Huis van de Gemeente Dronten
VERBOUWING IN BEELD
1
6
28
11 36
2
44
INHOUD Interviews Roelof Siepel
Voorwoord 5
Berto Smit
‘Het grootste project van de gemeente ooit’ 6
Pieter van Kruistum
‘Respect voor elkaar en elkaars werk’ 11
Hendry Kelder
‘Een heel mooi en bijzonder project’ 16
INBO architecten
‘We wisten wat er leefde, en waarom’ 22
Iris Hagel
‘Wat belangrijk is voor Dronten, is belangrijk voor mij’ 44
Frans Tauber
‘Ik ben opgegroeid met dit gebouw’ 58
Jean Paul Gebben
‘Ik ben blij met de sfeer en openheid’ 61
Achtergrond De verbouwing in 7.500 foto’s
14
Participatie
26
Raadzaal
28
PowerParking
36
Weer voelen dat we één organisatie zijn
47
Activiteitgericht werken
48
Projectteam blikt terug
57, 62
In beeld Oud & nieuw
8
Voorbereiding
12
Sloop
13
Opbouw
41
Afbouw
54
Eindresultaat
63
Samenwerking Bramer BV
18
Installatiebedrijf Lomans
21
Groene Jongens
33
Reclamecentrum Solana
49
Impact
50
Open Hof
51
Cijfers & weetjes Duurzaamheid
20
Participatie
27
Circulariteit
34
Wist je dat?
43
Roadmap
66
3
4
VOORWOORD Het nieuwe gemeentehuis is
Als inwoner kun je naar het gemeentehuis
PARTICIPATIE
klaar en ademt openheid en
komen voor een nieuw paspoort, het inzien
Samenwerking stond centraal bij de
transparantie. Dat komt ook
van een bestemmingsplan of een huwelijks-
verbouwing van het gemeentehuis. Bedrijven
door de frisse kleuren, het vele
voltrekking of vergadering. Waarvoor je ook
werkten nauw met elkaar samen om het
groen en de overzichtelijke
komt, je bent altijd welkom en je voelt je ook
ontwerp uit te voeren, waarin medewerkers
indeling. Inwoners zullen zich
welkom.
en raadsleden hebben meegedacht. Zo
hier welkom voelen. En voor
maakten de bodes ons erop attent dat de
onze medewerkers is het een
CIRCULAIR EN DUURZAAM
route naar de kantine altijd via de centrale hal
fijne plek om te werken. Het
Het bijzondere aan het gemeentehuis is dat
liep. Als er een bruiloft was, liepen collega’s
Huis van de Gemeente Dronten,
het zoveel mogelijk circulair is gebouwd. De
met hun soepje of kroket langs de gasten van
zoals ook op de voorgevel
latjes uit het oude plafond zijn bijvoorbeeld
het bruidspaar. Raadsleden pleitten voor een
staat, is van ons allemaal.
verwerkt in een aantal meubelen, zoals de
betere indeling van de raadzaal - het hart van
ontvangstbalie. En er zijn stoelen die gemaakt
onze democratie - zodat ze elkaar in de ogen
zijn van petflessen. Een ander belangrijk
kunnen kijken. Ook inwoners dachten mee
thema in dit gebouw is duurzaamheid. Zo zijn
en gaven advies. Vertegenwoordigers van
we gasloos en is het dak voorzien van zonne-
de adviesraad sociaal domein wezen ons op
panelen, waarmee we onze eigen stroom
de onhandige afstapjes in de oude raadzaal.
opwekken en auto’s kunnen opladen. Verder
Een trouwfotograaf vertelde dat het haar nog
is het dak met sedum bedekt en komt er een
nooit was gelukt om een bruidspaar mooi op
bijenkast. U leest er alles over in dit magazine.
de foto te zetten in de raadzaal. Daar hadden
ROELOF SIEPEL wethouder
we zelf nooit bij stilgestaan. IDENTITEIT Een belangrijke blikvanger in het gebouw is
TROTS
het kunstwerk in de hal. Het staat symbool
En nu is het verbouwde gemeentehuis een
voor het karakter van onze gemeente. We
feit. Op tijd opgeleverd en binnen budget.
vroegen inwoners wat de identiteit van
Daar ben ik heel trots op. Ik wil iedereen die
Dronten symboliseert. Het creatieve resultaat
hieraan heeft meegewerkt hartelijk danken.
was te zien tijdens een expositie in de oude
Het gemeentehuis zelf is geen doel op zich.
raadzaal. De prijswinnaars selecteerden
Het helpt ons om een dienstverlenende,
samen de kunstenares, Iris Hagel, die het
transparante overheid te zijn. Ik wens dat
kunstwerk in de centrale hal zou vervaardigen.
inwoners, raadsleden en medewerkers dat
En zij liet zich inspireren door de kleurrijke
zelf ervaren én bovenal met heel veel plezier
werken van de inwoners.
hiernaartoe komen.
5
‘HET GROOTSTE PROJECT VAN DE GEMEENTE OOIT’
VERBINDING ‘En nu is het af. De artist impressions van de architect zijn realiteit geworden. Wat we met elkaar van tevoren bedachten, is gerealiseerd en daar ben ik heel trots op. We hebben een prachtig gebouw, passend bij onze organisatie. Het is een gemeentehuis geworden met fijne werkplekken, waar volop verbindingen en ontmoetingen kunnen plaatsvinden.’ ‘We kijken terug op het grootste project van de gemeente Dronten ooit. Vóór de verbouwing stond 8 maart 2021 al omcirkeld in mijn agenda. Dan zou de opening van het verbouwde gemeentehuis zijn. Het lukte. We liepen zelfs voor op de planning.’ ‘De verbouwing liep goed. Hoewel installateur Lomans en aannemersbedrijf Bramer nooit eerder met elkaar samenwerkten, bleek het een goede match. Ook projectleider Pieter van Kruistum en ik waren een goed team.
‘Ik herinner me het nog goed. 21 november 2019.
We vulden elkaar aan. Samen met de projectgroep en de stuurgroep
Burgemeester Jean Paul Gebben trok de deur van
huisvesting kijken we terug op een intensieve, maar mooie periode.’
het gemeentehuis achter zich dicht. Die avond vierden we met de medewerkers een fantastisch
CORONA
afscheidsfeest. Wij gingen eruit en de bouwer
‘Een periode waarin corona een grote impact had op de hele samen-
mocht erin. Een mijlpaal!’ Voor Berto Smit,
leving. Onze medewerkers, die net waren gesetteld op hun tijdelijke
ambtelijk opdrachtgever van de verbouwing, was
werkplekken aan De Rede en de Educalaan, gingen van de ene op de
het een emotioneel moment.
andere dag thuiswerken. En eigenlijk doen we dit nog steeds. Die feestelijke opening met medewerkers en inwoners werd een online opening. En
‘Na een grondige voorbereiding gingen we
tijdens de bouw organiseerden we geen rondleidingen, maar deelden we
aan de slag. Geen nieuwbouw, maar verbouw.
video’s en foto’s.’
Als medewerkers namen we afscheid van onze werkplekken, van “ons gemeentehuis”. We
‘Het Huis van de Gemeente Dronten staat op de voorgevel. En dat is het
aten samen, dansten op de muziek van de dj en
ook écht. Inwoners, medewerkers en raadsleden hebben meegedacht
speelden lasergame.
over het ontwerp en functionaliteiten. Zij gaven aan wat ze belangrijk vonden. We hebben participatie heel serieus genomen én ervan genoten, met als kleurrijk hoogtepunt het kunstwerk in de hal.’
BERTO SMIT ambtelijk opdrachtgever
‘Waar mijn nieuwe werkplek te vinden is? Gewoon aan De Reest’, lacht Berto. ‘Maar ik werk zeker een keer per week in het gemeentehuis. Al is het alleen maar om een kijkje te nemen bij mijn bijen, die een mooie plek krijgen naast de kamer van de burgemeester’, besluit hij.
6
7
OUD
8
NIEUW
9
10
‘RESPECT VOOR ELKAAR EN ELKAARS WERK’
WERKPLEKANALYSE De sloop van de binnenkant van het gebouw startte in december 2019. Maar de voorbereidingen begonnen al een jaar eerder. ‘In oktober 2018 spraken we onder ander met medewerkers over de inrichting van hun nieuwe werkplek. We deden een werkplekanalyse en brachten de behoeftes in kaart. Zo konden we heel gericht aan de slag en voelden medewerkers zich betrokken.’ ‘De sfeer op de bouw was prettig. Iedereen had respect voor elkaar en elkaars werk. Er werd met elkaar meegedacht. Moest een schilder op een plek zijn waar de stukadoor of elektricien nog bezig was? Dan ging men even ergens anders aan het werk om op een later moment terug te komen. Het waren goeie jongens, ik kende ze bijna allemaal bij naam. De goede
‘Bouwen moet ook leuk zijn. En dat was het in
onderlinge samenwerking is zeker ook de verdienste van installateur Lomans
Dronten. We hebben hard gewerkt, lange dagen
en aannemersbedrijf Bramer, beide familiebedrijven met veel eigen mensen
gemaakt… maar ook lol met elkaar gehad’, zegt
in dienst.’
Pieter van Kruistum. Als projectmanager leidde hij de gehele verbouwing, van voorbereiding tot
Zijn er ook dingen die tegenvielen? Pieter denkt even na. ‘We hebben
oplevering, in goede banen.
eigenlijk nagenoeg geen grote tegenvallers gehad. Behalve dat er toch meer asbest in het pand aanwezig was dan verwacht. O ja, de lichtkoepel bij
‘Waar ik trots op ben? Op de begane grond, het
van het bedrijfsrestaurant was verrot en moest vervangen worden.’
visitekaartje van het gemeentehuis’, vertelt hij. ‘Daarnaast ben ik heel blij met de werkplekken
GROTE GLIMLACH
voor de medewerkers. We hebben rust weten te
Pieters betrokkenheid was groot. Hoewel hij (bijna) altijd met een grote
creëren. Medewerkers kunnen, afhankelijk van
glimlach over de bouwplaats liep, was hij ook kritisch en had hij oog voor de
hun taak of activiteit, kiezen tussen verschillende
kleinste details. Ook bij het afwerken en de inrichting. ‘De stoelen, het folie
soorten werkplekken.’
op de ramen, de vloerbedekking, de exacte plek voor de beeldschermen... en het netjes wegwerken van de kabels. Bij echt alles maak ik een afweging over functionaliteit, esthetiek en financiën’, legt hij uit.
PIETER VAN KRUISTUM projectleider
‘En schuurt het ergens? Dan verzinnen we iets anders. Of, mits er een goede reden voor is, accepteren we het. En soms komen er onverwachte uitdagingen op je pad. Zoals het solarpark boven het parkeerterrein. Een prachtige, duurzame en leerzame zijstap samen met provincie Flevoland, Eneco en TU Delft. Het gemeentehuis is opgeleverd. De opening is geweest en medewerkers en inwoners zijn, rekening houdend met de maatregelen rondom corona, van harte welkom. ‘Ik kijk terug op een mooi project. En een succesvol project. We leverden binnen tijd en binnen budget op en behaalden de top 7 meest circulaire overheidsgebouwen van Nederland. Maar het belangrijkst: er staat een mooi, sfeervol, circulair, duurzaam en toekomstproof gemeentehuis waar de medewerkers een meer dan prima werkplek hebben.’ ‘Speciale dank gaat uit aan mijn projectteam Milja de Smet en Daniël van Ee, de gemeenteraad, het college en medewerkers van de gemeente Dronten. Zonder iemand te kort te willen doen bedank is de samenwerking met mijn ambtelijk opdrachtgever Berto Smit. 3 jaar lang intensief samenwerken zonder een onvertogen woord is bijzonder te noemen. Ik ga onze dagelijkse telefoongesprekken om 06.30 uur en 18.00 uur missen.’
