu çerçevesinde gelişeceğini gösteriyor. Aynı zamanda bunun, Ortadoğu’dagenişbirdemokratikleşmedönemianlamınageldiğini de söyleyebiliriz. Kürdistan’ın böyle bir döneme girmesi, Ortadoğu’nun da böyle bir demokratikleşme dönemine girmesi anlamına geliyor. Bu önemlidir aslında. Mesela Avrupa’da da gelişen birlik anlayışları var. Belki onun kadar olmaz ama, Ortadoğu’nun özgür koşullarda ve demokratik temelde birliğine Kürdistan çok büyük katkısunabilir.Kürdistanbüyükbirdemokrasikaldıracıdır.Buanlamdaben,PKKeyleminin,Ortadoğu’nunenbüyükdemokrasieylemi olduğunu söylüyorum. Mevcut ulusal baskıya ve ortaçağ kalıntılarınakarşıtlığıbunuoldukçagüçlendiriyor.Buanlamdabüyük biruluslararasıetkiyesahipolduğudahaşimdidenanlaşılıyor. – Papa konusunda bir soru sormak istiyorum. Tabii bu, bütün katoliklerin dünyasını sarsan bir olay. Bu konuda çok farklı görüşler var. Siz bu konuda herhangi bir şey biliyor musunuz? – Benimikitezimvar.12EylülrejimiAvrupa’daikibüyükprovokasyon geliştirdi. Birisi Papa provokasyonu, yani cinayet girişimi, diğeri ise Olof Palme cinayetidir. Bu girişimlerin uluslararası boyutlu yönleri de var. Özellikle Reagan ve Thatcher döneminin çok kullanmak istediği iki olaydır. 12 Eylül rejimine bunlar onay vermişlerdi. O zaman Türkiye’nin sol çevreleri Avrupa’ya akıyordu. 12 Eylül rejiminin, Avrupa’da bunların terörist olarak damgalanmasınaihtiyacıvardı.Unutmayalımki,bunlaronbinlercemülteciydi ve yürütecekleri demokrasi mücadelesi de 12 Eylül rejimini çok zorlayacaktı. Dolayısıyla bütün demokratik çevrelerin terörist ilanedilmesi,12Eylülrejimininişinihaylikolaylaştıracaktı.M.Ali Ağca,Abdiİpekçi’yiöldürenkişidir.OnunlaTürkiye’nindemokra220

tik ortamı bulandırıldı ve bir dönem böylece kaosa sürüklendi. O olay, 12 Eylül rejimine gelinmesinde bir kilometre taşıdır. Türkeş içerideyken,Ağcaiçinbiriddiadabulunulurve“busizinadamınız” filan denilir. Türkeş de, “O bizim adamımız değil, Nurettin Ersin Paşa’nınadamıdır”der. – Askerler mi böyle bir iddiada bulunuyor? Yani savcı mı? – Evet savcı, iddia makamı. Nurettin Ersin 12 Eylül’ün ikinci adamıdır; Kara Kuvvetleri Komutanı'dır ve en gericisidir. Yine unutmayalımki,Ağca,sıkıyönetimdönemindeMaltepeAskeriCezaevi’ndentamamenserbetçebırakılıyor.KiMaltepe,kuşuçurtulmayanbircezaevidir.Kesinemir-komutazinciridahilindebırakıldı. Bırakılır bırakılmaz da Bulgarlarla ilişkiye geçti. Sanıyorum bu, o döneminSovyetsisteminibuprovokasyonadahiletmekiçindi.Yani provokasyonu bu sistemin başına yıkmak için, özel olarak Bulgarlarlailişkiyeyönlendirildi.MİTileBulgarşirketlerininkaçakçılıkolayındaiçiçegeçmişilişkileridevardı;özelliklesilahveafyon ticaretinde.AğcaBulgaristan’agerçektengittiveBulgaristihbaratıyla ilişkilendi. Sanıyorum Papa’nın Polonya kökenli olması nedeniyle,onlarındaPapa’yıhedeflemesimümkündür;bueğilimsezildi. Ağcaaşırıİslamcıgeçinir,yineHıristiyandüşmanlığıdaondaetkilidir; onun bu yönü de görüldü. Bulgarlar, vurma önerisine yeşil ışık yakmışolabilirler.AmaişinaltındaMİT’inyönlendirmesivar. – Bu tezlerinizden birincisi, askeri rejimin böyle bir şeyi düzenlediği yolunda. Peki ikinci teziniz ne olabilir? Çünkü iki tezden bahsettiniz. – İkincitezim,Bulgarilişkilerininkullanılmayaçalışılmasıydı. – Mesela bazı haberler ve deklarasyonlar var ki, CIA'dan bile kaynaklandığını... – Onadageleceğim.BütünbuplanınmimarınınCIAolmasıakla uygundur. Bana göre, CIA’nın yönlendirme ihtimali son derece güçlü.Bu,TürkMİT’inintekbaşınayönlendireceğibirolaydeğildir;amakesiniçindedir.Papacinayetiniplanlamaklaaslındanehedeflenecek?Bununsonuçlarıneolacak?Şimdionagelelim.Bununla,Hıristiyanlıkalemindederinbirinfialeyolaçılacak,yineSovyet sisteminekarşıbüyükbirkinveöfkegeliştirilecekti.Kiodönemde 221


Sovyetsistemininçözülmesiişineepeyağırlıkveriliyor.Bualanda yoğunbirsavaşımsözkonusu.Dolayısıylaçoketkilibirroloynayacaktı.Ağca,TürkkökenlibirMüslüman.YineodönemdeAvrupa’yayoğunbirTürkakınıvar.BuolaylaHıristiyanlıkaleminde“Türkkökenliterörist”imajıyayılacakveböyleceAvrupa’yagidenlerin büyük bir kısmı terörist olarak değerlendirilecek ve bunların yürüteceklerimücadeledahabaşındanitibarenyaralanmışolacaktı. YaniTürkiye’dekidemokratikçevrelerkuşkuluolarakdeğerlendirilecekveböylelikle12Eylülrejimineyönelikkampanyafazlabaşarılıolmayacaktı.Kısacabenimvarsayımımbudur. – Peki bunların dışında elinize herhangi bir delil geçti mi bu konuda? Yani bir delil verebilir misiniz? – Ben, Ağca’nın yetiştiği toprakları çok iyi biliyorum. Kesin devlet yönlendirmesi altında olan bir kişiliktir, kontrgerillanın çok iyi yetiştirdiği bir elemandır. Böyleleri genelde muhalifleri sindirmektekullanılır.Mesela,AbdiİpekçicinayetiyleTürkiye’dekidemokratikkamuoyunuyerlebiretti.Dışarıdaise,Papa’yayönelmekleyineaynıişlevigördü.Bence,CIA’nındünyaçapındakiamaçlarıylaTürkrejimininamaçlarıçakıştıvebuolaygerçekleşti. Palme olayına gelince, o daha karmaşık ve daha çarpıcıdır. Papa olayıylabütünsol-demokratikçevrelervesosyalistsistemhedeflenirken,PalmeolayıylaPKK’ninöncülükettiğiKürthareketihedeflenmekistenildi.ÖldürülmesindenöncePalme’ninbirdemecinihatırlıyorum; şikayet ediyor çevresini, “Beni niye bu PKK işine bulaştırmakistiyorlar”diye.Onaısrarla“PKK’yiİsveç’teteröristilanet”dayatmasındabulunuluyor.Odabunuyapamayacağınısöylüyor.Veo dönemekadarPalme’ninağzından“PKK’ninteröristolduğuna”dair birsözçıkmıyorvebütünüyleİsveç’tedePKKaleyhtarıherhangibir hava yoktur. Bu nedenle onun, öldürülmeden az önce söylediği bu sözüönemlidir.ŞimdiPalmekişiliğiniiyitanıyalım.VietnamSavaşı’nda Amerika’ya karşı çıkmıştır, birçok ulusal kurtuluş hareketine açık destek vermiştir, birçok yurtsever gücün mülteci olarak İsveç'e gitmesindebüyükbirroloynamıştır.Denilebilirki,İsveçbirmülteci cennetihalinegetirilmiştir;Asya’dan,Afrika’dan,LatinAmerika’dan bütün ulusal kurtuluş hareketlerinin adeta en rahat yaşadıkları bir 222

alandır.BellikiAmerikaveyineNATO’nungericiçevreleribupolitikadanrahatsızdır.HeleReaganyönetimikesinlikleanti-Palmecidir. Biliyoruzki,Avrupa’yıReaganizminpeşinetakmakisterler.Türkiye’de12Eylülrejimigerçekleştirilmiş,İngiltere’deThatcherizm ve Almanya’da Kohl yönetimi geliştirilmiştir. Bunlara benzer birçokhükümetdeğişikliklerisağlanmıştır.Fakatİsveç’tePalmeyönetimibupolitikanınönündekienciddiengeldir.Bunlarobjektifgerçeklerdir.Bizeilişkinyönüiseşu:İsveç,ençokKürtmülteciyiçekenbirülkedir.Yineİsveçrejimi,Kürtlereençokarkaçıkanbirrejimdir.GerçektenKürtlerinnefesalmalarınaoldukçafırsatveriyor. Bunedenle,12EylülrejimiçinAvrupa’dakibirnoluhedeftir.Yani 12EylülrejimininbirnoluhedefiolanPKKbuülkedehaylifaaldir vebuyüzdenodaTürkrejimininbirnoluhedefioluyor.Dolayısıyla,AmerikaveTürkiyeaçısındanyinebirçakışmavar. Amerikaaçısından,Palme’ninvurulmasıylaçokönemlibirsosyal demokratmuhaliftasfiyeedilecektir.Zatenoİsveçdeneyimiogündensonrayaraaldıvesonaerdi.VeşimdiİsveçNATOkapısınadahil ediliyor. Aslında o olayla İsveç çizgisi sona erdi. Yine meşhurdur,Palmecinayetibizimüzerimizeyıkılmakistendi.Stockholmgüvenlikyetkilisivardı,adınıhatırlayamayacağım,oçokfazlauğraştı bununla. Sonra onun CIA ile bağlantıları tartışıldı. “PKK izi” diye birteoridegeliştirdi,fakatbuözelbiruğraştı.TabiiPKKyaraaldı bundan. Çünkü epey insanımız sorgudan geçirildi. Yine Palme’den sonra gelen çevreler PKK’yi terörist ilan etti ve daha sonra bütün Avrupa’dabuyaygınlaştırmayaçalışıldı.Bizimbu“terörizm”hikayemizPalme’ninöldürülmesiylebaşlarveAvrupa’dakabulgörmesi de bununla bağlantılıdır. Gerçekten bu temelde Kürt hareketine de epeylekesürülmekistendi.Yanibuprovokasyonlarınböylebiranlamıvardır. – Ateşkesle ilgili bir soru sormak istiyorum. Bu ateşkesi ilan ettiğinizden beri, bildiğimiz kadarıyla elliye yakın gerilla öldürüldü. Ama sizin tavrınız değişmedi. Bu öldürülmelerle ilgili değerlendirmeniz nedir? – Gayettabii;tutarlılığıkanıtlamakdurumundaydık.Örgüte,halkavesözümüzenekadarbağlıveegemenolduğumuzugöstermek 223


zorundaydık. Bence bu anlaşıldı. Fakat bundan sonra eğer operasyonlar yoğunlaştırılırsa, o zaman karşılık daha şiddetli olacaktır. Buradaözelolarakanlamakistediğinizbirhususvarmı? – Hayır, çok açıktı. Teşekkür ederim. Sizinle saatlerce konuşmak isterdim, fakat sizin çok meşgul olduğunuzu biliyorum. – Çoksağolun.Teşekkürediyorum. – Ben de teşekkür ederim. 15 Nisan 1993

İkinci basın toplantısı

ONBİNLERCE İNSAN ÖLMESİN “Bizsürecindahadaderinleştirilmesinden yanayız.Bazıkoşullarlaateşkesinikincibir açıklamayakadarsüresizuzatılabileceğini belirtiyoruz.Bununkoşullarınıbelirtiyorum. Ateşkesherşeydenöncetektaraflıolamaz. Bununiçinimhaamaçlıoperasyonlar durdurulmalıdır.Halküzerindekiyoğun baskıya,tutuklamalaravefailimeçhul cinayetleresonverilmelidir.”

Değerlibasınmensupları,önceliklehoşgeldinizdiyorum.Başta TürkiyeveKürdistankamuoyuolmaküzerebirçokuluslararasıve Kürdistanlı yurtsever güçlerin yoğun ilgisi, dayanışması altında, bundan yaklaşık bir ay önce ilan ettiğimiz ateş sorununa ilişkin, tekrarsizinlekarşılaşmaktan,bazıaçıklamalaryapmaktanmemnunlukduyuyorum. Her şeyden önce bu ateşkes girişimi önemli tarihi sonuçlara yol açmış bulunmaktadır. İlan ettiğimiz ateşkes, yeni bir süreci başlatmıştır. Bizden istenilen, bu sürecin biraz daha derinleştirilmesidir. Hiç şüphesiz sorumluluklarımız ağırdır. Kürt halkı tarihin en zor döneminden geçmektedir. Kürt halkı, tek taraflı olarak ağır baskı altındadır ve soykırıma dek bu baskılar sürüp gitmektedir. Bizim öylekendiliğindenateşetmegibibirdurumumuzyoktu.Tümyaptığımız ulusal varlığımız için özgür gelişme yollarını açmaktı. Bu konudaimkaneldeetmekti.Buanlamda,bizebaşkabiryolbırakılmadığı için, biz silahlı mücadeleyi başlattık ve bu aşamaya kadar getirdik. Kürt meselesi esas itibariyle bir Kür-Türk meselesidir. Mücadelemiz,TürkkamuoyunaveTürkresmiçevrelerineKürtkim224

225


liğinikabulettirmenoktasınagelmiştir.Kürtvarlığınıtanımaktave kendisinisorunuçözmeyezorunlugörmektedir.Buanlamda,bizden de ortamın sakinleştirilmesini istemektedir. Özellikle kamuoyu bu konudaçokdahaartanbiristeklebeklemektedir.Biziyiniyetimizi gösterdik ve bu başarılı oldu. Özellikle Newroz sürecinde tek bir fişek atılmadı ve bu bir aylık sürede tek bir asker bile vurulmadı. FakatTürközelsavaşbirliklerioperasyonlarıkesintisizsürdürdüler. 30gerillave11kişidehalktanolmaküzere,toplam41kişiyikatlettiler.Bunarağmenbizateşkesemükemmelkarşılıkverdik. Şimdikigörüşümüzüaçıklıyoruz:Bizsürecindahadaderinleştirilmesindenyanayız.Bazıkoşullarlaateşkesinikincibiraçıklamaya kadarsüresizuzatılabileceğinibelirtiyoruz.Bununkoşullarınıbelirtiyorum. Ateşkes her şeyden önce tek taraflı olamaz. Bunun için imha amaçlı operasyonlar durdurulmalıdır. Halk üzerindeki yoğun baskıya,tutuklamalaravefailimeçhulcinayetleresonverilmelidir. Ateşkesiçinkısacabunlarıbelirtiyorum.Eğeroperasyonlarasınırsızdevamedilirse–tabiiisterüçgündeolur,isterüçaydaolur–,biz de kendi savunma hakkımızı en etkili bir biçimde kullanacağız. Birinci olarak bu hususu belirtiyorum. Dağdaki gerillanın indirilmesineilişkin,hükümetinbazıistemlerivardır.Dağdakikuvvetler, siyasiamaçlariçinherşeyleriniortayakoyarakdağdadurmaktadırlar. Ulusal varlık ve özgür çözüm yolu için oradadırlar. Eğer bu amaçlar yerine getirilirse, inandırıcı bir biçimde bunun gerekleri yerine getirilir ve koşulları hazırlanırsa, dağdaki silahlı güçler meselesihalyolunarahatlıklagirebilir.Buaçıdan,dağdakilereilişkin herh ang i bir sorun yokt ur. İkinc i olar ak, bu ateşk es süres i boyuncabazıaciltaleplerimizvardır.Enbaştaoperasyonlarındurdurulmasından bahsettim. Yalnız gerillaya yönelik değil, halka yönelikolarakdaoperasyonlardurdurulmalıdır.Üçüncüsügenelbir afçıkarılmalıdır.Bizkendimizisuçluolarakkabuletmiyoruz,ama tutuklularınserbestbırakılmasınıbeklemekteyiz.Yinekültürelbazı hakların uygulamaya geçirilmesini de bekliyoruz. Bunlar özgür basın-yayın hakl ar ıd ır, Kürtç e radyo, telev izy on, gazet e, kitap çıkarmavb.Kısaca,Kürtdilineserbestliktanınmalıdır.Köylerinden kopartılanhalkıntekrargelipköylerineyerleştirilmesinivezararla226

rının ödenmesini istiyoruz. Bu arada Olağanüstü Hal yönetiminin kaldırılmasını bekliyoruz. Köy koruculuğunun lağvedilmesini istiyoruz.Köykorucularına,bizdeçözümekatkıolsundiyebirafilan ediyoruz.Yanieğersilahlarınıbırakırlarsaonlaradokunmayacağız. Kürt örgütlerine legalite tanınmasını istiyoruz. Serbest örgütlenme ve politika yapma hakkının verilmesi şarttır. Kısaca, acil olarak bunlar, yerine getirilmesi gereken ve ortamı daha da yumuşatacak olanbeklentilerdir. Bundan sonra atılması gereken ikinci bir adım ise, kabul edilen Kürt kimliğinin yasallaştırılmasıdır. Bu hem anayasaya ve hem de yasalaragerektiğibiçimdeyansımalıdır.Yinebütünbunlar,demokratik bir federasyon yolunda adımlar anlamına da gelmektedir. Bu tiptartışmalaradasaygılıolunmasını,ortamınaçıktutulmasınıistiyoruz. Kısaca,benimdilegetirmekistediğimhususlarbunlardır.İnanıyorum ki, Kürt-Türk ilişkilerinde baskı döneminin yerine, ulusal gerçeğe,kimliğesaygılıveözgürtartışmaylabirlikteçözümyollarınabarışçılbirbiçimde,yinedemokratikbiryöntemleçıkışimkanı doğmuştur veya en azından buna inanmak isteriz. Bin yıllık ortak bir tarih vardır. Kürtler, Türklere çok hizmet etmişlerdir. Ve hatta ilişkilerini kardeş olarak değerlendirdiler. Fakat gerçekten biz, bu ortaklıktan çok zarar görmüş bir halkız. Bu zarardan dönülmesini istiyoruz. Kardeşlere yaraşır bir düzenin geliştirilmesini istiyoruz. Bu nedenle, ne pahasına olursa olsun biz, ayrılık diye bir koşul dayatmıyoruz. Ama özgür ve eşit koşullarda birliğe de gerçekten ortam açılmalıdır. Bunu hem devlet kesimlerinden beklemekteyiz vehemdedahaçokTürkiyehalkınınbukonudademokratikyaklaşımınıvebaskısınıgeliştirmesinibekliyoruz.Esasitibariyleçözüm gücühalkınkendisidir.Türkhalkınadaveonundemokratiktemsilcilerinedeçokgörevlerdüşmektedir.Ayrıcaseçkinbirdemokratik işlevigörenbasınadaönemligörevlerdüşmektedir.Benbugeçen biraylıkdönemiçindebasınınoldukçayararlıbirişlevgördüğüne inanıyorumvehuzurunuzdasizlereteşekkürediyorum.Busürecin derinleştirilmesinedehepinizinkatkılarınıbeklemekteyiz.Yeniden hepinizeteşekkürlerimizibelirtiyorum. 227


“Gerçek terörist belirlenseydi bundan çok memnun olurdum.” 228

Misafirlerimizi tanıştıralım. Sanıyorum tanıdığınız için başta tanıştırmadım. Kardeşimiz Ahmet Türk, HEP Genel Başkanı'dır. Bizi bu barış sürecine ilişkin olarak ziyaret etmek istemişlerdir. Amaçları, gerçekten bu ateşkesle birlikte barış sürecinin ve yine siyasi çözüm yollarının araştırılması ve bu konuda katkılarının sunulması temelindedir. Ben bu vesileyle huzurunuzda kendilerine tekrarbudostadımdırdiyorum,ayrıcabusüreceilişkinkatkılarını bekliyorum. Topl ant ım ız a katıl an Kürd ist an Sosy al ist P artisi'nin değerl i Genel Sekreteri Kemal Burkay yoldaştır. Kendilerine de huzurunuzdahoşgeldinizdiyorumvesüreceilişkinkatkılarınınçokdeğerliolduğunubelirtiyorum. MamCelalTalabani'yizatentanıyorsunuz. Hamreş Reşo yoldaş, Kürdistan Demokratik Partisi –Hevgırtın– GenelBaşkanı'dır.Odabizimbirlikçalışmalarımızakatılmıştır.Bu sürece ilişkin onların da katkısını oldukça değerli bulmaktayız ve kendilerineteşekküretmekteyiz. Celal Talabani: (İngilizcekonuştu.) Ahmet Türk: Değerlibasınmensupları! Ülkemizdeki gelişmeler hepimizi çok yakından ilgilendirmektedir. Kürt halkı tarih boyunca şiddet ve baskıyla karşı karşıya kalmıştır.Baskınınveşiddetinolmadığıbirdünyaistiyoruz.KürthalkınınkendiniözgürceifadeedebileceğibirTürkiyeistiyoruz.Bizim siyasipartiolarakhalkımızakarşıçokönemlisorumluluğumuzvardır.Hemsiyasipartiolarakvehemdebuhalkınbirunsuruolarak bizimamacımız,özlemimiz,Kürthalkını,tümdemokratikhaklarını kullanabileceği saygın bir noktaya getirmektir. Baskı ve şiddeten arındırılmışbirdünyaistiyoruz.OözgürdünyaiçindeKürthalkının özgürlüğünüistiyoruz.Buözgürlükanlayışımızınkarşısıolananlayışınbitmesinitemenniediyorvediliyoruz. Bugün barışçıl anlayışların öne çıktığı bir dönemi yaşıyoruz. Amacımız barışın sürekli olmasıdır. Çünkü, inanıyoruz ki, barış egemenolduğuzamanTürkhalkıda,Kürthalkıdadahamutluolacaktır.BuKürt-Türkhalkınınyararınaolacak,Türkiye'yidesaygın birnoktayagetirecektir.Bizbudönemdeböylebiranlayışınortaya 229


çıkması için olabildiğince çaba gösterdik. Amacımız bu ortamın sürekli olmasıdır. Tüm ilgililere sesleniyoruz! Hem devlete, hem PKK'ye:Barışıöneçıkaralım,barışiçinelimiziuzatalım,barışiçinde bir dünya kuralım diyorum. Sayın Öcalan'a bir kalem hediye ettim. Bunun bir amacı var: Silahlar sussun, kalemler konuşsun diye. Barış insanımızı, halkımızı mutlu ediyor, bu mutluluğu hak etmiştir.İnanıyorumherkesduyarlılıkgösterecektir. Kemal Burkay: Çokdeğerlibasınmensupları! Ben,SayınÖcalan'ınateşkesiyenidenuzatmasınımemnuniyetle karşılıyorumvebukonudakicesaretindendolayıkendilerinidestekliyoruz. Gelişmelere ilişkin görüşlerimi ben son günlerde zaman zaman aktardımkamuoyuna.Butoplantınedeniylekısacabirkaçsözdaha söylemekistiyorum:Banagörebutarihibirfırsattır.Kürthalkıve Türk halkı bakımından bir barış dönemi başlayabilir ve yüzyıldan fazla bir süredir devam eden bu yara gerçekten sarılabilir. Her iki taraf açısından da böylesine olumlu bir fırsat ortaya çıkmıştır ve bunun kaçır ılm am as ı gerek ir. Bize göre, bu konud a en öneml i sorumluluklarTürkdevletinedüşer.Yinebizegöreherikihalkeşitlik temelinde bir arada yaşayabilir. Bunun için ülkenin gerçeğine uygunolarak,ülkeninpolitikyaşamı,kültürelyaşamıveyönetselidariyaşamıyenidendüzenlenmelidir.BununesaslarınıSayınÖcalanilebirliktedahaönceyayınladığımızprotokoldeortayakoyduk. Öncelikle barışçıl ve demokratik bir çözüm için yolun açılması gerekiyor. Bunun için acil istemlerimiz üç ana noktada toplanıyor. Şiddetinkarşılıklıolarakdurmasıgerekiyor.Kibirtarafateşkestiğine göre, şimdi şiddetin tamamen durması için Türk tarafının da adım atması gerekiyor. Çünkü tek taraflı olarak çok uzun zaman ateşkesolanaksızdır.Gerekli,zorunludemokratikadımlarınatılmasıgerekiyor.Bununiçinherkesikapsayacakbirgenelaf,tümsiyasi partilerinserbestolması,tümKürtpartilerinin,–yanibizimpartimizin,PKK'ninveötekikardeşpartilerinintümünün–serbestolacağı birdemokratikortamıngerçekleştirilmesiveKürtdili,kültürüüzerinde bugünkü ağır baskıların kaldırılması, Kürtçe'nin eğitim alanında,yayınplanında,resmiişlemlerdeözgürleşmesişarttır.Buacil 230

istemler çağımızın ve günümüzün gelişmeleri göz önüne alındığı zamançokazamiistemlerdeğildir,gerçekçiistemlerdir.Bubakımdanbiz,Türkhükümetinidegerçekçiolmaya,cesaretliolmayave çağdaşadımlaratmayaçağırıyoruz.Barışvedemokrasiiçinbufırsatı kaçırmayalım. Son olarak söylemek istediğim bu. Teşekkür ederim. Hamreş Reşo: UzunyıllarTürkiye'denayrıldığımiçinTürkçem yeterliolmayabilir. Sayınbasınmensupları! Gördüğünüzgibi,PKKGenelSekreteriSayınAbdullahÖcalan, bubarışsürecinindahaiyiyerinegetirilebilmesiiçin,Türkdevletine fırsat tanıyabilmesi için, bu barış sürecini bir kez daha uzatmış bulunmaktadır.Biz,Hevgırtın–KürdistanDemokratikPartisi–olarak, bu barış sürecine elimizden geldiği kadar destekte bulunmak istiyoruz.Partimizinamaçlarındanbirisidebudur.Partimizdemokratikçalışmalaryürütmekiçinkurulmuştur.Barışçılvedemokratik yoldanKürthalkınınulusalvedemokratikhaklarınıeldeetmekiçin çalışmaktadır. Ama bunun tek taraflı olmayacağı da bellidir. Biz, hiçbirimiz,diğerKürtpartilerininhiçbirikendiistekleriyleillegaliteye çekilmemiştir. Mevcut anayasa, kanunlar, hatta siyasi parti kanunu buna yol açmaktadır. Türkiye'de demokrasinin gerçekleşebilmesiiçin,Kürtulusalvedemokratikhaklarınıntanınmasıgerekiyor.BununtümTürkiyehalklarınadahaiyigünlergetireceğineinanıyoruz.ÖzellikleTürkhalkının,demokrasiningelmesineyardımcı olacağına inanıyoruz. Arkadaşların da belirttiği gibi, bu anayasal değişikliklerinolmasıveKürtkimliğininbuanayasayagötürülmesi gerekiyor. Bu aslında, Lozan'da İsmet İnönü'nün söylediği gibi, Kürt ve Türk halkı, Türkiye'deki iki asli unsurdur. Demirel hükümetinin başa geçmesinden sonra açıkladığı Kürt realitesini tanıma sözüşimdiyekadaryerinegetirilmemiştir.BenceTürkparlamentosu500günlükhesaplaşmadabunudanazariitibaraalarak,üzerinde münakaşa etmelidir. Biz açılan bu süreci candan destekliyoruz. Basınınbüyükrolününolduğunubiliyoruz.Hepinizeteşekkürler. Abdullah Öcalan: Şimdikısasorularınızıbekliyoruz,istediğiniz kişiyesorabilirsiniz. 231


(Sorular, ses kayıt cihazlarından uzak sorulduğu için anlaşılmadı. Bu yüzden soruları atlayarak sadece cevapları yayınlıyoruz.) –Soru:... Abdullah Öcalan: Kesin bir tarih yok. Barış koşulları az çok belirgin bir biçimde söylenmiştir. Eğer bu koşullara uyulursa bir süre daha devam eder. Yok eğer bu süreç suistimal edilirse, yani kötükullanılırsakamuoyununvehattabirçokhükümetçevrelerinin de beklemediği anormal bir biçimde katliamlar, her türlü operasyonlar, tutuklamalar geliştirilirse, tabii ki bu işlemez, atıl kalır, süreçanlamınıyitirirvebizdenormalmücadelesürecimizidahada geliştirerek, hatta daha çok yoğunlaştırarak devam ettireceğiz. Bu vesileyleşunubelirteyim:Bizimgerillaepeyhazırlıkyapmıştır.10 bincivarındagerillafedaigibihertürlügörevehazırbeklemektedir. Ben bu basın topl ant ıs ın a girm ed en önce bütün kararg ahl arl a konuştumtamamenemirleribeklemektedirler.Barışisteniyorsabu çerçevede,savaşisteniyorsayinebuçerçevedegelişecektir.Sürece tamamenuyuyorlar,onubelirtmekistiyorum.Vehepsideözellikle savaşıgeliştirebilecekdüzeydedir.Hattamevcuthazırlıkdüzeyimiz şimdiye kadar yürüttüğümüz dokuz yıllık savaşın bilançosunu bir yıldaortayaçıkarabilecekdüzeydedir.Bunubirtehditolaraksöylemiyorum. PKK'nin zayıfladığı, işte son Güney Savaşı'nda, operasyonlarda önemli gücünü yitirdiği, dolayısıyla bu nedenle ateşkesi kabul ettiği tarzındaki değerlendirmeler kesinlikle doğru değildir. İlkdefaderli-toplubirsavaşahazırlığı,bizbuseneninbahardöneminde başarmış bulunuyoruz. Bunu özenle belirtiyorum. Bunu, kamuoyunundavesizbasınındaözenlebilmesiniistiyorum.Gerçektenbusavaşıdahadaderinleştirirlerse,şimdiyekadar5.000kişi mi gitti, bu yılki bilanço 10.000'den aşağı olmayacak. Bunun da özenle bilinmesini istiyorum. Ateşkes, gerçekten bir yıl sonra da gündeme girebilir. Fakat o zaman onbinlerce insan boşuna ölmüş olur.Bizbuonbinlerceinsanınboşaölmesiniönlemekistiyoruz.İki yılsonragelecekbarışyerine,şimdidenbubarışsürecini,birbirlerinefazlazararvermeden,“bizaskeriolarakçokgüçlüyüz”tehditlerinevesaldırılarınabaşvurmadangerçekleştirmekistiyoruz.Bütün 232

iyiniyetimizbununiçindir.Umarızhükümetanlar,kamuoyuanlar, herkesüzerinedüşeniyapar. –Soru:... Abdullah Öcalan: Birincisiateşkesinolumlugeçtiğineinanıyorum. Özellikle Türkiye kamuoyu başta olmak üzere, Kürdistan halkı,uluslararasıhükümetçevreleri,çeşitlidemokratikçevreler,bu sürecindevamettirilmesini,fırsattanınmasınıvebirdeçözümiçin birazdahakoşullarınolgunlaştırılmasınıistediler.Hattahükümetde bukonudadolaylıdaolsa,birazdahadevamedersehayırlıgelişmelerinolabileceğinedairbazıişaretlerverdi.Bizbunlarıyeterligördük,olumlubulduk.Dolayısıylabubiçimdeuzatmayakararverdik. –Soru:... Abdullah Öcalan: Dikkatedilirsekendileribasınaçeşitliaçıklamal ar yapt ıl ar. Sayın Mam C elal'in Ankar a ziyar et i vard ır. Ankara'da başta Sayın Özal olmak üzere, bütün hüküm et ileri gelenleri, parlamento başkanı, bütün siyasi parti başkanları, yine dışişleriningenişçevreleri,hattabazıemniyetveaskeriçevrelerile görüşmeler yapmıştır. Bu görüşmeleri biz önemli bir sinyal olarak değerlendirdik.Özellikleiçeriğinifazlaaçmakistemiyorum.Bunlar Türkiye'nin hemen hemen ağırlıklı siyasal temsilcileridir. İtimat etmek istiyoruz, yani bu sözlerin boş sözler olmadığına inanmak istiyoruz.Bunuciddiyealırıztabii.Bazıhükümetçevrelerigazetecileri davet etmişlerdir, bazı röportajlar yapmışlardır. Bu vesileyle kendi dilek ve temennilerini belirtmişlerdir. Biz bunlara da değer veriyoruz.Vebizimaçımızdanbunabenzerişaretlerdahavar.Dolayısıylaşimdilikdoyurucudurdiyoruz. –Soru:... Abdullah Öcalan: Gerillalar tarihi ulusal amaçlar için dağda bulunmaktadırlar. Onların tarihi ve siyasal amaçları ulusal ve toplumsalniteliklidir.Buistemleryerinegetirilinceye,bukonudaciddi adımlar ve koşullar inandırıcı bir biçimde ortaya çıkıncaya kadar orada kalacaklardır. Gerilla disipline uyan, oldukça eğitilmiş olan bir güçtür. Sadece savaşta değil, barışta da ve hatta daha da güçlü birbiçimdekendiniayaktatutmasınıbilecekbirgüçtür.Yanisavaş olmadıdiyegerillaçözülmez,yozlaşmaz.Tamtersinekendieğitim233


lerini, örgütlenmelerini daha da geliştirirler. Ve siyasi amaçların yerine getirilip getirilmediğine göz kulak olurlar, izlerler. Yerine getirilirse güvence olurlar. Yerine getirilmezse savaşlarına devam ederler. –Soru:... Abdul lah Öca lan: Hayır hayır, ne münas eb et! Kuzey Irak'takiler (Güney Kürdistan'dakiler) Kuzey Kürdistan'a gideceklerdir.Yolardınakadaraçılmıştır.Sadecedenetçideğil,onlaryürütmekuvvetidir.Yaniemniyetveyürütmekuvvetleridir –Soru:... Abdullah Öcalan: Gerilla içerde değil ki, onlar için af çıkarılsın. Onlar özgür kuvvetlerdir. Affedilecek bir durumları yoktur. Ayrıcaaffınsağlanmasınınsağlamgüvenceleridir. –Soru:... Celal Talabani: (İngilizcekonuştu.) –Soru:... Kemal Burkay: Sorun,benimdönmesorunumdeğiltekbaşına. Benbirpartininbaşındayım.Yanidönünceserbestpolitikayapabilecekmiyim?Benimpartimserbestçalışmayapabilecekmi?Varsayalımki,birressamımben.Türkiye'yedöneceğimama,resimyapmayacağım.Buözgürolarakbirdönmedeğildir.Benpolitikacıyım. Dolayısıyla bu kanallar açılmalıdır. Bu kanallar açılmadığı sürece, benimdönmembirşeykaydetmez.Fakatonubileolumlubuluyorum. Gerç ekt en hüküm et legal kanall ar ı açmal ıd ır. Eğer bizim özgürinsanlarolarakdönmemiziistiyorsa...Tabiiüçaysonratekrar hapse girmek veya yurt dışına çıkmak zorunda kalacaksam böyle biristemyetmeztekbaşına.Bizimdegüvenimizdebellizayıflamalarvardır,geçmişibiliyoruz.Türkliderlerininnasılböyle“iyi”çağrılarlaaldandıklarınıbiliyoruz.Ciddiadımlaratılmalıdır.İyiniyetli sözleryetmiyor.Eğergerçekteniyiniyetvarsa,bupratiğeyansımalı, yasalara yansımalıdır. Tek başına bir Kemal Burkay sorunu değildir. –Soru:... Abdullah Öcalan: Normal siyasi faaliyetler devam edecek. Bu aradabelirteyim;bizimbirlikçalışmalarımızilerliyor.Muhtemelen 234

yakında Kuzey Kürdistan için bir cephe ilanı da gerçekleşebilir. Ağırlıklıörgütlersiyasiiradebirliğiylemüşterekevarabilmişlerdir. Kürdistan Ulusal Meclisi konusunda da öneriler geliştirilmektedir. Normalçalışmalarsürdürülmektedir.Yineyasalparti,örneğinHEP faaliyetlerini sürdürmektedir. Zaten her türlü siyasi çalışmamız, legalveyaillegaloluryaparız.Legalkoşullarıolanlegalyapar,illegal koşulları olan illegal yapar. Yani ateşkes çalışmamıza engel değildir.Buateşkestenanlamanızgerekentekhusus,bizbirsaldırı kuvveti değiliz. Özellikle geçen yıllarda kamuoyunu da biraz zor durumadüşüren,bizidezordurumadüşürensaldırılaragirişmeyeceğiz. Amaçlar için gerekirse 40 yıl da olsa dağda durabileceğiz. Amaacilendiyoruzki,çokönemlisiyasiamaçlarımızvardır.Haklı, bütündünyanınuygungördüğü,Türkhalkınındaçokuygungördüğübirkardeşlikiçinhakistiyoruz.Bunuözelliklebasıniyianlamalıdır. Öyle bir kardeşlik düşünün ki, birinin 300 tane radyosu var, diğerininbirtaneradyosuyok.Kendilerininmilyonlarcakitabıvar, bukardeşintekbirkitabıyok.Bukardeşbirtürküyüradyodasöyleyemiyor.Böylekardeşliğesizinanıyormusunuz?Vicdanınızbunu nasılkabulediyor?Buaçıdanüzerinegitmeliyiz.Buçokmütevazi, asgari istemleri bir an önce bu hükümet yerine getirmeli. Yerine getirmezlerse çok iyi biliyorsunuz ki, zor duruma düşen kendileri olur. Yani biraz insani olarak davransınlar. Israrla “gücümüz var, kuvvetimizvar,neyaparsanızsizibastırırız”dememelerigerekiyor. Kardeşliğin biraz gereklerine saygılı olunmasını istiyoruz. Bunlar sanıyorum,sondereceaçıkhususlardır. –Soru:... Abdullah Öcalan: İyi değildir. Yakında aktarırlar. İnşallah birlikteradyolarıaçarız.Birlikteaçılmasınıistiyorum. –Soru:... Abdullah Öcalan: Kendileri,sadeceburadabiziziyaretetmeye gelmişler. Hatta şunu da söylediler; onu belirtmemde mazur yok. Söylenmiştir, “Onlar illegaldir, acaba birlikte masada oturursanız bir şey olur mu?” Bir Türk elçisi söylemiştir. Bence anlamsızdır. YaniKürtlereğerbirbirleriyleoturmayacaklarsa,buonlariçinsaygısızlıkolur.Mademhükümetiyiniyetinigöstermekistiyor,bütün 235


Kürtlerin bir araya gelmesinden sevinç duymalıdır, buna saygılı olmalıdır.Kendileribizeprotokolgetirmemişlerdir.Fakatdostgüç olarak görüyoruz. Uygun değil, yani bir legal örgütle illegal örgüt arasında protokol olmaz. Ama dostluk olabilir. Sizlerin de büyük bir kısmı bize dosttur. Beraber fotoğraf çekiyoruz, beraber toplantı halindeyiz.Herhangibirsakıncasınınolacağınısanmıyoruz. –Soru:... Abdullah Öcalan: Açıklık getireyim; sorunuzu anladım. Köy koruculuğu meselesine Sayın İsmet İmset dokunuyor. Diyor ki, “Güney K ürdistan'da 1991 yılınd a gerç ekl eş en ayakl anm ay a 'cahşlar', yani bir anlamda köy korucuları başlangıç yaptı. Büyük bir ayaklanmaya giriştiler. Acaba Türkiye'nin korucu olarak besledikleri de tehlike arzederler mi?” Belirteyim, bunların önemli bir kısmıylazatenilişkilervardır.Verdikleriparavesilahdabirazbize gelmektedir.Yanibunuhükümetdebiliyor.SayınCelalTalabani'ye “Bizim de haberimiz var” demiş hükümet yetkilileri. Evet, “7.000 tanesi PKK'ye çalışıyor” denilmiş. Şimdi bu insanları fazla zorlamamalıyız. Tekrar söylüyorum; bunlar için tamamen bir affetme prosedürünü bir kez daha başlatmışız. Bu ateşkes süresi içinde bunun da değerlendirilmesi gerekir. Hükümetin de, köy koruculuğunubiranöncekaldırmasıvebunlarıüzerimizesürmemesigerekiyor.Herikitarafböylekolaylıksağlarsa,bunlardaozordurumdan kurtulmuş olacaklar. Nitekim bunlar çok zor durumdadırlar, çoktrajikolaylarayolaçmaktadırlar.Ayrıcaasayişgerçektenbunlarlasağlanamıyor,tersineçokçokbozuluyor.Büyükaşiretkavgalarına, yani toplumsal huzursuzluklara da yol açıyorlar. Ağır bir maddikülfettir,verilenparaboşagidiyor.Buparalarlabireşalmışlarsa ikinci, üçüncü eşe harcıyorlar. Bunlar toplumsal yaraların geliştirilmesidir.Bütünbunlarasonvermekaçısından,hükümetbir an önce bunları kaldırmalıdır. Dediğim gibi, biz de böyle kolaylık sağlıyoruz.Sanıyorumbudaacilbirtaleptir.OlağanüstüHal'inkaldırılmasıylabirlikte,herhaldeonlardakaldırılır,temennimizbudur. –Soru:... Abdullah Öcalan: Gayettabii.Yaniçokkötübirdurumlarıvardır.Bunlarındevlettenaldığıparayıböylekullandıklarıaçıktır. 236

–Soru:... Celal Talabani: (Arapçacevapladı.) –Soru:... Abdullah Öcalan: KuzeyKürdistancephesieğerteşekkülolursa, sanm ıy or um G üney'dekine benz er anlaşm azl ıkl ar a düşs ün. Gerek ulusal, gerekse demokratik taleplerde büyük benzerlik var. Eğer geçmişte buna benzer atılan adımlar başarıya ulaşmadıysa, bununbazınedenlerivardır.Objektifkoşullarfazladayatıcıdeğildi. Yine subjektif düzeyde yanılgılar, yanlışlıklar ileri düzeydeydi. Amabukadarbüyükgelişmelerdensonragelinennoktaartıkböylesinebirbirliğinyürüyebileceğinedairçokkuvvetlinedenlerortaya çıkmaktadır. Herkes bu konuları çok açık olarak vurgulamaktadır. Çokkısabirgörüşmeylebirliktebuihtiyacıbelirtmektedirler.Yani siyasi iradelerini ortaya koymaktadırlar. Adeta kendiliğinden fiiliyatta gerçekleşmiş bir husustur. Biz bunun altına sadece imzamızı attık.İnanıyorumyakındagerçekleşir.Çabalaryoğunlaşarakdevam ediyor. Güney'deki Kürdistani Cephe ile ilişkilere gelince, dostane gelişecek. Biz onlarla ulusal kongre düzeyinde bir birlik önerisini geliştirmekistiyoruz.YanibütünKürdistançapında,birliğinyasalresmiifadesiulusalkongreplatformuolabilir.Bukonudagörüşmelervar,önerilergeliştiriliyor.İkincibiradımolarakbudüşünülüyor. Birinci adım Kuzey Kürdistan'dır, ikinci adım Güney Kürdistan veya Kürdistan'ın diğer parçalarıdır. Umarım o da yakın bir süre içindeilerlervebaşarmayolunagirer. –Soru:... Abdullah Öcalan: İstem değil de, biraz önceliği buna vermek istedi.Fakatbununbaşındaelealınacakbirmeseleolmadığını,birlikteoturduğumuzdeğerliyoldaşlardaifadeettiler.Buancaksürecinsonundaolabilir.Böylebirmeseletartışılabilir.Yaniherzaman söylüyorum; gerilla siyasi amaçlar için, orada bulunan özgürlük kuvvetidir. Siyasi amaçlar yerine getirilmeye çalışılır çalışılmaz, gerilla kendini barış koşullarına göre yeniden düzenleyebilecektir. Hükümetin böyle bir talebi başından beri dayatması işleri çıkmaz sokağa sürmektir. Bu sürecin başlangıcında değil, sürecin olumlu gelişmesiylebirliktegündemegelebilecekbirmeseledir.Şart,siyasi 237


“PKK sadece bir ulusun hareketi değil, Ortadoğu halklarının ve giderek dünya halklarının soylu bir temsilcisi ve herkesin gurur duyacağı bir insanlık değeridir.” 238

taleplerinhayatageçirilmesidir.Busiyasitaleplerasgaritaleplerdir. Yerinegetirilirgetirilmezgerillanınyenidendüzenlenmesinebaşlanabilirveyabirtartışmageliştirilebilir. –Soru:... Kemal Burkay: Biz,ulusalkurtuluşhareketleribakımındansilahı, günah saymıyoruz. Zulüm altındaki, baskı altındaki her halk silah kullanabilir. Bizim görüşümüzdeki fark, silah kullanmanın zamanının olmadığıydı. Ama diğer örgütlerin görüşleri farklı olur. Dolayısıyla bizim bir araya gelmemiz salt o noktayla sınırlı değildir.Bizateşkesolsunveyaolmasın,ondanöncediğerörgütlerleve başta PKK'yle ilişkilerimizi iyileştirmek istiyorduk. Çağrılarımız vardır. Onlardan da olumlu cevap gelince, böylece aradaki engel kalktı. Bizhanginoktalardaanlaşabilirsek,onoktalardaanlaşırızvebirlikte yürürüz. Biz bugün de bu barış fırsatının iyi kullanılmasını istiyoruz.Yaniöylekibirdahasavaşolmasın.Busorunçözülsün. Bizbunugerçektenistiyoruz.AmaTürktarafıeğerbuasgariistemleri karşılamazsa, bu demektir ki, savaş devam eder. Bu demektir ki, savaş durmaz. Bu, “sorunu sırf polis-ordu gücüyle çözeceğim” demektir. Böyle bir durumda biz de eski politikayı sürdüremeyiz. Benbunukaçkezsöyledim.18yıldırsürdürdüğümüzbarışçılpolitikayı sürdüremeyiz. Dolayısıyla bu fırsat kaçırılmasın diyoruz. Bizimbundandahafazlayapabileceğimizbirşeyyoktur. –Soru:... Ahmet Türk: Sorunşu:OrtadabirKürtsorunuvar.Kürthalkınınistemibenideilgilendirir... Demokratiklegalzemindepolitikayapanbirsiyasiparti,demokratiklegalbirortamınsağlanmasınınmücadelesiniverir.Bugünbu açıdanolumlugelişmelervar.HalkınEmekPartisiolarak,buolumlu gelişmelere katkı sunmak, barışçıl anlayışları öne çıkarmak, bu konudakiduyarlılığıortayakoymakgibiçalışmalarımızdaolacak, buzemindeçabagöstereceğiz. –Soru:... Abdullah Öcalan: Sayın Mam Celal zaten söyledi. “Şu anda ateşkes koşulları var; serbest siyasi faaliyetlerde bulunabilirler” 239


diyor. Güney'de de, Kuzey'de de. Önlerini tutacak herhangi bir durum söz konusu değil. Doğrudur bu görüş. Gerçekten siyasal mücadele dönemine ağırlık veriliyor. Ateşkes dönemidir. Bunu da vesil e biler ek, biz 2.000 civar ınd a insan ı herh ald e ömür boyu Güney'de tutacak değiliz. Büyük bir kısmı bayandır. Söyleyeyim; 600civarındabayanvar.Onlaroradaneyapacaklar?Tabiikiülke koşullarına gideceklerdir. Bunlar siyasi faaliyet için gidecekler. Süreç başlamıştır. Uygun yollarla gidecekler. Yani koridor açma filandeğil,dağyollarıvar.Bunlarİranüzerideolabilir,oradanzikzakçizerler,girerler.BununMamCelaliledeilişkisiyoktur.Hükümetin bunu farklı yorumlaması da bence anlamsızdır. Bizim bir sürüdağyolumuzvar,askeriyolumuzvar. –Soru:... Kemal Burkay: Umutlu olmak istiyoruz. İyimserliğimizi korumakistiyoruz. Abdullah Öcalan: Doğrudur,katılıyorum. Kemal Burkay: Birazdaşunabağlı,yaniTürkiye'dekiaydınların, sağduyu sahibi güçlerin, sorumlu politikacıların, sanatçıların, herkesintutumunabağlı. Celal Talabani: ... Abdullah Öcalan: Mam Celal şunu söylüyor: “Umutlu olun hayırlıişleriçin,buhayırlaryerinegelir.”Bu,peygamberinhadisidir.Katılıyoruz. Başka sorularınız yoksa, tekrar bütün arkdaşlar adına hepinize teşekkürediyorum. Biraz sizleri sıkıntıya soktum. İnanıyorum sizler de belli bir sorumlulukduyarakgeldiniz.Bubizimemnunetmiştir,sağolun.

240

ARGK Eyalet Komutanları ile 16 Nisan 1993 tarihinde yapılan telsiz konuşmaları:

BAŞARI DIŞINDA HİCBİR YOL TARİH KARŞISINDA BİZİ AFFETTİREMEZ “Anlaşılmasıgerekenhusus,eğerkarşıtarafbu ateşkeskoşullarınariayetetmezseveözellikle gerillayavehalkayönelikoperasyonları geliştirirse,imha,baskıveişkenceyieskisigibi sürdürürse,ozamanbizimdeeskisindendaha kapsamlıvehazırlıklıolarakbunamisliyle karşılıkvereceğimizdir.”

