Táningabók - Sigurður Pálsson

Að læra að reykja

É

g var ekki bara farinn að skrifa, ég var farinn að birta. Fjandinn var laus.

Af þessu tilefni reyndi ég að tileinka mér alvöru lúkk, margir rithöfundar voru með sígarettu á ljósmyndum, þeir alvarlegustu með pípu. Ég setti markið á sígarettu til að byrja með. Þær hétu Lark, ég valdi þær af því að þær voru ódýrar. Á þeim var fílter sem líktist korki. Ég er ekki frá því að þetta séu alverstu sígarettur sem hafa nokkru sinni verið framleiddar, að minnsta kosti ældi ég fyrstu dagana þegar ég fékk mér Lark og beitti þó aðferð Bills Clinton þegar hann var spurður um hassreykingar sem höfðu náðst á ljósmynd: I didn’t inhale.

Pakkinn entist von úr viti, ég náði ekki nema tveimur, þremur sígarettum á dag. Ég tók ekki oní mig lengi framan af, samt fékk ég stöðugt svima af þessum ágætu sígarettum. Ég rölti gjarnan út í Árnabúð til þess að æfa mig, þar voru mínar æfingabúðir í reykingum. Stundum fór allt að snarsnú­ ast fyrir augum mínum, ég rétt komst út í garðinn við hliðina

142

S I G U R Ð U R

PÁ L S S O N

á búðinni, tilbúinn að kasta upp, þessi garður tilheyrði húsi númer 9 við Tómasarhaga. Síðar komst ég að því að þar bjó þjóðþekktur rithöfundur og margkvæntur, Kristmann Guðmundsson. Á næstu vikum prófaði ég þó nokkuð margar tegundir, eina á fætur annarri, pakka fyrir pakka, man eftir Pall Mall, Kent, Lucky Strike, Craven A, Salem, Camel, Winston, Viceroy, Peter Stuyve­ sant. Allt tók þetta tímann sinn, pakkinn entist í viku. Þá lá ekkert annað fyrir en prófa nýja tegund. Í dagbókina hef ég skrifað: „Það gengur ekki vel með reykingarnar, ég verð að taka þetta fastari tökum.“ Viljinn var greinilega einbeittur!

Salem fór einna verst í mig, þeim fylgdi einhver væminn keim­ ur sem orsakaði snöggan svima og ógleði. Sama er að segja um Craven A, þær minntu mig háskalega á Lark-viðbjóðinn. Á tímabili batt ég miklar vonir við Camel. Mér virtist sem fílterlaus Camel myndi tryggja töffaraímynd í stíl við Humphrey Bogart. Gallinn við fílterleysið var sá að tóbakskornin vildu upp í mann, ekki eitt og eitt heldur mörg saman. Stöðugar skyrpingar voru fylgifiskur sem dró að lokum úr töffheitunum, þótti mér. Ég lét því Camel og Humphrey fljótlega róa. Á endanum flutti ég mig alfarið yfir í Viceroy, þá fór landið að rísa. Þar var þessi fíni fílter og nú var ég farinn að taka oní mig, alveg grimmur.

Smám saman varð þetta allt saman dýrð og friður.

Glóandi logar á sígarettum sem magnast á innsoginu.

Hópur ungmenna og nokkrir svona pínulitlir logar inni í Simmasjoppu eða í rökkrinu fyrir utan.

Haustfiðrildin halda að þetta séu ljós á innsiglingarvita til þess að komast í heila höfn og fljúga svo beint á rúðurnar í sjoppunni.

TÁ N I N G A B Ó K

143

Enn átti ég langt í land að búa til hringi, margar stúlkur náðu þessu afar vel í Simmasjoppu og niðri á Skalla, sjoppunni við Lækjargötu beint á móti MR. Hvílíkir töfrar sem komu úr fögrum munni þessara ungu kvenna þar sem þær stóðu á mínípilsunum og göldruðu hverfula reykhringi í miðjum hversdagsleikanum. Þessir reykhringir voru ljóðrænn hápunktur á unaðsverum með stíftúberað hár í sokkabuxum, Mary Quant og fleiri höfðu tekið fram skærin og stytt pilsin allsvakalega, hvar endar þetta? spurðu siðgæðisverðirnir, gráti nær af hneykslan.