11
VOORBEREIDING
12
‘Je herkent het niet terug’
SLOOP
Vanaf dag één was Edwin Bruinekreeft van de partij. De hoofdmonteur van Lomans begon zijn werkzaamheden door ervoor te zorgen dat de sloop veilig kon beginnen. Hij koppelde de elektriciteit af. ‘We begonnen op de derde etage en zodra er een verdieping vrij was, kon ik aan het werk.’ Edwin bracht eerst kabelgoten aan, moest soms even wachten totdat de schilders klaar waren en ging dan verder met de wandgoten en andere installaties. ‘Ik ben echt het gehele pand door geweest en ik ken inmiddels elk hoekje en gaatje’, lacht hij. ‘Mooi om in een monumentaal pand aan het werk te zijn. Aan de buitenkant mocht niks worden veranderd, maar binnen herken je het gewoon niet meer terug!’ Iedere ochtend stapte hij goedgehumeurd in zijn auto. ‘De sfeer was echt perfect. En dat uurtje in de auto heb ik even nodig om wakker te worden en mijn eerste kop koffie te drinken.’
EDWIN BRUINEKREEFT hoofdmonteur
13
DE VERBOUWING IN 7.500 FOTO’S Het moment dat de bobcat over de
Voordat de slopers in het pand waren, legde Dick de laatste beelden
derde etage raasde en een voor een alle
vast. Hij werkt als toezichthouder groen in Dronten, Swifterbant en
muren omgingen, vergeet Dick van de
Biddinghuizen en heeft zijn camera altijd bij zich. ‘Ik portretteerde
Graaf nooit meer. Het puin en de stenen
collega’s op hun werkplek, inclusief het plantje op hun bureau. Leuk om
verdwenen vervolgens door een gat in de
die beelden terug te zien, nu we anderhalf jaar verder zijn.’ Dick was er
vloer en kwamen beneden in de kelder
ook bij toen de eerste medewerkers in het nieuwe gemeentehuis gingen
terecht. ‘Alleen de steunpilaren stonden
werken.
nog en van daaruit werd ons gemeentehuis weer opgebouwd.’ Hij zag het door
RUIM 7.500 FOTO’S
de lens van zijn fotocamera gebeuren. ‘Die
Dick schoot in totaal ruim 7500 foto’s, een deel daarvan is via de
kracht, dat geweld…prachtig!’
beeldbank van Dronten te vinden. Enkele foto’s hangen zelfs levensgroot in vergaderruimtes, zoals het havenhoofd van Elburg bij ochtendgloren en de Roggebotsluis in de oude situatie. ‘Ik voel me bevoorrecht en dankbaar
DICK VAN DE GRAAF toezichthouder groen en hobbyfotograaf
14
dat ik de verbouwing mocht vastleggen. Ik zeg altijd: wat er vandaag is, is geschiedenis schrijven voor de toekomst.’
SLOOP
15
‘EEN HEEL MOOI EN BIJZONDER PROJECT’
BIJZONDERE CONSTRUCTIE ‘Dit gebouw heeft een unieke constructie, omdat er heel weinig wapening aanwezig is. En wat er wel is, dat is zogeheten voorspanwapening zonder aanhechting. We hebben alle wapening gescand en in een 3D-model gezet om te kunnen kijken waar we bijvoorbeeld konden boren en sparingen mochten maken. Iedere keer hadden we eerst de goedkeuring van de constructeur nodig, die op zijn beurt ook weer overlegde. Er was constant overleg.’ Lachend: ‘We konden niet klakkeloos een gaatje in de vloer boren, het was echt opletten geblazen. Voor iedere verdieping hadden we dezelfde boorder, die de constructie goed kende.’
Uitvoerder Hendry Kelder van aannemersbedrijf Bramer BV weet feilloos de weg te vinden in het
Voordat er ook maar iets kon worden gedaan, moest er eerst asbest
verbouwde gemeentehuis. Niet zo gek: hij was er
uit het gehele gebouw worden verwijderd. Dat werd door een gespe-
vanaf het allereerste begin bij. ‘Dat je een gebouw
cialiseerd bedrijf gedaan. Vervolgens kon de sloophamer er op de
van binnen helemaal opnieuw mag opbouwen,
derde etage in. ‘We hebben eerst handmatig de plafonds gestript,
maak je niet vaak mee. Alleen de trappenhuizen
zodat die latjes konden worden hergebruikt. Op de begane grond
en de liftschacht bleven gehandhaafd, voor de
stond een kraantje die de bobcat helemaal omhoog bracht. Die
rest ging alles tegen de vlakte.’
drukte vervolgens de muren omver, die via de oude schacht naar beneden stortten. Buiten scheidden we het sloopafval in drie tot vier
Hij begon de klus in het gemeentehuis op een
containers.’
niet alledaagse manier: met het weghalen van de kunst. ‘We hebben de kunstwerken ook weer
SKELET GEBOUW IS ZICHTBAAR
teruggehangen, zo eindigde voor ons dit mooie
Niks bleef gespaard, alles ging eruit. Op het trappenhuis en de
en bijzondere project’, blikt Hendry tevreden
liftschaft na dan. ‘Zodra er een etage helemaal kaal was, begonnen
terug.
we met de opbouw en gingen andere ploegen door met het sloopwerk in de rest van het gebouw. Het aanbrengen van installaties, het herstellen van het stucwerk, wanden plaatsen, kabelgoten
HENDRY KELDER uitvoerder Bramer BV
aanleggen en ga zo maar door. We hebben heel hard doorgewerkt.’ Het eindresultaat vindt hij prachtig. ‘Het oude skelet van het gebouw is zichtbaar gemaakt. Door de plafondeilanden zie je het originele betonnen plafond, dat is gespoten. De installaties zijn ook gedeeltelijk zichtbaar.‘ Dat in combinatie met het vele glas, de houten latten, de rustige, warme tinten, de openheid en het fotobehang, maakt het voor Hendry helemaal af. ‘Ik heb het gebouw het afgelopen jaar een complete metamorfose zien ondergaan. De glazen entree, de ruimte in het atrium en de groene wand in het trappengat. Ja, dat vind ik echt prachtig. Daar hebben we met zijn allen aan gewerkt. Ook nog eens op een heel plezierige manier!’
16
17
‘GEBOUW MOET ALS EEN WARME JAS AANVOELEN’ ‘Er was sprake van wederzijds respect en we hadden allemaal hetzelfde doel voor ogen. Dankzij de korte lijnen was er een hoge mate van besluitvaardigheid. Dat is voor een project van deze omvang uniek’, zegt Peter Leferink, directeur van Bramer BV.
PETER LEFERINK directeur Bramer Projectleider Koen Wierts: ‘Onze kracht?
zo groot dat er voldoende afstand kon
Papieren wijsheid omzetten naar de
worden gehouden. ‘We werkten samen
praktijk. Is wat we willen ook maakbaar?
als een hecht team. Onderling, maar
Belangen afwegen, kritische vragen stellen
ook binnen het bouwteam, hadden we
en met elkaar de juiste balans vinden. Hoe
vertrouwen in elkaar. Dit vertrouwen werd
gaan we samen, met respect voor het
gedurende het proces alleen maar sterker.’
gebouw, aan de slag?’ TROTS KERSTBOOM
Peter: ‘Ons doel was om ervoor te zorgen
Als projectleider was Koen regelmatig
dat het gemeentehuis aanvoelt als een
op de bouw te vinden. Twee andere
warme jas. Volgens mij is dit gelukt. Het
vertrouwde gezichten waren uitvoerder
is een duurzaam en mooi afgewerkt
Hendry en voorman Ewald. ‘Die laatste
gebouw. Met als kers op de taart het
was overigens ook de maker van het
PowerParking-project. We hebben binnen
mysterieuze zelfgemaakte kerstboompje
de gemeente Dronten verschillende
dat in december als verrassing in de direc-
projecten gerealiseerd. We zijn er trots op
tiekamer stond’, verklapt Peter lachend.
dat we als bouwbedrijf zowel letterlijk als
Die kerstboom, gemaakt van overge-
figuurlijk mee kunnen bouwen aan deze
bleven houtjes, kun je ook wel zien als het
gemeente.’
symbool van de goede sfeer op de bouw. ‘We werkten hard, maar we hadden óók plezier met elkaar’, vertelt Koen.
Bramer BV is een familiebedrijf dat in 2022 100 jaar bestaat. Naast
Er waren periodes waar zo’n 80 personen
Vriezenveen, heeft het bedrijf vesti-
op de bouwplaats aan het werk waren.
gingen in Dronten, De Wijk en
Van slopers, schilders en timmermannen
Geesteren.
tot wandenbouwers. Ondanks de coronamaatregelen kon dat. Het gebouw was
KOEN WIERTS projectleider Bramer 18
19
De Jaarlijkse CO2 reductie is
Het verbouwde gemeentehuis heeft: zonnepanelen, verbeterd klimaatbeheer, isolatie en een grijswaterplan.
138,6 TON
Totaal aantal m3 grijs water hergebruik voor toiletten:
20.000LTR
Het gemeentehuis is daarmee veranderd in een volledig energieneutrale werkplek.
Bij de renovatie is 5000m3 aan materiaal hergebruikt, wat neerkomt op ruim
Binnen
12 KILOTON
9 JAAR
aan grondstoffen.
is het gemeentehuis van Dronten compleet klimaatneutraal, dus vóór 2030. Gemeente Dronten voldoet in
2029
POWERPARKING Er is een innovatieve NiMH-batterij van 400 kWh geplaatst. Daarmee slaat het gemeentehuis stroom op, als de zonnecollectoren teveel produceren. De opgeslagen stroom kan op een later moment gebruikt worden.
aan de klimaatdoelstellingen die de overheid stelt in het jaar 2050.
PowerParking: De vier innovatieve Quattro laadpalen maken het mogelijk dat er
16
elektrische auto’s tegelijk kunnen worden opgeladen. Het gemeentehuis telt
4
luchtbehandelingskasten: maximale luchtverversing: 30.000m3/uur Totaal
1401 De milieulast van het gemeentehuis is ruim
34% LAGER
dan de huidige Bouwbesluit-eisen voor nieuwbouw, wat uitzonderlijk goed is voor een bestaand gebouw uit 1980.
20
zonnepanelen met een geschat jaarlijkse energieopbrengst van 493.000 kWh.
‘DIT GEBOUW ZIT VOL TECHNIEK’ ‘Als totaalinstallateur werken wij vandaag aan de slimme gebouwen en duurzame installaties van morgen. En het gemeentehuis van Dronten is absoluut een van onze visitekaartjes’, zegt Joost den Otter, algemeen directeur bij installatiebedrijf Lomans.
JOOST DEN OTTER algemeen directeur Lomans ‘Je ziet het misschien niet vanaf de
SAMENWERKING
buitenkant, maar het gebouw zit vol
‘Alles is in relatief korte tijd gerealiseerd,
techniek. En mede dankzij deze techniek
volgens planning en binnen budget.
is het een van de duurzaamste ‘nieuwe’
De samenwerking was goed. Natuurlijk
gebouwen van Nederland. Hier zijn
waren er wel eens gezonde discussies,
we trots op. Maar we zijn ook trots op
maar ik zeg altijd: zonder wrijving geen
de goede samenwerking binnen het
glans. Het gezamenlijk doel stond altijd
bouwteam.’
voorop’, vertelt John enthousiast.
