Kultura e debatit - vlerĂ« e komunikimit LibĂ«r homazh pĂ«r ulqinakĂ«t nĂ« ShkodĂ«r KOHA Javore ISSN 1800-5696 PodgoricĂ« e enjte, 20 tetor 2022 Viti XXl NumĂ«r 1032 Ămimi 0,50 Vdekja e turpit
2 KOHA Javore PĂRMBAJTJE Themelues: Kuvendi i Malit tĂ« Zi Botues: KĂ«shilli KombĂ«tar i ShqiptarĂ«ve Redaktor PĂ«rgjegjĂ«s: Qani Osmani Adresa: Kral Nikolla 27a/4, PodgoricĂ« 81000, Mali Zi Telefon: 020/240-659 E-mail: kohajavore@t-com.me www.kohajavore.me Gazeta redaktohet nga kolegjiumi: Fahrudin Gjokaj (Redaktor Teknik & Sistem Inxhinjer) Ismet Kallaba (aktualitete, sport), Toni Ujkaj (kulturĂ«) Vijoleta Berishaj (sekretare teknike) GazetĂ« javore pĂ«r aktualitete, shkencĂ« dhe kulturĂ«, Numri i parĂ« doli mĂ« 21 shkurt 2002. KOHA Javore A dĂ«shtuan partitĂ« politike shqiptare nĂ« 32 vitet e veprimit tĂ« tyre? âInformatorĂ«tâ kundĂ«r sabotimit tĂ« luftĂ«s dhe tĂ« pushtetit Eksodi demografik nĂ« trojet shqiptare Kujt i pengon ndĂ«rtimi i monumentit tĂ« Gjergj Kastri otit-SkĂ«nderbeut nĂ« Ulqin ? 8 10 14 16 E ENJTE, 20 TETOR 2022
KOHA Javore 3 PĂRMBAJTJE Sinonim i mjekĂ«sisĂ« sonĂ« RrĂ«fime tronditĂ«se dhe vuajtje tĂ« paimagjinueshme nĂ« burgjet e diktaturĂ«s komuniste NjĂ« sport i admiruar dhe gjithnjĂ« e mĂ« i popullarizuar Premtohet qasje e re e pushtetit vendor ndaj sektorit civil 18 20 22 26 ARKIVI: www.kohajavore.me E ENJTE, 20 TETOR 2022
Përfaqësues të partive politike në vend me qëndrime të ndryshme
Tuz â Institucioni Publik Parashkol lor nĂ« Tuz âGĂ«zimi fĂ«mijĂ«rorâ, i cili funksiononte nĂ« kuadĂ«r tĂ« IPP âGji na Vrbicaâ nga Podgorica, pritet tĂ« pavarĂ«sohet dhe tĂ« marrĂ« emrin e humanistes globale, shenjtores NĂ«nĂ« Tereza.
Mbi ndryshimin e emrit të këtij in stitucioni publik, ishte deklaruar në muajin shtator ministri i Administratës Publike, Marash Dukaj, i cili njoftoi se ministri i Arsimit Miomir Vojinoviq, me iniciativën e Komunës së Tuzit, mori vendimin për pavarësimin e Kopshtit në Tuz.
Ndryshimi i emrit të këtij institucioni publik, ditëve të fundit ka ngjallur re agime të ndryshme.
Mbi kĂ«tĂ« çështje janĂ« deklaruar nga Partia Demokratike e SocialistĂ«ve nĂ« Tuz, tĂ« cilĂ«t nĂ« njĂ« kumtesĂ« ndĂ«r tĂ« tjera kanĂ« kĂ«rkuar nga Qeveria qĂ« Kopshtit nĂ« Tuz tâia kthejnĂ« emrin qĂ« ka pasur dhe siç Ă«shtĂ« quajtur mĂ« parĂ« âGĂ«zimi fĂ«mijĂ«rorâ, para emĂ«r timit tĂ« tij nĂ« âNĂ«nĂ« Terezaâ.
Ndërkaq, në një prononcim të mëpar shëm për media, kreu i Kuvendit të
Komunës së Tuzit, Fadil Kajoshaj, ka thënë se emërtimi i kopshtit apo i cil itdo institucion publik, shesh apo rru gicë, nuk ka lidhje me përkatësinë e saj konfesionale, por me atë humane. Ndërkaq, këshilltari i Partisë Boshn jake në Kuvedin e Komunës së Tuzit, Adnan Pepiq, ndër të tjera ka thek suar se ai personalisht ka respekt të madh për Nënë Terezën, sepse siç ka thënë, ajo ka bërë shumë të mira në botë. Ai më tutje në prononcimin e tij ka thënë se ajo i përket kishës dhe atë e ka përfaqësuar, dhe se për shkak të këtij fakti emri i saj për in stitucionin publik parashkollor nuk është propozimi më i mirë.
Gjithashtu, këshilltari i So cialdemokratëve në Kuvendin e Ko munës së Tuzit, Samir Axhoviq, në lidhje me këtë çështje ka dhënë disa shpjegime se pse nuk ka qenë e nev ojshme që ky institucion të mbaj em rin e shenjtores Nënë Tereza. Sakaq, Shtjefën Camaj këshilltar i Demokratëve, ka konsideruar se emri i Nënë Terezes si shqiptare, nuk është pengesë askund në botë, e aq
më pak në Tuz, duke shtuar se emri dhe vepra e saj janë sinonim në botë për bamirësi dhe humanizëm.
Ndërkaq, kryetari i Komunës së Tuz it, Nik Gjeloshaj në një deklaratë të mëparshme ka theksuar ndër të tjera se emrin e Nënë Terezës e kanë propozuar në mënyrë që të promovo het humanizmi qe në vegjëli, dhe se për këtë arsye ky kopsht do të duhej ta mbante atë emër.
KujtojmĂ« se NjĂ«sia Edukative âGĂ«zimi FĂ«mijĂ«rorâ nĂ« Tuz me njĂ« sipĂ«rfaqe prej 1 mijĂ« e 400 metrash katrorĂ«, me njĂ« kapacitet infrastrukturor pĂ«r mbi 200 fĂ«mijĂ«, Ă«shtĂ« hapur zyrtar isht mĂ« 13 shtator tĂ« vitit 2019.
Në hapjen solemne të këtij objekti me vlerë për trevën e Malësisë, të pran ishëm qenë ministri i atëhershëm i Arsimit, z. Damir Shehoviq dhe zyr tarë të tjerë të kësaj ministrie, kryetari i Komunës dhe i Kuvendit të Ko munës së Tuzit, Nikë Gjeloshaj dhe Fadil Kajoshaj, përfaqësues të tjerë të pushtetit vendor, mësues, prindër dhe mysafirë të tjerë. t. u.
KOHA Javore4 NGJARJE JAVORE
IPP âGjina Vrbicaâ â NjĂ«sia Edukative âGĂ«zimi fĂ«mijĂ«rorâ
â Tuz, mĂ«vetĂ«sohet dhe merr emrin e shenjtores NĂ«nĂ« Tereza
E ENJTE, 20 TETOR 2022
GarojnĂ« gjashtĂ« lista zgjedhore âtri parti politike tĂ« pavarura dhe tre koalicione
PlavĂ« â NĂ« zgjedhjet lokale qĂ« mĂ« 23 tetor 2022 do tĂ« mbahen nĂ« PodgoricĂ« dhe 13 komuna tĂ« tjera nĂ« Mal tĂ« Zi, nĂ« KomunĂ«n e PlavĂ«s pĂ«r 31 kandidat pĂ«r kĂ«shilltarĂ«, sa do tĂ« numĂ«rojĂ« Kuvendi i KomunĂ«s, nĂ« mandatin e ardhshĂ«m katĂ«rvjeçar garojnĂ« gjashtĂ« lista zgjedhore â tri subjekte politike tĂ« pavarura: 1. Par tia Boshnjake âKorrektĂ«sisht pĂ«r PlavĂ«nâ, 2. LĂ«vizja âEvropa tani - pĂ«r PlavĂ«nâ, 3. Partia Socialiste Pop ullore âThemelsisht pĂ«r PlavĂ«nâ, dhe tre koalicione: 1. SocialdemokratĂ«t âPartia Demokratike e SocialistĂ«ve âPartia Socialdemokrate âSĂ« bashku
pĂ«r PlavĂ«n ngadhĂ«njimtareâ, 2. LĂ«viz ja Qytetare URA â Alternativa Shqip tare âMundet Plava, mundet Mali i Ziâ, 3. Partia Popullore Demokratike â Demokracia e Re Serbe â Mali i Zi i DrejtĂ« âPĂ«r ardhmĂ«rinĂ« tonĂ«â. NĂ« KomunĂ«n e PlavĂ«s, partia e vetme shqiptare qĂ« garon nĂ« zgjedhjet nĂ« fjalĂ«,Ă«shtĂ« Alternativa Shqiptare, por nĂ« koalicion me LĂ«vizjen Qytetare URA.
