Đột phá 8+ môn Sinh học kỳ thi THPT Quốc gia

Mục lục PHẦN 1: LỚP 12 CHƯƠNG 1: DI TRUYỀN HỌC

8

Chuyên đề 1: Cơ chế di truyền và biến dị cấp phân tử

8

Chuyên đề 2: Cơ chế di truyền và biến dị cấp tế bào

56

Chuyên đề 3: Quy luật di truyền

76

Chuyên đề 4: Di truyền học quần thể

176

Chuyên đề 5: Ứng dụng di truyền

200

Chuyên đề 6: Di truyền học người

214

CHƯƠNG 2: TIẾN HÓA

237

Chuyên đề 1: Bằng chứng tiến hóa

237

Chuyên đề 2: Cơ chế tiến hóa

242

Chuyên đề 3: Sự phát sinh và phát triển sự sống trên trái đất

258

CHƯƠNG 3: SINH THÁI HỌC

267

Chuyên đề 1: Cơ thể và quần thể

267

Chuyên đề 2: Quần xã

283

Chuyên đề 3: Hệ sinh thái - sinh quyển

291

PHẦN 2: LỚP 11 CHƯƠNG 1: CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

300

Chuyên đề 1: Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật

300

Chuyên đề 2: Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật

310

5 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia CHƯƠNG 2: CẢM ỨNG

320

Chuyên đề 1: Cảm ứng ở thực vật

320

Chuyên đề 2: Cảm ứng ở động vật

323

CHƯƠNG 3: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN

328

Chuyên đề 1: Sinh trưởng và phát triển ở thực vật

328

Chuyên đề 2: Sinh trưởng và phát triển ở động vật

332

CHƯƠNG 4: SINH SẢN

336

Chuyên đề 1: Sinh sản ở thực vật

336

Chuyên đề 2: Sinh sản ở động vật

339

PHẦN 3: LỚP 10 CHƯƠNG 1: SINH HỌC TẾ BÀO

346

Chuyên đề 1: Thành phần hóa học của tế bào

346

Chuyên đề 2: Cấu trúc tế bào

348

Chuyên đề 3: Chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào

362

Chuyên đề 4: Phân bào

370

CHƯƠNG 2: SINH HỌC VI SINH VẬT

374

Chuyên đề 1: Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở vi sinh vật

374

Chuyên đề 2: Sinh trưởng và sinh sản ở vi sinh vật

378

Chuyên đề 3: Virut và bệnh truyền nhiễm

387

6 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia

2 QUY LUẬT PHÂN LI ĐỘC LẬP Phần 1

LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM

1. Thí nghiệm Menđen tiến hành thí nghiệm với 2 cặp tính trạng: Ptc: Thân cao, hoa đỏ x Thân thấp, hoa trắng.

F1:

100% Thân cao, hoa đỏ.

F2: 9 thân cao, hoa đỏ.

3 thân cao, hoa trắng.

3 thân thấp, hoa đỏ.

1 thân thấp, hoa trắng.

Nhận xét Phân tích tỉ lệ của từng tính trạng riêng rẽ đều phân li theo tỉ lệ 3 trội : 1 lặn.

Tích chung 2 cặp tính trạng bằng tỉ lệ phân tính ở F2.

Thân cao : thân thấp = (9 + 3) : (3 + 1) = 3 : 1.

Hoa đỏ : hoa trắng = (9 + 3) : (3 + 1) = 3 : 1.

(3 cao : 1 thấp).(3 đỏ : 1 trắng) = 9 thân cao, hoa đỏ.

3 thân cao, hoa trắng.

3 thân thấp, hoa đỏ.

1 thân thấp, hoa trắng.

→ Các tính trạng tuân theo quy luật phân li độc lập (các gen hoạt động riêng rẽ, không ảnh hưởng đến sự biểu hiện tính trạng của nhau).

2. Nội dung quy luật phân li độc lập Các cặp nhân tố di truyền quy định các

A, a: quy định chiều cao cây.

tính trạng khác nhau phân li độc lập trong

B, b: quy định màu sắc hoa.

quá trình hình thành giao tử.

2 cặp nhân tố di truyền này phân li độc lập trong giảm phân hình thành giao tử.

92 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học 3. Cơ sở khoa học

Trường hợp 1 A

Các cặp alen nằm trên NST, NST phân li độc lập trong giảm phân dẫn đến các cặp alen cùng phân li độc lập tạo ra các loại giao tử với tỉ lệ ngang nhau.

4. Sơ đồ lai A: Thân cao.

B: Hoa đỏ.

a: Thân thấp.

b: Hoa trắng.

Ptc: AABB

x

F1:

B

Trường hợp 2

a

A

a

B

b

b

A

a

A

a

B

b

b

B

A

A

B

B

a

a b

b

A

A

a

a

b

b

B

B

aabb

AaBb

Tìm F2.

Cách 1: Xác định tỉ lệ giao tử, lập bảng ♀

♂

Tỉ lệ kiểu hình F2: Cách 2: Tách riêng từng phép lai rồi nhân tích chung.

F1 x F1: (Aa x Aa) x (Bb x Bb).

Tỉ lệ kiểu gen: Tỉ lệ kiểu hình:

. .............................................................................

Chú ý: Sử dụng cách 2 trong các bài tập quy luật phân li độc lập.

93 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia Phần 2

CÁC DẠNG BÀI TẬP

Dạng 1: Số loại giao tử, tỉ lệ giao tử.

1. Phương pháp giải Xét một cơ thể có n cặp gen dị hợp, số loại giao tử và tỉ lệ 1 loại giao tử được tính bằng công thức: Số loại giao tử tối đa: 2n Tỉ lệ 1 loại giao tử :

1 n 2

Chú ý: Một tế bào sinh tinh giảm phân tạo ra 2 loại tinh trùng.

Một tế bào sinh trứng giảm phân tạo ra 1 loại trứng.

2. Ví dụ minh họa Ví dụ 1: Các tế bào sinh tinh của cơ thể có kiểu gen AaBbDd tiến hành giảm phân bình thường, biết rằng không có đột biến, số loại tính trùng tạo ra tối đa là A. 4.

B. 8.

C. 6.

D. 2.

Hướng dẫn Cơ thể AaBbDd có 3 cặp gen dị hợp → n = 3.

Số loại giao tử tối đa là 23 = 8.

Chọn B Ví dụ 2: Các tế bào sinh tinh của cơ thể có kiểu gen AaBbDd tiến hành giảm phân bình thường, biết rằng không có đột biến, tỉ lệ loại tinh trùng Abd tạo ra là A.

.

B.

C.

.

.

D.

.

Hướng dẫn n = 3 → tỉ lệ 1 loại giao tử = Chọn A Ví dụ 3: Tiến hành phép lai ♂ AaBBDd x ♀ aaBBDd. Có bao nhiêu kiểu tổ hợp gen ở đời con?

A. 6 .

B. 4 .

C. 8 .

D. 2 .

Hướng dẫn Số kiểu tổ hợp = số loại giao tử ♂ x số loại giao tử ♀ Số kiểu tổ hợp trong phép lai trên là 22 . 21 = 8.