GASLOOS
‘Overal is over nagedacht en alles is
Adviseur John Weitz van Lomans: ‘Het
berekend en getoetst. En hoe interessant
gerenoveerde gebouw is gasloos en
is het om real time te kunnen zien wat
voorzien van moderne installaties. Op
het verbruik is? In het nieuwe gemeente-
het dak en de PowerParking liggen
huis kan dit! Hopelijk zorgt het bij
bijna 1.500 PV-panelen (zonnepanelen)
de gebruikers en inwoners voor een
waarmee een energieneutraal pand is
stukje bewustwording. We vinden
gerealiseerd. Wij verzorgden het ontwerp
het belangrijk om voorop te lopen, te
en de realisatie van alle installaties, van de
innoveren en meerwaarde te bieden als
werktuigkundige en elektrotechnische
het gaat om slimme en duurzame instal-
installaties tot en met de meet- en regel-
laties. Als installatiebedrijf zijn wij ons
techniek, telematica, beveiliging, sprinkler
bewust van het feit dat we een belang-
met broninstallatie en het grijswater-
rijke schakel zijn in het bouwen aan een
circuit.’
duurzame leefomgeving. We voelen ons dan ook verantwoordelijk voor deze
Het klimaat is, in tegenstelling tot
planeet en zien het als onze uitdaging
vóór de renovatie, goed regelbaar. De
én morele verplichting om energie-effi-
klimaatinstallatie bestaat uit twee lucht/
ciënte en duurzame gebouwinstallaties
water-warmtepompen die naast het
te realiseren.’
gemeentehuis staan opgesteld, vier luchtbehandelingskasten met warmteterugwinning, vloerverwarmingsstroken en
Lomans Totaalinstallateur in
inductie-units.
Amersfoort heeft alle specialismen onder één dak; elektrotechniek, werktuigbouw, safety & security en
JOHN WEITZ adviseur Lomans
smart buildings. 21
‘WE WISTEN WAT ER LEEFDE, EN WAAROM’ ‘Er staan soortgelijke gebouwen in onder andere Deventer, maar alleen in Dronten is het een monument’, vertelt architect Pieter Keijzer van Inbo Architecten vol sympathie. Hij en collega Frank Zewald tekenden voor het casco ontwerp, Frans Tauber ontwierp de nieuwe hoofdentree. ‘Dit mooie project opende onze ogen voor de mogelijkheden en verrassende effecten die een bestaand casco, ondanks de beperkingen, kan bieden.’
FRANK ZEWALD Inbo Architecten Net als zijn collega-architect, kijkt Frank
om daglicht binnen te laten. Maar dat
met plezier terug op de renovatie van het
kon niet, vanwege de staalkabels in het
Dronter gemeentehuis. ‘Het is een ware
voorgespannen beton.’ Een uitdaging
transformatie geworden. Van een ’verhokt’
was de kelder. ‘Het combineren van alle
bruut gebouw zonder klimaatinstallaties
functionaliteiten en installaties heeft bij de
naar een modern, open, licht, toekomstbe-
uitvoerende partijen wel voor wat hoofd-
stendig én optimaal duurzaam gemeen-
brekens gezorgd, maar het is gelukt.’
tehuis.’ Daarbij omarmden de architecten de betonkolos als basis. ‘De structuur
ANDERS DAN ANDERS
van de brute dragende kolommen was
Dat de architecten voor dit project al in
geen beperking in de vertaling van de
een heel vroeg stadium betrokken waren,
visie. Integendeel: het maakt het gebouw
bood veel meerwaarde. ‘We hebben een
karaktervol en eigen, alhoewel de verdie-
half jaar workshops met de medewerkers
pingshoogte wel uitdagingen met zich
gehouden’, vertelt Frank, ‘om zo alle
meebracht.’
wensen en ideeën op te halen over gastvrijheid, duurzaamheid, de verschil-
LOL EN DYNAMIEK
lende werkplekken, de raadzaal en ook de
Tijdens het hele project was er veel lol,
sfeer. Zo wisten we precies wat er leefde,
betrokkenheid en dynamiek, vinden de
en waarom.’ Het resulteerde in een anders-
beide architecten. ‘Het team was goed
dan-anders programma van eisen. ‘Geen
op elkaar ingespeeld. We bleven altijd in
saai Excel-lijstje, maar een rijk geïllustreerd
gesprek met alle participanten’, zegt Pieter.
boekwerk.’
Hij is ook erg blij met de samenwerking met de aannemers, installateurs en het
Tijdens een van de eerste workshops,
projectmanagement. ‘We kregen van hen
gebruikte een van de deelnemers de
altijd bijval voor onze ideeën, dat was heel
woorden ‘licht, transparant en groen’.
prettig. En de strakke planning is zo goed
Frank en Pieter zijn trots dat drie jaar later
als gehaald, ondanks corona.’
precies dat neergezet is. ‘Maar de mooiste beloning was om de verraste en blije
PIETER KEIJZER Inbo Architecten 22
Een paar kleine tegenvallers en uitda-
gezichten te zien, toen de mensen het
gingen waren er ook. ‘Zo bleek een
gemeentehuis binnenkwamen’, glundert
lichtkap boven de kantine volledig verrot
Pieter. ‘Dat gaf toch een soort bevestiging,
te zijn’, beschrijft Pieter. ‘En we wilden
dat we dit project samen met de organi-
graag een grote lichtkap in het dak maken,
satie hebben gedaan.’
23
rust
verbinden
ruis rumoer
verbinden
rust
24
ruis
rumoer
‘LOKAAL FEESTJE MET KALME UITSTRALING’ Platen gemaakt van mosselgruis en zetmeel. Ze maken onderdeel uit van het nieuwe interieur van het Dronter gemeentehuis. Ze vormen de buitenkant van de grote plantenbakken in het atrium. Interieurarchitect Rodi van der Horst is er verguld mee. ‘Het past heel goed bij het vernieuwde karakter van het gebouw.’
Samen met zijn collega’s Frank Zewald en
Rodi vindt dat het vernieuwde gemeentehuis
Pieter Keijzer, die verantwoordelijk zijn voor
een evenwichtig ontwerp heeft. ‘Er zijn geen
het casco ontwerp, maakte Rodi van het
extremen. Alles is zorgvuldig en doordacht,
nieuwe interieur van het gemeentehuis een
met oog voor detail.’ Licht en transparantie
lokaal feestje met een kalme uitstraling. Het
spelen een grote rol. ‘Je kunt naar buiten
drietal werkt bij Inbo, een van de grootste
kijken, waar je ook staat. Op veel plekken kun
architectenbureaus in Nederland.
je ook door ruimtes heen kijken. Dat past goed bij de transparantie van de gemeente
LAGEN
Dronten. Bovendien voel je verbondenheid,
De interieurarchitecten lieten zich inspireren
als je de mensen om je heen kunt zien.’
door de lagen van Flevoland. De lagen in het landschap, de klei, de dijken, de lagen boven
De structuur van het bestaande pand bood
en onder NAP. Ze vertaalden dit naar blauw-
een mooie basis voor de renovatie. ‘De
grijze, groene en zachte tinten. Deze ‘lokale
grootste uitdaging was de hoogte van de
poldertinten’ komen terug in het meubilair,
verdieping. Die was krap. Om ruimte te vinden
die zijn gemaakt van essenhout uit Flevoland.
voor de luchtkanalen en datakabels, is de
Het blauw en groen zie je in de stoffering van
verdieping zoveel mogelijk opengelaten.’
de meubels. RODI VAN DER HORST Inbo Architecten
COMPLIMENT Voor de balies en de kasten is gebruik
Volgens de interieurarchitect is ontwerpen
gemaakt van natuurlijke materialen. ‘We
meer dan alleen een mooi gebouw maken.
Inbo Architecten is een platte organi-
gebruikten alleen producten, die terug
‘Wat je doet heeft ook sociale impact.’ De
satie, met veertien partners. ‘We zijn
kunnen in de cyclus’, vertelt Rodi. ‘Zelfs als er al
interieurarchitect weet dat mensen creatiever
een netwerkorganisatie, werken graag
iets als folie gebruikt is, is het een niet-giftige
en vrijer worden als ze letterlijk meer de
écht samen. Ook wat dat betreft was
variant. Binnen het hele project is ervoor
ruimte hebben. Het grootste compliment dat
het een goede match met de gemeente
gekozen, om zoveel mogelijk duurzaam en
Rodi kan krijgen over zijn werk? ‘Als iemand
Dronten.’
hernieuwbaar te werken.’
zegt: “het voelt gewoon goed!”. Dat is namelijk
Het architectenbureau was onder
ZONES
meer betrokken bij de nieuwbouw
Het gebouw is ingedeeld in drie zones. Ten
van de Nederlandse Lucht- en
eerste een zone waarin rumoer mag zijn,
Ruimtevaartorganisatie in Marknesse.
zoals de ontmoetingsplekken en de publieks-
Inbo geeft ook veel strategisch
ruimtes. In die zone vind je warme tinten. De
advies, met name op het gebied van
werkvloer is onderverdeeld in twee zones.
duurzaamheid. Dat deed het bedrijf
In de ene werkzone mag wat ruis zijn. Daar
onder meer voor de windmolenparken
pasten we groentinten toe. In de andere zone
in Flevoland.
is het stil en rustig, met blauwe tonen.
ook precies de bedoeling.’
25
‘INPUT VAN INWONERS IS HEEL BELANGRIJK’
‘Wij betrokken inwoners bij de verbouwing, omdat we willen dat de dienstverlening in het gemeentehuis optimaal is. Inwoners kunnen zelf het beste aangeven wat zij belangrijk vinden.’ Ze dachten mee over het inrichten van de publieke ruimte en kwamen met goede adviezen, zegt Margo. ‘We hebben heel veel punten die door inwoners werden ingebracht, doorgevoerd.’ WACHTRUIMTE Zo horen bezoekers die in de wachtruimte zitten, straks niet meer de gesprekken bij de receptie. Dat was in de oude situatie vaak wel het geval. De spreekkamers hebben dezelfde uitstraling en zijn zo niet te herleiden naar een specifieke afdeling. ‘Ook dit komt de privacy ten goede.’ Verder is
Een gemeentehuis is er voor de inwoners en het
bijvoorbeeld de draaideur vervangen door een deur die toegankelijker is
is dan ook niet meer dan logisch om ze bij zo’n
voor mindervaliden. En er komt een oplaadpunt voor elektrische fietsen.
grootschalige verbouwing te betrekken. Dat vindt
‘Ook voor de nieuwe raadzaal kwamen veel handige tips binnen. De
projectleider participatie Margo van Staveren.
professionals kunnen veel bedenken, maar de gebruikers zijn de echte
Waarom is dat zo belangrijk? Op welke manier
experts.’
werden inwoners betrokken? Wat is het resultaat? IDENTITEIT VAN DRONTEN Inwoners werden ook uitgenodigd om mee te denken over de identiteit van Dronten en hoe die tot uiting moest komen in het vernieuwde gemeentehuis. Jong en oud kreeg een stem. Leerlingen uit groep 7 en 8 speelden een raadsvergadering na, mét microfoons, woordvoerders, vragenrondes en debat. Zij debatteerden over wat er past in Dronten. ‘Wat mij opviel was dat kinderen echt trots zijn op de saamhorigheid in Dronten. Dat er ruimte is voor iedereen: fysieke ruimte om te spelen, maar ook ruimte om jezelf te zijn.’ Ruimte, saamhorigheid en trots waren woorden die uit de brede enquête #ikpraatmee kwam. Het werd ook de titel van de expositie van kunstwerken die door Drontenaren werd gemaakt in de raadzaal. Ruim 200 mensen maakten een kunstwerk over de identiteit van de gemeente. Al die werken vormden de inspiratie voor het kunstwerk in de centrale hal. VERFRISSEND De pas afgestudeerde kunstenares Iris Hagel werd uit meer dan 50 inzendingen gekozen door inwoners. ‘Ik vind haar kunstwerk verfrissend, het is van gerecyclede materialen gemaakt - dat past mooi bij de gedachte achter het gemeentehuis - én ze heeft een mooie vertaling van de MARGO VAN STAVEREN projectleider participatie
26
identeit gemaakt. De kernen zijn weergegeven en ze heeft heel symbolisch verleden, heden en toekomst verweven. Ik hoop dat de inwoners zich erin zullen herkennen.’
