Frontaal herfst 2022

Gents Milieu F ront

Frontaal

Bakfietsen = parkeertroubles?

Jouw tuin wil een boom!

herfst 2022

Gents straatleven

1

Bomen in de bouw

Praten over bomen

06

20

Ria doet carrièreswitch

Erfgoed en renovatie

in dit nummer

11

28

Gent en omstreken

06 beleid Bomen beschermen in bouwplannen 08 hot topic Bakfietsen: parkeerproblemen?

Milieu inzichten

11 ontmoet Ria, van handelaar naar verpleegster

14 inzichten Welke weg legt ons (drink)water af?

25 column Bouwen aan de toekomst

12 straat 2.0 Straatleven in Gent: vroeger en nu

19 roots Jonathan uit het Verenigd Koninkrijk

26 voortaan Duurzame tips

20 expert Martin Hermy: boomdeskundige 2

28 renoveren Erfgoed vs energetische renovatie

Vrijwilliger Benjamin

edito

Proost op 25 jaar GMF

34

Die avond in september ‘97 in de Stoppelstraat… Aan tafel enkele oude knarren, allen bestuurders van de Federatie Milieubescherming Gent (FMG), en enkele jonge snaken die niet konden wachten om de toen al decennia oude Gentse milieukoepel om te toveren tot een bruisende ledenvereniging. De statuten werden vernieuwd, we kregen de kassa en de zegen van FMG, en GMF was geboren!

Op GMF's agenda

Van bij de start vonden veel fantastische mensen in GMF de gedroomde plek om van Gent een groene stad te helpen maken. We zetten in de loop der jaren campagnes op rond biologische groenteabonnementen, wasbare luiers, fietsenstallingen, energiezuinige renovaties, bakfietsen, autodelen, geveltuinen… en vonden vaak enthousiaste weerklank bij de Gentenaars en het stadsbestuur. En zie nu, net op die terreinen is Gent vandaag top in Vlaanderen. Ik durf zelfs beweren dat we deels hebben bijgedragen aan de typische smoel van het hedendaagse Gent (op de overzeese toeristen na).

36

Front van goodwill

Bij al dat stoefen hoort jammer genoeg een grote maar, want de ons omringende wereld is er bepaald niet milieuv­riendelijker op geworden. Wie weet maakten we net een van de laatste ‘koele’ zomers van de eenentwintigste eeuw mee. Beste lezer, kijk in je hart of in de spiegel of naar je geweten en neem je verantwoordelijkheid.

Lees Frontaal of beter nog, meld je aan als vrijwilliger van GMF. Aan wie veel gegeven is, zal veel gevraagd worden.

Stefaan Claeys Medeoprichter GMF 32 in actie De meldingsapp van Gent

34 vrijwilliger Benjamin Van de Velde

33 in actie GMF-boekenclub: 'Voor wie willen we zorgen?'

35 Jules 36 kalender 38 volg ons 39 over ons

3

kort nieuws

Zo veel auto’s werden in beslag genomen in de strijd tegen de knalpotterreur in Gent. Sluizeken-Tolhuis-Ham, Rabot, MuideMeulestede, Dampoort en Brugsepoort: volgens inwoners teistert gevaarlijk patsergedrag hele wijken. Er kwam deze zomer o.a. een petitie en heel wat media-aandacht, het lijkt wel of heel Gent zit te wachten op een meer doortastende aanpak.

Mag het wat minder zijn?

Koerknallen om te ontharden

Zomer ‘22 voerde GMF een klein project uit rond duurzaamheid in Sint-Amandsberg. In het kader van ‘Mag het wat minder zijn?’ hoorden we bij een 50-tal handelaars of klanten er welkom zijn met eigen potjes, én spoorden we hen aan om minder verpakking en zakjes te gebruiken.

Heel wat winkels toonden goeie wil, enkele werden lid van ‘Mij Pak Je Niet In’, een overzichtskaart van zaken waar je welkom bent met eigen potjes. Goe bezig, #9040!

Heel oktober 2022 gaat het eerste Gentse kampioenschap Koerknallen door. Dat is een grote onthardingswedstrijd. Die maand dagen verschillende wijken elkaar uit om de grootste TPI-score te halen (‘TPI’ = Tegels Per Inwoner). Wie relatief gezien de meeste voortuinen, voorgevels, achtertuinen en andere koerkes onthardt en de wedstrijd wint, krijgt een optreden van een Gentse artiest naar keuze cadeau. Alle ontharding telt mee!

Voel je de KNALDRANG? Geloof je dat jouw wijk het eerste Gentse kampioenschap Koerknallen kan winnen? Wil jij jouw wijk groener helpen maken? Zoek via www.koerknal.be of jouw wijk meedoet. Neem ook zonder een wijkduel mee de drilboor op en onthard een bijkomend stukje van jouw grond. Ook dat telt mee voor jouw wijk en jouw stad! De wijkteams en jij worden ondersteund door Gents Klimaatforum, waaronder dus Natuurpunt Gent en GMF, met de steun van Breekijzer vzw.

Bekijk de kaart op: gentsmilieufront.be/minder

Voel je de knaldrang? Sla in oktober mee aan het ontharden met de KOERKNAL en schrijf je in op koerknal.be!

— In St-Amandsberg krimpt de afvalberg

4

— Elke vierkante meter maakt onze stad beter!

‘Het is nu of te laat. U moet nu aan de slag’

Tal van waterexperten stelden een 10-puntenplan op om een waterbom te vermijden, gericht aan de Vlaamse regering. De Gentse regio is extra kwetsbaar, een waterbom kan vele tienduizenden huizen vernielen. We moeten ruimte teruggeven aan water in plaats van nog meer groengebied te gaan verharden (bv. de kwestie Wondelgemse meersen, een Vlaamse bevoegdheid, zie p. 6) — De Morgen, 9 juli 2022

Gentse Feesten ‘22: Hallebloeiah!

Sheikh ze wakker

Mooi weer, chille sfeer, veel volk, weinig afval en massa’s knaldrang: waren de Gentse Feesten 2022 de beste ooit? Moeilijk te zeggen, maar voor Gents MilieuFront waren ze wel de zotste ooit: 10 dagen lang stonden we de hele avond op Zataclan, het befaamde en decadente plein van CirQ in de Willem de Beersteeg. Precies daar bouwden we onze Klimaatkerk: onze priesters en nonnen wezen alle bezoekers op hun klimaatzonden, maar boden hen gelijk ook de kans om die af te kopen. Dat kon door mee te breien aan de langste geitenwollensok, zelfkastijding met een lokaal geoogste klimoptak, bidden tot de heilige Greta, Anuna of Franciscus Timmermans, of… lid te worden van GMF. Meer dan 600 zondaars kozen voor de laatste (makkelijke) uitweg, en lezen nu voor het eerst mee Frontaal. Welkom aan het Front! ‘t Is hier goed, je zal nooit meer weg willen - Hallebloeiah!

In aanloop naar de klimaattop COP27 in Sharm-elSheikh (Egypte) wil GMF als lid van de klimaatbeweging de politieke neuzen drukken op de urgente nood aan actie. De wereld staat letterlijk in brand, verzuipt of droogt uit, maar ondertussen boekt de fossielebrandstofindustrie recordwinsten. Hoe kan dit in godsnaam blijven doorgaan?

Daarom sluit GMF zich aan bij de coalitie Code Rouge/Rood. Op 8 en 9 oktober nemen we deel aan massale acties van burgerlijke ongehoorzaamheid.

Op 23 oktober nemen we heel Gent mee naar de nationale klimaatmars in Brussel. Doe of ga mee, want het is menens.

Check gentsmilieufront.be/klimaatkerk voor meer tekst en foto’s!

Meer info op gentsmilieufront.be/kalender

— GMF wint 645 zieltjes met Klimaatkerk

— Code rood voor het klimaat

5

Bomen beschermen

met beroepen en bezware

Bericht van aan het front Bouwplannen die geen rekening houden met aanwezig groen en die zelfs een heel natuurgebied verwoesten: ze komen helaas nog altijd voor. Tegen zulke on­ doordachte projecten komt GMF in het verweer. Een overzicht van enkele markante dossiers van het voorbije jaar. txt_Bouke Billiet pix_Nathalie Samaes

6

Dubbel beroep

Eind 2021 ging GMF tweemaal in beroep. Zowel op de Meyvaertsite (Dok Noord) als aan AC Portus (rond de oude Belgacomtoren) zouden door de plannen bomen moeten sneuvelen. Bij het opmaken en bij het beoordelen van de plannen hadden de projectontwikkelaar en Stad Gent te weinig aandacht voor bestaand groen. Het resultaat van ons beroep? Aan Dok Noord worden twee mooie grote platanen niet gekapt, maar een eindje verplant. GMF-leden die in de toekomst toneel gaan kijken in De Expeditie, wandelen dan langs de bomen die zij mee gered hebben.

Aan AC Portus lukte de kap tegenhouden niet, maar

bekwam GMF de aanplanting van maar liefst 19 hoge bomen, en elders een compensatie van 250 bomen. We zijn geen grote fan van kappen-en-compenseren, maar ‘t is natuurlijk veel beter dan helemaal niet compenseren.

Overmeers en Sterrebos

Dit voorjaar kwam een projectontwikkelaar op het idee om te gaan bouwen in waardevol groengebied, grenzend aan het natuurgebied Overmeers.

Dat hoeft niet te verwonderen, want in de buurt van de Sint-Denijslaan verdween de voorbije jaren al heel wat groen bij tal van projecten.

Buurtbewoners, onder meer via de Werkgroep SintPieters-Buiten, legden zich

en

beleid

Een van de platanen die worden gered – dankzij jouw lidmaatschap!

hier niet zomaar bij neer, maar lijstten een indruk­ wekkend aantal bezwaren op.

Ook GMF diende een lijvig bezwaarschrift in. De project­ ontwikkelaar wachtte de uitkomst van het openbaar onderzoek niet af, maar trok in mei zelf zijn aanvraag in.

Voorlopig is dit groengebied dus gered − waakzaamheid blijft de boodschap.

Zelfinzicht was dan weer ver te zoeken bij UGent, waar het verzet tegen de kap van het Sterrebos niet alleen van buurtbewoners (en GMF) kwam, maar ook van de eigen wetenschappers en studenten.

Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) volgde in maart het negatieve advies van haar administratie en weigerde de vergunning.

Ondertussen heeft UGent nieuwe plannen voor studentenhuisvesting aan de Corneel Heymanslaan.

‘Alsof er nergens anders een lap beton te vinden is waar je met de bus kan leren rijden’ De Lijn en… De Lijn

Als het aan GMF lag, kregen tram- en buschauffeurs elke dag bloemen en taart en loonsverhoging en applaus. Om maar te zeggen: we zijn bij GMF een

samen in verzet

grote fan van openbaar vervoer.

Het dossier Wissenhage, voor een stelplaats voor bussen en trams in de Wondelgemse meersen, kent een zeer lange voorgeschiedenis. De plannen die De Lijn in het voorjaar indiende, hadden absoluut niet genoeg aandacht voor groene buffers. GMF en buurtbewoners dienden bezwaarschriften in, er kwamen tal van negatieve adviezen en uiteindelijk werd de aanvraag geweigerd. In juni paste De Lijn de aanvraag aan, en zie: het bleek dan toch mogelijk om een stelplaats te bouwen én aan de randen groen te bewaren. Ook wat betreft groendaken en hemelwateropvang was er grote vooruitgang.

GMF besliste dan ook om geen verder bezwaar aan te tekenen tegen de absoluut noodzakelijke stelplaats.