Në të vërtetë, listën zgjedhore të kan didatëve për këshilltarë të kuvendit e ka dorëzuar edhe Lidhja Demokratike e Shqiptarëve, mirëpo ajo nuk është pranuar nga Komisioni Zgjedhor Ko
munal për shkak të parregullsive. Komisioni Shtetëror i Zgjedhjeve e ka refuzuar ankesën e përfaqësuesit të LDSH-së duke e mbështetur ven dimin e Komisionit Zgjedhor të Ko munës së Plavës.
Zgjedhjet lokale në Komunën e Plavës do të mbahen në 22 vend votime, katër prej të cilave në Qen drën komunale në Plavë. Ato do të zhvillohen në ambientet e shtëpive të kulturës, të shkollave fillore, asaj të mesme në Plavë dhe në shtëpitë pri vate kryesisht në vendbanimet rurale. Të drejtë vote për zgjedhjet e kandi datëve për këshilltarë të Kuvendit në mandatin katërvjeçar kanë gjithsej 9.364 qytetarë të cilët gjenden në regjistrat e 22 vendvotimeve ku ato do të mbahen.
Komisioni Zgjedhor Komunal nĂ« krye me kryetaren Resma Shehoviq, me kohĂ« ka formuar kĂ«shillat zgjedhor pesĂ«anĂ«tarĂ«sh, tĂ« cilĂ«t do tâi moni torojnĂ« votimet. Komisioni nĂ« fjalĂ«, po ashtu ka pĂ«rgatitur materialin e duhur zgjedhor i cili me kohĂ« do tâu dorĂ«zo het kĂ«shillave zgjedhore.
Vendvotimet do të hapen në ora 7:00 dhe do të mbyllen në ora 20:00.
KOHA Javore 5 NGJARJE JAVORE
Shaban Hasangjekaj
Në zgjedhjet lokale në Komunën e Plavës E ENJTE, 20 TETOR 2022
Kultura e debatit - vlerë Diskursi sociopolitik
Ne pluralizëm për të parën herë u mundësua të debatohet për çështjet e ndryshme shoqërore të cilat janë shqetësim për qytetarët, ku nuk përjashtohen as ato politike, por kultura e debatit si vlerë kulturore e komunikimit mbetet për të dëshiruar, sepse subjektet politike kanë ndikuar në mënyrë negative në këtë aspekt, ngase pothuaj çdo gjë është politizuar, varësisht prej koalicioneve qeverisëse, që nuk është në favor të demokracisë pluraliste. Kjo dukuri ka të bëjë pothuaj në të gjitha vendet e ish-kampit socialist, ku as ne shqiptarët nuk bëjmë përjashtim
Nail Draga
Pikërisht në mungesë të një debati konstruktiv në mes shqiptarëve, ka ndikuar që dukuritë e ndryshme sho qërore të mbesin në heshtje, pa re agim qytetar apo intelektual, gjë që nuk është në favor të pluralizmit shoqëror të mjedisit përkatës, sepse qytetarët jo që dëshirojnë, por kërkojnë të informo hen për çështjet të cilat janë preoku puese pa politizime e pa paragjykime për të sotmën dhe të ardhmën.
Debati - nevojë e komunikimit
Ndonëse kanë kaluar tri dekada nga miratimi i pluralizmit, individët ende hezitojnë ta trajtojnë debatin si nevo jë e komunikimit shoqëror, sepse ende ekziston infektimi nga koha e monizmit. Me një qasje të tillë duke heshtur nuk i kontribuohet avancimit të vlerave sho qërore, por e kundërta, sepse nuk është në favor të demokracisë plu raliste. Kemi të bëjmë me një vend numërim me pasoja shoqërore që ndikon negativisht në përgjithësi e në kulturën politike në veçanti, sepse përmes debatit prezantohen vlerat per sonale, profesionale e partiake për çështjet e përkatëse.
Varfëria mediatike në Mal të Zi Nga të gjitha vendet e ish-kampit so cialist, Mali i Zi veçohet me varfërinë
Javore
e mediave elektronike, sepse përveç medias shtetërore (TVMZ) ekzistojnë edhe disa private, ku veçohet TV Vijes ti. Në lidhje mbi ketë çështje nuk ka dilemë se rolin kryesor e luajnë mediat, kryesisht ato elektronike edhe pse me diat e shkruara nuk duhet nënçmuar. Por, jemi dëshmitarë se media elek tronike shtetërore (TVMZ) për shqip tarët është e pranishme vetëm në fus hatat parazgjedhore. Gjatë kësaj kohe shqiptarët përmes subjekteve politike
janë të pranishëm atje, ku prezentojnë programin e tyre partiak, duke u ofruar të dhëna qytetarëve, gjegjësisht elek toratit të tyre. Një veprim i tillë është normal, por shqiptarët kanë nevojë që të jenë të pranishëm në ekranin e televizionit edhe pas zgjedhjeve, ashtu sikurse edhe qytetarët e tjerë në Mal të Zi. Andaj, është e nevojshme që debati të jetë i pranishëm në vazhdimësi, qoftë në ekranin e TVMZ, apo edhe në tele vizionet private.
PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ
KOHA
6 VĂSHTRIM & OPINION
E ENJTE, 20 TETOR 2022
vlerë e komunikimit
Sepse duke organizuar emisione të kësaj natyre, opinioni i gjerë do të kishte mundësi të informohej deta jisht në lidhje me rrjedhat aktuale dhe çështjet preokupuese të shqiptarëve në mjediset ku jetojnë e veprojnë si popullsi autoktone në Mal të Zi.
Gatishmëria e munguar
Edhe pse në rrethana të tjera në plural izëm, të gjithë jemi dëshmitarë së par titë politike që përfaqësojnë elektoratin e shqiptarëve në këtë mjedis, nuk janë treguar të gatshme të hapin debatin në lidhje mbi çështjet kyçe të cilat janë preokupuese për shqiptarët në veçanti, e qytetarët në përgjithësi. Edhe pse një çështje e tillë është imperativ i kohës te strukturat udhëheqëse të subjekteve politike, ekziston një apati e plotë. Dhe nga gjendja ekzistuese nuk ka dilemë se shqiptarët janë të pakënaqur, sepse gjatë fushatave zgjedhore janë premtu ar shumë gjëra, ndërsa realiteti dësh mon diçka tjetër. Në veçanti e kemi fjalën për çështjet kyçe që kanë të bë jnë në lidhje me identitetin kombëtar
të shqiptarëve në ketë mjedis, qoftë në kuadër të pushteteve vendore apo atij qendror.
Partitë politike e kanë si obligim që të nxisin debatin duke prezantuar me fakte realitetin shoqëror, pa marrë parasysh gjendjen ekzistuese. Deba ti duhet të jetë dukuri normale si kudo në botën demokratike me institucionet e pushtetit, në parlament dhe në me dia, në mënyrë që opinioni i gjerë të ketë një pamje të qartë të zhvillimeve të përgjithshme. Nuk thohet kot se qeverisja është pasqyra e subjekteve politike.
Mediat private si zgjidhje
Në mungesë të emisioneve në gjuhën shqipe në TVMZ, këtë shprazëtirë rel ativisht janë duke e plotësuar dy media private: TV Teuta (Ulqin) dhe TV Boin (Tuz). Me gjithë angazhimin e këtyre mediave, duhet përpjekur që në TVMZ i cili financohet nga qytetarët, shqiptarët të kenë emisionin e tyre, minimalisht dy herë në muaj, e jo të jemi të pranishëm vetëm gjatë fushatës zgjedhore. Sepse edhe qytetarët shqiptarë në Mal të Zi janë pagues të rregullt të taksave dhe të tatimeve, andaj u takon të prezan tohen në këtë medie. Vetëm në këtë formë mund të ndryshojë gjendja e cila në fushën e informimit është nën stan dardet ndërkombëtare. Duke marrë parasysh se subjektet politike të shqip tarëve nga buxheti qeveritar sigurojnë mjete financiare mujore, ata mund të realizojnë me pagesë emisione të tilla për të qenë transparent para qytet arëve për çështjet aktuale shoqërore e politike. Nga kjo del se ka mundësi për zgjidhje, por duhet edhe vullnet për të gjetur zgjidhjen e dëshiruar, ku përg jegjësia bie mbi subjektet politike, për të qenë transparente para qytetarëve.