200 KUNSTWERKEN Meer dan
715 INWONERS
deden mee aan de publieksenquête: wensen publiekshal.
over identiteit van Dronten.
14 NIEUWE NEDERLANDERS, grotendeels statushouders, volgden het programma over democratie en rechtstaat.
11 SCHOLEN We ontvingen
in de raadzaal van het gemeentehuis voor een educatief programma over de lokale democratie.
De uitkomsten uit de publieksenquête werden verwerkt in het
PROGRAMMA VAN EISEN voor de publiekshal.
27
‘Het licht in de raadzaal is nu zó mooi!’ ‘Het is echt een mix geworden van hoe alle gebruikers van de raadzaal het graag willen zien’, zegt Annemieke de Goede. Ze is trouwfotograaf bij Ben Eekhof fotografie. Toen ze de oproep zag om als inwoner van Dronten mee te denken over de verbouwing van het gemeentehuis, pakte ze de kans met beide handen aan. ‘De oude raadzaal was fotografisch gezien een drama.’ De garderobe die bij binnenkomst van het bruidspaar steevast in beeld kwam, was een grote stoorzender voor Annemieke. Net als de weinig subtiele drempelhulp met hoge zijrekken en de blauwe wand, die vaker niet dan wel mooi uitkwam. ‘Om nog maar te zwijgen van de grote tafel waar het bruidspaar aan zat. De jurk verdween er helemaal onder!’ Ook de liefde en genegenheid van de ouders voor het bruidspaar was niet vast te leggen. ‘Ze zaten zó ver uit elkaar’, zegt de fotograaf. Tijdens één van de inspraakavonden bracht Annemieke de fotografische stoorzenders luid en duidelijk in beeld. Daarvoor maakte ze een collage van haar bruidsrapportages. ‘Daar hebben ze het nog steeds over, hoorde ik’, lacht ze. ‘En ik hoefde echt niet te zoeken: de doornen in het oog waren op elke foto te zien.’ Annemieke vond het erg leuk om bij de inspraakavonden haar stem te laten horen. ‘En het resultaat is prachtig! Alle storende zaken zijn nu weg. De jurk komt mooi in beeld, de aanwezigen zitten dichterbij en dankzij de vlakke vloer is een drempelhulp niet meer nodig. ‘Het licht is ook zo mooi, nu. Ik kan echt niet wachten om er een mooie bruidsrapportage te mogen maken!’ Annemieke de Goede trouwfotograaf
28
29
‘Er is geluisterd, en dat zie je’ ‘We hebben nu echt één van de mooiste raadzalen van Nederland’, zegt Els Abma. Zij is sinds vijf jaar bode bij de gemeente Dronten. ‘Samen met communicatie, de griffie, fractievoorzitter, een babs en een trouwfotograaf dacht ik mee over de renovatie van de raadzaal. Er is goed naar ons geluisterd, en dat zie je terug in het resultaat. Niet alleen in de raadzaal, maar door het hele gebouw.’ Als bode biedt Els praktische ondersteuning bij allerlei zaken in het gemeentehuis. Ze opent en sluit het gebouw, verricht kleine onderhoudswerkzaamheden aan gemeentehuis en interieur, bestelt kantoormaterialen en reserveert vergaderruimtes. ‘Als er iemand ging trouwen, zorgden we voorheen voor een mobiele airco, als het daar in de zomer snikheet was.’ Na een raadsvergadering stonden alle stoelen kriskras door elkaar. ‘Want ja, dat waren gewoon losse stoelen.’ INGRID PAALMAN raadslid ChristenUnie
VERADEMING De nieuwe situatie ervaart Els als een ware verademing. ‘Het is
‘Elkaar zien komt de verbinding ten goede’
er nu licht, ruim en er heerst rust, dankzij het mooie kleurenpalet. Ook de akoestiek is nu perfect. Ze is ook heel blij met de mogelijkheden die er zijn, als er getrouwd wordt. ‘Je kunt de opstelling nu heel gemakkelijk aanpassen aan de grootte van het
Ingrid Paalman van de ChristenUnie dacht mee over het
gezelschap.’
inrichten van de nieuwe raadzaal. ‘Een superleuk proces, waarbij we met elkaar goed nadachten over de nieuwe indeling en iedereen in de gelegenheid was om zich te laten horen. Dat vind ik waardevol.’ Samen met andere betrokkenen stelde Ingrid een programma van eisen samen voor de nieuwe raadzaal. Met praktische zaken - zoals elektriciteit op iedere plek en klimaatbeheersing - en de indeling. Dat ging in goed overleg met de architecten en uitvoerder. ‘Zij waren een paar keer bij onze overleggen aanwezig en koppelden vervolgens steeds terug wat er wel en niet mogelijk was. Uiteindelijk hebben we het maximaal haalbare bereikt.’ ‘We vinden het belangrijk dat je elkaar goed kunt aankijken en dat je niet meer met de ruggen naar elkaar toe zit.’ Het resultaat? Een benaderbare en open raadzaal, gebouwd met duurzame materialen, in een grote cirkel waardoor je elkaar goed ziet. ‘Het is zo fijn als je naar iemand luistert dat je ook zijn of haar mimiek ziet en niet naar een rug kijkt. Dat komt de verbinding en de ontmoeting alleen maar ten goede.’
30
ELS ABMA bode
31
32
‘ENERGIE IS ÉÉN DEEL VAN DE PUZZEL’ Als alle ramen in het gemeentehuis vervangen waren, was het geheel nóg energiezuiniger geweest. En toch is dat niet gebeurd. Waarom? ‘Omdat je naar het hele plaatje moet kijken. Het had misschien energie bespaard, maar het had ook heel veel nieuwe kozijnen en glas gekost. Weegt die voetprint op tegen de energiewinst? In dit geval niet.’
Dat zegt Michel Kemper, senior adviseur bij
tot het al dan niet vervangen van ramen en
De Groene Jongens. Het werk van De Groene
isolatie. Samen met de sloper maakte het
Jongens bestaat voornamelijk uit bedenken,
projectteam een rondgang door het hele
berekenen, toetsen en adviseren op het
gebouw. Ze inventariseerden álles. ‘Van
gebied van duurzaamheid en circulariteit van
deurbeslag tot aan rookmelders, vloerbe-
gebouwen. Zowel nieuwbouw als renovatie.
dekking tot aan meubels.’ Zo kan het, dat de
‘Wij kijken verder dan energiebesparing. De
deuren van de bovenverdieping nu terug te
afweging tussen energiezuinig zijn en de
vinden zijn in de kelder, om een voorbeeld te
belasting voor het milieu maken we altijd’, zegt
noemen. ‘Qua presentatie zijn ze niet top meer,
Michel. ‘Maar het binnenklimaat is ook een
maar qua functionaliteit nog prima.’
variabele die we altijd meerekenen. Het moet immers goed toeven zijn in een pand.’
Echt alles wat uit het gemeentehuis gehaald is, kreeg op de één of andere manier een
BALANS
ander leven. Bureaus, kasten, stoelen en ander
De balans tussen energiebesparing, milieulast
meubilair kreeg een nieuw leven bij vereni-
en het binnenklimaat stond ook centraal
gingen en kerken in Dronten. Daarna kregen
toen de keuze voor warmtepompen werd
de medewerkers van de gemeente de kans
gemaakt. Het is vrij bijzonder dat een gebouw
om te kijken, of er nog iets voor hen tussen
uit begin jaren ’80 draait op warmtepompen
het meubilair zat. De oude vloerbedekking is
in plaats van gas. ‘Meestal zeg je dan: “we
door een gespecialiseerd bedrijf veranderd in
gaan goed isoleren, want dan kan er wel een
grondstof voor nieuwe vloerbedekking. ‘Wat
warmtepomp in”. Maar dat hebben we in
helemaal aan het eind van de rit over bleef, is
Dronten niet gedaan.’
naar een afvalverwerker gegaan, die alles ook weer recyclet.’
De ramen in het gemeentehuis zijn rond het
MICHEL KEMPER senior adviseur bij De Groene Jongens
millennium al vernieuwd. Het is allemaal HR
PASPOORT
of HR+ glas. Het volgende dat bekeken moest
Het vernieuwde gemeentehuis kan over 40,
worden, waren de spouwmuren. Want de
50 of 60 jaar, mocht het om wat voor reden
meeste spouwmuren uit 1980 zijn best redelijk,
dan ook nodig zijn, op een goede manier
maar niet naar moderne maatstaven. Michiel:
ontmanteld worden. Michel vertelt dat het
‘Het onderzoek liet zien, dat de kwaliteit van
gemeentehuis een Madaster materialen-
de isolatie van de spouwmuren zeer accep-
paspoort heeft. ‘Daar staat alles in over de
tabel is. Een meevaller, want dat betekende wél
materialen van het bestaande casco en van de
de energiezuinige warmtepompen en níet de
nieuw toegevoegde materialen. De mensen
milieulast van nieuwe isolatie.’
die er dan mee aan slag moeten vinden in het paspoort precies terug wat waar is gebruikt.’
NAAR DE KELDER De kritische blik op de bestaande materialen in het gemeentehuis, beperkte zich niet alleen
33
De
latjes
De topbladen van veel meubelen zijn gemaakt van
van deze receptie hingen vroeger aan het plafond.
essenhout dat vrijkwam door de essentaksterfte. Een groot deel van het hout komt uit Flevoland.
Enkele stoelen en lampenkappen zijn gemaakt van
petflessen.
Naast een prachtige
plantenwand,
zijn er veel plantenbakken. Planten zuiveren lucht, zorgen voor een beter binnenklimaat, verhogen de concentratie en verlagen het ziekteverzuim. De planten in het gemeentehuis zijn biologisch gekweekt.
34
De muren zijn afgewerkt met
mineraalverf.
In de tapijttegels zijn afgedankte
visnetten verwerkt.
35
‘POWERPARKING GEEFT DUURZAAM GEMEENTEHUIS EXTRA BOOST’ Het gemeentehuis aardgasvrij maken. Dat was het plan, maar Dronten ging een stap verder. Het project PowerParking is een toonbeeld voor grootschalige verduurzaming. Niet alleen in Nederland, ook in Europa. ‘We zijn hiermee echt een voorbeeld als het om duurzaamheid gaat’, vertelt regisseur duurzaamheid Geert Gielen.