Wat ons dan weer wel doet steigeren, zijn de plannen van De Lijn om, nota bene langs een groenklimaatas, een waardevol en nat groengebied vol beton te gieten. Doel: met de bus leren rijden. Alsof er nergens anders in Gent (of Oost-Vlaanderen) een lap beton te vinden is die daarvoor zou kunnen dienen.

Deze aanvraag werd vernietigd door de Raad van Vergunningsbetwistingen omdat een essentieel document ontbrak.

De Lijn en Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open VLD) houden voorals-

‘We verwachten dat projectontwikkelaars grondig nadenken waar ze wat plannen’ nog vast aan het waanzinnige voornemen. GMF vroeg Stad Gent herhaaldelijk om hier een regierol op te nemen en samen met De Lijn een alternatieve oplossing uit te dokteren. Dat lijkt ons niet te veel gevraagd, gezien de vele mooie woorden over vergroening en natuurbescherming in tal van Gentse beleidsdocumenten.

GMF is niet banana

GMF is geenszins tegen stadsontwikkeling of stadsvernieuwing. Wij doen niet aan NIMBY (‘not in my backyard’) of BANANA (‘build absolutely nothing anywhere near anything’). Maar gezien de beperkte ruimte en gezien de zeer hoge verhardingsgraad in Gent verwachten we dat projectontwikkelaars grondig nadenken waar ze wat plannen. En van Stad Gent verwachten we een meer kritische houding tegenover ondoordachte projecten. De bestemming van een gebied volstaat niet om de handen te wassen in onschuld. Bestemmingen veranderen, hogere overheden bespelen, gronden ruilen, adviezen aanscherpen, vooroverleg organiseren: de Stad staat heus niet met lege handen.

GMF kan niet elk protest mee trekken.

Zelf in het verzet gaan tegen ondoordachte projecten in je buurt?

Lees onze tips op gentsmilieufront.be/lokaalverzet 7

Bakfietsen: parkeerproblemen?

Sinds juni zie je op verschillende plekken in Gent parkeerplaatsen voor buitenmaatse fietsen zoals bakfietsen, cargofietsen en longtails. Dit maakt deel uit van een proefproject van Stad Gent.

Zijn er momenteel dan zoveel bak- en cargofietsers in Gent, dat die niet meer kunnen parkeren?

GMF-vrijwilliger en bakfietsster Joke zocht het uit. txt_Joke Claeys pix_Joke Claeys

8

Het proefproject, uitgerold door De Fietsambassade Gent kadert volgens Daan Pelckmans van het Gentse Mobiliteitsbedrijf in de mobiliteitsplannen van de stad, zoals de 100m-norm (een fietsparkeerplaats voor iedereen op maximum 100 meter van de woning in dichtbevolkt gebied) en het streefdoel van 10% fietsparkeerplaatsen voor buitenmaatse fietsen. ‘Die zijn sterk gespreid over heel Gent en zijn locatie-afhankelijk, bv. bij scholen, waar we vaak inzetten op fietsparkeervakken. Stad Gent wil ook meer inzetten op buurtfietsenstallingen. Op

dit moment zijn er slechts 6, maar we willen er wel elk jaar 5 nieuwe openen.’

‘Daarnaast wil de stad meer XL-fietsenstallingen plaatsen, waarbij de 10% een aanbeveling is van het Fietsberaad Vlaanderen. De evaluatie van het proefproject, daar starten we nu in september mee.’

Spectaculaire stijging Is dat dan echt nodig? Heerst er in de Gent een tekort aan parkeerplaatsen voor buitenmaatse fietsen? Eerder dit jaar hield GMF opnieuw haar fietstelling op 35 verschillende knooppunten langs de R40 ¹.

Het aantal fietsers steeg tussen 2019 en 2022 - weliswaar na een flinke daling tijdens corona - tot een nieuw record. Maar terwijl het aantal fietsers slechts steeg met 1%, steeg het aantal bakfietsers met 85%.

Het aantal bakfietsen groeit dus met een sneltreinvaart, terwijl er nauwelijks aangepaste fietskeerplaatsen zijn bijgekomen. Een longtail past nog net in een gewone fietsparkeerplaats, bakfietsen en cargofietsen passen daar niet in. Het gevolg hiervan zie je al snel in het straatbeeld: bakfietsen

naast de fietsenstallingen, op het voetpad (hinder voor onze minder mobiele medemens!) of zelfs op autoparkeerplaatsen (wat tot ergernis kan leiden van bestuurders ²).

Bakfietsmama Als ervaren bakfietsmoeder weet ik dat een parkeerplek voor die grote, lompe fiets zoeken niet de enige uitdaging is (op dit punt roept iemand in onze woonkamer dat er ook zoiets bestaat als bakfietspapa’s). Mijn meest frequente ritje met de bakfiets: de kids veilig afzetten aan school. Een plek op school wordt gelukkig toegewezen op basis van afstand. Hierdoor wonen de meeste kinderen in de buurt en worden ze zo vooral met de fiets of te voet gebracht: een heel goeie zaak. Het voetpad bij onze school is breed genoeg om enkele fietsen en buitenmaatse fietsen kort te parkeren.

Aan de schoolpoort geraken daarentegen is minder vanzelfsprekend: het laatste stukje is éénrichtingsverkeer voor auto’s met nét genoeg ruimte links of rechts van de auto voor een fietser. Dat maakt het soms wel eens spannend, zeker als er een

hot topic Tijdelijke XL-parkeerplaatsen in de Brugse Poort

vuilniswagen op je af komt. Een bakfiets krijg je niet één-tweedrie het voetpad op…

Stationsparking De volgende stop is het treinstation. In mijn geval meestal Gentbrugge, waar er geen speciale plaatsen zijn voor bakfietsen. In theorie zijn er aan de stations Gent-Dampoort en Gent-Sint-Pieters wel voldoende XL-plaatsen, maar in de praktijk vind ik er zo goed als nooit een plek: de helft van de voorziene ruimte staat vol met ‘gewone’ fietsen. Is er dan misschien een algemeen tekort aan basic fietsparkeerplaatsen?

Plek opeisen Bij een trip naar de winkel, bijvoorbeeld de bakker in de buurt, merk je algauw dat het voetpad te smal is voor een bakfiets en een voorbijganger.

Dan parkeer ik me, moet ik bekennen, regelmatig, gewoon op een autoparkeerplaats, waar er voldoende van zijn. Ik neem minder plaats in dan een auto,

Conclusie In de stad zijn er hier en daar parkeerplaatsen voor buitenmaatse fietsen, maar vaak staan ze vol met gewone fietsen. Dat zal vast zo blijven zolang de parkeerdruk voor fietsen erg hoog is. Als ervaren bakfietser vind je met de nodige creativi-

ik hinder geen minder mobiele voetgangers, en als het alternatief is dat ik met de auto kom, dan zou die boze automobilist toch geen plek hebben.

Tips voor bakfiets-uitstapjes naar Gent-centrum: de beste parkeerplaatsen die ik ken zijn onder de Sint-Michielsbrug en onder De Krook. Maar zelfs hier worden XL-plekken vaak ingepalmd door standaardfietsen.

De tijdelijke XL-fietsen­plaatsen kennen ondertussen hetzelfde fenomeen: ingenomen door gewone fietsen of bromfietsen.

‘ Bakfietsen naar school is soms spannend, zeker als er een vuilniswagen op je af komt’

Gentse Feesten De tofste fietsreisjes zijn natuurlijk die naar de Gentse Feesten. Er waren deze editie veel extra fietsenstallingen voorzien, maar de bakfiets werd weinig plaats gegund. Dan maar op zoek naar een plek waar ik niemand zou hinderen, zonder bewaking en ietsje verder van de feestzone. Behalve bij onze goeie vrienden van Zataclan, daar was de fietsenstalling breed genoeg voor mijn bakfiets.

teit altijd wel een plek. Met de steile groei in gewone en buitenmaatse fietsen zal dit almaar moeilijker worden.

Het is dus een goed plan om 10% van de plekken te voorzien voor buitenmaatse fietsen, maar dit moet hand in hand gaan met extra fietsparkeerplaatsen.

Als laatste, bij activiteiten waar je veel jonge Gentse gezinnen verwacht, voorzie meer dan 10% XL-plekken bij tijdelijke parkeerplekken.

Bronnen:

¹ gentsmilieufront.be/fietstelactie ² gva.be/cnt/dmf20170927_03098682

9

Bomenen struikenverkoop BESTEL T.E.M. 1 NOVEMBER OP WWW.NATUURPUNTGENT.BE

GROENDAKEN DAKTUINEN & GROENGEVELS

10

+32 (0)9 247 48 49 info@canopy-greenroofs.be www.canopy-greenroofs.be

ontmoet

Ria — ‘Dit was niet gewoon een job. Ik was even deel van een gezin’ In deze rubriek laten we iemand aan het woord die zich rechtstreeks of onrechtstreeks inzet voor een duurzamer Gent. Deze keer aan de beurt: Ria Vanhee.

Achtentwintig jaar was Ria Vanhee de drijvende kracht achter de wasbare luier in Vlaanderen. Met het stopzetten van haar zaak Kiddybips, laat ze een leeg plekje achter in de Dampoortstraat.

Kiddybips was meer dan een handelszaak. Brood op de plank was nooit het hoofddoel, wel de verbinding met zoveel gezinnen. ‘Ik heb zoveel warme momenten gehad, in goede en minder goede omstandigheden. Dit was niet gewoon een job. Ik was even deel van een gezin.’

Haar bezoek aan Zimbabwe, begin jaren ‘90, was een grote inspiratie. Ze ervaarde er hoe hoogzwangere en pasbevallen moeders elkaar ondersteunden in een hechte gemeenschap. Dat wilde Ria ook: ‘Vrouwen die elkaar helpen. Die elkaar dragen doorheen leuke, mooie, zware én moeilijke momenten. Dat was mijn doel.’

Dat wilde ze op een duurzame en afvalvrije manier doen, zonder daarbij het sociaal aspect uit het oog te verliezen. Producten met biogarantie, gecreëerd in goede werkomstandigheden, genoten haar voorkeur.

Zo ontstond Kiddybips, een zaak die Ria met liefde en hard labeur zou loodsen van een heus staaltje pionierswerk tot gevestigde Gentse waarde. Voor veel mensen een veilige haven, een rustoord, een plek om thuis te komen.

Haar uitverkoop werd dan ook een heerlijke periode vol mensen die haar nog een laatste keer opzochten met warme herinneringen en dankbetuigingen.

Met het sluiten van haar zaak verlegt Ria haar focus naar de zorgsector, waar ze aan de slag is als verpleegkundige. ‘En wie weet komt er nog een overnemer voor de winkel. Dan kan ik straks een jonge ondernemer bijstaan met mijn ervaring. Dat zou mooi zijn,’ droomt ze. txt_Anke de Sagher

pix_Nathalie Samaes

11

Straatleven Vroeger in Gent en nu.

In 2022 wijden we elke Frontaal­‑editie een artikel aan ons jaarthema ‘Straat 2.0’ Deze keer is de sociale functie van de straat aan de beurt.

Wat doen mensen op straat, vroeger en nu?