Chọn C

94 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học 3. Bài tập tự luyện Câu 1 (ID: 30530) Một tế bào sinh trứng có kiểu gen AaBbDDEe tiến hành giảm phân, biết quá trình giảm phân diễn ra bình thường, kết thúc quá trình giảm phân sinh bao nhiêu loại trứng?

A. 8.

B. 4.

C. 1.

D. 2.

Câu 2 (ID: 30531) Một tế bào sinh tinh có kiểu gen AaBbDDEe tiến hành giảm phân, biết quá trình giảm phân diễn ra bình thường, kết thúc quá trình giảm phân sinh bao nhiêu loại tinh trùng?

A. 8.

B. 4.

C. 1.

D. 2.

Câu 3 (ID: 30532) Một cơ thể có kiểu gen AaBbDdEe tiến hành giảm phân, tỉ lệ loại giao tử Abde sinh ra là bao nhiêu?

B.

C.

.

D.

.

Câu 4 (ID: 524) Có 3 tế bào sinh tinh của một cá thể có kiểu gen AaBbDdEe tiến hành giảm phân bình thường hình thành tinh trùng. Số loại tinh trùng tối đa có thể tạo ra là A. 4.

B. 6.

C. 16.

D. 2.

Câu 5 (ID: 30535) Tiến hành phép lai giữa hai cơ thể có kiểu gen AabbDd với nhau, xác định số kiểu tổ hợp giao tử?

A. 4. Đáp án 1- C

B. 6.

C. 16.

D. 8.

2-D 3-D 4-B 5-C

Dạng 2: Số loại kiểu gen, tỉ lệ kiểu gen trong phép lai.

1. Phương pháp giải Tìm số loại kiểu gen và tỉ lệ của một kiểu gen thực hiện 2 bước sau:

Ví dụ: Tiến hành phép lai: AabbDd x aaBBdd, đời con có bao nhiêu loại kiểu gen?

A. 4.

B. 6.

C. 4.

D. 10.

Hướng dẫn

Bước 1: Tách riêng từng cặp gen và xác định số loại, tỉ lệ đối với từng cặp.

Aa x aa → 2 loại kiểu gen. bb x BB → 1 loại kiểu gen.

Dd x dd → 2 loại kiểu gen.

Bước 2: Nhân kết quả các phép lai riêng.

Số loại kiểu gen tạo ra từ phép lai trên là 2.1.2 = 4.

Chọn A

95 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia Tìm tỉ lệ kiểu gen mang k alen trội, áp dụng công thức sau:

Ckn−m 2n

Ví dụ: Cho cơ thể có kiểu gen AaBbDD giao phấn với cơ thể có kiểu gen aaBBDd. Xác định tỉ lệ kiểu gen có 4 alen trội ở đời con?

3 1 3 3 . . .

A. .

B. C. D. 64 64 32 8 Hướng dẫn

k: số alen trội. m: số cặp gen đồng hợp trội ở cả bố và mẹ. n: số cặp gen dị hợp ở cả bố và mẹ.

2. Ví dụ minh họa

P: AaBbDD x aaBBDd. k = 4. m = 2 (DD và BB). n = 3.

Ck −m C4 −2 3 Thay số vào công thức nn = 33 = .

2 2 8 Chọn A

Ví dụ 1: Tiến hành phép lai AaBbDd x AaBbdd, tỉ lệ kiểu gen AaBBdd ở đời con là A. 1 .

B. 1 .

C. 1 .

D. 1 .

8 4 16 2 Hướng dẫn P: AaBbDd x AaBbdd.

Tỉ lệ kiểu gen AaBBdd = Chọn C Ví dụ 2: Tiến hành phép lai AaBbDd x AaBbdd, tỉ lệ kiểu gen đồng hợp và dị hợp ở đời con là

Hướng dẫn Tìm tỉ lệ kiểu gen đồng hợp ở từng cặp gen.

Aa x Aa →

1 1 AA + aa.

4 4

Bb x Bb →

1 1 BB + bb.

4 4

Tỉ lệ kiểu gen đồng hợp ở đời con là

1 1 1 1 . . . = 2 2 2 8

Tỉ lệ kiểu gen dị hợp ở đời con là 1 −

1 7 = .

8 8

Dd x dd →

1 dd .

2

Chọn D

96 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học Ví dụ 3: Cho cơ thể có kiểu gen AaBbDdEe tự thụ thu được F1. Xác định tỉ lệ kiểu gen có 3 alen trội ở F1?

1 7 3 7 A. . .

B. C. . .

D. 256 32 128 256 Hướng dẫn Cách 1: AaBbDdEe x AaBbDdEe. Số kiểu tổ hợp ở F1 = 16.16 = 256.

Số tổ hợp gen mang 3 alen trội trong số 8 alen của gen là C38 = 56.

Tỉ lệ kiểu gen có 3 alen trội ở F1 là

56 7 . = 256 32

Ckn−m ; k = 3; m = 0; n = 8.

2n C38 7 .

Tỉ lệ kiểu gen có 3 alen trội ở F1 là 8 = 2 32 Chọn A Cách 2: Áp dụng công thức

3. Bài tập tự luyện Câu 1 (ID: 30536) Tỉ lệ kiểu gen mang 3 alen trội trong phép lai AABbDd x AaBbdd chiếm tỉ lệ là 3 3 3 3 .

A. B. C. . .

D. .

32 8 16 64 Câu 2 (ID: 30541) Tiến hành cho cơ thể có kiểu gen AaBbddEe tự thụ phấn, đời con có bao nhiêu loại kiểu gen?

A. 3.

B. 8.

C. 27.

D. 9.

Câu 3 (ID: 30538) Tiến hành cho cơ thể có kiểu gen AaBbddEe tự thụ phấn, tỉ lệ kiểu gen AabbddEe ở F1 chiếm bao nhiêu?

1 A. 1 .

B. 1 .

C. 0.

D. .

8 32 16 Câu 4 (ID :30537) Tiến hành phép lai AaBbDd x AabbDd, có bao nhiêu nhận xét đúng về kết quả phép lai trên?

(1) Đời con có 16 kiểu tổ hợp gen.

3 .

(2) Tỉ lệ kiểu gen AaBbdd là 16 5 .

(3) Tỉ lệ kiểu gen mang 4 alen trội là 32 (4) Số loại kiểu gen được tạo ra từ phép lai trên là 18.

A. 4.

B. 1.

C. 3.

D. 2.

Đáp án 1 - C 2 - C 3 - A 4 - D

97 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia Dạng 3: Số loại kiểu hình, tỉ lệ kiểu hình trong phép lai 1. Phương pháp giải Cách tìm số loại kiểu hình, tỉ lệ một loại kiểu hình trong phép lai tương tự như kiểu gen.

2. Ví dụ minh họa Ví dụ 1: Tiến hành phép lai AaBbDd x aaBbDd, biết rằng quá trình giảm phân, thụ tinh bình thường, mỗi gen quy định một tính trạng và trội lặn hoàn toàn thì số loại kiểu hình ở đời con là A. 6.

B. 8.

C. 2.

D. 10.

Bước 1: Xét riêng từng cặp gen:

Hướng dẫn

Aa x aa → 2 loại kiểu hình.