Ndërgjegjësimi i elektoratit
Në saje të votimeve në kohën e plu ralizmit, del qartë se kemi të bëjmë me një evoluim të elektoratit shqiptar, që dëshmohet me votat e subjekteve politike. Pavarësisht se skena politike brenda vet shqiptarëve ka pësuar ndry shime që nuk është në favor të homog jenizimit të trupit votues shqiptar dhe
e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ
përfaqësimit të tyre autentik, asnjë ud hëheqës nuk ka qenë vetëkritik për të pranuar se veprimet e tyre autokratike e egoiste politike kanë qenë shkaqet kryesore për formimin e partive të reja politike. Madje, një dukuri e tillë ka nd ikuar negativisht në kohezionin e elek toratit shqiptar.
Largimi i elektoratit shqiptar nga mbështetja e disa partive politike, dëshmon se demagogjia politike dhe premtimet e parealizuara parazgjed hore kanë ndikuar në distancimin e tyre, nga del se votuesi shqiptar ka fil luar të ndërgjegjësohet, që dëshmohet nga rezultati i votimeve i viteve të fundit.
Debati eliminon spekulimet
Nga përvoja e deritanishme del qartë se në mungesë të debatit me qytet arët, hapen mundësi për spekulime të ndryshme që nuk janë në favor të rrjed have të përgjithshme shoqërore dhe politike në mjediset e ndryshme, ku as ato shqiptare nuk janë përjashtim. Ras te tipike të kësaj natyre ka kudo, por për shqiptarët në Mal të Zi janë më të theksuara në komunat: Ulqin, Malësi dhe Plavë-Guci.
Organizimi i tribunave të ndryshme me qytetarët ku do të ftoheshin përfaqë suesit e subjekteve të ndryshme poli tike, apo të strukturave nga pushteti vendor e ai qendror, do të ndikonte pozitivisht në eliminimin e dilemave ekzistuese. Hapja e një debati të tillë është i nevojshëm, sepse në ketë mënyrë punohet kudo në botën e qytetëruar gjatë një mandati të pushte tit, e jo vetëm në prag të fushatave zg jedhore, sikurse është bërë praktikë tek ne. Moskoordinimi i punëve krijon huti dhe pakënaqësi te qytetarët, të cilët nga një padisponim i tillë refuzojnë të drejtën elementare qytetare për të vo tuar.
Pikërisht një pakënaqësi e tillë ndikon edhe në refuzimin e votimit ndaj sub jektit politik të cilin e kanë votuar më herët, sepse janë zhgënjyer nga mos realizimi i premtimeve zgjedhore. Raste të tilla ka kudo në Mal të Zi, por Ulqini është tipik në këtë aspekt, që dëshmo het nga zgjedhjet parlamentare e lokale në dy vitet e fundit.
KOHA Javore 7 VĂSHTRIM & OPINION PikĂ«pamjet
E ENJTE, 20 TETOR 2022
Shpalosje politike (1)
A dështuan partitë politike në 32 vitet e veprimit të tyre?
Në Mal të Zi, pa nisur puna mirë, veç ekzistonin dy mendime të ndara, për të mos thënë dy grupime. Njëra palë mendonte se si fillim duhet të krijohet një asociacion jopartiak, ndërsa të tjerët mendonin se duhet të formohet, sa më parë, një subjekt politik, pra parti politike. Edhe pse iniciativa e të dy grupimeve ishte e shumëpritur, edhe pse populli shqiptar do të pranonte çdo mënyrë të organizimit e cila do të qëndrojë fort në mbrojtjen e interesave të shqiptarëve aq të cunguara vite me radhë, këto kontradikta në mes të këtyre grupimeve të intelektualëve, siç do të shohim më vonë, do të dëmtojnë organizimin politik të shqiptarëve në Mal të Zi dhe si pasojë shumë shpejt shqiptarët do të përçahen e do të ndahen në disa parti politike
Ngjarjet politike qĂ« po ndodhnin nĂ« EvropĂ«, sidomos nĂ« shtetet e bllokut komunist, gjatĂ« viteve 1988-1990, u pritĂ«n me entuziazĂ«m edhe nga shqiptarĂ«t nĂ« Mal tĂ« Zi. Derisa pritej rĂ«nia e sistemit famĂ«keq komunist, ku tĂ« drejtat dhe liritĂ« qytetare ishin tĂ« cunguara e diku edhe tĂ« shtypu ra, barazia kombĂ«tare e çoroditur dhe shfrytĂ«zuese kundrejt pakicave kombĂ«tare, nĂ« horizont po shfaqej njĂ« rreze shprese se komunizmit po i vinte fundi e sĂ« bashku me tĂ« edhe kontradiktave shoqĂ«rore nĂ« lĂ«min e tĂ« drejtave dhe lirive qytetare dhe kombĂ«tare. ShqiptarĂ«t nĂ« Mal tĂ« Zi shpresonin pĂ«r ndryshime esenciale tĂ« cilat, nĂ« rrethanat e reja tĂ« krijuara â paraqitja e sistemit shumĂ«partiak dhe e demokracisĂ« parlamentare, interesat kombĂ«tare dhe pozita nĂ« pĂ«rgjithĂ«si e shqiptarĂ«ve do tĂ« avan cohet dhe shqiptarĂ«t do tĂ« zĂ«nĂ« ven din e merituar nĂ« shoqĂ«rinĂ« malazeze.
Po jetojmĂ« nĂ« kohĂ«n e konteksteve tĂ« ndryshme politike, kulturore, arsi more, por edhe ekonomike. Qasjet janĂ« tĂ« ndryshme. NdĂ«rkaq, unĂ« vazh doj tĂ« kujtoj tĂ« kaluarĂ«n, por nĂ« vĂ«sh trimet e mia edhe sĂ« tashmes i kush toj rĂ«ndĂ«si tĂ« veçantĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« gjeneratat e reja duke krijuar tĂ« ardh men e tyre, tĂ« mĂ«sojnĂ« nga e kaluara jonĂ«, tĂ« nxjerrin mĂ«simet e duhura pĂ«r tĂ« mos vuajtur gabimet e tipit âunĂ« po unĂ«â, kryeneçësisĂ«, lokalizmave e bajraktarizmave, ndasive pĂ«r interesa personale duke lĂ«nĂ« mĂ«njanĂ« intere sat kombĂ«tare etj. etj.
Për vështrimin tim zgjodha një radhitje të organizimit funksional të shoqatave apo partive politike të shqiptarëve në Mal të Zi - misioni, organizimi, politi ka, funksionimi, efektet apo pasojat e veprimit politik dhe sikur pa dashje, ashtu instiktivisht u fokusova në sho qërinë shqiptare atëherë, në orga nizimin politik në vazhdimësi, duke u munduar të gjej PSE-në për gjendjen e organizimit politik të shqiptarëve dhe nivelin e arritur të të drejtave civi le dhe kombëtare të shqiptarëve sot, e jo të Sterjo Spases, mbase akoma nuk ka vend për nihilizëm!
Populli shqiptar në Jugosllavi, i ndarë në katër njësi federative, kishte për jetuar padrejtësi të shumëllojshme në
të gjitha sferat e jetës kulturore, ar simore e ekonomike. Ndryshimet që po dukeshin në horizont ngjallen një shpresë se diçka, edhe për ata, do të ndryshojë për të mirë.
Jam më se i sigurt se pas rrëzimit të udhëheqjes komuniste në Mal të Zi, në janar të vitit 1989, çdo shqiptar e kishte të qartë se tanimë fati i tyre në njësinë federative - Republikën So cialiste të Malit të Zi, me shumë gjasa, do të varet edhe nga vetë shqiptarët, nga veprimet dhe organizimi i tyre. Kjo edhe për faktin se në skenën politike në Jugosllavi tanimë ishte regjistruar LDK-ja (23 dhjetor 1989), së shpejti u themelua edhe PPD-ja me qendër në Tetovë (15 prill 1990) dhe PVDja në Preshevë (19 gusht 1990).
Megjithatë, rrethanat politike në Mal të Zi për shqiptarët ishin pak më të vështira se në Kosovë, Maqedoni dhe Luginën e Preshevës. Shqiptarët në Mal të Zi nuk numëronin më shumë se 42.000 banorë, përfshirë këtu edhe afër 16.000 që jetonin dhe ve pronin në shtetet e perëndimit dhe në SHBA, ose 7% të numrit të përg jithshëm të popullsisë në Mal të Zi. Kështu ishin më të kontrollueshëm nga pushteti, i cili përveçse kishte ndryshuar formatin, për shqiptarët ishte po aq i rrezikshëm sa edhe në
PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ
KOHA
Javore
8
VĂSHTRIM & OPINION
E ENJTE, 20 TETOR 2022
Hajrullah Hajdari
shqiptare tyre?