Koos Fransen van STR.AAT (Stad en Ruimte Alle Actoren Tezamen), onderzoeker en notoir straatloper, neemt ons mee op pad. txt_Sabine Huyghe pix_Daniël Collewaert

Eerlijkere verdeling ‘Onze straten zijn lange tijd aangelegd en ingericht om vooral aan de noden van de auto te voldoen. Die heeft natuurlijk zijn rol in de autonomie en zelfredzaamheid van mensen. Maar meer en meer mensen vinden dat de ruimte wat eerlijker mag worden verdeeld. Denk maar aan initiatieven zoals de leef-

'De speelradius van kinderen wordt elke generatie beduidend kleiner'

2009

Spelen op straat Het is duidelijk dat er nu een omgekeerde beweging is ingezet. ‘Vaak zijn het moeders met kinderen die bewuster op zoek gaan naar hoe het anders kan. Een studie in het Verenigd Koninkrijk onderzocht bij 4 generaties hoe ver ze als 8-jarige van huis mochten spelen. Die speelradius werd elke generatie beduidend kleiner: kinderen mogen steeds minder ver weg van huis zonder toezicht. Daar hebben andere factoren ongetwijfeld ook een rol in, maar het drukkere motorisch verkeer is zeker een belangrijke spelbreker.’

2014

Straat als magneet Voor een van de projecten van STR.AAT gaat Koos vaak in gesprek met oudere Gentenaars die al een hele poos in dezelfde straat of wijk wonen. ‘Dan horen we bijvoorbeeld dat er vroeger meer gemeenschapsgevoel was tussen de buren, dat er makkelijker iets voor elkaar werd gedaan. Mensen ontmoetten elkaar meer op straat, tot… de auto ze bijna letterlijk van de straat wegduwde.’

‘In sommige wijken waren voor de komst van de auto de voordeuren gericht op de treinsporen. Pas na de auto werden die op de straat georiënteerd. De straat was ook het decor voor foto’s waar de mensen zich helemaal voor opkleedden. Eens de auto echt een massaproduct was, werden straten steeds minder aanlokkelijk en keerden mensen zich ervan weg. Onderzoek toont ook aan dat er in straten met een grotere verkeersintensiteit 12 minder sociale samenhang is.’

straat 2.0

straten en –pleinen en de speelstraten in Gent of de zomerstraten in Brussel. De auto is er even niet welkom om zo letterlijk ruimte te maken voor ontmoeting en spel. Met bankjes, picknick­tafels, hangmatten, speeltuigen en bloembakken voor je deur is het veel makkelijker om je kinderen buiten te laten ravotten of een praatje te slaan met de buurvrouw.’

‘Die straten en pleinen zijn vooral tijdelijke projecten, experimenten die doen dromen over hoe de straat op veel meer plaatsen een mooiere invulling kan krijgen. Wereldwijd zijn er tal van gelijkaardige experimenten die op zoek gaan naar hoe straten terug meer gedeelde publieke ruimte kunnen worden en niet enkel verkeerskanalen.’

Van experiment naar blijvende verandering ‘In Barcelona staan ze al een stap verder en wordt er werk gemaakt van een permanente andere aanpak. Na verschillende kleinschalige initiatieven is er nu het concept van de ‘superilla of superblocks’ die over de hele stad een netwerk van groene plekken en pleinen creëren waar voetgangers voorrang hebben.

In een deel van de stad werden de woontorens zodanig aangelegd dat de kruisende straten pleintjes vormen vol kleur en leven. En in Amsterdam is er The Green Mile, waar de meest gevaarlijke en vervuilde straat wordt getransformeerd naar een groene, duurzame straat met meer aandacht voor mens en natuur.’

En in Gent?

‘Bij ons zitten we momenteel eerder in de experimentele fase. We kunnen natuurlijk niet van vandaag op morgen alle straten opnieuw aanleggen. We zien wel dat bij het ontwerp en de aanleg van nieuwe straten groen vaker naar voor wordt geschoven. Ook gevelbanken zijn een leuke manier om mensen (terug) letterlijk op straat te zetten. Ze zijn vooral nuttig voor de zogenaamde witte middenklasse, want andere gemeenschappen hadden die stimulans niet echt nodig. Veel mannen en vrouwen uit de Turkse gemeenschap vind je al veel langer gewoon met enkele stoelen aan de voordeur. Ook trouwfeesten worden vaak

'We zien wel dat bij het ontwerp en de aanleg van nieuwe straten groen vaker naar voor wordt geschoven' deels op straat gevierd, en als de Turkse nationale voetbalploeg goed speelt barsten er vaak spontane feestjes los!’

‘Onze straten werden vroeger ontworpen door witte mannen, het zou mooi zijn als nieuwe straten inclusiever zijn voor mensen in een rolstoel, (groot)ouders met een buggy, kinderen die leren fietsen… kortom voor iedereen.’

STR.AAT werkt momenteel - met steun van Stad Gent - aan ‘Straffe straten’, een documentaire over de schoonheid van de straat en de wijk, en op welke manier straten doorheen de jaren zijn veranderd. Daarvoor zoeken ze verhalen en getuigenissen van mensen die al lange tijd in dezelfde straat of wijk wonen. Ook jongeren met bepaalde dromen of wensen voor hun straat komen aan bod.

Ben of ken jij zo iemand?

Neem dan zeker een kijkje op str-aat.be/straffestraten!

Weg

van

't Was een droge zomer. Het waterpeil stond historisch laag.

En toch stroomt er water uit onze kraan. Logisch, vinden we dat.

Draaiknop open, draaiknop toe.

Verder denken we er niet over na. Maar laten we dat voor één keer toch eens doen. Welk traject legt ons water af? Wat voor water drinken we eigenlijk? En hoe wordt het gezuiverd? txt_Eva Dessers pix_Andy Bruyninckx, Pierre Van Uffelen

Onze blauwe, zoute planeet

14

De aarde is voor 70% bedekt met water: 1,5 triljard liter of 560 biljoen olympische zwembaden. Niet te vatten. Laten we zeggen: de aarde bestaat uit heel, heel, heel veel water. Maar laat je niet vangen: water ligt dan wel voor het grijpen, drinkbaar water niet.

97% van het aardse water is zout. En daar zijn we voorlopig niks mee. Die overige 3% is natuurlijk nog heel veel. Al zit de meerderheid ervan vast in ijs en gletsjers. Smelten ze?

Dan stroomt het water richting zee, wordt het zout en zijn we er alweer niets mee. Het laatste halve procent is zoet, vloeibaar water. Maar we zijn er nog niet, want het grootste deel van dat halve procent zit verstopt op moeilijk bereikbare plaatsen,

water Een ode aan ons drinkwater

zoals onder de Sahara, of in rivieren in de jungle van de Amazone. Als we al dat zoute, vaste en onbereikbare water wegdenken van onze blauwe planeet, dan blijft er een restje over. En dat restje moeten we verdelen onder acht miljard mensen, waaronder 11,5 miljoen Belgen.

Waar komt ons Belgische drinkwater vandaan?

Laten we inzoomen op ons kleine Belgenland. Want welk van dat zoet, bereikbaar water stroomt er door onze leidingen? Onze drinkwaterbedrijven halen hun water van de oppervlakte of uit de grond. → Oppervlaktewater

Met oppervlaktewater bedoelen we rivieren, beken en kanalen. Al het water dat boven de grond klotst, zichtbaar met het blote oog. Zoals de Maas.

Daar halen we 40% van ons drinkwater. De Maas stroomt via het Albert- en Netekanaal naar waterproductiecentra.

Maar de Maas is geen onuitputtelijke bron. Integendeel. Zo is de Maas erg afhankelijk van de droogte. Op is op. Als het waterpeil te laag staat, is het gedaan met pompen. Een laag waterpeil maakt ook het zuiveringsproces een stuk lastiger.

Want bedrijven lozen evenveel

afvalwater tijdens droge periodes. Maar als er minder water is, dan worden de lozingen minder verdund en is zuiveren een te grote uitdaging. Daar wagen drinkwaterbedrijven zich liever niet aan. Zo legden ze in Nederland in 2015 hun zuivering 142 dagen plat, door een te hoge concentratie aan chemische stoffen. En last but not least, de Maas moeten we ook delen met de natuur en met onze buurlanden.

Gelukkig hebben we nog een waterspaarpotje. En dat ligt - toepasselijk - in Kluizen.

Een waterkluis van 11 miljard liter water die 122.800 gezinnen voorziet van drinkwater.

Hier verwerken ze 60 miljoen liter drinkwater per dag.

Waanzinnige getallen, zeker voor Vlaanderen. Want zo’n spaarpotje is hier zeldzaam. Je vindt er nog eentje in De Gavers te Kortrijk en drie kleine die tappen uit het IJzerbekken. Een nieuwe aanleggen? Goed idee, maar daar hebben we te weinig open ruimte voor. → Grondwater

Oppervlaktewater vinden en filteren is een complexe zaak.

Het is moeilijker te zuiveren door ziektekiemen en toxische stoffen, raakt snel vervuild, is gevoelig aan droogte en we moeten het delen met andere

inzichten

spelers. Grondwater daarentegen is robuust en betrouwbaar. Van goede kwaliteit. En onzichtbaar. Een ware parel onder de grond die minstens zoveel aandacht verdient als oppervlaktewater. Maar wat is grondwater precies?

Grondwater is regen. Regen die insijpelt via zand- en kleideeltjes. En hoe langer water sijpelt, hoe dieper het in de grond zit. Zo krijg je ondiep en diep grondwater. Het verschil spreekt voor zich. Ondiep grondwater zit in de eerste waterdoorlatende laag. Regent het? Dan wordt ze relatief snel aangevuld. Maar vergis je niet, ook in deze laag kan water al een eeuw aan het sijpelen zijn.

Onder die eerste laag bevindt zich een kleilaag. Een soort zeef die pesticiden en zware metalen tegenhoudt. Daardoor is het diepe grondwater onder deze kleilaag erg zuiver. En soms 500 jaar oud.

Meer dan de helft van ons kraantjeswater komt uit de grond. Diep grondwater. Maar is dat wel een goed idee? Zitten we niet met een grondwatertekort? Wel, dat hangt er vanaf.

Vraag het aan drinkwatermaatschappijen, en een grondwatertekort is nog lang niet aan de orde. Logisch, want zij halen hun water van diep. 130 meter diep. En 98% van die grond-

waterputten in Vlaanderen heeft water genoeg. Want droge zomers hebben hier weinig effect op. Vraag het aan landbouwers, bosbeheerders en natuurverenigingen en je krijgt een heel ander verhaal.

Want zij zijn afhankelijk van die bovenste laag. En ondiep grondwater is wel afhankelijk van neerslag. Is er te weinig? Dan krijgen gewassen en natuur geen kans om te groeien.

Niet te veel achteroverleunen dus. Want een grondwaterprobleem is snel gecreëerd, maar traag opgelost. Door klimaatverandering en onze betondrang herstelt het zich niet meer zoals vroeger. De oplossing? Ruimte creëren waar regen wel kan doordringen.

Ontharden dus, zodat het niet in een vingerknip van de riool hupsakee de zee instroomt.

‘Een grond­water­ probleem is snel gecreëerd, maar traag opgelost.

De oplossing om het peil sneller aan te vullen?

Ontharden’

Waar stroomt ons water naartoe? → In de riolering

Draai je kraan open en er stroomt oppervlakte- en grondwater door. En daarna?

Na je afvoerputje komt het in de rioolbuizen terecht. 46.000 km aan Belgische rioolbuizen, da’s goed voor een toertje rond de aardbol. 40.000 km ligt in handen van gemeenten, de 15 overige 6.000 is van Aquafin.

Bezoek onze webshop op eurabo.be Bio-ecologische materialen voor energiezuinige houtbouw en renovatie

Steico flex FSC®

10 % IS OL AT IE KO RT

IN G

Vloer- en muurisolatie

Luchtdichting

gratis advies aan zelfbouwers! isolatie opleidingen: eurabo.be/opleidingen

or leden 10% korting vo ufront ie van Gents Mil ROK 52 - Pont West 112 B-9600 Ronse +32(0)55 23 51 40

VERSIE 29/11/2018

• •

pro clima

Isokurk

Houtwolisolatie

Bio-ecologische bouwpartner 2014

Wij kiezen voor verantwoord bosbeheer. U ook?