Bb x Bb → 2 loại kiểu hình.

Dd x Dd → 2 loại kiểu hình.

Bước 2: Nhân tích các phép lai riêng: Số loại kiểu hình ở đời con là 2.2.2 = 8.

Chọn B Ví dụ 2: Trong trường hợp giảm phân và thụ tinh bình thường, một gen quy định một tính trạng và gen trội là trội hoàn toàn. Tính theo lí thuyết, phép lai AaBbDdEe x AaBbDdEe sẽ cho kiểu hình A-B-ddE- chiếm tỉ lệ bao nhiêu?

27 A. 81 .

B. 27 .

C. 9 .

D. .

64 256 256 64 Hướng dẫn

P: AaBbDdHh x AaBbDdHh. 3 3 1 3 27 .

Tỉ lệ kiểu hình A-B-ddE- = . . . = 4 4 4 4 256 Chọn B

Ví dụ 3: Các gen phân li độc lập, trội lặn hoàn toàn, mỗi gen quy định một tính trạng.

Theo lí thuyết, phép lai AaBbDdEe x AaBbDdEe cho tỉ lệ kiểu hình mang 2 tính trạng trội là A. 27 .

B. 9 .

C. 27 .

D. 9 .

256 128 256 64 Hướng dẫn 3 3 1 1 9 Trường hợp 1: Kiểu hình mang 2 tính trạng trội là A-B- ddee = . . . = .

4 4 4 4 256 Số trường hợp chọn ra 2 tính trạng trội là C24 = 6 .

9 27 Tỉ lệ kiểu hình mang 2 tính trạng trội ở đời con là .6 = .

256 128 Chọn A

98 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học 3. Bài tập tự luyện Câu 1 (ID: 30543) Tiến hành phép lai AabbddHh x aaBBDdHh, biết rằng các gen phân li độc lập, trội lặn hoàn toàn. Tỉ lệ kiểu hình aaB-ddhh ở đời con chiếm 1 1 A. 1 .

B. .

C. 1 .

D. .

16 8 4 2 Câu 2 (ID: 1057) Trong trường hợp giảm phân và thụ tinh bình thường, một gen quy định một tính trạng và gen trội là trội hoàn toàn. Phép lai AaBbDdHh x AaBbDdHh sẽ cho kiểu hình mang 3 tính trạng trội và 1 tính trạng lặn ở đời con chiếm tỉ lệ A. 81 .

B. 27 .

C. 9 .

D. 27 .

256 64 256 64 Câu 3 (ID: 1055): Nếu các gen phân li độc lập và tác động riêng rẽ, phép lai AaBbCcDdEe x aaBbccDdee cho F1 có kiểu hình lặn về cả 5 tính trạng chiếm tỉ lệ 6 10 7 7 1  1 .

C.   .

D.  3  .

A.  3  .

B.   2 2 4 4   Câu 4 (ID: 30544): Tiến hành phép lai AaBbDd x aaBbdd, biết rằng các gen phân li độc lập, trội lặn hoàn toàn. Số loại kiểu gen và kiểu hình của phép lai trên lần lượt là A. 4 kiểu gen : 8 kiểu hình.

B. 12 kiểu gen : 12 kiểu hình.

C. 12 kiểu gen : 8 kiểu hình.

D. 8 kiểu gen : 12 kiểu hình.

Đáp án

1-B 2-D 3-B 4-C

Dạng 4: Một gen có nhiều alen.

1. Phương pháp giải Trong trường hợp các gen phân li độc lập, một gen có nhiều alen. Để tìm số kiểu gen làm theo 2 bước:

Ví dụ: Xét gen I có 3 alen, gen II có 2 alen. Mỗi gen nằm trên 1 cặp NST thường khác nhau. Trong quần thể có bao nhiêu kiểu gen khác nhau về 2 gen trên?

A. 18.

B. 6.

C. 8.

D. 9.

Hướng dẫn Bước 1: Tìm số kiểu gen đối với từng gen riêng rẽ.

Bước 2: Nhân các kết quả riêng.

Xét số loại kiểu gen ở từng gen.

3(3 + 1) Gen I: = 6 kiểu gen.

2 2(2 + 1) Gen II: = 3 kiểu gen.

2 Số loại kiểu gen về cả 2 gen trên là 6.3= 18 kiểu gen.

Chọn A

99 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học A: Không có túm lông P : Bố XYa F1:

x

a: Có túm lông vành tai

Mẹ XX

XX : XYa

100% con trai có túm lông giống bố. Đặc điểm di truyền của gen trên NST Y Gen trên Y di truyền thẳng, gen trên Y chỉ di truyền cho giới dị giao (XY).

3. Ý nghĩa nghiên cứu giới tính và di truyền liên kết giới tính Phân biệt sớm giới tính của vật nuôi để điều chỉnh tỉ lệ đực cái theo ý muốn.

Phần 2

CÁC DẠNG BÀI TẬP

Dạng 1: Xác định số loại kiểu gen.

Bài toán 1: Gen trên NST X Xét 1 gen có n alen nằm trên NST X không có alen tương ứng trên Y. Số loại kiểu gen được xác định theo công thức:

Ví dụ: Ở người, xét một gen có 3 alen nằm trên vùng không tương đồng trên X. Trong quần thể có bao nhiêu loại kiểu gen về gen đang xét?

A. 6.

B. 9.

C. 3.

D. 12.

Hướng dẫn 2 Số kiểu gen ở giới XX: n + Cn =

n.(n + 1) 2

Số loại kiểu gen ở giới XY: n Tổng số loại kiểu gen là n.(n + 1)+ n 2

Bài toán 2: Gen trên vùng tương đồng X, Y Xét 1 gen có n alen nằm trên vùng tương đồng của NST X và Y. Số loại kiểu gen được xác định theo công thức: Số kiểu gen ở giới XX: n + Cn2 =

n (n + 1) 2

Số loại kiểu gen ở giới XY: n2 n (n + 1) 2 Tổng số loại kiểu gen là +n 2

Áp dụng công thức đối với gen nằm trên NST X, ta có: n.(n +1) + n với n = 3 2 3.(3 + 1) Số loại kiểu gen là +3 =9 2 Chọn B Ví dụ: Ở người, xét một gen có 3 alen nằm trên vùng tương đồng của X và Y. Trong quần thể có bao nhiêu loại kiểu gen về gen đang xét?

A. 15.

B. 9.

C. 3.

D. 12.

Hướng dẫn

n (n + 1) 2 + n với n = 3.

2 3 (3 + 1) 2 Số loại kiểu gen là + 3 = 15.

2 Áp dụng công thức

Chọn A

155 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia Bài toán 3: Gen trên NST Y. Xét 1 gen có n alen nằm trên vùng tương đồng của NST X và Y. Do gen chỉ có trên NST Y nên số loại kiểu gen trong quần thể chính bằng số loại alen của gen.

Ví dụ: Xét một gen có 3 alen A, A1, A2.

Trong quần thể có bao nhiêu loại kiểu gen về gen đang xét?

A. 15.

B. 9.

C. 3.

D. 12.

Hướng dẫn Gen đang xét có 3 alen, số loại kiểu gen về gen trên là 3.

