Page 1

Forum Groningen Alles over het nieuwe Forum!

OPEN 29 NOV 2019


Gluren door het sleutelgat


Forum Groningen staat. De laatste Wachenzeller Dolomiet gevelstenen zijn gemonteerd. Hijskranen, betonmolens en steigerwerk ontmanteld. Het Forum heeft definitief zijn plek ingenomen in het silhouet van de stad. Tja. En wat vinden we er nu van? Groningers hebben zich afgelopen tien jaar uitgeleefd in het becommentariëren van het bouwwerk. Op één punt lijken alle meningen echter wel aardig eensluidend: de buitenkant maakt ‘stiknieuwsgierig’ naar de binnenkant. Bij Forum Groningen komen nu al veel aanvragen binnen voor rondleidingen. En die komen letterlijk uit alle delen van de wereld. Helaas kunnen we eind 2019 pas echt tegemoet komen aan die nieuwsgierigheid. 29 november wordt het Forum officieel in gebruik genomen. Op dit moment wordt met man en macht nog gewerkt aan het interieur. Het zal spannend worden om alles op tijd af te krijgen. Tijd voor tussentijdse rondleidingen is er niet. Maar ... we kunnen nieuwsgierigen natuurlijk wel even door het sleutelgat laten gluren. Dit magazine is dus bedoeld om een inkijkje te geven. Het biedt zicht op interieur en de verdere inrichting. Maar ook op wat er straks gaat gebeuren in het Forum. Op de eerste grote tentoonstelling eind dit jaar. Op al die andere grote en kleine attracties die je kunt verwachten. Op vergelijkbare ontwikkelingen in andere steden in de wereld. Op de organisatie achter Forum Groningen, onze ideeën en ambities. En op nog heel veel meer. Alvast veel kijk- en leesplezier en hopelijk weet je straks weer iets beter wat je kunt verwachten. Trouwens, sleutelgat is een woord dat niet uit de lucht komt vallen. Het viel al bij de presentatie van de allereerste schetsen van het Forum. Die geheimzinnige vorm van de glaspartij in de gevel deed aan een sleutelgat denken. En ís het Forum ook niet een soort sleutelgat? Via het Forum willen we immers zicht bieden op andere werelden. Op wat er speelt in de wereld en wat ons te wachten staat. Het Forum als sleutelgat om in onze eigen toekomst te gluren. Daar gaan we voor.

Dirk Nijdam Algemeen directeur Forum Groningen

Foto: Vincent Lubelink - drag&drop.nl


Inhoud Oostzijde

6

NL Architects

8

Verken de wereld

12

Bieb opnieuw uitgevonden 14 Dwars Door

18

Op de rol

20

Film

24

Bieb wordt Forum

30

Toekomst is voor iedereen 36 Jeugd en educatie

38

Wonderland

42

Expo

48

Storyworld

62

Stad van Hazewinkel

66


Eten & drinken

68

Sneak peek

70

Altijd wat te beleven

74

CU in 2019!

80

Vers

82

Ondernemen

84

F.A.Q.

88

Bedankt

91

VVV

92

Ondertussen bij de buren

94

Wervel

98


Wie mag het Groninger Forum ontwerpen? Uitnodiging presentatie ontwerpcontest Groninger Forum vanuit ROEZ gemeente Groningen, 2007

6

Oostzijde

Stadjers wilden ‘verloren stukje stad’ terug


Waar kwam het idee voor het Forum eigenlijk vandaan? En wie gaven, 18 jaar geleden alweer, de aanzet tot de huidige metamorfose van de Grote Markt?

Woensdag 30 januari 2002. De Grote Markt staat weer eens op de agenda van de Groningse gemeenteraad. Een jaar na het referendum over het plan Nieuwe Noordzijde is het nog steeds een beladen onderwerp. Maar dit keer is de raad opmerkelijk eensgezind. Zonder veel debat wordt een advies vastgesteld dat de basis moet vormen voor toekomstige ontwikkelingen in de binnenstad. En dat terwijl er toch behoorlijk vergaande ideeÍn in het advies staan. Wat te denken van het idee om de oostelijke rooilijn 17 meter te verleggen en zo de Grote Markt een stuk kleiner te maken. En om dan ook maar meteen de grote parkeergarage achter de oostzijde af te breken, om ruimte te maken voor een nieuw plein. Misschien kan daar dan een culturele voorziening komen van enige allure, die voor meer levendigheid in dit deel van de stad gaat zorgen‌

Foto: Grote Markt oostzijde met trap Jan van der Zee, 1972 - 1892 - Bureau Voorlichting gemeente Groningen - Groninger Archieven.

Wie naar de huidige ontwikkelingen aan oostzijde van de Grote Markt kijkt, moet wel tot de conclusie komen dat het bewuste advies zijn werk heeft gedaan. De geesten zullen rijp zijn geweest voor ingrijpende veranderingen. Maar wat ook geholpen heeft is dat het advies afkomstig was van gewone Groningers. Een groep van 50 betrokken inwoners (ondersteund door ambtenaren en stedenbouwkundigen,) hebben in het najaar van 2001 enkele keren in alle vrijheid gedebatteerd over de Grote Marktproblematiek. Vervolgens hebben ze hun bevindingen op papier gezet en aangeboden aan burgemeester en wethouders. Die de bevindingen daarna integraal aan de gemeenteraad voorlegden. In 2007 heeft dit geleid tot een referendum over de architectuur van het Forum en kwam het ontwerp van NL Architects bij zowel publieks- als vakjury als winnaar uit de bus. Daarna heeft het natuurlijk nog veel voeten in de aarde gehad om dit ambitieuze project te voltooien, maar nu is het moment gelukkig bijna daar. Met een spraakmakend en in het oog springend Forum willen, wij als gemeente, vooral een troosteloos, verloren stukje stad teruggeven aan Groningers en al doende investeringen uitlokken van marktpartijen. Dat laatste lijkt aardig te lukken, kunnen we inmiddels vaststellen. Binnenkort kunt u allen naar binnen om uw oordeel te vellen over het eerste!

Paul de Rook Wethouder Gemeente Groningen

7


Toonaangevende architecten­bureaus dongen in 2006 mee naar de opdracht voor het ontwerp van het Groninger Forum. Dat het jonge, (destijds) weinig ervaren NL Architects als winnaar uit de bus kwam, was een grote verrassing. ‘Niet in de laatste plaats voor onszelf’, herinnert architect en partner Pieter Bannenberg zich.

NL Architects, Pieter Bannenberg, Walter van Dijk, Kamiel Klaasse Foto: Jean-Pierre Jans

8


‘Gelukkig was het een overtuigende overwinning. Niet alleen de vakjury, ook de verschillende publieksjury’s verkozen in meerderheid ons voorstel. Een discussiepunt bleek te zijn of we wel aan de spelregels voor de bouwhoogte hadden voldaan. Er was bepaald dat de gemiddelde hoogte niet meer dan 33 meter mocht zijn, bij een maximale hoogte van 45 meter. Er was een ingewikkelde berekening voor nodig om aan te tonen dat ons voorstel, met al zijn schuine vlakken, aan die voorwaarde voldeed. We hebben wel de grenzen opgezocht, ja.’

‘Groningen heeft absoluut zijn nek uitgestoken met dit ontwerp.’

‘Ik snap de discussie over de afmetingen trouwens heel goed. De wens is om een groot en ambitieus gebouw te realiseren midden in het historische centrum, maar geen ‘olifant in de kamer’. Nu de oostwand van de Grote Markt vorm krijgt, wordt het denk ik steeds duidelijker dat we daarin geslaagd zijn. Op sommige plekken merk je amper iets van het Forum. Op andere plekken lijkt het gebouw zelfs uitgesproken slank en elegant. Elke keer als ik in Groningen kom, geniet ik weer van de verrassende perspectieven. Als alles klaar is, zul je zien hoe mooi het gebouw zich in de omgeving voegt.’ ‘Groningen heeft absoluut zijn nek uitgestoken met dit ontwerp. Maar in mijn beleving was de keus voor de ruimtelijke herinrichting van de oostelijke binnenstad nog ingrijpender. Een hap uit je centrale plein nemen om een nieuw plein te creëren, dat geeft blijk van een sterke wil om te veranderen. En dan de manier waarop: ik heb nog nooit meegemaakt dat burgers zo vergaand konden meepraten en meebeslissen.’ ‘Het aantrekkelijke van de Groningse binnenstad zit hem in de pleinenstructuur: Vismarkt, Grote Markt en straks Nieuwe Markt. Ons uitgangspunt is geweest om die te versterken, door met het Forum nog een plein toe te voegen aan de reeks. Of eigenlijk: een aantal ‘gestapelde’ pleinen. Zo kwamen we op het idee van het grote atrium met daaraan pleinachtige verblijfsruimtes met veel daglicht en elk een eigen sfeer. Ik kan eerlijk gezegd niet wachten tot het moment dat Groningers dit zelf kunnen ervaren.’

‘Het aantrekkelijke van de Groningse binnenstad zit hem in de pleinenstructuur: Vismarkt, Grote Markt en straks Nieuwe Markt’

NL Architects 9


Foto: Deon Prins


Verken de wereld, ontdek de toekomst Dirk Nijdam is sinds 2014 directeur van het Forum. De afgelopen vijf jaar is er hard gewerkt om het Forum klaar te stomen voor het nieuwe gebouw. Het plan uit 2007 liep anders, het Forum ging niet open in 2012, niet in 2015, ook niet in 2017 maar gaat dan nu eindelijk open in 2019. Dan is voor iedereen in stad en ommeland te zien waartoe de inspanningen hebben geleid. ‘Dat is best spannend natuurlijk.’

Waar heb je je afgelopen vijf jaar mee bezig gehouden?

Foto: Ewoud Rooks

12

In grote lijnen met vier dingen: de bouw, de bestaande organisatie, de basisprogrammering, en de exploitatie. De nieuwbouw is natuurlijk het meest zichtbare van deze zaken. De gemeente is opdrachtgever en eigenaar van het pand, wij zijn straks de huurder en exploitant. Wij zijn dus de laatste jaren vooral bezig geweest om het pand optimaal te laten aansluiten bij onze plannen. Hoe kun je maximaal profijt halen uit de kwaliteiten die dit gebouw heeft? Maar ook: hoe kan je het gebouw zo inrichten dat je het zo efficiënt mogelijk kan

beheersen. Verder werd de stadsbibliotheek en het filmtheater samengevoegd, kwamen er nieuwe functies bij zoals het museum Storyworld, hebben we de dienstverlening en openingstijden aanzienlijk uitgebreid en tegelijkertijd zijn we erin geslaagd de kosten met honderdduizenden euro’s per jaar terug te brengen. Je zou het managementgedoe kunnen noemen, maar ik heb er een hoop lol in. Het derde punt waar veel energie in is gaan zitten is de basisprogrammering. Eigenlijk de vraag: waartoe zijn we als Forum op aarde? Wat is de bedoeling? Dit was te lang vaag en heeft mijns inziens een negatief effect


gehad op de Forum-discussie in de stad. Dus het was belangrijk dit zo snel mogelijk helder te krijgen. We hebben het accent van verleden naar toekomst verlegd. We willen de ene groep stimuleren om aan te haken

geen ijzer met handen breken. Maar tot nu toe is de samenwerking met de gemeente heel goed dus dat geeft vertrouwen voor de toekomst.

Wat is nu de bedoeling van Forum Groningen?

‘Het Forum moet een plek zijn waar men graag komt en altijd verrijkt weer naar buiten gaat.’ bij de ontwikkelingen in de maatschappij en juist de andere groep uitdagen en inspireren om er nog meer uit te halen. Verdieping dus van de actualiteit en van bijvoorbeeld technologische ontwikkelingen die op ons af komen, maar niet met een opgeheven vinger want we kunnen het niet vaak genoeg roepen: Het mag gewoon leuk zijn. Sinds twee jaar is Hans Poll verantwoordelijk voor het programma en merken we dat het ook in de praktijk thema’s zijn die goed zijn in te vullen en waar ook partners geïnteresseerd in zijn. Onze eerste expo over artificial intelligence is daar eigenlijk een heel mooi voorbeeld van.

Wat zie je als de belangrijkste uitdaging voor de komende jaren? Enerzijds de uitdaging om onze inhoudelijke ambities waar te maken. Slagen we erin om ook nationaal tot de verbeelding sprekende evenementen te organiseren? Om Groningers goed te laten aanhaken bij de veranderende wereld of zelfs te inspireren tot een trekkersrol daarin? We zijn geen cultuurbedrijf oude stempel met cultuurpauzen die het allemaal wel weten. We willen nadrukkelijk de dialoog met het publiek. Kwaliteit en inhoud altijd voorop maar met een open houding naar de mensen. Het Forum moet een plek zijn waar men graag komt en altijd verrijkt weer naar buiten gaat. Anderzijds zal het een uitdaging blijven om een duurzame exploitatie te realiseren. We zijn daar heel serieus mee bezig en hebben goed gekeken naar voorbeelden om ons heen. Ik ben dus optimistisch. Vooropgesteld natuurlijk dat de gemeente als belangrijkste subsidiënt ons een eerlijke kans geeft, want ook wij kunnen

nu is dat mensen een heel ander gevoel bij het gebouw krijgen: het wordt letterlijk een venster naar de stad.

Iedereen heeft een mening over het gebouw, maar wat vind je er nu zelf van? Het is behoorlijk confronterende architectuur dus dat het van alles oproept bij mensen snap ik heel goed. Toen ik in 2014 begon was het gebouw al een gegeven, ook al was het nog niet af. Voor mijn werk is het ook niet superrelevant , in die zin: ik zie mijn werk als ervoor te zorgen dat mensen over een paar jaar zeggen: het is een aanwinst voor Groningen en ik kom er geregeld. Ik kan ook zeker begrip opbrengen voor mensen die het te modern of te groot

Dat zit wat mij betreft besloten in de positionering: Verken de wereld ontdek de toekomst. De bedoeling van het Forum is om die wereld en die toekomst naar Groningen te halen. Op een manier die niet belerend overkomt. We willen mensen inspireren en uitdagen. Dat geldt niet alleen voor de voorhoede die heel goed in staat is om zelf zijn kansen te zien. Ook de mensen die moeite hebben om aan te haken, kinderen die niet iedere avond worden voorgelezen, jongeren die niet het laatste model iPhone hebben of ouderen die niet snappen hoe ze online hun belastingaangifte kunnen doen. Los van die ambitie is het Forum straks ook gewoon een fijne ontmoetingsplek met fantastische horeca voor Stadjers. Die behoefte lijkt groot. Dat heeft de gemeente twintig jaar geleden heel goed gezien. Kijk alleen naar al die studenten en scholieren die we dagelijks in de bibliotheek zien!