Wiedauwkaai 87 B-9000 Gent +32(0)9 216 46 40

info@eurabo.be www.eurabo.be

DE NATUURVERFWINKEL Je interieur of gevel opfrissen? Bij Tintelijn zetten we in op gezonde verf en duurzame producten. Je vindt alles wat je nodig hebt in onze winkel in Gent of online via de webshop!

Bestel je producten online via www.tintelijn.com Wij leveren bij je thuis!

DE DUURZAME AANNEMER Je gevel of interieur opfrissen?

Schilder-, kalei-, timmer- of pleisterwerken: Tintelijn voert ook werken uit bij je thuis. info@tintelijn.be • 09 219 09 60 Adolf Baeyensstraat 216, 9040 Gent

16

www.tintelijn.com

inzichten

Zij zuiveren het afvalwater.

Maar Aquafin bestaat pas sinds 1990. Wat gebeurde er dan voor Aquafin alles flink zuiverde? Je kan het al raden: het afvalwater ging recht de natuur in. En zelfs in de jaren 90 werd nog 70% in de natuur geloosd.

Even slikken.

Vandaag zit dat gelukkig anders en zuiveren we 87% van ons afvalwater. Bedrijven zoals Aquafin zuigen het afvalwater uit de gemeentebuizen richting hun afvalwaterzuivering.

Applaus? Nog even niet, dat percentage mag nog een stuk omhoog, onder meer door alle woningen in België aan te sluiten op de riolering. Vandaag vallen er nog 400.000 uit de boot. Daarnaast moeten de rioleringen worden aangepast aan de heftige regenbuien van vandaag. → Naar de afvalwaterzuivering

Hoe gaat de afvalwaterzuivering precies in haar werk?

Eerst en vooral, Aquafin is reusachtig. Een terrein van twaalf voetbalvelden groot, met installaties goed om 300 miljard liter water tegelijkertijd te zuiveren. Eerste stap in het proces? Het grove vuil verwijderen. Met de gekende vochtige doekjes als grootste obstakel. Daarna worden zand en vet eruit gefilterd. Bacteriën slorpen de nutriënten, je urine en uitwerpselen eruit. Pas nu loopt het water via de Schelde proper de zee in.

Kunstzoetstoffen en medicijnenresten blijven wel rond-

‘Water verdient onze verwondering. Het is een onvoorstelbare, waardevolle grondstof’

dwarrelen. Kunnen ze die eruit filteren? Ja, maar de vraag is of dit zinvol besteed geld is. De concentraties zijn laag, waardoor vissen geen problemen ondervinden. Voor ons drinkwater worden deze er met een actievekool- en uv-behandeling wel uitgefilterd. Oef. → De zee in, en nu?

In plaats van terug te stromen naar de Maas of de grond, en de cirkel rond te maken, loopt het gezuiverde afvalwater de zee in. En geven we het weg aan een wereldwijde watercyclus. Dat water komt via verdamping en regenbuien mooi terug bij ons terecht.

Of niet? Dat leerden we toch in de lagere school. Maar die zekerheid hebben we vandaag niet. Door klimaatverandering.

Misschien een interessante denkpiste om het gezuiverde afvalwater wat dichter bij huis te houden? Hoe dan ook, onze boodschap, naar de woorden van wateronderzoeker Toon Verlinden: verwonder je over water. Er is niets gewoons aan.

Het is een erg waardevolle grondstof. Die uit onze kraan stroomt. Elk moment van de dag. Wonderlijk, toch?

Geïnspireerd door het boek ‘Weg van Water’ van Toon Verlinden en Marjolein Vanoppen.

17

HÈT ADRES VOOR ECO FAIR FASHION

SUPERGOODS GENT

DENIM

FEESt: 10 JAAR SUPERGOODS

NIEUW: FAM THE LABEL

KLANT SHOPT GRAAG BIJ ONS

KLANTEN DONEREN MASSAAL

Wist je dat het concept Supergoods 10 jaar wordt dit jaar? Dat vieren we met een een feestprogramma tijdens de herfst: speciale workshops, Instalives, een feest, leuke promo’s... bijf op de hoogte via onze website en social media, en vier met ons mee!

Altijd leuk om een nieuw seizoen te beginnen met iets nieuws! En nog toffer als het een Belgische merk is.

Ontdek nu de mooie collectie van Fam The Label bij Supergoods. Dit merk is gebaseerd in Gentbrugge, en werkt zo duurzaam mogelijk, ook met overstockmateriaal.

Volgens een klantenenquête zijn de klanten heel tevreden bij Supergoods. Dat was het belangrijkste resultaat van de eerste Supergoods klantenbevraging dit voorjaar.

Duurzaamheid is voor onze klanten het allerbelangrijkst dat hoeft uiteraard helemaal niet te verbazen!

Sinds een jaar verzamel je punten met je aankopen. Die punten kan je ook gebruiken voor donaties. Tot nu toe kon River CleanUp met de donaties 45 ton afval opruimen, werden 100 meisjes geholpen door The Cup, en kon World Bicycle Relief meer dan 9 fietsen doneren!

S U P E R g o o d s eco + fair fashion

Brabantdam 63 /Open ma 11-18u, di-za 10-18u / supergoods.be Ook open op de eerste zondag van de maand!

Bij Supergoods kan je ook shoppen met je ecocheques.

18 GMF 2022 volle pagina herfst.indd 1

24/08/2022 09:01

hot roots topic

Jonathan —

‘Het is makkelijk om veganist te zijn in Gent’ Jonathan_34 roots_Verenigd Koninkrijk De Brit Jonathan Beaton belandde in 2010 in Gent.

Hij schrijft plant-based recepten op zijn foodblog Ticho’s Table en is medewerker van de Facebook­ groep Vegan Gent.

‘Ik ben naar Gent verhuisd nadat ik verliefd was geworden op de stad tijdens een Erasmusjaar.

Ik waardeer het feit dat ik me hier gemakkelijk kan verplaatsen zonder auto. En met Brussel niet ver weg, kan je met de trein nog verder reizen.’

‘Gemeenschap inspireert me. Mensen wijzen veganisme soms af door te zeggen dat een individu niet veel kan veranderen. Daar zit een kern van waarheid in, maar voor mij gaat het om het grotere plaatje.

Individuen zijn de bouwstenen van gemeenschappen. Samen kunnen we verder kijken, groter dromen en meer voor elkaar krijgen. Het gaat voor mij over een gezonde relatie met ons ecosysteem, zowel collectief als individueel. Over ons bewust zijn van de gevolgen van ons gedrag.’

‘Met mijn foodblog Ticho’s Table wil ik bijdragen tot duurzaamheid in Gent door mensen te tonen dat je goed kan eten zonder dieren en dierlijke producten.

Volgens onderzoek van de universiteit van Oxford hebben plantaardige voedingsmiddelen de laagste milieu-impact. Dus koester ik mijn kleine community op Instagram. Met de Vegan Gent-groep op Facebook help ik ook om deze groeiende hub van 6.000 leden te beheren.’

‘Het is vrij gemakkelijk om veganist te zijn in Gent. Misschien wil ik ooit mijn eigen plantaardig voedings­bedrijf opstarten. Mocht er toevallig een rijke weldoener meelezen: check tichostable.com of @tichostable op Instagram, je weet me dan wel te vinden.' (lacht)

txt_Bart Bauwens

pix_Jurgen Remmerie

19

Een gesprek over bomen

Longen voor tuin, stad en land Bosbranden worden steeds frequenter, zomers worden droger en we blijven asfalteren. Kunnen bomen binnen dit geweld de plaats krijgen die ze verdienen? Een gesprek met prof. emeritus Martin Hermy. txt_Michaël Verest pix_Linda Aneca

Nu er zoveel bosbranden zijn: zijn er middelen om deze beheersbaar te maken?

Ten eerste: onderhoud.

Strooisel en dood hout zijn brandstof voor bosbranden.

Regelmatig oogsten is dus cruciaal. Ten tweede: compartimentering. Het vuur kan minder makkelijk overslaan wanneer er brandgangen zijn.

Uiteraard ‘springt’ het vuur sneller wanneer er meer wind is en bij een hogere intensiteit. Ten derde: monitoring.

In Noord-Amerika bestaan er bijvoorbeeld uitstekend werkende fire control systems.

Men laat dood hout liggen in functie van biodiversiteit. Dat is tegenstrijdig met de eerste beheersmaatregel.

20

Bij bossen in mediterrane regio’s zijn branden een vrij natuurlijk fenomeen. Bepaalde

plantensoorten hebben brand nodig voor verjonging, maar ook sommige Zuid-Europese boomsoorten zoals Turkse den en kurkeik, of in NoordAmerika de draaiden.

Bij een brand komen via as voedingsstoffen vrij die kiemplanten helpen groeien.

In het mediterrane gebied worden echter de meeste branden aangestoken voor speculatieve doeleinden, want om op natuurlijke wijze brand te krijgen, is er meestal een blikseminslag nodig.

Wat zijn de uitdagingen voor stedelijke tuinen?

Ruimte. Dat was een van de aanleidingen om mijn boek te schrijven. Mensen hebben pas problemen met bomen als ze te groot worden voor de beschikbare ruimte, waardoor ze te dicht bij gebouwen

komen te staan. Als een boom over het perceel van een buur hangt, kunnen er conflicten ontstaan. Bij escalatie kan het zelfs zijn dat de eigenaar het verwijderen van de boom uit eigen zak moet betalen.

En wat voor overhangende takken geldt, geldt ook voor opstekende wortels. Het is een menselijk verhaal.

Men kan bomen indelen volgens drie hoogteklassen. Klasse 3 is bijvoorbeeld minder dan zes meter. Klasse 1 (>12 m) sluit ik uit in mijn boek. Wil je toch opteren voor een boom op een zeer kleine oppervlakte, kun je voor mini’s gaan, of zuilbomen.

Wat is uw idee over inheemse versus uitheemse bomen?

‘Boomwaardige’ inheemse bomen zijn meestal zeer groot.

Wanneer droogtetolerantie in rekening gebracht wordt, kun je er al heel wat schrappen.

Jeneverbes en grove den zijn kandidaten, maar die hebben dan weer andere problemen en zijn niet populair als tuinboom. Dus kom je uit bij mediterrane soorten.

expert

Martin Hermy _emeritus professor groenbeheer, natuurbeheer en ecologie, verbonden aan KU Leuven _schreef onder andere ‘De juiste boom voor elke tuin’, waarin hij allerlei tools aanreikt om de juiste keuze te maken bij het planten van een boom in de tuin

De kans dat een steeneik van op de Mont Ventoux het beter zal doen dan een uit Avignon is zeer groot. Het is dus goed om de herkomst te kennen. Helaas wordt dit enkel gebruikt voor bosbouw.

Voor zover ik weet is er niemand bezig een systeem voor het bijhouden van herkomst op poten te zetten voor toepassingen in de groensector.

Variatie is ook belangrijk.

Stel dat je een individu gaat klonen dat niet ziekteresistent blijkt te zijn, dan kom je in de problemen. Een verzekering hiertegen is diverse soorten aanplanten of een natuurlijke variatie binnen dezelfde soort gebruiken.

Qua biodiversiteit zijn inheemse soorten waardevoller, maar dat is slechts één dienst. In een stedelijke context is het belangrijker dat de boom verkoeling schenkt en niet te groot wordt.

