Happy Green Tanzania Student book/kitabu cha mwanafunzi.

Happy Green Tanzania Kitabu cha mwanafunzi

PLASTIKI

TAKATAKA zinazoweza kuoza

KIOO

KARATASI

Mazingira rafiki Tanzania Mpango wa elimu ya mazingira juu ya takataka kwa shule za msingi .

Jina langu ni Asha

Jiunge nasi ili ujifunze zaidi jinsi ya kukataa, kupunguza, kutumia tena, kukarabati na kutengeneza tena taka taka!

Tafuta ndege wa kijani kwenye kila ukurasa wa jiji.

Jina langu ni Juma

Shule

PLASTIQUE PLASTIKI

TAKATAKA DÉCHETS VÉGÉTAUX

zinazoweza kuoza

VERRE KIOO

PAPIER KARATASI

Kuhusu takataka

Mazingira rafiki Tanzania Hati miliki ya maandishi: Hati miliki ya mchoraji: Mtafsiri wa Happy Green World:

© 2024 Happy Green World Foundation/ Marlou Bessem © 2024 Happy Green World Foundation/ Petra Houweling Ann-Joyce Mwamafupa

Programu hii imeandaliwa na Happy Green World Foundation. Tunapenda kuwashukuru Greenmanjaro na Taasisi ya Jane Goodall kwa mchango wao kuelekea Mpango wa Happy Green Tanzania juu ya takataka.

Programu ya Happy Green Tanzania juu ya takataka unahusisha: 1. Mwongozo wa kazi 2. Kitabu cha mwanafunzi 3. Mchezo Unaweza kuagiza nakala yako ya Programu ya Happy Green Tanzania kuhusu takataka kwa kutuma barua pepe kwa info@happygreenworld.org.

Happy Green World Foundation www.happygreenworld.org info@happygreenworld.org Greenmanjaro Foundation www.greenmanjaro.com team@greenmanjaro.com Jane Goodall’s Roots & Shoots www.janegoodall.or.tz info@janegoodall.or.tz FT Kilimanjaro www.ftkilimanjaro.org

ISBN 9789082761993

Haki zote zimehifadhiwa. Hakuna ruhusa ya kuiga kitabu au sehemu ya kitabu hiki kwa njia ya kielectronik au mashine, kutoa nakala, kunakili au kupiga chapa au vinginevyo, isipokuwa imeidhinishwa kwa barua ya wachapishaji.

2

Lorem ipsum

Orodha ya yaliyomo 1 Utangulizi..................................

Plastiki....................................... 4 - 7 Takataka zinazoweza kuoza..... 8 - 11 Kioo........................................... 12 -15 Karatasi..................................... 16 -19 20 Cheti..........................................

Furahia!

3

PLASTIKI Taja vitu 4 vilivyotengenezwa kwa plastiki vilivyo

Jikoni

Darasani na Mtaani

Je! wajua Plastiki imetengenezwa kutokana na mafuta?

Acha !

Kuchoma plastiki zinasababisha uchafuzi wa hewa na kuleta matatizo ya afya!

Plastiki inaweza kutengezwa kutokana na mahindi?

Takataka za plastiki zinazoelea baharini zinaitwa supu ya plastiki!

Tunaweza kufanya nini ili kuzuia uchafuzi wa hewa unaoletwa na plastiki?

Injini za gari hutumia grisi aina moja?

Maskini, maskini kasa!

Ili tuwe na afya bora tunahitaji kusafisha dunia yetu!

Kataa vifungashio vya plastiki na mifuko ya plastiki! Badala yake beba mfuko wako !

Safisha maeneo na tengeneza tena plastiki!

Tafadhali tengeneza tena plastiki....

Mtoto wangu anakohoa sana.

Takataka hutupwa ndani ya mito yetu na bahari!

Kuna takataka nyingi kwenye bustani yangu ndogo ya mboga!

Tafadhali usile plastiki.

PLASTIKI Kidokezo

Kidokezo

Kidokezo

Kataa vifungashio vya plastiki, mirija na baluni!

Jaza chupa yako ya maji na kikombe!

Tumia kontena la chakula kuweka chakula cha mchana shuleni.

Tafadhali chambua na utupe takataka zako kwenye pipa la taka!

PLASTIKI

Microplastiki ni vipande vya plastiki ambavyo ni vidogo kuliko nafaka za mchele huchafua mazingira yetu na bahari.

Plastiki zinaweza Kumbe! kutengenezwa kuwa: - vifuniko vya chupa Plastiki inaweza kuoza - meza na viti kwa muda wa miaka - nguo za polista 1000!

Kataa Punguza Tumia Rekebisha Tengeneza

Kataa vitu visivyo vya lazima!

Punguza matumizi ya plastiki.

Tumia tena na tena.

Rekebisha kitu kilichovunjika.

Tengeneza kingine.

Karibu taka taka zote za nyumbani zinaweza kutumika tena au kutengenezwa tena.

Hewa imechafuliwa sana!

Wanyama wanaweza kudhani plastiki ni chakula.

Mazao yangu hayakui!