‘De bedoeling van het Forum is om de wereld en de toekomst naar Groningen te halen.’ vinden voor in een historisch centrum. Een gebouw met stevige architectuur dat bij iedereen in de smaak valt is volgens mij ook nog nergens gebouwd. Maar als gebruiker ben ik blij met uitgesproken, moderne architectuur. We zijn er zelfs bij gebaat als dat controverse of nieuwsgierigheid oproept. Dat betekent immers meer aandacht en meer aantrekkingskracht op bezoekers van elders. Er is overigens ook een andere kant. Als gebruikers hebben we ook gemerkt dat dit gebouw alle gelegenheid biedt om de ruimtes en de sferen te creëren die we nodig hebben. Het gebouw omarmt je, ik ben er van gaan houden. Ik ben ervan overtuigd dat dat straks voor meer mensen geldt. Ik kan ook niet wachten tot het moment dat iedereen het van binnen kan bekijken. Mijn ervaring

Wanneer kun je zeggen dat het Forum een succes is? We werken momenteel samen met een aantal internationale partijen. Het is altijd leuk om te zien hoe mensen die koud de stad binnenkomen naar een dergelijk project kijken. Vol verbazing dat een overheid zoiets voor haar burgers neerzet. Het is immers een publiek gebouw. Iedereen kan hier terecht. Zij zien het gebouw als een cadeau aan de inwoners van de stad. Wat mij betreft is het een succes als mensen uit de stad en de omgeving het ook zo ervaren. Dat je in Groningen toch altijd maar mooi in dat Forum terecht kunt. Dat je beseft dat het gebouw er voor jou staat en dat de inhoud jou persoonlijk iets brengt.

13


Qatar National Library. Credits: Qatar National Library. New York Times: Where libraries are the tourist attractions. August, 2019.

Bieb wereldwijd opnieuw uitgevonden Onlangs legde de New York Times de vinger op een fascinerend verschijnsel. Bijna gelijktijdig verschijnen er op allerlei plekken in de wereld nieuwe bibliotheekgebouwen. En wat voor gebouwen! De bibliotheken van onder meer Helsinki, Calgary, Qatar en Tianjin hebben niets gemeen met de stoffige boekendepots van vroeger. Ze herbergen verrassende eigentijdse functies. En ze zijn stuk voor stuk ontworpen door toparchitecten. ‘Om skylines te transformeren en toeristen aan te trekken’. 14

Deichman, public library Oslo. Credits: Atelier Oslo and Lund/Hagem architects. New York Times: Where libraries are the tourist attractions. August, 2019.


Tien jaar geleden stonden bibliotheken voor een enorm dilemma, aldus de NY Times. Hun kernfunctie – toegang verschaffen tot boeken en andere informatiedragers – leek compleet overgenomen door Amazon en Wifi. Hadden ze nog wel bestaansrecht? Ja dus, maar wel in een andere rol. En om die andere rol te kunnen vervullen was een ander gebouw nodig. Het lijkt erop dat zo op verschillende plekken in de wereld het initiatief is genomen voor een bibliotheek nieuwe stijl. Het lijkt er ook op dat het heel normaal is dat er een decennium overheen gaat voor zo’n idee is omgezet in een tastbaar resultaat.

Hadden ze nog wel bestaansrecht? Ja dus, maar wel in een andere rol.

Helsinki Central Library Oodi. Credits: Tuomas Uusheimo. New York Times: Where libraries are the tourist attractions. August, 2019.

Tianjin Binhai Library/ MVRDV + Tiajin Urban Planning and Design Institue. Credits: © Ossip van Duivenbode. New York Times: Where libraries are the tourist attractions. August, 2019.

Het NY Times artikel van 10 augustus 2019 is te vinden door te googlen op de titel: ‘Where libraries are the tourist attractions’

15


Groningen is dus bepaald niet de enige stad waar gedroomd werd over een bibliotheek 3.0. Het Forum is ook niet het eerste gebouw waar geprobeerd wordt om verschillende culturele functies onder één dak samen te brengen. In alle ons omringende landen zijn succesvolle voorbeelden van dergelijke instellingen te vinden. Sommige worden spottend ‘cultuurpaleis’ of ‘familiekathedraal’ genoemd. Toch groeien ze meestal uit tot symbool voor hun stad en worden ze gekoesterd door hun gebruikers. Voorlopige conclusie van onze kleine verkenningstocht: Forum Groningen heeft illustere voorbeelden, maar is toch volstrekt uniek in zijn gebouw en zijn programma.

Kulturhuset Stockholm Het idee voor het Kulturhus dateert al van de jaren zestig. Cultuur moest bereikbaar worden voor alle lagen van de bevolking. Het gebouw aan het Sergeltorg, midden in het drukke (winkel)centrum van Stockholm, kreeg daarom een bijna geheel glazen voorgevel. Het werd officieel geopend in 1974. Later volgde nog het samengaan met het stadstheater van Stockholm. Met 8 podia en ruim 2000 voorstellingen per jaar is Kulturhuset nu het grootste culturele instituut van Noord-Europa. Het totaal aantal bezoekers zou op 3 miljoen per jaar liggen. De term Kulturhus is trouwens afkomstig van de architect, Peter Celsing. Het fenomeen zou vele navolgers krijgen, in Scandinavië en daarbuiten. bibliotheek / debat / danstheater / toneel / film / muziekconcerten / beeldende kunst expo

16


Credits: Max Colson

Credits: © Hannes Woidich

Credits: Eric Bouvier

Barbican Centre Londen

Dortmunder U Dortmund

De Krook Gent

Het Barbican Centre van 1982 is in de eerste plaats een centrum voor podiumkunsten. Het heeft liefst 3300 zitplaatsen verdeeld over drie zalen. Het biedt onderdak aan grote gezelschappen, waaronder The London Symphony Orchestra en de Royal Shakespeare Company. Het complex omvat ook een bibliotheek, bibliotheekzalen en expozalen. De eerste grote expositie in het Forum (over Artificial Intelligence) wordt samen met het Barbican georganiseerd. Het gebouw zelf staat inmiddels op de Britse monumentenlijst, ook al werd het in 2003 nog tot het lelijkste van London gekozen. Niettemin beschouwt het Barbican zichzelf als ‘een geschenk van de stad Londen aan het Britse volk’.

Dortmunder U noemt zich een Zentrum für Kunst und Kreativität. Het is gehuisvest in een 70 meter hoog stukje industrieel erfgoed uit 1927 aan de rand van het centrum. De negen meter hoge, met bladgoud beklede U op het dak verwijst naar Dortmunder Union, ooit de grootste bierbrouwer van Duitsland. Pas begin deze eeuw kreeg het (inmiddels sterk verwaarloosde) pand een culturele bestemming. Dat had direct te maken met de status van culturele hoofdstad die Dortmund voor het jaar 2010 werd toegekend. De Nederlander Egbert Jacobs is algemeen directeur van U en van het daarin gevestigde Museum Ostwall. De andere organisaties in U zijn zelfstandig. Dortmunder U is dus een ‘bedrijvenverzamelgebouw’ en kan daarom niet echt met het Forum worden vergeleken.

De Krook werd ontwikkeld om een verloederd deel van stad een flinke impuls te geven. Wie het opvallende in 2017 in gebruik genomen pand beziet, moet concluderen dat dat doel is gehaald. De grote ‘bibliotheek van de 21e eeuw’ vormt ongetwijfeld het hart van De Krook. Toch hebben de Gentenaren moeite om het concept kort samen te vatten. Het is tegelijk cultureel knooppunt, huis van ontmoeting, speerpunt van ondernemerschap en innovatie en baken van burgerparticipatie. En zoals de website daar met Vlaams gevoel voor humor aan toevoegt: ‘we gaan ervan uit dat de som meer is dan het geheel der delen.’

toneel / dans / concerten / bibliotheek / exposities / film (3 zalen) / conferenties (7 zalen) / beurzen (2 ruimtes) / restaurants (3)

stadsbibliotheek / laboratoria en kantoren Universiteit van Gent / Imec: innovatiecentrum / café / concertzaal en dakterras komen in 2020 gereed

museum Ostwall (moderne beeldende kunst) / expositieruimtes / Mediakunstvereniging Hartware / onderdelen Fachhochschule Dortmund

17


DWARS 1

2 3

4 5

7

6

8

1 Collectie informatief 2 Restaurant NOK 3 Filmzalen 4 Camera CafĂŠ 18

5 Camera de luxe 6 STACH 7 Leesplein 8 Wervel


DOOR 9

11

10 12

13 14

15

16

9 Rooftop cinema 10 Dakterras 11 Storyworld 12 Kantoren

13 Smartlab 14 Expo 15 Wonderland 16 VVV 19


Op de rol ‘In de programmering zal het Forum zich moeten bewijzen. We willen mensen inspireren. Maar we reiken ook dingen aan waar bezoekers direct iets aan hebben voor hun leven nu en straks,’ zegt Hans Poll, directeur programma en marketing van Forum Groningen. Inmiddels begint de Forum-programmering voor 2020 al aardig vaste vormen aan te nemen. Op het overzicht op pagina (72 t/m 77) staan exposities, festivals, retrospectieven, talkshows, debatten, workshops, cursussen en lezingen over uiteenlopende onderwerpen. Maar is er ook een rode draad? Poll: ‘Als ik die in één woord zou moeten benoemen, dan is dat toekomst. Hoe gaat ons leven er in de komende tien jaar uitzien? Welke veranderingen kan ik verwachten? En hoe moet ik me daarop voorbereiden? Daar is alles in onze programmering op terug te voeren. Soms overduidelijk, zoals bij een expositie over artificial intelligence of een cursus computergebruik, soms wat meer verborgen. Maar ook een documentairefestival als IDFA heeft alles met de veranderende tijdgeest te maken en vertelt mij dus iets over de toekomst. Denk daarbij aan de invloed van de huidige beeldcultuur. Ook een debat over een actueel onderwerp kun je zien als een manier om onze toekomst als samenleving vorm te geven.’

Het Forum is dus ‘into the future’. Betekent dit dat het zich net als profeten, beursgoeroes en klimatologen met voorspellingen gaat bezig houden? ‘Nee, Forum is geen glazen bol. Wij kunnen niet in de toekomst kijken. En toch kun je best iets zinnigs zeggen over de wereld van morgen. Je mag er namelijk vanuit gaan dat belangrijke kenmerken van de wereld van morgen in de kiem al aanwezig zijn in de wereld van vandaag. Die kiem herken je in nieuwe trends, ideeën en technologieën. En precies daarover gaat het Forum: de toekomst omarmen. We leggen verbindingen tussen Groningen en de rest van de wereld, tussen het leven nu en dat van morgen. Dat lijkt misschien nog vaag, maar wordt snel concreet als je naar onze programmering kijkt. Daarin zul je altijd onze drie domeinen herkennen: Actualiteit & samenleving, Tech en Populaire (beeld)cultuur.’ 20


‘Forumbezoekers moeten straks letterlijk van de ene wereld in de andere rollen. En van de ene verrassing in de andere.’

21


Beeld expositie: AI: More than Human Š Barbican Centre 22


Wie bepaalt wat er bij Forum Groningen op de rol staat? ‘We hebben heel goede en bevlogen programmeurs in huis. Die nemen alle bij bibliotheek en filmhuis opgedane ervaring natuurlijk mee. Toch wil ik benadrukken dat we het als Forum Groningen niet allemaal zelf proberen te bedenken. Juist met het oog op de relevantie voor Groningers gaan onze programmeurs veel samenwerken met partijen van buiten. Denk aan culturele instellingen en nieuwsmedia, partijen die weten wat er hier speelt. Soms werken we samen met gastprogrammeurs. Ook staan we open voor initiatieven van particulieren. Ons jongerenpanel VERS heeft zijn meerwaarde nu al bewezen.’

Wat is het belang van het nieuwe pand bij deze kijk op de programmering? ‘Die is cruciaal. In het nieuwe pand zijn de muren tussen bibliotheek, filmhuis en museum letterlijk weggevallen en krijgen we er veel flexibel in te zetten ruimte bij. Nu dat pand steeds concreter wordt, merken we dat de schotten in onze organisatie en in onze hoofden ook steeds meer vervagen. En zo hoort het ook. Forumbezoekers moeten straks letterlijk van de ene wereld in de andere rollen. En van de ene verrassing in de andere. Vandaar dat we de roltrap een beetje als symbool zijn gaan zien voor het nieuwe Forum.’

‘De belangrijke kenmerken van de wereld van morgen zijn in de kiem al aanwezig in de wereld van vandaag’

Actualiteit & samenleving

Tech

Populaire beeldcultuur

Moet Groningen de eerste energieneutrale stad van Nederland worden? Hoe kan ik fake news van echt nieuws onderscheiden? Moeten we meer buitenlandse studenten naar Nederland halen of juist minder? Actuele ontwikkelingen zijn vaak een doorkijkje naar de toekomst. Soms helpt een expositie om al die kanten in beeld te krijgen. Soms een goed debat om door de bomen het bos weer te zien. Forum Groningen geeft deskundigen, belangengroepen, visionairs en grote namen een podium. Tegelijkertijd bieden we ook ruimte aan het persoonlijke verhaal door middel van interviews, talkshows, documentaires of literatuur. Zo geven we ruimte voor discussie, reflectie, kritisch denken en duiding.

Waar kun je je eerste 3D-printje maken? Hoe zit het met nanotechnologie? Is het verstandig om mijn spaargeld in bitcoins te steken? En wie helpt mij op weg op Instagram? Technologie rukt op in alle aspecten van het dagelijkse leven en vormt de drijvende kracht achter maatschappelijke en economische ontwikkelingen die bepalend zijn voor de toekomst. Bij Forum Groningen kun je er vaak als eerste mee kennismaken via exposities, demonstraties in artificial intelligence, waterstofeconomie of 3D-printing. Niet hoogdravend maar speels. En je hoeft heus niet overal aan mee te doen. Maar je wilt natuurlijk ook niet per ongeluk de boot missen.

Hoe word je eigenlijk game designer? Is er een plek in Groningen waar je stopmotionfilm kunt leren maken? Hoe maak je impact als influencer? Hoe maak je iets trending? Trends in populaire cultuur volgen elkaar in hoog tempo op. Nieuwe generaties groeien op in een tijd waarin beelden steeds meer de plek innemen van het geschreven woord. Als onderdeel van de 21e-eeuwse vaardigheden is het belangrijk om beelden te leren lezen en het ‘beeldbewustzijn’ te vergroten. Forum Groningen staat stil bij de betekenis en invloed van trends, van grote verhalenvertellers, van politieke helden, van wereldsterren en andere influencers. Zowel in de programmering als in de exposities en Storyworld zie je terug hoe allesbepalend beeld kan zijn.

23


Het duurt nog maar een maand, maar de filmprogrammeurs van Forum Groningen lopen al warm voor het nieuwe onderkomen. Wat kunnen filmfans verwachten? Wat blijft bij het oude en wat wordt helemaal anders?

