one możliwość zarówno pogłębiania wiedzy, jak i doskonalenia konkretnych umiejętności przydatnych w kontaktach międzykulturowych. Szczególnie dla osób planujących pracę lub studia za granicą udział w tego typu szkoleniach jest wart polecenia.
MODEL ROZWOJU WRAŻLIWOŚCI MIĘDZYKULTUROWEJ Michaela J. Bennetta i jego rola w samoocenie kompetencji międzykulturowych Opracowanie tekstu: M. Piegat-Kaczmarczyk, Diversity Inn, na podstawie: D. Matsumoto, L. Juang (red.), Psychologia międzykulturowa, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2007; M. Taylor, Uczenie się międzykulturowe. Pakiet szkoleniowy nr 4, Rada Europy i Komisja Europejska, Strasburg 2000. Osoby pracujące w środowisku międzykulturowym nabywają wiele kompetencji poprzez swoją codzienną pracę i kontakty z przedstawicielami odmiennych kręgów kulturowych. Często już sam fakt pracy w takim środowisku świadczy o pewnych umiejętnościach, zwłaszcza w zakresie postaw: osoby pracujące z cudzoziemcami są często otwarte na odmienność czy niejednoznaczność i posiadają wrodzone zdolności komunikacyjne. Zarówno ci, którzy czują, że praca w środowisku międzykulturowym jest ich „powołaniem”, jak i ci nie do końca o tym przekonani, mogą diagnozować i doskonalić swoje kompetencje międzykulturowe. Dobrym sposobem na zbadanie wrażliwości międzykulturowej jest prześledzenie swoich dotychczasowych doświadczeń i reakcji na odmienność kulturową w kontekście stadiów etnocentrycznych i etnorelatywistycznych wyodrębnionych przez Bennetta. Pozwala to na odnalezienie swojego miejsca na drodze, którą Bennett nazywa „kontinuum pogłębiającej się świadomości i wzrastającego wyczucia w sytuacjach, w których mamy do czynienia z różnicami kulturowymi”. Rozwijanie wrażliwości kulturowej to zatem nic innego, jak coraz lepsze rozpoznawanie i radzenie sobie z różnicami kulturowymi. Poniżej umieszczamy krótki opis poszczególnych etapów rozwoju wrażliwości międzykulturowej. Zachęcamy także do zastanowienia się, na jakim etapie obecnie się znajdujemy, jakie kolejne kroki możemy zrobić na drodze ku kolejnemu etapowi, co lub kto może nam w tym pomóc itp. ETAPY ETNOCENTRYCZNE: 1. ZAPRZECZENIE: izolacja, separacja; 2. OBRONA: oczernianie, wywyższanie, odwrócenie; 3. MINIMALIZACJA: fizyczny uniwersalizm, transcendentalny uniwersalizm. ETAPY ETNORELATYWISTYCZNE: 4. AKCEPTACJA: respektowanie różnic w zachowaniu, respektowanie różnic w wartościach; 5. ADAPTACJA: empatia, pluralizm; 6. INTEGRACJA: ocena kontekstowa, konstruktywna marginalność.
55