‘Bij de plannen voor de renovatie van het gemeentehuis wilden we in eerste instantie vooral energieneutraal worden’, blikt Geert tevreden terug. ‘Met zonnepanelen op het dak van het gemeentehuis en op de solar carport wekken we genoeg energie op om er warmpjes bij te zitten en de computers te laten draaien. De zon schijnt natuurlijk niet het gehele jaar, maar we hebben uitgerekend dat we evenveel energie opwekken als dat we gebruiken. Daarmee is het gemeentehuis energieneutraal.’ BATTERIJ De zonnepanelen op het dak en de solar carport op de parkeerplaatsen waren onderdeel van de renovatie van het gemeentehuis. Door het project PowerParking werden echter ook een batterij (voor opslag/ buffering) en openbare laadpalen (geschikt voor bi-directioneel laden en ontladen) gerealiseerd. ‘Vooral de koppeling van opslag en het laden aan de zonnepanelen is zeer innovatief. De combinatie van opwek (zonnepanelen), opslag (batterij) en gebruik (gemeentehuis en oplaadpunten) is nog niet eerder toegepast.’ Dankzij deze combinatie wordt er ook terug geleverd aan het openbare net, als het gemeentehuis voldoende duurzame opgewekte zonne-energie heeft, de laadbehoefte is vervuld en de opslagcapaciteit vol is. De batterij kan ook worden ingezet voor de balancering van het elektriciteitsnet. INNOVATIEVE LAADPALEN Het Europese project PowerParking zou aanvankelijk op Lelystad Airport GEERT GIELEN regisseur duurzaamheid
worden gerealiseerd. Door het uitstellen van de opening van de luchthaven voor vakantievluchten, zocht de provincie Flevoland naar een nieuwe locatie. En deze plek werd gevonden in Dronten! Dankzij vier Quattro-laadpalen kunnen zestien elektrische auto’s tegelijk worden opgeladen. Er is één laadpaal voor de gemeente en er zijn drie
36
openbare laadpalen. ‘Het zijn heel innovatieve laadpalen die ook de
‘Ja, natuurlijk ben ik hier hartstikke trots op. Ik ben Drontenaar én
elektriciteit uit je auto kunnen halen. Dat kun je zelf aangeven. Stel: je
regisseur duurzaamheid. Dat ik dan hieraan mocht bijdragen, aan
auto is volledig opgeladen als je hem hier parkeert. Dan kun je ervoor
deze proeftuin van duurzaamheid, doet me wel wat. We laten onze
kiezen om een bepaalde hoeveelheid elektriciteit te verkopen.’ In de
inwoners, en de rest van de Europa, zien dat we een heel innovatieve
toekomst is dit een mooie aanvulling op de batterij. Deze techno-
gemeente zijn!’
logie is zo nieuw dat nog weinig elektrische auto’s over de software beschikken die hiervoor nodig is. Lachend: ‘We zijn echt heel vooruitstrevend.’
PRODUCTONTWIKKELAAR JASPER FEUTH VAN ENECO ‘Dronten heeft de ambities hoog als het om duurzaamheid gaat.
PARKEREN, OPWEKKEN, OPSLAG EN LADEN
De samenwerking met de provincie Flevoland, de gemeente
Energie opwekken, precies daar waar het nodig is. Parkeren, opwekken,
Dronten en uitvoerende partijen, zoals Bramer, Lomans, Solar
opslag en laden. De TU Delft doet onderzoek naar het nieuwe energie-
partners, Peta Watts en Eneco ging vanaf het begin goed. Alle
systeem. Werkt het goed? Wat kan beter? ‘Dit systeem in deze combi-
partijen stonden er positief en constructief in.’
natie is uniek. We zijn de eerste. Dus we zijn ook heel benieuwd naar de resultaten. Ik schat dat we tussen de 150 en 200 ton aan CO2 per jaar gaan besparen. Dat is best veel.’ RISHABH GHOTGE VAN TU DELFT ‘Ik heb echt heel plezierig samengewerkt met alle partijen. In het
‘Het PowerParking-project stelt onderzoekers en studenten van
bijzonder met projectleider Pieter van Kruistum. Hij had ook nee
de TU in staat om nauw samen te werken met professionals
kunnen zeggen, maar zag de meerwaarde van PowerParking. Je moet
uit industrieën als Eneco en lokale overheidsinstanties zoals de
je voorstellen: je bent met een rijdende trein bezig en dan komt er
gemeente Dronten. Het geeft ons de kans om ons onderzoek toe
een regisseur duurzaamheid die er even een extra wagonnetje aan wil
te passen op concrete problemen die zichtbare maatschappe-
toevoegen.’
lijke impact hebben. Daarnaast draagt het ook bij aan de bredere wetenschappelijke literatuur.’
PIONIEREN Dat had wel wat voeten in de aarde. ‘Alles was nieuw hè? We hadden geen voorbeeld. Het was echt pionieren. Ook voor de leveranciers van de innovatieve laadpalen. Zij liepen tijdens het maken ook tegen bepaalde dingen aan. Met heel veel overleg en afstemming is alles op tijd én binnen het budget afgrond.’
37
38
‘PowerParking past perfect in Flevolandse energietransitie’ PowerParking past heel goed bij de energietransitie van de provincie Flevoland om - conform het Klimaatakkoord - in 2030 de CO2-uitstoot te halveren en de uitstoot in 2050 nagenoeg te laten verdwijnen. ‘Het mooie aan dit project is dat je de grond dubbel gebruikt: je wekt energie op precies daar waar het nodig is op bestaande parkeerplaatsen. Het draagt ook bij aan duurzame mobiliteit’, vertelt projectleider Karin Maatje van de provincie Flevoland. Het idee om parkeerplaatsen te transformeren tot lokale energiecentrales is afkomstig van de TU Delft. Slim energiemanagement dankzij een energieregelsysteem en een batterij voor energieopslag. Op termijn wordt ook de accu van de auto hiervoor gebruikt. De TU Delft meet de resultaten van PowerParking in Dronten en onderzoekt daarnaast het bidirectioneel laden (van netwerk naar auto en terug) waarbij de accu van elektrische auto’s voor energieopslag wordt ingezet. ‘Doordat de opgewekte energie optimaal lokaal wordt gebruikt, kunnen we ook voorkomen dat het elektriciteitsnet
KARIN MAATJE projectleider PowerParking provincie Flevoland
moet worden verzwaard’, legt Karin uit. Dankzij de Europese subsidie uit het Kansen voor West II-programma kon PowerParking in Dronten worden gerealiseerd. ‘De gemeente had te weinig plek op het dak om alle zonnepanelen kwijt te kunnen, die nodig waren voor een energieneutraal gemeentehuis. Die liggen nu ook op de solar carport. We zijn als provincie heel blij dat we zo’n goede alternatieve locatie vonden voor dit Europese project. Het Rijk heeft namelijk nog geen beslissing genomen over de opening van Lelystad Airport, waar het project oorspronkelijk zou worden gerealiseerd, dus zochten we naar een andere plek.’ PowerParking kan nu overal in Nederland - en in Europa worden uitgerold. ‘Het was een lang traject en het was niet altijd even makkelijk om te realiseren, maar het is ons gelukt. En daar ben ik supertrots op! We zetten Flevoland hiermee echt op de kaart.’
39
‘Het contact onderling was heel goed’ Het maken van wandgoten, het ophangen en aansluiten van de verlichting en het aansluiten van de verdeelkasten. Dat zijn zomaar een paar klussen die Peter van den Brink uitvoerde tijdens de verbouwing van het gemeentehuis. Peter werkt als eerste monteur elektra bij Lomans.
‘Ja, ik ga het hier wel missen’
Hij bleef tot vlak voor de oplevering werken in het gemeentehuis. De grote klussen waren toen al gedaan. Het was een kwestie van de puntjes op de i zetten. Of een collega even bijstaan met raad en daad. ‘Het contact met de mensen
Ewald Sand was vanaf het allereerste moment bij de
onderling was heel goed.’
verbouwing van het gemeentehuis betrokken. Hij is ook de laatste die weggaat. ‘De verbouwing is echt heel snel gegaan’, blikt hij terug. ‘Het gemeentehuis is gigantisch veranderd en ik vind het heel mooi geworden.’ Ewald was erbij toen de keet voor de bouwvakkers werd geplaatst en hij ging daarna aan de slag met het slopen. ‘Het grove werk is met machines gedaan, maar de latjes in het plafond hebben we er handmatig uitgehaald. Die zijn namelijk hergebruikt op plekken elders in het gebouw.’ Van het aansluiten van de riolering, het vervangen van een cilinder tot het terughangen van de kunstwerken; Ewald deed het allemaal. ‘Dat vind ik trouwens wel een mooie afsluiting, want een van mijn eerste klussen was het weghalen van de kunst. Ja, ik ga het hier wel missen. Het was echt heel prettig werken en de sfeer was goed.’ EWALD SAND voorman Bramer BV
40
PETER VAN DEN BRINK eerste monteur elektra, Lomans
OPBOUW
41
OPBOUW
42
WIST JE DAT? Bij de verhuizing 1000 verhuisdozen zijn gebruikt?
Ons gebouw een paspoort heeft? In dit paspoort staan alle materialen beschreven die in het gebouw zijn toegepast.
Er tijdens de sloop ca. 763280 kg aan materiaal is vrijgekomen en deze materialen zoveel mogelijk zijn gerecycled en hergebruikt?
We heel veel verenigingen, kerken en culturele instellingen in de gemeente Dronten blij hebben gemaakt met het oude meubilair?
Je oude deuren weer in nieuwe vorm terugziet in het gebouw?
De binnenbeplanting zorgt voor 15% toename van productiviteit?
Het groene dak de levensduur van het dak verdubbelt? De zoon van de oorspronkelijke architect van het bestaande gebouw de nieuwe uitbreiding van de hoofdentree heeft ontworpen?
Onze accu’s op zoutwater basis zijn en dit heel brandveilig is?
Er bijna 1800 plantjes in de groene wand zitten?
Het plafond gedeeltelijk gemaakt is van afgekeurde papierrollen uit drukkerijen?
Er 2688 liter duurzame en natuurlijke muurverf verf is gebruikt?
We ruim 500.000 KWH aan stroom opwekken met de zonnepanelen? Dit staat gelijk aan verbruik van ongeveer 38 huishoudens
Gemeentehuis op shortlist circulaire projecten Het gemeentehuis behoort tot de zeven beste circulaire projecten in Nederland van 2021. ‘De plek op de shortlist is een erkenning voor het goede
en belangrijke werk wat jullie doen voor de circulaire transitie. Daarvoor willen we jullie erkennen’, aldus Versnellingshuis Nederland Circulair. 43
‘WAT BELANGRIJK IS VOOR DRONTEN, IS BELANGRIJK VOOR MIJ’ De opa en pake van Iris waren polderpioniers. Zelf werd de inmiddels 25-jarige Iris Hagel geboren in het ziekenhuis in Lelystad, en groeide ze op in Dronten. ‘Schuurfeestjes, hockey, Lowlands en vooral ook veel zelf organiseren’, zo vat ze haar jeugd samen. Een echte dochter van Dronten, die nu met een gigantische kunstzinnige installatie bijdraagt aan de toekomst van de gemeente.
Iris woont ondertussen niet meer in Dronten.
gerecyclede kunststof verpakkingen. Alleen
‘Ik doe de master Industrial Design in Den
de houten en stalen elementen zijn nieuw.’