24

FILM FILM FILM FILM FILM FILM


M M M M M M

Hoe zien we de intieme filmhuissfeer terug in het nieuwe onderkomen? Negen jaar geleden, toen Images van de Poelestraat naar het Hereplein verhuisde, rees dezelfde vraag. Maar het aloude Camera werd dankzij de enthousiaste filmcrew al snel weer een geliefde plek voor filmliefhebbers. De bezoekersaantallen braken in 2018 zelfs alle records. De verwachting is dan ook dat de filmfans elkaar ook na 2019 weer zullen weten te vinden rond hun gemeenschappelijke passie: de betere film.

25


‘Pride cinema’ en ‘Expat cinema’ Dus alles blijft ongeveer bij het oude? ‘Nee dat ook weer niet’, zegt filmprogrammeur Ruben Allersma. ‘Forum blijft natuurlijk dé plek voor de betere arthousefilms en documentaires, maar met meer zalen kunnen we meer doelgroepen bedienen. En dat gaan we doen ook.’ Allersma doelt op lijnen in de programmering speciaal voor de jeugd, voor expats of voor bijvoorbeeld de gay-community in het Noorden. Animatiefilms die door ouders net zo gewaardeerd worden als door hun kinderen. Retrospectieven en bijzondere klassiekers. Voorstellingen met Engelse in plaats van Nederlandse ondertiteling voor de internationale gemeenschap. Ook zal vaker ‘de betere blockbuster’ worden vertoond. ‘Films dus die je misschien ook elders zou kunnen zien, maar die ons publiek liever bij het Forum ziet’, aldus Allersma. ‘Eigenlijk zijn we daar al voorzichtig mee bezig. Denk aan recente films als Vice of Once upon a Time in Hollywood, die toch laten zien dat er in Hollywood wel degelijk kwaliteit wordt gemaakt.’

Het filmtheater is in 2010 onderdeel geworden van het Forum. Sindsdien zijn het filmtheater en de andere organisatieonderdelen langzaam naar elkaar toegegroeid. Er wordt nu gewerkt vanuit één gezamenlijke missie en met veel onderlinge kruisbestuiving. In het nieuwe gebouw zal die overkoepelende gedachte alleen maar beter uit de verf komen. Allersma: ‘Enerzijds zal de filmprogrammering vaker aansluiten bij festivals of grote exposities elders in het gebouw. Omgekeerd zullen de Groningse pocketversies van filmfestivals als IFFR en IDFA een nog groter publiek bereiken.’ Allersma: ‘Verder blijven we regelmatig bijzondere events voor de liefhebber organiseren. Zoals vorig jaar bij de twintigste verjaardag van de film The Big Lebowski. Voor die gelegenheid hadden we een bowlingbaan aangelegd in de multifunctionele zaal. In stijl geklede bezoekers kregen bij binnenkomst een White Russian cocktail. Dat zijn dingen die ons publiek weet te waarderen. In het nieuwe Forum is er alle ruimte voor dit soort ideeën en die gaan we zeker gebruiken.’

Voor de 20e verjaardag van de culthit The Big Lebowski organiseerde het Forum ‘The Dude Day’. Op de foto: een bezoeker verkleed als één van de hoofdrolspelers Jeff ‘The Dude’ Bridges.

IDFA

IFFR in Groningen

Voor de beste documentaires kom je naar het Forum. Dat kan wekelijks, maar één keer per jaar pakken we extra flink uit tijdens IDFA, het internationale festival in Amsterdam waar het Forum mee samenwerkt. Van over de hele wereld zijn er een paar dagen lang de meeste verrassende, tedere, schokkende of rockende documentaires te zien.

Al meer dan 25 jaar is er in Groningen de satelliet­ editie van het Internationaal Film Festival Rotterdam. Dé kans om de grootste en meest langverwachte films van het komende jaar alvast op het grote scherm te zien!

jaarlijks in november

jaarlijks eind januari

26


Het Forum heeft vijf filmzalen (175, 121, 84, 64 en 30 stoelen) met elk een eigen kleur, fijne stoelen en de beste projectie- en geluidstechniek. De zalen zijn ontworpen door de interieurarchitecten van het Amsterdamse bureau &Prast&Hooft. Een van de vijf zalen is een luxe loungezaal, met prachtige handgemaakte, leren stoelen waaronder een serie loveseats. Achterin deze zaal is een bar, waardoor de zaal de perfecte plek is voor film en diner of een andere feestelijke invulling.

27


Op het dak van het Forum, in de patio grenzend aan het restaurant op de tiende verdieping, hebben we de mogelijkheid om films te vertonen onder de blote sterrenhemel. In de winter onder een dekentje met glßhwein om je handen te warmen, in de zomer op je blote voeten en een ijskoud biertje. Van oude klassiekers tot grote, nieuwe premières – je bekijkt ze met de Martinitoren als decor.

28


Sinds 2006 heeft het filmtheater in Groningen een heuse businessclub. Zo’n veertig deelnemende bedrijven treffen elkaar maandelijks rond een actuele kwaliteitsfilm, met netwerkborrel na. Van architecten tot bierbrouwers en van filmproductiebedrijven tot advocaten. Op deze pagina stellen we een paar enthousiaste leden en filmfans zich voor. Natuurlijk verhuist de businessclub straks mee naar het nieuwe Forum. Niet gespeend van enige nostalgie wordt de naam dan: Club Camera.

Club Camera: de meest relaxte businessclub

Hans Wieldraaijer (1959)

Joshua Vos (1980)

Marieke Verdijk (1977)

Bedrijf: AV-Adviesbureau (onafhankelijk audiovisueel advies) Favoriete film: An (Japanse film) Favoriete regisseur: Wim Wenders Favoriete acteur/actrice: Jack Nicholson Lid Club Camera sinds: het prille begin Lid omdat: de meest relaxte en leuke businessclub die ik meegemaakt heb.

Bedrijf: Videvos videoproducties Favoriete film: Eigenlijk is het onmogelijk één favoriete film te benoemen. Als het dan toch moet: Pulp Fiction Favoriete regisseur: Stanley Kubrick Favoriete acteur/actrice: Jack Nicholson Lid Club Camera sinds: Ik denk 2012 Lid omdat: Je krijgt verrassende films te zien en mag bij leuke evenementen aanwezig zijn, zoals het IFFR in Groningen en 1 keer per seizoen het cinemadiner. Je steunt het filmhuis ermee én je kijkt met een gezellige club mensen hele uiteenlopende films.

Bedrijf: Marieke Verdijk Video & Videoprofs Favoriete film: Song of the sea Favoriete regisseur: Lars von Trier Favoriete acteur/actrice: Olivia Colman Lid Club Camera sinds: 2013 Lid omdat: Goede films, goed gezelschap, mooi filmhuis, dat is een fijne combinatie.

Ben je ondernemer en gek op film? Word dan lid van Club Camera! Kijk voor meer informatie op zakelijk.forum.nl 29


In het nieuwe Forum verdwijnt de bieb zoals we die kennen, ontmoeting en interactie staan voorop. Maar natuurlijk is er nog steeds plek voor de 95.000 boeken.

Bieb wordt Forum 30


De collectie van de bibliotheek staat namelijk verspreid door het hele gebouw. Niet lukraak natuurlijk, maar op juist op een logische manier. Onderdelen van de collectie staan op plekken waar ze goed aansluiten bij wat er nog meer op die verdieping gebeurt. Bijvoorbeeld: de collectie dvd’s die op het Filmplein te vinden zijn, de strips die bij de ingang van Storyworld staan en de informatie over stad en provincie Groningen die in de buurt van de installatie Stad, de interactieve installatie over Groningen, te vinden is. Kinderen krijgen in het Forum hun eigen afdeling met als naam: Wonderland (zie pagina 40). Hier vinden ze de mooiste jeugdboeken, maar ook de digitale mogelijkheden die hun creativiteit, mediavaardigheid en kritisch denken stimuleert. Waarom deze opzet? Dat heeft natuurlijk te maken met de belangrijkste functies van de bibliotheek: dat is allang niet meer het uitlenen van boeken, maar het toegankelijk maken van kennis en informatie en het bevorderen van lezen. Door boeken en dvd’s te presenteren op een plek en een manier de aansluit bij andere activiteiten die met kennis en cultuur te maken hebben, wordt het effect versterkt. Boeken (en e-books) vormen nog steeds voor velen het hart van de bibliotheek. De collectie wordt aantrekkelijk gepresenteerd. Ons aanbod sluit aan bij wat populair en actueel is. Op elke verdieping is ruimte om lekker te zitten en in de collectie te grasduinen. Een andere geschikte manier om kennis te verrijken is door het volgen van een cursus. Net als voorheen biedt Forum Groningen een breed scala aan cursussen aan, op het gebied van filosofie, literatuur, kunst, architectuur, sterrenkunde en het ontwikkelen van digitale vaardigheden. Ook rond de eigen Forumexposities en Storyworld worden cursussen ontwikkeld. Naast de hoofdvestiging zijn er, sinds de herindeling vorig jaar, in de gemeente Groningen nog acht andere Forumbibliotheken, elke werkdag geopend. Ook hier vind je actuele collecties en veel activiteiten, met name gericht op kinderen en scholen. Voor volwassenen die moeite hebben met de Nederlandse taal of met digitale mogelijkheden bieden we in de Forumbibliotheken cursussen en workshops aan.

31


32


Word lid! Om boeken, dvd’s en games te kunnen lenen is een abonnement nodig. Voor kinderen tot 18 jaar is dit gratis. Volwassenen betalen ₏ 4,50 per maand. Verder zijn er geen kosten. Reserveren is gratis en het Forum berekent geen boete bij later inleveren. Lenen Ên inleveren kan bij alle bibliotheken in de gemeente en de provincie Groningen.

33


Mark Deckers heeft op vele plekken in de bibliotheekwereld gewerkt en is nu een bekende adviseur voor bibliotheken bij Rijnbrink. Hij blogt, vlogt en publiceert erover.

Een goedbedoeld advies: Ga niet naar Groningen! Als u dit leest komt u waarschijnlijk uit Groningen of u bent een cultuurliefhebber. In het ergste geval bent u allebei. Maar als u uit Groningen komt, heeft mijn oproep ‘Ga niet naar Groningen!’ natuurlijk weinig zin. U bent in mijn optiek al kansloos. Maar lees rustig verder hoor als u wilt weten waarom. U gaat het met me eens zijn, dat beloof ik u. Okee, u bent er nog. Prima. Want mijn oproep is natuurlijk verre van beleefd. Heeft de stad net veel geld geïnvesteerd in een markant gebouw, dan gaat een ‘bibliotheekexpertje’ oproepen om vooral niet naar Groningen te gaan! Wat is dit voor gotspe? Groningen is een bijzondere stad. Het schuwt de discussie niet. Welke stad had immers een gebouw neergezet zoals het Groninger Museum? Of welke stad investeerde juist in cultuur terwijl heel Nederland er op aan het bezuinigen was? En welke stad organiseert het tegendraadse festival Noorderslag? Precies: Groningen! Groningen is een stad die durft. Groningen en de Groningers staan weliswaar met de poten in de klei maar snappen ook dondersgoed dat altijd alles laten zoals het is, een heel slechte strategie is. Als er dus een bibliotheek en filmtheater gebouwd moet worden in deze stad, dan zou het raar zijn als dat een filmtheater of bibliotheek van dertien-in-een dozijn zou zijn. En gelukkig is dat ook niet gebeurd. Het Forum is allesbehalve dertien-in-een-dozijn. Het Forum is ook echt een Forum geworden: het is een warenhuis van de verbeelding geworden! Een plek waar mensen samen komen om hun verbeelding te laten spreken, hun kennis te verrijken en hun mening uit te wisselen. De combinatie film en bibliotheek kennen we in Nederland en daarbuiten al op meerdere plekken. Een bekend voorbeeld is het Engelse Chester waar filmhuis, bibliotheek en theater samen gaan. Maar hé, Groningen is echt een slagje groter hoor! Het Forum richt zich op de Groningse bevolking met veel studenten en veel gezinnen. Daarin lijkt het op de Deense bibliotheek Dokk1 in Aarhus, in 2016 nog uitgeroepen tot beste bibliotheek van de 34

wereld. En ja, in het Forum zien we veel van de ideeën van de Denen terug. Maar hé, het Forum is echt uitgebreider! Het Forum kent een bijzondere expositieruimte en dat hadden die Denen nog niet bedacht. De kracht van die ruimtes moet nog ontdekt worden maar het lijkt mij een gouden keus. Het zullen ruimtes zijn waar Groningers geconfronteerd zullen worden met kunst, met ideeën, met ervaringen en beleving. Het zullen confrontaties zijn die je zullen verrijken als mens. En ja, er zullen ook boeken en films zijn in het Forum. Wie een boek leest, of een film kijkt, verrijkt zijn eigen DNA. Je voegt iets toe aan je eigen identiteit. Een boek, een film maar ook muziek dwingt je om je er toe te verhouden. Elk boek, elke film en muziekstuk vraagt stilletjes: ‘Wat vind je van mij?’ En van binnen vind je het antwoord. Het kan je meeslepen en in vervoering brengen. Of je kunt in vertwijfeling achter blijven of er zelfs een hekel aan hebben. Elke culturele ontmoeting verandert je en geeft je eigen identiteit meer profiel. Hoe vaker je dat doet, hoe meer je degene wordt, die je werkelijk bent. Nog mooier is dat als dat gebeurt samen met andere mensen. Dat je praat over wat je beweegt, hoe je over iets denkt of over wat je hebt beleefd. Het Forum zal daar wereldwijd een voorbeeld voor worden. Elke persoon die het Forum verlaat, heeft zijn DNA verrijkt. De titel ‘Warenhuis van de verbeelding’ is helemaal niet zo gek, zoals u ziet. Sterker nog: het Forum gaat bijdragen aan het Bruto Gronings Geluk. En gelukkige mensen, dat is natuurlijk hartstikke gevaarlijk. Die verzinnen namelijk de meest rare dingen. Die staan open voor wat er om hen heen gebeurt, die willen blijven veranderen en blijven ontdekken. Die wachten niet in angst af maar pakken zelf het initiatief. Wie dus eigenlijk wel gelukkig is buiten Groningen: kom vooral niet! Levensgevaarlijk om toch te gaan. U wilt waarschijnlijk niet meer weg. En zeg niet dat ik u niet gewaarschuwd heb.

Mark Deckers


‘Het Forum is ook echt een Forum: Het is een warenhuis van de verbeelding geworden!’

35


Toekomst is voor iedereen

36


Het Forum is geen gewone culturele instelling. De invulling, programmering en sociaal-maat­schap­ pelijke functies dragen op vele manieren bij aan de gemeente Groningen. Als leer-, studie-, werk- en ontmoetingsplek is er voor iedereen wel iets te vinden of te doen bij het Forum. Belangrijk zijn onze hulpuren en activiteiten rondom basisvaardigheden. Denk hierbij aan cursus Nederlands voor anderstaligen, taalcafés, leesclubs voor laaggeletterden, hulp bij digitale communicatie met de overheid (bijvoorbeeld belastingaangifte) en de doorlopende collectie Lees en schrijf. Jaarlijks staat het Forum tijdens de Week van de Alfabetisering uitvoerig stil bij geletterdheid en leesvaardigheid. Het Forum heeft uiteraard ook een breed aanbod van activiteiten in de bibliotheeklocaties in de stadswijken, Haren en Ten Boer. Hierbij werken wij bovendien nauw samen met lokale maatschappelijk instellingen als Taalhuizen, WIJ, GGD, ROC en scholen. Gezamenlijk ondersteunen wij hierdoor iedereen die graag zelfstandig en zelfredzaam wil functioneren binnen de maatschappij.