XYA, XYA1, XYA2.

Chọn C

Bài toán 4 : Số kiểu giao phối.

Trong trường hợp gen trên NST giới tính.

Số kiểu giao phối = số loại kiểu gen giới đực x số loại kiểu gen giới cái.

Ví dụ: Ở ruồi giấm, xét 1 gen có 3 alen nằm trên X quy định. Trong quần thể có bao nhiêu kiểu giao phối?

A. 15.

B. 45.

C. 18.

D. 81.

Hướng dẫn Số loại kiểu gen của giới cái là 3.(3 + 1) . =6 2 Số loại kiểu gen của giới đực là 3.

Số kiểu giao phối trong quần thể là 6 . 3 = 18.

Chọn C

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Một quần thể động vật, xét một gen có 3 alen trên nhiễm sắc thể thường và một gen có 2 alen trên nhiễm sắc thể giới tính X, không có alen tương ứng trên Y. Quần thể này có số loại kiểu gen tối đa về hai gen trên là A. 30.

B. 60.

C. 18.

D. 32.

Hướng dẫn

3.(3 + 1) = 6.

2 2.(2 + 1) Gen có 2 alen nằm trên X có số loại kiểu gen là + 2 = 5.

2 Số loại kiểu gen về cả 2 gen trên là 6.5 = 30 kiểu gen.

Xét gen có 3 alen trên NST thường có số loại kiểu gen là

Chọn A

156 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học Ví dụ 2: Ở một loài động vật, xét gen I có 2 alen, gen II cũng có 2 alen. Cả 2 gen này cùng nằm trên NST X ở vùng không tương đồng. Trong quần thể có bao nhiêu loại kiểu gen về 2 gen đang xét?

A. 14.

B. 9.

C. 10.

D. 16.

Hướng dẫn Bước 1: Tìm số kiểu tổ hợp alen trên NST. Số kiểu tổ hợp alen của 2 gen trên 1 NST là 2.2 = 4.

Bước 2: Áp dụng các công thức ở phương pháp.

Số loại kiểu gen về 2 gen trên là 4.(4 + 1) + 4 = 14 .

2 Chọn A Ví dụ 3: Ở người, gen a − mù màu, A − bình thường. Các gen này nằm trên NST X không có alen tương ứng trên NST Y. Gen quy định nhóm máu nằm trên NST thường có 3 alen IA, IB, IO. Số kiểu gen tối đa có thể có ở người về các gen này là A. 27.

B. 30.

C. 9.

D. 18.

Hướng dẫn Gen quy định mắt nhìn màu có 2 alen A, a nằm trên X. Số loại kiểu gen về gen này là 2.(2 + 1) + 2 = 5.

2 Gen quy định nhóm máu có 3 alen nằm trên NST thường.

Số loại kiểu gen về gen này là 3.(3 + 1) = 6.

2 Số loại kiểu gen tối đa về 2 gen là 5 . 6 = 30 loại kiểu gen.

Chọn B 3. Bài tập tự luyện Câu 1 (ID: 30914) Ở ruồi giấm, gen quy định màu mắt có 4 alen nằm trên NST X không có alen tương ứng trên Y. Con đực có bao nhiêu loại kiểu gen về gen đang xét?

A. 10.

B. 14.

C. 4.

D. 12.

Câu 2 (ID: 30915) Ở ruồi giấm, gen quy định màu mắt có 4 alen nằm trên NST X không có alen tương ứng trên Y. Có bao nhiêu kiểu giao phối trong quần thể?

A. 10.

B. 14.

C. 4.

D. 40.

Câu 3 (ID: 30916) Ở gà, gà mái có cặp NST giới tính là XY, gà trống có cặp NST giới tính là XX. Xét một gen có 2 alen A, a nằm trên vùng tương đồng của X và Y. Số loại kiểu gen tối đa về gen đang xét trong quần thể là A. 2.

C. 7.

B. 4.

D. 3.

Câu 4 (ID: 30917) Ở một loài sinh vật lưỡng bội, xét hai gen. Gen I nằm trên nhiễm sắc thể thường có 2 alen; Gen II nằm trên vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X có 2 alen. Quá trình ngẫu phối có thể tạo ra trong quần thể của loài này tối đa bao nhiêu loại

157 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia kiểu gen về gen trên?

A. 15.

B. 10.

C. 4.

D. 9.

Câu 5 (ID: 30918) Ở một loài động vật, xét hai gen trên vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X, gen I có 2 alen, gen II có 3 alen. Quá trình ngẫu phối có thể tạo ra trong quần thể của loài này tối đa bao nhiêu loại kiểu gen về 2 gen trên?

A. 6.

B. 21.

C. 18.

D. 27.

Câu 6 (ID: 30919) Ở một loài động vật, xét hai gen trên vùng tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X và Y, gen I có 2 alen, gen II có 3 alen. Trên nhiễm sắc thể thường, xét gen III có 4 alen. Quá trình ngẫu phối có thể tạo ra trong quần thể của loài này tối đa bao nhiêu loại kiểu gen về ba gen trên?

A. 570.

C. 270.

B. 180.

1-C

Đáp án

2-D

3-C

4-A

5-D

D. 210.

6-A

Dạng 2: Xác định kết quả phép lai khi biết kiểu gen của P. 1. Ví dụ minh họa Ví dụ 1: Ở ruồi giấm, A quy định mắt đỏ, a quy định mặt trắng, gen quy định màu mắt nằm trên vùng không tương đồng trên X. Giao phối các con cái thuần chủng mắt đỏ với con đực mắt trắng được F1. Cho F1 giao phối tự do. Tỉ lệ nào sau đây không phải tỉ lệ kiểu hình ở F2?

A. 50% ♀ mắt đỏ : 25% ♂ mắt đỏ : 25% ♂ mắt trắng.

B. 75% mắt đỏ : 25% mắt trắng.

C. ♀: 50% mắt đỏ : 50% mắt trắng : ♂ 50% mắt đỏ : 50% mắt trắng.

D. ♀: 100% mắt đỏ : ♂ 50% mắt đỏ : 50% mắt trắng.

P : X X x X Y. A

A

Hướng dẫn

a

F1 : XAXa : XAY. F1 giao phối tự do XAXa x XAY. 1 1 1 1 F2 : X A X A : X A Xa : X A Y : Xa Y. 4 4 4 4 Tỉ lệ kiểu hình ở F2 có thể viết: 50% ♀ mắt đỏ : 25% ♂ mắt đỏ : 25% ♂ mắt trắng.

Hoặc 75% mắt đỏ : 25% mắt trắng.

Hoặc ♀: 100% mắt đỏ : ♂ 50% mắt đỏ : 50% mắt trắng.

Cách viết không đúng là ♀: 50% mắt đỏ : 50% mắt trắng : ♂ 50% mắt đỏ : 50% mắt trắng.

Chọn C

158 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học Ví dụ 2: Ở ruồi giấm, A quy định mắt đỏ, a quy định mắt trắng, gen quy định màu mắt nằm trên vùng không tương đồng trên X. Giao phối các con cái thuần chủng mắt đỏ với con đực mắt trắng được F1. Cho F1 giao phối tự do, trong số ruồi cái F2, tỉ lệ con cái có kiểu gen đồng hợp là B. 1 .