45 vitet e kaluara. Ekzistonte vullneti për vetorganizim, por ekzistonte edhe frika nga përndjekja dhe burgosja e intelektualëve dhe kujtdo tjetër, sido mos të atyre që do të merrnin inicia tivën për organizim partiak me qëllim të mbrojtjes së interesave të popullit shqiptar, këtu në Mal të Zi. Pavarësisht se ekzistonte rreziku i përndjekjes, mbase edhe për ndalim in e aktivitetit, një grup intelektualësh shqiptarë, pothuajse paralelisht (Ul qin, Malësi), por pa koordinim me njëri-tjetrin, nisën iniciativën për themelimin e një shoqate e cila do të merrej me studimin e pozitës së shqiptarëve në Mal të Zi. Aktivitetet ishin të matura e të kujdesshme, punohej pothuajse në fshehtësi, çka është e kuptueshme për kohën, por nuk është e qartë dhe e kuptueshme pse ekzistonin dilemat për formën e organizimit politik pasi tashmë ekzis tonin modelet e Kosovës, Maqedo nisë dhe Luginës së Preshevës. Në të gjitha këto njësi federative jugosllave apo lokalitete të kufizuara (Lugina e Preshevës) organizimi politik i shqip tarëve ishte finalizuar me organizimin e partive politike. Qëllimi i partive poli tike të formuara në trojet shqiptare ishte pjesëmarrja në zgjedhjet e para parlamentare apo lokale me qëllim që pas zgjedhjeve të suksesshme të zbatojnë në praktikë programin e tyre. Të gjitha programet politike të partive shqiptare synonin arritjen e barazisë kombëtare me popullin sllav, jo vetëm në konceptin e identitetit kombëtar, por edhe në të gjitha sferat e jetësarsim, kulturë dhe zhvillim ekonomik. Ndërkaq, në Mal të Zi, pa nisur puna mirë, veç ekzistonin dy mendime të ndara, për të mos thënë dy grupime. Njëra palë mendonte se si fillim duhet të krijohet një asociacion jopartiak, ndërsa të tjerët mendonin se duhet të formohet, sa më parë, një subjekt politik, pra parti politike. Edhe pse iniciativa e të dy grupimeve ishte e shumëpritur, edhe pse populli shqip
Pikëpamjet e shprehura
tar do tĂ« pranonte çdo mĂ«nyrĂ« tĂ« organizimit e cila do tĂ« qĂ«ndrojĂ« fort nĂ« mbrojtjen e interesave tĂ« shqip tarĂ«ve, aq tĂ« cunguara vite me radhĂ«, kĂ«to kontradikta nĂ« mes tĂ« kĂ«tyre grupimeve tĂ« intelektualĂ«ve, siç do tĂ« shohim mĂ« vonĂ«, do tĂ« dĂ«mtojnĂ« organizimin politik tĂ« shqiptarĂ«ve nĂ« Mal tĂ« Zi dhe si pasojĂ« shumĂ« shpe jt shqiptarĂ«t do tĂ« pĂ«rçahen e do tĂ« ndahen nĂ« disa parti politike. Natyrisht, çdo fillim Ă«shtĂ« i vĂ«shtirĂ«! Por ajo çka Ă«shtĂ« mĂ« e keqe nĂ« orga nizimet fillestare tĂ« shqiptarĂ«ve Ă«shtĂ« mungesa e marrĂ«veshjes sĂ« njĂ«rit me tjetrin dhe dallimet nĂ« filozofinĂ« e veprimit dhe aktiviteteteve intensive qĂ« duhej tĂ« merreshin me masat e gjera shqiptare pĂ«r krijimin e njĂ« plat forme tĂ« qartĂ« kombĂ«tare. Sa i pĂ«rket parashtrimit, mbrojtjes dhe avancim it tĂ« tĂ« drejtave dhe lirive kombĂ«tare shqiptare, nuk mund tĂ« thuhet se kishte ndryshime ideologjike nĂ« mes tĂ« kĂ«tyre rrymave, por mund tĂ« thuhet se vĂ«rehej shprehja e individualizmit me nuanca tĂ« interesave personale. FatkeqĂ«sisht, ky fillim i tillĂ« i organizim it politik tĂ« shqiptarĂ«ve nĂ« Mal tĂ« Zi, me mosmarrĂ«veshje, kontradikta e pa bashkĂ«rendim tĂ« veprimeve edhe njĂ« herĂ« tregoi se shqiptarĂ«t nuk mund tĂ« koordinohen, nuk kanĂ« bashkĂ«vep rim apo bashkĂ«rendim tĂ« mendimeve dhe veprimeve as pĂ«r çështje mad hore kombĂ«tare. E pĂ«r kohĂ«n, çfarĂ« mund tĂ« ishte mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme se uniteti i mendimeve pĂ«r tĂ« ardhmen e shqiptarĂ«ve, pĂ«r realizimin e atyre tĂ« drejtave qĂ« u ishin mohuar plot 112 vite nĂ« vazhdimĂ«si?! Pra, qĂ« nĂ« fillim intelektualĂ«t e angazhuar pĂ«r orga nizimin politik tĂ« shqiptarĂ«ve treguan se ata vuajnĂ« nga âunĂ« po unĂ«â ose pĂ«r liderizĂ«m. KĂ«shtu u ka ndodhur edhe mĂ« herĂ«t shqiptarĂ«ve, bile me pasoja shumĂ« mĂ« tĂ« rĂ«nda! Kur Ulqini duhej tĂ« mbrohej nga forcat e Lidhjes Shqiptare tĂ« Prizrenit, nĂ« mbrĂ«mjen kur veç ishin nisur forca tĂ« shumta nga Dibra e Tetova pĂ«r tâu bashkuar me shkodranĂ«t pĂ«r tâu dalĂ« nĂ« ndihmĂ« ulqinakĂ«ve pĂ«r mbrojtjen e Ulqinit, Dega e LSHP-sĂ« nĂ« ShkodĂ«r u pĂ«rça pĂ«rbrenda saj, njĂ« grup u pozicionua pĂ«r mbĂ«shtetjen e autonomisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ«, qĂ« sâĂ«shtĂ« se kushtĂ«zo
fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ
Mosmarrëveshja e intelektualëve që në fillim të organizimit politik çoi drejt ndasive e diktatit partiak, të cilat krijuan defekte organizative brenda partive politike shqiptare dhe si paso jë edhe pas 32 viteve të veprimit të tyre, përkundër se ka ndryshime pozitive, gjendja e shqiptarëve është në një nivel larg pro grameve apo platfor mave politike të partive shqiptare të shpalosura kohë pas kohe
hej me mbrojtjen e Ulqinit, ndërsa një grup më i vogël e përkrahte mbrojt jen e Ulqinit. Epilogu dihet, forcat e LSHP-së u kthyen mbrapsht, Ulqini mbeti pa mbrojtje dhe ra në duart e malazezëve!