Kısa olarak hepinizden son gelişmeleri dinleyelim. Biz, basın toplantısınınsonuçlarınıözetolarakvereceğiz.Sizedahasonrakapsamlıolarakiletilir.Evet,öncesongelişmeleridinleyelimveaktarmakistediğinizhususlarıaktarmayaçalışın.DeryaAnduk,öncesizi dinleyelim.Sondurumnedir? Derya Anduk: İyi günler, selamlar, saygılar Başkanım. Son durum olarak cepheci arkadaşlar bir köyde komploya getirildi ve iki arkadaş şehit düştü. Bunlar silahsızdı. Öğleyin bulundukları evde kuşatılıyorlar. Ve ev bombalanıyor, öyle şehit düşüyorlar. Bunlar C. ve Y. arkadaşlardır. Bir bu olay var. Bir de bu güneyde bir dizi bombalama oldu. Fakat henüz haber alamadık. Aldığımızda sonuçları iletiriz. – BuGenç'tekikimdi?Cephecimidediniz. Derya Anduk: Evet, cepheci iki arkadaştı. – Negeziyorlarköyde?Onlarköydemiçalışıyor?Köylülermi, milislermi? 241


Derya Anduk: Arkadaştır. Bir köye uğruyorlar, orada işlerini bitirip birliğe gidecekler. O anda düşman bilgi almış. İhbar olayı var. Yani bir komploya getirme olayı var. – OGenç'teolanlarasürekliböylekomploolayıdiyorsunuz.Fakat orada öyle evlere dalıp gidiyorlar. Cepheci de olsa öyle evlere gidip kalınmaz. Bu şekilde kaçıncı kayıptır bu? Komploculuğun yöntemleribelli.Bunlaroevleregidipkalmasalar,sankiölecekler. Eğerbunuçoksayıdayapıyorlarsa,kesinönleyin.Birdebukomplocularkimse,aynışekildekarşılıkverilironlara.Halenbukeyfitutumlarazdeğil,çalışmalarınızdanoçıkıyor.Yaniadetabayılıyorlar. Bunakesinkarşıdurulur,“çalışmakistiyorsan,adamgibiçalış”denilir.Sanıyorumşimdibirazortamgevşeyincekendinibutiphavalarakaptıranlarçokolur.Tabiibutümüyleyanlış.Çoğuhalenmücadelegerçeğininbilincindedeğil.Söyleyeyim,butipbirli-ikiliçalışanlarıvahşicekatlediyorlarvebunudahadayaparlar.Oçalışanlara da bunu sıkı sıkıya söyleyin. Bunun dışında başka gelişmeler varmı? Derya Anduk: Başkanım, başka önemli gelişme yoktur. Çalışmalarımız devam ediyor. Katılımlar da yoğundur. – Katılımlaryoğunlaşarakdevamediyor... Derya Anduk: Evet, ortalama günde bir manga düzeyinde katılım var.

“Bu siyasi hamleyi iyi yönlendirmek gerekiyor” – Belirtmeye gerek yok ki, gerçek eğitim ve kurallarla bu gelenlerihazırlamakbüyükönemehaizdir.Fakatbirçokkeyfiadam daçıkar.Dahakapsamlıyönelmefırsatıveimkanıvar.Birdesürecibirazolgunlaştırıyoruz.Busürecikimsekötüdeğerlendirmesin, provokasyonlara düşmesin. Ortam sanıldığından daha fazla siyasallaşmayauygun.Bunufazlauzatmayalım,bilinenşeylerdir. Bunundışında,dahaöncesöylenençerçevedekifaaliyetlerinizsanırımgelişiyor.Kuzeyevegüneyeyönelikçalışmalargelişir.Yeni süreçle birlikte alanınız hayli dikkate değer hale gelmiştir. Bilemeyiz, yansımalar nasıl gelişir. Özellikle bu siyasi hamleyi biraz 242

iyiyönlendirmekgerekecek.Bilinenocinayetlervardı;onların da köklü halledilmesi gerekiyor ve sanırım fazla da gelişmez. En önemlisi de, ateşkes süreci denilen bu süreç, birçok işbirlikçiyi kendinegetirmedekullanılabilir.Ayrıcaobölgedesanırımbunlar bundansonradahayatkınhalegelirler.Oulaşılmayanbirçokalanadarahatlıklaulaşılabilir.Bunlarbilinengenelhususlardır.Ayrıcabelirtmekistediğinizbaşkahususvarmı?DiğerDeryalarailişkinolsungenelgelişmelereilişkinolsun,belirteceğinizbirşeyvar mı?Tabiibizbasınaçıklamasınısöyleriz.Şimdilikbelirtmekistediğinizbirhususvarmı? Derya Anduk: Yok, Başkanım. Birçok şey ortaya konulmuştur. Bizim belirteceğimiz yeni bir şey yok. ÇiyayêSipan,siznasılsınız?Yenibirdurumvarmı? Çiyayê Sipan: Selamlar, saygılar Başkanım. Ses anlaşılıyor mu? –Sesiniz iyi, net geliyor. Buyurun, sizi dinliyoruz. Yeni bir durumvarmı? Çiyayê Sipan: Bizde yeni bir durum yok. Bölge güçleriyle toplantı yaptık; Parti Önderliği'nin son talimatlarını bildirdik ve yine ateşkese ilişkin değerlendirmeleri tartıştık. Çeşitli alanlara ilişkin görevlendirme ve çalışma tarzını belirledik. Alanda düşmanın belli keşifleri var. Başka herhangi bir durum yok. Kısaca bunları belirtebilirim. – Operasyonlaryokdiyorsunuz.Katılımlargelişiyormu? Çiyayê Sipan: Katılımlar gelişmeye başladı. Gittikçe de artacak. – Oldu. Ben açıklamayı genel olarak yapacağım, dinlersiniz. Zağros'lairtibatkurdunuzveihtiyaçlarıbelirlediniz.Sanıyorumrahatlıklakarşılıklıbirbirinizeulaşabileceksiniz.Şimdioradakoşullar hayliolgundur.Önemliolarakbirkorucumeselesivar.Bukorucular için biz şimdi bir çağrı yapacağız. Sanırım epey olumlu sonuç verecek.Başkabelirteceğinizbirşeyvarmı? Çiyayê Sipan: Şu anda belirteceğimiz herhangi bir husus yok Başkanım. Zağros'la o alan üzerinde birbirimize ulaşmaya çalışacağız. Zaman zaman ilişki ve temaslarımız devam edecek. 243


– Bir de, Siirt'e ve Batman'a yönelik söylediğimiz şeyler var. Biraz daha dengeye kavuşturulur. Mevcut deneyimler göz önüne getirilerek,bundansonraoranınçalışmatarzınadaişlerlikkazandırılır. Geçmiş yıllarda olduğu gibi, orayı yanlış kullanmak epey kayıplarayolaçıyor.Sanıyorumoranınkoşullarınauygunbirtarzı bundansonradaharahatgeliştirebilirsiniz.Aynışeyovalıkkesim içinde,yineVanGölükıyılarıiçindegeçerlidir.Orayaözgüyaklaşımlar önem taşıyor. Bahsedildiği gibi, bu cephe çalışması adı altındabazenoldukçazordurumlaradüşmeyeyolaçıyorlar.Tabii oranın önemli potansiyeli var ve o potansiyeli çekmek mümkündür.Sanırımbundansonraepeyhızlanabilir.Ovanıngençlikkesimindendeepeyalabilirsiniz.Oldu,sizdedinlemeyeçalışın. Zağros,sizesesgeliyormu? Derya Zağros: Evet Başkanım, ses geliyor, dinliyoruz. – Sizinsondurumlarınıznasıl?İlavetenbelirteceğinizbirşeyvar mı? Derya Zağros: Önemli bir şey yok burada... Normal faaliyetlerimiz devam ediyor. – Operasyonlarfilannasıl? Derya Zağros: Herhangi bir durum yok. Sanırım keşife yönelik bazı uçuşlar var. Başka yeni bir şey yoktur.

“Sağlam iradelere, sağlam planlara, sağlam ölçülere dayalı bir yaşamı müthiş istedim.” 244

DeryaŞin,siznasılsınız? Derya Şin: Selamlar, saygılar Başkanım. Bizim de durumumuz iyidir... – Anlayamadım.Birarkadaşşehitoldumudiyorsunuz?Neydio durum? Derya Şin: Hayır Başkanım, ... yaralandı. – O r a d a  m a y ı n l a r ı n  y a y g ı n  o l d u ğ u n u  b i l i y o r s u n u z . Güney'leilişk ikur ab il iy ormus un uz?Ogüçalm ames el es ind e birzorl ukçek il eb il irmi? Derya Şin: An la şıl ma dı Baş ka nım. – Güney'dengüçalm ad akan all ar ın ıznas ıl? Derya Şin: Baş ka nım, ge çen ler de si zin de say dı ğı nız ba zı 245


ar ka daş lar gel miş ti. O yön lü ba zı ça lış ma la rı mız gelişti. – Biz,orad açokfazl akal angüc üniçer iy egirm es iger ekt iğin i söyl ed ik. Şimd i Ha. ark ad aş a da öner ec eğ iz. Ha.'giller orad a e pey kald ı. Biz e gör e, kaps aml ı bir güçl e birl ikt e Serhad'avey aG arzan'ayön elm es iuyg und ur.Yan ioden eyve tecr üb ey iakt arm akaçıs ınd andah auyg ungel iy or.Buöner iy e nediy ors un uz? Derya Şin: Bi zim açı mız dan so run ol maz, Baş ka nım. Uy gun dur. – Uygunmud urdiy ors un uz? Derya Şin: Evet Baş ka nım, faz la so run ol maz. – Yine san ıy or um bu A. ark ad aş, devr imc i eğil im in tems il i açıs ınd an ve yak ın ilişk i içind e Gün ey i çin bir az değ erl end imekmümk ünd ür.Zat enKuze yilişk il er ii çinelin izd eyet er inceelem anvar.Yin eHa.ark ad aş ınoras ıi çindegör evüstl en ebil ec eke peyark ad aşvar.Zat ensan ıy or umbirl ikt eyoğ unl aş ılac ak. Yin e ded iğ im gib i, art ık kiş il ik sor unl ar ı yok, onl ar aşıl ac ak. Böyl e bir düz enl em ey i sizl er gel işt ir eb il irs in iz. Bu kon ud ailav et ensöyl em ekist ed iğ in izbirşeyvarmı? Derya Şin: Ha yır Baş ka nım, be lir te ce ği miz bir şey yok. Dery aSor,siz indur um un uznas ıl? Der ya Sor: Se lam lar, say gı lar Baş ka nım. Son ge liş me ler üze ri ne ar ka daş ya pı sı nın tü müy le top lan tı lar ger çek leş ti ri li yor. Bu ra da her han gi ye ni bir du rum yok tur. – Ha.sizoluyorsunuz... Derya Sor: Doğrudur Başkanım. – Bu Güney'deki durumun fazla işlevsel olmadığını biliyorsunuz. Yani içeriye taşırılma işine biraz ağırlık veriyoruz. Sanırım 44'ten yanınıza yakında bir güç gelecek. Bunlardan ve yanınızda olanlardanbirbölükkadarbirgüçalarak(bunlarbiraztartışılarak belirlenebilir) Serhad'a veya Garzan'a hareket etmeniz bizce daha uygunolacak.Alınacakgüç,işleriiçeridebirazgeliştireceknitelikteayarlanabilir.Şimdihemenhareketedilmeyebilir,fakatkoşullar evlerirelvermezböylebirhareketuygunolabilir.Yanioradafazla 246

güçtutmayıuygunbulmuyoruz.Buöneriyenediyorsunuz?Anlaşıldımı? Derya Sor: Anlaşıldı Başkanım. Bizce de böyle bir şey uygundur. – Yalnızikiyerarasındaseçimyapamıyorum.Özelliklekoordineyibirazgüçlendirmekaçısındanikiyerindeihtiyacıvar.Siz biraz tartışın, biz de biraz konuşuruz. Önümüzdeki birkaç hafta içinde böyle bir hazırlığı ustalıklı bir biçimde geliştirmek mümkünd ür. Her iki alan a gid ec ek güç seç im in i de yap ab il irs in iz. Oralariçinuygungüçvardır.Sanıyorumepeyverimliolabilecektir. Bunu söyleyebilirim. Sizde herhangi yeni bir durum yok diyorsunuz. Derya Sor: Hayır Başkanım, yeni bir durum yoktur. – A.içinnediyorsunuz?A...arkadaşherhangibirşeybelirtiyor mu? Derya Sor: Hayır Başkanım, ... – Olur. Yanına Kuzeyli bir arkadaş da verilebilir. İyi bir uyum içindekolektiviteyisağlayabileceğibirarkadaşlabirlikteGüneyfaaliyetine nezaret edebilir. Biraz politikadan anlayan, Güney'i biraz dahayakındantanıyanbirbirimbiçimindeveDeryaŞin'innezaretindebufaaliyetbirazdahageliştirilebilir.Uygundurdiyoruz. 44,sesimizgeliyormu? 44: Ses zayıftır, anlaşılmıyor Başkanım. – Sizdenevarneyok?Sizidinleyelim. 44: Ses anlaşılmıyor. Bizim burada yeni bir durum yok. – H.'gilinGarzankoordinatörlüğünegitmesinibirazuygunbuluyoruz. Oradan Garzan'a yönelik en az bölük seviyesinde bir güçle hareketiniuygungörüyoruz.Nediyorsunuz? 44: ... – İyi. Oraya katkı sunabilecek bir güç uygundur. Önümüzdeki haftalar içeris inde bu hazırlık geliştirilir. Bunun yanında, eğer DeryaŞin'egerekiyorsaodaayarlanır.Ancaksanmıyorumbirboşlukdoğsun.Zatenyapılmasıgerekeniyaparsınız.Başkabirşey,bu Güneyligüçlerindurumundaherhangiyenibirşeyvarmı? 247


44: Bunlar biraz sorun çıkarıyor. Özellikle KDP sınırda bazı sorunlar çıkarıyor... gelip görüşmeyi istiyorlar. Burada bu hükümet de arıyor. Biz, bu dönemde gitmeyi fazla uygun bulmuyoruz. Yani biraz... var. Bunu belirtebilirim. - “Arkadaş”derken,sizimikastediyor? - 44: Evet evet. – Enüstdüzeydegörüşülüyor,önderliklegörüşülüyordenilir.Tabii mevcut siyasal gelişmelerle ellerinden durumlar kayıyor. Sanırımbirazikinciplanadüştüler.Bunedenlebirazoemellerivar,bununiçingelebilirler.“Buaşamadaişlerimizyoğundur.ZatenarkadaşlarMam'labirlikteyürütüyorlar.Benimbukonudaoynayacağım fazla bir fonksiyon kalmamıştır. Ben rolümü oynadım” dersiniz. Bunun yanında, “Temsilcilerimiz oradadır, zaten açıklamalar geliyor;dostuz,iyigeçinelim”dersiniz.Belkisıkıntılarıartabilir.Çünkü, Türkiye'nin nezdinde fazla itibarları kalmıyor. Yani biraz da bundanolabilir.BuKDP'ninyaratacağırahatsızlıklarındafazlaanlamıyok.Yanibiziöylezorasokacakhiçbirdurumlarıyok.Fakat komplogirişimlerine,hattabaskıstatüsünebirazbaşvurabilirler.Bu konudauyanıkolmakgerekir.Odiğerikinciçalışmanezamanbaşlar?Bütünhazırlıklartamammıdır? 44: Hangi çalışma? – KadınKongresiçalışmaları. 44: Bizim buradaki hazırlıklar sürdürülüyor. – Biz,sunacağımızherşeyisunduk.Okonudabileşiminniteliği, hazırlananraporlar,belgelerbiranöncebizeulaşmalı.Artıkherhaldekongresonrasınakalır.Birdesizinbelgelerdebizeulaşmalıydı, yani yaptığınız o konferansın sonuçları da bize gelmeliydi. Onlar birazgecikiyor.Sanıyorumokuryeyiişletmiyorsunuz.Birazengellemevar.Buradandadostlarıgöndermekistiyoruz,kabuletmiyorlar,birazgeciktiriyorlar.Sanıyorumburadakigörüşmelerleorantılıdır. Ama herhalde yürür diye düşünüyoruz. Kısaca, kurye sistemi gelişmeli.Doğu'yadabirazgüçverilebilir,arkadaşlarDoğu'dailişkileribirazdahageliştirebilirler.Sadeceonlarabağlıkalmakuygun olmayabilir.Dediğimgibi,bukanallaraçıktutulmalı,herikitarafın kanallarıdaaçıktutulmalı.Hududagidiş deuygunkanallarlasağ248

lanmalı. O belirlediğiniz gücü yavaş yavaş çıkarıyorsunuz, o güç harekete giriyor. Diğer güç ise Kadın Kongresi'nden sonra. Zaten bize rapor gelir, rapor gelene kadar o gücü dağıtmaya gerek yok. Kongresonucubizeulaşınca,onlarıngörevlendirilmesineilişkinbir tutumbelirlemeyeçalışacağız.Anlaşıldımı44? 44: Evet, iyi anlaşıldı. ÇiyayêSor,siznasılsınız? Çiyayê Sor: Selamlar, saygılar Başkanım. –Yenibirdurumvarmı? Çiyayê Sor .... – Buçatışmalardaherhangibirkaybımızvarmı? Çiyayê Sor: Hayır Başkanım, herhangi bir kaybımız yok. – Bukanallariçinmümkünsebirkişiyibüyükşehregönderin.O temelbazışehirlervardı;sizbuçerçevedebirkuryesistemigeliştirin.Budonanımiçindekuryesistemibundansonraçalışabilir.Biraz akıllı ve tedbirli olursa, ihtiyaçlarınız önemli oranda giderilebilir Sanıyorum operasyonlar böyle etkili de olmaz, biraz yavaşlaması dagerekir.Yanisiziniçinbundansonraepeyelverişlibirortamvar. Yalnızbuköyedayalıucuzyaşamşekillerineamanvermeyin.Bununçoksakıncalıolduğunuveherzamankayıplarayolaçabileceğini unutmayalım. Yani dizginleri elden bırakmayalım. Oldukça sonuçalabilecekbirdönemdesiniz.İhtiyaçlarınızherbakımdangiderilebilir, katılımlarınız kesinlikle gelişir. Siz de dinlemeye çalışın bizi.Başkabelirtmekistediğinizbirhususvarmı? Çiyayê Sor: ... Oldu.DeryaSerhad,sizdeyenibirgelişmevarmı?Osonoperasyonneoldu? Derya Serhad: Selamlar, saygılar Başkanım. (...) Havadan bombalama var. Hava operasyonu var... – Buoperasyondaherhangibirkaybımızoldumu? Derya Serhad: Hayır Başkanım ... –PekibuTendürek'tekidurumneolabilir? Derya Serhad: Tendürek'teki duruma ilişkin kesin haber ala249


madık. – Bugündedevamettimi? Derya Serhad: Evet, bugün yoğun olarak devam ediyor. – Karaoperasyonudavarmı? Derya Serhad: Tendürek'te kara operasyonunun olup olmadığını bilmiyoruz. Fakat havadan var. – Yanisizeyönelikmigelişiyor? Derya Serhad: Evet, doğrudur. – Bu3.Ordu'nunhududayerleşmesindenmikaynaklanıyor? Derya Serhad: Hem odur, hem de bize yöneliktir. – Ciddi bir duruma girebilir misiniz, durumunuz ciddileşir mi? Kendinizikorumadurumunuznasıl? Derya Serhad: Bizdeki durum olumludur. Ancak Tendürek'teki arkadaşlardan şu anda haberimiz yok. – Tahminenherhangiciddibirkayıpolabilirmi? Derya Ser had: ... – Gereken har ek etl il ik sağl an ır. Ger ek irs e D oğu'yu kull anmay ı den ey eb il irs in iz. Çok sık ışt ın ız mı, olab il ir. Tab ii dikkatl i bir biç imd e. Tahm in ediy or um, a raç-ger eç sık ınt ın ız yok. Ark ad aşl ar D oğu'da yak ın sür e içind e siz inl e ilişk i kurarl ar. San ıy or um sizd e de kat ıl ıml ar kaps aml ı olar ak dev am ediy or.O3.B ölge'dekikat ıl ıml ar ıdaalm ay açal ış ırs ın ız.Anlaş ıld ımı? Derya Serhad: Anlaşıldı Başkanım. Herhalde bu bir-iki gün içerisinde onları alırız. – Zatensizinmetropolleilişkilerinizvar. Derya Serhad: Evet Başkanım, vardır. – Oldu.Başkaherhangibirdurumvarmı? Derya Serhad: Hayır Başkanım. Buradaki arkadaşlar son talimat üzerinde tartışıyorlar. – Oldu.

“Benim anlayışımda bağımsızlık; bir ruhsal olaydır, bir düşünsel olaydır, bir ulus veya milli topluluk için de orijinalitelerini özgürce kullanma ifadesidir.” 250

OrtaDerya,sesgeliyormu? Derya. Orta... 251


DeryaKesk,siznasılsınız? Derya Kesk: Selamlar, saygılar Başkanım. – Sizdeyenibirgelişmevarmı? Derya Kesk: Hayır Başkanım, önemli bir gelişme yok. Düşman biraz hava operasyonu yapıyor... – Buyurtseverlerinkatledilmesineileilgiliolabilir? Derya Kesk: ... – BuHizbullahkaynaklımı? Derya Kesk: Doğrudur Başkanım... – Bunadikkatedin.Olmamasıgerekiyor,uyarın.“Durdurmazsanız,bizdeyöneliriz”dersiniz.Yanionlarbilinçliyürütürlerse,onlarakarşıdazamanzamanmisillemedüşünülebilir.Tektaraflıcinayetlere müsaade etmemek gerekiyor. Orada operasyonların biraz durması gerekecek. Halk üzerinde de hakeza. Biraz dikkatle gözlemlemek gerekiyor. Orada halka epey zarar verildi. Özel olarak halkın üzerindeki bu durumu aştırmak çok önemlidir. Halk orada epey sindirilmeye çalışıldı. Sanıyorum bundan sonra bu psikolojik savaşhavasıbirazdağılır.Fakatprovokasyonlarlabunukesmekistiyorlar.Dikkatledeğerlendirilmesigerekenbirsüreçtirbu.GAP'tan herhangibirhaberaldınızmı? Derya Kesk: GAP'tan haber aldık... – Anlaşıldı. DeryaZelal,tiştekîdibên? Derya Zelal: Silav, hürmet Serokê min. Tiştek em bêjin nîne. – Yenibirşeyyokmu? Derya Zelal: Hayır Başkanım, yeni bir şey yoktur. – KendiniziPervaritarafındanGarzan'labirleştiremezmisiniz? Derya Zelal: Sanırım mümkündür Başkanım. – Bunun üzer ind e iyi dur un. Kend in iz i birl eşt ir in. Ç iyayê Sipan'lakonuşunveüzerindedurun.Birleşmenizlazım,günlükirtibatlarınızolmalı. Derya Zelal: Tamam Başkanım. – DeryaDicle,siznasılsıız? 252

Derya Dicle: Selamlar, saygılar Başkanım. – Yenibirşeyvarmı? Derya Dicle: Hayır yoktur, Başkanım. – Siziniçinbirgrubunyolaçıkmasıgerekiyordu.Birazzorluklar olduğu için gelemiyor. Siz de her dört tarafla irtibatlarınızı kurun. Lakin KDP'nin oyunlarına dikkat edin. Her zaman ve her yerde uyanıkolun.Sizdedeyenigelişmelerolacak.Buticaret,irtibatve korucular sorununda çok yeni gelişmeler olacak. Bu nedenle üzerindetamamenhakimiyetkurmanızlazım.Halklailişkilerde(şehirli kitleylede)beklenmedikgelişmelerolabilir.Bukonulardayanılmayasınız. Sürekli uyanık olun ve biraz güçlü sonuçlar alın. Korucu sorunu üzerine de gidilebilir. O sorun da biraz çözülecek. Bu nedenleUluderesorununuöncekindendahaiyihalledebilirsiniz.Bütünirtibatlarelinizdeolsun,birçokyöndenilişkigeliştirin.Yanihakimiyet tamamen ve sonuna kadar sizde olsun. Para filan lazımsa alın.AnladınızmıDeryaDicle? Derya Dicle: Anladık Başkanım. Belirtilenleri uygulayacağız. BizidinleyenbaşkaDeryavarmı?OrtaDerya,sizesesgeliyor mu? Derya Orta: Geliyor Başkanım. ŞimdibütünDeryalaraortakmesajımızısunuyorum.Almayaçalışın.

“Belirttiğimiz şartlara bağlı olarak ateşkes sürecini devam ettireceğiz” Tekrar bütün Deryalara sesleniyorum. Tüm değerli yoldaşlar, tümkomutanlarvesavaşçılar! (...) Yaklaşık bundan bir ay önce, bir iyi niyet gösterisi olarak vekendimizegüveninbirsonucuolarakateşkeseilişkinbirdenemeyaptık.Budenemenin,ulusalveuluslararasıçaptabüyükyankılarayolaçtığı,tarihibirgelişmeadımıolarakdeğerlendirildiği, 253


büyükdestektopladığıvebüyükinisiyatifsağladığıaçıkçagörülmektedir. Kitlesel tabanı kapladığı gibi, uluslararası diplomatik sahayı da kaplamıştır. Yine ulusal düzeyde cephesel birlik için önemligelişmeadımlarınınatılmasınavesileteşkiletmiştir.Kısacabugeçmişbiraylıkpratik,partimizinveulusalkurtuluşsavaşımızın en önemli bir hamlesi olarak tarihte yerini bulmuştur. Her bakımdankazançyönüfazla,kayıpyönüisesondereceazbirçalışm ad ır. Bug ün bu sür ec in dah a da der inl eşt ir ilm es in e ilişk in yenivegelişkinbiradımıdahaatıyoruz.Sizlerebuadımınkısabir özetiniyapmayaçalışacağım. Hemenbelirtelimki,yapılanlarbilinmeyenvebeklenmeyenhususlardeğildir.Çizgimizinbaşarıyolundadahadazenginbirpratik çabayla derinleştirilerek hayata geçirilmesidir. Genelde parti hattının siyasal ve askeri gelişmesini sürdürmesidir. Partimiz başından beriideolojikvesiyasimücadeleyiesasaldı.Fakatnezamankibütünsiyasigelişmeyollarıkesilmekistendi,bütünüyleimhasürecine alınmakistendi,işteozamansilahlıdirenişigeliştirmektedebiran biletereddütetmedi.Veuzunbirsüredirderinleşensilahlımücadeleninçokönemlisonuçlaraulaşabileceğinidegösterdi. 1993hamleyılınagirdiğimizde,herbakımdanzaferkazananbir devrimci çizgi ve onun silahlı savaşım boyutu vardı. Bu aşamada kendimizegüvenimizinbirsonucuolarakbirateşkesdenemesinde bulunduk. Şimdi karşı tarafın, çok haksız ve hiçbir gerekçeyle kabul edilemez kirli savaşına son vermesi, özel savaş birliklerini, kontrayı ve bu imha operasyonlarını durdurması, bunlarla birlikte asgari bazı acil taleplerin hayata geçirilmesi sürecini kabul etmesi veyaenazındanbukonudaiyiniyetinigöstermesikaydıylabuateşkesin daha da derinleştirilerek sürdürülebileceğini belirtiyoruz. Eğerolağanüstühal,onunyönlendirdiğiözelsavaşbirlikleri,korucu saldırıları, özel tim saldırıları ve her türlü ordu operasyonları durdurulursavebunlarlabirliktebirgenelaf,hertürlülegalsiyasi çalışmayaserbestlik,köylerindenkopartılmışinsanlarınbellitazminatlarkarşılığındayenidenköylerinedönmesikültürvedilüzerindekiyasaklarınkaldırılması,basın-yayınözgürlüğüvebenzerertelenemez talepler gündeme getirilirse, kısaca siyasal yöntemin de254

mokratikbirtarzdaişleyişiüzerindebaskıylaengelteşkiledilmezse,buşartlarabağlıolarakbizimdebuateşkessürecinidevamettirebileceğimizibelirtiyoruz. Bu sefer bir süre koymuyoruz. Anlaşılması gereken husus, eğer karşıtarafbukoşullarariayetetmezseveözelliklegerillayavehalkayönelikoperasyonlarıgeliştirirse,imha,baskıveişkenceyieskisi gibisürdürürse,ozamanbizimdeeskisindendahakapsamlıvehazırlıklı olarak buna misliyle karşılık vereceğimizdir. Yani sadece kendimizisavunmakdeğil,saldırılarınasaldırıilekarşılıkvermektir.Bununsüresideyoktur.Yanionlarbuüçgünboyuncasaldırılarınıbubiçimdesürdürürlerse,bizdebuüçgüniçinde,hattabirgün içindemisliylekarşılıkvereceğiz.Bununönemleanlaşılmasıgerekir. Yani bizden süre yok, süre onlara bağlıdır. Koşullara kendileri uyarsa,buişbuçerçevedeyürür.Amabukoşullarıçiğnerlerse,biz de savaşı daha kapsamlı ve daha planlı bir biçimde geliştireceğiz. Ateşkesinenönemlianlamıbudur.Tabiisaydığımızbudiğersiyasi taleplerlebirliktebugelişmelerigözetleyeceğiz.Olumluyöndegeliştirirlerveiyiniyetlerinipratiktekanıtlarlarsa,bizdetabiikielimizden geldiğince bu sürece yardımcı olacağız. Bu konuda olası provokasyonlarameydanvermeyeceğiz.Bunundışındagenelfaaliyetlerdevamedecektir. Çocukçabiryaklaşımla“gerillayıdağdannasılindiririz”hesapl ar ı gel işt ir ilm ek ist en iy or. Ger ill a dağ a boş un a çıkm ad ı; amansız koşulları ve ölüm kalım sürecini, ulusal imhayı önlemek ve halkı özgür gelişme yoluna sokmak için çıkmıştır. Bu kuts al a maç gerç ekl eşm ey e yüz tut unc ay a kad ar, bu siy as al amaç,ekonomikvesosyaltemelleriylebirliktehalyolunagirinceyekadargerilla,ulusuntemelvarlıkgüvencesini,onunkoruyucusu ve geliştiricisi rolünü oynamaya devam edecektir. Bunun için kendini eğitip donatacaktır. Her yol ve yöntemle güçlendirecektir. Ne zamanki anayasal ve siyasal tüm koşullar eşit ve özg ür tem ell erd e ilişk il er e uyg un hal e get ir ild i, bu kon ud a inand ır ıc ı prat ik adıml ar atıld ı ve part i, ger ill a ve büt ün h alk tatmin olmaya başladı, o zaman gerillanın –ki bu yeniden düzenleme sivilleşme anlamına gelmez–, halk güvenlik kuvvetleri 255


“Ben özgürlük peşindeyim, güzellik peşindeyim, onun sosyalist ve demokratik biçimlerinin müthiş arayıcısıyım.” 256

olarak yeniden düzenlenmesi gündeme gelebilir. Ki bu da acil bir sorun değildir. Çok önemli gelişmelerin sonucu olabilir ancak.Busüreçolumlugelişinceyekadargerillanınrolüveanlamıböyledir.Dahaöncedebelirtildiğigibi,halkısiyasallaştırıcı, örgütleyicivekoruyucurolünüsürdürecektir.Yinepartiyikoruyucuvegeliştiricirolünüsürdürecektir.Halkıntemelgüvencesi olmaya,ulusalvarlığıkorumaveözgürleştirmerolünüoynamayadevamedecektir. Görülüyorki,ilerisürdüğümüzbutaleplerhaklıdırvesorunasiyasi,demokratik,barışçılçözümgetirmekteiddialıyımdiyenherkesin, bu arada eğer Türk hükümeti de bu iddiadaysa bu hükümetin yerine getirmesi gereken taleplerdir. Biz, bir kez daha, elimizden gelen iyi niyeti bu biçimde sergilemiş oluyoruz. Dolayısıyla başta halkımızolmaküzereTürkiyehalkıveuluslararasıkamuoyukimin terörden medet umduğunu ve kimin barışçıl, demokratik ve siyasi yöntemlerlesonuçalmaktanyanaolduğunuiyicegörmüştürvedahadagörecektir.Sıkışankörşiddetpolitikasıdahadasıkışacakve işlemezhalegelecektir.Yineaçıktırki,çokhaklıolanpolitikamızı yalnızhalkımızadeğil,bütündostgüçlereveuluslararasıkamuoyunaçokaçıkbirbiçimdegöstermişbulunmaktayız.Ulusalbirlikve demokrasi nedir, nasıl sağlanır? Onu da göstermişiz. Bu temelde büyükhaklılıkiçindeolduğumuzugöstermişiz. Hiçşüphesiz,hayalperestdeğiliz.Karşıtarafındurumunuiyibiliyoruz. Bütün bu iyi niyetlerimizi belki taktik olarak değerlendirmekisteyebilir.Odataktikyapıyor,şüphesizbizdetaktikyaparız. Her taktik kötü değildir. Bu, iyi bir taktiktir. Eğer taktikten öteye stratejiyedönüştürmekistiyorsa,odakendinekalmışbiriştir.Dostlukiçin,kardeşlikiçin,birlikiçineniyiveendoğrututumbizimkidir.Dostgüçleriçindebizeçokçeşitlieleştirileriolanlara,enkapsamlı birliğin nasıl olduğunu böylelikle göstermiş bulunuyoruz. Onlarayaptığımızbirlikçağrısıdageçerlidirvebuvesileylehayata geçirilmeninenolgundöneminegirmiştir. GüneyligüçlerinvebütünKürdistangüçleriningenelbirçatı altında bir araya gelmesine ilişkin önerdiğimiz hususlar olgunlaşm ışt ır. Ulus al birl ik i çin, dem okr as i i çin, tüm dem okr at ik 257


güçlerin birliği için yapılması gerekenler ancak bu kadar açıklıklailerisürülürveyapılır.Sonunakadarhaklıvekendinegüvenen tutumun sahibi olan partimiz, bu gerçekleri bir kez daha böyl e vurg ul am akl a, sad ec e doğr u yold a old uğ un u ve doğr u yapt ığ ın ı göst erm ekl e kalm ıy or, ayn ı zam and a a ğır sor unl ar ın çöz üm ünd e de sor uml u ve olg un tut um un u serg il em iş oluy or. Umarız bütün dost güçler bunu layıkıyla değerlendirir. Çıkmaz yollarıdahadaderinleştirmez.Aklınyolunu,barışınyolunu,siyasetinyüceliğininyolunuesasalır.Dahaazacıvekanlahalklarıneşitlikveözgürlüğüneortamhazırlar.Yinehayalperestdeğilizama,iyimserolmakdaisteriz.Çokgerçekçiyiz.Fakatsürekliiyimserliğimizikorumayıdabiliyoruz.Bunudiliyor,bunu bekliyoruz.

“Kürdistan sorununda uğursuz rollerin sahibi olanlar bundan vazgeçmeli” Bunundışında,bukorucularavediğerişbirlikçilereilişkindekısabirçağrıyapmakistiyoruz. Dahaöncehepinizesöyledik,özelbirafgetirelimdiye.Bubasınaçıklamasındabizbunlarıdabelirttik.Yakındönemdeolağanüstü hal ile birlikte koruculuğun lağvedilmesi de mümkündür. Zor durumda kalmamaları için, onlara yeni bir af çıkarmayı düşünüyoruz.Çeşitliçağrılarlabuyeniafdurumuonlarailetilebilir. Silahlarınıbırakarak,evlerineveköylerinedönebilirler.Bukonuda dostluklarını kanıtlarlarsa, kesinlikle biz kendilerine dokunmay ac ağ ız. Umar ız hük üm et de onl ar ı zorl am az ve üzer im iz e sürmez. Böylece, bir yarayı daha da ağırlaştırmadan halletmiş oluruz.Ayrıcabunu,bütündiğerişbirlikçileredesöylüyoruz.Çeşitlinedenlerleulusalsorundakiuğursuzrollerinisürdürmekteısraredenlerbundanvazgeçmeli.Artıkhükümetde,onlarınbuişbirlikçilikleriniçıkarınafazlauygunbulmuyor.Onlarısırtüstübırakmadan,onlar,biranöncekendileriniaffettirmeyolunagirmelidirler.Partiyedoğruyaklaşımgöstermeliveulusalbirlikpoliti258

kasınauygunolarakdurumlarınıtekrarkabuledilebilirhalegetirmelidirler.Buçağrımızonlaradayöneliktirvebunungereklerini yerinegetirmelerikendiçıkarlarıgereğidir.Aksihalde,tarihkarşısındalanetliolmaktanveçokkötübirsonucuyaşamaktankurtulamazlar.

“Amaçlara ve görevlere sımsıkı bağlı kalalım” Tümdeğerliyoldaşlar! Kısaca,bugünküaçıklamamızınözüböyledir.Basınaçıklamamızın özetini böylece size vermiş olduk. Sanırım bütünü de, yazıya çevrilerek, incelemeniz açısından yakında size sunulur. Ama özü böyledir.Yanisonuççıkarmaktagüçlükçekmeyeceksiniz.Bütünüyleincelediğinizde,onuenverimlibirbiçimdehayatanasılgeçireceğinizirahatlıklabelirleyebileceksiniz.Tekrarsöylüyorum,busüreç, anlaşılmayanbirsüreçdeğildir.Görevleriyle,çalışmatarzıyla,temposuylaaçıkveilkdefaderlitoplu,bütünülkeçapındavegenişbir uluslararasıilgiylesürdürülecekolanbirdönemdir.Çokyüksekbir sorumlulukla yaklaşmak ve bu kadar amansız bir mücadele sonucundadahadaincebirtarzdasürdürülecekbirmücadeleninhakkını artık bundan sonra iyi vermek gerekiyor. Buraya kolay gelinmedi ve bunlar kolay elde edilmiyor. Bu açıdan, kıymetini çok çok iyi bilmeklazım. Geneldeyaptığımızeleştirilerbiliniyorveeleştirileringereklerininnasılyerinegetirileceğidebiliniyor.Olgunbirdönemegirilmiştirveüstünhizmetlerihepinizyerinegetirebilirsiniz.Herkesiçiniyi çalışmaimkanlarıvardır.Sıradansavaşçıdantutalımenüstdüzeydekigörevliyekadarhepiniz,oldukçaverimliveyaratıcıbirçalışmavegörevanlayışıylabundansonrakiçalışmalarınızaanlamveriyorsunuz.Çabaharcandığısürecegelişmeyecekinsanyoktur.Ülkeye ve halka yararlı olmanın sınırsız yolları ve olanakları vardır. Devrimcisiyasetbunuönünüzekoymuştur.Sizler,kendiliğindenve öyle ucuzca bu konuma gelmediniz. Dolayısıyla binlerce yıllık bir birikimveensonbizzatbizimyirmiyıllıkfaaliyetimizlebirliktebir tarihmirası,birdevrimciçalışmamirasıbiçimindeyoğunlaşıyorsu259


nuz.Bubirikimekatkıyapacaksınız;onuilerletecekvebizzatyaşama dönüştüreceksiniz. Gün, sadece kendini koruma değil, bu anlamda bir katkı sunma günüdür. Şimdiye kadar derli toplu yerine getiremediğinizgörevlerinizibundansonradahaanlamlıvebaşarılı birbiçimdeyerinegetirebilirsiniz. Unutmayın ki, daha işlerin başındayız. Sadece karşı tarafın engelleriniyıkmakdeğil,aynızamandaulusalgörevleriinşaetmenin deiçindeyiz.Ekonomik,sosyal,siyasal,kültürelherdüzeyininşasıylakarşıkarşıyayız.Bütünbunlar,hepimizdenazamiçabaistiyor. Şimdiyekadargörevleredaryaklaşıldı,günükurtarmalıkyaklaşıldı. Bununla belki bazıları kendini kurtardı ama, mesele kendimizi kurtarmakdeğil,ulusalgörevlerikurtarmakvedevrimcisiyasifaaliyetlerdebaşarıyısağlamaktır.Buönemlidir.Zatenbuncazorlukda bunun için çekilmiştir. Yine söylüyorum, buraya kolay gelinmedi. Yalnız bizim örgüt çabamız değil, sayısız kişi ve örgütün olumlu veya olumsuz çabalarıyla bu noktaya gelindi. Yine bin yıllık çok kötüinişlibirtarihlehesaplaşarakburayageldik.Bunumutlakaanlayacağız; doğru anlayacağız, yeterli anlayacağız ve sadece anlamakla yetinmeyeceğiz, bir de gerekeni yapacağız. Yani ne kadar zorda olursak olalım, madem böylesine şerefli bir görev bizi bulmuştur,ozamangerekenibizdeşerefleyerinegetiririz.Bu,boşbir çabadeğildir,altındeğerindebirçabadır,engereklibirçabadır.Ancakbununlainsanolunabilirveancakbununlayaşanabilir.Şimdiye kadarbuyapıldıvebundansonradahaiyiyapılacaktır. Elbetteyinezorluklarvar.Yinedüşmanlarçokyönlüboşaçıkarmayavetasfiyeetmeyeçalışacaklar.Fakatbizdeenderli-toplubirleşenveörgütleşenbirpartiyiz,böylebirpartininöncülükettiğibir ulusalkurtuluşhareketiyiz.Veuluslararasıalandadaiddialıbirinsani hareketiz. Dolayısıyla zaten bunca şehidin de anısına ancak böylebaşarılıbirmücadeleylekarşılıkverilirseinsankendinivicdanen rahat hissedebilir. Başka hiçbir şey, başarı yolu dışında hiçbir yol,bizitarihkarşısındaaffettiremez.Bunudabileceğizveaffettiriciçalışmayımutlakabaşarıylayerinegetireceğiz. Ben,butemeldeönümüzdekidönemeyükleneceğinizevebaşarısağlayacağınızadairinancımıtekrarbelirtirim.Partiöncülüğü260

nüherdüzeydesağlamlaştırırsınız.Ordulaşmayıheryönüylesağlamlaştırırsınız.Büyüme,derinleşmevehertürlüsorununçözümlenmesitemelindeilerler.Bilenentalimatveyönetmelikesaslarınauygunolarakönemlibaşarılarşüphesizkazanılır.Yenibircepheselbirliklehalkıncephesiatılımkazanacak,legalveillegaldüzeydeişleyecektir.Ulusalbirlikcephesidahadagenişlemişolarak bundansonradahafazlaağırlığınıkoyacaktır.Uluslararasıkamuoyu, bu temelde yürüyen bir Kürdistan ulusal kurtuluş hareketini ve onun haklı taleplerini ağırlıklı olarak destekleme yoluna girecektir. Amaçlara ve görevlere sımsıkı bağlı kalalım. Çokça eleştirdiğimiz tutumlar, bireycilik ve keyfilik, kural dışı yaşam son bulsun, hatalı ve yanlış yaşam tarzı aşılsın. Biz kendimiz için değil, soylu amaçlar için yaşamayı, biraz da tarihe yaraşır yaşamayı hak etmiş birpartiyiz.Herkesbunalayıkolmayıbilmelidir.Buamaçlaralayıkıylabağlıkalanlaryücedir,soyludur,kutsaldır.Budabizimiçinen büyük mükafattır. Biz bu temelde emeğimizin karşılığını bekliyoruz. Yani soylulukta, kutsalıkta, yücelikte mesafe alırsak, gereken kazanılmıştır. Bunun dışında bir talebimiz olamaz. Partinin seçkin öncülerininbunundışındahiçbiryaşamailgigöstermeyeceklerikesindir. Hiç şüphesiz yine hatalar olabilir, yanlışlıklar olabilir, ama geçmişteki gibi olmaz. Görevlerde zorlanma olur, ama geçmişteki gibiolmaz.Bundansonraherşey,dahaazyanlışlıklaveeksiklikle, dahaçokdoğrularlavebaşarıylayerinegetirilecektir. Uzun bir süredir sizlerle yaptığımız kapsamlı eleştiri, özeleştiri ve yargılama temelindeki döneme hazırlık, böylece yepyeni bir aşamaya girerek anlam bulmuştur. Bu süreç, her bakımdan ilerletici,çözümleyicivesonuçalıcıbirsüreçolacaktır.Herkes, bunun hakkını vermek için, üstün bir çaba ve ağır bir sorumluluk duygusuyla yetkilerini çok iyi kullanarak, görevin başarısı dışında hiçbir yaşama ilgi göstermeyerek, her şeyi görev adamı olmakvegörevdebaşarıiçingörereksorumluluklarınıngereğini yap ac akt ır. Biz bu tem eld e yür üd üğ üm üzd e, sor un ist er dah a kızgınbirsavaşlaçözümlenmeyeçalışılsın,istersebarışçıl-siyasal yöntemle çözülsün, hiç umurumuzda olmayacaktır. Mesele 261


amaçlarınzaferidir.PKK,tarihsahnesineyüzününakıylaçıktığı gibi,tarihirolünüdebaşarıylaburayakadargetirmiştir.Hiçşüphesiz bundan sonrasını başarmayı da bilecektir. Biz bu temelde tekrarhepinizeüstünbirbaşarı;başarıiçiniyibirkorunma,yoğunl aşm a ve eğit im, günl ük yar at ıc ı çab al arl a bun un ger eğ in i yerine getirme, her türlü engeli aşan sağlam bir pratik, başarıyı mümkün kılacak her şeyi sergileme ve böylece sonuca gitmeyi diliyoruz.

“Artan başarılarla süreci ilerletelim” Benim söyleyeceklerim şimdilik bunlardır. Tekrar sizi dinleyelim.Busöylediklerimizanlaşıldımı?Belkiuzunbirsüresonratekrargörüşürüz.Dediğimgibi,basınaçıklamasıdahakapsamlıolarak size aktarılacak. Sanıyorum dost bir gazeteci, bazı karargahlarımızıngörüşlerinialmakisteyebilir.Böylebirdurumdoğarsa,sonbir aylıkateşkessürecininbizimtarafımızdannasıluygulandığını,bizde talimatlara nasıl uyulduğunu, karşı tarafın operasyonlarının ne olduğunuvebundansonrasınındanasılgelişeceğinedairgörüşve temennilerinizi belirtebilirsiniz. Yani bu temelde sizler de basına yönelik bazı açıklamaları uygun bir biçimde yapabilirsiniz. Zaten bunudahaöncedebelirtmiştik. AnlaşıldımıDeryaAnduk?Nediyorsunuz? Derya Anduk: Evet, anlaşıldı Başkanım ... – İyianlaşıldı,değilmi?Yanioldukçauygundur.Enverimlibir biçimdesonuçalmayaçalışırsınız.Anlaşılıyormu? Derya Anduk: Anlaşılıyor Başkanım. ÇiyayêSipan,sizdeanlayabildinizmi? Çiyayê Sipan: Bizim tarafımızdan anlaşıldı Başkanım... DeryaZağros,siznasılbuldunuz?Yeterinceanlaşıldımı? Derya Zağros: Anlaşıldı Başkanım. Yerinde ve olumlu buluyoruz. 262

–Yanioldukçakapsamlıveuygundurdiyorsunuz. Derya Zağros: Doğrudur Başkanım. DeryaŞin,siznasılbuluyorsunuz? Derya Şin: Başkanım, anlayabildiğimiz kadarıyla uygun ve olumludur... DeryaSor,siz... Derya Sor: Tarafımızdan da anlaşıldı Başkanım. 44,siz... 44: Başkanım, ses anlaşılmıyor. –– Sizartıkdiğeryerdenalırsınız. ÇiyayêSor,sizdinledinizmi? Çiyayê Sor: Başkanım, ses anlaşılmıyor, bozuk geliyordu. – Siz de almaya çalışırsınız. Size daha kapsamlı iletirler. Daha önceanlattığımızçerçevededir.Yanisizindeönerivebeklentilerinizeuygundur.Sonrakapsamlıolarakalırsınız.Anlaşıldımı? Çiyayê Sor: Anlaşıldı Başkanım. DeryaSerhad,sizaldınızmı? Derya Serhad: Evet, aldık Başkanım. Kapsamlıdır. Çalışmalarımızı bu temelde sürdüreceğiz. DeryaKesk,siz.... Derya Kesk: Alamadık Başkanım, anlaşılmıyordu. DeryaZelal,sizaldınızmı? Derya Zelal: ... DeryaDicle,wegirt? Derya Dicle: Me girt, Serokê min. OrtaDerya,siz... Derya Orta: ... 263


DeryaSipi,siz... Derya Sipi: Başkanım, hepsini alamadık. Alabildiğimiz kadarıyla olumludur, önemlidir. – Sizindeilavetensöyleyebileceğinizyenibirşeyvarmı? Derya Sipi: Aktaracağımız yeni bir şey yok, Başkanım. Yalnız konuşmanızın hepsini alamadık. – Sonra alırsınız. Zaten basın toplantısının bütün içeriği, yazılı olarak yakında size iletilecektir. Bunun dışında, o grup size geldi mi? (...) Derya Sipi: Anlaşılıyor Başkanım. Yeni grup henüz bize ulaşmadı. – Yenibirdurumvarmı?Sizdebirazoşehirleilgileneceksiniz. Derya Sipi: Evet Başkanım ilgileniyoruz. –Yenibirdurumvarmıdiyorum,herhangibirolumsuzluk? Derya Sipi: Şu anda herhangi bir olumsuzluk yok, Başkanım. İşlerimiz iyidir. – Oldu.

sorunubarışa,siyasiçözümevedemokratikgelişmeyeaçıktuttuğumuzundabiroyunolmadığını,başındanberiuğrundasavaştığımız birhususolduğunudostadadüşmanadagöstermişoluyoruz.Partimizinçizgisi,ilkdefavederlitoplubirbiçimdeulusalveuluslararasıkamuoyunamalolmuştur.Dediğimgibi,buaşamayakolaygelinmemiştir.Vedahadaartanbaşarılarlabunusürdüreceğiz. Ben,tekrarbutemeldehepinizeüstünbaşarılardiliyor,selamve sevgilerimisunuyorum. 16 Nisan 1993

Bütün Deryalar, benim konuşmam burada sona eriyor. Dediğim gibi, yaptığımız değerlendirme kapsamlıydı. Sonuç, basın-yayına yansır.Fakattekrarvurguluyorum;herbakımdandahadakapsamlı birçalışmadöneminegirdik.Kesinliklebu,birgevşeme,rahatlama anlamınagelmemelidir;dahafazlasorumluluk,dahafazlaçaba,dahafazladikkat,dahafazlabaşarıanlamınagelmelidir.Buvesileyle hiçkimse,mevcutçabalarısağyorumlayacakveyasekterbirbiçimdeyorumlayacakdurumlaradüşmemelidir.Gerçektensüreççokzor yakalanmıştır. Bütünüyle iyi değerlendirmek, herkesin başta gelen sorumludevrimcigörevidir.Yineelbettekorunmayadadikkatedilir.Böyledönemlergafilcedekullanılabilir.Bazılarıbunugevşeme nedeniyapabilir.Kesinliklebunlaramüsaadeedilmez.Tamtersine, dahaazamiçalışma,dahaazamisorumluluk,dahaazamidisiplinve hercephededahaazamigüçlenmeolarakalgılanmalıveordulaşma, partileşmevecepheleşmedegüçlenmeolarakelealınmalıdır.Fakat 264

265


Özgür Gündem gazetesinin 20 Nisan 1993 tarihinde yaptığı röportaj:

ATEŞKES SİYASİ ÇÖZÜMDE TEMEL BİR DÖNEMEÇ OLDU “ParisKomünü’ndebaşarılamayanı, Sovyetdevrimindebaşarılamayanıneden başaramayayımdiyebenimkendimden eminiddialarımdavardır.Hattaİslam devrimindebileortayaçıkandurumlara Ortadoğuçapındabiryenisinieklemek açısındaniddialarımvardır.”