Lakkrís um háls okkar piltanna, brakandi nælonskyrtur sem voru kaldar í kulda og alltof heitar í hita. Lakkrísrör í kókflösku, að sjálfsögðu úr gleri. Í lokin var gott að borða lakkrísinn vel maríneraðan í kóka kóla.

En ég stefndi hærra í reykingum, ætlaði mér að verða frambærilegur pípureykingamaður, það þótti mér efsta stigið. Eins og Baldvin Halldórsson í leikskrá Þjóðleikhússins, eins og JeanPaul Sartre aftan á bókarkápu, eins og Arthur Miller.

Allir með pípu.

Hvílíkt listaverk yrðu þessar pípureykingar mínar! Hve áhrifarík yrði orðræða mín! Ó, hve djúphugull yrði ég á að líta, traustur og laus við bjánahátt og óöryggi sem blasti við mér í speglinum alla daga, allar nætur.

Hvílík forfrömun ef manni tækist nú að tileinka sér þessa göfugu kúnst, taka út úr sér pípuna ef einhver varpaði fram spurningu, halda íhugull á henni heitri og byrja á spaklegu svari, setja pípuna aftur upp í sig í næstu málhvíld. Hlusta á hlýlegt snörlið þegar ég saug reykinn að mér og viðmælandinn funheitur í hnjáliðunum af aðdáun.

Keypti píputóbak, valdi Dunhill. Traust nafn og breskt, minnti

144

S I G U R Ð U R

PÁ L S S O N

þess utan á götuna sem þar sem ég bjó, Dunhaga. Nánast eins og Dunhaginn hafi verið fluttur upp í Hlíðahverfið. Þetta var augljóslega ætlað mér, ég tók þetta sem leynileg skilaboð. Dunhagahlíð.

Næst var það Half and half.

Táknrænt fyrir þá hálfgerðu velgju sem það góða tóbak framkallaði alltaf hjá mér, enda áttum við ekki samleið lengi.

Loks þótti mér Prince Albert líklegur til þess að færa þessar pípureykingar mínar upp á æðra svið. Keypti í leiðinni aðra pípu til aðstoðar og pípuhreinsara til þess að skúra þær að innan, hámarka möguleikana á unaði.

Hófust nú skipulagðar pípureykingar. Skemmst er frá því að segja að eftir allnokkra hríð játaði ég mig sigraðan. Hvernig sem ég reyndi, þá ofhitnuðu pípurnar alltaf hjá mér, eftir sæmilega byrjun hélt maður allt í einu á brennheitum pípuhaus. Skúringar með pípuhreinsara og hrúgur af útbrunnu tóbaki gerðu iðjuna einkar subbulega. Unaður var enginn, alltaf beið ógleðin handan við hornið.

Loks ákvað ég að láta gott heita, hætti pípureykingum og hallaði mér að Viceroy, þeirri sígarettutegund sem fór skást í mig. Til hátíðabrigða keypti ég stöku sinnum Peter Stuyvesant, það var skemmtilega erfitt að muna hvernig nafnið var stafsett.

Brátt lagði ég aðaláherslu á að ná fram ákjósanlegum stíl í handahreyfingum við reykingarnar, hvernig ég hélt á sígarettunni milli smóka, hvernig reykurinn var dreginn inn á íhugulan máta og svo framvegis. Þetta reyndist skemmtilegt viðfangsefni og þó nokkuð mikil kúnst. Ég var á tímabili að hugsa um að taka upp þann stíl Þorsteins Gylfasonar að reykja með enninu en svo þótti mér þessi aðferð hans að hvíla sígarettuna við ennið milli smóka vera of persónuleg, hann átti eiginlega höfundarrétt á þessum glæsibrag við reykingar.

TÁ N I N G A B Ó K

1 45

Ég varð aldrei konungur í ríki tókbaksreykinga, varla vísikóngur. Það reyndist mér erfitt að BYRJA að reykja. Það var þó ekkert í samanburði við hryllinginn að HÆTTA að reykja einum tólf árum síðar.