We moeten uiteraard geen invasieve soorten binnenhalen zoals de hemelboom. Helaas verandert invasiviteit mee met de klimaatverandering.

Planten of bomen die nu niet invasief zijn, kunnen dat binnen tien jaar wel zijn.

De gemiddelde levensverwachting van een stadsboom is 30 jaar. Met GMF planten we toekomstbomen die verwacht worden 100 jaar te leven. Steden veranderen.

Het klimaat verandert. Soms denk ik dan dat we te ver in de toekomst denken en dat het allemaal geen zin heeft.

Het is een moeilijke oefening, maar een grote boom is een monument.

We hebben in steden veel klassieke (gebouw)monumenten behouden. We moeten ook bomen de kans geven monumenten te worden.

Bekijk het zo: de ruimte die de boom nodig heeft om volwassen te worden is ook nuttig voor de omgeving. Hij heeft bijvoorbeeld een positief effect op de leefbaarheid. De ruimte volgieten met beton komt die leefbaarheid niet ten goede.

Nog een reden om bomen oud te laten worden: koeling.

Dit neemt exponentieel toe

met de leeftijd en dus de dikte van de stam. Dat komt door de toenemende bladoppervlakte. Als een boom na dertig jaar gekapt wordt, vervult hij

‘We moeten ook bomen de kans geven monumenten te worden’ die dienst niet optimaal. En dan spreken we nog niet over stofopvang en de andere ecosysteemdiensten die bomen bieden.

Bomen langs de weg kunnen we nauwelijks als toekomstbomen beschouwen.

Maar zelfs zij zijn waardevol.

Wanneer ze geplant worden, hebben ze al een zekere leeftijd, want ze moeten een stamvrije hoogte van 4,5 meter hebben. Daardoor zijn ze ook duurder. Waarom zouden we die een leven van slechts dertig jaar aanbieden?

21

A

AN NV

UW

NIE

2

P’2

E FS

E IZO

SE

100%

DANS! DAN S! G ERIN CAT

IJ K

ES

E I TA N

BEWU STE

#

A MBA

CHT

EL

Zin in heerlijk duurzaam eten?

Wij koken naar jouw smaak en budget lente- of communiefeest verjaardagsfeest huwelijk teambuilding bedrijfsevent

www.de-goede-zaak.be Ontdek onze webshop met biologisch lekkers seitan broodbeleg ontbijtgranen

www.seitan.be 22

expert

‘De ruimte volgieten met beton komt leefbaarheid zeker niet ten goede’ We hebben er dus alle belang bij bomen te planten die een lange levensduur mogen hebben.

Kunnen we dan niet beter één boom aan de straatkant planten die volwassen kan worden, dan vier van dezelfde soort met weinig overlevingskansen?

Dat kan, maar dat is afhankelijk van hoe ver de vier bomen van elkaar staan.

Ik pleit ervoor afstand te nemen van het model om dezelfde soort - of dezelfde kloon - te planten en resoluut te gaan voor het planten van meerdere soorten. Onze beschermde dreefzichten hebben culturele waarde, maar omdat het altijd dezelfde soort is, is de kans reëel dat alle bomen besmet worden wanneer er een ziekte ontstaat.

Bomen zijn een erfenis voor wie na ons komt. We moeten afstappen van het idee dat men de foute plantkeuze binnen honderd jaar wel zal oplossen. Er is voldoende kennis om dat nu te doen!

Is de mindset al niet veranderd?

23

Het is positief dat meer en meer jonge mensen interesse hebben in bomen, voedselbossen en pluktuinen, maar ik vrees dat dit nog altijd een minderheid is. We moeten meer mensen meekrijgen. Dat gebeurt niet zomaar.

Misschien kunnen externe factoren, zoals een hittegolf, beleidsmakers en bevolking warm maken voor groene initiatieven? Wanneer iedereen beslist airco aan te schaffen, gaat het de verkeerde kant op.

Ze koelen de binnenruimte, maar stralen daarbij warmte uit, produceren fijn stof…

Een exclusief technologische aanpak zal mogelijk meer problemen creëren dan oplossen.

Een boom heeft naast de koelingsfunctie ook nog een tiental andere functies. Het verschil is dat een boom tijd nodig heeft. Een airco lost een acuut probleem op, maar is niet duurzaam. Hetzelfde geldt voor de installatie van een zwembad: kies in godsnaam voor een zwemvijver! Je hebt minder materialen nodig en het water houdt zichzelf schoon. Een groene aanpak is vaak een goedkope aanpak.

Welke rol speelt de bouwsector in het verdwijnen van bomen?

Bij nieuwbouwappartementen wordt er nog te weinig rekening gehouden met de directe omgeving. Op de ontwerpen vind je bomen terug, maar die zijn uiteindelijk vaak nergens te vinden. Groen komt bij bouwprojecten altijd op de laatste plaats.

Aannemers dienen een offerte in waarbij groendaken voorzien zijn. Het project kost meer dan begroot, en je eindigt

met minderwaardige groendaken omdat er geen geld meer is wanneer ze worden aangelegd.

De grond van de bouwwerf wordt daarenboven kapotgereden. Een tuinaanlegger freest nadien de bovenste twintig centimeter, maar de verdichting daaronder blijft zodat bomen moeilijk kunnen groeien. Ook ophogingen vormen een probleem, want daardoor komen de wortels dieper te liggen, krijgen ze minder zuurstof en sterven ze af. Bomen blijven jammer genoeg nog altijd waardevolle bijkomstigheden.

Wordt u daar soms pessimistisch door?

Ja, maar daar moet je tegen vechten. Het is positief hoe het natuurbehoud in de laatste veertig jaar is geëvolueerd.

Veel natuurgebieden van een hectare zijn nu tweehonderd hectare. In Leuven zijn de subsidies voor groendaken in 2013 afgeschaft, maar toch komen er steeds meer groendaken bij! Verschillende steden subsidiëren ondertussen nog altijd diverse groenprojecten.

Verandering is dus wel degelijk mogelijk, maar ze heeft tijd nodig.

Op 6 oktober komt Martin Hermy op uitnodiging van GMF en Natuurpunt spreken over welke boom er in jouw (stads)tuin kan/moet staan. Want elke bijkomende boom is een stap vooruit! Inschrijven en meer info op gentsmilieufront.be/martinhermy 23

dankz�� m��n pass�e voor orde en structuur help �k �ou opru�men, ontspullen en organ�seren

www.opru mcoachk m.be nfo@opru mcoachk m.be 0499 35 89 83

24

column

Het groen achter de oren

B

ert en Mark bouwden in hun tuin een ondergrondse bunker. De bunker is voorzien van smalle maar comfortabele bedden, een voedselvoorraad voor minstens zes maanden, gas om op te koken, zuurstof om te kunnen ademen, een systeem om regenwater op te vangen en te zuiveren, en een composttoilet.

Er zijn boeken, gezelschapsspelletjes, een meditatiegong om rustig te blijven in tijden van stress, wifi en zachte dekentjes van polyester.

Andrea, want zo hebben ze de bunker gedoopt met een fles fruitige bubbelwijn, is er voor als het mis gaat in de wereld. Mark vindt Andrea erg gezellig en woont nu al permanent in de bunker. Hij komt er alleen uit om naar de supermarkt te gaan en om te gaan werken. En om met de hond van de buren te gaan wandelen. Als er bezoek is komt hij er ook uit, want hun vrienden en familie weten er niet van. Bert keurt het goed, maar ze maakten wel de afspraak dat Mark niet moet zeuren als het nieuwe eraf is daar beneden zodra Andrea écht nodig blijkt.

Bert worstelt met het concept. Hij vindt dat het niet goed gaat met onze aardbol, maar wil de verhuis naar Andrea zo lang mogelijk uitstellen. ‘s Nachts ligt hij vaak wakker en overdenkt dan alle scenario’s. Hij twijfelt dan of zich verstoppen onder de grond wel de slimste oplossing is. De bouw was een werk van lange adem, en bij elke gram cement die Bert afwoog, groeide zijn scepsis. Stilaan krijgt hij ook genoeg van het optimisme van Mark, die zegt dat het allemaal zo’n vaart niet zal lopen met de ondergang van de wereld, dat ze moeten genieten van Andrea nu ze haar gebouwd hebben.

Soms is het realistisch om pessimistisch te zijn.

De apocalyps die op ons afkomt, zegt Bert, is een valse trage. Dat is een andere term voor exponentieel. Mark begrijpt het wel. We weten tegenwoordig allemaal wat exponentieel betekent. Hij vindt dat ze goed voorbereid zijn

Bouwen aan de toekomst Lisa Marechal en is er heel gerust in. Bert heeft in de afgelopen zeven jaar geleerd om veel zelf te doen: haar knippen, vegetarisch koken, boekhouden, eerste hulp bij ongevallen, en bunkers bouwen. Zijn onafhankelijkheid is niet te stoppen. Mark is verheugd met de vaardigheden van Bert, want hij zal er wel bij varen als hij in zijn vingers snijdt, daar onder in die bunker.

Soms, als Mark in de bunker ligt te slapen en Bert weer niet in staat is om het malen in zijn hoofd te stoppen, gaat hij surfen op het internet, nu het er nog is. Hij zoekt gelijkgestemden.

Mensen die net als hij zelf iets kunnen, maar dan liefst iets anders. In zijn hoofd rijpte een plan.

Misschien is het slimmer om je met een aantal doe-het-zelvers te verschuilen in bijvoorbeeld een Pools oerbos, dan met Mark in een bunker?

Zo ontmoette ik Bert. We noemen onszelf de Kunners, en we zoeken nog mensen die met ons een nieuwe beschaving willen starten als het allemaal voorbij is. We zijn op zoek naar mensen met een uiteenlopende verzameling aan kennis en vaardigheden, maar specifiek naar kameraden die iets kennen van geneeskunde, jacht, voedselbossen, of het dichtlijmen van bunkers.

25

voortaan

Duurzaam betalen via Pay bonsai

Voortaan

Voortaan kiezen voor een duurzame levensstijl vraagt om nieuwe gewoontes.

We helpen je graag op weg met enkele huis-, tuin- en keukentips. Klein begonnen …

Zogenoemde betaalapps zijn intussen helemaal ingeburgerd; handig om snel een voorgeschoten bedrag terug te krijgen of een aankoop te vergoeden. Naast het populaire Payconiq bestaat er nu ook een duurzaam alternatief, Pay bonsai! Deze ‘groene’ app werd ontwikkeld door Antwerpse ethische ondernemers en draagt intussen al zes jaar bij aan de strijd tegen klimaatverandering. De werking is heel eenvoudig. Voor elke tien betalingen die je uitvoert via de app, plant Pay bonsai één boom. Die bomen worden geplant in Madagaskar via Eden Reforestation Projects. Deze Amerikaanse NGO zet niet enkel in op herbebossing, maar bezorgt de lokale bevolking tegelijk werk aan een eerlijk loon. Intussen werden via Pay bonsai al meer dan 210.000 bomen geplant!

DIY Kaarsen maken 1. Snij je oude kaarsresten los en verwijder de wiek en het metalen wieksteuntje. Je kan het wieksteuntje vaak hergebruiken door de opening te vergroten met een priem.

2. Haal de wiek (of katoenen touw) door het wiekvoetje en leg het op de bodem van een hittebestendig potje (oude kaarshouder, weckpot of kopje). Je kan ook een metalen rondelletje gebruiken om te voorkomen dat je wiek gaat drijven. Bevestig het andere uiteinde van de wiek met een wasknijper op een stokje dat je op de rand van het potje laat rusten.

3. Vul het potje met de kaarsresten en zet het in een pan met heet water (= ‘au bain marie’). Zorg dat er geen water in het kaarsvet terechtkomt.