37


JEUGD EN

EDUCATIE

38


Stiekem leren Luuk en Milan zitten in groep 8. Juf heeft ze vanochtend meegenomen naar het Forum. Daar krijgen ze les over fake news. Wel een beetje kinderachtig, vinden ze. Alsof zij niet zouden weten wat het verschil is tussen echt en nep... Maar dan wordt het leuk. Nu mogen ze zelf een filmpje met fake news maken. Een filmpje om de juf en de rest van de groep voor de gek te houden. In het Medialab van het Forum filmen ze elkaar voor een greenscreen. Met behulp van chromakey-techniek monteren ze Milan in de leeuwenkooi van Artis. Luuk schreeuwt en zwaait met zijn sjaal om de leeuwen af te leiden. ‘Dat geeft Milan net genoeg tijd om over het hek te klimmen’, zegt de voice-over. Het resultaat is nog niet helemaal wat ze hadden verwacht. De opname gaat over. Om het zo echt mogelijk te laten lijken zetten ze de windmachine op standje 3 en experimenteren ze met camera-afstand en licht. Na anderhalf uur hard werk zijn ze eindelijk tevreden. Dan gaan ze kijken wat de rest van de groep heeft gemaakt. En hun eigen filmpje laten zien natuurlijk. Spannend!

‘Jongen valt in leeuwenkooi Artis’ Zo zal het straks ongeveer moeten gaan in het Forum. Kinderen die aan de slag gaan met wat ze leuk vinden en al doende dingen oppikken. En hoe terloops dat ‘oppikken’ misschien ook lijkt, het kan wel degelijk om belangrijke en onuitwisbare lessen gaan. Stiekem leren, zo noemen ze dat op de afdeling Jeugd & Educatie van Forum Groningen. Luuk en Milan uit het voorbeeld leren hoe je iemand anders op het verkeerde been kunt zetten, maar ervaren ook hoe gemakkelijk ze zelf op het verkeerde been gezet kunnen worden. En dat blijkt ‘stiekem’ de beste manier om kritisch te leren kijken naar filmpjes op youtube en sociale media. Wie kan zich vandaag de dag nog veroorloven om blind te vertrouwen op wat je ogen zien?

39


‘vooral jongens van negen, tien jaar lopen een enorm risico om af te haken als lezer. De aantrekkingskracht van voetbal of playstation is dan simpelweg te groot’ De les over fake news is slechts een onderdeel van de programma’s die door de afdeling Jeugd & Educatie van Forum Groningen worden aangeboden. Veel van die programma’s zijn voor en samen met scholen ontwikkeld. Dan gaat het in educatietermen - om geletterdheid, beeldgeletterdheid of digitale geletterdheid. Daarnaast organiseert het Forum ook activiteiten die jongeren in hun vrije tijd kunnen doen. In die vrijetijdsactiviteiten is het leeraspect natuurlijk per definitie goed verstopt, dus stiekem. Maar ook in de educatieve programma’s voor scholen zit vaak een element van stiekem leren. Want hoe nieuwsgierig ze van nature ook zijn, de meeste kinderen zijn niet dol op het gericht en verplicht aanleren van kennis en vaardigheden. Waar ze wel van houden is toneelspelen, knutselen en wedstrijdjes aangaan. Het is dus natuurlijk gedrag waar je bij stiekem leren gebruik van maakt. Soms met verbluffend resultaat. Educatieprogramma’s van Forum Groningen kunnen er speels uitzien, ze zijn doorgaans gebaseerd op solide wetenschappelijke

40

inzichten. Er is bijvoorbeeld veel onderzoek gedaan naar leesgedrag van kinderen. Vooral jongens van negen, tien jaar lopen een enorm risico om af te haken als lezer. De aantrekkingskracht van voetbal of playstation is dan simpelweg te groot. Het gevolg is vaak een levenslange achterstand in woordenschat en uitdrukkingsvaardigheid. Om daar tegenwicht aan te bieden ontwikkelde Biblionet Groningen (het provinciale bibliotheeknetwerk) het programma ‘Scoor een boek met FC Groningen’. Zo worden dus de FC ingezet om kinderen ‘stiekem’ bij de les de houden.

Het mooie van het nieuwe Forumgebouw is dat we straks niet alleen de mensen, maar ook de ruimtes en de voorzieningen hebben om jongeren maximaal te inspireren en uit te dagen. Denk aan Storyworld, het Smartlab, het Medialab en de filmzalen. Maar het hoogtepunt voor kinderen wordt ongetwijfeld de nieuwe jeugdafdeling Wonderland.


‘de meeste kinderen zijn niet dol op het gericht en verplicht aanleren van kennis en vaardigheden. Waar ze wel van houden is toneelspelen, knutselen en wedstrijdjes aangaan’ 41


Down, down, down. Would the fall never come to an end?

Welkom in Wonderland! 42


Fantastisch uitdagend! Dat is in twee woorden Wonderland, de jeugdafdeling van Forum Groningen. Je vindt Wonderland op de eerste (0 – 9 jaar) en tweede (10 – 15 jaar) verdieping van het gebouw. De naam verwijst natuurlijk naar het beroemde boek van Lewis Caroll, Alice in Wonderland. Net als Alice in Wonderland, nodigen we kinderen uit om nieuwsgierig en onbevreesd op ontdekkingstocht te gaan en nieuwe werelden te ontdekken. Net als Caroll proberen we in Wonderland kinderen op een speelse manier aan te spreken en te verleiden om hun verbeelding te gebruiken. Maar wel met de middelen van vandaag natuurlijk. Behalve de nieuwste kinder- en jeugdliteratuur vind je er een grote collectie dvd’s en games. Ook is er in Wonderland een ruimte met uitdagende interactieve installaties. In de ‘Virtuele Boekenkast’ kunnen kinderen met behulp van de modernste projectietechnieken hun eigen held tot leven brengen en ook zelf een rol spelen in het verhaal.

Even op adem komen van alle attracties? Kom dan lekker chillen op het grote hangnet! 43


Virtuele boekenkast Tussen de echte boekenkasten in Wonderland vind je ook een virtuele boekenkast; hier stap je, alleen of samen met je familie of vrienden, in de wereld van je favoriete boeken. De echte en de digitale wereld lopen hier in elkaar over zoals je nog nergens gezien hebt. Zowel met fysieke objecten als digitale schermen kun je de werelden uit tijdloze klassiekers en actuele toppers tot leven weken. En, nog mooier, je eigen wereld creĂŤren; je kunt zelfs objecten en voorwerpen uit deze boeken met elkaar combineren. Want wie zegt dat de GVR van Roald Dahl niet een bezoek aan Puk in de Petteflet kan brengen of dat Dummie de Mummie niet met Alice door Wonderland kan dwalen?

44


Medialab In het Medialab duik je in de wereld van film, animatie en beeldcultuur. Maak je eigen muziekclip, presenteer zelf het avondnieuws of speel de hoofdrol in je favoriete tekenfilm. Hier maak je kennis met filmtechniek, kun je zelf je (animatie)films maken en leer je het best hoe beeldtaal werkt. Er is een greenscreen en er worden workshops, cursussen of masterclasses georganiseerd. Als er geen workshops of cursussen zijn, kan iedereen zo naar binnen om zijn eigen video te maken. En hoewel het vlak naast Wonderland ligt, is iedereen die nieuwsgierig is welkom: ook volwassen vloggers, nieuwslezers, acteurs of regisseurs.

45


46


Smartlab Waar kun je je eerste 3D-print maken? Hoe leer je jouw privacy te beschermen op eigen tablet of laptop? In het Smartlab vind je VR-brillen, 3D-printers, 3D-scanners, robots; je hebt vast een beeld. Het Smartlab is dè plek waar kinderen, liefhebbers, early adopters en technofoben laagdrempelig kunnen spelen met en leren over technologie. Van een programmeercursus tot een deep dive in nieuwe ontwikkelingen. Van een overweldigende virtual reality ervaring tot hulp met de smartphone. Je kunt er zo binnenlopen om zelf aan de slag te gaan of met een beetje hulp. Of kom voor ontmoetingen met andere makers of workshops van experts.

47


48


Het Forum krijgt twee expozalen van samen meer dan duizend vierkante meter. Genoeg om grote spraakmakende wereldtentoonstellingen naar Groningen te halen. Maar beide zalen kunnen ook apart gebruikt worden, zodat ook de kleinere verborgen juweeltjes een plek kunnen krijgen aan de Nieuwe Markt. AI: More than human Onze eerste grote expositie gaat over artificial intelligence en is een co-productie van Forum en het Londense Barbican Centre. Sommige instellingen zijn er meester in om exposities te maken die als popsterren de wereld rondgaan en overal volle zalen trekken. Het Barbican in Londen is zo’n instelling. Hun exposities over James Bond en over de digitale revolutie waren bijvoorbeeld te zien in Moskou, Dubai, Melbourne, Beijing, Shanghai, Mexico City en Parijs. Vandaar dat we blij zijn met onze samenwerking met het Barbican. AI: More than human ging in mei in première in London, komt binnenkort naar Groningen en gaat daarna naar Liverpool, Shenzhen, en dan verder de wereld over. Lees verder over AI: More than human op de volgende pagina’s.

The Art of Aardman, Shaun the Sheep and friends Om een plek te veroveren in de internationale expowereld zijn internationale samenwerkingen onontbeerlijk. Daar is de afgelopen jaren dan ook veel tijd in geïnvesteerd. Het is mooi om te zien dat dat nu zijn vruchten begint af te werpen voor het Forum. Achter de schermen wordt gewerkt aan verschillende exposities die de komende jaren op de rol moeten komen. Eén daarvan is inmiddels in een stadium dat we die hier kunnen aankondigen: The Art of Aardman, Shaun the Sheep and Friends. Oftewel een kijkje achter de schermen van de Oscarwinnende stopmotion kunstenaars van studio Aardman in Bristol! Overigens is niet iedere publiekstrekker automatisch welkom in de expozalen van Forum Groningen. We kijken natuurlijk of het onderwerp goed past bij ons en bij onze domeinen (actualiteit & samenleving, technologie en populaire beeldcultuur) past. De expositie over artificial intelligence gaat over fascinerende baanbrekende technologie die ons leven gaat veranderen. De Aardman-expo is een prachtig voorbeeld van populaire beeldcultuur. De Britten zijn erin geslaagd een oude animatietechniek nieuw leven in te blazen op een manier die kasten vol filmprijzen, fans over alle taal- en cultuurgrenzen en geïnspireerde navolgers wereldwijd, opleverde. Die verdienen dus wat ons betreft een plekje in het Forum!

49


Voordat je de expozalen bezoekt kom je over het Expoplein. Op het plein van 260 m2 vang je een eerste glimp op van de expositie en vind je daarnaast ook de Forumshop. Het Forum beschikt over twee expositie­zalen van ongeveer 450 m2 en 550m2 die zowel gecombineerd als apart gebruikt kunnen worden. De zalen worden verbonden via het trappenhuis.

50


51


AI: More than Human 52


De eerste grote tentoonstelling in het Forum heet AI: More than Human. Ontwikkeld samen met the Barbican Centre in Londen. Bright Tech-redacteur Rutger Middendorp bezocht de tentoon­stelling en geeft je een sneak peek. Waarom moet jij in december in gestrekte draf naar het Forum voor deze tentoonstelling?

Š Justine Emard/ Adagp, Paris 2018 53


AI: More than Human Artificial Intelligence of kunstmatige intelligentie is een begrip dat de mensheid al lang bezig houdt. Denken we nu aan computercode, Google of zelfrijdende auto’s, het idee van een apparaat dat zelf denkt of zelf handelt is al veel ouder. In onder andere het Judaïsme is er de Golem. Een Frankenstein avant la lettre. De fascinatie om zelf een denkend wezen te creëren is van ver voor de technologische mogelijkheden die ons nu zo dichtbij lijken te brengen. Daarmee opent de tentoonstelling over kunstmatige intelligentie en het is het begin van een rollercoaster aan emoties. Van fascinatie tot schroom, van vertedering tot afschuw. Ik geef je graag vijf redenen om deze tentoonstelling te zien.

Machine Learning Universal Everything – © Barbican Centre

54


1

Omdat het onzichtbaar is Kunstmatige intelligentie is overal om ons heen. Als we ons nieuws lezen online, als we een vakantie boeken, als we een lening aanvragen, als we onze sportprestaties bijhouden met een wearable. Maar de beslissingen die genomen worden zijn onzichtbaar voor ons. Op basis van welke informatie wordt mij een cruise naar Noorwegen aangeboden en niet een stedentrip naar Rome? Als het niet werkt, valt kunstmatige intelligentie op. Siri die je niet begrijpt, een irrelevante advertentie die steeds terugkomt omdat je iets verkeerd gespeld had in je Google Search. Maar als kunstmatige intelligentie wel werkt, dan merken we er weinig van, terwijl het onze wereld wezenlijk kan veranderen.

Myriad (Tulips), Anna Ridler – © Barbican Centre

2

Omdat het zooooo schattig is Eén van de vaste bezoekers van de expositie is Aibo, de robothond van Sony. Hij heeft een plekje waar hij kan slapen, spelen met zijn bal en met grote ogen smekend kan kijken of je met hem wilt spelen. Zelfs het grootste cynist zal smelten voor het hondje dat zelfstandig beslissingen neemt, maar gemaakt is uit kunststof, staal, sensoren, printplaten en een batterij. De interactie met de hond van €2600 versterkt het idee dat je van een object zou kunnen houden.

Aibo new – © Barbican Centre 55


3

Omdat het onvoorstelbaar krachtig is Keer op keer bewees de mens een machine te kunnen maken die een onmogelijke taak wist te volbrengen. Van de codekraker op Bletchley park tot de IBM machine Deep Blue die Kasparov wist te verslaan tot Deep Mind van MIT die gehakt wist te maken van tegenstanders bij het spelletje Jeopardy. Machines hebben keer op keer dingen leren doen die we onmogelijk achtten. In de voorstelling word je meegenomen in de baanbrekende momenten voor kunstmatige intelligentie.

4

‘Kunstmatige intelligentie is overal om ons heen.’