“Silahlar susturulsun, çözüm önerileri sunulsun diyorum.” 266

Özgür Gündem: Önce bu iki basın toplantısının tarihsel öneminden başlayalım. Bu iki toplantı süratlı bir biçimde ulusal ve uluslararası kamuoyunun gündemine girdi. Gelişmeler üzerine tüm siyasi çevreler yeni pozisyonlar tutmaya, spekülasyonlar geliştirmeye ve projeler kurgulamaya başladılar. Bu bakımdan öncelikle siyasi mücadele ile silahlı mücadele ilişkisi ve ateşkes ile silah bırakma kavramları arasındaki ayrımlara değinir misiniz? Abdullah Öcalan: Herşeydenönce,ÖzgürGündem’inyeniden yayınhayatınabaşlamasındansevinçduyuyorum.Veçalışmalarındabaşarılıolmasınıdiliyorum.Buönemliaşamanınbazısonuçlarınıbugelişinizvesilesiyleişlemekçokönemlidir.Vebiz,durumları olanca açıklığıyla bir kez daha sizler vasıtasıyla ilgili kamuoyuna açıklamayıbirgörevbiliyoruz. Gerçektenikibasıntoplantısıylabaşlattığımızvegiderekyoğunlaşan süreç, her bakımdan Türkiye’nin gündemini belirlemede ve yenisiyasiprojelergeliştirmedetemelbirdönemeçteşkilediyor.Bu, 267


devletiçinolduğukadar,toplumunçokçeşitlikesimleriiçindeböyledir.Bu,yalnızKürtsorunuaçısındandeğilTürkiye’nindemokrasi sorunuaçısındandayenibirdönemeçanlamınageliyor.Fakatyanılgılarveaçıklamalarıfarklıgöstermeçabalarıdaazgelişimgöstermiyor. Bu açıdan, kapsamlı olmaya ve açıklamalarımızı daha detaylı değerlendirmelerlenetleştirmeyeçalışmagereğiniduyduk. Silahlımücadeleilesiyasimücadelearasındakibağlantıyıkavramak zor olmadığı gibi, özellikle basında bunu yanlış değerlendirmeleretabitutmakbizceamaçlıydı.Ateşkes,herşeydenöncesilah bırakmakanlamınagelmez.Vehattaordulaşmafaaliyetleriniyavaşlatmaanlamınabilegelmez.Anlamıçokaçıktırama,birkezdaha vurgulayalım. Çokça söylendiği gibi, demokrasinin yolunu açmak vebarışıgeliştirmekiçinyaptığımızbirdüzenlemedir.Genişkitleleri,demokratkesimlerimücadeleatmosferineçekmektir.Bunadizaynetmedenilir.Bunabenzerbirdurumyaratmaktır.Genişkesimlerin eleştirilerini de göz önüne getirerek yeni durumlar yaratmak vegüçlerikapsamlıhareketegeçirmekiçindir. Hemenbelirtelimki,Türkiyesolundandaanlamsızeleştirilergeliyor. Silah bırakılmadığı halde, silah bırakmanın ne kadar vahim olduğu belirtiliyor. Bunu söyleyenler, sanmıyorum silahlı mücadeledeneyiyaşadığımızıakıllarınagetirsinlervegerçekdurumunne olduğunu anlasınlar. Ama yazıp çiziyorlar. Reformizm nedir, devrim nedir? Bunun sağlıklı bir değerlendirmesi içinde olduklarını sanmıyorum.Eleştiriler,görüşlerhayliyüzeysel.Tekrarvurgulayayım;attığımızadım,devrimiçindeçokgelişmevaatedenbiradımdır.Resmiçevrelerintavırlarınabakalım.Esnekveçokasgarimüştereklerdahilindetaleplerilerisürmemizeveateşkesidebutemelde geliştirmemizerağmen,resmiçevrelerinyanaşmadıklarıveenufacıkbirpolitikaüretemediklerigörülmüştür.Mademkibizreformizme kaydık, uzlaşıyoruz; o zaman karşı taraf neden adım atmıyor? İster adım atsın ister atmasın, pozisyonumuzun sağa çark etme ve reformizmekaymaolmadığı,tersinederdimizioldukçaustalıklıbir biçimde gündemleştirme ile ilgili olduğu açıktı. Hatta Türkiye’nin gündemine devrimci-demokrasiyi ve çok gözden düşen sosyalizmi tekraroturtmakveonagüçkatmaktır.Kaldıki,herreformdakötü 268

değildir. Karşımızda en gerici-tutucu hükümet de olsa, mevcut asgaritalebinyerinegetirilmesi,oldukçaönemlisonuçlardoğuranve devrimedehizmetedenbirtutumdur.Birçokülkedebununörneklerivardır.Yinetarihtebunabenzerbirçokgelişmesözkonusudur. Ateşkes, gerçekten tam cevap bulmuş olmasa da, operasyonlar hızındaneksikolmasada,yinedeanlambulmuştur.Önemlisiyasal sonuçlarortayaçıkarmıştır.Bazıçarpıtmaları,kavramkargaşalarını, tersyüzetmeleriönlemiştir.Örneğin,terörizmolgusunaaçıklıkkazandırmıştır.Terördenkiminmedetumduğu,sorunlarınsiyasiçözümünden kimin sürekli uzak kaldığı, demokratikleşmeye kimin kapalı olduğu, barışçıl yönteme kimin elinin tersiyle karşılık verdiği ortayaçıkmıştır.BunusadeceTürkiyekamuoyudeğil,uluslararası kamuoyudaiyigörmüştür.Hattabirçokhükümet,butemeldepolitikasınıgözdengeçirerekkapsamlıilişkilereyönelmesürecinegirmiştir. TC’nin resmi politikaları çok daralmıştır. Türkiye kamuo- yundaki, PKK’yi ayrılıkçı gösterme, “şiddetten başka bir şeyden anlamıyor”propagandasıyerlebirolmuştur.Yaniiçtedeadetaköşeye sıkıştırılmıştır. Bunlar önemsiz gelişmeler değildir. Özellikle birlikpolitikamızındaçokgerçekçigösterilmesi,Türkiyehalkının dabunaoldukçailgivesempatiylebakmasınayolaçmıştır.Basındakişartlanmalardaepeykırılmıştır.Buyönlügelişmelerdahada sayılabilir.Kürtsorunununöylegösterildiğigibi“öcü”birsorunolmadığı,yineTürkiye’ninönünetaşkoymakiçinyabancıçevrelerce yaratılmış bir sorun olmadığı, tersine en önemli demokrasi sorunu olduğu,Türkiye'ninbusorunuçözmekledahasağlıklıgelişebileceğivebunundamümkünolduğuortayaçıkmıştır.Bukonudaherzamankindendahafazlaolumluyöndeanlayışlargelişiyor. Ayrıcatekrarbelirteyimki,dağdakilerininmesisorunuşeklinde birsorunyok.Dağdakilerinvarlığı,bazısiyasiamaçlaryerinegetirilinceyekadarhembüyüyecekvehemdedahaniteliklihalegelecektir. Yine çarpıtılmak istenen bir konu, federasyon meselesidir. Bağımsızlığaaykırımıdır,ondanvazgeçmekmidir?Hayır.Demokratiktarzdageliştirilecekbirfederasyonlaşma,bağımsızlığaaykırılığı ya da ondan vazgeçmeyi değil, onun gerçekleştirme biçimini ifadeetmektedir.Budaçoksomutanlaşılıyor.Bunabenzerbazıge269


lişmeleri görmemiz mümkündür diyorum. Dolayısıyla bu atılan adımlar,enazsilahlısavaşımımızınyolaçtığıetkilerkadarderindir. Bazılarıbunabarışyadasiyasihücumdiyorlar.Aslındabutanıma benzerbirataktır.Vebence,etkilerinihalküzerindeveözellikledemokratik-devrimci örgütler üzerinde gösterecektir. Bu bir süreçtir vebaşlamıştır.Sonucundandaumutluyuz.

“Güney Savaşı’ndan sonra gücümüz ikiye katlandı” – Açıklamaya çalıştığınız yanılsamaları toplumda yeniden üreten temel gerçeklerden birisi Güney Savaşı’nın değerlendirilmesidir. Deniliyor ki, bu savaşta “PKK, askeri anlamda, fiziki, moral ve siyasi olarak yenildi.” Bu anlamda da büyümenin değil, küçülmenin taktiğini gündeme getirdi. Oysa sizin her iki basın toplantısında anlattığınız yeni durumun, ilerlemenin taktiği olduğu şeklindedir. Askeri anlamda ordulaşmanın ve siyasi anlamda yeni kanaların açılmasının gündeme getirdiği biçimindedir. Yani PKK daha büyük projelere ve kanallara yöneldi diyorsunuz. Peki Güney Savaşı’nda neler oldu? -– Sorunuzu anlıyorum. Bu iddiaya, bu gelişmelere dayandırılmak isteniyor. “Güney Savaşı’nda PKK’nin belini kırdık, kış boyuncadaepeybastırdık,örgütnefesalamazdurumageldi.DışdesteklerledePKK’ninyapacakbirşeyiyoktur.Teslimolmakiçinbir çağrıyaihtiyaçlarıvardıvehükümetdebuçağrıyıyaptı.Birazutangaç bir biçimde buna basın toplantılarıyla karşılık vermek istedi” deniliyor. Bu, hükümetin gönlünden geçen ve biraz da süsleyerek kamuoyunasunulmakistenenbiryaklaşımdır.Beniseoldukçakanıtlıbirbiçimdegösterdimki,durumtersindenibarettir.GüneySavaşı,Kürdistançapındaçatışmalardönemininihaiolaraksonuçlandırmavegenişbirittifaklarsistemineyolaçmasavaşıdaoldu.Çok iyigördünüzki,SayınTalabaniyanıbaşımdaydıvebirçoksoruyada cevapverdi.Güney’dekikonumumuzunşuandadahaiyiolduğunu, hemaskerivesiyasiyöndenvehemdeörgütlervehalkdüzeyinde güçlübirpozisyonueldeettiğimizivehatta“federedevlet”denilen oluşumun PKK’nin genel politikası çerçevesinde geliştiğini Türki270

ye’dedepolitikçevrelerbiliyorlar.Bunuhükümetinkendisidebiliyor. Kısaca,GüneySavaşı’ndabizgüçkaybetmedik,tersinegüçkazandık. Verdiğimiz şehitleri de belirttik, yüzotuz civarındadır. İkibindiyebanamaledildi;oysaben,bukonuda,birgörüşmemde“Eğer tedbirler olmasaydı ikibin olabilirdi” dedim. Onlar “olabilirdi”yi “oldu” biçiminde değerlendirdiler. Bu bir çarpıtmadır tabii. Bilançosuvar,tümisimlerbellidir.Ki,bizegörebirkısmıdabazı yanlışlıklardan kaynaklandı. Yoksa biz şahadet sayısını bu savaşta yüzcivarındasınırlandırırdık.Enönemlisi,busavaşbizeçokbüyük tecrübe kazandırdı. Özellikle Güneyli halk üzerinde bu savaş çok büyükprestijbırakmıştır.İşinmaneviyönüdeönemlibirkazanımdır. Güney kampı mükemmel işliyor; bu da önemli bir gelişmedir. Halenyürüttüğümüzçalışmalarvarvebunlarönemligelişmelerdir. Bunlara bakarak, bizim “belimizi kırdığını” hükümet nasıl açıklayacakyadakendisinibunanasılinandıracaktırdiyesoruyorum. Operasyonlar için de yanlış bir değerlendirme söz konusu. Bu operasyonlargerçektenetkisizolmuştur.Birelinparmaksayısıkadargerillayıimhaetmemiştir.Dersim,Ağrı,Amed,Botan,Garzan, Mardinbaştaolmaküzerehemenherbölgeyekapsamlıoperasyonlardüzenlenmiştir.Trilyonlaravaranbirmasrafyapıldı.Ama,gerçektenalınansonuçlardevedekulakbiledeğildir.GüneySavaşı’ndansonrasaflarımızbirkatdahabüyüdü.Yaniikiyekatlanmavar. Buna bir de silahlanmayı ekle, kitle ilişkilerini ekle! Ben büyüme görüyorum ve bunu da çok açıkça söyledim. Dolayısıyla hükümetin, “gerilla büyük güç kaybetti, dayanamayacak duruma geldi, onuniçinböyleyapıyorlar”demesinigerçekdışıbuluyorum. Uluslararasıdestekaçısındandatersisözkonusu.BirdefaOrtadoğu ülkeleri dahil, Avrupa’da, Amerika’da başarılı diplomasi yürütebilecekbiraşamayagelinmiştir.BunaKafkasya’yıdadahiledebilirsiniz.HemenherülkedeenazTürkelçiliklerikadarağırlığımız var.Uluslararasısahadaneresibizekısılmıştır,bizneredeçalışamıyoruz.Hükümetinbunukanıtlamasılazım.Demekistediğim,hükümetin beşyüzüncü gün dolayısıyla bazı açıklamalara ihtiyacı vardı veözellikleterördiyebahsettiğikonudabaşarısüsüvermekistiyor271


du:Dev-Sol'layönelikdüzenlenenoperasyonlardakendincebaşarılı olduğusöylenebilir.Bizimateşkesçağrılarımızı,“terörüsusturdum, en azından boyun eğdirdim” biçiminde kullanarak mükemmel bir bilançoyavasıtayapmakisteyebilir.Ancakgerçeklerbenimbelirtiğimgibidir.Biz,gerçektençokderlitoplubiraskerileşmevesiyasallaşma pozisyonunu yakaladık. Ve etkisi, dalga dalga, sadece Kürd ist an’da ve Ort ad oğ u’da değ il, düny ad a da yay ıl ıy or. En önemliside,Türkiye’yidebukapsamıniçineçekiyor.

“Kuzey’deki meclis demokratik ve halkçı olacaktır”

“Bir küçük aşiret de olsa halkların varlıklarına ve inançlarına saygı göstermek kutsaldır.” 272

– Yeni siyasal atılımın ya da kurumlaşmanın bir tanesi de, tartışmaya açılan ve gelişmeler kaydeden Kürdistan Ulusal Meclis meselesi. Bu hangi gereksinim üzerine şekillendi ve önümüzdeki günlerde nasıl bir işlev görecek? – Bukonudadadahaöncebazıdeğerlendirmeleryaptım.Bence fazlamerakedilecekbiryanıdayok.Aslındasonönemligelişme, bu cephe birliği konusundaki gelişmelerdir. Özellikle Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK) Genel Sekreteri Sayın Kemal Burkay ile yaptığımızbirlikprotokolüböylebircephebirliğinintemeliniatmış sayılır.Veyakındaböylebirdizayndagerçekleşebilir.Bunungerçekleşmesi ile birlikte sanıyorum Ulusal Kongre meselesi daha da somutlukkazanır. Kongre, tarihi bir ihtiyaçtan doğdu. Her ulusal hareketin bir kongre sorunu vardır. Ya başlarken, ya ortasında, ya da sonuca giderken gündeme gelir. Türk ulusal kurtuluş savaşına bakmak lazım. TBMM kapsamlı olarak savaştan önce inşa edilmiştir ve ciddi bir devrime de dayanmamıştır. Ve hatta, işte eşraf dediğimiz ve Müdafa-i Hukuk Cemiyetleri denilen derneklerin temsilcilerinden oluşmuştur. Ağırlıklı olarak, ciddi bir halk hareketine dayanmamıştır. Ama önemli bir meclistir ve Türkiye tarihinde çok önemli bir role de sahiptir. Başka örnekler de var; Afrika UlusalKongresi,Hindistan’dakiKongrePartisigibibirçokörgüt böylekurulmuştur.Bizimkideaynenböyledirdemeyeceğiz;bizde başından itibaren parti kuruluşu vardır. İdeolojik-siyasi çalış273


mal ar ı çok sık ı gel işt ir en bir part i vard ır. Part i ulus al har ek et i epeygeliştirmişveserhildanlarladayepyenibiraşamayavardırmıştır. Yani gerçek bir halk hareketi doğmuştur. Bu açıdan da, kongretemelimükemmeldirdiyebelirtiyoruz.Birçoksınıfvetabaka işin içine çekilmiştir. Bir eksiği, diğer grup ve örgütlerin durumuydu.Onlarındaazçokbirliğinedoğrugidiliyor.Ohalde bu koşullardan sonra Kürt hareketinin kongreleşmesi hem gerçekçidir,hemdetarihibirihtiyacıgiderebilir.Birçokörgütünde kendini buna oldukça hazır hissedeceğini düşünüyorum. Legal partideaslındabukonudaengeldeğil,onadestekverirbiraraç olarakdüşünülüyor.Önümüzdekigünlerde,aylardabukongreleşmebirazdahagelişimgösterebilir.BunlaraartıkCepheKongresi diyebiliriz. Kürdistan genelinde bir kongreye her zaman ihtiyaç vardır. Ama ağırlıklı olarak pratikte gerçekleşecek olan Kuzey Kürdistan’daki kongreleşmedir. Birinci adım olarak bunu görüyoruz. Bunun da ilan edilecek bir cephenin kongresi biçiminde gelişmesineanlamlıbakacağız. – Kamuoyunda özellikle merak edilen bir şey de, Kürdistan Ulusal Meclisi’nin niteliği. Bu Kürdistan Ulusal Meclisi yasama, yürütme bakımından nasıl işleyecek? Ayrıca bir emekçi meclisi mi olacak? Sosyalist bir meclis olmayacağı belli. Ulusal-demokratik bir meclis olarak, burjuva demokratik meclislerden farkı ne olacak? Şimdiden bir tanımlama yapılabilir mi? – Şüphesiz, buna bir örnek Güney’deki meclisi verebiliriz. Bu meclis, feodal-burjuva bir meclistir. Emekçi inisiyatifi sınırlıdır. Kuzey’deki meclis -–çok açık söyleyeyim– demokratik ve halkçı birmeclisolacaktır.Hattadevrimcivedemokratik-halkçıbirmeclis olacaktır. Şüphesiz geleneksel eşraf, ağa kesimlerden de yer alan olur ama, bunların payı bence çok sınırlı olacaktır. Bunların öncülüğü sağlamaları şurada kalsın, yansımaları bile bir şanstır. Ezic i bir biç imd e mevc ut har ek etl il iğ e o muz ver en yoks ul kır emekçilerivekentküçük-burjuvaemekçileriolacaktır.Kuzey’deki hareketin sosyal dayanakları bunlardır. Dolayısıyla onların parlamentoya da yansımaları kaçınılmazdır. Örgüt bazında sorun fazla olmazdiyedüşünüyorum.Yaniherörgütdahaçoksesiniduyurma274

lı, demokratik olmalı, çok sesli olmalı. Bu konuda oldukça toleranslıolmayaçalışacağız. –Yani ulusal-demokratik temelde bir çoğulculuk amaçlanıyor. – Evet. Kitle temeli ezici olarak bizdedir. Bunu oy gücüne dönüştürerek diğerlerinin sesini kısmayı doğru bir yaklaşım olarak görmüyoruz. Silahlı gücümüz var; bununla, diğerlerinin üzerinde baskıoluşturmayıdüşünmüyoruz.Buradagözeteceğimiztemelunsurlarvar.Kuzey’dekiulusalhareketbirhalkhareketidirveoldukçademokratiktir.Eğerbugerçekleresaygılıolunursa,ozamançok seslilikkesindir.Çokçeşitligörüşlerinbarınabilmeşansıvardır.Fakat şu hesabı yapmayacaklar: “Fırsat doğdu, mücadeleyi göz ardı edelim, emekçilerin inisiyatifini kıstıralım. Hak ettiğimizden çok dahafazlamevzilertutalım.Entrikalaragirişelim.”Bukötübirhesaptırvetersteper.Amayerleriniiyitayinederlerse,kesinanlamlı bir katılım gösterebilirler. Biz bunu Güney Kürdistan’daki güçler için de söylüyoruz. Onların varlığını yadsımıyoruz ama, eğer halk inisiyatifinin önünü keserlerse, yani anti-demokratikliği sürdürürlerse, o zaman bizim de tepkilerimiz gelişir. Zaten bu savaşın bir nedeni de buydu. Halk inisiyatifine biraz açık olmaları gerekiyor. Serbestçalışmaya,siyasetyapmayarızagöstermelerigerekiyor. Toparlarsak;Kürdistangenelindemeclis,nesaltfeodal-komprador burjuva meclis olur, ne de sosyalist olur. Her ikisi de, bence mevcutgerçeklerefazlacevapvermiyor.Kürdistan’dafeodalizmin vekompradorkapitalizminböylesibirdevrimcihareketedamgasınıvurmasımümkündeğildir.Buçabalarbeyhudeolur.Amasosyalist meclise de yol açmaz. Kaldı ki sosyalist bir meclis bile olsa, bizegöresosyalistdemokrasideçokseslidir.Amaböyleolsabile bunubirsosyalist-demokratikmeclisbiçimindeilanetmekerkendirvemevcutgerçeklerefazlauygundeğildir.Yanianahatlarıyla Kürdistan meclisi bir halk meclisidir. Azınlıklar da buna dahildir. Devrime karşı faaliyetleri olmamak, demokrasiye açık olmak ve anti-sosyalist olmamak kaydıyla bütün sınıf ve tabakaların geniş birkatılımıolabilir. – Biraz önce sohbette sözünü etmiştim; burada kritik bir nokta var. Devrimci bir zemin üzerindeki kazanımların yeni biçimlerle 275


kaybedilmesi gibi bir risk söz konusu olabilir mi? Bu, beceriksizliklerin yanısıra, yeni biçimlerin doğası ile de ilgili. Tarihte örnekleri de çok. Kürdistan Ulusal Meclisi, kendini var eden güçlere yabancılaşamaz mı? Tarihsel bir risk nasıl önlenebilir? – Devriminesaskaynağınadoğruyaklaşımgöstermezlerseonlar mıdevrimiyer,devrimmionlarıyertartışmasında,devrimigötüren güçeğerdevrimeihanetetmezse,butipkurumlarınyabancılaşması, kemikleşmesizordurveyenibirsiyasalhamleilederahatlıklaaşılabilirler. Bu, HEP için de geçerlidir. HEP dayandığı kaynağı ters değerlendirirse,çokbasitkişiselyaklaşımlar(ki,bizegörebuhayli yaygın)vedarvadeliamaçlarlanekadarkoparırsamkârdırtutumlarını sürdürürlerse, çok rahat aşılırlar. Kaynak çok coşkulu ve bu türkirliliklerifazlakendikaynağıiçindetutmaz.Kaynakgürülgürülakıyor;bupaslanmıştortuyusöküpatar.Durumbirazböyledir. Dolayısıylauyarıyorum.Hükümetbilebizikullanmakistiyor.Tabii ki, kullanmak ister; birçok güç kullanmak ister. Ama devrimin de kullanma hakkı olduğunu hiç kimse unutmamalıdır. Ve en haklı kullanmayıdadevrimyapar.Bunaherkestenfazladahakkıvardır. Herkesten,bunlarıgörmelerinibeklerim.Sıksıkdabukonudauyarıyorum... Devrim bitmiş değildir ve kuralları vardır. Türkiye üzerindededevriminiddiasıbitmişdeğildir.Herçevreninbunadikkat etmesindehayatiyararvardır.Aksihaldetekrarşiddetliçatışmalara dönüşebilir.BirGüneySavaşıKuzey’dedegelişebilir.Bizbunudilememeklebirlikte,eğerısrarladevriminkaynaklarıkurutulmakistenirse,çarpıtılmakistenirse,bellibirkemikleşmeileözünetersbir biçimde bürokratlaştırılmak ve ağalık benzeri tutumlara indirgenmek istenirse, o zaman çatışmaya yol açar. Ve kaybeden tarafın devrimtarafıolmamasıbizcedahafazlamümkündürveolmayacağı dahadakesindir. – Böyle bir meclis karşısında sizin kişisel konumunuz ne olacak? Manevi bir önder olarak mı konumlanacaksınız? – Benimaçımdanburadahizmetönemlidir.Zatenbaşındansonunakadaryolunuaçıyorumveyürütüyorum.Amagerekirsevefırsatım olursa bir konuşma da yaparım. Benzeri katkıları sürdürürüm ama,onlarınrolüfarklıdır,birmeclisüyesininrolüfarklıdır.Onlar 276

öylekurumlaşırlar.Amabirideolojikhareketin,birdevrimcihareketinkendisinibirmeclisiniçinekapatmasıdüşünülemez.Yoluaçık tutma,yürütmeşansınıgüçlendirmeayrıbirşeydir.Fakatönderlik kurumları vardır; ideolojik önderlik, yine sınıfsal, sosyal önderlik önemlidir.Bunlarherhaldedahafazlaistenengörevlerdir.

“Ortadoğu’da federasyonlaşma çok idealdir” – Bir de federasyon meselesi var. Bir konuşmanızda, “Ortadoğu’da federasyon, gerekli örgütlenme biçimidir” gibi bir sav söylemiştiniz. – Benim federasyondan kastettiğim, ister ulusal birimler düzeyindeolsun,isterparçalanmışuluslarınbirimleriolsunvehattakültürelfarklılıklarıbarındıranuluslarınbazıkesimleriolsun,bunları, özgürce örgütleme (ki, bunlara siyasal örgütlenme ve hatta devlet örgütlenmesidedahildir)vekişiliklipolitikçıkarsahipleriyapmaktır. Kendilerini, “her düzeyde çıkarımız böyledir ve bu çıkarımıza görehemsiyasivehemdeaskerianlamdaörgütlüyüz.Amabunu, öyleçokayrılıkçıvehepsindenkopukgeliştirmekistemiyoruz.Diğerleriyledebirlikistiyoruz.Bu,diğerkültürgruplarıyla,diğerulusunparçalarıylavediğeruluslarlaolabilir”biçimindebiranlayışta vegüçtegörsünler.Federasyonlaşmanınaltındayatanfikirböyledir. Neredenbakılırsabakılsın,mevcutüniterdevletyapılarıçokmilliyetçidir.Örneğin,Türkiye’dekültürelkimliklerin,ulusalazınlıkların,uluslarınvehattaTürkulusununbilebazımezhepselvebölgesel farklılıkları vardır. Örneğin bir Karadeniz için, Avrupa’da, Almanya’da, Amerika’da görüldüğü gibi eyaletler oluşabilir. Ve bu Ankara’dayoğunlaşanbürokrasibüyükbirtıkanmayayolaçmıştır. Yerindemeclis,yerindeyönetimlerdenbahsediyoruz.Bizbunaeyaletsistemidiyelim;aynıulusiçindebugünbirçokülkedeuygulanmaktadır bu. Şimdi bu kadar azınlık var, bu kadar bölge realiteleri var;bunlariçineyaletsistemigerekir.KocamanbirKürdistanvar; bazıazınlıklardadahil,kesinbireyalettendahaileridebiridaribirimolarak,siyasibirimolarakbunabakabiliriz.Vebizbunafederasyondiyebiliriz. 277


Dolayısıyla federasyonlaşmak oldukça gerçekçi bir yaklaşımdır vebirçokalandauygulanıyorda.Bugünnekadarparçalanıyordenilirse denilsin, Sovyetler’de yine böyle bir düzenleme var. Avrupa’da oluşan yeni birlikler var; bu da bir tür federasyonlaşmaktır. Daha da gelişebilir. Yani birlik biçimleri gereklidir. Türkiye’de bu çok daha gereklidir. Ulusal sorun açısından dayanılmaz bir ihtiyaç olarakkendinigösteriyor.Ortadoğu’dadagereklidir.Birİranancak federasyonlaşma ile kendi birliğini koruyabilir. Araplar zaten az çok kendi federasyonlaşmalarını yaşıyorlar. Kürt olayı da üç ulus içinde yer alan bir gerçeklik. İran’da federasyon, Irak’ta federasyon,Türkiye’defederasyon,eşittirOrtadoğu’dafederasyon!Üçtane temel ulusla Kürtlerin kuracağı federasyonlaşma Ortadoğu’nun federasyonlaşmasıdır ki, bence çok idealdir. Buna bir de Kürdistan’ıncoğrafyasını,sugibibirkaynağıvepetrolgibibazıkaynaklarıeklersekdurumdahaiyianlaşılır.Herkesbunlardanyararlanmak ister. Kürdistan’ın coğrafyası, Ortadoğu’da adeta tüm ulusları birleştiren bir geçittir. Bütün bunlar, Kürdistan’ın böylesine bir federasyonlaşmadakilitroloynayacağınıgösterir.Birdedevrimedayalı birfederasyonlaşma,demokratikkarakterdegelişenbirfederasyonlaşmaaynızamandaOrtadoğu’dademokrasinindevbiradımıolur. Demokratikfederasyonlaşma,BirinciDünyaSavaşı’ndansonraçok cılızvemilliyetçitemellerdekurulanvedemokrasiyibirtürlüyaşayamayan bu bölge devletlerinin tutarlı demokratikleşmelerinde de dev bir adım teşkil edebilir. Hem bağımsızlaşma yolunda, hem de demokratikleşme yolunda çok önemli bir adımdır. Biz Kürdistan’daki devrimi aslında bu temelde geliştiriyoruz. Eskiden beri “Ortadoğu federasyonu için bir temel olabilir” derken, bu önemli gerçeklerdenbahsediyorduk.

“Eşit ve özgür iradeli bir çözüm kabul edilebilir” – İkinci basın toplantısında, “İkinci bir açıklamaya kadar bazı koşullarla ateşkesi sürekli kılıyoruz” dediniz. Ve koşulları açıkladınız. Bunlar içinde Kürt diline serbestlik ve her konuda anayasal, yasal çerçevenin oluşturulması talebi vardı. Burada iki kritik 278

soru var. Bir, ulusal sorunun çözümünü dil ve kültür sorununa indirgemek gibi bir eğilim kazanabilir mi? İkinci soru, sadece yasal düzenleme sorunu olarak algılanabilir. Bu acil taleplerle federasyona giden yol arasında sizin temel görüşünüz açısından riskli olabilecek bu tür şeyler nasıl aşılabilir? – Buradahükümet,sorunugericibirtarzdakapatmakistiyor.Tamamenhalkındevrimci-demokratikinisiyatifindekendikaderinitayin etmesinden uzak, sadece bir radyo, televizyon veririz ve Kürt kimliğinidesokuştururuz,böylecebir-ikiyasaylaolurbitermişgözüylebakmakistiyor.Buhükümetinyorumudur.Bazıburjuvaliberalçevrelerdebunuböylesonuçlandırmakister.Amabizimyaklaşımlarımız,biçimolarakda,içerikolarakdaepeyfarklıdır.Tekrar söyleyeyim,birkültürünüzerindekibaskınınkalkmasıciddibirreformbiledeğildir.Doğalbirhaktır,gelişmeyolununaçıktutulmasıdır. Kürt kimliğinin yasalara konulması da öyle büyük bir reform sayılmaz. Kendi çirkinliklerini ve uluslararası alanda kabul edilmezliklerini ortadan kaldırmak için, bunu yapabilirler. Bizi muhatapkabuletmedendeyapabilirler,fakatbu,sorununçözümüolmaz. Kabul edilebilir bir çözüm, gerçekten hem eşit, hem özgür iradeli birçözümdür. Kürtrealitesinin,gerçekçiliğiitirazgötürmeyecekkısavadedeki çözümü,Türksiyasisistemiylebirliktedeğil,birdefaözgüriradesinedayalı,birdeözgürvedemokratikmuhtevadahalkinisiyatifine dayalıgelişmektedir.Fakatbirdesiyasi,askerieşitliğideeklemek gerekir.Yani“dağdakilerinsin,hiçbirgüvenlikgücüolmasın”deniliyor.Yani“hiçbirsiyasiKürtgücüolmasın,sadecebirazkültürlerini serbest geliştiriyorlar, yasalarda adı var ve her şey daha önce Türkiye’dehalledilmiş,gelsinleriçinegirsinler”gibibirşey.Buna üniterdevletyaklaşımıdenilirki,bubaşındanberiçözümüyokuşa sürmektir. Örneğin Kürtlerde bir gerilla, güvenlik kuvveti olarak düzenlenecektir.Siyasalpartileriveparlamentosuoluşacaktır.Yerel hükümet ya da federasyon oluşacaktır; yani yürütme gücü. Ama bunların Türkiye ile birleşmeye de açık olduğunu söylüyoruz. Bir federal parlamento düşünülebilir. Bir federal hükümet düşünülebilir, bir ordu düşünülebilir. İki ulustan ve azınlıklardan müteşekkil 279


bunabenzerortakkurumlaşmalaryeniesaslarüzerindevedemokratikyolilegeliştirilebilir.Bunusağlamaalanbiryasallaştırmadan bahsediyoruz.Hattaanayasayıdabutemeldeyenidendüzenlersin; yasallaşmaktankastettiğimbudur.Bu,Türkiye’deyasalardareform ile,adalettereformilemümkündür.Köklüreformlaraaçığız,bunu vurgulamak istedim. Bu konuda sorunu ortaya koyuş tarzım çok açıktır.Bunubaşkatürlügöstermekyadabütünüyle“devrimbırakıldı, reformizme saplandı” demek (bu eleştiriler solda yapılıyor), mevcutdeğerlendirmelerianlamamakdemektir.Yanibanagörehükümetbirağızdansöylüyorvesolaslındaonutekrarlıyor.Sol,hükümetinsöylemindendahafazlabirşeygeliştirmişdeğildir.İşinderinliğini,oldukçagelişmeyeaçıkyönlerinigörmeyeneTürkiye’nin soluyanaşıyor(hepsinigenelleştirmeyelim),nedehükümet.

“Gerilla büyüyerek devam edecektir”

“Bizde ordulaşma, müthiş bir demokratikleşme ocağıdır.” 280

– Yine basın toplantınızda ve bazı konuşmalarınızda ordulaşmanın devam edeceğini söylediniz. Anladığımız kadarıyla nicel ve nitel gelişme başka bir biçime, üst noktaya sıçramayı gerektiriyor gibi. Onbinin üzerinde gerilla olduğu ve bunun yüzde otuzunun kadın gerilla olduğu açıklanıyor. Avrupa’dan, diğer Kürt bölgelerinden ve diğer ulus ve azınlıklardan oluşan bir mozayik olarak tarif ediliyor. Orduda bugünkü durum ile yarınki durum arasında fark ne olacak? – Gerilla,gerçekten,birözgürleşmevedemokratikleşmealanıdır. Bireğitim,örgütlenmevegüvenlikalanıdır.Birkişilikbulmaalanıdır.Gerillayıbiraskerikuvvetolarakdeğerlendirmekdedarbiryaklaşımdır.Gerillabizde(baştadasöyledim)tambirsiyasalörgütlenmedir. İnsanımızın gerçekten kendini bulduğu, demokratlaştığı bir alandır.Bunatabiikadındagirer,azınlıklardagirer,Türkiyekökenlilerdegirer.Hepsiadetaburayageldiklerindesahipsizdi.Artıközledikleriyaşammıdiyelim.“Sıkıbiraskeriörgütiçindeyiz”demeyi aslındahiçakıllarınabilegetirmiyorlar.Birnevidoğaldemokratlaşmavar,doğalkişiliğinibulmaalanıolarakgenişdeğerlendirmesöz konusu.İstenirse,buoluşumakatılanlarlabunlarkonuşulabilir. 281


Biz, düzen ölçüleri dahilindeki yaşamın gerçekten boğuntuya getirilen bir yaşam olduğunu sürekli çözümlemelerde işliyoruz. Yeniyaşamaihtiyaçvardiyoruz.Yenikişilikoluşmadangelişmelerolmazdiyoruz.İşteonunsomutbirifadesigerillaoluyor,adına gerilla diyoruz. Ama ordu, gerilladan başka birçok şeye de benziyor;onudahemenbelirtelim.Kimisiorayıbirtartışmaocağı gibi görüyor, kimisi kendini ağa olarak görmek istiyor. Yani herkes kendi hülyasını gerçekleştirme alanı olarak değerlendiriyor.Amabilmiyorki,burasıbirazdaaskerialandır,tabiionagelincesıkılıyor.Hızlakomutanlıklaroluşuyor;komutanolan,kendisinibirdenbirebirağagibigörmekistiyor.Yaniherkes,hülyasındanevarsa,umduğuneysekendini,birdenbireiçindebuldum dercesineyaşatmayaçalışıyor.Şimdiböylegenişmuhtevalı-kapsamlıbirkurumolaraktutmakistiyoruz.Türkhalkınında(bugün Türkiye’dedebirgerillaolmadığıiçin)gerillaihtiyacını,buanlamda da demokratlaşma, özgürleşme ihtiyacını gideren bir kurumolarakoluşturuyoruz.Tabiibugelişecektirvebununanti-demokratlıklada,terörledebiralakasıyoktur.BirneviSovyetgibi birolaydır.Birnevihalkmeclisimizdeoluyor;halkıkişiliksahibiyapıyor,bilinçlendiriyor,örgütlendiriyor.Bunabenzerçokdahaanlamlırollerivardır. Şuanda,dediğimgibi,gerillayısaltbiraskerikuvvetolarakdüşünmek, çok dar bir yaklaşım olur. Bütün bunların sonucu olarak bizdegerillabüyüyerekdevamedecektir.Halkıönemliorandaetkilemiştir,dahadaetkileyecektir.HattaTürkiye’yebilesarkmadurumuolabilecektir.Kesinlikleasayişsizlikleilişkisiyoktur;tamtersineasayişveemniyetkuvvetidir.Şimdioolmazsa,Kürdistan’daeskisindendahafazlakavgalarçıkar.Gerillanınvarlığı,kavgaları,kan davalarınıvebirçoksuçuşimdidenönlemiştir.Yanisosyal,hukuki biristikrariçinbilegerillaçokönemlibirkuvvettir.Bunuhükümet bilekabuledebilir,görebilir.Olduğuyerdehukukdavalarıyokdenecekkadarazalmıştır.Birçoksosyalsorunuçözümlemiştir.Bukonuda etkisi var. Bu, şunu göstermiştir: İleride de sosyal ve hukuki yaşamüzerindehaylietkileriolacakbirkurumdur.Yenidendüzenlemekdebuaçıdanbüyükönemtaşır. 282

Kısacademekistediğim,darbakmamakgerekiyor.Demokratikleşme açısından olsun, emniyet açısından olsun, istikrar açısından olsun gerillanın yerine getireceği görevler vardır. Biz buna büyük özengöstereceğiz.Buaçıdan,eğitimini,örgütlenmesinivebüyümesiniçokkısaolarakaçtım.Amabazılarıısrarlaişte“dağdaninmeler nasılolacak,dağdakilerinsorununedir?” diyesoruyorlar.Dağdakilerin sorunu iyi eğitim, iyi örgütlenme ve büyümedir. Bunlar asıl prensiplerdir.Bunundışındaherhangibirsorunlarıyoktur.Tamtersine,sorunlarınçözümündedevbirmoralgücüdür. – Peki ordulaşma olduğu zaman, özde aynı anlattığınız işlevini görecek, ama biçimde ne gibi farklılıklar olacaktır? – Bazılarıhalkordusuder.Bizbuorduyu,öyleklasikordular gibi,sadecebirgüçgösterisiolaraktutamayız.Amakesinliklesiyasi çerçevenin dışına da, buna karşıt bir konuma da gelemez. Halkınçıkarınabağlısiyasetleriniçindedir.Pratiktehalkınüstündebirgüçdeğil,onunlaiçiçebirgüçtür.Üretimdençokkopuk, onunüstündebirgüçdeğil,onunlaiçiçebirgüçtür.Yanibiranlamd a, asl ınd a ord un un aşılm as ı ord us ud ur da. Han i derl er ya sosyalizmdedevletsizleşmebaşlar,bizimordulaşmamızdadaordusuzlaşmabaşlıyor.Ordulaşmanınbirçokciddiyetiortadankalkıyor.Bu,biranlamdagelenekselorduyaklaşımınınçiğnenmesidir.Hiçbirciddiordu(burjuvaanlamda,feodalanlamdasöylüyorum),böylekurgulanmaz.Bizimanlayışımız,klasikordulaşmaya alternatif ve onu aşan-aşındıran bir tutumdur. Çok geniş bir demokrasivar.Gönüllülükesastır.Yaniistediğiiçinherkesbuişin içindedir.Zorakibirdisiplinyoktur. – Yani klasik ordunun biçim ve özde tam tersi. Toplumun dışında ve üstünde, ona yabancılaşan değil, onun emrinde ve giderek kendini de yok eden bir kurgu ve pratik. – Gayet tabii. Biz, hem oluşturacağımız siyasi yapılaşmada olsun,hemorduyapısındaolsun,“siyasigücüelineal,yapıiçindeve toplumiçindebürokratbirzümreoluştur”anlayışınaşiddetlekarşıyız.PKK’debukonudaşiddetlibirsavaşımdaverilmiştir.Birordu komutanının,gerektiğindealaşağıedildiğindeyanındatekbiraskeri bile bulamayacağı bir sistem olarak geliştiriyoruz. Aslında bir kişi 283


birkaç kişiyi aldatabilir. Bu nedenle toplumun üstünde bir güç olmaması, siyasete yabancılaşmaması çok önemlidir. Sanıyorum biz bunuoldukçailerletmişbirdurumdayız.Heledesavaşağalığıbiçiminde bir kuruma dönüşmemesi çok önemlidir. Çok köklü bir demokratik kurum biçiminde geliştirmeye ve klasik ordulaşmayı da tükenişegötürecekbiraraçolarakgörmeyeönemveriyoruz. – Bu açıklamalarınızdaki temel referanslarınızı, örneğin sosyalist konumlanışınızdan, Paris Komünü’ndeki yabancılaşma eleştirisinden, göreve getirme ve geriye çağırma olgularından aldığınız söylenebilir mi? – Kelimesi kelimesine almaya gerek yok. Fakat özde aynı durumlar yaşanıyor. Belki Kürdistan’ın somut koşulları biraz değişiktir.Fakatbumilitangüç,çokanlamlıbirdevrimkurumuolarak gelişiyor.Örneğin,hersınıfvetabakadaninsanın,özelliklekadınlarınelineböylesilahalması,büyükbirdemokratikleşmeolayıdır. Bu kadar kadının eline hiçbir devrim silah vermemiştir. Birinin elinesilahalması,kendigücünübulmasıdır.Sıradanbirköylünün emrine iki keçi verilmez. Ama şimdi eline silah ve hatta çoğu manga komutanı, takım komutanı gibi sıfatlarla ve akıllarından bilegeçirmedikleribiryetkiyledolaşıpdurmaktadırlar.Bu,onlara muazzambiryükseliş,yücelmeimkanıveriyor.Bu,Kürtyoksulunundemokratikleşmesioluyor.Şimdidikkatedilirse,buanlamda bizde ordulaşma, müthiş bir demokratikleşme ocağıdır. Fakat bu çatışmalı yürüyor. Ağalık ordu içine de yansımaktadır. Ama ona karşıdabenimçokkapsamlıyürüttüğümfaaliyetlervar.Yaniher türlü öğeyi yerle bir edecek, nefes aldırmayacak tedbirlerim vardır.“ParisKomünü’ndebaşarılamayanı,Sovyetdevrimindebaşarılamayanı neden başaramayayım” diye benim kendimden emin iddialarımdavardır.HattaİslamdevrimindebileortayaçıkandurumlaraOrtadoğuçapındabiryenisinieklemekaçısındaniddialarımvardır.Bu,dinamikvesüreklibirdevrimanlayışıiledebağlantılıdır. Bir de bu yönüyle bizim bu devrim kuvvetini incelemektebüyükyararvardır.Sadeceçatışmalar,ateşkeslerbiçiminde birolaydeğil.Bu,belkideişinçoksınırlıbirkısmıdır.Asılçerçevebenimsöylediğimbiçimdedirveanidengelişeceğebenziyor. 284

“Kadın sorunu devrimin temel sorunudur” – Hemen burada, ordu ve ordunun özgürleşme sürecine katkıları içinde Kadın Kongresi’ne ve kadınların bu alanlarda özgürlüğü meselesine geçelim. Yani toplanmaya çalışılan Ulusal Kadın Kongresi... – KadınKongresibirazsembolikbiranlamasahipolmaklabirlikte,kadınçalışmalarıbizdeçokköklübirgelişmesürecinealındı. Aslındabiz,bazılarınagöreçoktehlikelisüreçlerbaşlatmışız.Öyle birkadınözgürleşmesüreciortayaçıkardımki,işinnereyegideceği bellideğil!Birözgürleşmeadımıatıldı;fakatbuneredebiter?Herkesşunusöylüyor:“Buişiniçindeevliliklernasılolacak,ikiliilişkilernasılolacak?”Ortayadevgibisorunlarçıkmış...Vebizsadece muhtevayıderinleştirdik;kadınşöyleözgürleşmeli,erkekyaklaşımlarışöylegelişimgöstermelidedik.Derinveyeniilişkilerinasılgeliştireceksiniz? Ya çok ikiyüzlü ilişkiler gelişiyor (tabii bu hemen yargılanmalık konu haline geliyor) veya aşırı inkarcı yaklaşımlar görülüyor.Velhasılşuandaçokiyibirsorunadönüştü.Yanitoplumunbağrındakibirsorun,şuandaPKKolayısomutundamuazzam ifadeyekavuşturuldu,sorunhalinegetirildiveönemliçözümyollarınayöneltildi. Belkiokuyorsunuzdur;bizimdevrimlerikadındevrimlerihaline getirme yönünde bazı farklı çabalarımız söz konusu. Yani ulusal devrimi toplumsal devrime dönüştürme, toplumsal devrimi de kadındevrimineyadakadınlarınkurtuluşundaçokönemlibirdevrim halinegetirmeyeyönelişimizvar.Buönemli.Birçokdevrimde,sosyalistdevrimlerdebilebu,akladahigelmemiştirveyadevrimsonrasına ertelenmiştir. Birkaç kadın çıkmıştır; aşk üzerine, kadın özgürlüğüüzerinebir-ikişeysöylemiştir.Amabanagöre,balgibi,kocası biraz feodaldır, karısı da burjuvadır. Yargılamak istemiyorum ama,birçoksosyalistönderinde,bukonudaönemliorandaburjuvaziyi, feodalizmi ve kapitalizmi yaşadığı kanısındayım. Bir hatanın olmasıihtimalibanagöreyüksek.Yaniben,yinesuçlamayadaküçümsemeanlamındasöylemiyorumama,hangiliderliğielealırsan 285


al, kadın konusunda ilişki dağarcığında feodal geleneklerle, biraz kapitalizmin ve burjuvazinin geliştirdiği makyajlamalarla ve biraz dasosyalistcilaçekereksorunasözdeçözümgetirmeiddialarıvardır.Benimyaptığımbirazfarklıdır. Ben bunu çok farklı ele aldım. Bu konuda, son olarak anamın anısıüzerindedebirdeğerlendirmeyaptım;Serxwebûn’danolduğu gibi alabilirsiniz. Çocukluğumdan beri bir mücadelem vardır; anamınkonumunuanaerkilbirkonumolarakdeğerlendirmiştim.Ayrıcaailedekendiniçokgüçlügörenbirkonumdu.Ailedeçelişkilerimizolmuştu.Dahasonra,partimizinkuruluşundabaşkabirkadınla da ilişkilerimiz olmuştu. Onunla da müthiş bir savaşımımız oldu. Siyasal, sosyal ve hatta cinselliğe kadar farklı yaklaşımları, farklı çatışmaları gündemleştiren bir savaşımdı. Daha sonra kadını, kapsamlıgörevleralanına,eğitim,örgütlenmevesavaşımaçekmefaaliyetlerivardı.Veşuandageldiğimiznoktadada,kadınlanasılyaşanılırsorusunacevapvermeyeçalışıyoruz.BelkiTürkiye’dekilerin aklınagelmezbu.Kadınlanasılyaşanılır,bellidir;“böylebaşbağlanılır,böylenişanlanılır,böyleevlenilir,buişolurbiter.”Şimdibiz sorunu böyle ucuz görmüyoruz. El ele tutuşmakla, bir öpüşmekle busorununçözümlenebildiğiniiddiaetmiyorum.Şuandabiliyorsunuz,yaşımkırkbeşedoğrugeliyor.Halenbuilişkideyeniyaklaşımlar,yenibiçimlerüzerinegece-gündüzdüşünüyoruz.Banagöretoplumbuyüzdençokşeykaybetmiştir.Kadınkaybolmuştur.İlişkilerinanlamlılığı,çekiciliğidumurauğramıştır.Dolayısıylakadınınyitirilişi, kadın ilişkilerindeki eşitliğin ve özgürlüğün yitirilişi, toplumda erkek egemenliğine, baskıya, sömürüye yol açmıştır. Bu da savaşlarayolaçmıştır.Budurumtoplumuzincirlemeye,kapitalistemperyalistdöneminyaşanmazçevresorunlarıyla,nüfusoranlarıylaboğuntuyagetiriyor. İştekadınsorunubütünbunlarlabağlıduruyor.Bizegöredevrimintemelsorunudur.Meseleöyle,basitbircinselsorundankurtulma,anlayışlıilişkilergeliştirmesorunudeğildir;bukadardaryaklaşmıyoruz. Sorunun önünü çok açık tutmaya, tarihsel temellerde elealmaya,toplumuntümsınıfvetabaka,sosyal-kültürelgerçekleriylebağınıkurmaya,hattaahlak,savaş,barışsorunlarıylabağlantı286

sınıkurmaya,yinegüzellik-çirkinlikolgusuylabağınıkurmaya,kabuledilebilirbiryaşamlakabuledilemezbiryaşamarasındakibağınıkurmayaçalışıyoruz.Konubukadarkapsamlıelealınıyor.Fakat tamaltındançıkamıyoruz.BizimsıradanHakkariköylüsü,bukadar karmaşıksorunlaranasılçözümgetirecek?Sınırlıbirkaçkitapokumuşyenigenç,sorununasılanlayacak?Tabiibunlardasorunudaha daağırlaştırıyor. Buna rağmen, biz şunda da iddialıyız: Kürdistan toplumu biraz daanaerkilliğeyatkınbirtoplum;bu,çokköklübirçözümdeolabilir.Bukonudaumudumuzumuhafazaediyoruz.Devrimimizdeçok radikalbirdevrimdir.Dolayısıyla,anaerkilliğeyatkınlıklaçokköklübirdevrimiyaşayanbirtoplumgerçekliği,kadınsorunununçözümüneçokgüçlübirçıkışyaptırabilir.Bizimbuşansıçiğnemememiz,yıkmamamızgerekiyor.Bununtartışmalarıvar. Şimdihemenheryerdekadınlarınkatılımınınyoğunolduğufaaliyetler var. Bunun en önemli parçası da Ulusal Kadın Kongresi’dir.Altıyüzeyakınelisilahlıbayanlagerçekleştirilmeyeçalışılıyor. Tabii son derece özgür tartışmaların yapılması gerektiğini söyledik. Hatta hiçbir kişiye, erkeğe, aileye, kuruma bağlı olmadan,nesöyleyeceklersesöylesinlervenasılyaşamakisterlerseyaşasınlar! Devrime ihanet etmesinler, kendi özgürlüklerine ihanet etmesinler,fakatdoğruluküzerine,özgürlüküzerine,doğruilişkiler üzerine söyleyecekleri en özgür sözler neyse söylensin, karar neyseokararalınsın,tutumlarneyseotutumlaragirilsin.Tekbir sınırlama var: Kadının özüne ihanet, devrime ihanettir; buna düşülmezse, özgürlüğün sınırlarını çok açık tutuyoruz. Bu, oldukça iddialıbirgelişmedir.Etkilerihenüzsınırlıolarakortayaçıkmıştır. Türkiye’yeçokazyansımıştır.Bundansonrakadıncephesindede yetkingelişmelerortayaçıkabilir.Budurumyalnızulusalkurtuluş güçlerinideğil,TürkiyedemokratikkamuoyunudayakındanilgilendirecekveTürkiye’yidebirazetkisialtınaalabilecektir. – Kullandığınız kavramların bazıları erkek egemenliği, iktidarı vs. feminizmin kavramlarına benziyor. Feminizmi nasıl algılıyorsunuz? – Benimyaklaşımlarımfeministlerdendahaderindir.Feministle287


rin yaklaşımlarında ben darlıklar görüyorum. Kendilerini tümüyle haksızbirbiçimdesuçlamıyorumveçabalarınıngereksizolduğunu dasöylemiyorum,fakatsorunusadecekadınsorunuolarakgörmelerinidarbuluyorum.Kadınsorunu,ciddibirsosyal,kültürel,siyasalvehattaaskerisorundur.Mesela,hiçbirkadınınorduyaalınmamasıyadaçokaz,süskabilindealınmasıbiraskerisorundeğilde nedir?Siyasetebakalım;neredeyseönemlisiyasalkuruluşlardakadınyeralmamıştır.Bubirsiyasisorundeğildenedir?Aynıdurum sosyal-kültürel kurumlar için de geçerlidir. Toplumun yarısı olan, yaşamınayrılmazparçasıolaraktahayyüledilenbirkesim,bircins toplumdan bu kadar dıştalanırsa, acaba o toplum ne kadar sağlıklı olabilir?Karargücü,eylemgücüolmaktanbukadarçıkarsa,acaba okurumdahayırkalırmı? Söyleyeyim yani, ben erkeği bu konuda çok acınacak durumda görüyorum. Hepinizin durumunu çok zavallıca buluyorum. Ben, ucuz kadınlığa alışmış kadınları çok zavallıca görüyorum. Benim bu konuda gerçekten kendime has ölçülerim var. Halen büyük bir beğenmeme noktasında bulunuyorum. Sizlerin yaşadığı ilişkileri benesefvericibuluyorum.Mevcutyaklaşımlarıçokçirkincebuluyorum.Bunlarbendeahlakiseçkinlikbiçiminekadardayansımıştır.Feministlersorunadikkatçekmekaçısındanaslındabaşarabilirlerse,dayanabilirlerseyürütsünlerama,onlarındaerkeğintuzağındankurtulduğunusanmıyorum.Vekısabirsüresonraerkeklereteslim olabileceklerini de varsayıyorum. Soruna gerçekçi olmayan yaklaşımlar teslimiyetle sonuçlanır. Söyleyeyim, erkeğe teslim olmuşkadındanhoşlanmıyorum.Benbirerkekolmamarağmenbunu söylüyorum, kudretli bir erkek olduğum halde bunu söylüyorum. Erkeğe teslim olmuş kadın gerçeğinden nefret ediyorum. En çok nefretettiğimbirölçüde,erkeğinerkekliknumaralarıdır.Bubiraz diktatörlüğüçağrıştırır;şiddetlekarşıyım. Sahte erkeklik, bana göre birçok kötülüğün de nedenidir. Aynı durum kadınsı özellikler için de geçerlidir. Mevcut birçok kadınsı özellikten nefret ediyorum. Bana sorarsan, edebiyat bu konularla birazuğraşmalı.Sahtekadınsıözelliklernelerdir?Biredebiyatçıbu ayrımıgeliştiriyormu?Biredebiyatçıgelseydibutartışmayıgelişti288

rirdim. Erkeksi özelliklerin karakteri çirkindir. Siz bunu tasavvur edebiliyor musunuz? Edebiyata dökebiliyor musunuz? Çirkinleştirenilişkilerhangileridir;buayrımlarıgeliştirebiliyormusunuz?Güzelleştiren,yaniyüceltilmesigerekenilişkilerhangileridir;buayrım geliştirilebilmiş midir? Hayır! Dolayısıyla kadın-erkek ilişkileri üzerineçokşeysöylenmesinerağmen,bucanalıcıhususlarkonusundahiçbirayrımbileçizilmemiştir.Buanlamdaedebiyatınişlevinigördüğünühiçsanmıyorum.Büyükbiraşıklıkedebiyatısözkonusudur.Hattabanagöreçirkinliğinedebiyatıvardır.Yanialınması gerekendahaçokmesafevar.Benbunudasöyleyeyim;Kürdistan toplumudabirazkadınlaştırılmıştırdedimzamanzaman.Ondanda öteyebubirevrenselsorun,insanlığınbelkide21.yüzyıldaençok uğraşacağıbirsorundur.Çevredir,kadındır;ayrıcabunlarbirbiriyle bağlantılıdır.Birkaçyüzyıldabelkiböylegeçer.Ama,hiçolmazsa sorununbazıtemelöğeleriniortayakoymakladaanlamlıbiryaklaşımgösterdiğimizeinanıyorum.