4. Verwarm tot alles gesmolten is. Het smeltpunt kan variëren tussen 40 en 70°C.

26

Draag je boompje bij!

Minestrone à la carte

kooktijd

Italië in de voorraadkast Pay bonsai werkt met heel wat banken samen, al ontbreken NewB, Triodos en VDK. Hopelijk worden deze duurzame banken snel in het aanbod opgenomen! Aangezien de app via reclamedeals zijn werkingsmiddelen financiert, krijg je af en toe een advertentie te zien. De basisfuncties – geld ontvangen of (terug)betalen – blijven echter zeer overzichtelijk. Gemakkelijk is ook dat je kan betalen zonder aanmaken van een QR-code aan iedereen in je contactlijst, die de app geïnstalleerd heeft. Tot slot is er een samenwerking met Apple én Google Pay en zijn nog wat specifieke features, maar die mag je zelf ontdekken.

Gebruik jij vanaf nu Pay bonsai?

Laat dat bos maar komen!

Er zijn geen vaste groenten voor deze minestrone. Gebruik deze

skills

soep dus gerust om alle soorten restjes uit je koelkast in weg te werken. Buon appetito! txt_ProVeg pix_Frederic Dupont

Meer info: www.paybonsai.com txt_An Van Hemeldonck

Laat oude kaars­ resten het licht zien!

Vul aan met extra was om het potje verder te vullen.

5. Haal van het vuur en laat helemaal stollen.

6. Knip de lont af tot 1 cm boven de kaars.

TIP Voeg vlak voor het stollen geurolie voor kaarsen of etherische olie toe om er een geurkaars van te maken. Smelt een stukje waskrijt mee of gebruik kaarskleurstof voor extra kleur.

WELKE WAS GEBRUIKEN? De meeste kaarsen zijn gemaakt van paraffine, een schadelijke fossiele brandstof. Natuurlijke was is gezonder en brandt ook langer. Nog beter dan de populaire bijenwas is plantaardige was zoals koolzaad- of raapzaadwas, want wilde bijen zijn dol op de bloemen van deze lokale teelt. txt_Zjef De Loose pix_Nathalie Samaes

Ingrediënten • 4 personen • 2 el olijfolie • 1 grote ui, gesnipperd • 4 teentjes knoflook, geplet • 3 el tomatenpuree • 2 tl basilicum • 1 tl oregano • ¾ tl rozemarijn • ¾ tl tijm • 1 tot 2 tl balsamicoazijn

• • • • •

2 wortelen, in stukjes ½ pompoen, in blokjes 400 g edamame 1 kg tomatenblokjes uit blik 400 g gekookte bonen, uitgelekt en gespoeld • 1l groentebouillon • 250 tot 500 ml water • 400 g pasta naar keuze

Bereiding • Verhit de olijfolie in een pan en fruit de ui tot die glazig is.

Voeg knoflook, tomatenpuree, basilicum, oregano, rozemarijn en tijm toe en meng goed. Blus af met balsamicoazijn voor je de wortels, pompoen en edamame toevoegt.

Roer flink om de kruiden gelijkmatig te verdelen.

Laat nog 1 à 2 minuten koken.

• Roer de gehakte tomaten, bouillon en bonen erdoor.

Breng aan de kook, zet het vuur lager en laat sudderen tot de groenten gaar zijn. Kruid bij naar smaak.

• Kook de pasta apart en meng deze door de bouillon voor het opdienen.

Ontdek meer recepten op proveg.be

27

Erfgoed klimaatneutraal?

Erfgoed vs. energetische renovatie: wat zijn de mogelijkheden?

Stad Gent berichtte begin dit jaar dat er 495 Gentse panden toegevoegd werden aan de inventaris bouwkundig erfgoed. Dat maakt dat er in totaal nu meer dan 6.000 Gentse panden op de lijst staan. Dat is een behoorlijk aantal ramen, gevels en daken die niet of moeilijker energetisch verbeterd kunnen worden.

We vroegen advies bij professor Nathan Van Den Bossche van de UGent wat de mogelijkheden zijn voor deze panden. txt_Veerle Vercruyce pix_Thijs Michiels, Beeldbank Onroerend Erfgoed

Prof. dr. ir.-arch Nathan Van Den Bossche is verbonden aan de faculteit ingenieurswetenschappen en architectuur van Universiteit Gent.

Zijn onderzoeken spitsen zich vooral toe op bouwfysica. Daarnaast doet hij wetenschappelijke dienstverlening voor bedrijven, is hij verantwoordelijk voor het testcentrum gevelelementen en geeft hij les aan de studenten 28 ingenieur-architect aan de UGent.

luchtdichtheid van de woning te verbeteren. Door bijvoorbeeld luchtdichtingsstrips te plaatsen in de raamkaders, verbeter je de luchtdichtheid zonder veel te veranderen aan het uitzicht. Let wel op: een betere luchtdichtheid betekent dat ventilatie noodzakelijk wordt. Voorheen kon de woning ventileren via kieren en spleten.

Nu moet een ventilatiesysteem zorgen voor de toevoer van verse buitenlucht en de afvoer van vervuilde binnenlucht. Helaas is ventilatie meestal minder makkelijk te realiseren in een erfgoedpand.

Verluchtingsroosters op ramen of ventilatiebuizen hebben namelijk wel een impact op het uitzicht.’

‘De eerste centimeters isolatie die je plaatst, hebben de meeste impact’

Erfgoedwaarde

Isolatie

‘De erfgoedwaarde is heel specifiek per gebouw, dus de regels opgelegd door monumentenzorg zijn niet altijd even streng. Zo is er bijvoorbeeld een onderscheid tussen een beschermd monument en de inventaris bouwkundig erfgoed. De panden op de lijst bouwkundig erfgoed zijn niet zo streng beschermd als een monument, maar hun erfgoedwaarde werd wel officieel vastgelegd. Wat er precies van beschermd is, wordt ook in deze inventaris beschreven.

Dat is heel specifiek per gebouw. Het kan dus bijvoorbeeld zijn dat enkel de trap beschermd is. In dat geval heb je geen belemmeringen om de gebouwschil aan te pakken.’

‘De eerste centimeters isolatie die je plaatst, hebben de meeste impact. Dus kan je slechts isoleren voor een beperkte dikte, dan heeft het toch nut. Buitenisolatie is bij het merendeel van de erfgoedpanden niet toegestaan. Binnenisolatie kan vaak wel, maar soms is er een beperking van de dikte opgelegd om de verhoudingen van de ruimte niet te veel te verstoren. Dan is beperkte isolatie dus de oplossing.’

Luchtdichtheid

‘Je kan al heel wat warmteverliezen vermijden door de

Technische snufjes

‘Er bestaan technische ‘snufjes’ om ‘onzichtbaar’ te isoleren. Zo bestaat er isolerende binnenpleister waar aerogel of kurkkorrels aan toegevoegd zijn. Dat wordt voornamelijk toegepast in panden waar ook binnenisolatie uit den boze is. De isolatiewaarde van zo’n binnenpleister is wel eerder beperkt en er hangt een hoog prijskaartje aan vast.’

renoveren

‘De erfgoedwaarde is heel specifiek per gebouw. Het kan dus bijvoorbeeld zijn dat enkel de trap beschermd is’

‘De locatie waar je woont en je gedrag wegen veel meer door in de carbon footprint, dan enkel de EPC-score van je woning’ Compartimenteren

‘Je kan erover nadenken om je woning te gaan compartimenteren. Soms kan het zijn dat er bij het dak weinig mogelijkheden zijn tot isolatie – zowel aan binnen als buitenkant – maar dat de tussenvloeren wel geïsoleerd kunnen worden.

Dan zou je bijvoorbeeld kunnen isoleren tussen het gelijkvloers en de eerste verdieping. Pluspunten: een klei-

ner verwarmd volume is beter voor je energieverbruik én in een koude slaapkamer slaap je bovendien beter. De essentie is: verwarm enkel waar en wanneer nodig. Isolatie tussen verdiepingen zorgt ervoor dat je niet altijd de volledige woning moet verwarmen.’

Bewonersgedrag

‘Bewonersgedrag heeft een grotere impact op het ver-

bruik dan je zou denken. Ik vergelijk dat altijd met mijn schoonmoeder. Ze woont in een ongeïsoleerde woning en verbruikt minder dan mezelf in een passiefwoning. Dat komt omdat ze enkel verwarmt in de ruimte waar ze is, op het moment dat ze er is, met alle deuren en ramen goed gesloten. Je kan dus al veel doen door ruimte- en tijdspecifiek te gaan verwarmen.

29

Mee bouwen aan een mooiere wereld?

Hota zoekt nieuwe medewerkers (M/V/X) ecologische HOUTbouw - administratie - werkvoorbereider - projectleider

10% korting bij OHNE Gent in ruil voor deze bon Lidnummer:

30

kijk op www.hota.be/vacatures HOTA cv | Samen bio-ecologisch (ver)bouwen met hout

renoveren

Ekkergemstraat 1977: hoekhuis in late empire-stijl, gebouwd in 1842

Ekkergemstraat 2022: neogotische pastorie Sint-Martinusparochie, gebouwd in 1902

Gent: beschermde monumenten en inventaris bouwkundig erfgoed in kaart bron Geopunt

In een studie van UGent hebben we ontdekt dat wanneer de EPC-score daalt, het verbruik niet noodzakelijk mee daalt. Mensen permitteren zich blijkbaar een iets hoger verwarmingscomfort wanneer hun woning beter geïsoleerd is, een soort UGent­effect dus¹.

‘Qua CO2-uitstoot zijn vrijstaande woningen in de 20ste-eeuwse gordel veel problematischer dan erfgoedpanden’ Vloerverwarming bijvoorbeeld is een traag systeem, waardoor mensen hun woning permanent volledig verwarmen. Waarmee ik wil zeggen:

het is dus niet zo dat je in een erfgoedpand sowieso een torenhoog verbruik hebt omdat je niet optimaal kan isoleren.’

Woonlocatie

‘De locatie waar je woont en je gedrag wegen veel meer door in de carbon footprint dan enkel de EPC-score van je woning.

Wie in een dicht­bebouwde kern woont, heeft typisch veel minder uitstoot op vlak van mobiliteit. En in gebieden met grotere dichtheid is ook de

aanleg van een warmtenet veel haalbaarder. Ik ben dus van mening dat als we de CO2 -uitstoot van het patrimonium willen verminderen, we ons niet moeten blindstaren op die pakweg 5% gebouwen met grote erfgoedwaarde. Ik vind de 20e-eeuwse gordel veel problematischer. Dit zijn vrijstaande woningen, gebouwd in de randstad tussen de jaren 1960 en 2006. De prioriteit ligt in het verdichten van deze gebieden.’

¹ Analyse naar de haalbaarheid van statistische modellen die energiegebruik in woningen kunnen voorspellen op basis van gebouwparameters - onderzoek in opdracht van het Vlaams Energieagentschap, Matthias Van Hove, Marc Delghust, Arnold Janssens (2020-2021), p.12

31

in actie

nietklagenmaarmelden Laat van je horen en maak Gent beter Na een vraag van gemeenteraadslid Cengiz Cetinkaya (Groen) over de handhaving in fietsstraten, lanceerde burgemeester Mathias De Clercq (Open VLD) dit voorjaar een oproep 'aan de gebruikers van de Gentse fietsstraten (...) om meldingen te doen bij onze lokale politie via het meldpunt. Want een Gent waar alle weggebruikers de regels kennen en toepassen, is een veilig Gent.'

i Niet zeker waar je terecht kan?