Nuk është e pëlqyeshme, pothuajse edhe e pamundshme të krahasohen kohët apo ngjarjet e ndryshme. Mirë po, në të dy rastet ishin shqiptarët ata që nuk u pajtuan në mes vetes për modalitetin e mbrojtjes së Ulqinit në rastin e parë, ndërsa në rastin e dytë po ashtu ishin shqiptarët ata që nuk u pajtuan me modalitetin e kri jimit të kushteve për mbrojtjen dhe avancimin e të drejtave kombëtare të shqiptarëve. Në rastin e parë, mos marrëveshja në mes të autonomistëve dhe patriotëve të Degës së LPSHsë në Shkodër ishte fatale për ne si komb, si edhe në rastin e dytë, sepse mosmarrëveshja e intelektualëve që në fillim të organizimit politik çoi drejt ndasive e diktatit partiak, të cilat kri juan defekte organizative brenda par tive politike shqiptare dhe si pasojë edhe pas 32 viteve të veprimit të tyre, përkundër se ka ndryshime pozitive, gjendja e shqiptarëve është në një nivel larg programeve apo platfor mave politike të partive shqiptare të shpalosura kohë pas kohe. (vijon)
KOHA Javore
9
në
VĂSHTRIM & OPINION
E ENJTE, 20 TETOR 2022
â
Eksodi demografik
Xhelal Zejneli
Vitet e fundit, Tetova dhe rrethina e saj, Ă«shtĂ« pĂ«rfshirĂ« nga njĂ« valĂ« e madhe e shpĂ«rnguljes sĂ« tĂ« rinjve. PĂ«rmasat e shpĂ«rnguljes janĂ« aq tĂ« mĂ«dha saqĂ« mund tĂ« cilĂ«sohen edhe si eksod. NĂ« tĂ« kaluarĂ«n, shpĂ«rngul jeve masive u kanĂ« thĂ«nĂ« dyndje. Duket sikur kjo dukuri Ă«shtĂ« shndĂ«r ruar nĂ« trend. ShpĂ«rngulen si prej zonave rurale, ashtu edhe prej pjesĂ«s urbane tĂ« trevĂ«s sonĂ«. ShpĂ«rnguljet janĂ« individuale, por edhe familjare. ShpĂ«rngulen tĂ« papunĂ«t, por edhe tĂ« punĂ«suarit. E lĂ«nĂ« vendlindjen dhe shkojnĂ« nĂ« ndonjĂ« prej vendeve tĂ« PerĂ«ndimit, kryesisht nĂ« Gjermani, nĂ« ZvicĂ«r dhe nĂ« vendet skandinave. ShumĂ«kush flet pĂ«r shpĂ«rnguljet, por askush nuk merret seriozisht me kĂ«tĂ« dukuri. KĂ«ta qĂ« ikin, fare nuk çajnĂ« kokĂ«n pĂ«r analizat qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me ikjen e tyre. Ikin tĂ« rinj tĂ« shkolluar. NdĂ«r ta ka edhe qĂ« janĂ« me pĂ«rgatit je universitare. PĂ«r tĂ« tillĂ«t pĂ«rdoret termi âikja e truritâ. Shkaqet e ikjes sĂ« tĂ« rinjve janĂ« tĂ« shumta. MegjithĂ«kĂ«tĂ«, shkaku krye sor Ă«shtĂ« ai ekonomik dhe social. Me kĂ«tĂ« nĂ«nkuptohet ose papunĂ«sia, ose tĂ« ardhurat mujore tĂ« ulta. Sâka dyshim se ekzistojnĂ« edhe arsye tĂ« tjera qĂ« i shtyn njerĂ«zit pĂ«r tâi lĂ«nĂ« va trat e veta.
*
NĂ« ShqipĂ«ri janĂ« bĂ«rĂ« analiza dhe studime tĂ« hollĂ«sishme pĂ«r dyndjen e popullsisĂ«, ndĂ«rsa nĂ« trojet e tjera shqiptare, hulumtime tĂ« tilla ka pak, pĂ«r tĂ« mos thĂ«nĂ« sâka fare.
Periudhat kohore tĂ« formimit tĂ« di asporĂ«s shqiptare ndryshojnĂ«. E ashtuquajtura âdiaspora e vjetĂ«râ, pĂ«rbĂ«het nga emigrantĂ« qĂ« kanĂ« emigruar para vitit 1944, tĂ« cilĂ«t kon siderohen diasporĂ« e hershme, si dhe nga ata qĂ« u larguan gjatĂ« viteve
1945-1990, e qĂ« pĂ«rkon kryesisht me shqiptarĂ«t nĂ« ish-Jugosllavi. âDi aspora e reâ ndĂ«rkaq, pĂ«rbĂ«het nga emigrantĂ«t qĂ« kanĂ« emigruar pas viteve 1990 dhe pĂ«rkon me valĂ«n e madhe tĂ« migrimit pas rĂ«nies sĂ« ko munizmit.
Diaspora e vjetër ka qenë e vendosur kryesisht në SHBA dhe disa vende të Evropës Perëndimore, ndërsa di aspora e re është vendosur në Greqi, Itali, Mbretërinë e Bashkuar, Gjerma ni, Zvicër, Francë, në vendet skan dinave etj, dhe më pak në vende të diasporës së vjetër.
Për shkak të karakterit kompleks të kësaj dukurie, një shifër e saktë e diasporës shqiptare ende nuk është përllogaritur.
Sipas vlerësimeve të tërthorta, në vitin 2020, numri i diasporës së re llogaritet të jetë rreth 1,68 milionë shtetas jashtë vendit, që gjithsej përbën rreth 37 % të shtetasve të Shqipërisë.
* *
NĂ« KosovĂ«, KosovĂ«n Lindore (Pre shevĂ«, Bujanoc, MedvegjĂ«), nĂ« Ma qedoninĂ« e Veriut, nĂ« Mal tĂ« Zi nuk ka analiza, hulumtime, kĂ«rkime, gjur mime apo studime tĂ« hollĂ«sishme pĂ«r shpĂ«rnguljen e shqiptarĂ«ve nĂ« peri udhĂ«n e pluralizmit 1991-2022. NĂ« KosovĂ« nuk ka hulumtime apo stu dime pĂ«r shpĂ«rnguljen e popullsisĂ« nĂ« periudhĂ«n e viteve 1999-2022. Me fjalĂ« tĂ« tjera, kĂ«tu nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« kurrfarĂ« analize apo studimi serioz i dukurisĂ« sĂ« dyndjes sĂ« popullsisĂ«. Cili segment i shoqĂ«risĂ« largohet nga vendi, nga cilat zona tĂ« qytetit largo hen, sa Ă«shtĂ« numri i saktĂ« i tĂ« ikurve, pĂ«r ku ikin mĂ« sĂ« shumti, cila Ă«shtĂ« mosha mbizotĂ«ruese e tĂ« ikurve, nĂ« çâpĂ«rqindje ikin meshkujt nĂ« raport me femrat, sa pĂ«rqind e tĂ« ikurve kanĂ« qenĂ« tĂ« papunĂ«, sa pĂ«rqind e tyre kanĂ« qenĂ« tĂ« punĂ«suar, sa Ă«shtĂ« numri i atyre qĂ« shpĂ«rngulen pĂ«r nĂ« SHBA, a e kanĂ« ndĂ«rmend tĂ« kthe hen nĂ« vendlindje apo shkojnĂ« pĂ«r tĂ« mos u kthyer kurrĂ«, cili Ă«shtĂ« niveli arsimor i tĂ« shpĂ«rngulurve, cila Ă«shtĂ« pĂ«rqindja e atyre qĂ« janĂ« me arsimim profesional, nĂ« çfarĂ« punĂ«sh puno jnĂ« nĂ« vendet perĂ«ndimore, sa Ă«shtĂ«
numri i atyre qĂ« ikin individualisht, sa Ă«shtĂ« numri i atyre qĂ« ikin bashkĂ« me familjen, sa Ă«shtĂ« numri i atyre qĂ« shpĂ«rngulen duke ia ndĂ«rprerĂ« kĂ«tu shkollimin fĂ«mijĂ«ve, sa prej tĂ« ikurve i lĂ«nĂ« prindĂ«rit kĂ«tu, kujt ua lĂ«nĂ« prindĂ«rit, a ka kush tĂ« kujdeset pĂ«r ta, sa prej tĂ« ikurve i kanĂ« prindĂ«rit nĂ« PerĂ«ndim, sa prej tĂ« ikurve kanĂ« nĂ« PerĂ«ndim ndonjĂ« anĂ«tar tĂ« familjes sĂ« ngushtĂ«, a investojnĂ« tĂ« shpĂ«rn gulurit nĂ« vendlindje, sa shtĂ«pi kanĂ« mbetur tĂ« mbyllura ... TĂ« gjitha kĂ«to janĂ« pyetje qĂ« duhet analizuar. HerĂ« pas herĂ«, del ndokush dhe thotĂ« se nĂ« pesĂ« vitet e fundit janĂ« larguar nga vendi kaq persona. E gjitha pĂ«r fundon me kaq. JashtĂ« kĂ«saj fjalie sâkemi kurrfarĂ« analize dhe studimi tĂ« mirĂ«filltĂ«. NjĂ« prej kuptimeve tĂ« fjalĂ«s shpĂ«rngulje, Ă«shtĂ« tĂ« shkosh dhe tĂ« mos kthehesh kurrĂ« mĂ«. ShumĂ« prej kĂ«tyre qĂ« shpĂ«rngulen jetojnĂ« me shpresĂ« se njĂ« ditĂ« mbase do tĂ« kthehen nĂ« vendlindje. A Ă«shtĂ« e realizueshme njĂ« gjĂ« e tillĂ« dhe sa Ă«shtĂ« e realizueshme?