Omdat het onze menselijkheid blootlegt Een robot met een menselijk hoofd, maar een lichaam van aluminium onderdelen wil met je dansen. In eerste instantie is de vervreemding te groot om op het aanbod in te gaan, maar als je over de grens stapt en begint mee te bewegen voelt het niet langer onnatuurlijk. De robot glimlacht en je kunt zelf een glimlach ook niet onderdrukken. Je werd verleid door een machine. Veel van de interacties in de tentoonstelling ontlokken emoties of reacties die je verwacht tussen mensen, maar die blijkbaar ook kunnen ontstaan tussen een mens en een apparaat. Het dwingt je na te denken over hoe we eigenlijk als mensen met elkaar omgaan en op elkaar reageren. Hoe makkelijk we iets of iemand kunnen ontmenselijken of juist menselijk kunnen maken. Hoe oncontroleerbaar onze reacties kunnen zijn.

Neri Oxman, Apiary 2 – © Barbican Centre

5

Omdat het ons leven verandert De gesprekjes met Mitsuku, de animatie over algoritmes en het aaien van een robothond vergroten het besef van de impact die kunstmatige intelligentie heeft. In toenemende mate. Op dit moment zijn sterk gespecialiseerde taken vaak beter aan een computer over te geven. Schaken bijvoorbeeld, of het zoeken in een enorme berg data, of het in de gaten houden van verkeer in de dode hoek van je auto. Complexe taken zoals een gesprekje voeren lukt zelfs ’s werelds beste chatbot nog niet feilloos. Er is niet veel voor nodig om Mitsuku van haar stuk te brengen. Maar de veranderingen gaan zo snel, dat we hier volgend jaar al heel anders over kunnen denken. Je vakantie laten boeken door Siri. Psychotherapie krijgen van een chatbot. Ziektes vroeger ontdekken door data te laten analyseren. Het is dichtbij. AI Ain’t I A Woman, Joy Buolamwini – © Barbican Centre

56


teamLab

Beeld expositie: AI: More than Human – © Barbican Centre

Een van de absolute trekkers van de tentoonstelling wordt de interactieve, digitale installatie What a Loving, and Beautiful World van het mateloos populaire Japanse collectief teamLab. Deze immersive experience neemt je mee het kunstwerk en de wereld van de kunstenaar in. Het reageert op jou: leun je bijvoorbeeld tegen een muur met een waterval, dan stroomt het water om je heen. Het kunstenaarscollectief bestaat uit programmeurs, ingenieurs, kunstenaars, wiskundigen, animatoren, architecten en ontwerpers. Dat zie je terug in hun multidisciplinaire werk waarin de verschillende kunstvormen gemixt worden. Een van de oprichters Toshiyuki Inoko stelt: ‘We believe that the digital domain can expand art’. Bijvoorbeeld waar het om grenzen en de relatie van de mens tot het kunstwerk gaat. De digitale werken veranderen de manier waarop we naar kunst kijken en er mee omgaan.

AI: More than Human dec 2019 tot mei 2020 forum.nl/expo

57


Wat gebeurt er nou? Jarno Duursma is trendwatcher op het gebied van digitale technologie. Hij heeft vier boeken achter zijn naam over onderwerpen als bitcoins en kunstmatige intelligentie. Jarno verzorgt in het Forum drie avonden over het laatste onderwerp. We vroegen hem wat hij ziet gebeuren in de wereld om hem heen en wat hij met jou zou willen bespreken in het Forum.

Wat hoop jij dat het Forum voor Groningers gaat betekenen? ‘Ik hoop dat we de onvoorziene, de onbedoelde en de onzichtbare gevolgen van de digitalisering kunnen bespreken en bekijken. Daar moeten we over praten. De negatieve én de positieve gevolgen. We zitten elke dag midden in die veranderingen die steeds sneller gaan. Het Forum kan een waardevolle plek zijn om het daarover te hebben.’

Wat voor veranderingen doel je op? ‘Wij mensen, de overheid, bedrijven besteden bijvoorbeeld steeds meer beslissingen uit aan slimme algoritmes. Komt dat wel goed? Is dat wenselijk? Welke invloed heeft dat op het kwetsbare gedeelte van onze samenleving wanneer zij bijvoorbeeld een verzekering, hypotheek of dure behandeling in het ziekenhuis willen? En wanneer we steeds onze smartphone pakken bij iedere vorm van verveling, wat doet dat met ons als mens individueel en als samenleving?’

En een onvoorziene of onbedoelde positieve verandering? ‘Ik ben vooral op zoek naar toepassingen van nieuwe technologie die nu nog niet bedacht zijn. Dat mensen bijvoorbeeld uit onderwijs, gezondheidszorg, gemeente, DUO etc. gaan luisteren, praten, hersenkraken en vervolgens bedenken hoe huidige bestaande digitale technologie voor hen een oplossing kan zijn waar ze zelf nog nooit aan hadden gedacht.’

Daar gaan we het over hebben! ‘Ja. We kunnen praten over de nieuwste opvouwbare telefoon, de nieuwe functies van Google Assistant, maar het is veel interessanter en belangrijker om een beetje afstand te nemen van alle ontwikkelingen en ons samen af te vragen: wat gebeurt daar nou in de digitale wereld en hoe raakt ons dat in de toekomst? Daar is een belangrijke rol voor het Forum weggelegd.’

Als je zes jaar geleden een avond had mogen organiseren, hoe had die er dan uitgezien?

Foto: Nick Otto

58

‘Toen zaten we in de bloeiperiode van social media. Hyves was dood en Facebook was groot in Nederland. Destijds was ik heel positief over de kansen van social media. Dat lees je ook terug in het boek dat ik er destijds over geschreven heb (Sociale Media strategie in 60 minuten). Als ik daar op terugkijk zie ik het enorme optimisme en het ‘wensdenken’. Ik had in die periode een avond willen organiseren waarbij iemand die voor Facebook werkt eerlijk had verteld over hoe ze een onvoorstelbaar fijnmazig profiel van je opstellen en hoe ze daarmee allerlei gedrag kunnen voorspellen. Die had toen misschien al kunnen zeggen dat ze met 92% zekerheid kunnen voorspellen dat een jongen en meisje die vrienden worden op Facebook en een bepaald patroon volgen drie maanden later verkering krijgen. Dat met mede-Groningers aanhoren en bespreken, dat zou bijzonder waardevol zou zijn geweest in mijn ogen.’


Randprogrammering Mens & Machine

Bij de internationale expositie AI: more than Human presenteert het Forum een rijk randprogramma met als titel Mens & Machine. In dit programma wordt op vele manieren stilgestaan bij vragen die tentoonstelling oproept. Wat is menselijk? Wat is intelligentie? Welke kansen of gevaren brengen kunstmatige intelligentie met zich mee? Zijn we in staat om emotionele relaties aan te gaan met machines? Dit doen we aan de hand van lezingen, debat, rondleidingen, films, documentaires, workshops en talkshows. Een van de partners in dit programma is Jarno Duursma. Hij organiseert gedurende de tentoonstelling drie avonden waarop artificial intelligence vanuit drie verschillende invalshoeken wordt belicht.

credits: The Ronald Grant Archive 59


Verwacht The Art of A ardman, Shaun the S heep and friends

Een uniek kijkje achter de schermen van de niet te stoppen Oscarwinnende stopmotionkunstenaars van studio Aardman in Bristol. Wallace & Gromit, Shaun het schaap en Timmy komen volgend jaar naar Groningen. De expositie The Art of Aardman, Shaun the Sheep and Friends toont aan de hand van schetsen, tekeningen, schilderijen, kleifiguren en complete filmsets hoe de Oscarwinnende Studio Aardman deze figuren stap voor stap tot leven wekt. De mooiste filmsets die in de film slechts enkele seconden zichtbaar zijn, kun je nu rustig bekijken. Dan zie je ook hoeveel tijd en energie door deze meesters van het detail in een paar seconden van hun meesterwerkjes is gestopt. Van de eerste ideeĂŤn en schetsjes tot aan de belichting van de filmsets geven zij letterlijk vorm aan hun verbeelding. Met de nieuwste technieken, maar vooral met vakmanschap en creativiteit weet Studio Aardman jong en oud keer op keer te verwonderen. Het wordt dan ook een echte familie-expositie; aansprekend voor kinderen en iedereen die het kind in zich nog niet kwijt is.

Te zien vanaf oktober 2020 Naast Shaun het schaap komt ook Lu-La, het nieuwe alienkarakter naar Groningen. Daarnaast zijn modellen en sets uit de nieuwste film Shaun het Schaap de Film HET RUIMTESCHAAP straks in het Forum te zien.

60


61


STORY WORLD

Elsje. © Gerben Valkema en Hercules

62

Verhalen vertellen is een gave. Zeker als je erin slaagt mensen te boeien over alle taal- en cultuurgrenzen heen. Waarin zit ’m nu de kunst van het beeldverhaal? Museum Storyworld ontrafelt de geheimen van de grote verhalenvertellers. Na de sluiting van het Nederlands Stripmuseum opent het Forum Storyworld; hèt museum voor strips, animatie en games. En fans hoeven niet lang meer te wachten, in januari 2020 opent het fonkelnieuwe museum haar deuren.


De kunst van het vertellen, dat is in vijf woorden waar Storyworld over gaat. Het museum in Forum Groningen richt zich op de laatste honderd jaar in de verhaalgeschiedenis en dan speciaal op verhaalvormen waarin het beeld de hoofdrol heeft overgenomen van het geschreven woord. Dat begint met de stormachtige opkomst van het stripverhaal in de krantenwereld. Met eenvoudige middelen – zwart-wit getekende karakters en decors en hier en daar een tekstballon - bleken striptekenaars in staat om een miljoenenpubliek te boeien en te binden aan een bepaalde krantentitel. Van speelfilmmakers keken ze allerlei trucs af om hun verhaaltechniek te perfectioneren, zoals close-ups, emotionele gezichtsuitdrukking en ongebruikelijk ‘camera’-perspectief.

‘hertjes, dwergen, monsters en zeemeerminnen leken wel heftiger emoties op te roepen dan de populairste speelfilmacteurs’ Ongeveer gelijktijdig met de bloeiperiode van de krantenstrip slaagde ene Walt Disney erin om tweedimensionale stripfiguren tot leven te brengen in tekenfilms. Hij ontdekte dat kinderen en volwassenen zich moeiteloos konden identificeren met dieren of fantasiefiguren als je die maar herkenbare menselijke gezichtsuitdrukkingen meegaf. Sterker nog, de hertjes, dwergen, monsters en zeemeerminnen die de films van Disney bevolkten, leken wel heftiger emoties op te roepen dan de populairste speelfilmacteurs.

wereld met tegenspelers en andere uitdagingen, waarin de kijker zelf de heldenrol op zich kan nemen. Zo laat Storyworld zien hoe de verschillende vormen van het beeldverhaal zich tot elkaar verhouden en in welke richting ze zich ontwikkelen.

‘computeranimatie zette de deur open voor een revolutionair nieuwe ontwikkeling’ ‘Mensen verliezen zich graag in verhalen’ zegt Jan-Willem de Vries. ‘Dat zie je terug in de populariteit van strips en animatiefilms en daar is nu op overrompelende wijze de cultuur van games bij gekomen.’ De Vries weet alles van strips en animaties. Hij maakte ze zelf, studeerde erop af aan de kunstacademie, bezocht de grote animatiestudio’s in Californië, schreef verschillende boeken over strips en animaties en werkte jarenlang in het enige stripmuseum van Nederland. Eerder dit jaar trad hij in dienst bij Forum Groningen om Storyworld tot een succes te maken. ‘Een grote uitdaging! Met de op Nederland georiënteerde collectie van het Stripmuseum hebben we natuurlijk een mooie basis, maar Storyworld wordt heel anders van opzet, breder en internationaler ook. Ik verheug me op het samenspel met andere onderdelen van het Forum. Bij grote exposities kunnen we de expozalen en filmzalen erbij trekken.’

Het maken van traditionele animaties is een bewerkelijke aangelegenheid. Geen wonder dat de animatiewereld een flinke impuls kreeg door de komst van de computer. Zeker toen Appleoprichter Steve Jobs zich ermee ging bemoeien. Zijn bedrijf Pixar tekende eind jaren negentig voor legendarische animatiefilms als Toy Story en Finding Nemo. Hoewel, van tekenen is eigenlijk geen sprake meer. De fantasiefiguren en de fantasiedecors werden als het ware driedimensionaal opgebouwd. Allerlei visuele effecten als beweging en schaduweffecten konden daardoor makkelijker en realistischer worden gecreëerd. In de handen van de juiste verhalenvertellers zorgde de nieuwe computeranimatietechniek voor ongekende successen, zowel in de bioscoop als bij de Oscaruitreikingen. Computeranimatie zette ook de deur open voor een revolutionair nieuwe ontwikkeling. Wat als we de kijker zelf in de rol van verhalenverteller zetten? Wat als we alleen een denkbeeldige wereld aanreiken waarin de kijker kan bepalen wat de held van het verhaal doet? Dat is in de kern wat de meeste games inhouden. Een virtuele

Jan-Willem de Vries (tweede persoon van rechts) op werkbezoek bij de Dreamworks Studio’s in Los Angeles.

63


Daan Jippes (een van de creatieve geesten achter Disney blockbusters als Aladdin en Beauty and the Beast):

Naar schatting 2,5 miljard mensen zijn ooit gezwicht voor de verleidingen van games. In 2018 ging er 120 miljard dollar om in de game-industrie. Wat neerkomt op het bruto nationaal product van een land als Hongarije. Of om in entertainmentsferen te blijven: drie keer de omzet van de internationale (bioscoop)filmindustrie. Het zijn verbijsterende cijfers, zeker voor de generaties die niet opgroeiden met Nintendo. Wat is het geheim van de makers van World of Warcraft of Fortnite? Eén ding is zeker: ze hebben de kunst van het verhalen vertellen naar the next level gebracht.

‘Volgens de Amerikaanse letterkundige Joseph Campbell zijn er niet meer dan zes oerverhalen, waar elke roman, speelfilm of strip op terug te voeren is. Ik vind het een interessante gedachte van Forum Groningen om niet één uitingsvorm centraal te stellen, maar de kunst van het verhalen vertellen zelf. Ik heb dat tenminste nog niet eerder zo gezien. Ik kom zeker kijken als Storyworld straks de deuren opent.’

Aladdin, getekend door Daan Jippes. © Disney

64


J.Rom, getekend door Romano Molenaar. © Vandersteen/Standaard Uitgeverij

Victor Boswijk (voormalig directeur het Nederlands Stripmuseum):

Romano Molenaar (o.m. Storm, Batman, X-men Unlimited):

‘Volstrekt logisch in deze tijd om strips, animatie en games in één museum te combineren. Ik zou het geweldig vinden als jongere generaties via Storyworld in contact komen met de oorsprong van hun digitale superhelden. Elk karakter is toch ooit begon­nen met een potlood­streep op een leeg vel papier.’