“Güzellik ve sevgi mülkleştirilmez” – Bu konuda yoğunlaştığınız belli ve dolu dolusunuz. Peki bunun parti hayatında yaşanış biçimi nasıl oluyor? Hoşlanma, aşk, sevgi... – Yaşananpratikdahazorgeçiyor.Meselakendimde,özgürleşmenin yolunu açıyorum ama, hala ilişkilerin hangisi düşürebilir, hangisiyüceltebilirarayışıiçindeyim.Ben,bukonudatutucuyaklaşımlardançekiniyorum.Birçokları,endeğmekadınveyaendeğme erkek,heranbirilişkiyi“yozilişki”biçimindebirsuçlamakonusu yapabilir.Bukonuyadikkatetmesem,benimbilepolitikyaşamımı büyüktehlikeyesokabilirler.Yanibiz,özgürlük,aşk,sevgiaçılımlarını,pratikyaklaşımlarıçokgeliştirebilirizama,toplumbunaaçık değil, yapı açık değil, hiçbiriniz açık değilsiniz. Size söyleyeyim; ben ilişkilerimde gücü oturturum, güzelliği oturturum, özgürlüğü oturturum, iyi olanı oturturum. Oturttuktan sonra da ilişki şahane yaşanmalıdır.Veengüçlüolan,enkendinigüzelleştiren,enkendini beğeni diyebileceğimiz ve güzellik ölçüleri olarak tasvir edeceği289


“Elimden geldiğince tekrar mücadeleyi barışçıl, demokratik, siyasi platforma dökmeye çaba harcayacağım; ama gerçekten onurlu bir biçimde, halkların eşitliğini ve özgür birlikteliğini ifade edecek bir biçimde bunu yapmaya çalışacağım.” 290

mizkonumagetiren,sınırsızolarakkendiniortayakoysun,sevsin, sevilsin! Zaten sevginin de kaynağı böyledir. Bu ortaya çıkarılsın; bence bu, toplumu daha geliştirebilir ve daha demokratlaştırabilir. Hanikelimeninkapitalistanlamıyladasöyleyeyim,büyükbirrekabetesokabilir.Aslındaişinözüsosyalistdemokrasidirvebudakadınkonusundayoktur.Kadınbirazgelişir,kendinipazarlamayaçalışır;erkekbirazgüçkazanır,kendinidiktatörleştirmeyeçalışır.Ben budurumlarlamücadelehalindeyim. Partiyapısıiçindedezatendaryaklaşımlar,körgelenekler,yoz ilişkiveyafırsatbuldumudüşürme,çirkinleştirmedizboyudur.Bunuçokaçıkçabelirtmeliyim.Vegünlükolarakdadenetliyorum.Şu ilişkigüzelcedir,şuilişkiçirkincedir,şuilişkişöyleyaşanabilir,bu ilişki böyle yaşanamaz diyorum. Yaşamım biraz böyle geçmiştir. Anlamlıbiryaşamolduğunainanıyorumveherkesibirazdahauğraşı vermeye, mücadele etmeye çağırıyorum. Aslında anlayışlı olmaya,ucuzyaşamamayaveyaşatmamayaçağırıyorum.Yineanlayışlıolmayaçağırıyorum.Sorunubasitbircinselsorunolarakgörmemeye, yine salt bir örgüt sorunu olarak görmemeye, bu işlerin dahakapsamlıolduğunuanlamaya,yineucuztatminbiçimindehemenanlaşmakveyinehemenreddetmekbiçimindedeğerlendirmemeye çağırıyorum. Çünkü çok eza, çok acı verir durumdadır. Bu nedenlederinkavramaya,sorunucinselliktenöteyetaşırmaya,kişiyibüyükhürmetvesaygıbiçimindeelealmaya,sevgiyigerçekten devrimikendikişiliğindegerçekleştirmeolgusunabağlıolarakyetiştirmeyevebukonudatitizolmaya,kendinevegüdülerinehakim olmaya çağırıyorum. Ve böylece güzel bir dünya geliştirmelerini, bununiçinçabalarınıdahadayoğunlaştırmalarınıöneriyorum. – Dağdaki kadın-erkek gerillalar bu anlattığınız çerçeveyi yaşama şansına sahipler mi? – Çok zayıf. Objektif olarak aslında özgürlüğe açıklar ama, özgürlüğü bu aşamada ve bu haliyle tadabileceklerini söylemek çok zor.Buçokçabaister,çokmücadeleister.Yanibiryerdedevrimde devrimister.Mevcuthalleriyleözgürlüğüyaşamalarıçokzordurve bunudayadırgamıyorum.Bubirmücadeleişidir,devrimdedevrim işidir.Yaniilişkidevrimini,sevgidevrimini,saygıdevrimini,dav291


ranışdevrimiyapacaksın.Budaçabaister,felsefeister,örgütister, mücadeleister.Bukonudahassasımvekısacadoğruyaptığımada inanıyorum. – Sizin şöyle bir yanınız gözleniyor: Çok tabu olan konularda da yazıyor, çiziyorsunuz. Bu konu, sistem için değil, sosyalistler için de halen bir tabudur. Partili militanlarla, kadrolarla, gerillalarla, teorik yazışmalar dışında bu tür problemleri tek ya da toplu olarak tartışabiliyor musunuz? – Bunun ortamını hazırlamaya çalışıyorum. Dikkat edilirse, çok sayıdabayanladatartışıyorum.Butartışmalarımızınönemlibirkısmıyücelmeyeyolaçmıştır.Çokdeğerlikadınlardaortayaçıkmıştır. Şunudasöyleyeyim,kamuoyuveözelliklededevrimcikesimbelki birazmerakedebilir;bensevgidefazlasınırtanımam.Ben,sevgisavaşçısıyım. Şunun karısı, şunun sevgilisi ayrımını da fazla ciddiye almam.Elbettebundanyanlışsonucudaçıkarmamalı... – Yani mülk ve tabu kabul etmiyorsunuz. – Kabuletmiyorum.Güzellikmülkleştirilmez,sevgimülkleştirilmez.Bunlarçokiddialısloganlardır.Sevgi,hemfelsefi,hemsiyasi, hem örgütsel, hem de savaş pratiği açısından, bana göre, en hak edene akması gereken bir değerdir. Biz, sevgiye, özgürlük seviyesinde yer verdik. Onun yüceltilmesini sağladık ve ona ulaşmayı kutsal bildik. Bunun felsefi boyutları vardır. Bütün bunları boşuna söylemiyorum. Çok ciddi örgütsel-askeri boyutları vardır. Benim birdiğerözelliğimde,meselelerkarşısındagelenekselolmamaktır. Yinegenelyaklaşımlarşöyle-böyledir,bendebunabirboyuteklerim olur-biter, demem. Hayır, ben sorunların arkasına çok köklü olarakdüşerim.Beniinsaniolarakilgilendiren,şüphesizkadınolayıdır.Kadınolayındabensizlergibiolmayacağım.Kendimiyüceleştirmiyorum da, ona kapatmayacağımı söylüyorum. “Kadını kapatmak”derler;ben,erkeklerindekapatıldıklarınısanıyorum.Ben, özgür bir erkek olmam nedeniyle kapatmalık olmayacağım. Ben hiçbirkadınıkapatmakistemediğimgibihiçbirkadındabenikapatmamalı.Bunlarçokiddialısözlerdir.Veiddialıyımda.Aslındabenim karşımdaki anlayışlar kıt. Kadınlar fazla açılmış değil. Belki bazılarıTürkiye’dekendiniçoközgürhissedebilir,böyletiplemeler 292

gelişiyor.Dediğimgibi,bukonuyaanlayışlıyaklaşalım.Birazdaha tartışmaözgürlüğütanıyalım.Davranışlarıdaucuzkılmayalım,basit tatminlere düşürmeyelim. Kadının yüceliğine inanalım, fakat muazzam bir çirkinlik içine battığını da görelim. Kadını sevelim ama,sevgininnasılveneyebağlıolduğunuçokiyigörelim.Bukonudakihertürlüucuzyaklaşımaeleştiriselyaklaşalımvebuişide kolayca,dediğimgibi,birbirinibulma,anlaşma,evlenmemeselesi olarak da görmeyelim. Kesinlikle saygısızlık da yapmayalım, zorbalıklara da asla başvurmayalım. Maddi gücümüze, otorite gücümüze dayanarak insanları etkileyelim. Bütün bu konularda herkes üzerinedüşeniyaparsa,ozamançokanlamlıilişkilervegüzelliklerinboyverdiğibirdünyayıyakalamakmümkündür. – Kadın sorunu, aslında erkeklerin de özgürleşme sorunu oluyor, öyle mi? – Banagöre,dahafazlabirerkeksorunudur.Aynenezen-ezilen ilişkilerindeolduğugibi.

“İddialı bir devrimsel yaklaşımımız var” – Biraz da insanlığın durumuna ve onun içinde sosyalizmin durumuna bakalım. PKK’nin programında sosyalist olduğu söyleniyor. Dünyada sosyalizmin içinde bulunduğu durumdan ve bir sosyalist olarak tarihten nasıl bir ders çıkarılmalı sizce? Bu, şunun için de gerekli; son gelişmeler üzerine Türkiye’de, “nihayet sosyalizmden de vazgeçiliyor, milliyetçiliğin varacağı yer burası” gibi eleştiriler yapılmaya başlandı. – Türkiyesosyalistlerimibunusöylüyor?Vayyarabbim!..Neyse, şimdi şu iddiamı daha güçlü bir biçimde ileri sürmekle onur duyduğumu belirtmeliyim: Bizim hareketimizin bu gelişiminde devrimdebitmemiştir,sosyalizmdebitmemiştir;tamtersineenbitti denilen noktada biz güçlü çıkış ve yükselişi sağlamakla övünürüz. Reel sosyalizmin büyük tıkanıklıklarının gözlerimizin önünde ve hareketimizin çok anlamlı geliştiği bir dönemde çözülüşü, bizi üzüntüye değil, mutluluğa ve kendi başarımızın haklılığına götürmüştür. Sağladığımız başarının haklılığa dayandığını ortaya çıkar293


mışt ır. Kes in sosy al ist merc id e old uğ um uz u söyl em el iy im. 1970’lerde sosyalizm anlayışının yüzeyselliğini bilmekle birlikte, sosyalizmütopyasınabağlıydık;şimdikendimizidahagerçekçive güçlühissediyorum. Türkiye’deki sistem, kapitalizmin, son deyimiyle piyasa kapitalizmininbaşarısıbiçimindeyutturulmayaçalışılıyor.Düzenlesavaşanbirhareketinsorumlusuyum.Yanitümüylereddetmiyorum,kapitalizmöldü,hiçyaşayamazdemiyorum,ama,kendiüstünlüğümüzün de çok bariz olduğunu söylemeliyim. Onun arkasında dünya vardı,benimarkamdaisekendiinsanlıkanlayışımvardı.Kazanan, beniminsanlıkanlayışımoldu.Bütüngericidünyanındesteklediği rejimkazanamadı.Benimburadasağladığımzafer,bireyininsanlık tutkularındaki zaferdir. Sovyetler’deki çözülen sosyalizm de dahil, Avrupası,Amerikası,Ortadoğugericiliğidedahil,bütünstatükocu vegericilerindesteğinesahipveinsanlığınbütünsorunlarındansorumlubirgüçtürkarşımızdaki.Ve1992’degörüldüğügibi,içkoalisyon,dışkoalisyontamamlandıvePKKgerçektenbilinçlibirbiçimde“teröristbirörgüt”olarakkabuledildi.BukararalındıvehükümemrideNATOtarafındanverildi.GüneySavaşı’nındiğerbir boyutu da budur. NATO generali, “Artık PKK barınamayacaktır” dedi ve o gün savaş başladı. Ama biz dayandık. Sosyalizmi genel olarakdeğil,biryaşambiçimiolarakyaşıyoruz,geliştiriyoruz.Türkiye’nin de kapılarına dayanmış durumdayız. Bu bir yerde şuna benziyor:TürkiyebirzamanlarnasılBizanskapılarınadayandıysa, bizdesosyalizmvasıtasıylamevcutkapitalizminkapılarınadayanmışızveçalıpduruyoruz.Böylesineiddialıdevrimselbiryaklaşımımızvar. Şimdi,sosyalizmdedemokrasinedir?Banagöreengelişmişdemokrasidir. Bütün insan farklılıklarının özgürleştiği, daha üst düzeyde çözümlerin tırmandığı bir demokrasidir. Yalnız, aslında bir baskı rejimi değildir, öyle yorumlanmamalıdır. Diğer gruplar üzerindehakimiyetedayalıolmak,eksikbirtartışmadır.Diğerhaksız, gerici,anti-demokratiksınıflarüzerineveyaulusalkesimlerüzerine baskıolabilir;buişinbirboyutudur,belkideçoksınırlıbirboyutudur.Toplumunyüzlerceyıllıksorunlarınaçokgenişvekapsamlıbir 294

tartışma,çokyönlüseçenekler,kişilikler,örgütlenmeler,tavırlarsunan bir sistemin adıdır sosyalizm. Sovyet deneyiminde yaratılan ise,bütünbuözelliklerinüzerinebeyaz,yadasiyahbirrengivurup, “proleterdemokrasisibudur”demekbiçimindeoldu.Vebu,hataydı.Eskisınıflarüzerindebaskı,kendihalkyığınlarıüzerinedebetonlaştırma... Emperyalizm kuşatmış, kapitalizmin artıkları filan var.Devletaslındabirduvardır,betondur,betonuyaydı.Yüzdebiri dışakarşı,yüzdedoksandokuzuhalkınüzerinekuruldu.Sonraortayabirucubeçıktıkişaştılar.Halenkimsenininanamadığıbirçözülüşyaşanıyor.Bencebununanlaşılmazbiryönüdeyok.Sosyalizmde bu olamaz. Biz, sosyalizmi özgürleşme ideolojisi olarak aldık; yalnız baskılardan kurtulma değil, bastırılmış yeteneklerimizin hayata geçirilmesinin adı olarak değerlendirdik. Soluk alma, devrim, mesela kadın konusunda da en özgür davranışı ortaya çıkarma, en güzeli yakalama veya davranış güzelliğini ortaya koyma. Bunların hepsidemokrasiyigerektirir.Sosyalistdemokrasinindebirrekabet anlayışı vardır. Rekabete de girer. Ama ne yapıldı? “sus, tercihte bulunma” denildi. Kesilmiş iradeler, biçilmiş iradeler, ölü ruhlar, ölücanlardanoluşmuşbirtoplum! – Gogol’un “Ölü Canlar”ı gibi bir şey, alınıp satılan nesneler. -Öylemi?Benokumadım.Ölücanlarevet,ölücanlardanoluşmuşbirtoplum.Ölmüşbirdemokrasivesonuç.Hayret,değilmi? Bu sosyalizm çözülüyor ama bir ses çıkmıyor. Canlar böyle ölürse...Vegerçektenyaşanan,birazbunabenzerbirdurumdur.Bizim bukonudadavranışımızçokfarklıdır.Bizsosyalizmi,ençokkonuşulan, en çok çözümün üretildiği, hiç şüphesiz iç disiplini olan ve fakatinsanyeteneklerinesınırsızözgürlüğünolduğubirrejimolarakdeğerlendiriyoruz.Yanikapitalizmideöylekılıçgücüylekaldırmak gibi bir durumumuz yok. Bence kapitalizmi aşmanın en etkili yolu, sosyalist insanı yaratmaktan geçer. Ve sosyalist insan yaratmakda,birdevletkurmaktandahazordur.Buinsanyaratılmamıştır.Tamtersine,buinsanboğuntuyagetirilmiştir.Buinsanısenyarat,mükemmelsosyalistpartiyideyaratırsın,devletideyaratırsın. O zaman kapitalizmin fazla ileri süreceği savları kalmaz. Zaten dünyayı çöplüğe çevirmiştir ve artık fazla iddialar ileriye sürecek 295


durumda değildir. Ama böyle bir sosyalizm de nasıl olacaktır dersen,bu,sosyalizmineskirüyasıdırvegerçekleştirilmekzorundadır. Birdeneme,ikideneme,üçdenemebaşarıyagitmemişolabilir;ama insanlığınbundanbaşkaseçeneğideyoktur.Benimsosyalistdediğimseçenek,insangerçekteninsanolarakyaşamakistiyorsatekseçenektir. Benimkendiyaşamımdagece-gündüzuğraştığıminsantipi,sosyalizmeuygunolmasıgerekentiptirde.Gerçektenbenimiçinçok önemlidir. Eskiden dinler bunu yapardı, işte kırk yıl çile çekilirdi. Hatta rahipler vardı, işte ayetullahlar vardır. Bunlar bir yerde bu işinmanevicephesinioluşturmaklauğraşırlarvebenbunlaradeğer biçiyorum.Oyaşamadabüyüksaygımvardır,onudasöyleyeyim. Sosyalistlerneyaptı?Kendilerinitüketimdeposuyaptılar.Ahlakta sınır tanımadılar, kaba metaryalizmde sınır tanımadılar ve büyük maneviboşluk,ahlakiboşlukonlarıgötürdü.Birdebucephede,ahlaki-manevi cephede sosyalizmin sözünün ve eyleminin yapılması gerekir. İran neden bu kadar güçlü; bunu düşünmek gerekir. Reel sosyalizmekarşıüstünlüknedengelişiyor,hattaSovyetler’debileo gericibulduğumuzbiçimlernedengelişiyor?Reelsosyalizminbazı çok ciddi kusurları var ki bunlar gelişiyor. Yoksa sosyalizm orada devrimyaptıvebaşlangıçtaçokdagüçlüydü.Amadahasonrakusurlarını görmedi, eksikliklerini tamamlamadı. Ve bürokratlaştı, kastlaştı,kapitalizmdenbiledahakötübirbiçimoradakabuledilemez duruma geldi. Cenazesini bile kimsenin kaldırmak istemediği birölüyedönüştü. –Sosyalist demokrasinin kavranamadığını belirttiniz. Bunda tek parti ve tek adamlığın geliştirilmesinin, parti içinde ve toplumda kurumlaştırılmasının rolü olmadı mı? – Bana sorarsanız, tek partileşmenin de ötesinde, biraz partisizleşmeyideyaşamasıgereklidir.Devgibibirpartileşme,devgibibir devletleşmedir. Ve bu da sosyalizmin özüne zıttır. Sosyalizmdeki partileşme, kapitalizmdeki partileşme gibi olmamalıdır. Lenin’in partiöğretisibelkieleştiriliyor.Birdevrimpartisindenanlarım,sıkı veotoriterbirdevrimpartisindendeanlarım,amabupartininSovyet devriminde-deneyiminde olduğu duruma getirilmesini de hiç 296

anlamam. Bir partinin ortak bir dikta, baskı ve terör biçimine dönüştürülmesiniveonundışındaherşeyinketumbirtutumagetirilmesinianlamamvebununçoktehlikelibirsapma,birdavranışolduğunudüşünürüm.Böylekaybedildiğikanısındayım.Lenin’intartışmacıözelliklerimeşhurdurvegörüşlerindezorbalıkyoktur;yargılama,iştemahkemelerlebazıtartışmalarıortadankaldırmadurumuyoktur.Ajanlıkayrıbirşey.Çokbüyükbirtartışmaözgürlüğü, gruplaşma özgürlüğü var. Başarıya ulaştıktan sonra, partiyi büyütmekten değil de partiyi parti olmaktan çıkarmaktan çok söz eder. Partiyevarmaktanvesorunuböylekoymaktanöteye,partisizleşme üzerindedurur.Bizbunayaygınlaşmışdemokrasidiyebiliriz.Partisizleşmiş,fakathemenbirçoközelliğin,farklılığınkendinioluşturduğuörgütlediğibirdurum;demokrasininyaygınlaşmasındanbunu kastediyorum. Herkesin irade ve görüş sahibi olduğu bir durumu kastediyorum.Bunayığındemokrasisidiyorbazıları.Banagörehiç olmaması gereken bir biçim, yaşanan Sovyet deneyimidir. Kapitalizmbukonudademokrasidenyinebirşeyleranlıyor,ama,banagöreçokdarveonundaaşılmasıgerekiyor. Şimdibunaneadverilebilir?Sosyalistdemokrasidiyebilirsiniz, yığındemokrasisidiyebilirsiniz.Yinepartilerdemokrasisi,çevreler veyagruplardemokrasisidiyebilirsiniz.Banagöre,partilerdemokrasisinideaşmalıyız.GeçenlerdeKaddafi’ninbirsözüvardı,“Kabilelerdemokrasisi”diyordu.Buolurmu,olmazmı;oayrıbirmesele.Amagruplar,çevreler,cemaatlerdemokrasisiöylefazlagözardı edilecek ve basite alınacak bir durum değildir. Neden çok parti olsunda,çokcemaatolmasın?Sosyalizmbencebukonudakapitalizmdendahaiddialı.Kapitalizmçokpartiyidoğurduysa,sosyalizm ondanyüzkatdahafazlacevapdoğurur.Yadaböyleolmasıgerekiyor.Fakattümbunlaranarşianlamınagelmez,demokrasininseçim olmadığıanlamınagelmez,demokrasininbirotoriteolmadığıanlamına gelmez. Tartışmalar yapılabilir. Sosyalizm şöyle kalsın, ben, belkialınırsınızama,Türkiye’deyaşanana“bataklıkyaşamı”diyorum. Bütün Türkiye’yi üzerime tapulasanız, böyle yaşamak istemem. Bana söyleseler, “Türkiye’ye döner misin yaşamak için, İstanbul’un,Ankara’nınneresinibeğenirsin”diye,benbuhaliylebe297


“Dünyada benden daha çok savaştan nefret eden insan yoktur.” 298

ğenmem de, dönmem de. Dönüştürürüm, beğenilir hale getiririm, belkiozamanyaşamayagelirim. – Devrim partilerinin devrimci olmaktan gelen işlevleri ve işleyişleri var, disiplin vs. Başka türlü siyasal, toplumsal ve sosyal devrim olmuyor. Fakat devrim olduktan sonra bu organizasyonlar, devletten devletsizliğe, aileden ailesizliğe, partilerden partisizliğe, özce bir durumdan diğerine geçememe durumuyla malüller... – Oradayenidevrimlereihtiyaçvar.Meselabendevrimdedevrimdedim.Kadınkonusundaşuandabiledevrimiyürütmeihtiyacınıduyuyoruz.Birdevrimdendedeğil,çokyoğunlaştırılmışbirdevrimcisüreçtenbahsetmeliyim.Otoriterlikbiryerdegerekliama,bir yerde de çok tehlikeli bir hal alabilir. Yaşanan acı bir gerçek de odur. Otorite olma noktasına geldiğinde diyelim bir soruna cevap teşkil ediyor. Ama onu öyle genelleştiriyor ki, en otoriter olunmamasıgerekenbiralandabukorkunçbirolayadönüşüyor.Bunugörmekgerekiyor.Sosyalistinsan,bencebunuönleyecekolaninsandır. Otoriteniçinvekiminiçingeliştirilir?Neyekarşıvehangisüreçle bağıntılıdır?Okoşullaraşıldıysaveneyekarşıolduğuhalledildiyse, o zaman bunu derhal aşacaksın. Ama Sovyetler’de ne oldu? Tam tersine,korkunçüzerineçullanıldıvebirdevletaygıtıyaratıldı.Tanınmazahlaksızlar,tanınmazbirkastortayaçıktı.Yanibuönlenemez miydi? Bunu önlemenin teorisi bence sosyalist teoridir. Bunu önlemeninpratiğidesosyalizmindevrimpratiğidir,süreklidevrim pratiğidir. Bence bu konuda sosyalizm ilerletilebilir. Yani partinin birdönemiçingerekliolanbiçimini,dahasonradaolduğugibisürdürmekkaderdeğildirvesosyalistlikdedeğildir.Partikurulmuştur vekutsaldır;amapartininkutsallığı,ancakgerçekleştirdiğiolumlu işlerleölçülebilir.Yoksabirahlaksızlargrubunu,bupartiyedayanarakvekurulandevletedayatarakegemenkılmakenbüyükahlaksızlıktır.Kutsallığakarşıişlenmişsuçozamanmeydanagelir.Bukonudabirazyaratıcıolmakgerekiyor.Sosyalistdeenyaratıcıinsandır,kendinihergüngözdengeçireninsandır.İran’dakiayetullahbilebunuyapıyorsa,birrahipbukonudakendinihergünyorumdan geçiriyorsa, bir sosyalist bunu neden yapmasın? Bir sosyalist niye onlar kadar maneviyatçı olmasın, ahlaki değerlere ve demokratik 299


değerlere bağlılık göstermesin? Burada bir bit yeniği var, eksiklik var. Bunun aşılması gerekiyor. Ben örgüt olayımızın sadece teorik konumlanışıyla değil, pratiğiyle de çok yoğun uğraşıyorum. Yine hemenveaçıklıklabelirtmeliyimki,benimpratiğiminçokazıdışa yöneliksavaşımlailgilidir;çokağırlıklıbirbölümüisesosyalistinsanıortayaçıkarmasavaşıdır.Kendiönderliğimi,buaşamada,özelliklesosyalistkişiliğiortayaçıkarmaönderliğibiçimindededeğerlendiriyorum.

“Türkiye’de sosyalizmin politikacısı kim?” – Şöyle bir görüntü var; PKK kendini kurarak, bir evrim içinde bugüne geliyor, bugün silahlı mücadelenin ötesinde bir şeyler geliştirmeye çabalıyor. Bunun en görünen yanı da, Kürt gruplarını bir cephede toparlama şeklinde. Ama öte yandan Türkiye sosyalist hareketiyle bir ilişki kurulamıyor. Hatta şöyle bir bakıldığında mesafenin açıldığından bile sözedilebilir. Bu, Türkiye sosyalist hareketinin beceriksizliğinden olabilir vs. Ama bu somut bir durum. Bundan sonra bu durumu aşmak bakımından neler yapılabilir? Karşılıklı eleştiriler yaparak, enternasyonal temelde mesafeyi açmak değil, kapatmak için nasıl bir proje geliştirilebilir? Son gelişmeler bunun için de bir imkan değil mi? – Doğrudur. Son zamanlarda, bizim eskiden kıyasıya eleştirdiğimiz ve hoş olmayan olayların geliştiği gruplarla cephe birliği, kararlılığıiçindeyiz.VebelliölçülerdedeKürtgruplarıtoparlanabildi.Hattabircepheselbirliğedeulaşabilirler.Bukonudaaçıklamalaryaptım,zatentoplantıbunundaipuçlarınıverdi.Buaçıdan tekrarlamayacağım.Kaldıki,bukonuda,işiniçindeyeralanlarla da görüşme yapabilirsiniz. Yani Kürt cephesinde gelişmeler az çok iyi yold ad ır den il eb il ir. Büt ün yet ers izl ikl er in e ve geçm iş olumsuzluklarına rağmen, bu aşamada yeni başlangıçlar ve yeni birsüreçmümkündür. AynışeyiTürkiyesoluveyaTürkiyedevrimci-demokratikgüçleriaçısındanniyeyapamıyorsunuzyadabukonudakietkilemelerne olacaktır, diye soruyorsunuz. Öncelikle belirteyim ki, biz o solun 300

içindengeldik.1970’lerintartışmaatmosferiiçindençıktık.Vebazı eksiklikleri eleştirerek işe başladık. Biliyorsunuz, bu ulusal sorun eleştirisiydi, kemalizm eleştirisiydi; demokrasi de buna girebilir, çünkü Türkiye solu biraz despotikti. Şimdi belki çok aşırı liberalleşmeylegünahınıödüyorama,buçokkötübirödemetarzıdır.Ve buseferyaşananlikidasyondur,liberasyonbiledeğildir.Geçmişteki buçokdiktatörceveyadediğimdedikyaklaşımları,şimdihiçbirörgütkuralıtanımama,hiçbirotoriteolayınagelmemehalinialdı.Bu, liberalizmbiledeğildir,Lenin’inkullandığıkavramlatasfiyeciliktir. Elbette tüm bunların ulusal sorunu doğru koymama, kemalizmi doğru koymama ilişkisi ile vardır. Demokrasiye doğru yaklaşım göstermeme,sosyalistinsantipiniortayaçıkarmamaileilişkisivardır.TümbunlareleştirildivePKK’debirçözümeulaştı.Gerçekten PKK,görünüştebirKürtveKürdistanörgütüdür,hattabazılarıbunamilliyetçiörgütdediyebilirler,amabanagöreçokenternasyonalistbirörgüttür.İçindekikişilerkendinibirmilliyettensaymayerine birdünyagörüşündensaymayıesasalırlar.Bununmilliyetledeçerçevelenmediğiçokaçıktır.Yaniiçinegirenveyaşayanbilir. Şimdi bütün bunlara rağmen Türkiye’de sosyalist çevreler, devrimci-demokratikgruplar,oldukçadauzunbirgeçmişiolanbuhareket yeniden gelişebilir. Buna yönelik en son değerlendirmeleriniz nedirvebirçağrınızvarmıdenilebilir.Bendevarderim.Çokkısa da olsa, bazı değerlendirmelerle birlikte bazı çağrılar yapabilirim. Sıksıkyapmayaçalıştığımızgibi,buhareketbirazkendinieleştirebilmelidir. Bu eleştiriler aslında var ve çok kapsamlı da yürüyor ama,bütünselliktenvesonucugeliştirmektenuzak.Eleştirilerbiraz da inkarı daha da derinleştirme temelinde geliştiriliyor. Alternatifi ortayaçıkarmıyor.Kötüyüeleştirdin,eksikliğieleştirdin,pekialternatifnerede?Bukonudaketumdavranılıyor;bilmiyorum,duymuyorum,görmüyorumbiçiminde.Budatabii,çıkmazıdahadaderinleştiriyor. Sorumsuz eleştiriler var. Bazı eksiklikleri belirtmeler var, amapratiküretim,politiküretimdenince,hiçbirgelişmegöremiyorsun.YanibiryerdeTürkiyesolualtmışyaşındakibakireyebenziyor; siyasiüretimiyok.Nedenüretmiyor,nedenböyleoldu?Buayrımesele.Amagörünüşoki,politikaüretememiştir,sağlıklıgündemve301


“Yeni yaşama ihtiyaç var diyoruz.” 302

rememiştir.Şimdibununnedeniniaraştırıpbulmakzorundayız. Bir Refah Partisi neredeyse İstanbul’da birinci parti oldu. Bir dinci-gericipartiİstanbulgibimodernbiryerdebirincipartioluyorda,çokradikal,çokçağdaşvemodernbirsolpartinedenbirinciolmuyor?Acıdır,amagerçektir.ÜstünlükRefahPartisi’nde midir, yoksa Refah’ın çalışma tarzında mıdır? Yok. Bu konuda solda gerçekten kendi tercihlerini, kendi tutumlarını çok sorumsuzca terk etme, hesabını bile vermeden çarketme gibi durumlar yaşanıyor. Halbuki bu kadar kan döktüler, işkence çektiler. Bir dava,birhareket(bizbunasosyalisthareket,demokratikhareket diy el im) bu kad ar sah ips iz bır ak ılm am al ıyd ı. Ben bun u acıyl a söylüyorumama,birgerçekolarakdagörüyorum.İnsanabirtokatvursalar,hesabınısorar.Yüzbinlercekişiyeişkence,onbinlerce kişiyi katletme! Peki bunun hesabını kim verecek, kim soracak? Halklar adına söylenen büyük sözler, büyük demokrasi ve eşitliksözcüklerineredekaldışimdi?Sahibinerede?Biracıkahveninbilekırkyılhatırıvardırdenilir.Dinidogmalarbilebüyük tartışmalara yol açıyor Türkiye’de. Dini çevrelerin, İslami grupların tartışmaları var. Bu sosyalizm nasıl böyle gözden düştü? Onlar kadar da mı değeri yoktu? Vardıysa, o zaman sahiplenilir. Özellikle sosyalist hareket, politik harekettir. Türkiye’de sosyalizminpolitikacılarıkimdir?Şimdi,“heptartışıyoruzvedahaaltından çıkamadık” diyebilirler. Böyle tartışma olmaz. Bu tartışmalarbiryılolur,ikiyılolur.Birdeürünverir.Birliksorunumu tartışılıyor,altıayyetmezmi?Demokrasisorunumutartışılıyor, altıayyetmezmi?Bizbukadarsüpergericilermiyiz?Yenisosyalizmyaklaşımlarınahiçolmazsabirkaçyıliçindebirşekilveremezmiyiz?Dünyadahiçbirideolojibukadarbulanıklığa,muğlaklığaterkedilemez.Veyabiz,süpergerimiyizki,doğru-dürüst hiçbirçözümübulamıyoruz?Bunabenzereleştirilerdahadaarttırılabilir. Bence sorun bunlar da değildir. Esas sorun, temel örgütselvepolitikgörevleredoğruyaklaşımgücügösterememektir. Veyateorikolaraksorunlaranlaşılıyorama,pratiktekendinivermemevar. – Yani bir anlamda önderlik ve inisiyatif problemi diyorsunuz. 303


– Tabii. Sürükleyici bir önder kadro ve bir de gerçekten önder birkaç kişi gerekiyor. Önderler beş-on kişi olmaz, birkaç kişi olur. Onlaraihtiyaçvardır,benbunutekrarsöyleyeyim.Kadroyadaihtiyaçvar.Kadrobirkaçyüzolur,binlerceolmaz.Taraftarlarbinlerce olur,kitlesimilyonlarcaolur;buayrıbirşey.TabiiTürkiye’desürükleyiciönderleryok.Yinebuişekendinitamverenbirkadrolaşma da yok. Sorun, birikimler sorunu değil; Türkiye’deki birikim, bizdekibirikimdenyüzkatfazladır.Entelektüelseviyebizdenkırk katilerdedir.Kitletemelideküçümsenemez.Bunlarınhepsivaraslında.Sorun,maddiproblemler,silahvs.dedeğildir.Sorun,çokkararlı,buişekendiniyatırmışbirönderveönderkadrolartopluluğudur.Temelsorunyineörgütseldirvepolitiktaktikleribelirlemektir. Tümbunlarıbenbirçırpıdadasöyleyebilirim.Bunatalipolanyok. Varmı? Bu temelde Türkiye devrimcilerine, sosyalistlerine bir çağrı yapacağım: Bu işe varız diyen arkadaşlar kimse, bana birkaç kişiyi yollayın, birkaç yüz de kadro adayı yollayın. Bizim kamplarımız var, onları eğitelim. Ama iyi niyetlice bu işe talip olsunlar. “Biz gerçekten Türkiye’nin sosyalist-demokratik hareketine inanmışız, kelleyi de koltuğa almışız” diyen bir adaylar topluluğu gelsin. Bir de,“buhareketisürüklemekistiyoruzveönderlikiddialarımızvar” desinler.Birazbizimletartışmayatenezzüledenböyleadamlaraihtiyacımızvar.BenyineTürkiyedevrimiyleilgiliyim.Bizimdevrim yine Türkiye devrimi diyelim. Sosyalistlik yine sosyalistlik. Biraz bizivekendileriniciddiyealsınlar.Dahaneyapalım?Gerekirseyol paralarınıdabenvereyim.Tabiiyemesiiçmesidebenden. – Yani bu, Türkiye sosyalistlerine, devrimcilerine bir proje geliştirmek için somutça bir çağrı oluyor. – SayınHEP’lilerbizigörmeyegeldilervekendizorluklarından bahsetmeye çalışıyorlardı. Ne zorluğu dedim; tabanı sağlayan biz, aldığınızmaaşlardabutemeldensağlanıyor,kralgibiyaşıyorsunuz vehalanazyapıyorsunuz.Türkiye’dekielitdebirazbunabenziyor. Herşeyihazırsunsakdatemelgörevlereilgigöstermiyorlar.Kapitalizminyaşamkurallarındabileböyleyaşamakyok.Hattaağaların yaşamakurallarındadabuyok.Ağalardaörgütlüinsanlardır.Ben 304

bunalaçkalığıngelişmesi,tembelliğinmodelteşkiletmesidediyebilirim.Önderlernekapitalizmde,nefeodalizmdevenedesosyalizmdeaslaböyleolamaz.Adımgibibiliyorumki,butipönderliklerolsadaileridebaşarılıolamaz.Ben,bizibirazanlayışlakarşılamalarınıistiyorum.Meseladedinizki,bukonudabirçabanız,çağrınızolmayacakmı?Birazsaygılarıvarsa,bizianlamayaçalışsınlar. Gördüğünüzgibi,emrimdesınırsızbirgüçvardır.Maddivemanevi olarak gerçekten büyük bir güçtür. Milyonlara ayağa kalk dersek, kalkabilirler;öldersekölebilirler.Onbinlercesavaşçıvar.Trilyonlaraulaşanparadateminedebiliriz.Bizimdevrimcihareketbusınırlarıyakaladı.Bu,saygıgösterilmesigerekenbirdeneyimdir.Belki eskidenbizifazladinlemezlerdi,amaşimdidinlesinler.Buişinnasılyapıldığınıbizbirazbiliyoruz.Diyebilirsinizki,senkendinitanınmaz hale getirdin, mahvettin, şöyle ettin, böyle ettin. Önderler birazdaböyleolmasıgerekenkişilerdir. – Yani önderler şaşırtırlar ve sürekli koşuştadırlar. – Tabii.Önderler,kendileriniolağanüstüdurumdanolağanüstüduruma sokan kişilerdir. Başarı için çok gözü pek olurlar. Yaratırlar, krizi aşarlar.Fakatbu,çokçayapıldığıgibi,ucuztartışmalarlaolmuyor;yetersizdavranışlarvekaralamalarlaolmuyor.Bizdenkolektivizmistenirsebenhazırım,hattabanarolbiçilmekistenirsegücümoranındaonada varım.Karşılıklıeğitimisteniyorsa,onlargelsinbuişiçinbenieğitsin, Türkiyedevrimiiçinbendeonlarıeğiteyim.Onlarsaygılıolduğukadar bendesaygılıolayım.Bukonudakesinkendimedebirayrıcalıktanımıyorum.Kesinlikleağabeylikyapmayafilanniyetimyok.Tenezzüldeetmem. Benim lügatımda ağabeyliklere yer yoktur. Ama yoldaşlığın bir hukukuvardır;onasaygılıyım,onungerekleriniyaparımveyaptırırım. Sonra demesinler ki, “yine dayatıyor.” Kesin öyle değildir, uyarım ve uydururumda. Bu işler beleşten kazanılmamıştır. Neden peşkeş çekilecektir? Ben ucuzkazandığıma,ucuzyaşadığımainanmıyorum.Türkiye’dekiinsanlarındaucuzyaşadığınainanmıyorum.Önderlerinde,onlarınbileşkesi olması gerektiğine inanıyorum. Ve böyle haberlerin ortaya çıkmasını beklemiyorum.Talipolanvarsagelsin,yoldaşçayardımısonunakadar yaparız.“PKKbazıörgütseldurumlarıbizedayatıyor”denilmesin,öyle 305


birşeyyoktur.Özgürtartışmayagelsinler,kendilerikararlaştırsınlarve benaltınaimzaatayım.Yeterki,anlasınlar,bubirhalkhizmetidir,halk hareketidir. Çok eleştirdikleri şöyle anti-emperyalist, şöyle anti-kapitalist,şöyledemokratik,şöylesosyalist...Yazsınlaraltınabenimzamıatayım.BenbuKürtCephesiiçindeaynışeyisöyledim.Yazındedim,ilgiligittiyazdı;birkelimeyideğiştirmedimveimzamıattım.BendenTürkiyeligruplaryardımistesin;onlarlaçoksomutilişkigeliştirelim,programdüzeyindeolsun,maddidüzeydeolsun,kitledüzeyindeolsun.Milyonlarca kitle temelimizi Türkiye sosyalizminin kitle temeli yapalım. SilahlıgücümüzüTürkiye’dekisosyalizmin,demokrasininsilahlıgücü yapalım.Hattamaddigücümüzüdemakulçerçevelerdahilindegelişim içinsunalım. Bizdendahaneistenir?“YinePKK’ninkusurları,yinePKKkendini şöyleyapsın,böyleyapsın!..”SenPKK’dendoğruyöndeyararlan.İşleri ilerletme anlamında onu kullan. Bundan daha farklı ne istiyorlar? Gel sendebunuciddiyeal,kendineyönver,kendinisağlamdoğrultuyasok. Büyüktembelliği,büyükiradesizliğiaş,halklariçineylemgücüol! BunlarTürkiyesolhareketlerindehiçyokturdemiyorum.Büyükeylemciler vardı, cesaret ve fedakarlık örnekleri vardı. Önderlik onların sentezidir;öyleol,gel,başarırsın.Şimditümbunlarsorunudoğrukoymaktadır.Farklıideolojilermeselesine,gelinceideolojiktartışmainsanlıklabaşlar,insanlıklabiter.Farklıpolitik,acil,mutlakasahipçıkmamız gerekensorunlarvardır.Temelörgütgörevleriveçalışmatarzınaihtiyacımızvardır.Onasahipçıkalımdiyorum.

“Ateşkes Türk ve Kürt halklarını birliğe çağırma adımıdır” – Ateşkes çağrısıyla başlayan süreç, Türkiye’deki devrimcilerle ilişkiler bakımından sorunları aşma konusunda bir ipucu olabilir diyorsunuz. – Yaparlarsa iyi olur. Bizim Kürdistan’dan daha fazla Türkiye’deki koşullarla bağlantımız vardır. Legal koşullar, basın-yayın koşulları bütün bu işe hizmet ettirilebilir. Bana göre yeni bir legal parti olayına rahatlıkla girişilebilir. Çok devrimci-demokratik bir 306

kuruluşdaolabilir.Hemenbuişesoyunsunlarvebiztümgücümüzledestekleyelim.Basın-yayıngelişmelerivardır;onlarahemensoyunsunlar,elimizdengeldiğincedestekleyelim.Ortakcepheistiyorlarsa, ortak cepheye de varız. Bütün bunlar bence anlaşılır, makul işlerdir.Bununtakipçisiolana,olacaklarabençağrıyapıyorum:Ortaya çıkın! Görüşmek istiyorlarsa, gelsinler görüşelim. Bunun için yasalbirengeldeyok,onudabelirteyim.ArtıkTürkiye’dekikoşullarbunaelveriyor.Gün,Türkiyehalkınasaygılıysakbirşeyleriertelemeksizinbaşlatmavebaşarmagünüdür.Geldiniz,tekrarvurguluyorum;busürecinhatırınabendenneistenirseyaparım.Birgrup gelirgörüşürüz,tartışırız,birprogramsorunuvarsakatkımızıyaparız.Dediğimgibi,birkitletemeliçokgerekligörülüyorsa,birlegal partikuruluremrineveririzveyatabanıhalinegetirmedeüzerimize düşeniyaparız.Amaonlardabuişebiraztenezzületsinler.Buişin, çokça yaptıkları somuta hizmet etmeyen genellemeci eleştirilerle veya tartışmalarla düzelmediğini görsünler. Bu konuda biraz PKK deneyimindenbencedersalsınlar. İşler ilerleyebilir, ben yine de umutlu olduğumu belirtmeliyim. Bundansonradadahafazlailgimizisergilerim.Yinebirtakımgruplarlagörüşmelerimisürdürür,bukonularailişkingörüşlerimizaman zamanaçıklamayaçalışırım.Ben,isteryeniistereskiolsunsosyalist-demokratik kişiliklere yüksek değer biçtiğimi, oldukça anlamlı vesorumluyaklaştığımıbelirtmekisterim.İsterlersedahafazladestekleyeceğimizi belirtiyorum. Bu son aldığımız karar ve açılımları da,ikidebirreformizmolarakmahkumetmesinler.Belkidebunlar dahaçokkendilerinehizmeteder.Onlarındevrimciseçeneğinegüç katabilir. Bu bakımdan, bunun imkanını da araştırsınlar. Bu biraz Türkiye’yeaçılmaadımıdır,TürkiyehalkıylaKürdistanhalkınıbirliğe çağırma adımıdır. Yine şovenizmi geriletme adımıdır. Bütün bunlardadevrimiçinçokönemliadımlardır.Sorunubirdebuyönü ile değerlendirsinler. Hiç merak etmesinler, silahlar giderek ordusuyla,sayılarıylaartıyor,yeterkiistesinler. Hiçgerilemeyoktur,öylesöylediklerigibireformizmekaymafilandayoktur.Hükümetibiledevrimesaygılıolmaya,onuezmemeyeuyarıdırbuyaptığımızateşkes.Vesilahlardayenidenheranpat307


layabilir;ozamanbizieleştirmesinler.Onadadikkatetmeleriniistiyorum.Silahlarpatlarsadahafazlapatlarveçokfazlakandökülür. Ama bunun sorumlusunun kim olduğunu, Türkiye’de yalnız devrimci-demokratlardeğil,Türkhalkıdaçokiyigörmelidir.Kim silahtanmedetumuyor,kimşovenizmikörüklüyor,kimsorunuçıkmazasürüyor?Buvesileyleonuiyigörsünler.“PKKteslimoluyor” demek ne kadar yanlışsa, birdenbire silahlara yaslanıldığında “bu da iyi değil” demesinler. Biraz daha fazla gerçekçi olsunlar. Haktan-hukuktan yana tavır alsınlar; demokrasiden yana, yine siyasal çözüm yollarından ve barıştan yana tavır alsınlar. Türkiye halkından da ve onun her türlü sosyalist-demokratik temsilcilerinden de beklediğimizbudur.Ben,buvesileylevebutemeldeonlarasaygılarımıvesevgilerimiiletiyorum.Benbusavaşımınyamanbirmilitanıolarakçıktımvebundansonradabunuböylesürdüreceğim.Bunundabilinmesiniistiyorum.