Dikur kurbetin e kanë quajtur plagë të rëndë. Kjo çështje është trajtuar edhe
PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ
KOHA Javore10
VĂSHTRIM & OPINION
* *
*
E ENJTE, 20 TETOR 2022
në trojet shqiptare
nĂ« art dhe nĂ« letĂ«rsi. PĂ«r vendlindjen kanĂ« thĂ«nĂ«: âGuri Ă«shtĂ« i rĂ«ndĂ« nĂ« vend tĂ« vetâ, âBalta Ă«shtĂ« mĂ« e Ă«m bĂ«l se mjaltiâ. Kurbeti Ă«shtĂ« kĂ«nduar edhe nĂ« lirikĂ«n tonĂ« popullore: âKu po shkoni ju djem tĂ« ri, kujt ia leni kĂ«tĂ« MalĂ«si, kujt ia leni nĂ«nĂ« e babĂ«, vendin kujt ia keni lĂ«nĂ«â. NĂ« tĂ« kaluarĂ«n, njĂ« letĂ«r e kurbetçin jve apo e tĂ« shpĂ«rngulurve ka mbĂ«r ritur pas shumĂ« muajve. Sot, nĂ« saje tĂ« zhvillimit tĂ« teknologjisĂ« komp juterike, informatike, digjitale apo satelitore, situata ka ndryshuar. PĂ«r pak sekonda komunikon falas me tĂ«t bir nĂ« cilindo skaj tĂ« rruzullit. Por, ky komunikim Ă«shtĂ« virtual. Mallin e prindit sâe shuan dot biseda telefon ike, qoftĂ« edhe me imazhin e tĂ« birit nĂ« ekran.
TĂ« lĂ«sh vendin, do tĂ« thotĂ« tĂ« lĂ«sh gjuhĂ«n tĂ«nde, fenĂ« tĂ«nde, traditat tua, identitetin tĂ«nd, historinĂ« e pop ullit tĂ«nd. Shtrohet pyetja: Ăâu bĂ« me prejardhjen ilire tĂ« shqiptarĂ«ve, me prejardhjen ilire tĂ« gjuhĂ«s shqipe, me lashtĂ«sinĂ« e popullit shqiptar dhe tĂ« gjuhĂ«s shqipe, me autoktoninĂ« e shqiptarĂ«ve nĂ« gadishullin ilirik, me
OPINIONE
epokĂ«n e Gjergj Kastriotit, me peri udhĂ«n e Rilindjes KombĂ«tare, me VlorĂ«n e 1912-Ă«s, me epopenĂ« e Jasharajve, me çlirimin e KosovĂ«s nga pushtuesit serbĂ«, me figurĂ«n e Gjergj Kastriotit, me flamurin kom bĂ«tar, me gjuhĂ«n shqipe, me ar simimin nĂ« gjuhĂ«n amtare, me buku ritĂ« e natyrĂ«s tĂ« trojeve shqiptare?! Ăâu bĂ« me pluralizmin politik dhe me sistemin demokratik?! Mos ndoshta kemi sistem pseudo-demokratik?! Ai qĂ« shkon, nuk çanĂ« fort kokĂ«n me vlerat kombĂ«tare apo me sistemin kombĂ«tar tĂ« vlerave. Madje ka edhe tĂ« tillĂ« qĂ« preokupimin me vlerat kom bĂ«tare e konsiderojnĂ« demagogji. Ikin tĂ« rinj dhe pleq, ikin njerĂ«z tĂ« tĂ« gjitha moshave. Ikin djem e vajza, ikin tĂ« sapomartuar, ikin çifte me fĂ«mijĂ« tĂ« vegjĂ«l. Ăifte tĂ« reja i nxjerrin fĂ«mijĂ«t nga shkolla dhe ikin drejt Gjerman isĂ«. FĂ«mijĂ«t shkollimin e vazhdojnĂ« atje, por tanimĂ« jo nĂ« gjuhĂ«n amtare. KĂ«ta qĂ« shkojnĂ«, pĂ«rpiqen ta ruajnĂ« gjuhĂ«n, fenĂ«, identitetin kombĂ«tar, traditat. Me dhimbje duhet konstatu ar se pas njĂ« kohe tĂ« caktuar, nĂ« mje disin e ri, brezi i ri apo brezat e rinj fillojnĂ« tĂ« asimilohen. Duke i integruar nĂ« shoqĂ«ri, vendet e pritjes synojnĂ« tâi asimilojnĂ« imigrantĂ«t.
Duhet theksuar se në disa vende të Perëndimit, shqiptarët kanë orga nizuar arsimim në gjuhën shqipe. Ka vende ku shqiptarët kanë themeluar edhe shoqëri kulturore artistike. Ka edhe individë që krijojnë vepra letra re artistike.
ShpĂ«rngulen tĂ« rinj nga ShqipĂ«ria, nga Kosova, Kosova Lindore (Pre shevĂ«, Bujanoc, MedvegjĂ«), nga Ma qedonia e Veriut, nga Mali i Zi, d.m.th. nga tĂ« gjitha trojet shqiptare. ShpĂ«rn gulen edhe pjesĂ«tarĂ« tĂ« popujve tĂ« tjerĂ« â maqedonas, serbĂ«, malazezĂ«, boshnjakĂ«. ShpĂ«rngulen edhe nga vendet qĂ« janĂ« anĂ«tarĂ« tĂ« BE-sĂ«, nga Bullgaria, nga Rumania, nga Kroac ia, nga vendet e EvropĂ«s Lindore qĂ« janĂ« anĂ«tarĂ« tĂ« BE-sĂ« dhe tĂ« NA TO-s. ShkojnĂ« nĂ« Gjermani, ZvicĂ«r, Itali, Britani tĂ« Madhe, FrancĂ«, Greqi, Austri, DanimarkĂ«, SHBA etj. Ata qĂ« ikin thonĂ«: âShkojmĂ« pĂ«r njĂ« jetĂ« mĂ« tĂ« mirĂ«â.
VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ
Nuk duhet harruar se ka edhe gjer manĂ« qĂ« ikin nga vendi i tyre. Po ash tu edhe italianĂ«, anglezĂ« etj. Askush, askujt sâmund tâi thotĂ« dot âmos shkoâ, madje as prindi. Shko jnĂ« tĂ« rinjtĂ« ngase kĂ«tu nuk shohin perspektivĂ«, as pĂ«r vete, as pĂ«r fĂ«mi jĂ«t e tyre. Vitet e fundit ka tĂ« rinj qĂ« nĂ« vendet e PerĂ«ndimit punojnĂ« nĂ« punĂ« dhe nĂ« detyra tĂ« rĂ«ndĂ«sishme, nĂ« spitale, nĂ« administratĂ« etj. ShqiptarĂ«t qĂ« punojnĂ« jashtĂ«, nĂ« muajt e verĂ«s kthehen nĂ« vatrat prindĂ«rore. Ardhja e tyre paraqet ndihmĂ« tĂ« konsiderueshme pĂ«r gjallĂ«rimin e veprimtarive ekonomike nĂ« vendlindje. Me dĂ«rgesat financ iare apo me remitencat, shqiptarĂ«t qĂ« punojnĂ« jashtĂ« i mbajnĂ« familjet dhe prindĂ«rit nĂ« vendlindje. DĂ«rge sat financiare tĂ« mĂ«rgimtarĂ«ve nĂ« vendlindje shfrytĂ«zohen kryesisht pĂ«r mikrovlera dhe pĂ«r mikrostruktu ra dhe fare pak pĂ«r makrovlera dhe makrostruktura.
Dikur mërgimtarët kanë punuar jashtë pa familjet e tyre. Gratë, fëmi jët dhe prindërit i kanë lënë në vend lindje. Vitet e fundit ndërkaq, situata ka ndryshuar. Mërgimtarët jetojnë atje bashkë me familjet e veta. Ka shumë fëmijë mërgimtarësh që kanë lindur atje.
Një pjesë e mërgimtarëve që largo hen prej trojeve shqiptare kërkojnë strehim apo azil në vendet e pritjes.
Ka tĂ« tillĂ« qĂ« marrin edhe shtetĂ«sinĂ« e vendit ku jetojnĂ« dhe punojnĂ«. A Ă«shtĂ« fajtore politika pĂ«r shpĂ«rn guljen e shqiptarĂ«ve? A Ă«shtĂ« fajtor shteti pĂ«r ikjen e tĂ« rinjve? Me kĂ«tĂ« çështje askush sâĂ«shtĂ« marrĂ«, nĂ« asnjĂ« cep tĂ« trojeve shqiptare. NĂ« tĂ« kaluarĂ«n shqiptarĂ«t shpĂ«rn guleshin si pasojĂ« e elaborateve tĂ« Ăubrilloviqit. Elaborati i tij sot, Ă«shtĂ« lĂ«nĂ« nĂ« harresĂ«. ShqiptarĂ«t sot e shpĂ«rngulin vetveten, ikin vullnetar isht. Madje ka tĂ« tillĂ« qĂ« u pagua jnĂ« agjencive tĂ« ndryshme pĂ«r tâu mundĂ«suar kalimin e kufijve apo tĂ« deteve.