Haag en woon anti-kraak in Rotterdam. Maar mijn vrienden uit Dronten spreek ik nog heel
SMAAKT NAAR MEER
vaak.’ Het dorp en de provincie hebben een
Iris maakte nog nooit eerder iets op deze
bijzonder plekje in Iris’ hart. ‘Daarom vind ik
enorme schaal. ‘Meteen toen bekend werd
het ook zo leuk dat ik deze installatie mocht
dat ik dit mocht gaan maken, zocht de
maken voor het nieuwe gemeentehuis. Wat
gemeente contact met mij. Het projectteam
belangrijk is voor Dronten, is belangrijk voor
zag in dat het een uitdaging zou worden
mij. Dat zie je ook terug in het eindresultaat.’
mijn installatie aan het plafond te bevestigen. Daarom is er direct actie ondernomen
13 METER
door grote schroeven in het plafond te veran-
Het 13 meter hoge kunstwerk dat Iris maakte,
keren.’ Ondanks of misschien wel dankzij de
hangt in het atrium. Je ziet het direct als
uitdagingen die deze grootte van werken met
je binnenkomt. De lagen in het landschap
zich meebrengt, ziet Iris het wel zitten om
komen er in terug, net als in het interieur van
vaker zoiets groots te maken. ‘Het smaakt naar
het gemeentehuis. ‘Je begint onderaan, bij
meer! Dit project gaf mij als vormgever echt
de klei, komt dan bij het water, de dorpen en
richting.’
tot slot bij de toekomst. Die heb ik weergegeven in de vorm van een spiegel, want ik
Ook de samenwerking met allerlei vakmensen
geloof dat de inwoners van Dronten zelf
en creatievelingen was iets, dat Iris graag vaker
de toekomst zijn.’ In het kunstwerk komen
zou doen. ‘Een project van deze schaal kun je
elementen terug, die het verleden en de
niet thuis maken, je moet wel samenwerken
toekomst laten zien: de Swifterbant Cultuur,
met gespecialiseerde bedrijven. Het stalen
de polderpioniers, het vliegersmonument,
frame komt bijvoorbeeld uit Biddinghuizen,
Lowlands, de Tulpenroute, Aeres Hogeschool
de sokkel maakte onze buurman Piet Fledures
en windmolens.
van het bedrijf Amstel-Delta in Dronten en het gerecyclede materiaal en de metalen spiraal
‘Je hebt echt wel even de tijd nodig om alles
komen uit Leeuwarden.’ Andersom was het
te bekijken. Er zitten veel details in en elk dorp
voor de bedrijven ook een interessant project.
heeft zijn eigen elementen.’ In het kleurrijke
‘De meesten werken niet vaak mee aan een
kunstwerk zijn veel hergebruikte materialen
kunstzinnige installatie. Zij vonden het ook
verwerkt, waaronder gerecycled kunststof.
erg leuk om te doen!’
‘Het water is bijvoorbeeld gemaakt van 44
De ontwerper is trots op haar installatie in het gemeentehuis. ‘Het vertelt het verhaal van Dronten. Dat is wie ik ben als ontwerper: een verhalenverteller. Het geeft mij een mooi gevoel, als mensen de eigenheid van Dronten terugzien in wat ik gemaakt heb.’ IRIS HAGEL kunstenaar
45
VADER-DOCHTER Maar het meest bijzonder was de samenwerking tussen Iris en haar vader John, oprichter van XL de Ateliers in Dronten, broedplaats en intermediair op het gebied van kunst en cultuur. ‘Zonder hem was het me niet gelukt. Ik heb me gestort op hoe het eruit moet komen te zien, op de materialen en de symbolen. Mijn vader heeft de leiding over de constructie op zich genomen. Hij heeft een achtergrond als architect, die kennis kwam nu goed van pas.’ Iris heeft sowieso een goede band met haar ouders. ‘Dus dit project samen met mijn vader ging ook bizar goed.’
46
‘WEER VOELEN DAT WE ÉÉN ORGANISATIE ZIJN’
HET GEMEENTEHUIS IS KLAAR, WAT VIND JE VAN HET EINDRESULTAAT? ‘Ik kijk er - net als veel collega’s - echt naar uit om weer in het gemeentehuis te kunnen werken. We kregen het afgelopen jaar steeds nieuwsbrieven, er werden foto’s en filmpjes op intranet geplaatst van de bouw, het meubilair, de kleuren en de plantjes die nu op de wand hangen. Ik word steeds nieuwsgieriger! We mochten jaren geleden nadenken over wensen voor het nieuwe gemeentehuis. We hadden verschillende sessies en we maakten ook moodboards. Lucht, water, polder, groen, wind en zon werden gelijk al genoemd. Het is natuurlijk heel mooi om daar nu elementen van terug te zien. Het uiteindelijke resultaat overtreft mijn verwachtingen. Wat een ruimte en zo licht. Echt een fijne plek om met elkaar samen te werken.’ WAT IS HET GROOTSTE VERSCHIL MET VROEGER EN NU? ‘Toen ik hier kwam werken viel het me op dat iedereen in een kamertje zat, soms zelfs met de deur dicht. Lange gangen. Een
‘Ik kan niet wachten om mijn collega’s weer
manier van werken die niet meer past bij deze tijd. Het draait
te zien en te voelen dat we één organi-
nu veel meer om samenwerking, ontmoeting en met elkaar
satie zijn. De open ruimte en verschillende
werken aan dezelfde dingen. Activiteitgericht werken.’
werkplekken nodigen uit om samen te werken met elkaar en onze inwoners.’
EN ALS JE TOCH LIEVER EEN VASTE WERKPLEK HEBT? ‘Niets menselijks is ons vreemd, in de zin van dat mensen ook gewoontedieren zijn. Je denkt dus niet iedere dag: “Oh, ik ga nu eens even op de derde etage in het hoekje zitten of vandaag werk ik beneden”. We zijn natuurlijk ook wel geneigd om steeds naar dezelfde plek te gaan. Als je merkt hoe enthousiast je collega’s zijn over deze nieuwe manier van werken, helpt dat natuurlijk ook. Laten we elkaar hier dus ook in meenemen.’ WANNEER MOGEN WE WEER NAAR KANTOOR? ‘Dat hangt natuurlijk helemaal van de coronamaatregelen af. We volgen hierin het advies van de Rijksoverheid. Een jaar geleden deed de burgemeester de deur van het oude gemeentehuis achter zich dicht, met het idee om die weer te openen met een groot feest, muziek en lekkere hapjes. Zo hebben we ook afscheid genomen. Dat zit er helaas niet in. We hebben natuurlijk een inpakweek gehad, waarin ieder team even naar kantoor mocht. Dat gaan we nu ook weer doen. Met het uitpakmoment mag je sfeer
TINEKE VAN LENTHE gemeentesecretaris
proeven, rondlopen en kun je je collega’s weer even ontmoeten.’ EINDELIJK WEER! ‘Als je je thuis voelt in dit mooie, nieuwe gebouw, er doorheen loopt, lekkere koffie of thee drinkt en elkaar ontmoet, komt er verbinding tot stand. In mijn ogen werk je dan uiteindelijk prettiger dan voorheen in het oude gemeentehuis, en zeker prettiger dan hoe we dat nu thuis doen. Meer dan een jaar lang zijn er stenen gestapeld, muren verwijderd, is er meubilair geplaatst en zijn zonnepanelen gekomen. Dat is meer de fysieke kant. Je bent als medewerkers samen een organisatie, ook omdat je dat vóelt.’ 47
LESLEY: ‘Door de coronacrisis zijn we eraan gewend geraakt om thuis te werken. Van volledig thuiswerken wordt bijna niemand gelukkig, maar het is wel fijn als we dat straks kunnen combineren. Hierbij kun je denken aan één of twee dagen thuis aan het werk en de andere dagen in het gemeentehuis, of op een andere locatie werken.’ HOE IS HET GEMEENTEHUIS INGERICHT OM ACTIVITEITGERICHT TE WERKEN? LESLEY: ‘Elke verdieping is ingedeeld in drie zones: rust, rumoer en reuring. Er zijn verschillende werkplekken, voor verschillende activiteiten. En hoe hoger je in het gebouw komt en hoe meer je naar de zijkant gaat, hoe stiller het wordt. Ik vergelijk het weleens met een winkelgebied: in het midden - het hart - is het gezellig druk en hoe meer je de steegjes opzoekt hoe rustiger het wordt.’ KIM VAN ROSSUM projectleider
KIM: ‘Om goed te kunnen werken is het belangrijk dat je lekker in je vel zit. Daarom is er ook een ontspanningsruimte in de kelder van het gebouw ingericht met een tafeltennistafel, dartbord en fitnessapparatuur en
‘JE KIEST BEWUST JE WERKPLEK’
ruimte voor yoga. Puur bedoeld om even je hoofd leeg te maken en dan
Projectleiders Lesley van Hee en Kim van Rossum
kies je voor de zone reuring.’
weer verder te kunnen met je werk. Bijkomend voordeel: je kunt je hier ook douchen en omkleden.’ WE KIEZEN DUS HEEL BEWUST VOOR EEN DAGJE RUST, RUMOER OF REURING? LESLEY: ‘Ja, je bedenkt wat je gaat doen en kiest daar de juiste plek bij. Ga je iets doen waar je je concentratie voor nodig hebt? Dan kies je voor rust. Ik vergelijk het ook wel met de stiltecoupé in de trein.’ KIM: ‘Wil je juist even een collega ontmoeten om iets door te nemen? Dan
dompelden zich samen met de werkgroep het afgelopen jaar onder in de wereld van activiteitgericht
WAAROM IS ER VOOR DEZE NIEUWE MANIER VAN WERKEN
werken. Zij vertellen in dit magazine wat dat precies
GEKOZEN?
inhoudt en welke voordelen deze nieuwe manier
LESLEY: ‘Door je werkzaamheden slim te bundelen, ga je uiteindelijk effici-
van werken heeft. ‘Er is heel veel ruimte om elkaar te
ënter werken.’
ontmoeten. Daar zijn we allemaal wel aan toe!’
KIM: ‘Het gemeentehuis is zo ingedeeld dat er veel meer ruimte is voor (informele) ontmoetingen. Dat wordt echt gestimuleerd. Je leert elkaar beter kennen en hierdoor weet je elkaar intern makkelijker te vinden.
LESLEY VAN HEE projectleider
We verwachten dat het de dienstverlening naar de inwoners ten goede gaat komen. We krijgen in ons nieuwe gemeentehuis letterlijk de ruimte. Inwoners trouwens ook.’ LESLEY: ‘Het oude gebouw was best wel donker en gesloten. Als je nu binnenstapt, ervaar je die ruimte.’
Medewerkers zijn vanaf het begin betrokken bij de indeling en de look & feel van het nieuwe gemeentehuis. Tijdens de verbouwing is er door de werkgroep activiteitgericht werken veel gedaan om medewerkers (online) te laten participeren, onder meer met enquêtes, blogs en filmpjes. 48
‘DEZE FADE AWAY-FOLIE VIND JE NERGENS ANDERS’
Reclamecentrum Solana bracht in het gemeentehuis een speciale privacyfolie aan op de ramen van alle kantoorruimtes. De folie werd voorzien van een witte print, die op de juiste hoogte volledig verzadigd wit is, en zowel naar boven als naar onderen steeds doorzichtiger wordt. Vandaar ook de naam fade away-folie. ‘Daar is bewust voor gekozen, omdat het past bij het transparante karakter van het totaal vernieuwde interieur.’ Daarnaast tekende Solana voor de bewegwijzering in het gemeentehuis. ‘Zodat niet alleen werknemers, maar vooral ook het publiek gemakkelijk de weg kan vinden.’ De bordjes zijn bevestigd op bijvoorbeeld wanden en pilaren.
‘Dit was een mooie en leuke klus’, zegt Yohan
DUURZAAM
Winata van Reclamecentrum Solana in Dronten.