“Türkiye sosyalistlerini politika yapmaya çağırıyorum” Ayrıca siz bir soru soruyorsunuz; Türkiye’nin devrimci-demokratik ve sosyalist hareketleriyle neden ilgilenmiyorsunuz diye. Aslındabenilgilenmemiçokkapsamlıbirşekildesürdürdüm.Geçmişten bir-iki örn ekl e de açıkl am ay a çal ış ay ım: Devr imc i Yol, 1980’lerdekısabirsüreiçindeyakalanmıştı.Çokazbirgücükurtulmuştu. Onu da Ortadoğu sahasına çekmiştik ve Taner Akçam’ı da Avrupa’dan çağırmıştık. Avrupa’dan birtakım eğilimler kazanmıştı ve bizi Avrupa’ya çekmeye çalışıyordu. Bunun bir sonucu olabilir,tekyaptığı,işiyokuşasürmekti.“Dev–Yololmazsasizhiçbir şey yapamazsınız, Dev–Yol’a muhtaçsınız, bağlı olmak durumundasınız”filandiyordu.Bendeoarada,onaaynenşöyledemiştim:“DevrimciYololmazsa,bizdeişlerimiziGenelkurmayilehallederiz.”Aynenbunu1982’desöyledim.Şimdibakın,gerçeklerve gelişmeler neyi doğruladı? Biz işleri Genelkurmay düzeyinde ele alıyoruz. Genelkurmay Başkanı Güreş, geçenlerde bir yerde, “Bu adam...” diye söylüyor, benim için bu kelimeyi kullanıyor. Yani 308

muhatapolmuşuz.KısacaDev-Yol’cuTanerneredeşimdi,bilmem; adıbileduyulmuyor.Amabiz,Genelkurmayilemeseleleritartışma düzeyinegetirdik.Hükümetlede,dolaylıdaolsatartışmadurumundayız. ŞimdiTürkiyesolukendiniokadarçokbüyükgörüyorki,“bizsiz hiçbir şey olmaz” diyor. Ama Türkiye’de bu kadar gelişmeler oldu;budurumneyigösteriyor?Türkiyesolu(genelleştirmeyelim, özelliklebazılarıaçısındansöylüyorum)aşılaaşıla,ezileezileTürkiye’de her şey olmadı mı? Şöyle kapitalizm gelişemez, şöyle tekelcilikgelişemez,şöyleAmerika’nınetkisigelişemezdediler,ama herşeymüthişgelişmedimi?Bunusöyleyenkişilerşimdineredeler? Kendileri bir hiç olmadı mı? Yani söyledikleri ile yaptıkları arasındadağlarkadarfarkvar.Amabiz,dediğimgibi,sözümüzebirazbağlıkaldık.Bütündünyaemperyalistkoalisyonunakarşısavaş verdik. BirGüneySavaşı,bizimKDP’ylesavaşımızdeğildiaslında.Bunuhemenbelirtmedengeçemeyeceğim.SayınYalçınKüçük’deiyi koyuyordu ve şunu söylüyordu: “1815 büyük restorasyonundan sonra Yunanistan’da Osmanlı İmparatorluğu’na karşı bir isyan oldu.” Yine buna benzer bir-iki tarihi örnek verilebilir. Bu dönemde de,reelsosyalizminçözülüşündensonravedünyaçapındarestorasyonun hakim olmasından sonra tek soluk aldırma hareketi biraz PKKhareketioldu.BunusadecebirKürdistanolayıolarakgörmüyoruz.Dünyanın“yeninizam”ı,Amerika’nın“yeninizam”ıadıaltındastatüko,Sovyetlerdahilheryerehakimoldu.Sovyetler’debileterörizmavcılığıyapıldı.AmaPKK,tarihiveçoketkinbirçıkışı tamdabuyıllardasürdürdü.Halendeiddialıdır.BirPeru’daAydınlık Yol hareketi vardır. Ama bence, bu hareketin de çok ilerisinde birkonumaulaşmışbulunuyoruz.Bu,oldukçaanlamlıbirgelişmedir.Kürdistandevrimişuandaönemligelişmepotansiyellerinitaşıyor. Türkiyesosyalistleridünyaörnekleriniçoktartışıyorama,yanlarında büyük Kürdistan deneyimi var ve uluslararası gericilik onu imhayaçalışıyor,onunhakkındadoğru-dürüstbirdeğerlendirmeye bilegirişemiyorlar.“Şöyleayrılıkçıdır,şöylemilliyetçidir,şöylere309


formcudur”diyeelealınıyor.Çoktuhafbirtartışmabiçimi!Bukadarenternasyonalbirhareketisenneredegörebilirsin?Belkibirçok harekete milliyetçi denilebilir ama, Kürdistan’da gelişen harekete milliyetçidenilemez.Milliyetçilerinneyaptığınıgördük,Türkhükümetiilebirliktelerdi.Ayrıcailkelmilliyetçilerdemeklazım.Yani,yinesağlıklıbirdeğerlendirmegeliştiremediler.Tarihtedeyanlış değerlendirmeler hayli yüklüydü. Demek istediğim, PKK deneyiminden en çok Türkiyeli devrimciler ders çıkarmalıdır. Çünkü bu, kendilerini bir de pratikte ilgilendirir. Çünkü, her şey elden gitti. Sol biraz üretim yapabilmeliydi, bunu aşabilmeliydi. Daha güzel, daha özgür ifadeler, tutumlar, hatta politikalar üretebilirdi. Şimdi bunutalepediyoruz. Sayın Doğu Perinçek de buraya geldi. Biz, “politika nasıl yapılır?”dedik.İlkpratikpolitikaönerim,iştebirHEPdeneyimindeolduğu gibi, milletvekilleri oluşturmak ve parlamentoyu etkilemekti. Zatenkendisideotuzyıldırbununiçinuğraşıyordu.İştededim,bir devrimmerkezivar,onunparlamentersözcüsüol.Bugüzelbirşey vebiranlamıvar.Eğerbirparlamentersözcüsüolsaydı,Kürt-Türk birlikteliği de çok iyi gelişebilirdi. Kim kardeşlik istemiyor? Bize ikidebirmilliyetçidiyorsunuz;senikendiülkendevedevriminbir merkezindemilletvekiliadayıolarakönerecekkadarenternasyonalizmeyatkınlıkgösterenbirhareketmimilliyetçidir,yoksabunatenezzül etmeyen ve kendini çok üstte gören bir anlayışın sahibi mi milliyetçidir?Vebenfazlaanlamlıbulamadım.Ortaklıktanbizkaçmadık,ortakbirpartiolmaktandabizkaçmadık;gelipyeralabilirsiniz dedik. Herkes için ayrı bir Kürt partisi olmasın. Tenezzül etmediler.Birçokgrupyeralmıştı,başkaTürkiyeligruplardayeralmıştı, ama onlar tenezzül etmediler. Bak, politika istiyorsan, işte politika yapılıyor. Girselerdi yarı yarıya da Türkiye kökenli parlamenter,parlamentodaçokgüzelbirdemokrasisavaşımıverebilirdi. Türkiye’de örgütlenselerdi, çok iyi bir birleşik demokratik cephe örgütüolabilirdi.Tenezzületmediler,yani“politikayapmakistemiyoruz”demeyegetirdiler.Amatekellerde,belediyelerdeişbulmaya geldimi,hepsineredeysebüyükbirmevzikazanmışgibiyarışagirerler.Sensosyalistsen,demokratsan,birazpolitikmevzikazan,bi310

razpolitiküretimyap!Tekellerde,belediyelerdesanabirmemurluk vermişler; ayıp değil mi? Bu, sosyalist kimliğinde, geçmişinde bir aşınma değil midir? Tabii aşındırır. Halbuki demokratik örgütünü kur,onunlaçatırçatırpolitikayap,meydanlarıdoldur!Yinedeyersin,içersin,istediğingibiyaşarsın. Bunusöylüyoruz,adımız“ayrılıkçı”oluyor.Yani“yerimdardır, oynamakistemiyorum”diyengelinebenziyor.Senarkadaş,politika yapmakistemiyorsun.Senaslında“buişteyokum”demeyegetiriyorsun. O zaman doğruyu söyle! Gerçekten gelselerdi, memnun olurdum.Yanioeskiyirmiyıllıkarkadaşlarımadaçağrıyapıyorum. O. Doğan’dan bahsetmiştim; onlar bizim Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden arkadaşlardır. İlhami’yi burada da gördüm. Hatta çok iyi hatırlıyorum, bizim eve almıştık. Arkadaşlar biraz sarma dolması yapmışlardı,ohep“Budolmalarçokgüzelolmuş”diyordu.İyi,yanidolmagüzelolmuşyiyelimama,politikadahakezagüzelyapılıyordu,birazdaonuyemenizlazım.Şimdigüzelpolitikayapasınız diyeçağrıyapıyorum.YineNasuh’gillervardı.Bunlarıabigibigörüyorduk.Bizabideğilizama,kendileribirabigibigelsinhatırımızısorsunlar.Tabiieğerpolitikayapmakistiyorlarsa.Sorundeğilve Türkiyehalkıiçindegüzelşeylerdüşünülebilir.Yanieğerbizi“ayrılıkçı” yapmak ve Türkiye’den dışlamak istemiyorlarsa, o zaman yapacağımızortakişlervardır.Bizdebukonudaiddialıyız;iyi,güzelişleryaparızveyapıyoruzda!

311


8 Haziran 1993 günü Bar Elias'ta yapılan üçüncü basın toplantısı:

DAHA BOYUTLU BİR SAVAŞA HAZIRIZ

“Ankara'nın benim hakkımda hayırlı düşüneceğine inanacak kadar saf olmamam gerektiğini düşünüyorum.” 312

“Ateşkesdurumuhızlahükmünü yitiriyorveyeriniçokyoğun,çatışmalı, sıcakvegerginbirortamabırakıyor.Bu, gerçektenbizimiçindezordur,halklariçin dezordur.Amasorunlaraçözümgücü olamama,benimsorunumdeğildir. Bu,hükümetinsorunudur.”

Sayınbasınmensupları! Sizlerle, Türkiye’nin uzun süredir birinci gündem maddesi olaraketkisinisürdürenvegünümüzdedeoldukçaönemlibiraşamaya gelerek PKK etrafında gelişen olayları ve yeni süreci anlatmak ve bu temelde sorularınızı cevaplandırmak için 3. kezdir ve biraz da genelisteküzerinebutoplantıyıgerçekleştirmişbulunuyoruz. SadeceKürthalkınıdeğil,Türkhalkınıdayakındanilgilendiren veoldukçadaönemligelişmelerinyaşanacağıihtimaliyüksekolan bir süreci açıklığa kavuşturmak, kamuoyunu derinden bilgilendirmek,yineresmiyetkililereneolduğumuzu,neyapacağımızı,neistediğimiziaçıkçavebirkezdahaçarpıcıbirbiçimdedilegetirmek içinsizlerlebutoplantıyıönemligörüyorum. 313


Biz,ateşkesdiyetabiredilendurumuönemlisiyasigelişmelerin temeli haline getirmek istememize rağmen, buna hükümetin darbe indirme taktiğiyle cevap vermesi ve buna özgü bazı kararnameler geliştirmesi talihsizlik olmuştur. Bizim konumumuzu dikkate almaktanvetaleplerimizibaşlatmaktanöteye,bunaincevehilelibir tarzdatasfiyeylekarşılıkvermiştir.Hernekadarateşkessüreciboyunca bir yumuşama söz konusu olduysa da, bazı bölgelerde operasyonlarşiddetindenbirşeykaybetmedivebudabizetabiikifazla inandırıcıgelmedi.OçokçasorduğunuzBingölolayıbununsonucu olarakgelişti.Sonbirkaçgündürdeyoğunbirçatışmadurumuyaşanıyor,tambirsavaşdurumusözkonusudur.Belkibusavaşıbütün boyutlarıyla siz izlemeyebilirsiniz ama, 10-15 cepheyi ilgilendiren operasyonlarvesıkçavukubulançatışmalarsözkonusudur.Bu,ne Bosna-HersekveAzerbaycan-Karabağsorunugibibirsorunvene deotarzdabirçatışmadurumudur.Bunlarınkatbekatüstünde,hattadahafazlayoğunveoldukçadaçoksıkçatışmalarlayürüyenve giderekTürkiye’niniçinekadardayansıyabilecekbirçatışmadurumusözkonusudur. Parti tarihimizi yakından bilen bir kişi olarak, yine 15 Ağustos hamlesini günümüze kadar nefes nefese yaşayan birisi olarak, bu yeni sürecin şimdiye kadar yaşananlardan oldukça farklı ve kapsamlıgelişeceğinibelirtmekistiyorum.Bu,özelliklehükümetçevrel er in in yans ıtm ak ist ed ikl er i gib i, ger ill an ın zay ıfl am as ı ve PKK’ningücünükaybetmesisonrasıbirateşkessorunudeğildir.Bizimortayakoymakistediğimiztavırşu:Çokzorgeçecekbirsüreci siyasiolarakacabapekiştiremezmiyiz;askeriyanyerinesiyasiyanıortayaçıkararak,halklarımızlehinedahademokratikvebarışçıl bir çözüm yolu açamaz mıyız? Bu değerlendirildi ve “şerefli pişmanlık”,“şerefliteslimiyet”diyebiryaklaşımlabizimiyiniyettavrımız karşılanmak istendi. “Şerefli teslimiyet” diye bir teslimiyet türüdünyadayoktur.Herteslimiyetaşağılıkbirdurumdur.Devrimciside,karşı-devrimciside,sağcısıda,solcusudateslimolursa,bu alçaklığı ifade eder. Çocukları bile bu yöntemle kandırmak mümkündeğildir.Amabanagöre,hükümetçevreleri,koltukkavgasında veyinepartilerinkoalisyonunusürdürmedebutaktiğişartgördüler; 314

yoksa sorunu çözmenin bir şartı olarak değil. Koalisyonu sürdürmekvebazılarıdakoltuğunukaybetmemekiçin“şöyleKürtsorununuçözdük,enönemligelişmeyibizsağladık”deyip,bunukamuoyundapuantoplamagerekçesihalinegetirmekistediler. Tabiibizimgibioldukçakapsamlıbirsavaşıyürütenbirhareket, bu yaklaşımı tepkiyle karşılayacaktır. Ve hiç istemediğimiz, ikinci planda tutmak istediğimiz silahlı çözüm yolunu daha kapsamlı bir biçimde gündeme getirecektir. Şimdi gündeme gelen de tekrar silahlıdirenmevehattabunuderinleştirerek,nezamangelirvenasıl gelir bilemediğimiz bir siyasi çözüm yolunun temeli haline getirmektir.Yanibirkezdahaağırbasanyanaskeriyanolacaktır,siyasi yanikinciplanadüşecekveancakileribirsüreçtetekrarönplana çıkabilir.Bunadayalıolarakdaateşkesdurumuhızlahükmünüyitiriyorveyeriniçokyoğun,çatışmalı,sıcakvegerginbirortamabırakıyor.Bu,gerçektenbizimiçindezordur,halklariçindezordur. Amasorunlaraçözümgücüolamama,benimsorunumdeğildir.Bu, hükümetin sorunudur. Kürt meselesinin ciddiyeti, aciliyeti ortadadır.İstermuhalefet,isteriktidarpartileriolsunbirtürlüçözümgeliştirmekistemiyorlar. Aslında şunu da belirtelim; biz bu ateşkes durumunu, biraz da Sayın Özal’ın, “Ömrümün son döneminde Kürt meselesine çözüm yolundakatkıgetirmekistiyorum.AcabaPKKbirazyumuşayamaz mı?Bukonudabazıadımlarıatmazmı,fırsatvermezmi?”biçimindeki bir mesajını dikkate alarak geliştirdik. Demirel ve İnönü’nün ise sorunu eski yöntemlerle, yani babalarının yöntemleriyle; Erdal İnönübabasınınyöntemiyle,SüleymanDemirelde30yıllıkpolitikacılığıylanasılbusorunuhalletmişlerseyineöylehalletmekistediklerini biliyorduk. Dolayısıyla ateşkesin muhatabı veya gelişim düzeyiÇankayaidi.Yineacıolmuşturvebizdeüzüntüylekarşıladık. Tam basın toplantımızın üstünden bir gün geçmeden Özal’ın aniölümüvehattaogünişte“Benöğledensonrarisklideolsabirkaç adım atacağım” demesi var ve buna fırsat bulmadan yaşamını yitirmesi, aslında bizim geliştirmek istediğimiz süreci biraz da engelledi. Demirel ve İnönü, bu süreci değerlendirmek yerine, kötü kullanmakistediler.Vebildiğimizgibipeşpeşeoperasyonlar,tutuk315


lamalar ve bizim de buna karşı misilleme hakkımızı kullanmamız, budurumunböylegelişmesineyolaçtı. Özalkonusundakısacaşunusöylemekistiyoruz:Bizimleenkapsamlısavaşıyürüttü;onundiplomatik,ekonomik,hattasiyasicephesiniidareetti;hattaaskerleredeoldukçauyguntaktiklergösterereksavaşıgeliştirmeyeyönverdi.Amabunarağmen,sorununaskeri tenkil, yani bastırma yoluyla çözümlenemeyeceğini en iyi anlayanlardan birisiydi ve siyasetle artık bu işi götürmek gerektiğini kavramıştıvebencecesurbirtakımadımlardaatacaktı.Bu,kötübir durumdeğildi.Bu,savaşıntaraflarınınanlayışlıbirkonumagelmesidir.Maalesefölümüylebirliktebuşansyitirildi. Yenipartilernezamanböylebirsiyasalkonumagelirler?Şimdilik bir şey söylemek zordur. Ama mevcut hükümet, birisi Çankaya’yakaçarak,birisipartisinden,onunbaşkanlığındanistifaederek, adeta yaptıklarını veya olumsuzluklarını örtbas edip, bu konuda tekrarbelirsizveoldukçakötügeçecekbirsürecibaşlatmışbulunuyorlar.Ben,İnönü’nünson“Başkanlıktanayrılacağım”sözününde altında yatan gerçeğin bu olduğunu sanıyorum. Yani Kürt meselesinde belki de dıştan da baskılar altındadır, bizzat adım attırılmak isteniliyoramabunakarşıhiçbirhazırlığıyoktur,ciddiyetideyoktur ve kaçarak kurtulmak istiyor. Demirel de kendini Çankaya’ya atarak ve DYP’yi de o eski tutucu-muhafazakar çizgide bırakarak, sorunu uzun bir süre daha örtbas etmek istiyor. Ve böylelikle gerçekten sorun muhatabını bulamıyor. Sorunun muhatabı hükümet midir,Çankayamıdır,ordumudur,şimdibellideğil;herkesbirbirinetopuatacakveortadasavaşangüçlerkalacak;bunlardakurallıkuralsız, yeterli-yetersiz birbirlerine yüklenecekler. Geçen yıllarda binlerce kişi öldü, önümüzdeki süreçte belki on bini aşkın kişinin kanıdökülebilir.Bunlarbizdendeolacak,karşıtaraftandaolacaktır.Vegerçektenonbiniaşkıngerillagücümüzle,birokadarmilisle vehergünhalktankatılımlarlabusavaşıyürüteceğiz.Eğerbizibitirmekistiyorlarsa,–kihükümetçevrelerininsöylediğigibi–kökümüzükazımakistiyorlarsa,bu,bizdenenaz15-20binkişininölümüdemektir;karşıtaraftandabirokadar,hattadahafazlaölümdemektir; bu da rakamı onbinlere çıkarıyor. Türkiye’nin ekonomisi, 316

siyasiyapısınekadarbunukaldırabilir?YineKürdistanharabehalinegelmiş;Türkiye’yetaşırılacakeylemlerleTürkiyenekadarkan, can, mal kaybeder? Bütün bunların muhasebesini, siz basın mensuplarınınvasıtasıylaTürkiyekamuoyuna,onunsiyasitemsilcilerinebırakıyorum. Bundanbizmisorumluyuz?Hayır!Bizçokmütevaziolaninsan haklarını, ulusal haklarımızı istiyoruz. Kürt kimliği madem kabul edildiyse,yapılacakilkolumluadımlardanbirisi,iştebirKürtradyo-televizyonunuhayatageçirmekolabilirdi.Buyaklaşım,songeliştirdikleribukararnamedendahamantıklıvehalkındesteğinialabilecekbiryaklaşımolabilirdi.Pişmanlıkyasasınıgeliştirmeyerine, Kürtkimliğinintanınmasınındoğalbirifadesiolarak,kültürüzerindekibaskıyı,dilüzerindekibaskıyıkaldırmakvebirjestolarakda radyo ve televizyonu Kürtçeye açmak bence çok olumlu bir adım olabilirdi.Yine,bizbunaafdademeyeceğiz,esiraldıklarıbuinsanları bir an önce serbest bırakabilirlerdi. Bunu da pişmanlık yasası biçiminde değiştirmek istiyorlar. Bu da talihsiz bir gelişmedir. O bazıekonomikseferlerdüzenlediler.Meseleekonomikdeğil,siyasidir. Ekonomiden başlatma yerine –ki o konuda da fazla gelişme yoktur–,serbestsiyasiörgütlenmehakkı,siyaseteişlerlikkazandırma ve hatta kendilerine çok güveniyorlarsa ve ille “gelsin, siyaset yapmaözgürlüğüvar”diyorlarsabanaserbestsiyasetyapmahakkı verirlerdi.Bunlarciddisiyasiadımlarolabilirdi.Fakatbunlarınhiçbirisindeolumlubiradımyoktur.Bununyerine,teslimalıp,ardındanbizeneyapacakları,belliolmayanbirsüreçdayatmışlardır.Tabii biz kurbanlık koyun değiliz, başımızı buna uzatalım. Çok kişiliksiz bir teslimiyet ortamına çekmek istiyorlar ve biz bunu kabul etmedik; ve ilerde de bunu kabul etmeyeceğimizi bilmeliler. İnsan haklarını, ulusal hakları, bir halkın özgürlük hakkını gerekirse silahla da olsa savunma hakkımızı kullanma kararlılığını büyük bir azimlesergilemeyeçalışmayolunutercihettik. Şimdi birkaç gündür ben, yoğunca bunun üzerinde duruyorum. Güçlerimizin mevzilenmesi oldukça geliştirilmiştir. Ateşkes süreci rehavetini hızla aşmaları gerektiğini vurguladım. Yine ülkenin hemenbütündağlıkalanlarınagerillayımevzilendirdik.Önümüzdeki 317


“Ben kuralların, kalıpların mahkumu değilim.” 318

dönemikapsamlıbirsavaşlagötürecekkadarhazırlıklarsözkonusudur. Ve zaten günde 20-30 kişinin hayatına mal olan çatışmalar vardır. Belki de bilanço günde birkaç yüz kişiyi de bulabilir önümüzdeki günlerde. Zor bir süreçtir; fakat ezilmeden, yenilmeden, kazanmayönüağırbasanveyenibirsiyasiçözümedeimkanhazırlayanbirtempodagötürebileceğimizivebukonudakendimizegüvendiğimizi rahatlıkla belirtebilirim. Kesinlikle kimse ham hayale kapılmasın;mevcutgücündağdanindirilmesi,heleimhası2000yıllarında –ki biz büyümezsek, gelişmezsek– bile mümkün değildir. Yapıyıiyitanıyorum;yalnızbuhazırlıklar,budağdakilerbilesavaşı 2000 yılına kadar rahatlıkla götürebilir. Kaldı ki her gün çığ gibi gelişmelervar,tecrübevar,artaniçvedışolanaklarvar;busavaşı gerçekten2000yılınakadargötürebileceğimizgibi,dahadatırmandırabiliriz.Türkiye’yenegetirir,negötürürbu;onunmuhasebesini dediğim gibi kamuoyu yapsın, Türk devlet yetkilileri yapsın. Biz Anadoluaskerinigerçektenvurmakistemiyoruz,onukendimizeyakınbuluyoruz.Amaonusavaşasürenkimdir?Osavaşıgeliştirenve bunayolaçansiyasetkiminsiyasetidir?Kimbundançıkarumuyor; kiminkoltuğu,kiminmenfaatisözkonusudur?Türkiyehalkıbunu görmelidir.Türkiyekamuoyu,demokratımvesosyalistinsanımdiyenveinsanhaklarındanyanayımdiyenkamuoyubunugörebilmeli vebunabirazdurdiyebilmelidir.Bumevcutçözümsüzlüğükimısrarladayatıyor? Siz sayın basın mensupları bir halkın temel kimlik sorununa nasılbirçözümöneriyorsanız,benonukabulediyorum.Birhalk var,kiKürtkimliğidenildivekabuledildi.Ozamanacilolarak bu halka ne vermeliyiz? Ve bu savaşı durdurmak için acilen ne yapmalıyız? Ben sizin bazı insan haklarına ve ulusların, halklarınkimlikhaklarınasaygılıolduğunuzainanıyorum.Sizdekendi önerilerinizi getirip burada benden onay bulabilirsiniz. Ama kend i hük üm et in izd en o nay bul am azs ın ız. Bu da kim in hakl ı olupkiminolmadığınıçokaçıkçaortayakoyuyor.Birhalkınadı bileresmentanınmamışken,diliüzerindekivekültürüüzerindeki baskı bile sürerken –ki sanmıyorum dünyada Kürt halkından başkabudurumuyaşayanhalkolsun–vehattatabiricaizsehay319


vanlar özgür ses çıkarabilir ama bizim halk ondan da mahrumken, peki bu kadar aşağılık bir durumu biz nasıl kabul edip de teslimiyetikabuledeceğiz?Sizdesanıyorumkabuledemezsiniz. Dolayısıyla çözümden kaçan taraf biz değiliz. Yine öyle bilinçsiz,çocukgibikandırılacakveimhaylabitirilecekbirhareketde değiliz.Çözümsüzlükkarşıtarafınişidir;oderinleştiriyorveon binlerinhayatınamalolabilecekbirsürecesokmuştursavaşı. Sizlere bu kadar karamsar bir tablo çizmek istemezdim. Ama gerçekböyledir.Elimdengeldiğincetekrarmücadeleyibarışçıl,demokratik, siyasi platforma dökmeye çaba harcayacağım; ama gerçektenonurlubirbiçimde,halklarıneşitliğiniveözgürbirlikteliğini ifade edecek bir biçimde bunu yapmaya çalışacağım. Kimse, ağır baskı koşullarında yine ağır haksızlıklar temelinde bir birliktelik, zorakibirbirliktelikbeklemesin.BizhızlaTürkiye’yibölelimveya birayrılıkçılığayolaçalımderdindedeğiliz.UzunsüreTürkiyeile birlikteyolalabileceğimize,dahaözgürvedahayaşanılabilirbirortaklık içinde olabileceğimize inanıyorum. Ama bunun da onurlu, hak eşitliğine dikkat eden ve özgür iradeyle kurulmasına çalışılan bir biçimde gelişmesi gerekiyor. Buna yol ve yöntemin açık tutulması gerekiyor. Karşı taraf buna ne kadar toleranslı olursa, askeri imha yerine siyasi çözüme açık olursa, bende de o kadar açıklık, PKK’de de o kadar açıklık rahatlıkla gelişir. Bunda en ufacık bir kuşkuolmamalıdır.Türkiyehalkınaartıkmeseleyi,“PKK’yibitiririz,kısabiroperasyonlukdurumukaldı”biçimindeyansıtmamakgerekir. Bunlar çok yanlış şeylerdir. İsterseniz gidin cepheleri görün. Gelin sizi cephelere de götürelim ve hatta gelin teknik araçlardan durumu dinletelim. Böyle bir durum yoktur. Söz veriyorlar ve “bu operasyonlakökünükazıyacağız”diyorlar.Bunlarkesindoğrudeğil vedahafazlakan,can,malkaybınagötürürherikitarafıda.Politika yapılmalıamaaçıkvegerçekçitemellerdeyapılmalıdır.Türkiyehalkının da açık ve net bir şekilde nasıl politika yapılması gerektiğini bilmeyehakkıvardır.Bizbununvurgulanmasınıistiyoruz. Geçen basın toplantılarımızda bazı gerçekleri ortaya koydunuz; ben de bunu olumlu olarak değerlendirdim ve size teşekkürlerimi belirttim. Tekrar bu temelde buraya gelmenize değer biçiyorum. 320

Ben, Türkiye halkına ve tüm ilgili yerlere sizin vasıtanızla bu değerlendirmelerin iletilmesinin çözüm açısından katkısı olacağına inanıyorum.Buvesileylesizlerindeyorulduğunuza,değerlibirhizmetçabasıiçindeolduğunuzaeminim.Vetekrarbuçabanızadateşekkürlekarşılıkveriyorum. Ben şimdilik sadece bunları belirteyim. Sorularınızla durumu daha da aydınlığa kavuşturabilirim. Evet sizin sorularınızı bekliyorum. – Sayın Öcalan siz bu... – (Emê ji bo we, em karin niha axaftineke nûh çêbikin. Nabe? Emêjibowejîcivinekebiçukçebikin)Evetbuyrun. – Sayın Öcalan, birinci ve ikinci toplantınızda yanınızda Celal Talabani vardı. Daha sonra Kemal Burkay vardı. Şimdi yoklar yanınızda. – Yani savaşta yalnız mı bırakıldım demek istiyorsunuz. Benim debüyüklereherzamansaygımvardır.SayınTalabanibarışyolundaveTürkiyeiledostluğundabizdenherzamanyararlanmakister. Tekraryararlanmakisteyecek,hattaTürkiye’yedebencehizmetetmek isteyecek. Ben de onun istemini kırmadım, adaletli bir insan olduğumiçin,sonunakadarbarışsürecinibirliktegötürebilirizdedim.Odabuvesileileburayakadargelmişti.Fakatşimdionunsavaşla arası fazla hoş değil, devrimle arası fazla hoş değil, Türkiye iledearasınıfazlabozmakistemez.Bendeonuzordurumlarasokmamakiçindavetetmedim,hattagörüşmedim.Bunukendiinisiyatifimlegeliştirdim.DiğerKürtörgütleriyleilişkilerimizvar,görüşmelerimizvar.Onlarda,“ateşkesibozan,pişmanlıkyasasınıgeliştiren,hükümettir”dediler.Dolayısıylayanınızdayızdediler. – Diğer Kürt örgütlerinin de ileride savaşa cephe düzeyinde katılmaları söz konusu olabilir mi? – DiğerKürtörgütlerindenbenimedindiğimizlenim,SayınKemal Burkay’la geliştirdiğimiz protokoldeki taleplere cevap verilmezse,operasyonyöntemlerine,bastırmayöntemlerinedevamedilirsebizimiçinsilahlıseçenektekyoldurbiçimindetartışmalarıve görüşlerivardır.Güçlerioranındakatılabilirlerde. – Operasyon başladı. Bingöl olayları sonunda askeri açıklama321


larda, devletin açıklamalarında deniliyor ki, PKK’yi o bölgede dümdüz ettik, şimdi Güney'e iniyoruz. Dünkü haberlerde Güney Kürdistan’a girdikleri yolunda haberler çıktı. Yani bu durumda sizin açıklamalarınızla devletin açıklamaları arasında büyük bir fark var. Onlar “biz PKK’yi yok ederiz, zaten sonu gelmiştir” diyor, siz de diyorsunuz ki, “biz büyüyoruz”. Burada gerçeği nasıl bulacağız? – ŞimdienbüyükoperasyonuAmeddiyetabirettiğimizDiyarbakır,Bingöl,Muşyöresindeyaptılar.Bütüngüçleriniortayakoydular. Ve bugün aldığımız telsiz haberlerine göre 300 arabalık bir konvoyla ve 7 helikopter eşliğinde operasyona girişmişler. Bize verdirdiklerikayıplarvardır.Ellicivarındabirkayıpverdirmişlerdir şimdiyekadar.Bununyanındakendikayıplarıdabundanaşağıdeğildir. Sanıyorum bu operasyon 1 trilyona patlamıştır en azından. Amed’teki gerilla sayımız 1500 civarındadır. Elli kişinin yaşamını yitirmesi, yüz gerillanın yaşamını yitirmesi özünde hiçbir güçsüzlükanlamınagelmiyor.BuyalnızAmedEyaleti’ndekidurumuifade ediyor. Gerçekten büyük bir operasyon düzenlendi. Belki daha dageliştirmekisteyebilirler.Buyoğunoperasyonlararağmengerillagücüoldukçasağlambirşekildeoradaduruyor;istersenizgidin, görün.Birkaçbirimtasfiyeoldudiyeyüzlercebirimintasfiyesinden bahsetmekgerçekçideğil.Onlarınçokkapsamlıvedahaiyidarbe vurma pozisyonlarında olduklarını belirtebilirim. Yalnız Amed’i tasfiye etmek yılları alır, bütün Türk ordusu orayı sarsa da. Şimdi Dersim’e5000askerleoperasyondüzenlendi;aldığıneticesıfırdır, tekbirkişivuramamışlardır.Bizimbirkaçdarbevurmamızsözkonusudur.Garzan,yanibuBitliscephesidediğimizcepheyeuçaklarla ve kara gücüyle saldırılar yapılmıştır. Burda da bize 7’si bayan olmak üzere, –ki bunlar yeni katılan adaylardır ve çok tecrübesizlerdir–,15kişilikbirkayıpverdirmişlerdir.Acemisavaşçılardır,dediğimgibibayanlardır.Bunundışındakendilerideoradadarbeyemiştir.Subaylardadahilenazokadarkayıplarıvardır.Bunundışında500’üaşkıngerilla,omüthişdağlardaoldukçasağlambirşekildeüslenmiştirvegiderekköksalıyorlar.AğrıDağı’naoperasyon düzenlendi. Ağrı ve Tendürek’i kapsayan büyük bir operasyondu. Ordakikaybımız,birölü,biryaralıdır.Söylendiğigibi150filande322

ğildir.Kendikayıplarıyine10’uaşkındır.Bizbirkaçsilahdaalmışız.Botancephesinekapsamlıbirsaldırıdüzenlenmekistenildi,birkaçkoldangirmekistediler.Bizimkilerkarşılıkverdilerveilerleyemediler. 40'ın üzerinde ölü ve yaralı vererek geri çekildiklerini ve bu günlerde uçak bombardımanlarıyla işi götürmek istediklerini söyleyebilirim. Bizim Botan çevresinde 3000'e yakın gerillamız vardır.Sadeceocepheyiçökertmekbilebirkaçyılalır.Tabiibizhiç gelişmesekdurumböyledirvebiliniyor,hergünonlarcakişigerillaya katılıyor. Bütün ordu birliklerinin hareketi ne kadar kafi olur buna?Geçen9yılınpratiğinebaktığımızdabunudahaiyianlayabiliriz.BunundışındaMardincephesivar;500'üaşkıngerillaylahemen her gün eylem yapılıyor, birkaç kişilik kayıpları vardır. Yine GAPbölgesivarveburadada250'yiaşkıngerillafaaliyettedir.Ciddi bir kayıpları yoktur. Eylemlilik süreci hazırlığındadırlar. Ayrıca Güneybatıvar,kibuToroslaroluyorveAntep,Adıyaman,Malatya, Maraşvilayetlerinikapsıyor.Gerillaoradadahareketegeçirilmiştir. Bunun dışında Güney Kürdistan'da operasyon yapılacak deniliyor. Yaparsa sinek avlar; artık buna ne derseniz deyin. Almış olduğumuztedbirlerlegerçektenbuseferbirtekkişiyibulamazlar.Hareket tarzımızlavedahaçokdaKuzey'dekidurumumuzlabunafırsatvermeyiz.Birkampımızvardır,okamptadaciddibirgerillagücükalmamıştır.Bayanlarvardır,siyasilervardır,yaralılarvardır.Sizecephelerin durumunu daha da geniş anlatabilirim. Fakat öz itibariyle cephelerimizindurumubudur. – ... –Yakında hazırlıklarımız etkisini gösterecek. Ve çok çarpıcı bir gerillasavaşımınınortayaçıkmasısözkonusudur.BunaTürkiye'nin batısınıdabirazdahiletmekistiyoruz.Özellikleköybombalamalar ve yine Kürdistan'ın harabe haline getirilmesi, bizim Türkiye'nin bazı ekonomik hedeflerine yönelmemizi gündeme getirebilir. Bu kon ud a sab ot ajl ar gel iş eb il ir. Ya köy bomb ard ım anl ar ın ı ve Kürdistan'ın tahribatını durdururlar, ya da Türkiye'de yavaş yavaş karşılıklımisillemeyigerektirir.Onlarherşeyiilebiziharabeyeçevirecekler, ekonomik gelişmeyi dumura uğratacaklar, köy boşaltacaklar, fakat biz yönelmeyeceğiz! Böyle tek taraflı saldırı olmaz. 323


BizdeTürkiye'yebirazyöneleceğiz.Giderekgeliştirebilirizde.Ve böylelikledesavaşyaygınlaşacak. – Şehirlerde sabotaj falan mı yapacaksınız? – Bunaheryöntemdahildir.Karşıtarafkimyasalsilahdahilher şeyikullanıyor,kobrayı,süperkobrayıkullanıyor.Hergünbombayı,tankı,topukullanıyor.Elimizenegeçersebizdeonunlasavaşarıztabiiki. – Peki savaş gücünüzü anladım da, karşınızda düzenli bir ordu var. Yeterli gücünüz var mı, düzenli bir orduyla savaşa girmek veya başa çıkmak için? – Donanımhazırlıklarıenazbiryıliçinyapılmıştır.Kesinlikle bu sav aş ı mevc ut loj ist ik dur um um uzl a bir yıl göt ür eb il ir iz. Kürdistan'ındörttarafışimdiaçılmıştır,lojistikhertaraftanakıyor vebizdetabiikiboşdurmuyoruz,süreklibuişleuğraşıyoruzveihtiyaçlarıteminediyoruz.Şimdidüzenliordununolması,çokbaşarılıolunacağıanlamınagelmez.DüzenliorduKürdistan'dayürüyemiyor. Bu süper kobralar niçin alınıyor. Rus kobralar niçin alınıyor? Askerdağdaadımatamıyordaondan.Sivillerivurmaklasavaşıgötürmek istiyorlar halkı sindirmek istiyorlar. Biz, düzenli ordudan çekinmiyoruz. Düzenli ordu çok perişan bir durumdadır. Kaldı ki 10.000 gerillayla mevcut düzenli orduyu fena hırpalamak ve çok acıklıdurumlarasokmakiştenbiledeğildir.Genelkurmaybunuçok iyi biliyor. Genelkurmayın içinde bulunduğu zorlukları biraz anlamanızgerekir.Askeriniçindebulunduğuzorluklarıbirazanlamanız gerekir.Bizgerillasavaşımıylavebirazdahakurallarıorturtmakla, belkisizefarklıgelecekamaTürkordusunubüyükbirçıkmazasokabiliriz.Banagöre,aslındaTürkordusununçıkmazınınbirazdaha derinleştirilmesiyle siyasi çözüm gündeme gelecektir.Ben, siyasi çözümünsivillerdendeğil,zorlananordunundurumundankaynaklanabileceğini söylüyorum. Dediğim gibi lojistik sorunumuz yok. Bunurahatlıklakarşılayabiliriz.Hattaordununkendisindenalabiliriz.Askertoplamasorunumuzdayok.Günlükkatılım50'dir,şimdi bu katılımlar yüzlere doğru gidiyor. Yani günde bizden 50 kişi de gitse,yinefazladan50kişikatılıyor.Buönemlidir.Budaordumuzunkesinbüyüyeceğinigösteriyor.Bunlarkesinrakamlardır. 324

– Peki sorun ordudan kaynaklanıyor derken orayı biraz açar mısınız, yani... – Şimdi siyasilerin iktidarıyla, muhalefetiyle çözüm yeteneği yoktur. Fazla siyasi güçleri de yoktur. Türkiye Cumhuriyeti tarihi, bir yerde askeri demokrasidir. Asker sözünün ağırlıklı olduğu bir cumhuriyettir. Ordu geleneksel tenkil politikasıyla uzun süreli sonuç almak istedi. Şimdi Kürdistan'da çok zorlanmıştır. Gerçekten çok tedirgindir ve çok da güç kaybediyor. Bir operasyonu bir trilyonluktur.Buson10-15günlükoperasyonunbilançosunuçıkarsınlar.Enflasyonbuoperasyonlardankaynaklanıyor.Hayatpahalılığının nedeni kesinlikle bu operasyonlardır. Siyasetçiler bunu çok iyi biliyorlar. Ordu bu işi ne kadar götürebilir? Bence bu yaklaşımla sürecibirazdahaderinliğineorduyahissettiririz.Ozamanordumeseleninkarmaşıklığınıgörür,kesinlikleaskeriçözümünçözümolamayacağınıkavrar.Şimdidenbukonudabazıbelirtilervardır.Bazı tutucu, saldırganlar da vardır. Ama öyle bir noktaya gelinebilir ki, siyasiçözümendoğrusudur.Benbunoktanıngelişebileceğinidüşünüyorum ve bu eylem sürecimizin de bunu yakınlaştırabileceğini düşünüyorum.Belkiyanılabilirimama,kapsamlıbirgerillanın,orduyusiyasibirçözümeyeşilışıkyakmayagötüreceğinisöyleyebilirim. – Bu mücadelelerde örgütlerin hep arkasında birileri var. Silah desteği var. Siz bu silah desteğini veya finansman desteğini bir yerden alıyor musunuz, yoksa kendi gücünüzle mi bunu geliştiriyorsunuz? Yani bir Rusya size destek oluyor mu? –Kesinliklehiçbirisindentekbirfişek,tekbirkuruşparadestek almadık.Şimdibudışgüçlermeselesinegelince,benimbusondiplomasi deneyiminden aldığım bazı izlenimler var. Size bunu açıklıklabelirteyim.İsterABD,isterBatı,hattabazıülkelerateşkesiistemiyorlar.Oçokça“sorununbarışçılçözümündenyanayız”diyorlarsa da, bunun bir ikiyüzlülük olduğunu ben burada vurgulamalıyım.Batışunuçokiyifarketmiştir:PKKtarafındanzorlananTürkiye,Batı'yasonunakadarbağlananTürkiye'dir.ABDkendiOrtadoğupolitikasındaşunuçokiyitespitetmiştir:PKKtarafındanzorlandıkçaTürkiyedahaçokABD'yesarılacaktır.Almanyadabunuçok 325


iyi biliyor. Ve kesinlikle güçlerini siyasi çözüm yolu konusunda kullanmamışlardır.İkiyüzlülüketmişlerdir. Çünküonlaragöre,TürkiyePKK'yisıkıştırır,PKKBatı'yamuhtaç olur; PKK Türkiye'yi sıkıştırır, dolayısıyla Türkiye daha çok Batı'yayalvarır.Birtaşlaikikuşvuruyorlar.Niyeateşkesidestekles in! Bun u bir az T ürk yetk il il er in in de anl am as ı laz ım. S ırf PKK'ye yönelik “teröristtir” iddiasını sürdürmek için Batı'ya vermedikleri taviz yoktur. Sırf Almanya'yı “PKK' teröristtir” konumund a tutm ak i çin verm ed ikl er i tav iz yokt ur. Bu, Türkl er e Almanya'da onur getirdi mi? Saygı getirdi mi? Hayır! Alman hükümetibelkiOrtaAsya'dabazıçıkarlareldeetti.BelkiAnadolu'da bazıçıkarlareldeetti.Amakesinliklehalkiçindahafazlakandır, dahafazlahorgörülmektir,dahafazlakabaranmilliyetçiduygulardır.ABDdekesinbununiçindedir.ABD'dekilobilerPKK'yideğil, ABD'ninTürkiye'yizorasokupkendilerinebiraztavizverilmesini isteyebilirler.Avrupaikiyüzlülükyapmaktadır.Fransadaböyledir; çok sinsi bir politika izleyerek, Türkiye'yi kendine bağlama ve Türkiye'den taviz koparma konusunda Kürt meselesini kullandı. Türkiye,KürtmeselesiyleBatı'yınekadartatminedecekbilemiyorum.Batı'yatavizverevereKürtmeselesininekadarhalledecek? Bunundoğrubiryololmadığını,çoktavizkarbirpolitikaolduğunu,19.yüzyıldakiOsmanlıpolitikasıolduğunusöylemeliyim.SonuçTürkiye–Osmanlı– ozamandağılmıştır.Bupolitika,olasıbir Kürt-Türkkardeşliğinidedinamitler,bozar.VeBatıbunuistiyor. Bunubirazanlamanızgerekir.Benaçıkçasöylüyorum;Batısiyaysiçözümdanyanaolsaydı,ağırlığınıkoyabilirdi.Banayansıyanizlenimler;PKK'yibirazdahasıkıştıralım,Türkiye'ninde“sizbiraz dahaüzerinegidin.”Niçin?Çünkü,çıkarlarınabuuygundurdaondan.Bunudikkatledeğerlendirmekgerekiyor.Onuniçinben,yaklaşımlarını pek fazla saygıyla karşılamadım. Hatta “savaşı sürdürün, geliştirin” demekteler. Tabii dediğim gibi, Türkiye ateşkesi Avrupaistediğivedayattığıiçindeğil,kendiözgüriradesiylesiyasiamaçlıkullansaydı,buçokiyiolurdu.Bizbukonudaelimizden geleniyaptık.Fakatmevcutdurum,maalesefikihalkındaikiülkenin de çıkarlarına olmayan durumlardır. Onun için bu dış güçler326

dendeğilyardımalmakilgilerinibileçekmekvehattagörüşmetaleplerine bile fazla ilgiyle karşılık vermek istemiyorum. Ben yine özgücümüze dayanmak istiyorum. Ve Türkiye kamuoyunun biraz daha devreye girmesini ve hatta Türk ordusunu bizzat zorlayarak çözüme yöneltmesini daha uygun bulduğum ve itibar ettiğim bir yöntemolarakdeğerlendiriyorum. – ... –Sesleriçıkmıyor.Vehükümetlerindenaldıklarıdirektiflerlebu tutumlarınısergiliyorlar.Kesinonlarişinfarkında.ZorlananTürkiye,kendilerineçokbağlananTürkiye'dir.KendilerinebağlananTürkiyedeOrtadoğu'dakiçıkarlarıiçinçokiyibirTürkiye'dir. – Başlayan ateşkes süreci içinde bölgede yaşanan operasyonlar, göç ler ve ölüm le re rağ men, hem bu böl ge de, hem de Türkiye'de kısmi bir rahatlama yaşandı. Bunu siz de ifade ettiniz. Özellikle Kürt insanları da kısmi bir umut içine girmişti. Türk kamuoyu da olaya daha sıcak yaklaşmaya başlamıştı. – Türk-Kürtkardeşliğininnekadarönemliolduğunuvurgulamayaçalışıyorsunuz.Türkhalkınınolaygörmesi,gerçeğitanımasıgerekiyor. Şimdi tartışmalar daha çok şu düzeyde gelişiyor: Bingöl olayındanyolaçıkıldığında,acabaPKK,Türkkamuoyununekadar gündeminealıyor? –Bingölolayıbuanlamdatalihsizlikolmuştur.Vebenim–öyle söylendiğigibi–özelplanlamamdaolmamşıtır.Fakatoldudiyede kamuoyununiçinegirdiğidurumungerçekçiolmadığınıhemenbelirteyim.Aynıdurumlarıbizdahakötüyaşadık.Bundanbirkaçgün önce15gerillaçokkötübirçatışmadaimhaedilmişti.Veyineher gün köyler boşaltılıyor. Buna bir tepkinin gelişeceğini ben söylemiştim, misillemenin gelişebileceğini söylemiştim. Eğer oradaki birliklerbirazdahaduyarlıhareketetselerdi,buolaygerçekleşmezdi. Eğer o birlikler –operasyon birlikleri– olmasaydı, yine bu olay gerçekleşmezdi.Oaçıdanbirazdahaobjektifolarakolayıelealmak gerekir.Kesinliklekışkırtmakarşıtaraftanyapılmıştı.Amabubiçimiylegelişmesinibendefazlaanlamlıbulmadım.Vesürecinister savaşla derinleştirilmesi, ister ateşkesle derinleştirilmesi için biraz erken ve büyük hacimli olarak değerlendirdim. Fakat eğer taraflar 327