Të mos harrojmë se atje ku shkojnë shqiptarët, ka edhe qarqe ksenofo bike, njerëz dhe grupe që nuk i duan të huajt. (vazhdon)
KOHA Javore 11Pikëpamjet e shprehura në fq:
&
VĂSHTRIM & OPINION
E ENJTE, 20 TETOR 2022
Vdekja e turpit
Fahri Musliu
âAtje ku nuk ka turp mbisundon mendjemadhĂ«sia, arroganca, kao si, pafytyrĂ«sia, egoizmi⊠kurse mo sarsimimi e primitivizmi qĂ«ndrojnĂ« nĂ« rendin e parĂ«âŠâ, thotĂ« Sigmund Frojd
Të mos pajtohemi me të keqën!
A ka ardhur koha që secilit gjithçka i lejohet, se nuk ekziston konsider ata morale, nderi e respekti, çfarë do përgjegjësie; se rrena, fyerja, etiketimi, shpifja, urrejtja, arroganca, neveria e të gjitha formave, është bërë mënyrë e zakonshme (gati e dëshiruar) e sjelljes.
A ka ardhur koha se ai, i cili turpĂ«ro het pĂ«r shkak tĂ« veprimeve tĂ« veta apo tĂ« huaja tĂ« kĂ«qija â Ă«shtĂ« i dysh uar, amoral, tip i çmendur tĂ« cilit nuk i shkruhet mirĂ«, i cili e prish rendin e pĂ«rcaktuar tĂ« gjĂ«rave (modelin e ri kulturor), i cili, si i tillĂ«, Ă«shtĂ« i rrezik shĂ«m, element subverziv, i pjekur pĂ«r izolim apo âshĂ«rimâ?
Nëse kjo ju duket e tepruar, e vrazh dë dhe e sforsuar, po u jap këto ar gumente:
Cilin personalitet publik (ose jop ublik) e keni dĂ«gjuar se e pĂ«rmend fjalĂ«n âturpâ? Mendohuni, provoni ta gjeni. NĂ«se megjithatĂ« e gjeni ndon jĂ« shembull, krahasojeni me numrin e atyre qĂ« kanĂ« qenĂ« tĂ« detyruar, e fjalĂ«n âturpâ nuk e kanĂ« pĂ«rmendur, dhe do tĂ« shihni se dallimi Ă«shtĂ« gati marramendĂ«s.
Kjo sot, mĂ« sĂ« miri shihet me anĂ« tĂ« mediave, nĂ«pĂ«rmjet faqeve tĂ« para apo tĂ« brendshme tĂ« portaleve (meqĂ« Kosova Ă«shtĂ« shteti i vetĂ«m nĂ« botĂ« ku nga fillimi i pandemisĂ« Kovid- 19, nuk ka gazeta ditore), emisioneve televizive, ose nĂ«pĂ«r rr jetet sociale. Ăâka marrĂ« primat mbi ngjarjet botĂ«rore e tĂ« brendshme
shoqĂ«rore, dhe kush janĂ« heronjtĂ« e ri deklaratat e terminĂ«t e tĂ« cilĂ«ve (tĂ« shkruar paraprakisht me iniciale dhe pika, e pastaj gjithnjĂ« e mĂ« shpesh edhe pa kĂ«tĂ«), publikohen si mar garitarĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«? TĂ« bindemi edhe njĂ«herĂ« se - primitivizmi, vullgariteti, fyerjet, shprehja e zemĂ«rimit dhe e urrejtjes - janĂ« meny e pĂ«rditshme e pijetores sĂ« quajtur âfjala publikeâ.
A është turpëruar dikush nga të përgjegjëshmit për atë që ka premtu ar fuqishëm dhe pastaj, jo vetëm që nuk e ka realizuar, por zëshëm na bind se këtë kurrë as që e ka thënë?
Sa sish janĂ« turpĂ«ruar pĂ«r faktin se kanĂ« krijuar pasuri tĂ« madhe perso nale, e pranĂ« tyre me qindra â mijĂ«ra njerĂ«z tĂ« papunĂ« e pa pensione pĂ«r katĂ«se, jetojnĂ« nĂ«n kufirin e poshtĂ«m tĂ« varfĂ«risĂ«...?
Sa të tillë janë turpëruar që po e hes htin të vërtetën, që vlerat e rrejshme i promovojnë si vlera të vërteta, që injorantët i promovojnë në të ditur, e madje edhe në gjenial (forca bën fuqinë); që po i trillojnë e falsifiko jnë biografitë për shkak të karrierës personale e afariste; që provimet në fakultet i kalojnë me lidhje apo para, që e blejnë diplomën e madje edhe doktoraturën, e nuk kanë as dije el ementare; që i punësojnë akrabatë e partiakët e jo tjerët; që nga një famil je kemi nga disa të punësuar, e disa nuk kanë asnjë (si të ishin mysafir në këtë shtet, madje e presin vendin e punës me vite të tëra me kualifikime përkatëse të fituar me dinjitet)?
Sa të tillë janë turpëruar që cilësinë e vërtetë e kanë skajuar e që më lehtë të imponohen jovlerat, që kanë hesh tur para dhunës ose padrejtësisë dhe kanë lejuar që agresiviteti ta marrë fjalën kryesore?
A ka mbetur a pak turp nga institucio net në jetën e përditshme kur është fjala për moskujdesin ndaj të mosh uarve, fëmijëve, kafshëve? A thua horizonti mbi deponitë legale e më shumë ilegale anembanë Kosovës po skuqen nga turpi? E çka të the mi për faktin se nëpër qytete kemi shumë pak lulishte, sepse në vend të
tyre kanĂ« mugulluar soliterĂ«t nga bet oni e hekuri? Por edhe ato ekzistuese nuk kanĂ« gjelbĂ«rim, banka, lojĂ«ra pĂ«r fĂ«mijĂ«, nuk mirĂ«mbahen. Duken tĂ« mjera, ku nuk ndalen as qentĂ«. Atje ku nuk ka turp mbisundon mendjemadhĂ«sia, arroganca, kaosi, pafytyrĂ«sia, egoizmi⊠kurse mosar simimi e primitivizmi qendrojnĂ« nĂ« rendin e parĂ«. NjĂ«ri nga filozofĂ«t e mĂ«dhenj, Lucije Seneka ka thĂ«nĂ«: âĂka nuk e mbron ligji - e mbron tur pi!â
Prandaj, shoqĂ«ritĂ« e civilizuara mbĂ«shteten nĂ« ndjenjĂ«n e tur pit, ndoshta edhe mĂ« shumĂ« se sa mbĂ«shteten nĂ« ligj. Kur nuk ka turp, nuk ka as kufi tĂ« qartĂ« midis tĂ« mirĂ«s e tĂ« keqes. Pa turp nuk ka as ndjenjĂ« tĂ« fajit, as tĂ« pendesĂ«s, as tĂ« nder it. Ligjet as nuk mund ta rregullojnĂ« shoqĂ«rinĂ«, as qĂ« mund ta civilizojnĂ«. ShoqĂ«ria kosovare dhe ajo shqiptare nĂ« pĂ«rgjithĂ«si, sâka dyshim Ă«shtĂ« nĂ« gjendje tĂ« regresit afatgjatĂ« qĂ« nga viti 1990 (ShqipĂ«ri) respektivisht 1999 (KosovĂ«). NdonĂ«se i dukshĂ«m nĂ« çdo hap, ai regres ndoshta Ă«shtĂ« mĂ« i evident me anĂ« tĂ« fenomenit tĂ« zhdukjes sĂ« turpit dhe me anĂ« tĂ« sundimit tĂ« pandershmĂ«risĂ« sĂ« pĂ«rg jithshme.
Në procesin e civilizimit të shoqërisë, nga Adami e Eva deri më sot, nd jenja e turpit e ka pasur njërin nga rolet kryesore formuese. Ndjenja e turpit përcakton raportin tonë ndaj të tjerëve, ndaj normave morale dhe etikës shoqërore. Sa më shumë është e pranishme ndjenja e turpit, shoqëria është më e civilizuar. Procesi i civilizimit të shoqërisë mbështetet edhe në efektin e rep utacionit, po ashtu sikurse rrjedhë edhe procesi i rritjes dhe i edukim it. Fëmijët i shikojnë dhe i dëgjojnë prindërit dhe gjatë rritjes e fitojnë vetëdijen për turpin. Sjellja e mirë, veset, vetëkontrolli, turpi dhe normat morale, gjithmonë së pari paraqiten në shtresat më të arsimuara, e pastaj barten më poshtë.