Er zijn in dit geval duurzame materialen gebruikt. ‘De pvc-vrije folie hoef je
‘Natuurlijk omdat we bij Solana graag lokale
nooit meer te vervangen’, zegt Yohan. ‘Er is bovendien geprint met milieu-
klussen uitvoeren, maar ook omdat het een
vriendelijke inkt.’ De grootste uitdaging binnen het project, waren de
uniek project is. De ‘fade away’-folie die wij in
afmetingen. ‘Sommige ramen zijn wel meer dan 10 meter breed. De print
het gemeentehuis hebben toegepast, vind je
moet wel overal gelijk zijn.’ Het werk van Solana is door het hele gebouw
nergens anders.’
heen te bewonderen. ‘Van de kelder tot aan de bovenste verdieping!’
YOHAN WINATA Reclamecentrum Solana
49
‘DRONTEN WIL DAT IEDEREEN MEEDOET’ De medewerkers van maatschappelijke
Lokale maatschappelijke organisaties kregen de gelegenheid om oud
werkgever Impact uit Dronten staken tijdens
meubilair uit te zoeken en gratis op te halen. De medewerkers van
de verbouwing van het gemeente-
Impact zorgden ervoor dat het beheer en de uitgifte soepel verliep.
huis de handen flink uit de mouwen. Ze
‘De organisaties waren er blij mee, zo zijn bijvoorbeeld meubels naar
regelden dat het oude meubilair op een
de Dorpsboerderij Dronten, de Fatih moskee, de voedselbank en Odd
duurzame manier werd verwerkt.
Fellows gegaan’, legt Hans Vermeer van Impact uit. De meubels die
Ook hielpen ze mee toen alle nieuwe
overbleven werden uit elkaar gehaald en gesorteerd afgevoerd: hout bij
bureaustoelen, bureaus, kasten en andere
hout, metaal bij metaal en kunststof bij kunststof.
meubels op hun plek werden gezet. Medewerkers van Impact haalden het nieuwe, ongemonteerde meubilair uit de verpakking en zetten deze gesorteerd klaar voor de verhuizing naar het gemeentehuis. Dat gebeurde op de locatie De Boorn. ‘Hierdoor kon er ter plaatse veel efficiënter worden gewerkt en het verpakkingsmateriaal werd direct al gescheiden. Weer meedoen. Gewaardeerd worden. Dat dóet iets met je. Prachtig om dit proces te zien en daar heeft de gemeente heel mooi aan bijgedragen.’ VERBINDING Impact helpt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt weer aan een baan. Geen passende opleiding, de Nederlandse taal niet spreken als nieuwkomer, al lange tijd geen werk hebben of een fysieke of verstandelijke beperking. Er zijn heel uiteenlopende redenen waarom het soms lastig kan zijn om werk te vinden. ‘Impact legt de verbinding met het bedrijfsleven. De gemeente Dronten werkt al langer met ons samen. Met partner Cycloon zijn onze medewerkers verantwoordelijk voor de post die vanuit het gemeentehuis wordt verstuurd. Ook verzorgen medewerkers de catering in het gemeentehuis en bij de gemeentewerf. Sinds jaar en dag onderhouden IMPACT
ze ook het groen. ‘Dronten vindt het belangrijk dat iedereen mee kan doen. Ik vind het fijn dat deze opdracht zo lokaal mogelijk werd ingezet.’
50
‘ONZE SAMENWERKING WAS KORT EN KRACHTIG’ ‘Het liep echt fantastisch, jammer genoeg was het van wel heel korte duur.’ Arnold Voogt van kerk-/zalencentrum Open Hof doelt op het coronavirus dat de kop opstak en een abrupt einde maakte aan de samenwerking met de gemeente Dronten.
Medewerkers konden tijdens de verbouwing van het gemeentehuis ruimte huren voor een vergadering of evenement in het naastgelegen Open Hof. ‘We hadden meerdere ruimtes beschikbaar en daar werd goed gebruik van gemaakt. Dat ging bijzonder prettig. Het contact was goed. Via het reserveringssysteem van de gemeente kon bij ons een vergaderzaal worden gereserveerd.’ Open Hof vervulde ook de functie van bedrijfsrestaurant: tussen de middag konden medewerkers van de tijdelijke locaties aan de Rede en Educalaan hier lunchen. ‘We breidden het assortiment uit. Toen we net waren begonnen met het aanbieden van gezonde maaltijdsalades, moest iedereen verplicht thuis werken.’ In de toekomst staat deze lokale samenwerkingspartner graag weer klaar voor de gemeente. ‘We richten onze grote zaal in met een systeem voor video conference, zodat er straks heel eenvoudig virtueel kan worden vergaderd.’ OPEN HOF
51
52
53
AFBOUW
‘Ons werk wordt gezien’ Per dag ging er 40 tot 50 kilo gips door, schat stukadoor Jan van Assen van Creator-Afbouwgroep. ‘Nou, dus reken maar uit’, lacht hij. ‘In die paar maanden tijd dat we hier aan het stuken waren, is er heel wat kilo gips doorheen gegaan.’ Zodra het sloopwerk op één etage klaar was, konden Jan en zijn collega beginnen. Ze verzetten bergen met werk. Alle wanden en de plafonds werden gestuukt. ‘We zijn heel tevreden met het eindresultaat. Het is echt prachtig geworden, al zeggen we het zelf.’ Die reacties kregen ze ook van anderen. ‘Mensen zijn altijd heel blij als we komen en ook als we weer gaan. Het mooie van ons werk? Het wordt gezien!’ JAN VAN ASSEN stukadoor, Creator-Afbouwgroep 54
‘Met elkaar een mooi stukje werk geleverd’
AFBOUW
‘Ja, we hebben lekker gewerkt’, klinkt het in koor. De schilders Gino Zwalf en Danny Wanrooij van Dekker Schildersbedrijf uit Vriezenveen zijn het roerend met elkaar eens. Hun werkkleding zit onder de witte verfspetters, ze hebben een stuk karton bij zich met daarop in grote witte letters NAT. De schilders hebben alle plafonds en de pilaren op iedere verdieping van een nieuwe sauslaag voorzien. ‘We begonnen met het spuitwerk en buitenwerk en zijn toen binnen aan de slag gegaan’, vertelt Gino. ‘We hebben nog nooit zo lang samen aan dezelfde klus gewerkt. Dat is best bijzonder’, vult Danny aan. Ze kijken elkaar eventjes aan: ‘We hebben met elkaar een mooi stukje werk geleverd. Daar zijn we trots op.’ Of ze Dronten gaan missen? ‘We hebben echt lekker gewerkt en de sfeer was goed, dat gaan we zeker missen. Het is echter ook wel weer lekker om aan iets nieuws te beginnen.’
GINO ZWALF EN DANNY WANROOIJ schilders, Dekker Schildersbedrijf Vriezenveen
55
AFBOUW
56
PROJECTTEAM BLIKT TERUG ‘Ik krijg hier zoveel energie van’ Van de audiovisuele schermen in de vergaderruimtes en de raadzaal tot de wifi door het gehele gemeentehuis en van het openen van het gebouw tot de schoonmaak en catering. Daar zorgt het team informatiemanagement en facilitair voor. Teammanager Mark Hanekamp: ‘Wat is er ongelofelijk veel gebeurd in de afgelopen periode en wat komt er veel bij kijken zeg. Het was een sneltrein. Ik kreeg er heel veel energie van! Vertrouwen, verbinding, vakmanschap en vernieuwingskracht, de vier V’s, droegen echt bij aan het vernieuwde gemeentehuis. We hebben als team geopereerd en daar ben ik echt trots op.’ MARK HANEKAMP projectleider IMF
‘Duurzaamheid stond voorop’ ‘Ik ben er trots op dat we de ogen van de leveranciers hebben geopend over duurzaamheid. Mineraalverf? De schilder was wel wat sceptisch, maar inmiddels gaat hij het vaker gebruiken. Hergebruik van deuren en beslag, de toiletten doorspoelen met regenwater en het gebruik van materialen uit de buurt van Dronten. Het is gelukt. We hebben geen concessies gedaan aan bijvoorbeeld de afwerkingen en indelingen. Het ontwerp van de architect is in stand gebleven. En dan zijn we ook nog binnen budget en planning gebleven!’ DANIËL VAN EE assistent-projectleider
‘Intensief traject maar prachtig resultaat’ ‘Communicatief gezien was dit wel een van de meest intensieve projecten. De impact, zowel extern op de samenleving als intern op onze collega’s was enorm. Zoveel mensen, zoveel meningen. Dat we er ondanks de coronamaatregelen in geslaagd zijn om onze inwoners, medewerkers en raadsleden aangehaakt te houden, daar ben ik best trots op. We konden mensen niet ontvangen maar werden creatief met film en video, heel erg leuk om het zo te doen. Toch hoop ik dat we later in 2021 nog een open dag kunnen organiseren om het prachtige eindresultaat te laten zien en beleven. Want dit gebouw moet je meemaken!’ CAROLA VAN ROSSUM DU CHATTEL communicatieadviseur
‘Het werd met de dag mooier’ ‘Mooi om te zien hoe eerst alles werd afgebroken en daarna weer werd opgebouwd. Het werd met de dag mooier!’, vertelt projectsecretaresse Anita Weissgerber. ‘Er is een heel sfeervol gebouw ontstaan, waar iedereen met plezier kan werken. In een levendige omgeving of juist in een rustige ruimte. Net wat op dat moment bij je werk past.’
ANITA WEISSGERBER projectsecretaresse
57
‘IK BEN OPGEGROEID MET DIT GEBOUW’ ‘Soms moet je toegeven dat een gebouw zijn beste tijd heeft gehad, maar dat is met het gemeentehuis van Dronten helemaal niet het geval. Door deze verbouwing blijft het gebouw in zijn huidige verschijningsvorm bewaard en schrijft het zo mee aan de stedenbouwkundige geschiedenis van Dronten’, zegt Frans Tauber. Frans is interieurarchitect en zoon van architect Piet Tauber, die het gemeentehuis in Dronten eind jaren zeventig ontwierp. ‘Vanaf 1984 heb ik meer dan vijftien jaar samengewerkt met mijn vader, onder andere aan eerdere verbouwingen van dit gemeentehuis. Ik ken het gebouw dus goed en ben er in bouwkundige zin als het ware mee opgegroeid. Daarom vind ik deze verbouwing ook wel bijzonder. Het ontwerp van deze entree heb ik in het verlengde van mijn vaders gedachtengoed gedaan, maar wel op een eigentijdse wijze.’
WAARDE VAN HET GEBOUW
Het gemeentebestuur had al jaren het
‘In de jaren zestig had je een wat krach-
verlangen naar een meer open, lichtere en
tigere architectuur, gevolgd door een
vooral uitnodigende entree van ‘het huis
meer donkere periode in de zeventiger
van de gemeente’.
jaren. Uit die tijd dateert het gemeentehuis in Dronten. Mooi dat de gemeente als
‘De entree zat als het ware onder de luifel
opdrachtgever de waarde van dit markante
verstopt. De voorkant is nu tien meter
gebouw nog steeds inziet en ik er weer
naar voren gehaald, waardoor er hoogte
betrokken bij ben.’
aangebracht kon worden. Het plafond van de entree is zo’n 50, 60 centimeter hoger
‘Dat waardeer ik en ik ben dan ook zeer te
geworden. De entree komt zo onder het
spreken over de samenwerking. Met het
gemeentehuis vandaan en heeft een
projectteam in de persoon van Pieter van
geheel eigen identiteit.’