köklü çözümde ısrarlı olsalardı, bu olay engel teşkil etmezdi ve böyle olaylar ileride daha da çok gelişebilir. Kamuoyu bu konuda tek taraflı yargı geliştireceğine, bilmem şöyle intikam diyeceğine, bizidebirazanlasın.Bizimdeköylerboşaltılıyor,çoksayıdainsanımızvuruluyor.İştekendilerisöylüyor;şurada150vurduk,şurada bilmem ne kadar vurduk. Bunlar da insan. Ve kuşatmaya alınıyorlar. Mesela son Silvan kaybı tankların kuşatması altında, havadan yinesüperkobralarlaarkadaşlarımızbirvadidelimelimeediliyorlar.Vecesetleriparamparçadır.Şimdiçoğuyerdedekimyasalsilah izlerindenbahsediyorlar.Kamuoyuniyeonugörmüyor?Şimdiaçık ki gözyaşı bir tarafınki için değil, her iki taraf için olmalı. Umut, yalnızbirhalkiçindeğilherikihalkiçinolmalıdır.Bunakamuoyu böyletektaraflışovenbiryaklaşımlabakmamalıvebasındabukonudabenceabartılıolmamalıdır.Herikitarafındakayıplarınınacı verdiğini, her iki tarafın da kayıp vermemesi gerektiğini işleyebilmelidir.Budahaiyibirtutumolur.Benkendipayımızadüşeniböyle ifade edebilirim. Bu olaydan fazla sevinç duymadık veya fazla kandökmehırslısıdeğiliz.Kesinliklekabuledilmemesigerekenbir teslimiyetdurumuvar,birpişmanlığaçekmedurumuvar.Bubizim içinölümdenkötüdür.Bundanbaşka,namusluluğunda,şerefinde yoluyoktur.Bunuhalkanlamalı,Türkiyehalkıdaanlamalı,devlet yetkilileridebunuanlamalıvebizedahaiyi,onurlubirinsaniçözüm yolu açmalıdırlar. Ben sizin önerilerinizin bile bizim açımızdanönemliolabileceğinisöylüyorum. – ... – Buçıkarılanyasabizigüçtendüşürmeyasasıdır.Bununolumlu yönünerede?Dağaçıkanlar,hayatlarınıortayakoyarakçıkmışlardır veamaçlarınaulaşıncayakadardadağdakalırlar.Açıksöyleyeyim, her gün bir tanesi bile teslim olmuyor. Hatta bana göre, imha olacaklarına esir olabilirler; ama esir olmayı bile kabul etmiyorlar. Kimse inmez dağdan bu kararlarıyla. Bu adım yerine daha dengeli adımlarınnasılolmasıgerektiğinibenbaşındasöylemiştim.Tekrarlamakistemiyorum. – ... – Yapılsaydıdahaiyiolabilirdi.Buanlamda-dedimya-talihsiz328

likolmuştur.Benimdebeklentilerimaslındabuyönlü. – Peki siz bilseydiniz böyle bir operasyon olacak ve haber gücü de olsaydı, “33 askeri öldürmek üzere hazırız, sayın Başkan. Operasyonu yapıyoruz” deselerdi, durum daha farklı olacak mıydı? – Taktikgereği... – Yok, o sırada sizin engel olma şansınız olsaydı. – Taktikgereği.Benbunueleştiriolarakkendilerinedeyönelttim. Madem eylem yapıyorsunuz, kendi hazırlıklarınızı tamamlayacaktınız.Altındançıkamayacağınızeylemleriniyezamansızve uygun olmayan biçimlerde yapıyorsunuz. Bu benim eleştirimdir. Bueleştirimiburadadasürdürüyorum.Benaçıkpolitikayaparım. Hemen her cepheye sert eleştirilerim vardır. Laf dinlememezlik diye bir sorun sözkonusu değildir. Böyle bir durum yoktur. Bazı isimlerbasınayansıyor.CemilBayık,bilmemŞemdinSakık.CemilBayıkburada,istediğinizgibigörüşebilirsiniz.Sırfsizinsorularınızıcevaplandırmakiçingelmiştir.ŞemdinSakık’ladaistediğiniz zaman sizleri götürüp telsizle konuşturabiliriz. Ortada öyle lafdinlemeyentekbirgerillabirimiyokturvehattabendendaha fazla talimatlara uyuyorlar. Bunu da bu vesileyle söylüyorum. Amabazıbirimlerinböylebizim,taktikolaraksakıncalıbulduğumuz davranışları oluyor ve bu daha çok da kendi imhalarına yol açıyor.İleribirgelişmedüzeyinideyakaladık.Derli-toplu,ilkdefakontrollü,denetimlibirsavaşıbundansonrageliştirebiliriz. – ... – Devletin yaklaşımları, kesinlikle politik çözüm yolunda bir adımdeğildir.Pişmanlıkyasasıyla,onungenişletilmesiyleiçinegirilenyenibiradımdeğildir;kesinliklepolitikçözümkonusundabir adım olarak değerlendirmiyorum. Bu politik olarak teslimiyet, askeriolarakdasilipsüpürmeadımıdır.Bunudahadaaçabilirim.Yaniyeterlideğilsecevabım.Eskidendeİnönübuyöntemiuyguladı. Dersim’ivurdular,Ağrı’yıvurdular,ardındankoşullubazıaflarçıkardılar. İdam edilen idam edildi, teslim olan teslim oldu ve Kürt meselesinindeüstübetonlandı.Beneminimki,direnişimizdevam etmese,Kürtmeselesininüzeribirkezdahadirilmemecesinebetonlaştırılacaktır.Sırfbetonlaşmayıönlemekiçinbueylemliliğisürdü329


rüyoruz.Bizimiçinbubirölüm-kalımmeselesidir. – Neden daha önce yapmadılar sizce? – Savaşı kendi lehlerine sonuçlandırmak istiyorlardı, onun için birtaktiktir.Hükümet,kontrgerilladanaldığıemregöretaktikyapıyor. Öyle hükümetin iradesinden kaynaklanan bir durum değildir. KararnameyiMGK’ninçıkardığınıbiliyorsunuz.Askeriyedenkaynaklanıyorveaskeribirtaktiktir.Siyasibiradımdeğildir. – ... -Kesinsürebelirtmekistemiyorum.Bizimhazırlıklarımızbuhaliylebukışakadarsüreciyoğunlaştırarakyönverebilir.Yanionbin gerillanın lojistik donanımı da dahil olmak üzere savaşı götürme durumumuzmevcuttur.İlkdefahazırlıkbukadarkapsamlı,düzenli veuzunbirsüreyikapsıyor.Bizhergündesavaşıuzatmaolanaklarını geliştiriyoruz. Yeni bir ateşkes durumu doğuncaya kadar veya siyasi çözüm olanakları açılıncaya kadar bu hamle büyük bir tempoylasürüpgidecektir.Eğerciddiçözümişaretleri,yanisiyasiçözümyoluaçılırsaveyinetektaraflıdeğildeikitaraflıateşkesdurumu, imkanı, koşulu çıkarsa, sanıyorum bu savaş hız kaybedebilir. YanibizkarşıtaraftanKürtmeselesindetutarlıbirçözümyolunun işaretlerinigörürsekveateşkesdebubiçimdebizdentektaraflıdeğilde,onlarındabiriradesiolarakortayaçıkarsa,sanıyorumbusefersüreçdahaderin,dahakapsamlıvebirdekarşılıklıgörüşmeler yoluyla savaşın ikinci plana düştüğü veya artık yavaş yavaş sınırlandığı ve bunun yerine siyasi yöntemin ağırlık kazandığı bir aşamaya gelebilir. Bunun için süre veremiyorum. Acaba güze kadar operasyonlarsonuçvermezse,hükümetayaktadurabilirmi?Bizdahagüçkazanırsakvekesinlikleaskeriyollaezilemeyeceğimizortayaçıkarsa,orduağırlığınıkoyabilirmi?Orduiçindebirkesimtavır belirleyebilirmi?Eğeröylebirgelişmeolursa,belkibusavaşbiraz hızından kaybedip siyasi mecraya dökülebilir. Türkiye’nin ekonomisiağırbirsiyasidurumayolaçarsa,sanıyorummeseleninsiyasi yollaçözümükendisinidayatabilir.Böylebirdurumortayaçıkarsa, kesin iyi niyetliyiz. Ve buna kendi cephemizden açıklık getirmek için,yoluaçıktutmakiçineniyicevaplarıvereceğizvehattasizbu süreciizleyin.Çünküşuandaençarpıcımeseledir.Bizidezorlayın, 330

karşıtarafıdazorlayın.Veateşkesinarabulucusununşuveyabupolitik örgüt olma yerine, bu işe en çok çaba harcayan, hatta kan da verenkişilerolaraksizlerinroloynamanızındauygunolabileceğini düşünüyorum.Eniyiarabulucubirazdabasın-yayınkuruluşlarıdır. Çünkü kamuoyuna en yakın olanlar onlardır, kamuoyunu en çok duyanlar onlardır. Beni de sıkıştırın, onları da sıkıştırın. Bizi de ateşkese zorlayın onları da. Politik çözüme bizi de zorlayın onları da.Vesıksıkbukonudataleplerinizibizeiletin.Ben,ciddibirkurumolarakdeğerverilmesigerektiğikanısındayım.Bazıbasınmensupları böyle roller üstlenmek de istediler. Bence bunun daha da kapsamlı halde götürülmesi uygun olabilir. Yani onlardan mesaj alıpbize,bizdenalıporayagötürmedeğilde,halklarbunuistiyor. Bunuişleyinhaberle,yorumla.Zamanzamanbizebaşvurun,bizden yanaolumsuzveyakapalıbirdurumolmadığınıgöreceksiniz,buna eminolabilirsiniz.

331


Oral Çalışlar'ın yaptığı röportajı kendi düzenlemesiyle yayınlıyoruz.

ÖCALAN GERÇEĞİ ANLAŞILMIYOR

“Şimdiye kadar öldürülmekten korkmadım ve çok özgür kalabildim.” 332

“Bağımsızlıkherhalkınistemidir. Bağımısızlığıdakalkıpdevlet ayrılıkçılığıylasınırlandırmak,gerçekçi değildir.Güngelecek,uluslartekbirsiyasi toplulukiçindeolacaklar.”

Oral Çalışlar: Gazetelerde, Abdullah Öcalan, ateşkesi ilan ettikten sonra kendi adamlarına kumanda edemiyor, şeklinde haberler çıktı. Bingöl eylemi de Apo'nun kontrolü dışında gerçekleşti deniliyor. Bu eylemi yapanlara bundan sonra da söz dinletemeyeceğin şeklinde yorumlar var. Abdullah Öcalan: AbdullahÖcalangerçeği,enazanlaşılanolgulardanbirisi.Bensırfbuyüzdensadecekamuoyunudeğil,daha çokpartiyapımızıaydınlatmakiçinönderlikgerçeğiüzerinebirkaç ciltlik değerlendirme yaptım. Bırakalım kamuoyunu, bizim partili arkadaşlarımızın bizi tam anlayabildiğini ve yorumlayabildiğini sanmıyorum. Ama şu da bir gerçek ki, hiçbir örgütte görülmemiş birbağlılığın,hattakendinibendendahafazlacesaretvefedakarlık333


laadamanınbütünarkadaşyapısındamevcutolduğunusöyleyebilirim.Buçokilginçbirolaydır.Yanibukadarazkavra,amabukadar çarpıcıkendiniver. – PKK ateşkes ilan etti ve dedi ki, üzerimize gelinmezse biz saldırmayacağız. Türk kamuoyunda, devletin bu çağrıya olumlu cevap vereceği inancı yaygındı. Fakat son Bingöl saldırısıyla birlikte adamları, Abdullah Öcalan'ı dinlemediler. Abdullah Öcalan aslında ateşkesi sürdürmek istiyordu, ama kontrolü kaybettiği bu olay gerçekleşti, fakat sonradan sahip çıkmak zorunda kaldı. – Bunumüteadditdefalarsordularvesöylediler.Olaybirazdaha farklı. Bizim genelde eğer ordu üzerimize saldırırsa, misilleme hakkınızıkullanabilirsinizbiçimindegenelbirtalimatımızvar.HattaAmed'e(Diyarbakırbölgesi)yönelik,sizonbeşgerillakaybettiniz, bunun misillemesini yapmak zorundasınız demiştik. Sanırım bundanetkilenmişolabilirler.Böylebiruygulamayıortayaçıkardılar.Amaçoközelolarak,böylebireylemvar,neyapalımdeselerdi, bendedahadeğişiktarzınıgeliştirinderdim. – Mesela? – Zamanlamasınıbirazdahadenkgetirebilirlerdi. – Ben diyorum ki, Abdullah Öcalan şöyle yapabilirdi: Kardeşim, biz ateşkes süresini uzatmıştık ama Türk devleti üzerimize geliyor, biz bunu bugünden itibaren kaldırıyoruz derdi. Bunu demeden bir eyleme girişmek kendi mantığınız içinde bile doğru sayılabilir mi? – Aslındaaleyhimizekullanıldı. – Böyle yapmanız daha tutarlı olmaz mıydı? – Resmi bir ilanın arkasında gelişseydi şüphesiz daha anlamlı olurdu. Bütün bunlar taktik sorunlar olarak ele alınabilir. İşin özü şudur:Devletbizidağdanindirmeyevepişmanlıkyasasınıgeliştirerek teslim almaya yeminlidir. İşin özü budur. Bu politika değişmediktensonra,habugüneylemolmuş,hayarın,habüyükolmuş, haküçük,hasilahlı,hasilahsızhiçönemtaşımaz.Geneldepolitikadadeğişiklikyok. – Türk devletinin tutumunda bir değişiklik hissetmediniz mi? – Değişiklik, siyasi çözüm açısından tehlikeliydi ve anlamsızdı. 334

Kararnameyibirazönceradyodanbirlikteizledik.Niyetişu:Gelsin dağdakiler,kovuşturmayauğramadanevlerinegidecekler.Ardından operasyonşiddetligeliyor,inmeyenlerimhaolacak.ArdındanKürt meselesi,operasyonlartemelindehallolacak.BubakışaçısındaTürkiyeCumhuriyeti'nin70yıllıktenkilpolitikasıvardır.Aynısıuygulanmakisteniyor.Güney'deIrakrejimi,otonomiyibilevererekbuna benzer bir sürü af yasası çıkardı. İlkel milliyetçilik bile otonomiyi kabulettiktensonra,ulusalsorunuçözmedekiradikalliğihiçesayıp şereflibirteslimiyettensözediyorlar.Teslimiyetinşereflisivarmı, oayrıbirkonu.Bununlakendikamuoylarınıtatminetmekistiyorlar.Buyüzkızartıcıbiryaklaşım.Vebizitahriketmeyeyöneliktir. – Türk tarafında şöyle bir fikir var: Apo, ateşkes ilan ederek, devletin yapacağı operasyonları durdurdu. Bu yolla zaman kazanarak, yeniden eylemelere girişecek. Bu operasyonlar sürdürülmeli ve Apo'ya fırsat verilmeden savaş sürdürülmeli. Kamuoyu, son operasyonun PKK'yı yok edeceğine inanıyor ve Bingöl saldırısına tepkisinin de etkisiyle operasyonu destekliyor. Böyle bir yok olma tehdidi var mı? – Kamuoyununböylebirdesteğivarmıdiyorsunuz? – Destek olduğunu kesin söylemeyeyim de en azından böyle bir beklenti var. Bu son operasyonla birlikte, bugün haberlerden dinlediğimiz kadarıyla İran'la bir ittifak oluşuyor. İran'ın da operasyonlara giriştiğinden söz ediliyor. – Kaldıkiöylebizimİran'dakampımızyokki. – İran'ın tutumu nedir size karşı? – Bizim dış ilişkilere dayanarak gelişme tezimiz abartılıdır. Birincisoruyu,yanikamuoyununbeklentisigörüşünücevaplamakistiyorum. “Bizim ordu herhalde bu sene çok hazırlıklıdır, yaz operasyonuylaPKK'yibitirir”deniyormuş.Bendediyorumkiobjektif gazeteciler gitsinler Kürdistan'ı dolaşsınlar ve onları bütün cephelerde biz de dolaştıralım. Hele gidin bakalım, bir operasyon, beş operasyonla 2000 yılına kadar yıkılacak güçler midir? Yoksa dev gibi büyüyecek güçler midir? O zaman görür, kamuoyuna doğru olarakyansıtırsınız. Gidin,eniyigazetecilikböyleyapılır.Şuanda,çokheyecanveri335


ci gazeteciliktir. Uluslararası alandan da çok geliyorlar. Sizi bütün cephelerde dolaştıralım. Ağrı doruklarında, Munzur eteklerinde, Binboğalar'da, Toroslar'ın hemen her alanında, Botan dağlarında, Garzandağlarında,Bingöldağlarındadolaştıralım.Ozamanobjektifbiryargıyavarırsınız,kendiizlenimleriniziyazarsınız.Bununcevabıdaböyleverilir.Türkordusununmevzilerinide,yaklaşımlarını da görün, bizimkilerini de görün, kamuoyunu doğru bilinçlendirin derim.Vekamuoyudagerçekçibirbeklentiiçinegirsin.Dolayısıyla ben burada, iddia etmek istemeyeceğim. Ama ille öğrenmek isterseniz2000yılınakadarsağlambirgerillaordusununtemeliatılmıştırdiyorum.Vegiderekdebüyüyecektir.Siyasigelişmeleriyine çok ileri boyutlarda olacaktır. Kitlesini de oldukça örgütleyecektir. Eylem kapasitesini de çok çok geliştirecektir. Dış mevzilerini de güçlendirecektir.Ergeç,buiş,siyasalyollayapmamızgerekenbir iştidiyecekleribirnoktayagetireceğiz. – Bunun sonunda yeniden siyasi çözüm gelecek gündeme diyorsunuz. – Evetokaçınılmazdır.Buçözümnasılengelleniyor,onunhikayesiönemlidir.Banagöreciddisiyasiamaçlarıolmayan,koltukve bireysel çıkar endişesinden ötesini görmeyenler bunun önünde engeldir.Başbakankimolacak,filanpartininbaşkanıkimolacak,yerelseçimlerikimkazanacak.Bütünpolitikabununetrafındadönüyor.BunlardagüçlügözükmekiçinİçişleriBakanı'nınyaptığıgibi, işte “ben bu kadar kelle kopardım” diyor. Bir diğeri, “ben teröre karşıhertürlüradikaltedbirlerialırım”diyeortayaçıkıyor.Birbaşkası,“bumeselededevletten,millibirlikbütünlüktenyanatavırbizimdir”diyor.Hepsibukonudayarışıyor.AmaTürkiye'nindesorunları böylesine kişisel, partisel çıkarlarla örtüşmeyecek kadar kapsamlıdır. Dolayısıyla ufku geniş, kişisel çıkar endişelerinden uzakliderliklereihtiyaçvar.Türkiye'ninkrizibirazburada. Türkiye halkının da biraz gerçekleştirmek zorunda olduğu bir görevvarburada.Tabiiderler,herhalklayıkolduğulideri,yönetimibulur.AmabanagöreTürkhalkı,bundansonragerçektensorunlarınçözümüneadayliderlerelayıktır.Veyaoliderleriyaratmalıdır. 336

“Türklerin de bağımsızlığa ihtiyacı var” – Bağımsız Kürdistan mı kuracaksınız? – Bağımsızlıkherhalkınistemidir.Bağımsızlığıdakalkıpdevlet ayrılıkçılığıylasınırlandırmak,gerçekçideğildir.Güngelecek,uluslartekbirsiyasitoplulukiçindeolacaklar.Amaenbağımsızbirstatüyüdeyaşarlar. – Örneğin Türkiye'de diyorlar ki: “Ne var kardeşim bölücülük yapılacak. Kürtlere her türlü hak veriliyor, sonra her şeyi yapabiliyorlar. Bunlar hala, böleceğiz böleceğiz diye Türkiye'nin karşısına dikiliyorlar.” – İnkarcı bir mantık ve siyasi gerçekleri kavramak istemeyen sığ kafalı apolitik yaklaşımlardır. Türk gerçeği bile, kendini tam bağımsızlaştıramamıştır.Banagöre,Tanzimatkafası,uydukafası ileBatı'nınkarşısındayaşıyorlar.Onlarındabağımsızlığaihtiyacı vardır. Bağımsızlık eşittir devlet sahibi oldum anlamına gelmiyor.Bağımsızlıkoldudiyebirliktendevazgeçilmeolmuyor.Bağımsızhalklar,bağımsızinsaneniyibirleşileninsanlardır,halklardır. Hatta bana göre bağımsız ve özgür olmayanlar, birleşme hakkını kullanmaktan da yoksundurlar. İradesi olmayanların birleşmesi düşünülebilir mi? Kölelerin birliğinden bahsedebilir miyiz? Bir kölenin efendisi ile birliğine, ciddi bir birlik diyebilir miyiz?Birazakıllıolun,Türkiyeaydınlarıbukonuda,gerçekten artık işin ıcığını cıcığını çıkardılar. Birlik istiyorsanız bu biraz özgürlüktengeçer.Hakeşitliğindengeçer.Kürtlerbirazbağımsız oldu diye ödleri kopmasın. Bağımsız olurlarsa Türk gerçeğiyle daha sağlıklı, verimli, karşılıklı çıkarları gözeten birlik tutumları içindeolurlar. – Türk ve Kürt halk la rı çok es ki bir or tak ta ri he sa hip. Türkiye'nin Batı bölgelerinde de önemli bir Kürt nüfusu yaşıyor. Örneğin, İstanbul'da, Çukurova'da, Ege'de önemli bir Kürt nüfusu var. Ayrılık olursa, bu birliktelik nasıl çözülecek? – Bensürekliayrılmalardanziyade,bağımsızlık,özgürlük,eşitçe birlikterimlerineönemveriyorum.Ayrılsınlarteriminifazlakullan337


mıyorum. – Bunu politik bir taktik olarak mı kullanıyorsunuz? Yoksa gerçekten böyle bir tespit yaptığınız için mi böyle söylüyorsunuz? – Bağımsızlık,içiçeyaşayanhalklariçindegeliştirilebilecekbir olgudur.Bağımsızlığı,hiçbirinsan,hiçbirhalk,hiçbirulusiçindüşünmekten korkmayalım. Aynı devlet içinde de insanlar bağımsız olabilir. Bağımsızlığı tartışamıyorsunuz. Düşüncesi bağımsız olan, pol it ik as ı bağ ıms ız o lan, siy as i birl ikl er i güz el yap ar. Ama Türkiye'de bunu anlayacak kafa var mı? O, her şeyi egemenlikle, otoritealtınaalmaklahalledeceğinisanır.Karşıtarafıniradesinisıfıra indirirse, onun anladığı milli birlik ve bütünlük sağlanmıştır. Siz bu kafayla yaşarsanız daha çok sorunları büyütürsünüz. Ve altındançıkılamazbirhalegetirirsiniz.

“Politik düzeyimiz herkes ile ilişki kurmaya yetecek kadar güçlüdür” – Amerika olgusu, bütün dünyada olduğu gibi Ortadoğu'da da önemli bir etken. PKK'nın son çıkışlarıyla Amerika'nın bölgedeki istikrar arayışı arasında bir paralellikten söz ediliyor. PKK'nın biraz da Amerika'ya bakarak böyle davrandığı tahlili yapılıyor. Nedir ABD ile ilişkileriniz? – Amerika'yıanlamışdeğilim.BazıTürkiyelisolgruplar“PKK Batılılaşıyor”diyorlar. – “Amerika'nın güdümüne girdi” deniyor. – Keşke Amer ik a biz e yakl aş ab ils e. En son o biz im dostl ar Amerika'yagitti.Onlaraverdikleriakılşu:“PKK'denuzakdurun.” Bizelimiziuzatıyoruz.O,tutmakistemiyor.Korkuyor. – Bu sorun bizim değil, Amerika'nın sorunu mu demek istiyorsunuz? – Açık söyleyeyim. Kendimize güvendiğimiz için, herkesle ittifaka girmekten çekinmeyiz. Amerika gelsin ilişki geliştiririz. Onu açık söylüyorum. İlişki geliştirmemiz demek, Amerikan emperyalizmiylesavaşmayıbıraktığımızanlamınagelmez. 338

– Amerika, dünya emperyalizminin başı. Siz de sosyalist kültürden ve birikimden geliyorsunuz. Sanıyorum sosyalizmi hala savunuyorsunuz. – Haladeğil,önderdüzeydeyim. – O zaman, gençliğimizden bu yana mücadele ettiğimiz Amerikan emperyalizmi nereye gitti? – Çoklafınıettiniz,sloganlarınıkullandınız,amakendisiniyapmadınız.Bizazslogansöyledikamapratiğiniiyiyapıyoruz. – O zaman size şu soruyu soruyorum: Ne oldu da Amerikan emperyalizmiyle mücadele ettiğini söyleyen PKK, Amerika'dan medet ummaya başladı? – Unutmaki,Amerikadünyadaentehlikeliveteksosyalistörgüt olarak PKK'yi görüyor. Bunu da yayınlamıştır. En ürkütücü örgüt, enortodoks-marksistörgütdiyor.Türkiyesolcularıizlemiyorsaben neyapayım.İkidebirPKKyaklaşıyormu,PKKAmerika'yamıgitti gibi şeyler söylüyorlar. Bunlar hacıyatmazların değerlendirme tarzlarıdır. Fazla ciddiye alınamaz. PKK, çok radikal bir örgüttür. İncelerseniz, eğer bu haliyle götürürsek, mevcut bütün ideolojik, politikölçülerialtüstedenbirhareketortayaçıkıyor.Batıbukonudaçokihtiyatlıdır.Anlamakbileistemiyor.Sinirhastalığınatutuluyor. – O zaman şöyle bir tablo ortaya çıkıyor. Amerikan emperyalizmi var. Batı var. Türk devleti var, Suriye var, Irak var. Bütün bunların ortasında varlığınızı nasıl sürdürüyorsunuz ve sürdüreceksiniz? – Yine de gelişiyoruz. Bütün bu bize karşı olanlar, bir tarafıyla bizetutkunlar.Bizdenvazgeçemezler. – Suriye'nin son dönemde Amerika'ya yaklaştığı biliniyor. Şam'ın desteğinin PKK'nın varlığında önemli bir rol oynadığı da birçok çevrenin ortak düşüncesi. Yarın Suriye, Amerika ile işbirliği yapıp PKK'nın arkasından çekilirse, PKK çok zor duruma düşer ve bu işi götüremez. Nedir bu teze cevabınız? – Beniçağıracakçokyerlervar.Politikdüzeyimizherkesleilişki kurmayayetecekkadargüçlüdür.Ayrıcaülkemizindurumudayerleşmeyeuygundur. 339


“Yalnız Kürtlerin değil, Türklerin de çok kişiliksizleştirildiklerini görüyorum. Ben buna inanıyorum ve hiç kimse beni bu inançtan alıkoyamaz.” 340

– Ülkemize giderim diyorsunuz? – Hertarafagiderim.Bizokritiknoktayıatlattık.Bentercihediyorumbusahalardanbirazuzakdurmayı. – Bugün bir açıklamanızı radyodan dinledik. Türkiye'ye dönebilirim diyorsunuz. Bu nasıl gitmek? – Ruhen,fikren,siyasimücadeleolarakbirgündönebilirim.En güçlüolan,ülkemdebenim.Birfiziğimeksik.Odabirgüntaşınabilir. – Bir gün PKK lideri olarak, savaş vermiş, gerilla mücadelesine önderlik etmiş bir insan olarak, Türk parlamentosunda veya Türkiye'de meşru bir siyasi kişi olarak yaşayabileceğinizi düşünüyor musunuz? – BenimTürkiye'yedönüşüm,Türkiye'nindönüştürülmesiyleyakından bağlantılıdır. Apo'nun geleceği bir Kürdistan'la Türkiye, anayasasını değiştirmiş, yasalarını değiştirmiş, temel kurumlarında çokfarklıdeğişiklikleryapmışbirTürkiyeveKürdistan'dır.Dönüşüm, dönüşen Türkiye'ye ve kabul edilen Kürdistan statüsüne dönüştür. – Bu bir ütopya. Böyle olacak diyorsunuz. Sizce tarihi olarak böyle bir değişim ne kadar süre içinde olur? – Ütopya'danziyadegünbegünpratiklegerçekleşenbirolgudur. – Yani kısa bir zaman içinde bu gerçekleşecek mi demek istiyorsunuz? – Çalışmamıza bağlı. Eğer bu tempoda sürdürürsek, arkadaşlar daciddihatayapmazlarsa,öyleütopyavefitarihineertelenecekbir hususdeğildir. – Kuzey Irak'ta, yani Güney Kürdistan'da durumunuz nedir? – GüneyKürdistan'dagerçektenkargaşavar.Kürtsorunubirbiriyle bağlantıldır. İkisi birbirini yakından etkileyecek. Sanıyorum, bu kargaşalıkta devrimci eğilimler gelişecek. Dayatılan çözümsüzlük, Kürtleri daha radikal bir devrimci çalışmaya itebilir. Bu da Kürdistandevriminingenelleşmesianlamınagelir. – Kuzey Irak'a yapılan operasyon sırasında Barzani ve Talabani Türkiye ile işbirliği yaptılar. Şimdi siz oradasınız. Yarın yeniden böyle bir durumla karşılaşabilir misiniz? 341


– Bununbütüntedbirlerialınmıştır.KeşkeGüney'eoperasyonlar sıkçayapılsa.Birkişiyibilebulamazlar. – Operasyonlar sırasında Abdullah Öcalan'ın kardeşi Osman Öcalan'a neden oradan düzgün bir çekiliş yapmadın, bir zayiata sebep oldun diye eleştiri yaptığı öne sürüldü. – Yaptım.Çokkapsamlı... – Nedir eleştirinin esası? – Güneyisabitkullandılar.Ağırkullandılar.Açıklegalvehedef olabilecekbirtarzda,köybiçimindekullandılar.Gerillayıgöğüsleyemediler.Gerillanınzorluklarınakatlanamadılar.Esasta,bizburaya eleştiri yönelttik ve haklıydık. Buna Türkiye fırsat buldu. Güneyli güçlerin karşı koymasına yol açtığı için değil, esasta gerillalaşmamızıönlediğiiçinbenkarşıçıktım.Veaylarcaöncedenkarşı çıkmıştım.Çoksertdeeleştirileryaptım. – Osman Öcalan'ı eleştirdiniz... – YalnızOsman'ıdeğil,osahadayeralanhemenherkesieleştirdim. – Peki ne cevap verdiler? – Birşeydiyecekhalleriyoktuki.Gerçeklerortada.Butüranlayışlar imhaya götürüyor. Gördüler hepsi. Bizim müdahalelerimiz üzerinde düzeltildi. Daha sağlam bir çizgiye oturtuldu. Şimdi öyle birsakıncayok.NeKDPileTC'ninişbirliğibiziyenidensıkışıkbir durumagetirebilir,nedebizimbuhatayatekrardüşecekbirkişilik yapımızvar.Dengelidir.Hangikuvvetgelirsegelsin,kendinisavunabilir.Zatengeneldeverilentalimatlar,gerillanınhareketli,nereden nasılsaldıracağınınbelliolmadığı,üslerininharekettarzınabağlıolduğu,günün24saatindebirharekettarzıiçindeolacaktır.Kesinbir talimatla bu büyük oranda uygulanıyor. Dolayısıyla PKK'yi eskisi gibibiryerdebulmak,vurmakmümkünolmayacaktır. – Türk devletinin şimdiki başlattığı operasyon bitti. Bunun sonucunda iki alternatif var. Bir alternatif PKK yenildi. Diğer alternatif PKK yenilmedi. PKK'nın yenilmediği ortaya çıktıktan sonra Abdullah Öcalan, “biz barışa varız” diyebilecek mi? – Gerçekçi bir ateşkes nasıl gelişebilir? Yapılan operasyonlarla yeni bir ateşkesin bağlantısı nasıl kurulabilir. Bana göre bizim tek 342

taraflı geliştirdiğimiz ateşkes, TC devletini şaşkına çevirdi. Telaşa boğdu.Birşeyleryapmakistediler,budaçokyetersizdi.Vebizide böyle tehlikeye itmekten öteye bir sonuca yol açmayacaktı. Savaş direnleşecek.Kesin.Geçensene,eğerbinlercekişibizdenvekarşı taraftangitmişse,önümüzdekidönemonbinlerden,bahsetmekgerekir.Kanlıolacak.Amakesinrakamverilemez.Belkibeşyıldaki kayıplardandahafazlaolabilir.Altıay,bilemedinbiryıl,amaozamangelinecekyerbitmişPKKdeğil,tamtersineaskeriolarakyenilmesiimkansızbirPKK.Örtbasedilmesiimkansızbirulusalsorunveartıkkarşılıklıtaraflarınbirbirlerininmeşruiyetinikabulettiğiveişisiyasiplatformadökmektenbaşkaçarelerininkalmadığıbir gerçeklikle yüz yüze bulunabilir. Taraflar sanıyorum bu hamlenin sonucundaveyayenioperasyonlarınvebunakarşıbizimhamlemizin gelişim düzeyine bakarak kuvvetle zannediyorum ki, böyle bir değerlendirmeyeulaşacaklardır. – Özal konusunda bazı kanaatleriniz basına yansımıştı... – Özal, bizimle amansız savaştı yıllar boyunca. Bana göre özel savaşındakoordinatörüydü.Fakatözellikle1990'lardanitibarenasker i tenk il yönt em iyl e ulus al sor un un çöz ül em ey ec eğ in i ve Türkiye'ninçokkankaybedeceğini,neekonomisininnesiyasiyapısınınbunukaldırmayacağını,kaldırmadığınıgördüveyeniarayışlara yöneldi. O zamandan beri bize de mesaj veriyordu Özal. Sayın GüneriCıvaoğluda,bazıçağrışımlaryaptırmıştı.Habergöndeririz falan. – Gerçekten Özal'ın size mesajı oldu mu, açık mesaj aldınız mı? – Özal'ın hareket tarzından, bir kısmından ilginçce karşıladığını ve etkilendiğini belirten mesajlar aldık. Artık bu diğer hastalıkları var.Onunsonucumu,yoksabizimmücadelemizinonudüşürdüğü birsonuçmu,pekbilemiyorum.Bizimgibitaktikçiolmayaçalışıyordu. – İkinci cumhuriyet konusuna gelelim. Diyorlar ki, “Apo ikinci cumhuriyetçi” oldu. – İkincicumhuriyetçıkışınınanlamlıolabileceğinibizsöyledik. Birincicumhuriyettıkanmıştır,budeğerlendirmeyiçokönceyaptık. 343


Bizim birinci cumhuriyete ilişkin değerlendirmemiz 1980 sonrası çokkapsamlıdır.“12EylülFaşizmivePKKDirenişi”kitabımızda bunl ar vard ır. Dol ay ıs ıyl a ikinc i cumh ur iy et in değ erl end ir il iş i Özal'danöncebizimdillendirmekistediğimizbirhusustur.Tamtersine bu tükenişi bizim mücadelemiz ne kadar sağladıysa Özal da bunugörüpyenihamleyesürükledi.Bendebunaolumluyanıtverdim.İyitanıdığınızbirgazeteciarkadaşeliyleboyunbiçmehareketiyaptı. – Ne anlama geliyor bu hareket? – Özal gitti, maalesef gerçekten gitti. Hastalıktan gitti deniyor. Banagöredevletonugözdençıkardı.Veyabirincicumhuriyetçiler onu gözden çıkardı. Ölümündeki tedbirsizlikler ileri düzeydeydi. BirdeogünrisklideolsaKürtmeselesikonusundagerçektenbir şeyler yapmak istiyordu. Ve bu, devlet içinde bazı güçleri paniğe sürükledi.Artıkbunoktadagittimi,götürüldümütartışmasınınpek biranlamıyok.AmakritikbirnoktadaÖzal,Kürtmeselesineilişkinbazıadımlaratacaktı.Şöyleveyaböyleatamadı. – İkinci cumhuriyet deyince şöyle bir tablo ortaya çıkıyor: Türkiye'de biliyorsunuz ikinci cumhuriyeti savunanların dönekler olduğu söyleniyor. Abdullah Öcalan da bir marksist olarak bu döneklerle birlikte ikinci cumhuriyeti mi düşlüyor, nasıl izah ediyorsunuz bu beraberliği? – Benimdüşündüğümikincicumhuriyet,biryerdemücadeleyle gerçekleşecek ikinci cumhuriyettir. Türkiye tekelci kapitalizminin temelteşkilettiğibircumhuriyetdeğil,halkınağırlığındabircumhuriyet.İkincicumhuriyet,halkcumhuriyetidir. – Bugün Türkiye'de ikinci cumhuriyeti savunanlar, biliyorsunuz daha çok büyük sermayeye yakın çevreler. – Onlarınikincicumhuriyetanlayışlarıdahaçokkendisınıforijinleriitibariylefarklıdır,bizimikincicumhuriyetimizhalkadayalı, bilhassadevrimingetirdiğicumhuriyetolmasıfarklıdır. Sadeceisimbenzerliğivardır.Statükocularınbirincicumhuriyeti depekfarklıdeğildir.Bunudaantiparantezbelirteyim.Tıkanmış, yaşamaemareleriniyitirmiş,bıkkınlıkgetirenbircumhuriyet.Hastalıktan,bunalımdanbaşkabirürünüyokartık.Biranöncetasfiye344

sindenyanayım.Bunagöretekelciler,statükocularagörebirazdaha ileribirişlevgörüyorlar.Amabizimhalkçıçözümdetabiikibirişlevgörebilir. – Aynı şey değil diyorsunuz. – Değiltabii.Çokaçıktır.Bazısloganlarıkullanıyoruzdiyeaynılaştılaryargısıyapmaksaptırmadır.Haksızlıktır.İkincicumhuriyetinsınıftemeli,demokratikniteliğiveulusalsorunagetireceğiçözümoldukçafarklıbiriçerikteelealınabileceğinigösteriyor.Oaçıdandöneklerdeartıkikincicumhuriyetçidirdemekçoksığyaklaşmak demektir. Akla karayı sapla samanı birbirinden ayırt ederek düşünmekgerekir.Sığmantıkladüşünmekkamuoyunadayarargetirmez.

Gündelik yaşam üzerine... – Biraz da siyasi konuların dışında kültürel konularda ve Abdullah Öcalan'ın günlük yaşamı üzerine konuşalım. Sana neredeyse her şeyi sordular, seninle ilgili her şey yazıldı. – BukamuoyuApo'yunasıldeğerlendiriyor? – Örneğin bir değerlendirme: Abdullah Öcalan'a güvenilmez. Ateşkes dedi, sonra gitti 33 askeri öldürdü. – Dünyada güv en il ec ek bir tek ins an vars a o da Abd ull ah Öcalan'dır. – Ama bu senin şahsi değerlendirmen. – Bunu git dostlara sor. Düşmanlar bile benim ne kadar dürüst olduğumubilir. – Güvenilmez Apo imajına vereceğin cevap nedir? – Kül yutmaz, oyuna getirilemez Apo desen daha doğru olur. “Çok eski bir devlet ve politika geleneğine sahibiz. Apo gibi bir adamı, allem edip kallem edip oyuna getireceğiz” diyorlarsa, Apo gerçekten güvenilmez ve kolay kolay aldatılmaz. Ama sorunların temelineinme,gerçekteniyiniyetlicesaygıtemelindeinsanonuruna,özgürlüğünebağlılıktemelindebuApo'ylaişyapılabilirmidiyorsanız,sonunakadargüvenebilirsiniz. – Bunu Türk kamuoyunun değerlendirmesine sunacağız. Ka345


muoyu, davranışları izleyerek bir karara varacaktır. – Ben hazırım. İnsan onuruna eşitliğine uygun bir çözümü Türk halkıbenimsesin;bunauygunbirçözümüTürkhalkıbenimsesin;banabunauydesin,benbirmilimsaptıysambenimhakkımdakararını versin...Benkellemiuzatmayahazırım.Bundandahabaşkanediyeyimben?Beniminsanonurunuçiğnememeyi,birazözgürhalkolma talebimikötükarşılamayın.İnsansoyunabuyakışır.Eğerbütünbunlar sahteyse yani, milim saptıysam yani, ne yaparsanız yapın. Yani cellatolupboynumuzaşeyyapmadanifademizialınyani.

Apo kendisini nasıl değerlendiriyor? – 20-25 yıldır Abdullah Öcalan'ı tanıyorum. SBF öğrencilik döneminden bu yana izliyorum. Geriye dönüp baktığın zaman ben şu şu hataları yaptım diye hem siyasi olarak, hem kişisel olarak kendini sorguluyor musun? – Gazetecilerle röportajların yarısında zaten tartışmalar kişiliğimeindirgeniyor.Yanihatayaptımmı,pişmanmıyım? – Pişman mısın demiyorum. Pişman olmak başka bir şey. Yani kendini değerlendirdiğin zaman. İnsan kendini tartar zaman zaman. – Korkunçbirbiçimdekendimlesavaşıyorum.Birsözümvar. Yan i kend im e en büy ük zulm ü yap an a dam oluy or um. Kend i hatalarımla savaşıyorum. Eğer önyargısına kapılmadan, önyargılarına,kendibeğenisinesüreklikarşıçıkankimdirderseniz,o da ben im. Kend im i beğ enm iy or um. Kend in i beğ en il ec ek bir noktayagetirebilmekiçinherşeyiniortayakoyankimdirderseniz, o da ben im. Gerç eğ in etr af ınd a dön üp dol aş ıy or um. Mükemm ell iy etç il ik peş ind ey im. Kes inl ikl e obj ekt ifl ikl e alak am ı kesmem. – Örneğin arkadaşlarınız sizi eleştiriyor mu? Mesela Cemil Bayık. – Arkadaşlarımınbenieleştirmesi,kendiyöntemlerincedir.Müthişeleştiriyorlar. –Nasıl eleştiriyorlar? 346

– Çokdoğrubildiğimhususlarıntersinihayatageçirerek.Bubüyükbireleştiridir.“Aposennedersende,40keresöyle,bizimde bir gerçeğimiz var. Biz yetersiz, eksikli, bildiğimiz gibi yaparız.” Bundandahabüyükeleştiriolmaz.Vebuegemendir.Benimenbüyük tavrım nedir biliyor musunuz, daha büyük hizmet etmek. Bin dereden su getirip onları ikna etmek. Bundan daha büyük demokratlıkveyoldaşlıkolmaz.

Apo ne kadar demokrat? – Sosyalist örgütlerde bir gelenek vardır. Partinin bir lideri olur. Demokratik merkeziyetçilik diye bir ilkeden söz edilir. Pratikte merkeziyetçilik işler, demokrasi işlemez. – Bizdetersivar.Maalesef.Çokçarpıcıbirsoruyaçokçarpıcıbir cevap vereyim. Gelişmeyen merkezdir. Gelişen müthiş demokrasidir. Nasıl oluyor? Ben bunu biraz kendi demokratlığıma bağlıyorum. Bunu yeni yeni farkediyorum. Sen nasıl o kadar otoriter bir adamsınki,Cemilarkadaşdabilir.Merkezimizhalaoluşamadı. –Cemilsennediyorsun?(CemilBayıkgülümsemeklecevapveriyor.) –Arkadaşlarımkonuşsungörürsünüz.Haniosizindeneyiminiz vardıya,(Aydınlıkdeneyiminikastediyor)onaaçıklıkgetirmekiçin bizim deneyim, ona göre hayli ilginç. Merkeziyetçilik üzerine, 1985'te Mart Çözümlemeleri başlıklı değerlendirmeler yaptım, bin dereden su getirdim, neden merkezileşmek zorundayız, neden iyi birmerkezolmakzorundayız,hiçanlaşılmadı.Derinleşennoktaşu: Herkes,kendigerçeğini,kendibildiğiniyapar.İştebutamdemokrasidir.Budemokratlıktır.Bendedemokrasiyikörüklemişim. – Ama bu durumdan şikayetçi gibi bir havanız var. Benim dediğimi dinlemiyorlar diye şikayet ediyorsunuz. Sonra da bunun demokratlık olduğunu söylüyorsunuz. Bu özelliğinizi iyi bir özellik olarak mı düşünüyorsunuz, yoksa zaaf olarak mı görüyorsunuz? Yani iyi bir özellik midir bu? – Aslında ben bunu istemişim. Yani kişilerin özelliklerini, kimlikleriniuzunsürekorumalarıgüçlübirdemokratizmilemümkün347


dür. Demek ki benim bir özelliğim bunu körüklüyor ki, bunlar da bunu yaşıyor. Yoksa çok katı, çok merkezi bir kişiliğim olsaydı mümkün değildi bunların konuşulması. Dolayısıyla sizinkiler despotbiraz.Fazlademokratdeğiller.Merkezlerdeçokaşırımerkezileşiyor,demokrasigücüyok,demokrasigücüolmadığıiçindeörgüt gelişemiyor. Bizde tersi var. Muazzam bir otorite teşkil etmeme rağmen,çokbüyükmerkezileşmeçabalarımarağmen,bunungüçlü birdemokratizmleancakolabildiğivebenimdegerçeklerdenbağımıkoparmakistememem;gelişmeninkendisibirazdemokratçaolduğu için, gelişme biraz demokrasinin gelişmesinden geçtiği için, bendemecburendemokratikyanıesasalıyorum.Güçlerinkimliklerine, özgürlüklerine dikkat ediyorum. Buna oldukça tolerans mı diyeyim,bağlıkalıyorum,sonuçPKKhalklaşıyor,PKKsavaşanbir örgüt haline geliyor. Ve benim de otoritem bu arada gelişebiliyor. Sanırımbazıdoğrularvarveuygulanmıştır.Epeyceçıkarmamızgerekenderslervardır.

Gerilim – Çok şiddetli bir savaşın önderisiniz. Bunun yanında savaşı günü gününe kumanda edebilecek kadar duruma hakimsiniz. Bu durum gündelik hayatınızı nasıl etkiliyor? – Herşeydenöncebüyükbirgerginlikyaratıyor.Oaçıdanbiraz sağlığımızorluyor.Sinirselanlamdasağlığımızorluyor.Uykuuyuyamıyorum.Bacaklarımgeriliyor.Nefesdarlığıçekiyorum.Görme zorluğuçekiyorum. – Günde ne kadar uyuyorsunuz? – Uyuyorumda,bunatavşanuykusudemekgerekir.Yarıuyur,yarı uyanık.Nefesalamıyorum.Kokuhiçalamıyorum.Busanırımyoğunlaşmaktan ileri geliyor. Bu sonuçta yaşamımı bir nokta haline getirdi diyebilirim. Yemekten-içmekten fazla tad alamıyorum. Çoğunuzun o doğalsosyalyaşamınabenzerbirşeyegirmemçokyanlıştır.Fakatbıkmıyorumda.Çokbüyükbirtutkuylaüstündeyimişin.Bazıkonularda büyükyetenekkazanmışım,bazıkonulardaçocuktandahazayıfım. – Nasıl mesela? 348

– Meselabirçocukbendendahaiyibazıhususlarıalgılayabilir. – Sizin algılama yeteneğiniz fena değil. – Bazı konularda diyorum. Mesela bir matematik formülünü bendendahaiyiçözebilir.Meselabirdilibendenkırkkatdahaiyi öğrenebilir.

Apo: Kürtçe öğrenemiyorum – Apo Kürtçe öğrenmeye başladı diye bir haber çıkmıştı, Kürtçe öğrenebildiniz mi? – Hiçöğrenemiyorum.Kürtçemçokzayıf.Sıradanbirkişibukonudabendengüçlüdür.Bazıbilgibirikimlerivardır.Bukonudahafızam zayıftır. Hafızam bazı konularda ise çok güçlüdür. Özellikle kontrol altına aldığım hususlarda, özellikle insani konularda çok güçlüdür, elimden bir şey kurtulamaz. Yani ele aldığım bir hususu, eğeryalnızyaşamhakkımabirfırsatverilirse,kesinsonucagiderim.

Kadın ve cinsellik – Her insanın yaşamında, gündelik hayat içinde bunaldıkça sahile gideyim, sevgilimin elinden tutayım, biraz sakin bir yerde yaşayayım gibi özlemler olur. – Aslındabenimöylesahilleregitmedurumumdavar.Çokuygunköşkdiyetabiredebileceğimizyerlerdevar.Bukonudafazla maddi sıkıntım yok. Fakat kullanamıyorum. Yine çok değerli bazı arkdaşlar da var. Karşıma aldığım tip çok özgür olmalı. Bu işi ele alışımızTürkiye'dekigibihafifdeğildir. – Nasıl bir yaklaşımınız var bu konuda? – Ölçülerim çok özgürdür. Türkiye'nin yaşadığı yaklaşımların, yalnızTürkiyedeğil,uluslararasıalanınyaşadığıölçülerinçokilerisinde,çoküstünde. – Örneğin PKK Merkez Komitesi'nde kadın var mı? – Kadının olup olmaması biraz şekilcidir. Şu sırada gerillanın yüzde30'ukadındesemgayetbüyükbirrakam. – Yönetici düzeyinde kadın var mı? Tabii kadınlar her mücade349


lede yer alıyorlar. Bunu bir eksiklik olarak kabul etmiyor musunuz? – Genelde yönetici yok. Bizim yönetim anlayışımız değişik. En yönetemez kişiler erkeklerdir bazen. O açıdan kadın sorununu ele alışımçokkapsamlı.Benbukonudabirkitapyazdım.Keşkeokusaydınız.Birazincelemenizitavsiyeederim.Bukonulardaçokiddialıyım. Çözümlemelerde yakalayabildiğim oldukça derin hususlar var. – Örneğin, arkadaşlar, PKK'nin Merkez Komitesi'nde kadın yok, bu bir eksiklik diyerek fikrinizi dile getiriyor musunuz? – Sırfbukonuda... – Bu bir eksiklik değil mi? – Benbukonudafarkımıortayakoymakiçin,kaldığımyerlerin büyükbirkısmınıkadınlardanseçiyorum.Buneanlamagelir? – Bu çok önemli bir şey değil. – Hayır,birpartiönderliğininbirgrupbayanlafaaliyetyürütmesi demek toplumumuz için dev bir adımdır. Hatta değer verdiğimizi gösterir. Bizim toplumda zincirleme bir etki yaratır. Devrim kadın içinbirçıkışyoludur.MerkezKomitesi'negelincedemindesöyledim,bizimmerkezüzerineherşeysöylenebilir.