3

A. 2 .

3 A

D.

.

Hướng dẫn

P : X X x X Y. A

C. 1 .

4

a

F1: XAXa : XAY. F1 giao phối tự do XAXa x XAY. 1 A A 1 A a 1 A 1 X X : X X : X Y : Xa Y .

F 2: 4 4 4 4 1 Tỉ lệ ruồi cái ở F2 là 2 ; tỉ lệ ruồi cái đồng hợp ở F2 là .

4 4 Trong số ruồi cái, tỉ lệ ruồi cái đồng hợp là 1 : 2 = 1 .

4 4 2 Ví dụ 3: Ở người, bệnh mù màu do gen lặn nằm trên NST X quy định, A quy định nhìn màu bình thường, a quy định mù màu. Một gia đình có bố mẹ đều bình thường, nhưng người mẹ mang alen bệnh, họ sinh con trai không bị bệnh mù màu với xác suất bao nhiêu?

A. 100%.

B. 50%.

C. 25%.

D. 12,5%.

Hướng dẫn 1 1 1 1 P: XAXa x XAY; F1: X A X A : X A Xa : X A Y: Xa Y. 4 4 4 4 Xác suất họ sinh con trai không bị bệnh mù màu là 1 .

4 Chọn C Chú ý: Gen trên NST giới tính đã quy định nam, nữ nên không cần nhân xác suất 1 .

2 AB D d AB D X X x X Y , biết rằng trong quá trình ab ab giảm phân xảy ra trao đổi chéo với tần số 40%. Tỉ lệ ruồi đực mang 3 tính trạng trội ở F1

Ví dụ 4: Ở ruồi giấm, tiến hành phép lai

là bao nhiêu?

A. 48,5%.

B. 3,75%.

AB D d AB D P: X X x X Y. ab ab Tách riêng từng cặp NST:

C. 37,5%.

D. 16,25%.

Hướng dẫn

159 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia AB AB x (f = 40%). ab ab 1 Tỉ lệ kiểu hình aabb = ab.30%ab = 15% → A−B− = 50% + 15% = 65%.

2 XDXd x XDY 1 D 1 1 Tỉ lệ ruồi đực mang tính trạng trội XDY = X . Y = .

2 2 4 1 Tỉ lệ ruồi đực mang 3 tính trạng trội là 65%. = 16,25%.

4 Chọn D

3. Bài tập tự luyện Câu 1 (ID: 30926) Ở ruồi giấm, alen A quy định mắt đỏ trội hoàn toàn so với alen a quy định mắt trắng. Biết rằng không xảy ra đột biến mới. Theo lí thuyết, phép lai: XAXa × XAY cho đời con có kiểu hình phân li theo tỉ lệ A. 1 ruồi cái mắt đỏ : 2 ruồi đực mắt đỏ : 1 ruồi cái mắt trắng.

B. 2 ruồi cái mắt trắng : 1 ruồi đực mắt trắng : 1 ruồi đực mắt đỏ.

C. 2 ruồi cái mắt đỏ : 1 ruồi đực mắt đỏ : 1 ruồi đực mắt trắng.

D. 1 ruồi cái mắt đỏ : 1 ruồi đực mắt trắng.

Câu 2 (ID : 30927) Ở ruồi giấm, A quy định mắt đỏ, a quy định mặt trắng, gen quy định màu mắt nằm trên vùng không tương đồng trên X. Giao phối các con cái thuần chủng mắt đỏ với con đực mắt trắng được F1. Cho F1 giao phối tự do, tỉ lệ ruồi cái mắt đỏ đồng hợp trong số ruồi mắt đỏ F2 là 1 1 1 A. 2 .

B. .

C. .

D. .

4 3 2 3 Câu 3 (ID: 30928) Bệnh máu khó đông do đột biến gen lặn trên NST X quy định, một gia đình có bố mẹ bình thường nhưng con trai của họ bị máu khó đông. Xác suất để họ sinh một con gái không bị máu khó đông là A. 100%.

B. 50%.

C. 25%.

D. 12,5%.

Câu 4 (ID: 30929) Ở mèo kiểu gen DD - lông đen; Dd - lông tam thể; dd - lông hung, gen quy định màu lông nằm trên nhiễm sắc thể X. Giao phối mèo cái lông hung với mèo đực lông đen thu được F1. Cho mèo F1 giao phối với nhau thì F2 có tỉ lệ phân li kiểu hình như thế nào?

A. 1 cái lông hung : 1 cái lông tam thể : 1 đực lông đen : 1 đực lông hung.

B. 1 cái lông hung : 1 cái lông tam thể : 1 đực lông đen : 1 đực lông tam thể.

C. 1 cái lông đen : 1 cái lông tam thể : 1 đực lông đen : 1 đực tam thể.

D. 1 cái lông đen : 1 cái lông tam thể : 1 đực lông đen : 1 đực lông hung.

Câu 5 (ID: 30930) Hai bệnh mù màu và máu khó đông đều do gen lặn nằm trên NST X ở vùng không tương đồng quy định. Một người đàn ông mắc cả 2 bệnh kết hôn với người phụ nữ

160 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học không mang alen bệnh của cả 2 bệnh trên. Họ sinh được một người con trai và 1 con gái.

Người con gái lấy chồng không bị cả 2 bệnh. Xác suất cặp vợ chồng người con gái sinh con trai bị bệnh là bao nhiêu?

1 1 A. 1 .

B. 1 .

C. .

D. .

8 6 4 2 Ab D d Ab D X X x X Y , biết rằng quá Câu 6 (ID : 30931) Ở một loài thú, tiến hành phép lai P: aB aB trình sinh tinh và sinh trứng diễn ra như nhau và xảy ra trao đổi chéo với tần số 20%. Cho các phát biểu sau: (1) Cơ thể cái trên giảm phân tạo 8 loại giao tử.

(2) Phép lai trên có 16 kiểu tổ hợp giao tử.

(3) F1 có 28 loại kiểu gen.

(4) Tỉ lệ ruồi cái mang 3 tính trạng trội ở F1 chiếm 25,5%.

Có bao nhiêu phát biểu đúng?

A. 1. Đáp án

B. 3.

1-C

2-B

C. 2.

3-A

4-A

5-A

D. 4.

6-C

Dạng 3: Xác định kiểu gen của P khi biết kết quả phép lai.

1. Phương pháp giải Dấu hiệu nhận biết quy luật di truyền liên kết giới tính: • Kết quả phép lai thuận và phép lai nghịch khác nhau.

• Tỉ lệ phân li kiểu hình ở 2 giới khác nhau.

• Nếu tính trạng di truyền thẳng, chỉ xuất hiện ở giới dị giao thì tính trạng do gen trên Y quy định.

• Nếu tính trạng xuất hiện ở cả 2 giới, tỉ lệ xuất hiện kiểu hình lặn ở giới dị giao cao hơn thì tính trạng do gen trên X quy định.