Kula plastiki kunaweza kukufanya mgonjwa.

TAKATAKA ZINAZOWEZA KUOZA Takataka zinazooza ni nini?

Chagua jibu sahihi:

Mafuta

Mtindi

Krispi

Je! Tunaweza kufanya nini ili kutengeneza tena takataka zinazoweza kuoza?

Je! Ulijua kuwa nusu ya takataka za nyumbani kwako ni takataka zinazoweza kuoza?

Takataka zinazoweza kuoza zinaweza kufukiwa tena ndani ya udongo na kutengeneza mbolea ya samadi.

Zinaweza kutengeneza mbolea!

Tafadhali.... tengeneza tena takataka zinazoweza kuoza!

Kuchoma takataka kunaweza kusababisha kushindwa kupumua.

Mto umechafuliwa.

Nitasafisha bustani yangu ya mboga!

Wanyama wanaweza kukabwa na taka za plastiki!

Takataka zinazoweza kuoza Tumia tena

Wanyama hupenda mabaki ya kijani!

Mahitaji ya mbolea ni: Chai Kahawa

Majani

Matunda

Mboga

Maua Mimea

Unaweza kutengeneza pipa la mbolea kwa kutumia wavu, kuni au kwa kuchimba shimo ardhini.

Tafadhali tupa kwenye pipa, chambua takataka zako na tengeneza mbolea!

Tengeneza Geuza takataka zako kuwa mbolea!

Je! Ulijua kuwa taka taka za nyumbani zinakuwa mbolea katika miezi 2-6 tu?

Minyoo husaidia kubadilisha taka za zinazoweza kuoza kuwa mbolea!

Ni viumbe gani wengine husaidia?

Mbolea MAHITAJI YA MBOLEA: Chagua jibu sahihi:

Takataka zinazoweza kuoza

Takataka zinazoweza kuoza Minyoo Maji Ya uvuguvugu Hewa Yote hapo juu

Wadudu wengine ni: Kiwavi wa bito Jongoo Tandu Konokono Siafu

Karibu taka zote za nyumbanizinaweza kutumika au kutengenezwa tena.

Wacha tutengeneze mbolea badala ya kuchoma taka.

Vipande vidogo vya plastiki ni hatari kwa wanyama wa baharini na kwetu!

Ninatengeneza mbolea na kuitumia kukuza mboga zangu.

TAKATAKA zinazoweza kuoza

Wanyama wanapenda kula mabaki ya matunda na mboga.

KIOO Kidokezo kuhusu vioo!

Kioo huundwa kutokana na mchanga.

Wamisri walikuwa wa kwanza kutumia shanga za kioo.

Kioo huchukua miaka milioni 1 kuoza!

Ni nini tunaweza kufanya ili kuzuia uharibifu wa vioo?

Vioo vinaweza kutengenezwa kuwa : Chupa, mitungi, shanga, taa na bidhaa zingine za vioo.

Jaribu kila wakati kukarabati vifaa Kioo kilichovunjika vyako.

Usitupe vioo barabarani!

kinaweza kuumiza watu na wanyama.

Tafadhali tupa kioo ndani ya pipa sahihi la taka.

Habari njema!

100% ya kioo inaweza kutengenezwa upya!

Tupa kwenye pipa, chambua, tumia tena na tengeneza kioo.

Ninatengeneza kioo tafadhali...

Nitakusaidia.

Tusafishe mji pamoja!

Ninaweza kufanya nini ili kusafisha mito?

Nitachambua, nitatumia tena na kutengeneza tena kioo.

Jambo mbaya, Je! Ulikatwa mguu wako na kioo kilichovunjika?

KIOO

Tuache tabia ya kutumia vitu na kutupa tuwe na tabia ya kutengeneza tena vitu na kuvitumia tena.

Uzalishaji

Matumizi

Sambaza

Takataka

Sekta ya kutengeneza

Uchafuzi wa hewa Uchafuzi wa maji Uchafuzi wa ardhi Matatizo ya afya

MATOKEO

Anza

UCHUMI WA KIJAMII

KUONDOA KABISA

Tafadhali tupa kwenye pipa, chambua tumia tena!

Tumia tena chupa za kioo kuhifadhi bidhaa.

Uzalishaji

UCHUMI WA Sambaza KIJAMII Tumia tena, Rekebisha, Tengeneza

Matumizi

Hakuna takataka Tumia vitu vya asili

MATOKEO

Mazingira safi Watu wenye afya na furaha

Sekta ya tengeneza Uzalishaji

KIOO

Tumia tena, Rekebisha, Tengeneza Matumizi

Sambaza

Ni nini mfumo sahihi wa uchumi wa kijamii?

Karibu taka zote za nyumbani zinaweza kutumika tena au kusambazwa tena.

Je! Unavuta hewa safi?!

Ninakusanya taka kutoka kwenye mto na kuiweka ndani ya pipa.

Tafadhali ondoa vioo kwenye pipa hili la kutengeneza tena.

KIOO

Nitaanza kutenganisha vioo kutoka kwenye utengenezaji tena.

KARATASI

Kwa misemo hii:

Jibu, ndio au hapana?