‘Storyworld is in opzet echt veelbelovend. Het doet mij deugd dat na de definitieve sluiting van het Nederlands Stripmuseum de aandacht voor de strip terugkeert in dit nieuwe museum. De keuze om het beeldverhaal in al zijn aspecten te tonen in dit Groningse(!) cultuurpaleis is uniek in Nederland. Ik heb er alle vertrouwen in dat Storyworld zal bijdragen aan de verbreding van het culturele en educatieve aanbod in Groningen. Een aanwinst, kortom. Succes gewenst!’

Storyworld is mogelijk gemaakt door verschillende fondsen. BankGiro Loterij heeft een genereuze bijdrage geleverd: ‘Storyworld is een interactief en avontuurlijk museum voor de generatie van nu’. Ook het BPD Cultuurfonds heeft Storyworld ondersteund met een bijdrage voor de bijzondere inrichting. Het Prins Bernhard Cultuurfonds heeft de collectie van Storyworld mogelijk gemaakt. 65


Frans Hazewinkel en Hansje Hazewinkel–Loos

Stad van Hazewinkel Frans Hazewinkel en Hansje HazewinkelLoos hadden een idee. Een idee voor ‘Stad’. Binnenkort wordt hun idee werkelijkheid.

66


Ze kennen elkaar van de kleuterschool. Dat was vlak voor de oorlog. Na hun trouwen vestigen ze zich in Haren. Ze brengen vier dochters groot. Frans geeft samen met zijn neef Ruurt Hazewinkel leiding aan het familiebedrijf, Hazewinkel Pers, uitgever van onder meer Nieuwsblad van het Noorden (nu NDC en Dagblad van het Noorden). Hansje werkt jarenlang als godsdienstlerares op het Maartenscollege. Ook na hun pensionering blijven ze op allerlei manieren actief. De betrokkenheid met de stad is groot. In 2007 verdiepen ze zich in de plannen voor de oostzijde van de Grote Markt. In de Martinikerk zien ze de maquettes van de verschillende Forum-ontwerpers. Ze brengen hun stem uit op het voorstel van NL Architects, dat het winnende ontwerp zou worden. Niet lang daarna moet het idee zijn ontstaan. Het idee om het Groninger Forum te verrijken met iets bijzonders. In 2013 schrijven ze een brief aan Dirk Nijdam. Hun idee blijkt mooi aan te sluiten bij bestaande plannen. Daarop besluiten ze een royale gift te doen om de plannen ook echt te realiseren. En zo wordt op dit moment hard gewerkt aan een interactieve en driedimensionale installatie over de belangrijkste episodes uit het bestaan van de stad Groningen. In november bij de opening van het Forum moet alles klaar zijn. Frans: ‘Tja, waarom zo’n gift? Het is fijn als je iets terug kunt doen voor de gemeenschap.’

Hansje: ‘En we zijn enthousiast over het Forum. Een aanwinst voor de stad!’ Ja, Frans en Hansje Hazewinkel hebben iets met de stad Groningen. En met haar roemrijke geschiedenis. Ze hebben de Grote Markt nog meegemaakt zoals die voor de oorlog was. Frans woonde daar met zijn ouders op nummer 5. In het Huis met de Schone Gevel, een plek met een eeuwenoude historie. Helaas verloren gegaan bij de bevrijding, net als bijna de hele noordzijde en oostzijde. Frans: ‘Ik weet nog dat ons huis een gevelsteen had met een grote letter R erin. Pas later begreep ik dat dat ter ere van een vroegere bewoner was, ene Carl von Rabenhaupt. Dat was dus de man die Groningen in het rampjaar 1672 met succes wist te verdedigen tegen het leger van Bernard von Galen.’ De belegering van Groningen door ‘Bommen Berend’ is één van de episodes die in het Forum uitgebreid worden belicht. Tot grote tevredenheid van Frans en Hansje Hazewinkel. ‘Vergis je niet, het was een belangrijke overwinning. En niet alleen voor Groningen. Zonder Rabenhaupt had de jonge republiek het misschien niet eens gered. Groningen constant, behoudt van ’t landt, dichtte Vondel al. Onze Rabenhaupt mag best wat meer in het zonnetje worden gezet.’

Heden, verleden en toekomst van ‘Stad’ De installatie Stad bestaat uit een grote witte maquette (3 x 3m.) van het centrum van Groningen. Op de maquette en op beide achterwanden worden beelden geprojecteerd. Deze animaties, archiefbeelden en filmpjes zijn gekoppeld aan verschillende verhalen over de geschiedenis en ontwikkeling van Groningen. Ook voor Groningen kenmerkende thema’s als fietsen en studenten komen aan bod. Bezoekers kunnen zelf de verhalen selecteren. Eén van de boeiende geschiedenissen die wordt uitgelicht is uiteraard die van het Groningens Ontzet in 1672. Daarnaast kun je via twee schermen ook verder inzoomen op alle gegevens over de inwoners van de stad. In welke buurt wonen de rijkste mensen, waar de oudste en waar wordt het meest getrouwd? De installatie Stad is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de gemeente Groningen en van Frans en Hansje Hazewinkel.

Een beeld uit het verhaal over Groningens Ontzet op installatie Stad

67


In het nieuwe Forum is plek gereser­ veerd voor drie horeca­gelegenheden. Deze zullen elk een eigen identiteit en sfeer krijgen. Als dit magazine verschijnt wordt nog hard geschaafd aan de menukaart en het interieur van deze horecagelegenheden. Toch bieden we vast een klein kijkje in de keuken.

ETEN

‘Bij NOK geniet je straks op het dak van de stad.’

RESTAURANT NOK Op de tiende verdieping van het nieuwe Groninger Forum opent later dit jaar NOK, een unieke horecagelegenheid met panoramisch uitzicht over de stad en ommeland. NOK gebruikt de bovenste etage van het imposante gebouw niet alleen voor een restaurant, ook kan er geborreld en gedanst worden. Zo vormt de vleugel aan de kant van de Martinitoren het bargedeelte, sfeervol ingericht in een informele setting. De ruimte met uitzicht op de Grote Markt biedt onderdak aan de sky bar, waar een vaste programmering wordt gevuld door dj’s en livemuziek. Aan de

68

zuidzijde van de etage wordt het restaurantgedeelte vergezeld door de private dining, een ruimte die zich uitstekend leent voor zakelijke en particuliere events. Het fenomenale uitzicht van NOK vormde de basis van het concept. Het menu bestaat uit gerechten met smaken van ver over de landsgrenzen, in combinatie met al het moois dat er dichtbij huis te vinden is. Op de drankenkaart vind je een keur aan (inter-)nationale bieren en wijnen, terwijl de barkaart wordt gevuld door bites en cocktails.


STACH Grenzend aan de centrale entreehal komt een café met zo’n 75 zitplaatsen binnen en, als het weer het toelaat, eenzelfde aantal buiten op het terras aan de Nieuwe Markt. De succesformule uit de Randstad krijgt nu ook een plek in Groningen. STACH is de warme binnenkomer van het Forum. Voor de drukke stadsmens, de buurtbewoner, de toerist en dagelijkse passant. Van ’s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat bieden zij voor ieder wat wils. Van cappuccino met echte verse appeltaart of chai tea met een vegan bananabread tot broodje bal met mosterdmayo en rucola of healthy wrap met verse spinazie en hummus. En er is een STACH-winkel waar je snel en makkelijk je verse maaltijd of borrelplankje mee kan nemen. STACH weet wat lekker is. Lekker vers, lekker gezond, lekker makkelijk, lekker nieuw, lekker lokaal. De bestelling kan ook in to go verpakking. Lekker voor onderweg, lekker om te delen, lekker voor tijdens het studeren, voor het werk of in het weekend.

‘STACH is de warme binnenkomer van het Forum’

CAMERA CAFÉ Op een mooie centrale plek op de vijfde verdieping komt een tweede café. Hier is het filmplein met toegang tot de vijf filmzalen, dus de ideale plek om je filmhuisbezoek te beginnen of te eindigen. Je cappuccino, luxe tosti of speciaalbiertje bestel je aan de bar. Vanaf je tafel heb je een schitterend overzicht over het atrium van het Forum. Een plek dus waar ook buiten de (film)voorstellingen om van alles te zien en te beleven is.

& DRINKEN

69


SNEAK Groen Het Forum wordt verwarmd vanuit twee waterbronnen diep in de bodem. Geothermie dus. Geen CO2-uitstoot. Een glaswollen deken ter grootte van twee voetbalvelden houdt de warmte vast. LED-verlichting zorgt dat ook de elektriciteitsrekening laag blijft.

70


K

Hoe het wordt binnen? Eigenlijk wil je er niet te veel over zeggen. Mensen moeten het ervaren. Als het helemaal klaar is. Alleen dat duurt nog even. Daarom hier een sneak preview.

Gastvrij

Van de tegeltjes in het toilet tot de geluidsboxen onder je Forum-filmfauteuil, van de het marmer in de entree tot de bamboe trapbekleding. Alles om de bezoeker te laten weten dat hij welkom is.

71


Gek Geen muur is recht. Vloeren zweven in de lucht. Roltrappen als bruggen. Het kan een beetje vervreemdend overkomen.

72

P


PEEK Grandioos Etage voor etage verkennen. De ruimte en het licht op je in laten werken. En dan het dakterras. Het uitzicht.

73


ALTIJD WAT TE BELEVEN

74


In het nieuwe Forum staan zeven dagen in de week van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat op verschillende plekken in het gebouw grote en kleine evenementen geprogrammeerd. Veel te veel om te noemen, om je alvast een indruk te geven hebben we hier een aantal uitgelicht.

Storyworld: Lois van Baarle Lois van Baarle ontwerpt personages voor animatiefilms en computergames, waaronder Horizon Zero Dawn (2017). Maar het grootste succes heeft ze momenteel met haar vrije werk waarin vaak jonge vrouwen centraal staan. Soms zijn ze dromerig, maar meestal krachtig en zelfstandig. Met deze portretten wekt ze internationaal bewondering.

Te zien vanaf de opening van Storyworld (januari 2020)

75


Maak Festival Ik maak dus ik ben. Het Maak Festival komt terug! Dit sympathieke festival is hĂŠt podium voor techniek, creativiteit en vindingrijkheid. Deze editie staat de relatie tussen mens en machine centraal. Met uiteraard heel veel makers, demonstraties voor jong en oud, talks en workshops.

juni 2020

75 jaar vrijheid

Animatiefestival

Newsnight

In april 2020 is het vijfenzeventig jaar geleden dat Groningen door de Canadezen werd bevrijd. Het Forum sluit aan bij de landelijke en lokale vieringen van de vrijheid met een filmprogramma en vrijheidscolleges.

In 2020 lanceert Forum Groningen haar eigen meerdaagse animatiefestival voor een breed publiek vol spectaculaire speelfilms en shorts van lokale en internationale artiesten. Ontdek de eindeloze mogelijkheden van animatie in onze loungebioscoop of droom weg onder de sterren in onze rooftop cinema. Steek je handen uit de mouwen bij diverse workshops voor jong en oud en laat je inspireren tijdens een masterclass door een bekende animatieprofessional.

Journalistiek en kritische nieuwsgaring spelen, zeker in de discussie van fake news en social media, een steeds grote rol in de beschouwing van de wereld om ons heen. In de reeks Newsnight staat het Forum samen met o.a. Dagblad van het Noorden stil bij journalistieke trends en thema’s en reiken we jaarlijks de Groningse Persprijs uit. Op 20 december starten we met een wervelend jaaroverzicht onder leiding van Janine Abbring.

voorjaar 2020

20 december 2019

vanaf voorjaar 2020

76


De Forum Sportzomer

Nacht van de filosofie

Het Grote Gebeuren

Echte sportliefhebbers nemen de zomer van 2020 geen vakantie. Met de Grand Prix van Nederland, het EK voetbal, de Tour de France en de Olympische Spelen belooft het een echte telvisiezomer te worden. Het Forum haakt graag aan bij de zinderende televisiezomer met analyses, live-uitzendingen, films en verhalen over Groningse sporthistorie.

Een klassieker in het Forum-programma. In het voorjaar geven we het podium aan tientallen lokale, nationale en internationale denkers. Een lange inspirerende avond delen zij verhalen of gaan met elkaar en het publiek in gesprek gaan over actuele thema’s.

Het leukste festival voor lezers en schrijvers, met dit jaar onder andere Oek de Jong, Manon Uphoff, Guus Kuijer, NiĂąa Weijers, Jaap Robben en Henk van Straaten. En als buitenlandse gasten de Britse debutant Ben Smith, Deense schrijfster Dorthe Nors en de Georgische theateregisseuse, toneelen romanschrijfster Nino Haratischwili. Locatie: Forum Hereplein.

april 2020

vanaf juni 2020

9 november 2019

Douze Points Live Nooit werd er in het Forum harder gejuicht dan bij de winst van Duncan Laurence op het songfestival. Het songfestival is eindelijk terug in Nederland en ook in het nieuwe Forum leggen we weer een live verbinding met de stad waar het allemaal gebeurt, dit keer Rotterdam. Met een heerlijk campy randprogramma voor de voorpret.

16 mei 2020

77


Talkshow met Tim den Besten

Koolhoven’s Helden

Roald Dahl Festival

Net bevestigd: Tim den Besten (o.a. bekend van Super Stream Me, Tims tent & Tims tent maar dan in een bungalow met sterren) is in 2020 onze vaste talkshow-host. Hij voert elke laatste zondag van de maand rond borreltijd onderhoudende gesprekken met topgasten uit de wereld van gaming, economie, tech, journalistiek en cultuur afgewisseld met guilty pleasures, human interest of dierennieuws.

Onder de noemer ‘Koolhoven’s Helden’ organiseert Forum Groningen in 2020 vier smakelijke filmcolleges verzorgd door regisseur en cinefiel Martin Koolhoven (Het Schnitzelparadijs, Oorlogswinter, Brimstone). Aan de hand van diverse fragmenten duikt Martin in het werk van vier filmmakers die volgens hem een onuitwisbare stempel op de filmgeschiedenis hebben gedrukt. Aansluitend vertonen we een film uit zijn of haar oeuvre, door Martin zelf uitgekozen en ingeleid.

Tussen Kerst en Oud en Nieuw eert het Forum Roald Dahl als Grote Verteller: zijn fantasie, creativiteit en humor. Een feestje voor jong en oud, want wie kent deze meesterverteller niet? Dit keer staan slimme kinderen, zoals Matilda, centraal. Neem naast het heerlijke filmprogramma deel aan het Bootcamp voor je Brein of je laat je uitdagen in het magische Fantasielab en komt er als een kleine professor uit.

maandelijks in 2020

28 dec t/m 30 dec 2019

vier edities in 2020

IFFR in Groningen Al meer dan 25 jaar is er in Groningen de satellieteditie van het Internationaal Film Festival Rotterdam. Dé kans om de grootste en meest langverwachte films van het komende jaar alvast op het grote scherm te zien!

jaarlijks eind januari 78


Elections USA 2020 Met ‘Keep America Great!’ hoopt Donald Trump zijn fascinerend presidentschap in 2020 met vier jaar te verlengen. Forum volgt de hele aanloop en natuurlijk de verkiezingsnacht zelf weer op de voet met Amerika-watchers en politieke analisten, maar op de lange en spannende Election Night in november ook gewoon met muziek, dans en donuts.

mei en 3 november

IDFA

HELP!