• Chú ý: sử dụng dấu hiệu khi đề bài có đề cập đến giới đực và giới cái trong kết quả lai 2. Ví dụ minh họa Ví dụ 1: Ở ruồi giấm, D quy định mắt đỏ trội hoàn toàn với d quy định mắt trắng. Giao phối ruồi mắt đỏ với nhau, thế hệ F1 phân li kiểu hình theo tỉ lệ 3 đỏ : 1 trắng. Trong đó mắt

trắng chỉ có ở ruồi đực, xác định kiểu gen của P? A. Aa x Aa.

B. Aa x aa.

C. XAXa x XAYa.

D. XAXa x XAY.

Hướng dẫn F1 phân li theo tỉ lệ 3 : 1 = 4 kiểu tổ hợp → mỗi bên P cho 2 loại giao tử.

Tỉ lệ phân li kiểu hình ở 2 giới khác nhau, tính trạng lặn màu trắng chỉ có ở giới dị giao

161 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia nên màu mắt do gen nằm trên NST X ở vùng không tương đồng quy định.

Kiểu gen của P là XAXa x XAY. Chọn D Ví dụ 2: Ở ruồi giấm, xét tính trạng độ dài râu, A quy định râu dài, a quy định râu ngắn.

Thế hệ P cho giao phối các con râu dài với nhau. F1 thu được 50% ruồi cái râu dài, 25% ruồi đực râu dài, 25% ruồi đực râu ngắn. Xác định kiểu gen của ruồi ở thế hệ P. A. Aa x Aa. B. XAXa x XAY. C. XAXa x XAYa. D. XX x XYA. Hướng dẫn Xét tỉ lệ kiểu hình ở 2 giới: Giới cái : 100% râu dài.

Giới đực: râu dài : râu ngắn = 1 : 1.

Tỉ lệ phân li kiểu hình khác nhau ở 2 giới → Gen quy định chiều dài râu nằm trên NST giới tính.

Tính trạng lặn (râu ngắn) chỉ có ở giới đực nên gen nằm trên X ở vùng không tương đồng.

P là XAXa x XAY .

Chọn B Ví dụ 3: Biết A quy định cánh dài, a quy định cánh ngắn; D quy định mắt đỏ, d quy định mắt trắng. Giao phối các con ruồi giấm cánh dài, mắt đỏ với nhau, F1 thu được: ♀ 3 cánh dài, mắt đỏ : 1 cánh ngắn, mắt đỏ. ♂ 3 cánh dài, mắt đỏ : 3 cánh dài, mắt trắng : 1 cánh ngắn, mắt đỏ : 1 cánh ngắn, mắt trắng.

Phép lai nào của P thỏa mãn kết quả trên?

A. AaDd x AaDd.

B. AaXDXd x AaXDY.

C. AD x Ad .. ad aD

D. XADXad x XADY. Hướng dẫn

• Xét tính trạng chiều dài cánh ♀ cánh dài : cánh ngắn = 3 : 1. ♂ cánh dài : cánh ngắn = 3 : 1.

Tính trạng phân li giống nhau ở 2 giới nên do gen trên NST thường quy định → P : Aa x Aa • Xét tính trạng màu mắt: ♀ 100% mắt đỏ. ♂ mắt đỏ : mắt trắng = 1 : 1.

Tính trạng màu mắt phân li khác nhau ở 2 giới, tính trạng lặn chỉ xuất hiện ở giới dị giao nên gen nằm trên X ở vùng không tương đồng → P : XDXd x XDY. Kiểu gen của P là AaXDXd x AaXDY. Chọn B

162 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học

7 Phần 1

DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN BIỂU HIỆN CỦA GEN

LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM

I. Di truyền ngoài nhân 1. Đặc điểm của gen ngoài nhân Ngoài các gen nằm trên NST ở trong nhân, ở động vật và thực vật còn có các gen nằm ở ngoài tế bào chất (gen nằm trong ti thể và lục lạp).

Gen ngoài nhân có đặc điểm: • Là ADN trần, xoắn kép, mạch vòng (tương tự ADN của vi khuẩn).

• Số lượng ít hơn gen trong nhân.

• Có khả năng đột biến.

Gen ngoài nhân

2. Đặc điểm di truyền gen ngoài nhân Thí nghiệm Coren tiến hành phép lai thuận nghịch trên cây hoa phấn, giao phấn các cây có màu lá khác và thu được kết quả:

Phép lai thuận

Phép lai nghịch

P : ♀ Lá đốm x ♂ Lá xanh F1:

100% lá đốm

P : ♀ Lá xanh x ♂ Lá đốm F1:

100% lá xanh

Nhận xét Kết quả phép lai thuận nghịch khác nhau, con sinh ra mang kiểu hình giống mẹ nên chỉ có mẹ truyền gen quy định tính trạng màu lá cho con. Gen quy định tính trạng trên nằm ngoài nhân.

169 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia Đặc điểm di truyền • Gen ngoài nhân không tồn tại thành cặp do bản chất là ADN dạng vòng.

• Các tính trạng di truyền không tuân theo các quy luật di truyền vì tế bào chất không phân chia đều cho tế bào con như NST. • Tính trạng do gen ngoài nhân quy định vẫn tồn tại khi thay thế nhân bằng nhân có cấu trúc khác.

• Kết quả phép lai thuận nghịch khác nhau, đời con mang kiểu hình giống mẹ (di truyền theo dòng mẹ).

Gen ngoài nhân dẫn đến hiện tượng di truyền theo dòng mẹ, tất cả các con sinh ra đều mang tính trạng giống mẹ.

Ví dụ: Bệnh động kinh ở người do gen ngoài nhân quy định, nếu mẹ bị bệnh tất cả con của người này đều bị bệnh.

A1 : Lá đốm

Cơ sở tế bào Cơ sở tế bào giải thích tại sao xảy ra hiện tượng di truyền theo dòng mẹ.

Trong quá trình thụ tinh, giao tử đực chỉ truyền nhân mà hầu như không truyền tế bào chất. Chỉ có tế bào chất của giao tử cái truyền cho con, nên tế bào con nhận gen ngoài nhân từ mẹ.

A2 : Lá xanh

n

G:

n A1

A2

♂

♀ 2n

F1:

A2 100% Lá xanh

II. Ảnh hưởng của môi trường lên biểu hiện của gen 1. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng Gen → mARN → pôlipeptit → prôtêin → tính trạng.

Gen mang thông tin quy định tính trạng.

Sự biểu hiện của gen trải qua nhiều bước nên có thể bị nhiều yếu tố môi trường chi phối.

Ví dụ: Ở hoa anh thảo, A quy định hoa đỏ.

Trồng cây có kiểu gen AA trong các điều kiện nhiệt độ khác nhau thu được kết quả: o

AA

20

C

35 o C

Hoa đỏ Hoa trắng

170 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 1: Di truyền học Kiểu gen quy định khả năng phản ứng của cơ thể trước môi trường nhưng sự hình thành kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa gen và môi trường.

Kiểu hình = Kiểu gen + Môi trường 2. Thường biến Khái niệm Thường biến là những biến đổi kiểu hình của một kiểu gen phát sinh trong đời sống cá thể do ảnh hưởng của môi trường.