Vraag Gentinfo om hulp!

txt_ Bouke Billiet pix_Nathalie Samaes

Helemaal juist. GMF roept zijn leden dan ook op om vaker onze stadsdiensten te contacteren en zo actief bij te dragen aan een veiliger, aangenamer en properder Gent.

Hieronder enkele voorbeelden. Dit artikel komt ook op onze site met alle links erbij.

De

m

el

di

ng

sa

pp

va

nS

tad G

ent

Verkeer(d) Niemand die beter weet waar het verkeer verkeerd loopt dan bewoners en regelmatige passanten. Het is daarom

32

heel belangrijk om pijnpunten door te geven aan de wijkregisseur of het online meldpunt. De Gentse flikken kan je onder meer vragen om handhaving in fietsstraten en snelheidscontroles. Geef het zeker ook door als je fiets gestolen werd; het is belangrijk dat de omvang van de plaag goed gekend is.

Ontevreden over een taxirit? Hiervoor kan je terecht bij het Mobiliteitsbedrijf. Noteer zeker de nummerplaat of de naam van het taxibedrijf. Dit gaat overigens niet alleen over verkeersovertredingen, maar ook over prijsgeschillen, discriminatie en grensoverschrijdend gedrag.

Heb je een sluikstort gezien of een achtergelaten fiets? Met de meldingsapp van Stad Gent geef je het in een handomdraai door.

Voor glasscherven op de weg heeft IVAGO een speciaal meldformulier op de website. De actieve weggebruiker na jou zal je dankbaar zijn!

Bomen en bouwen Denk je een bouw- of milieu­ overtreding te zien? Dan kan je aankloppen bij de Dienst Toezicht, Wonen, Bouwen en

Milieu. Om bomen te kappen bijvoorbeeld, heb je (vanaf een bepaalde omvang) een kapvergunning nodig. Ook voor geur- en geluidshinder door bedrijven kan je bij deze dienst terecht.

Decibels Heb je last van horeca-­ lawaai, contacteer dan de horecacoach. En als studenten het te bont maken in je straat, dan kan je de studenten­preventiecoach vragen om het jong geweld wat in te tomen.

Toon waardering Tot slot: elke dag zetten flikken, wegenwerkers, afvalophalers, allerhande chauffeurs, controleurs en vele andere soorten medewerkers bij tal van diensten zich in voor een beter Gent. Laat het hen weten als je hun werk waardeert. De politie heeft daarvoor zelfs een speciaal felicitatieformulier.

Links en info: gentsmilieufront.be/ nietklagenmaarmelden Zoek in jouw app-winkel naar 'Meldingsapp Gent'

in actie

Voor wie willen we zorgen?

Ecofeminisme als inspiratiebron

Dirk Holemans, Marie-Monique Franssen en Philsan Osman

Op 31 mei kwamen we samen met de leden van de GMF-boekenclub om "Voor wie willen we zorgen? Ecofeminisme als inspiratiebron" van Dirk Holemans, Philsan Osman en MarieMonique Franssen te bespreken. In dit boekje worden verschillende concepten aangehaald zoals intersectionaliteit, zorgethiek, ecowomanism en natuurlijk ecofeminisme. txt_ Michiel Degraeve pix_Andy Bruyninckx

getrokken moeten worden: er moet meer nadruk komen op relaties die mensen met elkaar als individuen en maatschappelijke groepen hebben.

Dit kan ervoor zorgen dat het boekje wat rommelig overkomt en misschien niet zo geschikt is voor iemand die iets luchtigers zoekt om te lezen. Voor iemand die op zoek is naar wat verdieping over ideeën zoals intersectionaliteit kan dit wel een handige leidraad zijn naar verdere informatie. Er worden verschillende studies en boeken geciteerd van mensen die een bijdrage hebben geleverd aan het denken rond duurzaamheid en ecofeminisme.

Deel van de wereld De grote conclusie die het boekje wil maken is: het verlichtingsbeeld - dat de mens los van zijn omgeving ziet (het zogenaamde atomisme) - moet op de schop.

De mens als soort is niet los te zien van de natuurlijke omgeving waarin hij leeft. Zorg als concept zou dus veel breder

Wat houdt zorg in?

• Het concrete werk van het levensonderhoud: kinderen en/ of ouderen verzorgen, de was en de plas die als onzichtbare arbeid veelal door vrouwen werd gedaan en nu nog altijd niet goed in de kijker staat.

• Het affectieve engagement • De politieke betrokkenheid: een beleid voorstaan dat emancipatorisch is en de menselijke samenleving niet ziet als iets dat buiten of boven de natuur staat. Dit omdat zorg iemand helemaal kan opeisen en zelfs tot onderdrukking kan leiden voor die bepaalde persoon.

Op naar een zorgzamere samenleving Een collectieve en overkoepelende zorgethiek zou volgens de auteurs een goed tegengif zijn tegen de huidige neoliberale im-

passe. Ze vergelijken de manier waarop het huidige economische systeem alleen maar dingen weghaalt uit de natuur en er niks aan teruggeeft.

Het zorgen voor meer-dan-menselijke werelden, in de zin dat zorgen voor de omgeving ook zorgen is voor de mens, moet veel centraler komen te staan.

Zelfs in het antropoceen, waar de mens zo duidelijk een spoor achterlaat, is de scheiding natuur/cultuur eigenlijk niet zo definitief als men wel eens denkt.

Het zou beter zijn natuur en cultuur te zien als twee uitersten op een spectrum.

Hier is ook een link met dekoloniseren, want een ‘echte’ beschaving werd vroeger veelal gezien als industriële beschaving. Het koloniseren van bijvoorbeeld het Afrikaanse continent werd veel beheerst door deze vorm van othering (de ander zien als iets iets vreemd aan jezelf of de groep(en) waar je toe behoort). Een 'economie van het genoeg' zou aldus een betere solidariteit kunnen bewerkstelligen, maar dit wel op voorwaarde dat het huidige efficiëntiedenken niet te hard wordt doorgevoerd.

Dirk Holemans, Marie-Monique Franssen, Philsan Osman, Voor Wie Willen We Zorgen?

2021, EPO, 108p.

Geïnteresseerd om met onze boekenclub mee te doen? Stuur een mailtje naar boekenclub@gentsmilieufront.be en je krijgt alle info waar je maar van kan dromen.

33

vrijwilliger

Benjamin — ‘Mensen vragen mij vaak om oplossingen, terwijl ik zelf meer vragen heb dan antwoorden' ‘Als vrijwilliger ben ik volledig gefaald’, grapt Benjamin Van de Velde. Wat doet hij dan als vrijwilliger in het bestuur van GMF? Benjamin — Als secretaris doe ik eigenlijk niet veel (lacht). Sinds 2017 neem ik verslag op van het bestuur. Maar eigenlijk had ik zo’n 10 jaar geleden al een eerste vrijwilligerservaring bij GMF. Plots was ik verantwoordelijk voor de logistieke organisatie van de eerste GMF-quiz.

Uiteindelijk heb ik dat tot een goed einde gebracht, maar het was mij toch niet zo goed bevallen. Dat klinkt misschien raar voor een geëngageerde vrijwilliger, maar het ligt niet in mijn aard om initiatief te nemen. Ik steek niet snel mijn hand op, maar als ze mij iets vragen dan doe ik het wel. Met de verbouwingen aan het kantoor in de Dampoortstraat wordt er nu ook regelmatig met mij afgetoetst. Dat is wel echt mijn ding.

Wat is jouw achtergrond?

— Ik ben bio-ingenieur van opleiding, maar ik moet wel zeggen dat ik weinig ken van natuur. Er zijn veel vogelaars bij GMF, maar zelf ken ik nauwelijks het verschil tussen een vink en een mus. Energie is meer mijn ding.

Intussen ben ik al zo’n 14 jaar bezig met energiebeheer voor Universiteit Gent, waarvoor ik ook een opleiding energietechniek in gebouwen heb gevolgd. Ik heb voor mezelf ook een passiefwoning kunnen en mogen bouwen hier in Ledeberg. Maar ik ben echt geen mens om advies te geven zoals de MilieuAdviesWinkel dat doet.

Mensen vragen mij vaak om oplossingen, terwijl ik zelf veel meer vragen heb dan antwoorden. Ik zou de mensen te veel doen twijfelen.

help mee 34

Ook goesting om vrijwilliger te worden?

Laat het ons weten! info@gentsmilieufront.be

Welke vragen houden je momenteel bezig?

— Wij kijken elke avond naar het nieuws, en de helft daarvan gaat over klimaatverandering. Ik begrijp niet waarom mensen daar niet naar handelen. Allez, ik begrijp

Jules

het wel: iedereen denkt dat de anderen het gaan oplossen. En niemand wil zijn eigen levensstijl totaal veranderen, inclusief mezelf. En dus stemt niemand op politici die zeggen dat ze uw leven gaan omgooien. Zoals Tobback al zei: ‘Bijna elke politicus weet wat je moet doen om het klimaatprobleem aan te pakken. Er is alleen geen enkele politicus die weet hoe hij daarna nog moet verkozen raken.’ Onze regering heeft net nog de accijnzen verlaagd op fossiele brandstoffen (zucht). Alleen mijn portemonnee is daar content mee.

Ik ga nu iets heel raars zeggen: ik vrees dat de klimaatoplossingen niet samengaan met democratie. Tenzij we misschien psychologen aan de macht hebben in plaats van ministers om de bevolking te beïnvloeden om wél de juiste keuzes te maken.

Welk politiek systeem stel je zelf voor?

De verlichte groene despoot: iemand die aan het roer staat en harde beslissingen neemt die niet iedereen graag heeft, maar met als doel het voortbestaan van de mens in een gezond ecosysteem. Ik ga hem niet zijn, want ik zou ook niet goed weten wat ik allemaal moet doen. En ik vrees ook dat het niet lang zou duren voor dat leidt tot onderdrukking, en dat kan natuurlijk ook niet. Ik zit dus vast in mijn redenering.

Wat moet er volgens jou gebeuren?

Anders gaan leven. Minder, minder, minder. Maar ik zou begot niet weten hoe dat gaat doordringen tot de maatschappij en de industrie. We kunnen alleen maar onze eigen levensstijl zo goed mogelijk proberen veranderen om klaar te zijn voor de ecologische, maatschappelijke en economische stormen die gaan komen.

Ik kan moeilijk overweg met boodschappen genre ‘het is nog niet te laat’ en ‘we zijn op goede weg’. Er zijn lichtpuntjes, maar de grote lijnen gaan nog steeds de verkeerde kant op. De kapitalistische tanker moet nog draaien of kapseizen. Gelukkig zijn er ook veel mensen binnen en buiten GMF die constant aan de ecologische kar blijven trekken en op dezelfde nagel blijven kloppen. txt_Zjef De Loose pix_Jurgen Remmerie

Meer avonturen van Jules vind je op de GMF‑website, via tinyurl.com/JulesGMF

35

kalender

sep okt nov

06.10 Lezing Martin Hermy

16.10 Gent repareert aan 100 per uur

— de juiste boom voor elke tuin

Hoe kies je uit de veelheid van soorten de meest geschikte boom voor jouw tuin?

Welke boom aardt goed in een kleine ruimte, welke biedt schaduw, welke soort kan tegen een stootje? Emeritus hoogleraar, tuinliefhebber en bomenexpert Martin Hermy (zie interview met de man op p. 20) weet zowat álles over bomen, en wat ze kunnen doen voor het klimaat, de biodiversiteit en gemak in jouw tuin! Kom alles te weten over bomen voor tuinen en wat er in het Gentse kan en mag.