Voor de beste documentaires kom je naar het Forum. Dat kan wekelijks, maar één keer per jaar pakken we extra flink uit tijdens IDFA, het internationale festival in Amsterdam waar het Forum mee samenwerkt. Van over de hele wereld zijn er een paar dagen lang de meeste verrassende, tedere, schokkende of rockende documentaires te zien.

Vanaf januari presenteren we een nieuwe talkshow in Forum Groningen: HELP! Samen met Eva Waterbolk loodst Wilbert van de Kamp (@ikwilpret) je op olijke wijze door de problemen van deze tijd: de bestedingsruimte van ZZP’ers, woonruimte in de stad, en de machtige witte man; alles komt aan bod.

jaarlijks in november

vanaf januari 2020 79


CU in 2029! We kijken graag naar de technologie van morgen in het Forum. Maar overmorgen dan? Of volgend jaar? Of tien jaar verder? We spraken Julian (10), Robin (9) en Elin (11) over de tech die zij nu gebruiken en waar ze op hopen voor de toekomst. Dan weten wij waar we naar moeten zoeken om de programmering voor 2029 rond te maken. 80

Julian ‘De tofste gadget vind ik een VR-bril. Daar heb ik een keer virtual paintball mee gespeeld. Je zat echt tussen de gebouwen en moest andere mensen schieten. Het was wel een beetje heet omdat je al die kussens om je oren hebt. En wat ze echt beter moeten maken is dat je rond kunt lopen. Op een loopbandje of zo. Wij zijn echt filmfans. We kijken heeeeel veel films. Over tien jaar hebben we sowieso VR films. Dan kun je kijken of je heel erg let op het verhaal of juist naar de kleine details. Dan moeten ze wel echt heel goed uitkijken dat ze geen foutjes maken. Er is een piratenfilm waar iemand met een cowboyhoed een een t-shirt in zit! Er zijn later ook sowieso meer robots. Kijk, voor Christus had je slaven. Straks heb je gewoon robots. Dat is niet zielig hoor. Robots hebben geen gevoelens, tenzij je dat erin programmeert en dat is heel erg moeilijk. Ik denk dat er straks robots zijn die alles kunnen, maar wel heel duur zijn en dat er robots zijn die iets specifieks kunnen. Grasmaaien, of stofzuigen bijvoorbeeld. Die zijn dan goedkoper. Ik wil wel een voetbalrobot met verschillende standen van makkelijk tot moeilijk. En een vriendjerobot, voor als mijn vrienden niet kunnen spelen.’


Robin

Elin

‘Op school hebben we Lego Boost. Daarmee heb ik een raar poppetje gemaakt dat je dan kunt programmeren. Stapjes vooruit, achteruit en je kunt plaatjes neerzetten waar hij op reageert.

‘Ik gebruik niet zoveel apparaten. Ik speel liever buiten. Klimmen bij de speeltuintjes, maar dan aan de onderkant hangen bijvoorbeeld. Zoals het niet de bedoeling is. En ik ga graag op het pleintje voetballen met papa en mijn broertje. Ik heb wel een mobiel. Een iPhone 4. Goed hè? Laatst keek ik op mijn mobiel, had ik alleen in de groep 7 app al 4362 gemiste berichten. Dat is een en al spam. ‘Hoi.’ ‘Hoi.’ ‘Hoi.’ ‘Goedemorgen.’ ‘Goedemorgen.’ ‘Goedemorgen.’ Dus dat interesseert me niet zoveel. In een uur had ik laatst al 465 van dat soort gemiste berichten.

Mijn favoriete gadget is een iPad met een pen erbij om erop te kunnen tekenen. Ik teken eigenlijk alles wat niet eng is. Ik vind op papier tekenen wel leuker. Omdat je dan een echt potlood hebt. Dan is het dikker of dunner en zie je de krasjes. Ik kan ook mooier tekenen op papier dan op de iPad. Thuis hebben we ook een Google Home, die gebruik ik alleen als ik een mop wil horen. En in onze Tesla zit een scheetkussen. Maar die zijn echt niet goed. In de toekomst moeten er echtere scheten in. Gewoon met een microfoon bij een echte scheet. Dit zijn nepscheten. Ik denk dat er in de toekomst wel heel veel andere apparaten zijn, maar ik hoop het niet. Ik vind juist de natuur heel mooi en dan gaan we de hele tijd met dat soort gadgets rondlopen. Ik hoop echt dat er niet teveel verandert. Er zijn al zoveel spulletjes waar je echt verslaafd aan raakt en dat je geen contact met anderen meer krijgt. Mijn broer zit soms op een schermpje en dan moet ik hem echt drie keer hard roepen. Dat vind ik heel vervelend. Over tien jaar hoop ik wel dat er een zelf schommelende hangmat is. Dat zou een goeie uitvinding zijn. Dat heb ik echt nodig.’

Ik gebruik onze iPad om de Sonos te bedienen. Mijn favoriete app is ook Spotify. Wat ik mis is dat je Spotify niet met spraak kan bedienen, zoals Google. Dat zou wel handiger zijn. En dat je niet bijvoorbeeld het refrein in kan typen om het liedje te vinden. Nu moet je de titel precies weten. Dat is niet handig. Ik zou ook een horloge willen die je in sommige films al ziet. Dat er iemand uit springt met wie je kunt praten. Hoe heet dat? Een hologram. Dan kun je de ander gewoon helemaal zien als je belt. En een hoverboard! Een echte. Die een stuk boven de grond zweeft. Ik longboard heel veel en ik vind het leuk om heel snel te gaan. Dat zou met een hoverboard ook tof zijn. En dat je dan ook nog eens heel hoog kan.’

81


Wij zijn VERS Wij zijn tussen de 16 en 24 jaar. Wij bouwen feestjes, discussiëren, stoten onze kop, schreeuwen, laten onze hart overlopen, verdwalen, maken vuurwerk en doen dit het allerliefst met jou. Wij drukken onze stempel op Forum Groningen.  Hoe dit eruitziet? Come check it out op een van onze events.

V S R E V S R VE

S R E V

S R E V

S R E V

S R E V

@vers_forum

S R E V

SV E R S V E R S V E R S V E R S V E R S 82


VERS VERS V ERS RS VER S

verVERSing VERS zoekt n de ngeren tusse jo e st ia s u o t ons ek naar enth ie samen me D r. u u lt u c VERS is op zo r o op o et een hart v en hoe we dit t m is r a m ja n e 4 g 2 in n 16 Gro werk je ken over wat iken. In VERS re e b n willen naden e n n u k als van e manier n profession  e n re e g de meest vett n jo en en 2 ambitieuze g met artiest in k ra n a a samen met 1 in gen. Je komt je dat graag Forum Gronin j een creatief brein en wil eb ji schrijvers. H site! jf je in via de ri h c S ? n e tt inze forum.nl/vers

foto: Eva Glasbeek

VERS V ERS

E V S R E V S R VE

ER S V E R S V E R S V E R S V E R S V E


Ondernemen in het Forum Het nieuwe Forum heeft alles in zich om een icoon te worden voor de regio. ‘Dat maakt het ook meteen interessant voor bedrijven en ondernemers’, weet Joyce Hondong. ‘Van beneden tot boven liggen hier kansen. Van partnerschappen tot Business Club, van losse zaalhuur tot complete arrangementen.’

Impressie van de voorloper van de nieuwe Rabo Studio met rondom grote projectieschermen

Hondong is binnen Forum Groningen verantwoordelijk voor het contact met fondsen, sponsors en andere zakelijke relaties. Met die bril op gidst ze ons door het fonkelnieuwe Forum. ‘Cultuur heeft een grote verbindende kracht. Culturele ontwikkelingen en activiteiten dringen ongemerkt door in alle lagen van de samenleving. Daarom associëren bedrijven en merken zich graag met cultuur. Hun imago wordt er sympathieker en creatiever van.’ ‘Die positieve verbinding is dan ook de basis van al onze partnerschappen. Kijk, deze zaal heet de Rabo Studio en heeft haar naam te danken aan onze founding partner Rabobank Stad en Midden Groningen. We hebben een mooi partnerschap met hen afgesloten, waarin we elkaar versterken. We bieden de Rabobank een programma op basis van hun speerpunten. Eén zo’n speerpunt is bijvoorbeeld ‘ondernemers laten groeien’. Daar sluiten onze activiteiten op het gebied van artificial intelligence mooi op aan.’ 84

Hondong wijst naar de muren van de Rabo Studio. ‘Die vormen één groot projectiescherm. De projectie begint al op 60 cm hoogte en loopt dan bijna door tot aan het plafond. En dat doorgetrokken op drie aangesloten wanden. Dat biedt een heel bijzondere totaalervaring, waarvoor we veel belangstelling verwachten vanuit het bedrijfsleven. Dit is dan ook een van de zalen

‘In deze tijd moet je je als bedrijf onder­ scheiden. Wij helpen daar graag bij.’ in het Forum die te huur zijn. De andere zijn de vier filmzalen, de bijzondere loungezaal, private dining in restaurant NOK en diverse vergaderruimtes. We krijgen nu al veel respons van geïnteresseerde bedrijven.’


We lopen verder. Bij Wonderland, de jeugdafdeling van het Forum, staan we stil. ‘Gasterra ondersteunt de uitvindwedstrijd ‘Got it’. Dit is een nieuw project, dat VMBOleerlingen stimuleert buiten de gebaande paden te denken en diverse problemen op het gebied van energie op te lossen.’ Vervolgens stoppen we bij het expoplein. ‘Hier komt Stad, een interactieve stadsmaquette, mede mogelijk gemaakt door een gulle schenking van Frans en Hansje Hazewinkel. Straks gaat in de expozalen onze expositie AI: more than human van start. Die geeft een inkijkje in de wereld van kunstmatige intelligentie. Dat leeft enorm in deze tijd, uiteraard ook in het bedrijfsleven. We bieden daarom ook speciale arrangementen aan om

bijvoorbeeld buiten openingstijden met het bedrijf de expo te bezoeken. In deze tijd moet je je als bedrijf onderscheiden. Wij helpen daar graag bij.’ En daarmee zijn we nog niet aan het eind van de mogelijkheden’, vervolgt Hondong op weg naar de achtste etage. ‘We hebben bijvoorbeeld ook een bijzonder partnerschap met Harryvan, de bekende interieurbouwer uit Hoogezand. Ze hebben veel in onze inrichting gedaan, waaronder de boekenkasten die je natuurlijk in een bibliotheek verwacht. Hier zie je er een voorbeeld van. Dit plein bevat de collectie informatieve boeken. Ook vind je hier een groot aantal studieplekken, die we tijdens tentamenperiodes aan Hanzestudenten beschikbaar stellen. Hierin hebben we een

partnerschap met de Hanzehogeschool, ze zijn onze studiepartner.’ ‘De makkelijkste manier om als bedrijf altijd vooraan te staan bij exposities en andere Forumactiviteiten, is lid worden van een businessclub. We hebben er twee. De Forum Business Club is gericht op het hele palet aan activiteiten en netwerken. De andere club, is onze zakelijke filmclub, Club Camera. Deze club bestaat al meer dan tien jaar en is altijd onderdeel geweest van het filmtheater. Ze verhuizen nu mee naar het Forum. Twee clubs met ieder een eigen profiel. Wij bieden in de breedte creatieve mogelijkheden voor het bedrijfsleven aan en tegelijkertijd ondersteun je een nieuw icoon in NoordNederland.’

Wilt u lid worden van onze Business Club of bent u nieuwsgierig geworden naar andere mogelijkheden voor uw bedrijf? neem contact op met Joyce Hondong, Forum Zakelijk via j.hondong@forum.nl of bel 06 19 06 96 06 85


Zaal huren? Congres, filmvoorstelling, productlancering, lezing, feest, borrel of diner. Verras je publiek met jouw evenement in het Forum. Met een grote evenementenzaal, vier filmzalen, een loungezaal, private dining en vergaderruimtes biedt het Forum diverse mogelijkheden. Wij denken graag met je mee om van jouw evenement een succes te maken.

Rabo Studio

Newsroom

Multifunctionele zaal met state of the art 3-wandige panoramaprojectie en flexibele indeling. Bij uitstek geschikt voor discussie- en debat­ avond, kick-off meeting, bedrijfsfeest, e.d. Capaciteit: 247 zitplekken of 450 staplaatsen.

Deze met bamboe beklede ruimte is geschikt voor persconferenties, kleine lezingen of als horecaruimte bij de Rabo Studio. Capaciteit: 100 staplaatsen of 50 zitplaatsen.

Filmzalen

Camera de luxe

Moderne filmzalen, van alle gemakken voorzien, bijzondere vormgeving. Bij uitstek geschikt voor filmpresentaties, productpresentaties, lezingen, seminars. Capaciteit resp. 64, 84, 121, 175 personen.

Superdeluxe zaal met 30 luxe fauteuils. Bij uitstek geschikt voor bijzondere (film)presentaties, bijv. de feestelijke première van uw bedrijfsfilm of tv-spot.

NOK

Vergaderzalen

Op de tiende verdieping komt NOK, een restaurant en bar met uitzicht. Daarnaast beschikt NOK over twee ruimtes die zich uitstekend lenen voor vergaderingen, borrels, diners en feesten. Capaciteit: vergaderopstelling 22-28 personen per ruimte, borrel/walking dinner: 120 personen.

Diverse vergaderzalen. Bij uitstek geschikt voor vergaderingen, bedrijfstrainingen, workshops, e.d. Capaciteit in vergaderopstelling resp. 12, 16 en 20 personen.

Neem voor meer informatie over verhuur contact op via verhuur@forum.nl of kijk op zakelijk.forum.nl 86


Lid worden van de Business Club? Op zoek naar bijzondere verhalen en evenementen, als eerste het Forum en de expo zien? Word dan lid van de Forum Business Club. Niet alleen bieden wij uiteenlopende bijeenkomsten maar ook een goede netwerkplek. Daarnaast ontvang je 50 kaarten voor de jaarlijkse grote expositie om weg te geven aan relaties en andere voordelen. Met je bijdrage ondersteun je het educatieve programma van het Forum, waarin we jongeren skills meegeven om mee te kunnen doen aan de 21e eeuw.

Wilt u lid worden van onze Business Club neem contact op met Forum Zakelijk via j.hondong@forum.nl of bel 06 19 06 96 06

• Lidmaatschap: € 1.500 per jaar • Interessante Business Club bijeen­kom­sten: opening expositie, techtalk, etc. • Toegangskaarten expo: 50 • Korting op zaalhuur • Exposure in de vorm van naamsver­mel­ding gebouw en op website Forum

87


FAQ Zit het Forum al helemaal vol?