Kruistum, maar ook met de aannemer en andere partijen. De lijntjes waren kort en
‘De luifel is van cortenstaal en heeft een
als er wat was, ook al ging het om details,
roestig uiterlijk, passend bij het karakter
dan werd dat snel en samen opgelost.
van het gebouw. En met het glas aan de
Hoewel ik bij deze grote verbouwing alleen
voorzijde, waardoor er veel meer licht is, is
de entree ontworpen heb, voelde ik mij
de entree ook veel zichtbaarder geworden.
wel bij het hele traject betrokken.’
De grootste metamorfose vond echter binnen de muren plaats van het gemeen-
ONDER DE LUIFEL VERSTOPT
tehuis. Het hele project is mooi en kwali-
Tauber zei het al. Hij ontwierp de
tatief heel goed uitgevoerd. Het is echt één
vernieuwde entree. Een blikvanger en
geheel. De structuur van het gebouw is
meteen de meest in het oog sprin-
omarmd en bewaard gebleven, maar wel
gende verandering aan de buitenzijde.
met een hele nieuwe schwung.’
58
FRANS TAUBER architect
‘Geen handtekening, maar handschrift’
‘Zijn motto was bouwen naar opdracht’
Frans Tauber is sinds 1 januari 2012 als zelfstandig architect
Piet Tauber werd in 1927 geboren in Alkmaar. Zijn vader Hendricus
gevestigd in ‘de telefooncentrale’ in Alkmaar. ‘Ik laat me graag
Tauber leerde het vak van metselaar. Hij werd bouwkundig
inspireren en verrassen als ik een gebouw zie. Het gaat mij om
opzichter, ontwierp woningen en tekende thuis aan de huiskamer-
de eerste indruk. Ik verplaats mij in de opdrachtgever, maar ga
tafel. Dat stimuleerde Piet Tauber om zelf ook te gaan tekenen. In
er verder open en onbevooroordeeld in. Wat tref ik aan? Wat
1955 richtte hij Tauber Architecten op, het architectenbureau dat
valt mij op als het gaat om de vormgeving? Niet zozeer mijn
nu BRT Architecten heet. Enkele prijswinnende projecten waren
handtekening, maar wel mijn handschrift is zichtbaar in mijn
in die tijd de Leeuwarder Provinciale Bibliotheek (1960) en de
ontwerpen.’
Nederlandse Ambassade in Washington (1963). Over zijn ontwerp voor het gemeentehuis van Dronten zei hij toen letterlijk: ‘De mensen die in de grote wijdte van dat nieuwe land wonen, moeten, als zij naar het hart van hun gemeente komen, iets vinden dat een zekere beslotenheid heeft tegenover al die openheid, en een zekere warmte die dicht bij de mensen staat, om ze niet overal de kilte van het nieuwe, het nog niet ingeleefde, te laten ontmoeten.’ (Bron: flevolanderfgoed.nl) In 1992 toen hij 65 jaar was, droeg hij de zakelijke leiding van zijn architectenbureau over. Wel bleef hij als architect doorwerken. Piet Tauber overleed op 13 mei 2017. Taubers ontwerpen zijn kenmerkend: tijdloze, kwalitatief goede gebouwen die lang meekunnen. Die ontwierp hij door zich op eenvoudige en rustige vormen te concentreren. Zijn motto was bouwen naar opdracht, waarbij hij altijd uitging van vijf aspecten die invloed op het ontwerp hebben. ‘Die mix van die vijf gebondenheden maakte het gebouw. Hij vinkte ze niet af, maar het was voor hem een leidraad in zijn denken over het ontwerp. Mijn vader noemde dat plaatselijke, functionele, fysische, sociale en culturele gebondenheid’, legt zoon Frans uit. 59
60
‘IK BEN BLIJ MET DE SFEER EN OPENHEID’
‘Ik heb een paar maanden in het oude gemeentehuis gewerkt. Bij mijn aantreden als burgemeester wist ik al dat het gemeentehuis verbouwd zou worden. Wat ik me vooral herinner is de hitte op de verdiepingen in de zomer en de vele kamertjes. Als ik iets wil afstemmen, zoek ik graag mensen op. Door de kruip-door-sluip-door routes moest ik regelmatig de weg vragen’, lacht hij. FIJN OM TE WERKEN ‘Nu is het gebouw open en licht. Inwoners die een rijbewijs verlengen, een geboorte aangeven of een gesprek hebben met een werkcoach, komen in een rustige omgeving. Er zijn zitjes, mensen kunnen een
‘Ik hoop dat de inwoners, de ondernemers,
kopje koffie drinken en de sfeer is prettig. Ditzelfde geldt voor onze
de ambtelijke organisatie en gemeenteraads-
medewerkers. De fijne en moderne werkplekken dragen bij aan een
leden er een heel fijn gemeentehuis aan hebben’,
prettig werkklimaat. Het is fijn om hier te werken, een belangrijke
zegt Jean Paul Gebben, burgemeester van de
voorwaarde voor goed werkgeverschap. En van belang om ook in de
gemeente Dronten.
toekomst goede mensen te blijven trekken.’
JEAN PAUL GEBBEN burgemeester
REURING IN DE RAADZAAL ‘Ook de gemeenteraad is erop vooruitgegaan’, vertelt hij. ‘Dankzij de nieuwe opstelling (gemeenteraadsleden zitten in één grote ring) kunnen we elkaar veel beter aankijken. Het komt het debat ten goede, want ook non-verbale communicatie is hierin van belang. Daarnaast is het mogelijk om met interruptiemicrofoons te werken en is er een verblijfsruimte, vlak naast de raadzaal. Hier kunnen mensen wat drinken en even bijpraten. Ook geeft het de gelegenheid om tijdens een onderwerp waarover je niet aan het woord bent, even je benen te strekken. Ik verwacht en hoop dat het gaat leiden tot meer reuring in de raadzaal.’ BLIJ MET SAMENWERKING ‘Of ik trots op het eindresultaat ben? Als burgemeester en lid van de stuurgroep heb ik een bescheiden bijdrage aan de verbouwing geleverd. Dus trots vind ik niet helemaal gepast. Ik ben wel heel blij. Blij met de samenwerking en de prettige sfeer tijdens de verbouwing, waarin kwaliteit en vertrouwen centraal stond. Het liep goed en er was ruimte om extra’s te doen, zoals het plaatsen van een nieuwe lift. En neem ons Solar Park. Je vraagt je af waarom er nog landbouwgrond wordt opgeofferd voor zonneparken.’ OPENHEID ‘Ik ben blij met de sfeer en openheid van het gebouw. Als kunst- en architectuurliefhebber houd ik van mooie gebouwen en de verhalen erachter. Ik bekijk een gebouw in zijn tijd, zo ook het gemeentehuis van Dronten. Architect Piet Tauber wilde een zekere beslotenheid tegenover alle openheid van de polder bieden. Toen dit gebouw destijds werd opgeleverd, was het modern. En nu, bijna veertig jaar later en na een flinke verbouwing, voldoet het weer ruimschoots aan onze verwachtingen.’
61
PROJECTTEAM BLIKT TERUG ‘Ik wil hier niet meer weg’ ‘Veel werken, veel kilometers in de auto maar vooral: veel plezier en een prettige organisatie om een project voor te mogen draaien. En dan ook nog een supermooi resultaat’, vertelt Milja de Smet. Zij ondersteunde de projectleider renovatie en adviseerde en begeleidde het totale proces van deze renovatie, bekeken uit de ogen van de eindgebruiker. ‘Bijna twee jaar geleden begonnen en ik wil hier nooit meer weg’, grapt Milja. ‘Ik heb het als een bijzonder traject ervaren. Vooral door het vertrouwen en de vrijheid die we kregen.’ MILJA DE SMET projectassistent
‘Een fantastisch en duurzaam gemeentehuis’ ‘Het is een fantastisch en duurzaam gemeentehuis geworden met mooie werkplekken, overlegruimten en av-middelen en met de beste plek voor de pv-panelen. De mooiste ervaring vond ik de samenwerking met zoveel collega’s. Dat geldt voor ‘mijn’ team facilitaire zaken wat een kanjers, maar ook voor een ander IMF-team: ICT. Ronald Hogetoorn regelde met collega’s van facilitaire zaken de verhuizingen en hij dacht mee over de tijdelijke en nieuwe situatie. Maar ook over de inrichting van de keuken, het interne servicepunt, de dienstverlening, de toegang en veiligheid, de indeling van de kelder en afvalscheiding. RONALD HOGETOORN coördinator Facilitair en ARBO
‘Dit maak je maar één keer mee’ ‘Wat een gaaf traject! Ik realiseer me dat je zoiets in deze omvang maar één keer meemaakt in je werk. Als leidinggevende zorgde ik er vooral voor dat medewerkers hun rol konden vervullen, in het bijzonder voor communicatie en HRM. Ik ben er trots op dat we het echt met elkaar hebben gedaan en dat we er een Drontense touch aan hebben gegeven. Het gebouw ondersteunt ons helemaal in hoe wij willen werken en niet andersom. We maakten ook onze ambitie voor duurzaamheid en circulariteit waar.’ KLAAS JAN DE HOOP lid algemene werkgroep en werkgroep activiteitgericht werken
‘We creëerden ook echt een huis van de gemeente’ ‘We wilden een huis van de gemeente Dronten creëren en dat is ook gelukt. Een huis waar medewerkers eigentijds worden gefaciliteerd om activiteitgericht een goede dienstverlening te bieden. Het voelt als een voorrecht om te mogen bijdragen aan het op deze wijze faciliteren van werkplekken voor de organisatie.’ Hendrik en zijn collega’s selecteerden de nieuwe ICT-apparatuur die bij de start van de tijdelijke verhuizing in gebruik werd genomen. Daarnaast organiseerde hij het ‘ontstpullen’ voor medewerkers: van kasten vol naar maximaal 50 centimeter kastplankruimte per medewerker. HENDRIK VAN EIJKEN business analist 62
EINDRESULTAAT
63
64
65
18 november 2019
Verhuizing naar tijdelijke huisvesting
Roadmap
• Educalaan • De Rede 58 • De Meerpaal • Open Hof
Het proces door de tijd November 2019
Start bouw
• Bouwaannemer: Bramer • E&W aannemer: Lomans • Tijdelijke huisvesting: De Meeuw
Voorjaar 2018
Start project INBO komt naar voren als architect
September 2019
Start participatietraject • Raadzaal • Hal • Kunstwerk
Maart tot juli 2018
De ontwikkeling van het getekend programma van eisen
18 april 2019
Bouwteamovereenkomst Workshops en werkplekanalyse
r uari 2 0
Najaar 2018
e
b
f 28
Unaniem raadsbesluit
• Tijdelijke huisvesting • ICT • Getekend programma van eisen
2 9 n o ve 66
8 01 2 r mbe
19
Raadsbesluit investerings krediet
Februari 2020
Opbouw
• Electra • Koeling • Verwarming • Databekabeling • Bouwkundig
November 2019
Asbest saneren
December 2019
Sloop
Juni 2020
Aanbesteding kunstwerk Juli 2020
Nieuwbouw entree
September 2020
Afwerking
Inrichting
Februari 2021
Oplevering
8 MAART 2021 INGEBRUIKNAME
December 2020
Oktober 2020
Start realisatie Powerparking
67
Colofon Dit is een eenmalige uitgave van de gemeente Dronten vanwege de oplevering van het verbouwde gemeentehuis. Datum: maart 2021 Tekst en vormgeving: Flow media Fotografie: Dick van de Graaf, Hennie Joesten Communicatie gemeente Dronten: Carola van Rossum du Chattel Uit deze uitgave mag niets zonder toestemming gekopieerd worden. Inhoud en beeldmateriaal zijn met zorg samengesteld, er kunnen echter geen rechten aan ontleend worden.