Ví dụ: Ở hoa anh thảo, trồng cây có kiểu gen AA, khi trồng ở nhiệt độ 35oC, hoa có màu trắng, khi trồng ở 20oC, hoa có màu đỏ.

Cùng 1 giống lúa A, khi trồng ở các điều kiện khác nhau sẽ cho các năng suất khác nhau.

Giống lúa A

Đặc điểm của thường biến Mang tính đồng loạt.

Chỉ làm thay đổi kiểu hình, không làm biến đổi kiểu gen nên không di truyền.

Miền Bắc

2,5 tạ/sào

Miền Nam

2,2 tạ/sào

Miền Trung

2,0 tạ/sào

Ví dụ: Khi trồng trong điều kiện 20oC, cả vườn hoa anh thảo sẽ có màu hoa đỏ (nếu không xảy ra đột biến).

Ví dụ: Tắc kè hoa mẹ sống trên tán lá cây có thân màu xanh. Khi sinh con, nếu tắc kè con sống trên đá thì tắc kè con lại có thân màu rêu.

Ý nghĩa của thường biến Giúp cơ thể thích nghi với môi trường.

Thường biến không phải nguyên liệu của tiến hóa nhưng có vai trò gián tiếp đối với sự tiến hóa của loài.

Ví dụ: Tắc kè hoa có thể thay đổi màu thân theo môi trường giúp lẩn tránh kẻ săn mồi.

171 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia 3. Mức phản ứng của kiểu gen Khái niệm Mức phản ứng là tập hợp các kiểu hình trong các môi trường khác nhau của một kiểu gen.

Ví dụ Giống lúa A

Miền Bắc

2,5 tạ/sào

Miền Nam

2,2 tạ/sào

Miền Trung

2,0 tạ/sào

2,5 tạ, 2,3 tạ, 2 tạ là mức phản ứng của gen quy định năng suất của giống lúa A. Đặc điểm của mức phản ứng Mức phản ứng do gen quy định nên di truyền. Trong cùng một kiểu gen mỗi gen có mức phản ứng riêng.

Có 2 loại mức phản ứng: • Mức phản ứng rộng: tính trạng phụ thuộc nhiều vào môi trường, thường là những tính trạng số lượng.

Ví dụ: • Các tính trạng có mức phản ứng rộng: Năng suất lúa, sản lưỡng sữa, số hạt trên bông lúa... chịu ảnh hưởng nhiều từ chế độ chăm sóc.

• Mức phản ứng hẹp: tính trạng phụ thuộc nhiều vào kiểu gen, là những tính trạng chất lượng.

• Các tính trạng có mức phản ứng hẹp: Độ dẻo thơm của giống lúa, tỉ lệ protein trong sữa... phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen.

Phần 2

BÀI TẬP TỰ LUYỆN

Câu 1 (ID: 2464) Vật chất quyết định kiểu hình trong di truyền ngoài nhân là A. ADN mạch thẳng.

C. prôtêin.

B. ADN mạch vòng.

D. ARN ngoài nhân.

Câu 2 (ID: 2466) Trong di truyền qua tế bào chất A. vai trò của bố và mẹ là như nhau.

B. vai trò của cơ thể mang nhiễm sắc thể giới tính XX đóng vai trò quyết định.

C. vai trò chủ yếu thuộc về cơ thể cái.

D. sự di truyền qua các tính trạng chịu sự chi phối của quy định Menđen.

Câu 3 (ID: 31034) Có bao nhiêu đặc điểm sau đây là của gen ngoài nhân?

(1) Thực chất là ADN xoắn kép mạch vòng.

(2) Ở động vật, gen ngoài nhân có ở ti thể và lục lạp.

(3) Gen ngoài nhân có khả năng bị đột biến.

172 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia

CHƯƠNG 3: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN CHUYÊN ĐỀ 1: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT Phần 1

LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM

I. Sinh trưởng ở thực vật 1. Sinh trưởng ở thực vật

Sinh trưởng sơ cấp là sinh trưởng tăng chiều dài của thân và rễ.

Do hoạt động của mô phân sinh đỉnh và mô phân sinh lóng.

Có ở thực vật 1 lá mầm và 2 lá mầm.

Sinh trưởng sơ cấp

Sinh trưởng thứ cấp là sinh trưởng tăng đường kính thân, tạo ra gỗ và vỏ.

Do hoạt động của mô phân sinh bên.

Chỉ có ó ở thực vật 2 lá mầm.

Sinh trưởng thứ cấp

328 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 3: Sinh trưởng và phát triển 2. Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng ở thực vật Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng ở thực vật

Nhân tố bên ngoài Nước Ánh sáng Nhiệt độ Ôxi Dinh dưỡng khoáng

Nhân tố bên trong

Hoocmon

Giống

Hoocmon kích thích Auxin Giberelin Xitôkinin

Hoocmon ức chế Êtilen Axit abxixic

II. Phát triển ở thực vật Tuổi của cây Tùy giống loài, đến độ tuổi nhất định thì cây ra hoa.

Nhiệt độ Nhiều giống cây chỉ ra hoa khi trải qua mùa đông lạnh - hiện tượng “ xuân hóa”.

Quang chu kì Cây ngày dài: chỉ ra hoa khi thời gian chiếu sáng trên 12 giờ Cây ngày ngắn: ra hoa khi thời gian chiếu sáng ngắn.

Sắc tố cảm nhận quang chu kì : phitôcrôm.

Hoocmon ra hoa Khi điều kiện thuận lợi, hoocmon ra hoa florigen di chuyển vào thân làm cây ra hoa.

Các nhân tố chi phối sự ra hoa

329 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia

Phần 2

BÀI TẬP TỰ LUYỆN

Câu 1 (ID: 31816) Loại mô phân sinh nào sau đây tham gia quá trình sinh trưởng thứ cấp?

A. Mô phân sinh bên.

B. Mô phân sinh lóng.

C. Mô phân sinh đỉnh ngọn.

D. Mô phân sinh đỉnh rễ.

Câu 2 (ID: 31817) Phát biểu nào sau đây chính xác nhất khi nói về sinh trưởng sơ cấp?

A. Sinh trưởng sơ cấp là sinh trưởng tăng chiều dài thân cây.

B. Sinh trưởng sơ cấp chỉ có ở thực vật 1 lá mầm.

C. Sinh trưởng sơ cấp do hoạt động của mô phân sinh đỉnh và mô phân sinh lóng.

D. Sinh trưởng sơ cấp làm tăng đường kính thân cây.

Câu 3 (ID: 31818) Đặc điểm nào sau đây không có ở sinh trưởng thứ cấp?

A. Chỉ có ở thực vật 2 lá mầm.

B. Do hoạt động của mô phân sinh bên.

C. Có ở cả thực vật 1 lá mầm và 2 lá mầm.

D. Làm tăng đường kính thân của cây 2 lá mầm.

Câu 4 (ID: 13909) Ở thực vật hai lá mầm, thân và rễ dài ra là nhờ hoạt động của A. mô phân sinh lóng.

B. mô phân sinh cành.

C. mô phân sinh đỉnh.

D. mô phân sinh bên.

Câu 5 (ID : 31819) Có bao nhiêu hoocmon sau đây thuộc nhóm hoocmon kích thích?