PKK Merkez Komitesi

“Bazı şeyleri sürekli düşürme ve bazı şeyleri de sürekli yükseltme konusunda büyük tutkularım var.” 350

– Sizinle her karşılaşmamda Merkez Komitesi'nde kadın var mı diye soracağım. – Ondanönce,merkezkomitesidenilenolayciddibirolaymıdır diyeceksin.BenHazretiİsa'ınhavarilerivar,HazretiMuhammed'in halifeleri var dedim. Bunlar politbüro muydu, merkez komitesi miydi? – Herhalde politbüro sayılır! – Hapolitbüroydu,öylemi?Pekimerkezkomitedekimlervardı? – İslamın kuruluş yıllarında şûra diye bir danışma meclisi vardı. Sizinki ona mı benziyor? – Budanışmameclisi.Merkezkomitepekyokama,İslamiyetin etkisi1400yıldırmüthişdevamediyor.Yanişumerkezkomite,po351


litbüro meselelerini reel sosyalizm katılaştırdı. Ben hiç aşık değilim.Sağlambirmerkezkomitevarmıyokmu!..Benotoriteyeinanıyorum.İşlerindüzenlenmekabiliyetineinanırım. – Sizin başınızdan bir evlilik geçti. – Buaçıdankadınınmerkezkomietedeolupolmamasındanziyade,kadınözgürleştimi,kadınçözümlendimi,kadınbiryertutuyor mu,dediğinizgibigücünükonuşturuyormu? – Sovyetler Birliği'nde benzer bir tartışma olmuştu. Parti yöneticileri, bakın toplumun birçok yerinde kadınlar var, diyorlardı. Ama yönetim kademeleri erkeklerin elindeydi. – Yöneticiolsaneolacak!Alerkekyöneticininmisyonunukadınaver.Bu,kadınınyöneticiolduğuanlamınagelmez.

Tansu Çiller Başbakan olsa – Bence de gelmez. – Kadının yönetici olması demek, bütün tarihsel kimliğini bulmasıyla, gücünü bulmasıyla mümkündür. Kadının bir zenginliği var,birgerçeğivar.Bunuhembilinceçıkarıphemörgütlülüğe,hem degerçektenyaşamakatılmasıylaoluşacakbiryöneticilikse,oyöneticiliğin bir anlamı vardır. Örneğin, Tansu Çiller başbakanınız olacak, Türkiye'de kadın eşittir, kadın büyük bir üstünlük kazandı anlamınageliyormu? – Gelmez tabii. – Çiller'inbaşbakanolması,kadınınkendiniçokkötükullanmasıdır. – Bence yine de bir kadının başbakan olması bir adımdır. – Fazla ciddiye alamam. Kadın sorununun çözümünü siz çok köklü ele almak zorundasınız. Kadınla eşit, özgür olmak demek, çoksarmaşdolaşolmakdeğildir.Benimkendidurumumusoruyorsunuz.Birazdahaanlamanıziçinyararlıolabilir.Sevmeolayınıbir savaşolayıgibielealıyorum.Çokyönlü. – Son zamanlarda aşk anarşisttir diye bir söz kullanılıyor. – Aşkolayını,sevmekmidenir,artıknedenirsedensin,oolayı tambirbilimtitizliğiile... 352

– Aşk o kadar titizliğe gelmez! – Bana göre kutsal duyguların dayanakları vardır. Sevginin kanunları vardır. Ben düşünüyorum. Gerçekten kadın üzerine düşünmek,kadınıtutkuylaelealmakönemli.Fakat,bazenyarımsaatherhangibirkadınlakalamam.Çıldırırım. – Neden? – Kalamam,bazıdavranışlarınedeniyle. – Belki kadın da sana dayanamaz! – İşteonuniçinsöylüyorum.Biraradakalınamaz.Kadınkonusundayapılacakişlervar.Kesinlikle.Benbazıölçüleriniziciddiye almıyorum.Evlilikölçülerinizi,aşkölçülerinizi,duyguölçülerinizi basitgörüyorumaçıkçası. – Neden basit? Daha ileri diye düşündüğün kadın-erkek ilişkisi nedir sence? – Düşünüyorum, her gün onun yorumunu yapıyorum. Aşık olmak,çoğumuzunbilmediğibirhusustur.Birçoğuaşkıçokbireysel birduygudurdiyetarifeder.Benimkidahadafarklı.Kadındüzeyininyaratılmasıgibibirsorundurbenimiçin.Biraşkolayınınveya duyguolayınıngerçekleşebilmesiiçintaraflarınçokyetişkinolması gerekir.Meselaçokgüçlüolmasıgerekir.Güçlüolmayanaşıkolamaz. – Pekiyi, aşık mısın? – Kadınaaşıkolmakbirgüçmeselesi.Benherzamanaçıkçaçözümlemelerde de bulundum. Benimle yaşamaya güç yetirebilecek kadınvarmı? – Bu biraz kendini kadından üstün gördüğün için olmuyor mu? – Gayettabiikikendimiüstüngöreceğim.Benaptalbirkadınla nasılaşkyaşayabilirim? – Zeki bir kadın... – Çıksınkendinegüvenen.Öcalanburadakahkahraatarakkonusuyor.Kendinegüvenenkadıngelsinaşkıbenimlegerçekleştirmeye çalışsın.Meseleokadarbasitdeğil.Apobukonudakendinikolay yanıltacakadamdeğil.Bukonudakiçözümlemelersıradançözümlemelerfalandadeğil. 353


– Bunlar hep genel cevaplar. – Nedengenelcevap.Bizkadınıdahayücelticibirtarzdaelealmalıyız.Bukadıncinsiezilmişgerçekten.Paramparçaedilmiş.Çok zayıf bırakılmış. Hakaret edilmiş. Çok cahil bırakılmış. Biz bunu aşmakistiyoruz. – Bunlar genel doğrular. – Geneldoğrularama,gereklerinekadaryerinegetiriliyor?Köle kadınlaaşkyapılmaz.Kölekadınlasevgibağlarıgeliştirilemez. – Savaşan kadın özgür kadındır. Bir savaşın komutanısınız. O zaman köle olmayan kadınlarla berabersiniz. – Bendesevgiye,duyguyaböyleyüksek ilgigösterdiğimiçinsavaşankadınolayınıortayaçıkarmayaçalışıyorum.Bubenimnekadardoğruolduğumugösteriyor.Hiçbirgerillacı,hiçbirdevrimcibu kadarkadınıgerillayakatabildimi? – Bu başka bir şey. Bu işi çözmez. – Çözmediğibellide,birtutkuyu,birilgiyibelirtiyor.Benbukonudaokadarkapsamlı,değerlivetutkulu,yüceliğebağlıyımki...

“Kadınlar bana aşık olduklarını söylemeye cesaret edemez” – Tabii ki yöneticisin, iktidarın var, güçlüsün, sana aşık olabilecek bir sürü kadın çıkabilir. – Mümkündeğil.Banakimsecesaretedemez! – O zaman burada bir yanlışlık var. Bir erkeğe bir kadın aşık olduğunu söyleyebilmeli. – Kimse cesaret edemiyor. Mesela sizin Atatürk için bazıları o numaralaraveotutkularagirdi.Benimendeğmebayanarkadaşım, banabukonudasaygısızlıkyapamaz.Büyükbağlılıklarıvar. – Mesela ben sana aşıkım diyemez mi? –Büyüksaygıları,çokedepli,çokdürüsttutumlarıvar. – Yani bir kadın size aşık olamaz mı? – Aşkınbizdekanunlarıvardır.YaniTürkiye'deçokçagörüldüğü cinstenhiçbirisiaşıkolamaz. – Bir kadın gelse size, dese ki, “Abdullah Öcalan, ben sana aşı354

ğım, seni seviyorum bu aşka siz de ortak olur mu sunuz?” – Oçokiyibilirki,Apo'yabusözüsöylemekbüyükyetenekister. – Yok mu böyle yetenekli bir kadın? – Desin,hiççekinmesin.Derhalkendisinekoşullarımıdayatırım. BenisevmeninABC'siböylebaşlarderim.Devamederse,okadına bravoderim. – Nedir seni sevmenin ABC'si? – Gelsinbirkadın.Sıralarım.Banakomployapmasın. – Kadın sana neden komplo yapsın? – Entrika,şantajyapmasındiyorum.Onudaistediğigibigötüreyim. – Böyle kadın olmaz mı. Seven insan erkek olsun, kadın olsun, aşkla bağlanırsa birbirine şantaj yapmak için değil sevmek için sever. – Bravoderimböylebirkadınçıkarsa. – Yok mu böyle bir kadın? Çıkmadı mı şimdiye kadar? – Böylebirkadınçıksanemutlubana. – Böyle bir kadına rastlamadın mı? – Arıyorum.Bunadüşkündeğilim. – Bu bir düşkünlük değil ki... Bu insani bir özellik... – Tamtersinedeğerveriyorum.Fakatbukonudagerçektenölçülerimvar,seviyetutturmakistiyorum. – Aşkı siz çok soyutluyorsunuz. Aşkın o kadar seviyesi olmaz. Aşk aşktır. – Benonakatılamam.Kölebirkadınla... – Köle bir kadından söz etmiyorum. Kişilikli bir kadından söz ediyorum. – Ciddi kişilik yetmezlikleri olanla ben bir saniye yaşayamam. Çıldırırım. – Siz sürekli olumsuz kadın tipini çiziyorsunuz. – Sanabirözelliğimidahahatırlatayım;meselaçoğunuzunrahatlıkla ilgi duyabileceği bir ilişkiden, –buna cinsel ilişki de dahil–, benbazenutanıyorum,nasılböyleoluyordiyorum. – Bunun sonucu hayatın boyunca bekar kalırsın, ilişki kura355


mazsın. Aşksız kalırsın. – Hayır,benbukonudatutkuluolanbirisiyim. – Peki var mı şimdi böyle bir tutkun? – Vartabii...Kadınınözüneçokbüyükbirdeğerbiçiyorum. – Söylediklerin hayali şeyler. – Özgürleştiriciçabaçokbüyüktutkuyaratıyor.Birkadınınözgürleştiğinigörüncesevmeolayıgelişiyor.Çokönemli,benimiçin evliliktenönemli. – Benim soruma cevap olmadı bu... – Senaslaocevabıbulamazsın.SizinTürkiyeölçülerinegörebir cevapbulacağınızıdasanmıyorum. – Benim sorularımın Türkiye ölçüleri ile bir ilişkisi yok. – Kendinegüvenenbirisiçıksın,karşımagelsin...Birkadınçıksıngelsindiyorsun,bendegelsinotursundiyorum. – Diyelim ki böyle bir kadın şimdiye kadar çıkıp cesaret edemedi. Sen cesaret edemez misin? Diyelim ki bir güzel kadın görüdün, duygularının tam da sana uygun olduğunu hissettin., cesur, özgür, kişilikli... Aşkını söylemeye cesaret edemez misin? – Benonumüthişyapıyorum. – Ben birisine aşık olsam gider ona söylerim, doğal olanı da budur. – Sizesöyleyeyim,osizinevlendiğinizbütünkadınları,buevliliklerden boşandırmaktan tutalım, yeni özgür birleştirmelere kadar varım. – Bunlar çok iddialı sözler. Kadın-erkek ilişkisinde sökmez bu iddialar. – İnşallahTürkiye'yeadımadımyaklaşırız,obeylerinpaşaların evlerindekikarıların,kızlarınhepsinialıpbaşkatürlübirleştirmeleresokmazisembanadaApodemesinler.Evliliklerinbüyükbirkısmısahtekarlık,aşklarınbüyükbirkısmısahtekarlık.Aldatmacave özellikledekadınınaleyhinedir.Büyükbirikiyüzlülüktür. – Buna bir itirazım yok ki... – Benbunuyenikanunlarla,yenikurallarlahalyolunakoyacağımainanıyorum. – Bu söylediklerin teorik çözümler. 356

– Ne yapayım ben? Sorun teorik düzeydeyse, benden nasıl dört dörtlükpratikisteyebilirsinki...Sizteoriyeinanıyormusunuz? – İnanıyorum. – Bir sorunun çözümü için teorik faaliyetin önemini de kabul ediyorsunuzdur. Kadın konusunda önemli oranda teorik kaldığım doğrudur. Ben bazı arkadaşlara şöyle derim: Bu aşamada kadınla flörtyapılabilirdiyorum.BukelimebelkiTürkiye'deyanlışanlaşılabilir. – Flört beraber olmak, beraber yatmak anlamına da gelir. – Hayır dostça, yakınlık içinde bulunmak, yani tanışmak. Ben buna tanışmak diyeyim. Flört demeyeyim, yanlış anlaşılabilir. Tanışmadüzeyindeolabilirizdedim.Kadınsenkimsin,neredeydin,ne istiyorsun,seninleneyapılabilir,bizbirbirimizleancaktanışmadurumundaolabiliriz. – Bu ahlakçı bir yaklaşım. – Amaaraştırıyorum,gerçeğinedir.Yalnızcateorikdeğil,bütün ekonomik,kültürel,tarihikapsamıinceliyorum.Kadınıözellikleaile içindeki konumuyla çok iyi inceliyorum, sonuçta yine de kadın içineniyi,özgürlüğeyakınbirçözümeulaşmayaçalışıyorum. – Nedir çözüm? – Şimdiçözümşudeğil;çokanlayışlı,çokgüçlü,çokmüthişbirbirimiziseviyoruz;benimiçinböyleçözümleryoktur. – Ama olmaz, bu iş böyle olur. – Böyleolmaz.Benimiçinsavaşlasevişmekarasındaçokazfark vardır. – Tamam buna bir itirazım yok. – Benim bu felsefemin de bir sonucu. Hem çok değer veririm hemçoksavaşırım.Yapıylailgili. – Aşk da bir savaştır. Karşılıklı insanların duygularının çarpışmasıdır. – BirAlmankadınbenimiçinşunusöyledi:“Senbuişiaşklayapıyorsun.” – O başka bir şey. – İşetutkuylasarılmakanlamında.Doğrudur,herkes“bukonuda teorikkalıyorsun”diyor,“pratiğinipekortayakoymuyorsun.”Ben 357


“Bağımsızlığı hiçbir insan, hiçbir halk, hiçbir ulus için düşünmekten korkmayalım.” 358

pratiği arkadaşlarıma bırakıyorum, serbestsiniz diyorum. Kadınla dağlarda birliktesiniz, savaştan sizi alıkoyacak, devrimci görevlerdensizialıkoyacak,sizionursuzbirteslimiyetegötürebilecekilişkileregirmeyin,bunundışındageliştireceğinizenbüyükaşklara,bağlılıklarabenalkıştutarım. – Mesela bir gerilla kadın veya erkek beraberler, fakat, kadın veya erkek başka birisini beğeniyor ve onunla birlikte oluyor... – Ölçüsüşubanagöre;görevtutkusu,partiamaçları. – Bu ilişki onların hiçbirine aykırı değil diyelim. Savaşçı bir kadın... – Başarıya hizmet ölçüsü iyi ise istediğini yapsın. Ben küçük bir adam değilim, kıskanayım. Benim eşim de olsa öyle yapsa benkıskanmambeyefendi.Benbunudaçözümlemelerdedilegetirdim.Gitsinyahu,beğendiğinibulsun.Kaldıkibendegüçlübir erkeğim.Öylesadecegücüme,otoritemedayanarakbirkişiyiyanımdatutuyorsamalçağınkendisiyim.Benimözelliklerimçekici değilse ben bir kadını bir saniye bile yanımda tutmam. Parama dayanarak,gücümedayanarakkadıntutmakahlaksızlıktır.Toplumunuz bu tiplerle doludur. İğrenç buluyorum. Bu kadına da, bu erkeğedeesefediyorum.Bengüzelkadınseverim. – Ama bu aşksızlık demek değildir. – Tamamanlıyorum.Benaşksızfilandeğilim. – Ben sen aşksızsın demedin. – Benimbukonudabüyükahlakiölçülerimvardır.Bilmiyorsanız araştırmayaçalışın.Cinsellikaçısındanhemgüçlüyüm,hemdeölçülüyüm. Hakimim. Bu konuda kendimi oldukça eğitmiş biriyim. Karşıtarafıngelişmesinebenbütüngücümleçabaharcıyorum.Kadınlarınyüksekilgisivar.Kadınlarıntutkusubüyüktür.Bendeonlarasaygıduyuyorum.Bukonudafazlaşikayetlerimveçözülemeyeceksorunlarımyok.Benimtutkum,dahaçokkadınsoyunun,cinsininyüceliğiniortayaçıkarmak.Banagörekadınzenginleştirilmesigerekenbirvarlıktır. – Erkeğin yüceltilmesi gerekmiyor mu? – Doğru, erkek için de geçerli. Kadını güçlendirmemiz lazım. Kadınaslındatutturulmasıgerekenseviyeninçokgerisinde.Kadın 359


beyni,kadınfiziğigeliştirilirseyaşamçokzenginolur.Yaşamgerçektenyaşanmayadeğebilir. – Bu sözlerinde yine erkeğin kadını geliştirmesi, yani bir üstünlük ifadesi buluyorum. – Hayır. – Bazen de kadın cinsi erkeği değiştirerek ve geliştirerek katkıda bulunur. Feministler, erkek egemenlikli dünyanın kadın dünyasını mavhvettiğini söylüyorlar ve bunun sonucu kendilerini de mahvettiğini belirtiyorlar. – Bu düşüncede de doğrular var. Kadın dünyasının mahvı erkeğindünyasınındamahvıdırveyakadınınyaşamdansoyutlanışı, yaşamı bütünüyle çok olumsuz etkilemiştir. Ama bu sorunun çözümüyalnızkadınsorunufalandadeğildir.Sorundahaçokerkek sorunudur. Bu açıdan eğer Türkiye'de ileri bir şeyler yapılmakisteniyorsa,herkesinbuişiböyleşapırşupur,aşkdedikodularıyla,bilmemyanaşmalarıylahalletmesiyerinekişilerinbirbirlerine saygılı yaklaşmaları gerekir. Aşk herkesin hakkı değildir. Herkesaşkıyaşayamaz.Aşkbirerdemişidir.Aşıkyücelikişidir. Aşkbüyüklükişidir. – Bu kadar soyutladığın zaman fazla bir somutluğu ve pratikliği kalmıyor. – Kesinliklesoyutlamıyorum.Aşkçabanınişidir,emeğinişidir. Adamcebinebilmemneredenparagirmiş,gidiyorengüzelkadını alıyor. Elimden gelse o kadınların hepsini gider onların elinden kurtarırım.Veinşallahbirfırsatımdoğar.SizozamanApo'yugörün.SizsanıyorsunuzkibuAposadecepolitikaylauğraşır.Esnekliğibilmez,güzelliğibilmezsanıyorsunuz.Tutkuluyumvegüçsahibiyim.Benbirkadın-erkekcemaatindeoturdummu,kadınların aklınailkgelenişkocalarındanboşanmakoluyor.Bubenimözelliğimdir.

İslamiyet – İslamiyet konusuna geçelim. – Sizin incelemelerinizi ilgiyle okudum. İmam Ali'nin eylemini 360

veeğiliminisınıftemelindebirazortasınıfbiçimindemideğerlendiriyorsunuz? – İmam Ali'yi reformcu bir İslam önderi olarak görüyorum. – Haricilerindeyoksulkesimedayandığınısöylüyorsunuz. – Evet, daha radikal ve daha eşitlikçi. – Muaviyeisearistokratkesimintemsilcisi. – Devletleşen İslam eğiliminin sözcüsü. – İmamAlikişiliğinibirazdahayakındaninceledinizmi? – Ben tarihi süreci inceledim. Siz Şafii kökenli misiniz? – Kökenimiçoktanaşmışım.İmamAli'yekendimceyakınbirbireysel eğilimim vardır. Kendi kendimi eğitiyorum. Namaz kıldım, iyibirMüslümanolmayaçalıştım. – Cemil Bayık'ın da ilginç bir İslami geçmişi var. Geçmişinde koyu ve radikal bir Müslüman olduğunu anlattı. – Bilemiyorum.Fakatİslamiyetitartışmalıyız.Türkiye'dekemalistlertemelsorunlarıokadaratgözlüğüyledeğerlendiriyorlarki... Gerçektensağlıklıbirtarihiyaklaşım,toplumsalyaklaşımbaşarılamadı.Birlaiklikicatedildi,Batı'dankopyaedildi.Kimsedebirşey anlamadı.Yüzünüaç,başınıaç;böyledeğerlendirildi.Biryerdebaşörtüsüşeriattır,ezanokumaşeriattırgibideğerlendirmeleryapıldı. Ne o yaptığını anladı, ne diğer taraf yaptığını anladı. Bu konuda Türkiye tam bir kafa karışıklığına sürüklendi. Ne Müslümanlığa karşıolannekadarkarşıolduğunuortayakoyabildi,neMüslümanlığ ı sav un an ne kad ar Müsl üm anl ığ ı sav und uğ un u anl at ab ild i. Türkiye'deki Müslümanları da ben Müslüman falan görmüyorum. Okadarserserigruplarvarki.Onlarıİslamlığıkavrayankişilerolarakdeğerlendirmiyorum.Nebaşörtügiymekfazilettir,nedeçıkarmakfazilettir.Bunlarıfasaryaolarakgörüyorum.Yasaklarlaolmaz. Eğer kişinin erdeminden söz ediyorsak, yalnız örtüsünü değil, her şeyinigeliştirebilmelidir.Benbirkadıniçinneararımbiliyormusunuz?Ruhigüzellikararım,fizikigüzellikararım,düşüncegücüararım,onaçokyakışanelbiseararım.Benböylekadıniçinsavaşırım. Başörtüsüvarmıyokmu!Bukadarküçük,bukadarseviyesiztartışmayıbananasılyaptırabilirsinki?Benaptalmıyımböylebirtartışmayagireyim?Girmiyorum. 361


Hizbullah – Hizbullah için ne diyorsunuz? Güneydoğu'da önemli bir problem olarak ortaya çıktı. Devletin kurdurduğu söylendi. Bu arada PKK'nın Hizbullah'la görüşme yaptığı ve karşılıklı bir protokol imzalandığı söylendi. Bu işin aslı nedir? – Hizbullahçılarla biraz görüşüyorum. Bazen bunları imana davet edesim geliyor. Bunlara ilerde Allah'ı da biz izah edeceğiz. O çocuklarınmoralinibozmamaklazım.Allahdiyeinandıklarının,İslam diye bellediklerinin içeriğini fazla bilmiyorlar. Bunları devlet kullanmayaçalışıyor.Dışgüçlerbelkikullanmayaçalışıyor.Çokda kötü kullanmaya çalışıyor. Bir dönem de Sovyetler Birliği TKP'yi böyl e kull and ı. T ürkiye'yi de bun a benz ett im. Al T KP'yi vur Hizbullah'a,albirinivurötekine. – Görüşüyoruz dediniz. Basına bir kısım şeyler yansıdı. Daha önce Hizbullah'la çatışıyordunuz. – Hizbullahmeselesidinibirmeselefalandeğil.PKK'denbiraz zarargörenfeodalaşiretçikesimlervar.Bunlardangüçbuluyorlar. Sanıyorumİran,Kürdistan'dabirboşlukolduğunufarketti.Kemalizminaşındığınıgördü.Bazıeğilimleridesteklemekistemişolabilir.Bundangüçaldılar.Birdedevletinkendisikemalizminartıktutunamayacağını anlayınca, bu tarikatları, en son da dini temelde Hizbullah'ıdevreyesoktu.Bumeseleböyleortayaçıktıaslında.Üç türlüHizbullahvar.Biztabiikiİran'ınetkisiniayrıdeğerlendirmeye çalışıyoruz. Gerçekten Allah'ına inanan radikal varsa onu ayrı değ erl end ir iy or uz. Aşir et feo d al çık arl ar ı bul und uğ u i çin Hizbullah'asığınanvarsaonuayrıdeğerlendiriyoruz.BirdedevletinkurduğuHizbullahvaronuayrıdeğerlendiriyoruz.Ayrıcagenelde din gerçeğini değerlendirmeye çalışıyoruz. Bütün bunlar bizim sorunakapsamlıyaklaştığımızıgösterir.Diğerlerininyaptığıgibilaikmiyizdeğilmiyiz,hangitarikattanız,radikalMüslümancımıyız değilmiyizgibitartışmayagirmiyoruz.DininebağlıbirMelleAbdullahvardır.BenieniyianlayanvegerçektenKürdistan'ınensaygıdeğer,teslimolmamıştemizbirMüslümanıdır.Çokiyibirbirlik362

telikdoğdu.Çokdeğerlimellelervardır.Eniyimilitandandahadeğerligörüyorumonları.DiniMüslümanlardageliyor,onlarladaanlaşabiliyoruz. Ama devletin kullandığı, bazı sapıklar da çıkabilir. BunlarbanagörehaMHPfaşisti,haböylefaşistfarketmez.Hepsinehakettiğicevabıverebilecekdurumdayız. – Yani farklı eğilimlere göre farklı tavırlar aldığınızı söylüyorsunuz. – Tabiitabii...İran'adayalıHizbullahvarsa,önceanti-emperyalistolmakzorunda,anti-kemalistolmakzorunda.Böyleoldumubizimleittifakaramakzorunda. – İran'ın çizgisiyle size yaklaşır mı demek istiyorsunuz? – Gayettabii...Yapmazsademeksahtekardır.Bizhepsineuygun yaklaşımlarlacevapveriyoruzda,sanıyorumbututumumuzmeseleyiçözümleyecektir. – Bu açıklamanızdan Hizbullah'ın önümüzdeki dönemde bu tür eylemleri sürdürmeyeceğinden söz edebilir miyiz? – Gayet tabii. Kendileri bilir. Dediğim ölçülerde iseler bazıları sürdürür,bazılarısürdürmez.DevletyanlısıHizbullahsürdürür,dininebağlı,İranyanlısıanti-emperyalistolanlarsürdürmez.Yurtseverolangelirbizimleittifakarar. – İran yanlılarıyla ilişkiler var demek mi bu? – Tabiibuçerçevedeilişkilerçözümlenir.Doğrultumuzkapsamlıdır. Herkesi gerçek konuma göre cevaplandıracak esnekliktedir. Sanmıyorumbukonudazorlanıpçözümhatasınadüşebileceğimizi.

Kürt cephesi – Kürt cephesinde ateşkesle birlikte bir değişiklik oldu. Daha önce sizinle ilişkileri son derece bozuk olan ve sizin hakkınızda ve sizin onlar hakkında çok kötü şeyler söylediğiniz ve tutumlar aldığınız insanlarla bir araya geldiniz. Ateşkes ise yeni bir tablo ortaya çıkardı. Bu tablo nasıl ortaya çıktı, bundan sonra nasıl gelişebilir? – Bizfiilidurumuresmileştirmeyeçalıştık.Dikkatedilirsebirçokgörüşünarasındafazlafarkyok.Ulusalsorun,Kürdistansta363


tüsü,hedeflerivehattamücadelesiüzerine.Buvarolanbirlikteliği prot ok oll e meşr ul aşt ırd ık. Diğ er birç ok örg üt e de ayn ı şey i söyledim. Sizin görüşlerinizin önemli bir kısmına ben katılıyorumvebelgeyedökün,imzalarımdedim.Gelendöktübenimzaladım,gelendöktübenimzaladım,sonundabubirlikteliklermeselesiortayaçıktı.Yaniyapaybirayrılığıgiderdik.Şüphesizbazı konularda görüş farklılıklarım çok. Ama benzerliklerin oluşması içinsondereceesnekdavrandım.Eskitüro,“şucümleşöyleolsun, benim temsil düzeyim şu olsun” gibi bu tür basit hesaplara girişmedik. Toleranslı, oldukça yapıcı bir yaklaşımla her tür örgütvekişiyekarşıaynıtavrısürdürdük.Sonuç,şimdiherkesbu tür birlikteliklere katılmak durumunda. Bundan sonra da mümkünsebircepheselbirliğegötürmekiçinçabaharcıyoruz.Anlaşılıyorkibukonudaörgütlerinçeşitliliğinedeniylebelkiyoğungelişmezama,birşeyleryapmakisteyenler,tavırsız,politikasızkalmak istemeyenler, böyle bir birlikteliği adına cephe de denilse, resmileştiripkalıcıvebirazbuisimaltındapolitikalarınıdahabaşarılıyapacaklarınainanıyorlar.Önümüzdekidönemdedebukonudacepheselbirilangerçekleşecektir. – Bingöl olayından sonra cephe içinde, ilişkide bulunduğunuz Kürt örgütleri arasında problem çıktı mı? – Hayır hayır, çıkmadı. Çünkü Türkiye'nin pişmanlıktan başka hiç kimseye bir şey dayatmadığını, Kürt meselesini tasfiye etmek istediğini, geleneksel tenkil ve teslim alma yöntemleriyle sonuca gitmek istediğini iyi biliyorlar. Bukonudagereken bilinç düzeyleri var.Olsaolsa,taktikaçıdanbelkieleştirebilirler.Vebirazdaböyle oldu. Fakat onlar da şunu söylüyorlardı; eğer Türkiye politikasını değiştirmezse Sayın Burkay'la yaptığımız protokolde, bizler de silahlımücadeleyidüşünmekzorundayız,hattabukonudabazıhazırlıklarımızvardemişlerdir.Diğerörgütlerfazlasıylaöyledir.Vehatta dahadaolumlubirortamagirmişlerdir. – Yani Bingöl sonrası Kürt örgütleriyle bir sorun yok mu diyorsunuz? – Dahaolumlu,dahahızlandırıcıbirbirlikgerçekleşebilir. 364

Talabani – Talabani ateşkes süreci boyunca çok önemli bir rol oynuyor gözüküyordu, şimdi bu yeni durumla birlikte, örneğin bugünkü basın toplantısında Talabani olmayacak anlaşıldığı kadarıyla. Bingöl olaylarından sonra Talabani ile bir temasınız oldu mu? Onun tutumunu hissettiniz mi? – Talabani, genelde silahlı mücadeleden, özelde Bingöl olayından rahatsızlığını vurguladı. O tamamen Türkiye'den daha fazla destekgörmekiçin,politiktutumagirer.Bizimledegirer,Türkiye iledegirer.Vebunudasürekliyapar.BundansonradaPKKkozunukullanmakisteyecektir.Kolaykolaybundandavazgeçmez.Artıknekadaryararlıysavenekadarkullanılıyorsaokadaryararlanıp kullanacaktır.BizdeTalabani'yiKürtmeselesindeeğerolumlubir işlevgöreceksedeğerlendiririz.Fakatfarklısahalardapolitikayapıyoruz. Mekan farkı var. Program, sosyal zemin farkı var. O daha çokdiplomasideişikotarmayaçalışıyor.Bizhalkımızıngücünedayanıyoruz. Dolayısıyla zaman zaman bir araya gelmelerimiz olur. Amazamanzamandafarklıkonumlardaolduğumuziçinilgisizliklervetersliklerdoğabilir. – Bingöl olayından sonra bir temasınız oldu mu hiç? – Herzamantemasolurdaolmazda.Bunuokadarönemligörmüyorum.İşlergerektirdimibirarayagelmelerfazlazordeğil.Fakat politik konumlar farklı oldu mu, o yerinde kalır, ben yerimde kalırım.

Müzik-sanat – Müzik dinlemekten zevk alır mısınız? – Anlaşılmıştır,vurgulamayagerekyok.Hayatımızınkendisideğişikbirmüziktürüneişareteder.Kürdistangerçeğisözkonusuoldu mu, eski klasik türkülerin yeni devrime uyarlanarak, giderek o yönünüdeortayaçıkararakgelişenyenibirses,dolayısıylayenibir türküdür.Zatenotemeldeşimdidenokadartürkününortayaçıkma365


sı, bizim mücadelenin müziksel gelişmelere ne kadar yatkın olduğunuortayakoyuyor.Tabii,bizimiçinyaşamdabirmüziktiraynı zamanda.Benimyaşamım,hattabirbütünolarakPKK'ningelişimi birtürküsöylenişineçokbenzer.Türküritmiylebuişebaşladık,öylesürdürüyoruz.Türkülübirsavaştırbizimkisi. – Klasik müzik dinler misiniz? – Dinlerim;tabiitabii... – Bunlar içinde hangi tür müzik senin için daha çekicidir? – KlasikBatımüziğinedekendimikaptırırım. – Örneğin bestecilerden hangi besteciyi daha çok beğenirsin? Beethoven mi, Mozart mı? – Hiçönemlideğil.Benimiçinritmönemlidir.Ritmiyakaladım mı, kendimi kaptırırım. Bu Arap müziği için de geçerli. Ümmü Gülsümgazelleriniyüzbindefadinlesembıkmam.Müziğiönemli, içindeki sözcükler hiç önemli değil. İran'daki ritm çok önemli. Hindistan'daki,Uzakdoğu'daki,LatinAmerika'dakiritmlerisayabilirim.Birmüzikseviyemvar.Ritmekaptırırımkendimi.Kürtolayındadaböyledir,Türkmüziğiolayındadaböyledir.Birmüziksel yanoldukçagelişmişoluyor.Bizimyaşamınkendisiherhaldemüzikleyakındanbağlantılıolanbiryaşamdır. – İbrahim Tatlıses'i nasıl buluyorsun? – İbrahim'itanıyorum,dinliyorumda.İbrahimyalnızsiyasiaçıdan istismar edilmek istendi. Biraz PKK'nin çıkışına dayatılarak, özellikle bizim Urfa kültür değerlerinin dile getiricisi olarak lanse edilmeyeçalışılıyor.BununmeşhurolmasıPKK'ninilanıylabaşlar. Bana göre o, siyasi olarak kullanılmak istendi. Halkın heyecanı, ulusalkurtuluşsürecinetamyansımasında,iştearabeskadıaltında birmüzikleiçiboşaltılsındiyekullanılmakistendi.Bunabenzerartistler,toplumundikkatiniçekecekbenzertiplerlehalkdevrimekanalizeedilmektenalıkonulmakistendi. – Sesini beğeniyor musun? – Sesolaraktabiikidinlerim.Arabeskiolsun,klasiğiolsunfena bir ses değil tabii. Benim onun müzik yapmasına bir diyeceğim yok.Siyasiistismarınakarşıyım. – Ben sanatsal değerlendirmeni soruyorum. 366

– Bizimtoprağınçocuğudur. – Hemşehrisiniz... – Dahaçokdatürkü,ağıtkarmaşasındanortayaçıkanbirolaydır. Onda Arap etkisi, Türk etkisi, Kürt etkisi güçlüdür. Tutulmasının birnedenidebuduraslında.Halklarkültürününyoğunlaştırılmasını ifade ediyor. Ona arabesk demenin de fazla bir anlamı yok. Ama devrimcitarzdeğil.Amakötükullanılıyor,oayrıbirmesele.Halkçı yönüvardır.Onunsanatınınhalkçıyönüvardır. – Ferdi Tayfur'u dinliyor musun? – Odasanıyorumbukonuda,sizegöredahaçokneyidillendiriyor? – Ferdi Tayfur Adanalı. Acı temel teması. – Evet,sanıyorumemekçilerinyaşadığıacıyıdillendiriyor.Kötülemiyorum.Amasadeceacıyıdilegetirmesi,coşkuyu,direnişidile get ir em em es i köl el iğ i aşam ad ığ ın ı göst er iy or. Bask ı alt ınd ak i Çukurova'nın bunaltıcı koşulları altındaki ezilen insanın dileğini ifadeediyor. – Ferdi Tayfur'un “Emmoğlu” türküsünü dinledin mi? – Yok. – Peki Yaşar Kemal? – Bu konuda değerlendirmeler yaptım. Yaşam Kemal toplumun dışınaçıkmışinsanıromanlaştırıyor.Ayrıksılarıromanlaştırıyor.Bu databiigüçlübirdevrimdalgasıolmadığıiçinböyledir.İsyanıromanlaştırıyor.Kötübirişdeğil.Fakatbanagöreçokyetersiz.Entemel yöneltilecek eleştiri budur. Bunu şöyle gerçekleştirebilseydi güçlübirromanayolaçabilirdi:GerçiÇukurova'datoplumsaldönüşüm yaşanıyor. Bunu biraz görmüş ve eserlerine yansıtmış. Bu da çokça görülen bir olay. Sanıyorum o güçlü bir devrimsel fırtınayı yaşamamakla veya görememekle romanda daralmıştır. Ayrıksıları aşırıp işlemiştir. Dolayısıyla daha güçlü olabilmeyi sağlayamadı. Benim önerim ciddi devrimsel altüst oluşu görmesi. Yaşar Kemal biryönüyleKürttüraslında.YaşarKemal'intanımınabelkikendinin degöremediğibirkatkıyıyapayım.EğeronunKürtkökenliolmasa romancı olamazdı. Bir Türk kültür kökeninden öyle romancı çıkmaz. Böyle onun gibi Çukurova'da bir sürü Türk köklenli çocuk 367


vardı. Ama böyle bir romancılık aklına bile gelmez. Böyle bir romancıolabilmekiçinÇukurova'yıbilenbirKürtolmakgerekir.YaşarKemal'inçelişkisişu:Kürtulusalözellikleriyleondankopuşun, Çukurova'dabüyümeninsentezidir. – Yaşar Kemal'le ilgili değerlendirmeni haksız buluyorum. – Bu tanımı iyi yapmalı. Yaşar Kemal, Kürt ulusal motiflerini, Çukurova'da karşılaştığı veya Çukurova'da bu motiflerin, bu özelliklerinalacağıyenibiçimlerlezenginleşmesininürünüdür.Niyebu konufazlabilimselolarakdüşünülmüyor?AslındaoFransızgazeteciyle yaptığı anı-söyleşisi var. O onu anlamak istiyor ama, sayın YaşarKemal'inkendisidoğrucevapveremiyor.Anlayamıyoraslında.Cevapvermegücüyok.Seninromanınayolaçantemelsosyal neden neydi diye soruyor. Orijinini bulmak istiyor. Orada duruyor aslında. Ben kendim o “Dirilişin Öyküsü”nde anlattığım, Yalçın Küçükkardeşimizebelirttiğimgibi,bizimoçocukluktanımınıaşıp, nasılbirsiyasal,sosyalkişiliğe,isyancıkişiliğeulaştığımızıvurgulamamızı bilhassa bu tip çözümlemelere katkı olsun diye yaptım. Kendisidebunabenzerbirtabloyugeliştirebilirdi.Türkçeyazıyor, Türkedebiyatörneklerinidesunuyor,kötübirşeydeğil.Fakatoluşum özelliklerini açıklayabilmeli. Bu konuda cesur olabilmeli. Tamam Türk gerçeğini bir Türk olarak iyi dile getirebilir. Yaşar Kemaldahafarklıbirromancıtürüdür.ObirazdaKürtulusalgerçeğindenbirşeylervermekistiyor.Tamkopmuşolduğuiçinbunuyapamıyor.TambirTürkgibivermekistiyor,tambirTürkolmadığı içindebunuyapmakistemiyor.Amabunagörekendineözgünbir biçimdeortayaçıkarmış.BuBatı'nındadikkatiniçekiyor,birazdeğerveriyorlar.Fakatistiyorumkidahadailerlesin.MeselabirKürt altüst oluşunu inceleyebilir. Ben onun için de temel çıkışı burada görüyorum.Kürtdönüşümünüyakalayabilirseyenibirhamleyeyol açabilir edebiyat alanında. Gerçekten Kürt olayında büyük altüst oluşlar yaşanabiliyor. Hepinizin dikkatini çekiyordur. Yazarsınız. Büyük altüst oluşun insan ruhunda yarattığı değişikliği izleyemiyorsunuz.İlişkilerinparçalanıp,yeniilişkilerinnasılkurulmasıgerektiğineilginizyok.Çokkötüsiziniçin.Türkiyeaydını,yazarçizerleriiçin.Nasılbukadarkısırkalabiliyorsunuz,seviyesizkalabi368

liyorsunuz,aklımalmıyor.BunuyalnızKürtaydınlarıiçinsöylemiyorum, Türk aydınları da çok şeyler yapabilirlerdi. Kürt çözümlemesiniyapmakbiredebiyathazinesidir.Gerçektensolukaldırırve uluslararasıalandadaiddialıolmayagötürebilir.Fakatkemalizmin bu inkarcı kültürü hepinizi oldukça etkilemiş, hor bakıyorsunuz, horbaktıkçadakendinizhorgörülürsünüz.Cücekalırsınız.Mümkünseedebiyatcephesindekiheredebiyat,ciddibirtoplumsalaltüst oluşacevapverdiğiorandabiredebiyattır.Acılıolabilir,trajikolabilir,hepsiniişlemekgerekir. – Yaşar Kemal, Musa Anter'in ölümünden sonra Kürt sorununa ilişkin Cumhuriyet gazetesinde iki gün süren bir makale yazdı. O yazıyı okumadıysanız okumanızı isterim. Çok önemli bir yazıydı, Yaşar Kemal'in Kürt meselesine ilişkin açık fikirleri var. – Dahadageliştirebilir.Aradaböyleçıkışlaryapabilirsiniz.İnsanıntoplumsalaltüstoluşlardakietkilenmesinigüçlüyakalamayaçalışın ve hatta sanatla inceltin, sanatla onu biraz daha güzelleştirin, olması gereken biçimi saptayın ki, devrim biraz daha ete kemiğe bürünsün. Aşırılıklarından veya olumsuzluklarından arınsın. Sanatındaişlevibudur. – Sözünü ettiğin toplumsal işlevi. Sanatın incelikleri ve estetiği var. – Sanatıninceliklerişudur:Benibirsanattartışmasınakonuketmekistiyorsunuz.Yapıyorumzatenbunu.Sanatciddibiriştir.Ama Türkiye'desanat,adetatoplumunsiyasal,sosyalatmosferinindışına çıkmış,kendinikoparmışhissedenlerinsonuğraşısıolarakdüşünülüyor. – Bu görüşünüze katılmıyorum. Sanat toplumun gerçeğini yansıtmadığı zaman karşılık almaz. Diyelim ki ben kendi kendime sanatçıyım diyerek bir şeyler yazdım. Eğer bunun bir değeri varsa... – Tabii ki her şey toplumsaldır. Ben bu genellemeyi yapmıyorum.Benimyaptığımgenellemetoplumuntemelsanatlagenelvurgulanmasıgerekenyanıvardır.Türkiye'de12Eylül'üninsanüzerinde muazzam yıkımları vardır. Bunu kim yakalayıp değerlendirdi? BirKürtromanıyazalım. – Büyük romanlar öyle istendiği zaman yazılmaz ki. 369


– Ama12Eylülbüyükbirdönüşümüifadeeder. – Roman ben istersem, sen istersen olacak bir şey değil ki... – Hayırsanatçılarbaşkaişlerleuğraştılar.Çokyapaysorunlarla uğraştılar. Devrimci tipin kötülenmesiyle uğraştılar. Devrimci tipin eleştirisi yapılır. Devrimci bir tipin sağlıklı yaşamı temsil etmediği de vurgulanmalı. İyi siyaset yapmadığı, güdük kaldığı ve gerçekten çözümsüz kaldığı, yaşamı temsil etmediği her yönüyle vurgulanabilir. Ama bundan çıkacak sonuç devrimin inkarı ve 12 Eylül'ün getirdiği yaşamın yüceltilmesi olmamalıydı. Bu konuda siz kendi gözlemlerinizi biraz daha geliştirin, göreceksiniz ulaştığınız sonuçların önemli bir kısmı, düzenin dolaylı olarakhizmetineyolaçıyor.Düzenineleştirisininsağlıklıyapılması gerekiyor.Çünkü12Eylültoplumabüyükyıkımlargetirdi. – Nihat Behram'ın “Lanetli Ömrün Kırlangıçları” romanını okudunuz mu? – Bensadecetoplumukötüleyin,sırfkötülemekiçinbiryarışyapalımdiyeyorumdanbahsetmiyorum. – Bunu bir eleştiri ve gerçeklik romanı olduğu için söylüyorum. 12 Eylül sonrasının güzel romanlarından birisidir. Biraz da bu yüzden gözden uzak kaldı. Şimdi Almanca'ya çevrildi. İlgi göreceğini sanıyorum. Roman Güneydoğu'dan bir küçük çocuğun yaşam öyküsünü konu alıyor. – Olabilir.Butipörneklergeliştirilebilir.Bazılarıdokunmakistemişamafazlaetkiliolmamış. – Siz roman okuyor musunuz? – Benromanıokumaktanziyade,gerçekçibirromannasılgeliştirilebilir,konusuüzerindeyoğunlaşıyorum. – Yaşar Kemal'in “Kale Kapısı” romanı çıktı. Bir Kürt romanı olduğu tartışması yapılıyor. Gerçi romanı ben henüz okumadım, üzerine yazılardan söz ediyorum. Örneğin sizin bu romanı okumanız gerekiyor. “Lanetli Ömrün Kırlangıçları”nı okumanız gerekiyor. – Doğrudurbukonudabiraztahlilsunabilmemiçinşüphesizyararlıdır.Fırsatımolursadeğerlendiririmama,benimkendimebiçtiğimroldahaçokbirromandokusununhemyapıcısıolmakhemdile getiricisi olmaktır. Ben romanın temel işlevini biraz kavramışa 370

benziyorum.Romanın,genelolarakedebiyatın,esasolaraknereye yönelmesigerektiğinidefarkediyorum.BunuPKKolayındataslak düzeyindedeolsa,sanırımyakındabirürünortayaçıkabilir. – Roman üzerine bir inceleme mi yapıyorsunuz? – Romantaslağıdiyorumbenbuna. – Roman mı yazdınız? – Şimditaslağıylauğraşıyorum.Benimromanyazmambaşkalarınınyazmasınabenzemez.Yolaçtığımçokçarpıcıilişkiler,ruhsaldurumlar,kurumlaşmalarsözkonusu.Onlarıyansıtmayaçalışacağım. – Roman denemesi mi? Roman, ruh derinliklerini, büyük çapraşıklığı içinde yakalamak dem ekt ir. Ort ay a çık an tar ih i bir sür ec i kavr am ak dem ekt ir. Türkiye'de böyle roman yazılmıyor ki... Ben bu konuda güçlü bir eleştiriyapacağımdiyorum. – Bir röportajda ben roman yazsam Yaşar Kemal'den daha güzelini yazarım diye bir söz etmiştiniz. – Dahagüzelindenöteyekonuyuçarpıcıbirbiçimdeseçerim. – O makale olur, roman değil. Roman yazmak başka bir iş. – Romansöylediğinizgibideğildir.Romanentemelsorunada, entemelbirsiyasisorunadadayanarakgeliştirilebilir. – Ona itiraz etmiyorum. Ama roman sonunda bir sanattır. – İştesanatdediğiniznoktadabensöylüyorum.Ceset,yalnızkemiklerleifadeedilemezse,birdevrimdebiriskelettir.Bununetebüründürülmesisanatişidir.Sanatınrolünüokadarönemsiyorum.Yaşamıngüzelleşmeyanınıgerçekleştirir.Binanıniçmozayiğinitemsil eder.Yaşamınvazgeçilmezbirgereğidir.Devriminsadeceaskeri,siyasalyollayapılamayacağını,sanatsalyolladainşaedilmesigerektiğini,Türkinsanınındaböylesinebirsanatsalyenidenyapılışınaihtiyaçduyulduğunusöylemeliyim.BenTürklerdekibüyükçirkinlikleri görüyorum. Bunu devrimle biraz eleştiriyorum. Daha çarpıcı sanat yaklaşımlarıyladaeleştirmekisterdim.Kemalizminromanıyazılmamıştır.Kemalizmintarihiçinneifadeetmişsadeceövülmüştür. – Kemal Tahir'in ve birçok yazarın kemalizme eleştirisel bakan romanları vardır. – Köklüdeğil.Tamamlayıcı,bütünleyicideğil.Kemalizm,kema371


listlertarafındanbileanlaşılamıyor.Kemal'isizgerçekboyutlarıyla ortaya koymadıkça kendinizi tanımlayamazsınız. Bunu size söyleyeyim. – Tamam kemalizmin eleştirisi üzerine bir tartışma yapılabilir. – Kemalistçözümlemeyiheryönüylegerçekçiyapamazsanız,siz Türkiye insanını doğru temelde biçimlendiremezsiniz. En çok da sanataişlevdüşüyor.

“Okumaya fırsat bulamıyorum”

“Kürdistan coğrafyası, Ortadoğu'da adeta tüm ulusları birleştiren bir geçittir.” 372

– En son hangi romanı okudunuz? Bir savaşın komutanı, bir partinin lideri ve bir aydın olarak okumaya ihtiyacınız var. Örneğin roman okumaya, siyasi makaleler okumaya ihtiyacınız var, okuyor musunuz? – Fazlafırsatbulamıyorumokumaya. – Bu bir eksiklik değil mi? – Şüphesizeksiklik. – Bir önderin roman okuması, edebiyatla ilgilenmesi gerekmez mi? – Birromangibiolayları,olguları,tarihiizliyorum,sonuççıkarıyorumbiraz.Yanikavrayışnoksanlığımsözkonusudeğil. – Kavrayış anlamında değil. Sanat, edebiyat insanı zenginleştiren bir şeydir. Müzik de öyle. – Kendime zengin diyebileceğim kadar algılama düzeyim var. Buihtiyacıgideriyorumaslında.Birinsanlayaşamzenginliğinibirlikteyürütebilecekgücümvar.Buedebiyatçıyladaolur,askerlede olur,siyasetçiyledeolur. – Güçlü bir algılama yeteneğiniz olduğunu biliyorum. Ama büyük devrimcilere bakıyoruz... – Benbukonulardatambirseçkinciyim.Kaliteninyüksekliğine çokyüksekdeğerbiçerim.Sıradanlığatahammüledemem. – Büyük devrimcilere bakıyoruz. Mesala Lenin'e... – Benimoyönümzayıf.Oyönümfazlagelişmemiş.Çokiyiincelemecidirler,çokiyiokurlar. – Lenin neredeyse tüm dünya edebiyatını hatmetmiş. 373


– Benim o gücüm yok, bende çok zayıf. Yaşadığım süreç buna fazlafırsatvermiyor.Fizikiolaraksıkıntılarımvar. – Bu konuda kendinizi değiştirme çabası içinde bulunuyor musunuz? Ben Türk edebiyatını veya dünya edebiyatını öğreneyim, okuyayım dediğiniz oluyor mu? – Dediğim gibi gözüm almıyor. Sağlık nedenlerim fırsat vermiyorum. – Okuma güçlüğünüz mü var? Nedir? – Damarsertliğimivar...İşteöylebirşey.Yaşamyoğunluğufırsatvermiyor.Yoksaçokisterim. – Yaşam yoğunluğu gerekçesini kabul etmiyorum. Bir edebiyat, bir sanat, bir müzik olayını incelemeden olmaz. – Onunbiçiminibentayinediyorum.Yoğunluğunsanatsalifadesini yakalıyorum. Kendime göre bir yöntemim vardır. İyi algılıyorum, insanların yaptıkları işi, yaşadıkları işi. Onun oldukça iyi bir sanatdeğeriifadeetmesiiçinnasılolmasıgerektiğinidebiliyorum. BirYeşilçamartistinideyorumlayabilecekgüçteyim. – Ama film seyretmezseniz nasıl olacak? – Birfilmyeter.Zamanzamanfilmseyrediyorum.Seyrederim. – Türk filmlerini seyrettiğiniz oluyor mu? – Gayettabii.Birspormaçınıseyrettiğimvakitartistikyönüseziyorum. Spor da bir sanattır. Artistik bütün yönleri görme gücüm var.Müzikiçinöyledir.Sezgibukonudadabirazvar.Bukonubeni idareediyor.