Karatasi imetengenezwa kwa kutumia miti.

Ndio Ninatumia pande zote mbili za karatasi.

Ndio

na

Unatumia miti michache wakati karatasi inachapishwa tena.

na

Hapa

Ndio

na

Hapa

Kutengeneza sanaa kutoka na karatasi iliyotumiwa inafurahisha!

Ndio

Je! Tunawezaje kupunguza kiwango cha miti kukatwa?

Ndio Hapana

Inachukua mwezi mmoja kwa mfuko wa karatasi kuoza.

Hapa

Ndio

na

Hapa

Moja kati ya mifuko 3 ya taka za majumbani ni karatasi na kadibodi.

na

Hapa

Miti hutoa oksijeni tunayohitaji kupumua.

Ndio

na

Hapa

Fukwe na miji huonekana vizuri wakati ni safi.

Ndio

na

Hapa

Kataa, punguza, tumia tena na tengeneza upya karatasi!

Karatasi....

Naitengeneza tena tafadhali!

Tuna mandhari nzuri tangu ukungu wa hewa chafu ulipotoweka.

Maji ni masafi zaidi sasa!

Mboga zangu zinakua!

Watu na wanyama wana afya bora na mji ni msafi.

KARATASI

Kataa Bidhaa zinazowekwa kwenye vikombe vya karatasi.

Tumia

Tumia tena

Irudishe

Pande zote mbili za karatasi.

Tengeneza sanaa au tumia tena na tena bidhaa ya karatasi.

Tena kwenye mzunguko wa asili au uliotengene zwa na mwanadamu kwa kutengeneza mbolea au kutengeneza tena karatasi.

Kahawa

Tafadhali kataa, punguza, tumia tena, tupa kwenye pipa, chambua na tengeneza taka taka tena.

ipsum Hongera!

Umejifunza mengi juu ya takataka!

Sasa ni wakati wa kuonyesha ulichojifunza.

Elezea familia yako kwa nini ni muhimu kutumia pipa la taka.

KARATASI

Elezea kikundi cha marafiki kwa nini mazingira safi ni muhimu kwako?

Elezea kwa wazazi wako maana ya kukataa, kupunguza, kutumia tena, kuchambua taka na kutengeneza tena taka.

Karibu taka zote za nyumbani kwako zinaweza kutumika tena au kutengenezwa tena.

Nina furahi sana!

Maji ni safi.

Naweza kuona samaki mzuri.

Ninakuza mboga zenye afya, kwa kutumia mbolea yangu mwenyewe!

PLASTIKI

TAKATAKA zinazoweza kuoza

KIOO

KARATASI

Watu na wanyama ni wenye afya na furaha na pia mji ni msafi na kijani.

Mazingira rafiki Tanzania CHETI CHA PONGEZI Jina la mwanafunzi: Kwa kufanikiwa kuchangia mradi wa urejelezaji plastiki (Shule ya)

Sahihi ya Mwalimu Mkuu

Sahihi ya Mratibu wa Roots & Shoots ya FT Kilimanjaro

Hongera!

PLASTIKI

20

TAKATAKA zinazoweza kuoza

KIOO

KARATASI

Happy Green Tanzania Kitabu cha mwanafunzi Happy Green Tanzania Kitabu cha mwanafunzi FINISH

Stop!

Challenge!

You dumped your rubbish by the side of a river, contaminating the soil and your water source.

Swap places with the player in last place.

You get 1 minute to learn this list by heart. Then say it aloud.

Did you get it right?

Go 3 spaces forward otherwise 6 spaces back.

Terrible!

People are burning plastics, polluting the air.

You feel sick.

Miss a turn while you recover.

1. REFUSE 2. REDUCE 3. RE-USE 4. REPAIR 5. RECYCLE 6. DISPOSE

Most sustainable

Fabulous!

Very caring!

You have avoided extra packaging by using your own produce bags.

Go 3 spaces forward.

GREEN WASTE

PLASTIKI

KIOO

Excellent!

You feed your organic leftovers to animals and compost the rest of your organic waste.

Swap places with the player in the lead.

KARATASI

PLASTIKI

TAKATAKA zinazoweza kuoza

KIOO

Be aware!

The fish you are eating may have swallowed microplastics.

Miss a turn.

KARATASI Oops!

Donʼt buy a new phone, just repair it!

Go back to START.

START

Mwongozo wa kazi

ab gh cdef no ijklm uvwpqrs xyz t

Least sustainable

You donated your clothes for someone else to use.

Go 2 spaces forward.

TAKATAKA zinazoweza kuoza

Fantastic!

You used both sides of a piece of paper.

Go 2 spaces forward.

Kitabu cha mwanafunzi

ISBN 9789082761993

GENERAL

GREEN WASTE

Great!

RECYCLING

You have separated and binned your waste correctly.

Go 3 spaces forward.

Clever!

You took your own bag or basket to the shops!

Go 3 spaces forward.

Mchezo

Oh no!

Your balloon ended up in the ocean, adding to the plastic soup which harms animals. .

Go 6 spaces back.