(1) Auxin.

(3) Gibêrelin.

(5) Axit abxixic.

(2) Xitôkinin.

(4) Êtilen.

A. 2.

B. 3.

C. 4.

D. 5.

Câu 6 (ID: 31820) Xitôkinin là hoocmon kích thích sinh trưởng cành, auxin là hoocmon kích thích sinh trưởng rễ. Trong một môi trường nuôi cấy mô thực vật, nếu bổ sung tỉ lệ hoocmon xitôkinin : auxin = 300, tỉ lệ các hoocmon khác vừa đủ thì điều gì sẽ xảy ra?

A. Mô không phát triển.

B. Chỉ rễ phát triển.

C. Chỉ cành phát triển.

D. Cả cành và rễ phát triển.

Câu 7 (ID: 31821) Loại hoocmon nào sau đây được sử dụng để kích thích quả nhanh chín?

A. Auxin.

B. Xitôkinin.

C. Axit abxixic.

D. Etilen.

Câu 8 (ID: 31822) Dựa vào điều kiện ra hoa phụ thuộc thời gian chiếu sáng trong ngày mà người ta chia thành cây ngày ngắn và cây ngày dài. Cây ngày dài là cây chỉ ra hoa khi thời gian chiếu sáng trong ngày A. nhiều nhất là 12 giờ.

B. ít nhất là 12 giờ.

C. nhiều nhất là 9 giờ.

D. càng chiều sáng ít càng tốt.

330 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 3: Sinh trưởng và phát triển Câu 9 (ID: 31823) Khi trồng giống cây thanh long, để thanh long ra hoa vụ đông, người ta trồng cây thường thắp đèn vào ban đêm, chứng tỏ A. cây thanh long là cây ngày ngắn.

B. cây thanh long là cây xuân hóa.

C. cây thanh long là cây ngày dài.

D. cây thanh long không có hoocmon ra hoa.

Câu 10 (ID : 31824) Khi giâm cành, để tăng khả năng ra rễ của cành chiết, trước khi bọc đất, người ta thường nhúng gốc chiết vào dung dịch có chứa hoocmon nào sau đây?

A. Auxin.

B. Êtilen.

C. Xitôkinin.

D. Gibêrelin.

Câu 11 (ID: 31825) Sắc tố tiếp nhận ánh sáng trong phản ứng quang chu kì của thực vật là A. diệp lục b.

B. carôtenôit.

C. phitôcrôm.

D. diệp lục a, b, phitôcrôm.

Câu 12 (ID: 22543) Ở thực vật có các loại mô phân sinh: (1) Mô phân sinh đỉnh.

(2) Mô phân sinh lóng.

(3) Mô phân sinh bên.

Cây một lá mầm có những loại mô phân sinh nào?

A. (1) và (3).

B. (1), (2) và (3).

C. (2) và (3).

D. (1) và (2).

Câu 13 (ID: 19368) Phát biểu nào sau đây là không đúng?

A. Xuân hóa là hiện tượng ra hoa của cây phụ thuộc vào tuổi của cây.

B. Hoocmon ra hoa kích thích sự ra hoa.

C. Phitôcrôm là loại sắc tố cảm nhận quang chu kỳ có bản chất là prôtêin.

D. Quang chu kỳ là sự ra hoa phụ thuộc vào độ dài ngày đêm.

Câu 14 (ID: 19347) Ví dụ nào dưới đây là vận dụng kiến thức về sinh trưởng vào các thao tác xử lí hạt - củ nảy mầm?

A. Có thể dùng gibêrêlin để thúc hạt, củ nảy mầm.

B. Có thể dùng gibêrêlin trong chọn giống cây theo mùa.

C. Có thể dùng auxin kích thích hạt nẩy mầm.

D. Có thể dùng xitôkinin để giúp hạt - củ nảy mầm. Đáp án

1-A

2-C

3-C

4-C

5-B

6-C

7-D

8-B

9-C

10 - A

11 - C

12 - D

13 - A

14 - A

331 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Đột phá 8+ môn Sinh học kì thi THPT Quốc gia

CHUYÊN ĐỀ 2: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT Phần 1

LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM

I. Sinh trưởng và phát triển ở động vật 1. Phát triển không qua biến thái Phát triển không qua biến thái Là kiểu phát triển mà con non có đặc điểm hình thái cấu tạo và sinh lí tương tự như con trưởng thành.

Ví dụ: đa số động vật có xương sống.

Phát triển không qua biến thái ở người 2. Phát triển qua biến thái Phát triển qua biến thái hoàn toàn Là kiểu phát triển mà ấu trùng có hình dạng, cấu tạo sinh lí rất khác với con trưởng thành.

Ví dụ: đa số côn trùng (bướm, ruồi, ong) và lưỡng cư.

Phát triển qua biến thái không hoàn toàn Là kiểu phát triển mà ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện, qua nhiều lần lột xác, ấu trùng phát triển thành con trưởng thành.

Ví dụ: một số côn trùng (châu chấu, cào cào, gián).

Lột xá c

Ấu trùng

c

á Lột x

Trứng

Ấu trùng

Trưởng thành Nhộng

Ấu trùng

Trứng

ác

Bướm trưởng thành Lộ t

Lột x

Sâu bướm

xá

c

Ấu trùng

Phát triển qua biến thái hoàn toàn

Phát triển qua biến thái không hoàn toàn

332 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304

Chương 3: Sinh trưởng và phát triển II. Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của động vật Hoocmon sinh trưởng Là hoocmon tuyến yên, làm tăng kích thước tế bào, kích thích phát triển xương.

Thừa hoặc thiếu hoocmon sinh trưởng gây gậu quả người bé nhỏ - người khổng lồ.

Tiroxin Là hoocmon tuyến giáp, kích thích cơ thể phát triển bình thường.

Hậu quả: thiếu hoocmon, trẻ chậm lớn, chịu lạnh kém, trí tuệ thấp.

Hoocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển ở động vật có xương sống

Nhộng Sâu bướm

Bướm trưởng thành Trứng

Hoocmon ảnh hưởng đến sinh trưởng và

Hoocmon sinh dục Ơstrogen: hoocmon sinh dục nữ Testosteron: hoocmon sinh dục nam Kích thích sinh trưởng và phát triển mạnh ở giai đoạn dậy thì, tăng phát triển xương, kích thích phân hóa tế bào, hình thành các đặc điểm sinh dục thứ cấp.

Hoocmon chủ yếu ảnh hướng đến sinh trưởng và phát triển của côn trùng là ecđixơn và juvenin.

Ecđixơn: gây lột xác ở sâu bướm, kích thích sâu biến thành nhộng và bướm.

Juvenin: kết hợp với ecđixơn gây lột xác, ức chế quá trình biến sâu thành nhộng và bướm.

phát triển ở bướm Ngoài nhân tố bên trong (hoocmon), quá trình sinh trưởng và phát triển của động vật còn chịu ảnh hưởng của các nhân tố bên ngoài: thức ăn, nhiệt độ, ánh sáng,...

333 Website: https://gooda.vn/dotpha8cong

Holine: 0972.853.304