17.000 m2 45 meter hoog 10 verdiepingen 5.000 x film per jaar 7 dagen in de week open honderden events per jaar 255 studie- en werkplekken 1.225.166 bezoeken 2018

Jazeker, alle vierkante meters zijn gevuld. Zowel de openbaar toegankelijke pleinen als de gesloten ruimtes hebben een invulling. De open pleinen aan het atrium zijn ingericht met studie- en werkplekken, kasten voor de bilbiotheekcollectie, VR-cinema, zitjes waar je korte films kunt kijken, een interactieve installatie over de stad Groningen, horeca en vele zitjes en leestafels. De gesloten delen zijn bestemd voor exposities, films, events en Storyworld.

Hoeveel organisaties komen in het Forum? Eentje. Alle activiteiten (van bibliotheek tot film, van Storyworld tot festivals) van het Forum worden bestierd door Forum Groningen. Alles wordt betaald uit dezelfde begroting, uitgevoerd door één organisatie vallend onder één directie. De horeca is een samenwerking met de Vermaat Groep. En de VVV huurt als externe partij ruimte op de begane grond.

Is het Forum van de gemeente? Het Forumgebouw is neergezet door de gemeente Groningen. De gemeente blijft eigenaar en zal dus ook verantwoordelijk blijven voor het onderhoud. Forum Groningen huurt het gebouw van de gemeente en exploiteert het gebouw. Het Forum is een zelfstandige stichting die dus niet onder de gemeente Groningen valt.

Hoeveel evenementen per jaar organiseert het Forum? Veel. Het Forum presenteert per jaar meer dan 5.000 filmvoorstellingen en rond de 88


FORUM 200 andere events (denk aan cursussen, kinderactiviteiten, talkshows en festivals). We hosten rond de 800 events van derden d.m.v. partnerprogramma’s, zaalverhuur en andere commerciële activiteiten. In het nieuwe gebouw komt hier nog het nodige bij, o.m: internationale exposities in de expozalen, het museum Storyworld en een hele trits aan nieuwe activiteiten in het Smartlab en Medialab.

Zijn er ook commerciële activiteiten in het Forum? Jazeker. Het Forum verhuurt zalen en host events van derden. De horeca-activiteiten in het gebouw zijn verpacht aan de firma Vermaat, hieruit ontvangt het Forum inkomsten. De VVV-winkel op de begane grond wordt verhuurd aan Marketing Groningen. Naast de VVV-winkel heeft het Forum nog een eigen museumwinkel, de Forumshop. De totale inkomsten uit commerciële activiteiten zijn goed voor ruim 40 procent van de begroting

Hoeveel filialen heeft het Forum? De twee centrumlocaties Oude Boteringe­ straat en Hereplein worden vanaf vanaf 29 november vervangen door de locatie Nieuwe Markt. Daarnaast zijn er acht bibliotheeklocaties in de wijken Selwerd, De Wijert, Hoogkerk, Vinkhuizen, Lewenborg, en Beijum en de dorpen Haren en Ten Boer.

Wat kost het Forum eigenlijk? De bouw van het Forum kost 76 miljoen euro. Hiervan is 10 miljoen gefinancierd vanuit Europa, 35 miljoen vanuit de compensatiepot Zuiderzeelijn en 31

miljoen door de Gemeente Groningen. De kosten voor totale project Oostzijde Grote Markt waaronder het Forum valt bedragen 270 miljoen. De aanpassingen die in 2017 zijn gedaan om het gebouw ‘aardbevingsbestendig’ te maken en de vergoedingen voor de vertraging die dat veroorzaakte zijn betaald door NAM.

Wat verwachten jullie qua aantal bezoekers en hoeveel is dat nu? Voor de exploitatiebegroting van het Forum wordt gerekend met 1,3 miljoen bezoeken waarvan ruim 250.000 betalende bezoeken (kaartverkoop voor film, events, exposities en Storyworld). Ter vergelijking: de afgelopen jaren waren de locaties in het centrum goed voor een kleine 1 miljoen bezoeken. Samen met de (toen nog) zes bibliotheeklocaties in de gemeente Groningen trok het Forum in 2018 1.225.166 bezoeken.

Moet ik een kaartje kopen om naar binnen te gaan? Het Forum is een openbaar gebouw, je kunt er dus zo naar binnen lopen. Wanneer je een bezoek brengt aan museum Storyworld, een expositie, een filmvoorstelling of een ander event, dan betaal je entree.

Zijn de financiën van het Forum al helemaal rond? Het Forum is een culturele onderneming waar los van subsidie voor activiteiten als de bibliotheek en bijvoorbeeld activiteiten in het sociale domein jaarlijks ruim 6 miljoen euro moet worden verdiend. Hoewel de jaarlijkse kosten van het Forum de laatste 5 jaar zijn afgenomen met ruim een miljoen euro is er

bij de opening nog een begrotingstekort van 430.000 euro op een totale begroting van ruim 15 miljoen. Dit komt onder meer omdat ook het Forum te maken heeft gehad met gemeentelijke bezuinigingen de afgelopen jaren van meer dan 700.000 euro en hogere onderhoudsreserveringen om te voorkomen dat er in de toekomst problemen ontstaan. Om de kans te krijgen ook dit laatste tekort onder controle te krijgen heeft de gemeente een buffer gerealiseerd voor de eerste jaren waarin het Forum zich moet ‘settelen’.

Hoeveel studie- en werkplekken zijn er? Verdeeld over de tien verdiepingen telt het Forum ruim 250 studie- en werkplekken waaronder stiltewerkplekken.

Klopt het dat het Forum stopt met cursussen? Zeker niet. Wel stoppen we dit jaar met taalcursussen, omdat er andere vaak uitstekende instellingen in de stad zijn die samen al een breed aanbod aan taalcursussen aanbieden. De cursussen Nederlands voor anderstaligen blijven we overigens wel geven. Na de opening van het nieuwe gebouw zullen we veel nieuwe cursussen aanbieden. Het gaat om cursussen, voor jong en oud – zoveel mogelijk aansluitend bij ons inhoudelijk profiel dus rond actualiteit, populaire cultuur en technologie. De komende jaren zullen we een aanbod van circa 50 verschillende cursussen handhaven

89


In november 2017 trad hij aan als directievoorzitter van Rabobank Stad en Midden Groningen. In oktober 2018 tekende hij een unieke samenwerkingsovereenkomst met Forum Groningen. Bert Roman: ‘Het past precies bij waar wij als bank voor staan.’

‘Die technologie-ambitie vind ik het spannendst’ Rabobank is officieel founding partner van het Forum en heeft haar naam verbonden aan de grote evenementenzaal. Roman onderstreept dat de contacten er al waren vóór hij kwam en dat het een unaniem directiebesluit was. En toch. Praat een kwartier met Bert Roman en je snapt precies waar de wederzijdse aantrekkingskracht vandaan komt. Niet alleen gelooft hij heilig in de rol die het Forum zal gaan innemen. Ook weet hij, net als het Forum, nogal uiteenlopende interessegebieden in zich te verenigen. En dan natuurlijk die naam, Roman, inderdaad met de klemtoon op de tweede lettergreep. Ben je met zo’n naam niet voorbestemd voor de wereld van de boeken en de verbeelding? Roman: ‘Ik ben inderdaad een lezer. En niet alleen van managementliteratuur voor alle duidelijkheid. Ik ben ook al zo lang ik me herinner lid van de bibliotheek. Fictie gaat over ‘het onwaarschijnlijke, doch niet onmogelijke’, hoorde ik ooit in een college van de filosoof Rene Foqué. Is me altijd bijgebleven. Foqué was een warm pleitbezorger van het lezen van fictie. De verbeelding van het mogelijke, dat vinden wij bij de Rabobank dus ook belangrijk. ‘Wij zien Forum Groningen vooral als een klassieke ontmoetingsplek. Dus de tempel of marktplaats in het hart van een gemeenschap waar mensen samenkomen, waar kennis en cultuur worden overgedragen en waar het debat plaatsvindt dat de 90

nodige vernieuwing op gang brengt. In Groningen is ruimte voor zo’n plek, daar ben ik van overtuigd. Die voorspelde bezoekersaantallen worden gehaald. Groningen is de vijfde stad van Nederland, met een topuniversiteit, een bloeiende hogeschool en een zeer dynamisch bedrijfsleven. Al die mooie dingen die hier gebeuren moeten we beter laten zien. Niet alleen aan elkaar, maar ook aan de rest van de wereld. ‘Als Rabobank gaan wij natuurlijk zelf ook invulling geven aan die rol. Wij gaan hier veel mensen naar toe halen. Wij zullen met enige regelmaat lezingen organiseren voor onze leden en klanten. Topsprekers die mensen aan het denken zetten en die hen helpen hun positie te bepalen in hun werk en in hun leven. Zelf ben ik intensief bezig geweest met innovatie. Aan de Singularity University in Californië heb ik me een week lang ondergedompeld in technologieën die de wereld zullen veranderen. Héél fascinerend. Het Forum heeft natuurlijk een vergelijkbare ambitie om mensen voor te bereiden op de techniek van de toekomst. Ik vind dat misschien wel het spannendste onderdeel. Als het lukt zou dat geweldig zijn. Wij gaan daar in ieder geval ons best voor doen. Als straks de expositie AI: More than human (over kunstmatige intelligentie, red.) begint, komt er een enorm reclamedoek op ons pand aan de Europaweg.’


Het Forum is niet mogelijk zonder de hulp van deze betrokken fondsen en sponsoren. Wij willen hen dan ook ontzettend bedanken voor hun bijdrage.

Bedankt. Gemeente Groningen BankGiro Loterij Blockbusterfonds VSBFonds Rabobank Stad en Midden Groningen Hanzehogeschool Groningen Gasterra Harryvan ERCO Fonds voor Cultuurparticipatie BPD Cultuurfonds Prins Bernhard Cultuurfonds Letterenfonds De Graaf- Drijvers Fonds Vanden Ende Foundation Europe Cinemas Europe Direct Frans en Hansje Hazewinkel Provincie Groningen 91


Een gastvrij welkom in de vernieuwde VVV Soms moet je net even om het hoekje kijken. Of met tegenwind een dijkje over. In Groningen valt een hoop te ontdekken, en daar kun je af en toe wel wat hulp bij gebruiken. De nieuwe VVV in het Forum is het startpunt voor een ontdekkingstocht door Groningen. Zelfs buiten de openingstijden kun je hier terecht om inspiratie op te doen. Eerlijk en duurzaam Al bijna 130 jaar zorgt VVV Groningen voor een gastvrij welkom voor alle bezoekers uit binnen-en buitenland. Je kunt er terecht voor informatie over stad en ommeland. Maar ook voor rondleidingen, een bezoek aan de Martinitoren, groepsuitjes, souvenirs of leuke en lekkere producten uut Grunn. Dat blijft gewoon zo. Wel nieuw is dat de nadruk ligt op eerlijk en duurzaam. Als je straks door de VVV loopt zul je veel groen en natuurlijke materialen zien.

Producten met een goed verhaal Alles wat je straks kunt kopen in de VVV heeft een goed verhaal. De producten zijn niet alleen duurzaam en typisch Gronings. Ze zijn gemaakt en bedacht door Groninger makers of bedenkers. Ook leuk: na 15 jaar hebben de ‘Er Gaat Niets Boven Groningen’ items een make-over gekregen.

Wees welkom Toe aan wat inspiratie na sluitingstijd? Laat je vooral niet tegenhouden want ook al zijn de deuren van de VVV gesloten, het inspiratiegedeelte en de selfiewand zijn toegankelijk zolang de deuren van het Forum geopend zijn.

92


93


Ondertussen bij de buren Zoals elders in dit blad al te lezen was: Forum Groningen was ook bedoeld om nieuw leven te brengen in dit deel van de stad. Dat lijkt aardig te lukken. Rondom de Nieuwe Markt is de afgelopen jaren driftig gebouwd en geïnvesteerd. Met name in nieuwe horecaconcepten. Vapiano opende in voorjaar 2017 met ingangen aan de Poelestraat en de Nieuwe Markt. De omvang en grandeur van dit formulerestaurant liepen duidelijk al vooruit op de komst van talloze Forumbezoekers per dag. Merckt op de hoek van de Poelestraat, Oosterstraat en Grote Markt is een project van de succesvolle horecaondernemer Patrick Beijk. Nog niet helemaal klaar, maar de website toont alvast hoe de ‘foodhal anno nu’ er ongeveer uit komt te zien. Merckt gaat onderdak bieden aan o.m. een koffiebranderij, een distilleerderij en een brouwerij. Recht tegenover het Stadhuis op de Grote Markt wordt de laatste hand gelegd aan het nieuwe The Market Hotel. Met 123 kamers verdeeld over zes etages biedt het onderdak op stand voor Forumbezoekers van elders.

Open entree van Merckt

94

Zijaanzicht van Merckt


Voorkant Merckt gezien vanaf de Grote Markt 95


96

Impresse Nieuwe Markt met zicht op The Westcord Market Hotel


Dakterras van Merckt

Impressie The Westcord Market Hotel

Impressie Merckt gezien vanaf de Poelestraat 97


Colofon Uitgave Magazine Forum Groningen, oktober 2019 Teksten Frans Visser, Rutger Middendorp, Peggy Bouwer, Mark Deckers Eindredactie Annebel Nillessen Blaauw Beeld en Fotografie Marieke Kijk in de Vegte, Stella Dekker, Bob de Vries, Deon Prins, Ewoud Rooks, Groninger Archieven, Gemeente Groningen, Jan-Willem de Vries, Jenne Hoekstra, Knelis, Lois van Baarle, Vincent Lublink DRAGenDROP, Mark Vletter, Jean-Pierre Jans, Vermaat Groep Vormgeving G2K Creative Agency Drukwerk Pijper Media Verspreiding Volle Zalen Met dank aan Aardman Animations, Bert Roman, Daan Jippes, Frans en Hansje Hazewinkel, Hans Wieldraaijer, Jarno Duursma, Julian, Robin en Elin, Marieke Verdijk, Paul de Rook, Pieter Bannenberg, Raymund Prinsen, Romano Molenaar, Rutger Middendorp, Sebastiaan Hagewoud, The Barbican Centre London, Tonneke Mulder, Vermaat Groep, Victor Boswijk Dit magazine is met veel aandacht en zorg samengesteld. Mochten er onverhoopt onjuistheden in het magazine staan kun je contact opnemen met de redactie via info@forum.nl Forum Groningen Adres per 29 november 2019: Nieuwe Markt 1 forum.nl info@forum.nl

Foto: Jenne Hoekstra

Wervel


foto: Deon Prins

Profile for forum_groningen

Magazine Forum Groningen  

Alles over het nieuwe Forum. Lees mee over de eerste ideeën, de uitvoering en de toekomst van Forum Groningen.

Magazine Forum Groningen  

Alles over het nieuwe Forum. Lees mee over de eerste ideeën, de uitvoering en de toekomst van Forum Groningen.

Advertisement