Galatasaray – Sizin Galatasaraylı olduğunuzu biliyoruz. Bu yıl Galatasaray şampiyon oldu. Şampiyonluğunu nasıl karşıladınız? – Herşampiyonlukiyidir.Herşampiyonlukkişininmoralgücünüolumluyöndeetkiler.Benhemenhersahadaşampiyonluğaoynuyorumveyaşampiyontakımınyanındayım. – Üç yıldır Beşiktaş şampiyon oluyordu. – Bizozamaneleştiriyorduk. – Galatasaray'ı? 374

– Şampiyonluğa oynaması gerekenler nasıl çalışılması, savaşılması gerektiğini bilir. Maşallah son dönemlerde biraz savaşmayı öğrendiler. – Galatasaray bu dönem iyiydi. – Potansiyellerinitamsahayaaktaramamışlardı.Gelişmeözelliği olanbirtakımdı.Yöneticileri,özellikleantrenörleri. – Siz Galatasaray'ın başında olsanız nasıl hareket ederdiniz? Şu Galatasaray'ın başına geçsem diye düşündüğünüz oluyor mu? – Benhersavaşantakımınbaşındaolmakisterim.Benmücadeleyisavaşgibiyürütenhertakımıniçindevebaşındayım.Bu,müzik grubudaolur,futboltakımıda.Sporkulübüdeolur.Edebiyatçılar birliğideolur.Yeterkiyaşamındaçokakıcı,seri,sonuçalıcıdavransın. – Atak ve mücadeleci olsun. Yaşam felsefesi ataklığa dayanmalı. – Çarpıcı,vurgulayıcı,çekici,güzelleştiriciolmalı.Diğeryaşam biçimlerinisıradanbuluyorumvebenseçkinciyim.

Apo milletvekili olur mu? – Diyelim ki Türkiye'de Kürt sorunu halledildi. Artık bir savaşçı olarak değil de ülkenize bir politikacı olarak döndünüz. Böyle bir varsayımla hareket ediyorum. Döndünüz, milletvekili oldunuz, parlamentoya girdiniz. Böyle bir geleceği nasıl görüyorsunuz? – Hergelenmilletvekiliolmamüzerindeduruyor. – Sonunda bu savaşçı ruh hali yavaş yavaş başka bir şeye dönüşebilir mi? – Olmaz. Onlar olur mu? Sizinle devrim üzerine konuştuk. Bir devrimcikolaybudurumagiremez.Girişideçokçarpıcıdır.Düzene kolay intibak edemez. Sarsıcıdır. Karşılıklı kırılıp dökülmelerle yeniliklereyolaçar.

Sosyalizm – Sovyetler Birliği'ndeki manzarayı hep birlikte izledik. Çin'de ve 375


Küba'da önceden kestiremeyeceğimiz şeyler oluyor. Bu yaşanmış gerçeklik içinde sizin tahayyül ettiğiniz sosyalizm nerede? – Benhalensosyalizmtutkumu,coşkumu,bilincimigeliştirerek sürdürüyorum. Ben hiçbir zaman reel sosyalizmin hastalıklarına düşmedim.Vereelsosyalizminyüzüylekarşımaçıktıklarındatepki duydum.Amasosyalistolmayıdabenimsedim.SarmadıbeniSovyet reel sosyalizmi. Onun Türkiye veçheleri. Zaten hep uzak da durdum. – Bir dönem TKP'yle yakınlaştığınızı biliyorum. – Hayır... Hep eleştiri olmuştur. Türk gençliğinin devrimci coşkusunakatıldım.Fakatyaptıklarısosyalizmtartışmalarınıanlamsız buluyordum.Halendebuluyorum.Lafazanlıkyönüçokağırbasan, oldukçakırıcı,gürültüçıkarıcıbirtarzolarakdeğerlendirdim.Ama toplumstatükoculuğunakarşıdayineenkatılınmasıgerekenbirhareketolarakdeğerlendirdim.Zatenbuyöndekikararımıdaverdim; 1970'lerdenberidesürdürüyorum. – Türk sosyalistleriyle ilgili siz çok sert eleştiriler yapıyorsunuz. Bu sözleriniz basında da yer alıyor. “Bunlar adam olmaz.” – Değil değil. Öyle sosyalistler düşünün ki, önce belediye memurluğunualdılar.Bukadarbüyükülkülerinolacak,büyüktutkularınolacakbirdenbirepısdiyedüzeninenkirliişlerindekendinitatmin edeceksin! Bu kişilik tehlikelidir. Bizim bu tehlikeli kişiliği eleştirmemiz de öyle, çok kötüleme, çok sert davranma biçiminde değerlendirilemez.Sosyalizmüzerineböylebiryaşamşekliinşaetmekdemek,kendisoylukültürüneküfüretmekdemektir.Saygısızlık etmek demektir. Ben sosyalizmi halen bütün pratik uygulama yetersizliklerine,çirkinliklerinerağmensoylu,bağlıkalınmasıgerekenbirbirikimolarakdeğerlendiriyorum.Sosyalizminseçkinmilitanlarını saygı ile anarım. Bu kadar lekelenmemesi, suçlanmaması gerektiğinisöylerim.BunaKübadagirer,Lenindegirerr,Stalinde girer.Sosyalizmekolüinsanlığınbirumududur,tutkusudur.Herzamantarihteolagelmiştir.BenİslamiyetteİmamAli'nintemsilettiği hareketidedöneminsosyalizmiolarakdeğerlendiriyorum.Onuno kolektivizmi, onun o militanlığı, onun o kutsal değerlere bağlılığı tambirsosyalisttipiifadeeder.Dönemegöreöyledir.Muaviyebir 376

bireycidir.Saltanatçıdır.TabiiHaricilerdiyeceksinizsosyalizmindaha proletercesini temsil ediyorlar. Olabilir. Fransız Devrimi'nin en uç solu komünistlerdi. Orada da sosyalistler vardı, burjuva devriminde.İlkçağdadaçokönemlieşitlikkolektivitelerivardı,okulları vardı. İnsanlık tarihinden ayrılmaz bir akımdı sosyalist ütopya. SovyetlerBirliği'ndeçokgenişbirkazanımdurumundagelişti.Robert Owen'ın kooperatifler hareketi de sosyalist kuruluştu aslında. Ama bu, kooperatifler çerçevesinde oldu. Sovyetler'de ülke çerçevesindeoldu.Belkiyenibirhamledahadagenişbirdünyaçerçevesindegerçekleşebilir.Banagöresosyalizminsanbireyinigeliştirme bilimidir.Dolayısıylatoplumugeliştirmebilimidir.Ülkelerin,ulusların, sistemlerin değil, devletlerin özellikle değil. Devletin gelişmesi,ülkeningeliştirilmesisosyalizmifazlailgilendirmemesigerekir. – Proletarya diktatörlüğü tartışması konusunda ne düşünüyorsunuz? – Dikkatleizleyinbenimsöylediklerimi.Sosyalizmönceliklebir ahlakimeseledir.Saltbunusiyasibirmesele,ekonomikbirmesele olarakdüşünmekkiminicadıoldu?Onunüzerindedüşünmekgerekir.Banagöresosyalizminsanbireyinikölecisistemlerdahilenson kapitalist-emperyalistsistemekarşısavunmayıizahetmelidir.Devlet seviyesinde, devrim ve proletarya diktatörlüğü seviyesinde olmasıdaşartdeğildirbusavunmanın.NiyeMüslümanlıkhalagelişiyor?Niyeİran'daAyetullahlarbukadargüçlü?Onlaryıllarcanefisleriyle mücadele ettiler. Sürekli bir Ayetullah kültürü oluşturdular. Bukültüriktidaroldu.ŞimdiTürkiye'desosyalizmibiryaşambiçimiolarakseçipde,yaşamınaonagöreyönverenleraz.Benimsosyalizmi siyasal devrim, giderek de ekonomik kalkınma meselesi olarakgörmemartıkgittikçezorlaşıyor.Vehattaikinciplanadüşüyor.Sosyalizmevet,iktidarıhedeflemeli,devletielegeçirmeli,fakat bütün bunlar iktidarı yüceltmek için, hele devleti çok çok yüceltmekiçinolmamalı.Zatenkurucularıdabunlarısöylüyorlar.Giderekdevletisöndürmeliydiler.Bununbiçimiüzerindedurmakgerekirdi.Tabiidurumböyleoluncadabenimulusum,benimülkem, şöyle başat olacak, şöyle yarış yapalım, bilmem neyle geçecek, 377


bunlar sosyalizme yakıştırmalardır. Bence sosyalizm de burada kaybediyor. Şunu sağlayabilmeliydi: Benim yarattığım insan dünyanınenyüceinsanıdır.Vegerçeğidebirazöyleolmalıydı.İnsanlığınbütünkültürelgelişmesinianlayabilmeliydi.Butemeldeeşitliği, özgürlüğütemsiletmeliydi.Veherinsanı,herulustaninsanıkapsayabilmeliydi.Rahatettirebilmeliydi.Kısacaesenlikgetirebilmeliydi.Buradankaybedilendurumlarvar.YanişimdiÇindiyoruz.Kocaman bir Çin ulusunun geliştirilmesidir. Diyeceksiniz, tamam o enternasyonalizmdir. Çünkü Çin ulusu gelişirse insanlık da gelişir. Bulaftaböyledir,pratikteböyledeğildir.Çinulusugelişecekgelişecek, Sovyetler'de olduğu gibi daha sonra çok merkezileşmiş bir bürokrasi,merkezileşmişbirküçükklik,giderekbirşefelegeçirecek.Enkötüahlaksızlığıtepedenoynayacak.SonuçtaÇinbelkide şoven-emperyalist bir devlet olarak insanlığın başına bela haline gelecek.Çinbelkişimdiiyiyegidebilir,belkibirazsosyalistdekalabilir,amabusosyalizmiinsanlıklapaylaşmasıgerekir.Hemdeertelemedenyapmalı.Yanipaylaşmasıgerekir. – Nasıl mesela? – Nasıl filan yok. Çin'i düşünmeyecek. Çin'in şöyle kalkınması, Çin'inkalkınmahızınınyüzdeondanaşağıyadüşürülmemesi,Çin'in şöyle güzellikleri, Çin'in şöyle büyüklükleri; bunları sıralamayacak. Çin'ibirazunutacak.Demiyorumtümüyleinkaretsin. – Bu mümkün mü? – Sosyalizmin enternasyonalist bir yönü var. Enternasyonalizm kurulaflayürümez. – Ama şimdiye kadar ne yazık ki lafta kaldı. – Lafla olduğu için de, hiçbir ciddi sosyalizm deneyimi yaşanmadı. Küba da öyle. Küba insanı şöyle, Küba insanı böyle, Küba şöylegüçlüdür,Kübaşöyleatlettir,Kübaşöylesevişir,Kübaböyle coşar!Bunlarşovenizmiifadeeder,sosyalizmideğil. – Belki de bu bir kaçınılmazlık. – Bendemiyorumişinigücünübırakgel,diğerhalklarınpeşine düş! Benim burada söylediğim Küba sosyalizmi böyle olacağına, insanlığınbiraztemelsorunlarınıelealmalı.Belkibunlarbirgünde çözümlenemez.Hiçdegereğiyok.Enazbugünİran'ınkendiçerçe378

vesinde İslam enternasyonalizmine gösterdiği ilgiyi sosyalistler gösterebilmeliydi. İran belki de İran ülkesinden daha fazla buna dikkatederveoldukçadahedefalınmasınarağmenyürütüyor. – İran'la ilgili tahlilinizi anlayamadım. – Kendiİslamianlayışınıyayıyordemekistiyorum. – Yani İslam enternasyonalizmi mi? – Gayettabii. – İran da kendi hakimiyetini yaymak istiyor. – Yaysındaİslam'ıyaysın,onadasaygıduyarım. – Ama Rusya da bir dönem İran gibi hakimiyet peşinde koştu ve sosyalizmi amaçlarına alet etti. – SovyetlerBirliği'nindebirdönemhalklariçinyaptığınıinkar etmiyorum. – Ama daha sonra yayılmacılık yaptı ve buna enternasyonalizm adını verdi. – İştebenonakarşıyım.İranşimdihiçolmazsainanarakİslamı yayıyor,devletifilandeğil.İslambudurdiyehareketediyor.Bunda dabirazciddidir.İştebugünfaşistlergelişiyorDoğuAvrupaülkelerinde. Bu da sahte reel sosyalizm tarafından teşkil edilmiştir. Tek birsosyalizminonurunuDoğuAvrupaülkelerindesavunanvarmı? Busosyalizminsosyalizmolmadığıortayaçıkmıştır.Hepbanasosyalizmi olduğu ortaya çıkmıştır. Nasıl çıktı, nasıl gelişti, bu ayrı mesele.Ciddibireleştirisigerekir. – Geçmişi değerlendirdiğimizde ne gibi sorunları yeni baştan ele almak gerekir? – ŞimdiKürdistanbirülke,Kürthalkıbirhalkolduğuhaldeben bizimdevrimimizKürdistaniçindemiyorum.Kürtinsanışahsında birazinsanlığıyakalasanemutlubana. – Bütün devrimciler başlarken böyle söylüyor. – Hayır, o kadar değil. Kendimi övmüyorum, Kürtleri övmüyorum. Bizim yaptığımız “işte bunlar da insandır, bunlar da şerefli, onurluolabilirler”demektir.Bukonudaısrarlıyım.Savaşımımvar. Sosyalizm özden kaybetmedi de, uygulama esaslarında kaybetti. Benceyenibirhamleyapabilir.Fakatsosyalistolmaktaısraredenlerkendisinikesinliklegözdengeçirmeli.Türkiye'deeğerbenciddi 379


olaraksosyalistkalacağımdiyenlervarsa,kesinliklekendileriniyeniden ele alabilmelidirler. Birçok konuda ele almalıyız. Bir sosyalisteğerhızlasağasavruluyorsa,bununaltındafelsefi,kişilik,ahlakiçöküntüvar.Faşizmeyatkınlıkyönüvar.Birfaşistlebirsosyalist arasındaki fark neredeyse bazen siliniyor. Ve bugün reel sosyalizminkalıntılarındagüçlüfaşistkalıntılarortayaçıkıyor.Bundançıkan sonuç aslında sosyalist kültür veya birikim kendini kapitalizminlekeliyönlerindenkurtaramamıştır.Devletsosyalizmifaşizme çok benzer. Bu yöntem ne kadar sağlıklı bir yöntemdir? Herhalde ilerde çok tartışılacaktır. İktidara yaklaşım gözden geçirilmelidir. Enternasyonalizmeyaklaşım,doğayayaklaşımgözdengeçirilmelidir.Ahlaka,dineyaklaşımgözdengeçirilmelidir.Kalkınmameselesiyenidenelealınmalıdır.

Türk sosyalistleri – Türk sosyalistleriyle ilgili küçümseyici sözler ettiğiniz gibi bir izlenim var. Neden böyle bir söylem tutturuyorsunuz? – Faşizmbukadarbastıracak,emeğinüzerindekisömürübukadar katmerli olacak, bir savunma ve direnme hareketi de geliştiremeyeceksin!Nedengelişmiyor? – Bir konuşmanızda diyorsunuz ki, onların önderlik yeteneklerini geliştirecek yollar gösteririz. – Mesele o değildir. Ben ona tenezzül de etmem. Sorun kendini gözden geçirmeyi bilmektir. Senin halkın, senin işçi sınıfın bu durumdaysa,senbirşeyyapmıyorsansahtebirkonumuyaşıyorsun.Bu birsosyalistdestektir.Oeleştirilerinamacışuydu:Ciddibirönderlik çözümlemesineihtiyaçvar.BirçokTürksosyalisttipidekendiniçok beğenmişvekendihatalarınıörtbasetmeyidevrimcieleştirisanıyor. Senbaşarısızsın.Örgütgelişmiyor.Sendikalmücadeleyibileilerletmiyor.Entemelkonulardasınıfınadıyok.Veyaadıvarsa,doğrudürüstbirgörüşüyok,amamangaldakülbırakmıyor.Bubanabiraztutarsızlık gibi geliyor. Ben Türk halkının da gerçeğine inanıyorum. Onunsınıfgerçeğinedeinanıyorum,amaciddibireleştirisi,çözümlenişigereklidir.Türksosyalisttipidebenceyenidengözdengeçirile380

rek geliştirilmelidir. Gelsinler, kendilerine yardımcı olalım derken, şunudemekistiyorum:PKKbuişibirazçözümledi,Kürttipindemücadele edebilen bir gelişim sağlayabildi. Bu deneyimi Türk öğelere anlatalım.Buişinnasılolduğunasaygılıolsunlar.Kanteriçindevardığımızbirsonuçvar,onudikkatleöğrensinler.Başkaülkelerdenbinlerce kitap okuyarak, araştırma yaparak öğrenmeye çalışıyorlar. Bir deyanıbaşındakiKürdüincelesinler,öğrensinler.Sağlanılangelişmeyikendiçıkarlarıiçinkullansınlar.Desteğim,yardımımbuçerçevede.YoksabenbirTürkyaratırım,benimböylebirderdimyok.Buiş benimbaşımagelmesin. – Özgür Gündem'de Türk sosyalistleriyle ilgili değerlendirmelerinizi okuyunca, bu konuşmanızdan öyle bir sonuç çıkıyor ki, gelsinler Türk sosyalistlerini adam edelim gibi bir üslup kullanmışsınız. Neden bu kadar yukarıdan bakıyorsunuz? – Hayırhayır,sizuzaktanbaktığınıziçinböylesöylüyorsunuz. Benimiçinağırbiryüktüro.FakatTürkinsanıileilgilenmezsem ozamandadarmilliyetçidiyeceksiniz.Darmilliyetçiolmadığımı kanıtlamak için, gelsinler aynı ocakta ısınalım, aş yiyelim, ama işingerçekleriüzerindedetartışalım,bukadarenternasyonalistim demekistiyorum.BenönceTürklebaşlamakistiyorum.Maalesef ilgigöstermiyorlar.Tamam,aşgereklidir,fakatsosyalizmvesiyaset de gereklidir. Benim arkadaşlarımın büyük bir kısmı Türktür. İrtibatım kesik falan değildir. Türkiye'de de çok sayıda dostum var,taraftarımvar.Saydığım,değerverdiğiminsanlarvar.TürkleribizimKürtlerdendeüstüngörürüm.Gelişmişölçüleridevardır. Fakatbanagöre,onlarbunutamamlayamıyorlar.Birazdahazenginleştirebilirler, olgunlaştırabilirler. Çözümleyici olabilirler. Bu amaçlaosözüsöyledim.Yaniçokiyiolmalarınıistediğimiçinbu sertliğiiçerdi.İnsanlarbiliyorsunuzçokiyikonumagetirmekistediklerine fazla yüklenirler. Bunu tersinden yorumlamamak gerekir.Beneskiarkadaşlarımınanılarınatersdüşmedim.Özellikle12 Martsonrasıortamınbirmücadelecisioldum.Onlarındirenişgeleneğinidevamettirdim.Biliyorsunuziçerdedekaldım.Çoğuyla haşır-neşir oldum. Ve ben onların anısını bugüne kadar taşıdım. Sosyalizm,direniş,silahlımücadele,halksavaşı,gerilla,çoğukır381


mızıgömlekfilangiyerdi.Şimdiobayrağıbizdalgalandırıyoruz. Onların anılarını biz yükselttik. Eğer kötünün kötüsü bir duruma yönelmemişlersebizimbueylemlerimizinçıkışı,büyüketkisivardır. İdamları biz durdurduk. İnfaz yasasını bizim eylemler ortaya çıkardı.Onlarınişigücüiyidir.Düzeneskisigibionlarasaldırmıyor,tavizveriyor.BiliyorsunuzApopirimiyalnızKürdistan'daişlevgörmüyor,Türkiye'dedeişlevgörüyor.Bubizimonlardanaldıklarımızakarşıverdiklerimizdir.İnsandahaköklüsorunlarailgi göstersinler istiyor. Siyasal'daki arkadaşlarımızdan bazıları halen etkinliklerinisürdürüyor.Dahahomojenörgütselçalışmalarpeşindekoşun.Kendinizeiktidarıdayakıştırın,yeniyaşamıdayakıştırın,güzelliğideyakıştırın.12Eylülfaşizmininhertürlüsüprüntüsünesarılmayın,bunagerekyok.Yenibirdünyanınkuruluşunao dönemdeki coşku ve heves kadar ilgi olmalıdır. Ve bunun teorik olarakçözülmesikadarbizimgibipratiğedekendinizibirazgözdengeçirerekkatkımızısunmayadevametmeliyiz.Benhalaiddialıyım,Türkiye'yedeyöneleceğiz.

“Batıya uzanacağım” – Bir ara konuşmanızın içinde Batı'ya yönelmekten söz ettiniz. Nedir bu yönelmek? – Zorla bizi ayırmak isteseler de ben ayrılmayacağım. Soracak hesaplarımvar.İstanbul'asoracakhesaplarımvar.Belkiyahubukadarburayauzanmadiyebilirsiniz.Uzanacağım. – Nasıl uzanacaksınız? – Soracak hesaplarım var. İstanbul'da biriken değerler var, birikensömürüvar,birikenkirlilikvar,çirkinlikvar,acılarvarvegüzelliklervar.Yöneleceğim,oralaragücümyeterse. – Yöneleceğim derken, geçen yıllarda Bakırköy'de bir eylem yapılmıştı ve çok sayıda insan ölmüştü. Bu türden bir yönelme? – O değil. Onu kastetmiyorum. O yöneliş türünü fazla anlamlı bulmam. Benim yönelme tarzım çok köklüdür. Batı'ya yöneleceğim,hiçbundankuşkunuzolmasın. – Nasıl bir yöneliş olur? Kürdistan'daki yöneliş dağa çıkıyorsu382

nuz. Şehirde dağa çıkılmaz. Şehir gerillacılığı olur mu? – SayınkardeşimizYalçınKüçükHocazatendiyor;Apo'yuBatılılaştırmak,Türkiyelileştirmeklazım.Osezmişbirazherhalde.Yöneleceğim. Türkiye insanına bu temelde mesajım var. Türkiye'nin başındakilerin Türkiye'den fazla koptuğunu, Türkiye'ye de halkına datersdüştüklerinivebirklikdurumuna,ajan-klikdurumunageldiklerini görüyorum. Yakıştıramıyorum. Türkiye halkının onlarla hesaplaşmasınadakatkısunmakiçinyöneleceğim. – Nasıl bir şey biraz daha açmak istiyorum. – Herdüzeydeyöneleceğim. – Kültürel faaliyetler anlamında mı? – Hayır hayır. Kültürel, ruhsal, sosyal, siyasal, yönetsel, ekonomik,askerialanlarda. – İstanbul'da zaten örgütlü değil misiniz? – Bütünüyle. Daha başka şeylerle, her düzeyde. Türk insanının içine girerek yöneleceğim. Yalnız PKK olarak değil. Bunun ilerde gelişmesini göreceksiniz. Biz bu Türkiye'yi hiç anlamayanlara, layıkolmayanlarabırakmayacağız.Türkiye'ningüzellikleridevardır. Bunuonlarabırakmayacağız.Buçokönemlibirhusustur.KaptırılmamasıgerekengüzelTürkiye,güzelTürkiyehalkıvar.Anlaşılıyor mu?SizinKürdistan'lailgilendiğinizkadarbendeTürkiyeileilgilenmekistiyorum.EğerayrılıkçılıkyapmaApo,bütünlükçülükyap diyorsanız, ben de cevap veriyorum. Güzel birlik-beraberlik için geleceğim. Bunu engelleyenleri tutacağım, bilmem neresinden tutupbilmemneyapacağım.OnlarKürdistan'abirtürlügeldiler,ben başkatürlügeleceğim.Sosyalizmegöregideceğim.Meraketmeyin bir Kürt milliyetçisi olarak gitmeyeceğim. Hatta bir Türk'ten daha yaman bir Türk gibi gideceğim. Bekleyin göreceksiniz. Merakla, heyecanla,dostça.

Kemalizm Kemalizmibirgözdengeçirin.MustafaKemal'idesizlerdeniyi anlayanbenim.SayınBirandsıksıkbanasoruyordu.“Atatürk'ünasıl buluyorsunuz, Atatürk'ü kendinizle kıyaslıyor musunuz” diyor383


“Türkiye'nin başındakilerine, Türkiye halkının onlarla hesaplaşmasına da katkı sunmak için yöneleceğim.” 384

du. Kıyaslamak için falan değil. Atatürk ordularla işe başladı, ben borçlabaşladım.Birteksilahımyoktu,birtekdostumyoktu.Fakat Mustafa Kemal'in gerçekliğini yakından duyumsadığım için kendi kişiliğimde,iyibiliyorum.Biraskerverütbesinidüşündüğükesindir.Onunkişiliğinderütbeetkisibüyüktür.Rütbesininoluştuğukoşulları biliyorsunuz. İmparatorluğun dağıldığı, artık Türklüğe dayanmaktan başka çarenin kalmadığı yıllardı. Dolayısıyla aşırı bir milliyetçi olması kaçınılmazdı. Bunu paşa tarzı yapacaktı. En üst düzeyedayanarakyapacaktı.Rütbesiningereğibu.Milliyetçiliğide öyledir,dönemigereğidir.Bukonularıdasuçlamakiçinsöylemiyorum. Ama Mustafa Kemal'i bütün tarih yapmak, bütün toplumun geleceğiyapmak,Türkiyetoprağına,Anadolutoprağınabüyüksaygısızlıkolur.MustafaKemalbukadarbüyükdeğildir.Benkendim dedahil,peygamberlerdedahilhiçbirönderinsanınıbukadarkuşatıcı olamaz. Biz buna hegemonyacı da diyebiliriz. Şunu görmek zorundayız:AnadoluTürklükgerçeğiMustafaKemal'dendahabüyüktür. İnsan gerçeği önderlerden daha büyüktür. Önderleri inkar etmiyorum. Bana göre çok aşırılık yapıldı. Mustafa Kemal'in toplumüzerindekikonumuabartıldı.Tarihiçindekiyeriabartıldı.Çok geleceğevebütüngeçmişeyayıldı.Tabudüzeyineçıkarıldı. – Bunun bir önemi yok, fikri sonuçları daha önemli. – Olmaz olur mu. Bugün çok çözümsüz durumdasınız. Türkiye Cumhuriyetiçözümsüzdür.Türkiyeinsanıçözümsüzdür.Bununkemalizmle çok sıkı bağlantısı var. Kemalist çözümlemeyi yeniden yapamazsanız, kemalist gerçeğe göre siz günümüz cumhuriyetinin kriziniaşamazsınız.İkincicumhuriyetlafınıbenetmedim.Entepedeki etti. Halen büyük bir tartışmadır sürüp gidiyor. Eğer tıkanma belirtileri olmasaydı, bu tartışma ortaya çıkmazdı. Bu da kemalizmin kişiliği çözümlenmeden fazla çıkışa yol açamaz. Bu Mustafa Kemal'i küçültmek, değerden düşürmek değildir. Sizin gazetenin çok kemalistliğinden söz edilir. Sizin gazete de kemalizme eleştiri getirerekancakolumluişlevinisürdürebilir.SayınİlhanSelçuk,kemalizmiçokiyidilegetirmeyeçalışıyor.Olumluişlevleriniözellikleaçığavurmayaçalışıyor.Amabanagörebirazeleştirisinideyapabilmeli. Yapabilmesi bana göre sizin için tek çaredir. Maalesef 385


bunugösterememesionunadınabirzayıflıktır.Yoksahepövgüyle geçiştirmesi, bence kemalizme iyilik değildir. Ben bazı işlevleri temsilettiğineinanıyorum.Onugüncelleştirmekgerekiyor.Olumlu mirasını,onunbaşlangıçtakibazıözelliklerinetersdedüşürerekve aşarakortayaçıkarmakdabirgeliştirmemodelidir.Bununkesinlikledöneklikle,karşı-devrimciliklebiralakasıyoktur.Eleştirizaman zamançokgereklidir.Marksizmintarihideeleştiritarihidir.İlerlemelerdeancakbutemeldeortayaçıkar.Kemalizmeleştirisigerçekçiyapılmalıdır.BununTürkiye'ninulusalbirlikvebütünlüğüadıaltında yasaklamalarla örülerek yapılamaz duruma getirilmesinden kaçınmakgerekir.Misak-ıMillideinsaniçindir,Türkiye'ninbirlikbütünlüğü de insan içindir. Eğer bu kavramlar insanı daraltıyorsa, cüceleştiriyorsa, birbirlerine karşı şovenizme götürüyorsa, halkları rahatsız ediyorsa, bu kavramlar da tartışılmalıdır. Çünkü onlar da Türk insanı içindir. Türk insanı bu kavramlar için değildir. Türk toplumu,TürkinsanıveyaTürkiye'deyaşayanlariçindir.Bugünbu kavramlar anayasada, yasalarda işkencedir, yasaktır, tutuklamadır; ozamandüşünmemizgerekir.Bukavramlardabirbityeniğivar.Bu eleştirilerimizleyenibirlikteliklergeliştirilmelidir.Zatenkemalizm tarihtebiryerişgalediyorsa,buyenikonumabasamakteşkilettiği orandaanlamifadeeder.Birazdediklerimilütfenanlayın.Beneleştirilerimdekötülemeyönteminiseçmem.Kendisorumluluğumuyerine getirerek bunları belirtiyorum. Kemalizme karşı da en büyük savaşı vermeye çalışıyorum. Ama kemalizm gerçeğinin nasıl ele alınması gerektiğini de en iyi kemalistlerden daha iyi yapıyorum. Onlarkısıryaptılar,darbıraktılar,onlarkemalizmedeherhaldeiyiliketmediler.Benkendimesıksıkşunusorarım,,KarşımdaMustafaKemalolsaydıbenbuişleridahaiyigötürürdüm.Kendisiolsaydı, çözümlemelerle, eleştirilerle ve karşılıklı ilişki biçimleriyle biz olumlubirsürecibaşlatabilirdik.Kemalizmadınakemalizmcüceleri maalesef çözümü tıkıyorlar. Demirel'in neresi Atatürk'ü temsil ediyor. Paşalar ne kadar Atatürk'ü temsil ederler? Zaman zaman kendi kendime, bunlar olsa olsa karikatürü olabilirler, kendisi olamazlar diyorum. Sorunun çözümünün önünde ciddi engeldirler. Kemal'ebizzatilgisienyüksekolanlarbileonundoğruyorumunu 386

günümüze taşısınlar, sorunların çözümü için belki ipucu verebilirler. Ayrıcakemalizmindiğeryönlerinideeleştirmeklazım.Dingörüşünü,laiklikgörüşünü,tarihgörüşünü,ulusgörüşünüeleştirmek lazım.Bütünbunlardanyenibirtoplumsaldüzenlenişprojesiçıkabilir.Buiyiolurdiyedüşünüyorum.Önümüzdekidönemdecumhuriyetinyenidenyapılanmasıkonusundagörüşümüsöyledim.Bunun içineTürkdegirer,Kürtdegirer,ulusalazınlıkkültürleridegirer. BunlarTürkiye'yizenginleştirir.Türkhalkınıdahabirlikteyaşanılır birhalkhalinegetirebilir.BukadarKürdüezenbirmodelfazlayaşayamaz.VeTürkinsanınıdabirazcücebırakır,cüceliktenkurtaramaz, dışa bağımlılıktan kurtaramaz. Bu temelde yaklaşıyorum. Türkiye'debirlikmodeliaslındaAnadolutarihigerçeklerinesaygıyı içerir.Halklarınbüyüklüğünesaygıyıiçerir.Dahagüzelyaşambirlikteliklerineolanyüksekilgiyiiçerir.

Emperyalizm Benemperyalizmolgusunahalainanıyorum.Sonzamanlardasanırımbukonudadabiraşınmavar:Emperyalizmyok!Yenidünya düzenimivar?Veyaeskitüremperyalizmlersilindi!Doğrudur.Eskitüremperyalizmbelkikalmamışolabilir,amabanagöreemperyalizmdahadeğişikbirhalalmaklabirliktevarlığınıçokdahaetkili sürdürüyor.Hanisöylerler,emperyalizmiçselbirolguhalinegeldi, bilmem eskiden sömürgecilik bazı konularda burjuvalarla yürütülürdü, şimdi sınıfı yarattı, içselleşti filan. Bu kavramı şöyle biraz daha geliştirmek gerekiyor; sadece halklar düzeyinde değil, kişiler düzeyindeemperyalizmkişiselleşti.Türkiye'dedeemperyalizmkişiselleşti. İşbirlikçi sınıfın olgunlaşması anlamında söylemiyorum, kitleyekadargirdi.Özellikledekültürüyle.Yanikültüremperyalizmisanırımbuson1980'lersonrasınınençarpıcıgelişmesidir.Kültür emperyalizmi, ahlaksızlık emperyalizmi, çok etkili oldu ve insanlığı perişan etti. Bunun askeri, siyasi, ekonomik saldırısından daha fazla kültür ve ahlaki saldırısını tehlikeli görüyorum. Bu da sanıyorumson10-15yılınkarakteristiğiniifadeeder.Özelliklein387


sanıngeleceğinemüthişsaldırıyor,ahlakınamüthişsaldırıyor.Kültürelgeleneklerinemüthişsaldırıyor.HeledeAmerikakorkunçsaldırıyor.Doğayadasaldırısıgünışığınaçıkmıştır.Tarihebütünüyle saldırısıaçığaçıkmıştır.Banagörebüyüketkiyapıyor.Benbubüyük tehlikeyi öyle, şöyle ülkeyi işgal etti, bilmem siyasi anlamda sonuçlarıoldubiçimindedeğerlendiremiyorum,onuaşıyor.Kapitalist-emperyalist tahlili bu yönüyle biraz geliştirmek gerekiyor. Ve gerçekinsanlıkiçintehlikelidir,bircanavarlaşmadır.Yarattığıtüketim toplumu modeli başlıbaşına bir zincirden boşanmadır. İnsanın bütüntehlikelitutkularının,bütünhayvaniözelliklerininçoküstdüzeydevedeğişikbirbiçimdeörgütlendirilmesidir,saldırganlaşmasıdır. Dikkat edin, insan günümüzde çok daha zaptedilmez, gittikçe doğayıda,toplumsalbütünölçüleridetehditederbirkonumagelmiştir.Şimdibuaçıdankişiselleşmeyibahaneedip,eskisigibisiyasisaldırısıyok,askerisaldırısıyok,ekonomikolarakdaeskisigibi sömürmüyor deyip yanılgıya düşmemek gerekiyor. Doğru da, bu genelleşti, yaygınlaştı, yoğunlaştı, evrenselleşti ve tehlike boyutu dahadagenişledi.İştesosyalizmbunugörmelivekapitalist-emperyalist eleştiriyi bu yeni gelişmeler ışığında yapabilmeli. Benim bu konudakigörüşlerimveincelemelerimsınırlıdır.Amabununböyle olduğunugörüyorum. – Amerikan filmlerini izliyor musunuz? – Çok esef ediyorum. Amerikan kültüründen çok rahatsızım. Kıskandığım için değil, o görkemli yaşam modellerini çekemediğim için değil, ben bu yaşam modelini yerin dibine batıracağıma yeminliyim.Belkionlardabenimkişiliğimebukadarçokdüşmanlar.Bunubeninsanlıkiçintehlikeligörüyorum.Amerikayeniyetmebirkapitalist-emperyalistdevletolarakçoktehlikelidir.İnsanlığıngeçmişinesaldırıyor.İnsanlığıinsanyapantemeldeğeryargılarınasaldırıyor.Amerika'nınbunahakkıyok.Amerikabukadarüstünolamaz.Amerikanyaşamtarzıbukadarövünülecekbiryaşam tarzıolamaz.Bunlarinsanınhastalıklarınıngeliştirilmesidemektir. Olumsuz yönlerinin körüklenmesi demektir. İnsanlığın maymuna doğru dönüş yapması demektir. Kaldıramıyorum ben bunu. Tekrar söylüyorum: Kıskandığım, elim ulaşmadığı, bana yardım etmediği 388

için değ il. Bir sist em olar ak kab ull en em iy or um. Son yıll ard a Türkiye'debunamüthişbiröykünmevar.Acıylakarşılıyorum.Halbuki Anadolu'nun güzellikleri bundan daha değerlidir. Maalesef bunlar geliştirilememiş, hor görülüyor. Şiddetle eleştiriyorum. Ve kend i tar ih i ve h alk değ erl er in iz i bulm ay a çal ışm al ıs ın ız. Amerika'dançokonasevdalanmalısınız.NedirbuAmerikantaklitçiliği?Batı'yaöykünmekderken,buemperyalizmuşaklığınıkastediyorum. Anadolu'da anti-emperyalist olmak demek bu uşaklığa karşıolmakdemektir.İlhanSelçuk'unkulaklarıçınlasın.Busözleri aynenonaaktar.Olumludur.İyisavaşsın.Bizimdenasılbirsavaşçı olduğumuzu iyi görsün ve ona göre hakkımızda doğru konuşsun, eğri büğrü konuşmasın. Neye ne kadar karşı olduğumuzu, neyi ne kadarbenimsediğimizidebilsin.YanibiziAnadolu'daayrılıkçılığı körükleyen,Anadolukültürünekarşıdeğil,abartmalıyanlışdeğerlendirmelere konu etmesin. Bizi tanımadan, bilmeden, üstünkörü eleştirilerledeğerlendirmesin.Bizonunanladığındandahafazlaanti-emperyalistiz. Ve bunun sıcak savaşını yaşıyoruz. Ondan daha fazlaAnadolucuyuz.OndandahafazlaAnadoluçocuğuylaanlaşabilirim.BirAnadolukızıylaçokiyigeçinebilirim.BubenimAnadolucu olduğumu gösterir. Toroslar'daki bir Türkmenle anlaşabilirim.BenimbununladaTürkhalkınaçokyakınolduğumugösterir. Veböyleyimdirde.Bunusaptasın,bunagöreeleştirisiniyapsın.Ne kadar eleştirirse eleştirsin ben çekinmiyorum. Ama bazı gerçekleri yadsıyarak,“ayrılıkçıdır,kandöküyor”gibiucuzşeyleregitmesini doğrubulmuyorum.BueleştirimizTürkaydınlarıiçindir.Anti-emperyalistlikte, halkların kültür gerçekliğine, tarihine sahip çıkmada sonuna kadar varız. Siz Türkiye'yi çok emperyalizme bağladınız. Türkhalkınıdaçokkapıkuluettiniz.Bunaesefediyorum.Birdönemİslamınemrindeaskeryaptınız.ŞimdiBatı'nınemrindeasker yapıyorsunuz. Hatta çöpçü yaptınız. Bugün Almanya'daki rezalet nedir?Buvesileiledokunayım.Budaemperyalizminbirsonucudur.Emperyalizmlekurduğunuzkirliilişkilergereğiinsanlarıoraya doluşturdunuz.TabiiAlmanlarbukadarınıkabuletmez.Tabiiüstün ırkanlayışıdabirazvardır.Vebirazdabuülkeonlarındır.Senböyle ölçüsüz gider, işgal edersen, her bahaneyle Türk gecekondusu 389


doldurursan,onlarıntepkisineyolaçarsın. – Aynı şey bugün Kürtler için İstanbul ve Ankara'da söz konusu... – Doğru,budayanlış.Benonudayanlışbuluyorum.Budasömürgecilikpolitikasınınbirsonucuydu.Taşınıldıİstanbul'unvaroşlar ın a, gec ek ond ul ar ın a ve İst anb ul çirk inl eşt i. Eleşt ir iy or um. Avrupa'yataşınıldı.Buinsanlarköleticaretiyapılarakorayataşınıldı.Hiçbirciddisorunlarıgözönünegetirilmedi.Gerçekleranlaşılmakistenmedi,sadecekâr,dövizveucuzişgücühırsıylabunlaryapıldı.Şimdibutrajikolaylaryaşanıyor.Maalesefbundadaiktidarlarsuçludur,ağırsuçludur.İstanbul'dakiKürtleriçindeağırsuçludur.HalendetaşıyorlarBatı'ya.Türkişçisınıfınınmücadelesinede olumsuzetkidebulunuyor,Kürthalkınınmücadelesinedeolumsuz etk id e bul un uy or. T ürkiye'yi B atı'ya bu kad ar bağl am ay al ım. Türkiye'nin en güzel değerlerini Batılı turistlere peşkeş çekiyorsunuz.Sanıyorumkıyılardabütünüyleyaşayanlaryabancılardır.Yapmayın,bunlarçirkinliklerdir.Benbunlarakarşıyım.Türkiyehalkını da sefilleştirmeye hakkımız yok. Ülke güzelliklerini bu kadar peşkeşçekmeyehakkımızyok.Bentutarlıbirinsanım.Sizingibi,onlar da yaşıyor, biz de yaşıyoruz demem. Ben ilke savaşçısıyım. Kendimidebukonulardaaslaaldatamam.Tutarlıyımbenkendimle.BunlarTürkiyehalkınıpeşkeşçekmehareketidir.Ülkeyisatma hareketidir.Karşıyım.Anti-emperyalistliğimeveyahalklarınözgürlüğüne,yaşamhakkınabağlıyım.Ülkepeşkeşçekiliyor.Zatenbunu ezici bir şekilde gördüğüm için direnişi şiddetlendiriyorum. Bizim budirenişi,saltKürtayrılıkçılığışeklindeanlamayın.

Sosyalistlerin birliği Türkiyesolculuğununda,devrimciliğinindeyerinegetiremediği görevleri artık yerine getirmeye çalışıyorum. Bu da omuzumuzda bir yüktür şimdi. Çok yük yüklüyor iktidar meselesini Türkiye'de halletmemiz.Türkhalkıiktidarsorununuhalletmelidir.Dolayısıyla onunişinideşimdilikgörüyorum.Zordurfakatgötürmeyeçalışacağım.Butemeldeemperyalizmiolumsuzdeğerlendiriyorum.Emper390

yalizme Türkiye'nin çok bağımlı olduğunu söylüyorum. Emperyalizminbireyseldüzeydeegemenbirkültürveahlakbiçiminegetirildiğinisöylüyorum.Ülkenindahafazlapeşkeşçekildiğinisöylüyorum.BukonudaTürkiye'ninsosyalistleri,aydınlarıgerçekçiolmuyorlar.İkidebir,PKKdarmilliyetçibirharekettir!Sizindahaönce geldiğinizharekettarafındanısrarlasürdürülenbiriddiadır.Benonlarıdarmilliyetçiolarakdeğerlendiriyorum.Kendimidesonderece gelişmişbirenternasyonalistolarak,PKK'yidebutemeldegeliştirilen bir örgüt olarak değerlendiriyorum. Türk aydınlarının kendileri darayrılıkçıdır.Bukonudaeşit,özgürbirlikteliğibizözenlegeliştiriyoruz.Dahaölçülüdavransınlar.SosyalistlerözelliklePKKolayını enternasyonalize etmek istiyorlarsa gerçeği olduğu gibi görerek eleştirilerini geliştirsinler, hatta mücadele etsinler bizimle. Ama doğruşeyleridegörmezliktengelmesinler.Bubirlikteliklerinönünüengellemesinler.BuvesileyledeTürkiyesosyalistleriylebirlikte çalışmadileğimisizinaracılığınızlatekrarifadeetmekisterim.Onlarladabirgörüşmeserisinibaşlatırız.Mücadelemizonlaradabirçokşeyöğretmiştir.Dahaiyiöğretecektir.Çokşeysunmuştur.Daha fazlasunacaktır.Mücadelemizonlariçindedarağacınışimdilikyıktı. Yeni Denizlerin asılmasına biz 15 Ağustos Atılımı'ndan sonra fırsatvermedik.Omeşhur141'ler142'leryırtıldı.Üzerlerindesallananodiğerhükümlerbenceaşıldı.Çoğudaözgürlüklerinekavuştu. Bunlar bizim dolaylı etkilerimizdir. İnkar edilmemeli. Ama daha önemlisionlarıolumluyönde,iktidaradoğruyürüyüşsavaşımında, bundan sonra iyi desteklemeyi düşünüyoruz. Kesinlikle bu abilik falandeğildir.Sosyalistlerarasındaabilikdeğil,karşılıklıyoldaşlık ilişkileri geliştirilmelidir. Bunlar birbirleriyle büyüklük-küçüklük temelinde değil, eşitçe, özgürce yaklaşarak, katkılar sunabilirler. Onlaryalnızbizibirazdahaiyianlayabilmeli.Bizimsavaşımımızın onlarınişinioldukçakolaylaştırdığı,amakendilerinindebirazbirleşmelerigerektiğiortadadır.İstercepheolsunbirbirlikteliğeulaşsınlar.Tertipettiklerigüçleriniuygunhedefleristikametindeyürütsünler.Bukonudabizimimkanlarımızıdeğerlendirsinler.İriliufaklı bütün örgütlere; legal, illegal bütün örgütlere ben bunları düzenli olarakbirkezdahavurgulayacağım.Genişcephehareketineihtiyaç 391


vardır.Eskitüreleştiriyiaşmakgerekiyor.Yanisennekadarsosyalistsin, sen ne kadar oportünistsin biçiminde bir söylemden ziyade birliğe işlerlik kazandırıcı, ortak mücadeleyi hızlandırıcı üslubu egemen kılmak gerekiyor. Bu konuda atılması gereken, özellikle üsluptadeğiştirilmesigerekenhususlarvar,adımlarvar. – Siz Türkiye'deki sosyalist gruplarla önümüzdeki dönem görüşmeler mi yapacaksınız? – Sanıyorum öyle bir durum doğuyor. Bu konuda bazı öneriler gelmiştir. Kürt gruplarıyla yaptığımız benzer bir görüşme dizisini, birlikte bir şeyler yapma denemesini Türkiye'deki gruplar için de düşünüyoruz. Halen iyi dost örgütler var. Şimdi yeniden özellikle butarihigelişmeaşamasındasonuçtasanıyorumbirsiyasalçözüme doğr u gid er iz. Bun u yaln ız K ürt gerç eğ i tem el ind e değ il, Türkiye'nin demokrasisi gerçeği temelinde de yürütmek istiyoruz. İşte bunun için Türk örgütleri hazırlansın, kendi demokrasi programlarını,hattasosyalistprogramlarınıortayaçıkarsınlar.Siyasiçözüme gidişte veya zorla iktidar meselesini halledişte onlar da bir kez daha çözümlerini ortaya çıkarsınlar. Bunu hazırlamak bence önemlidir,tarihibirsorumluluktur.Bununbilincindeyiz.Bukonuda PKK'ninkesinliklemüttefiklereihtiyacıvardır,bununsıkıntısından ötürü böyle bir yaklaşıma girilmemelidir. Tam tersine bize sürekli eleştirilervardı.Türkiye'yi,Türkiyeişçisınıfını,sosyalistlerinigörmüyordiyeyapılaneleştirilerdi.Şimdiçokiyigörüyorum.Çokiyi değerbiçiyorum,çokiyikarşılıklıyardımlaşmalariçindeolmakistiyoruz.Hazırızdiyoruz.Sizdebirsosyalistolarakbizibirazböyle anlamalısınız. Bu mesajımızı gazeteniz vasıtasıyla da bu temelde iletmelisiniz. – Bu uzun görüşme olanağını verdiğiniz için teşekkür ediyorum. – Bendesizeburayakadargeldiğiniziçin,eskibirSiyasal'lıolarak,osıralarıpaylaşmışkişilerolarak,arkadaşlıklarımızınifadesini canlandırdığınıza memnunum. O dönemin bütün arkadaşlarına selamlarımıdailetiyorum.Mutluolmalarınıdiliyorum.Ayrıcateşekkürediyorum. 392

“Gerillalar affedilmek için dağlara çıkmadılar; onlar özgürlük kuvvetleridir.” 393


“Zor bir süreçtir; fakat ezilmeden, yenilmeden, kazanma yönü ağır basan ve yeni bir siyasi çözüme de imkan hazırlayan bir tempoda götürebileceğimizi ve bu konuda kendimize güvendiğimizi rahatlıkla belirtebilirim.” “Biz kurbanlık koyun değiliz, başımızı uzatalım.” 394

395


“Çözümden kaçan taraf biz değiliz. Çözümsüzlük karşı tarafın işidir; o savaşı derinleştiriyor ve onbinlerin hayatına mal olabilecek bir sürece sokuyor.” 396

397


398

399


400

401


402

403

Abdullah Öcalan - Bir Muhatap Arıyorum  

Abdullah Öcalan - Bir Muhatap Arıyorum

Abdullah Öcalan - Bir Muhatap Arıyorum  

Abdullah Öcalan - Bir Muhatap Arıyorum

Advertisement