Schrijf je gauw in! donderdag 6 oktober | 19.30u - 21.30u Open Huis Mariakerke Kasteeldreef 6, Mariakerke inschrijven: gentsmilieufront.be/martinhermy

06.10

— repareer-recordpoging Repareren is goed voor het milieu, jouw portemonnee en de lokale economie. Daarom zetten we samen met Stad Gent en IVAGO een heuse recordpoging repareren op touw. Op één uur tijd willen we honderd kapotte dingen repareren! Dat lukt alleen met de hulp van zoveel mogelijk Gentenaars. We roepen jullie allemaal op om op zondag 16 oktober om 14u30 in Zaal Doornakker je kapotte spullen te komen repareren. Deze actie is onderdeel van de campagne Repair Everywhere, ism IVAGO en Stad Gent. zondag 16 oktober | 14.30u - 17u Zaal Doornakker Doornakkerstraat 54, Sint-Amandsberg inschrijven: gentsmilieufront.be/100peruur

ontdek meer meer activiteiten vind je op gentsmilieufront.be/kalender

01.10 & 04.12 Klimaatcafé

— praten over emoties

01.10 & 04.12

Gents MilieuFro

nt presenteert

RECORDPOGING

Campagne Repair

Everywhere

Na een geslaagde voorjaarseditie organiseren we opnieuw een klimaatcafé. Dat is een kringgesprek waar je gevoel en je persoonlijke verhaal centraal staan. We praten over de rol die klimaatverandering en biodiversiteitsverlies speelt in ons leven. Het gesprek wordt in goede banen geleid door ervaren gespreksbegeleiders. Er zijn geen experten of advies: alles draait rond delen en ontmoeten.

Omdat we het bij een klein groepje houden, vragen we om vooraf in te schrijven.

ZO. 16/10 14.30u

doe mee en schrij

f je in

V.U. Rosalie Heens, Frans Uyttenhovestraat 50, 9040 Gent

Op 1u tijd 100 dingen repareren!

ZAAL DOORNAKKER ST. AMANDSBERG www.gentsmilieufront.be/100peruur

16.10

36

eerstvolgende editie ― zaterdag 1 oktober | 14.30u - 17u Stille Studio @Broei Geraard de Duivelsteen, Gent inschrijven: gentsmilieufront.be/klimaatcafe

23.10 Klimaatmars: Walk for the Future — marcheer mee met GMF!

Overstromingen, hittegolven, droogtes, bosbranden... vandaag laat de klimaat­ verandering zich overal ter wereld voelen.

We blijven op straat komen, we willen de beleidsmakers laten zien dat we niet zullen opgeven. We vertrekken met een GMF­-delegatie uit Gent. Hou onze website in het oog voor updates. zondag 23 oktober | 13u - 17u Brussel-Noord, Boulevard Simon Bolivar inschrijven: gentsmilieufront.be/klimaatmars

29.10 DIY-workshop: maak een wormenbak!

19.11 250 bomen planten — actie

— compact thuis composteren

Geen grap: met GMF leer je hoe je thuis kleine schepsels kweekt die in ware Rupsje Nooitgenoeg-stijl zich door jouw groente- en fruitrestjes vreten! Vooral voor wie geen tuin heeft is een wormenbak interessant om toch keukenafval te kunnen composteren. Het is allemaal erg proper, praktisch, dus haal die grimas maar van je gezicht. De campagne past in het programma ‘Niets gaat verloren’ van de Stad, waarmee voedsel­verspilling wordt tegengegaan. zaterdag 29 oktober | 10u - 12u @GeMFish (polyvalente zaal GMF) Dampoortstraat 81, Gent inschrijven: gentsmilieufront.be/diy-wormenbak

K E UR D

29.10

R G MF OO

ES

D

GE

GE

D

zaterdag 19 november | 10u Autoweg-Zuid x Kleinemoortelputstraat, Sint-Denijs-Westrem inschrijven: bomen@gentsmilieufront.be

23.10

T

Gents Milieu F ront

Samen met Natuurpunt Gent plant GMF in november maar liefst 250 bomen aan, ter compensatie van de verdwenen bomen aan Portus Ganda. Meer info hierover kan je lezen in het artikel op gentsmilieufront.be.

Helpende handen zijn welkom! Goesting om mee te werken aan de realisatie van een nieuwe groene long rond Gent? Ook mensen zonder ervaring zijn welkom - breng wel stevige schoenen en (indien mogelijk) een spade mee. Stuur ons gauw een mailtje als je mee wil helpen!

T EN GOE

08.11 Open GMF-raad: inclusie en diversiteit — denk met ons mee

We moeten er geen doekjes om winden: vandaag bereikt GMF in Gent een publiek van vooral witte, (hoog)opgeleide mensen die begaan zijn met milieu en klimaat in Gent. Hoe zorgen we ervoor dat nog veel meer mensen van kleur, met een beperking, op leeftijd of met een lagere socio-economische status zich verbonden voelen met onze thema’s, en zodoende met GMF? Wat kunnen of moeten we anders doen, hoe kunnen we bruggen slaan?

Het gesprek wordt in goede banen geleid door mensen met wat ervaring rond diversiteit en we zorgen voor een veilige gespreksomgeving.

Allemaal welkom! dinsdag 8 november | 20u - 22u Dampoortstraat 81, 9000 Gent inschrijven: gentsmilieufront.be/openraad

19.11 Groote Gentsche GMF‑quiz — 8e editie

Tijd om terug te quizzen! Kom je quizhartje ophalen met onze ludieke en soms ook moeilijke vragen bij deze algemene quiz. En natuurlijk is er ook gewoon veel ambiance, kan je duurzame pinten en fruitsapjes pakken en vast met een toffe prijs naar huis gaan.

De prijzentafel is dit jaar opnieuw een deeltafel. We vragen dat elke deelnemer een mogelijke prijs meebrengt. We quizzen met ploegen van max. 4 personen. zaterdag 19 november | 19.30u (deuren 19u) Dienstencentrum Ledeberg Ledebergplein 30, 9050 Ledeberg inschrijven via gentsmilieufront.be/quiz

19.11

19.11

37

volg ons

Senior #teamgmf aan de slag: deze helden plooien, plakken en sorteren je favoriete blad #Frontaal

10 zotte dagen Gentse Feesten, dat hebben we geweten! De Gentenaars vielen als een blok voor de gebeden en gewijde hosties van de GMFKlimaatkerk, en sloten zich massaal aan bij het Front! #gmfgroeit

volg ons gentsmilieufront-GMF @gentsmilieufront #gentsmilieufront

De zomerlinde die we met #upkot plantten in de C. Heymanslaan doet het… bijzonder goed in deze onfrisse tijden! #toekomstbomen

38

This is how we roll: afval & sluikstort uit #dampoortstraat brengen we op duurzame wijze naar #ivago

Weer of geen weer, we #ontharden & #vergroenen non-stop, ook in #macharius #mach-h

#bigjump22, dat is springen en zwemmen in Portus Ganda voor #properwater, nu meer dan ooit!

Get the bigger picture!

Onze zomerse #zerowaste workshops voor beginners waren alweer heel succesvol en uitermate gezellig! #diy #barbrico

GMF helpt #biotope, de grootste co-housing van VL, hun duur­zame & circulaire principes te verspreiden over heel het land #influencers

Gents Milieu F ront COLOFON Frontaal is het driemaandelijks tijdschrift van Gents MilieuFront vzw (GMF) Jaargang 25_nr. 3 herfst 2022 verantwoordelijke uitgever Pieter Nuytinck Dampoortstraat 81 9000 Gent redactie Stefaan Claeys, Pieter Nuytinck, Bouke Billiet, Joke Claeys, Anke de Sagher, Sabine Huyghe, Eva Dessers, Bart Bauwens, Michaël Verest, Lisa Marechal, Zjef Deloose, An Van Hemeldonck, Thijs Michiels, Veerle Vercruyce, Michiel Degraeve, Iris Verschaeve grafisch concept Marlies Nachtergaele lay-out Marian Vandenbussche Pierre Van Uffelen fotografie — illustraties Vermeld bij artikel.

Cover: Jurgen Remmerie — Huisfotografen: Nathalie Samaes, Jurgen Remmerie, Thijs Michiels — Huisillustratoren: Andy Bruyninckx, Britta Bolte contact redactie frontaal@gentsmilieufront.be copyright Overname van artikels wordt aan­bevolen, maar wel met bronvermelding. drukwerk Graphius, Gent Gedrukt op 100% kringloop­papier met inkt op vegetale basis en solvent­vrij.

De Vlaamse overheid en Stad Gent erkennen en steunen GMF.

over ons

over ons

doe mee

Gents MilieuFront (GMF) is een politiek onafhankelijke milieuvereniging die actief is in Gent en omgeving.

We willen mee vorm geven aan een samenleving waarin ‘duurzaam’ altijd de logische, natuurlijke keuze is, op alle niveaus. Om dit te bereiken richten we ons tot lokale overheden, inwoners en organisaties in de regio via beleidswerk, sensibilisering, adviesverlening en acties. Vrijwilligers zijn het kloppend hart van onze vereniging. We leggen ons toe op stedelijke thema’s zoals afval, energie, mobiliteit en klimaat.

MilieuAdviesWinkel (MAW) is het servicepunt duurzaam bouwen en renoveren van GMF.

GMF bestaat dankzij de inzet van een groep enthousiaste vrijwilligers.

Hands-on organisators, dossiervreters of praktische enthousiastelingen: iedereen is welkom! Stuur een e-mail naar info@ gentsmilieufront.be en je zal uitgenodigd worden voor een kennismakingsgesprek.

word lid

Secretariaat GMF Dampoortstraat 81 9000 Gent — T 09 430 03 90 info@gentsmilieufront.be www.gentsmilieufront.be Steven Geirnaert, Iris Verschaeve, Thijs Michiels, Steffi Boelens, Bouke Billiet en Lotte Haerick

Word je lid, dan help je ons om nog meer acties te ondernemen en zwaarder te wegen op het Gentse milieubeleid.

Je bent al lid vanaf 5 euro per jaar! Dit doe je makkelijk en snel via het domiciliëringsformulier op de website. Er zijn verschillende formules om GMF-lid te worden, op maat van iedereen!

Elk GMF-lid heeft recht op kortingen in een twintigtal duurzame Gentse handelszaken.

Originele cadeautip?

Schenk een lidmaatschap!

steun ons Steun GMF met een gift. Stort een bedrag op rekening BE19 8939 4405 6912. Vermeld in de mededeling 'Gift'. Alle giften vanaf €40 op jaarbasis zijn fiscaal aftrekbaar.

Giften hoger dan 40 euro zijn natuurlijk ook welkom. Merci!

vind ons

Openingsuren Open van maandag tot vrijdag.

9u – 12u30 | 13u – 17u MilieuAdviesWinkel (MAW) Wil je bouwadvies? Maak dan eerst een afspraak. — T 09 430 03 91 info@milieuadvieswinkel.be www.milieuadvieswinkel.be Stefaan Claeys, Veerle Vercruyce, Bieke Vanherrewege en Wim Crepain

39

Inspirerende verhalen in het hartje van Gent

Groene loper 10 E EDITIE

ECOLOGISCH FILMFESTIVAL VAN GENTS MILIEUFRONT

KORTING VOOR GMF-LEDEN

Frontaal

Programmatie beschikbaar op gentsmilieufront.be/groeneloper

driemaandelijks magazine van Gents MilieuFront jaargang 25 — 3de trimester 2022 v.u. Pieter Nuytinck, Dampoortstraat 81, 9000 Gent

P806132 afgiftekantoor 9000 Gent 1

PB- PP B-

BELGIE(N) - BELGIQUE