Ky rol kyç i edukimit, sot po zhduket dhe kjo po ndodhë me fajin tonë.
PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ
KOHA Javore12 VĂSHTRIM & OPINION
E ENJTE, 20 TETOR 2022
Primitivizmi dhe arroganca më nuk janë privilegj i shtresave më të ulta të shoqërisë. Fjala është për sjelljen të cilën e ka përvetësuar një pjesë e madhe e elitës dhe po e shfrytëzon me të madhe në çdo rast dhe çdo shkas.
Nënkuptohej se seksi apo cullakllëku janë pjesë e hapësirës private tepër intime, sepse direkt janë të lidhura me ndjenjën shumë të vjetër të turpit. Jo për shkak të ligjit, veç për shkak të ndjenjës se akti seksual nuk kry het në rrugë, hapësirë publike, as para fëmijëve, as që rrugës shko het cullak. Kjo ndjenjë elementare e normales sot po zhduket dhe është i dobët ngushëllimi se fjala është për fenomenin global (po shndërrohemi në fise primitive të Afrikës ku njerëzit janë gjysmë lakuriq, apo të fiseve të Amazonisë).
Gjysma e shqiptarĂ«ve (kosovarĂ«ve) Ă«shtĂ« magjepsur dhe pa fije turpi shikon programet televizive nĂ« tĂ« cilat âyjetâ e ri tĂ« estradĂ«s, turpĂ«rojnĂ« publikisht duke thyer tĂ« gjitha tabutĂ« tĂ« shoqĂ«risĂ« sĂ« denjĂ«. KĂ«tĂ« paradĂ« tĂ« mjerimit e tĂ« vulgaritetit, sipas tĂ« gjitha gjasave, e shikojnĂ« bashkĂ« fĂ«mijĂ«t dhe prindĂ«rit, familjarĂ«t dhe miqtĂ« e kĂ«tyre yjeve, dhe duket se askush nuk turpĂ«rohet.
KĂ«ta âyjeâ mĂ« sĂ« shumti klikohen nĂ« rrjetet sociale, kurse nĂ« skenĂ« ata nuk paraqesin vlera artistike (me tek ste dhe zĂ«rin e vet), por e ekspozojnĂ« trupin gjysmĂ« cullak duke bĂ«rĂ« lĂ«viz je tĂ« turpshme erotike (bashkĂ« me meshkuj), qĂ« janĂ« njĂ« lloji i pornograf
isë primitive, dhe duket se askush nuk turpërohet.
PĂ«rkundrazi, thua se uria pĂ«r paranĂ« Ă«shtĂ« mbi çdo konsideratĂ« normale dhe thua se mund tâi arsyetojĂ« tĂ« gjitha format e sjelljes. KĂ«to veprime, pĂ«r fat tĂ« keq, qĂ« kanĂ« metastazuar edhe nĂ« shoqĂ«rinĂ« kosovare, po bĂ«hen model pĂ«r rininĂ«, kurse prindĂ«rit dhe shoqĂ«ria nĂ« pĂ«rgjithĂ«si, dhe shkolla nĂ« veçanti kĂ«tĂ« po e gĂ«ll tisin, ndonĂ«se intimisht nuk pajtohen me kĂ«tĂ« VDEKLJE TĂ TURPIT, nĂ« njĂ« shoqĂ«ri konservatore e primitive siç Ă«shtĂ« shoqĂ«ria kosovare⊠Ndjenja e nderit qĂ« Ă«shtĂ« e lidhur ngusht me ndjenjĂ«n e turpit, ngadalĂ« po zhduket. Personalitetet publike nĂ« mĂ«nyrĂ« rutine, çdo ditĂ« dhe gati me ritual po vetĂ«poshtĂ«rohen duke folur fjali tĂ« paturpshme poltrone, duke iu vardisur njerĂ«zve me fuqi. Redak torĂ«t, gazetarĂ«t, analistĂ«t, artistĂ«t ose profesorĂ«t qĂ« do tĂ« duhej tĂ« ishin nĂ« birĂ«n e miut pĂ«r shkak tĂ« asaj qĂ« e kanĂ« folur, apo pĂ«r shkak tĂ« asaj qĂ« nuk e kanĂ« folur, e kanĂ« qenĂ« tĂ« obli guar, po shĂ«tisin me krenari nĂ«pĂ«r qytet, ose po vrapojnĂ« nĂ« studion televizive duke e helmuar me budal lakitĂ« e veta mbarĂ« opinionin, dhe nuk kanĂ« fije turpi pĂ«r atĂ« qĂ« flasin.
Jo, këtu nuk është fjala për luftën politike, për ndarjen e Kosovës (edhe ashtu e ndarë në kalifate), dhe dallimet e zjarrta ideologjike (asn jë subjekt gati nuk ka ideologjinë e vet, ideologjia e tyre janë paratë), të cilat ndoshta shumë pak, në mënyrë ballkanike kanë dalë jashtë kontrollit.
e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ
Këtu është fjala vetëm për dobinë e kulluar.
Prapa çdo poshtërimi, prapa çdo paraqitje të turpshme , prapa çdo rrene të folur, janë interesat dhe gjur ma e parasë.
Në skenën politike kosovare, e që nuk është më mirë as në skenën poli tike rajonale, e besa edhe globale, ku rrena dhe mungesa e turpit janë bërë super-vlera, patologjia po shi het qartë, dhe bëhet gjithnjë e më e pashme kur shkohet nga majat e pushtetit. Personat patologjik sipas rregullit, nuk kanë ndjenjë të turpit. Ata u ngjajnë prostitutave moderne, jo të bordeleve, por të rrugëve e par qeve. Por është vështirë të besohet se të gjithë ata të cilët me ngulm demonstrojnë mangësi të turpit, janë sociopatë apo psikopatë. Më parë do të jetë se fjala është për leckat njerëzore, dhe kjo vështirë mund të shërohet.
Midis atyre qĂ« po e vĂ«rejnĂ« qartĂ« se çka po ndodh nĂ« skenĂ«, midis atyre qĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« lucide e kritikojnĂ« mo mentin e tashĂ«m, ka shumĂ« sish qĂ« kanĂ« qenĂ« tolerantĂ« ndaj âtĂ« vetĂ«veâ e vet janĂ« sjellur jondershĂ«m nĂ« hapĂ« sirĂ«n publike, dhe kanĂ« heshtur kur Ă«shtĂ« dashur tĂ« flasin. Ndoshta kĂ«tĂ« e kanĂ« bĂ«rĂ« me maturi, nĂ« mĂ«nyrĂ« civile, elokuente, por kjo nuk e ndry shon thelbin. Ajo qĂ« po e shohim sot nuk ka nisur dje, e as qĂ« do tĂ« flaket nesĂ«r â kjo vetĂ«m Ă«shtĂ« metastazĂ« e njĂ« procesi tĂ« gjatĂ« (nĂ« KosovĂ« fill pas çlirimit, mĂ« 1999) tĂ« rrĂ«nimit sociologjik. Modelin e paturpĂ«sisĂ« e kemi ushqyer gati tĂ« gjithĂ«, dhe sot jemi bĂ«rĂ« rob tĂ« kĂ«tij modeli, pa forcĂ« dhe mundĂ«si qĂ« ta ndryshojmĂ«. Por, do tĂ« jemi dĂ«shmitarĂ« tĂ« shtrirjes sĂ« kĂ«tij turpi edhe nĂ« shumĂ« sfera tĂ« jetĂ«s dhe do tĂ« kthehemi nĂ« mod elin e jetĂ«s sĂ« shoqĂ«risĂ« primitive, kur pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« tur pit, e nĂ« emĂ«r tĂ« lirisĂ« sĂ« shfrenuar, demokracisĂ« sĂ« rrejshme dhe civi lizimit e globalizmit, do tĂ« devalvohet çdo vlerĂ« njerĂ«zore e morale. A duhet tĂ« pajtohemi me kĂ«tĂ«, apo duhet tĂ« aktivizohemi e ta ndalim hovim e kĂ«tij modeli tĂ« mbrapsht kulturor?
UNà KURRSESI, POR BESOJ AS SHUMICA NGA JU. Prandaj mos ta pranojmë këtë degradim të sho qërisë dhe ta ngrisim zërin bashkë, sot dhe menjëherë, se nesër mund të jetë vonë!!!
KOHA Javore 13 VĂSHTRIM & OPINION PikĂ«pamjet
E ENJTE, 20 TETOR 2022
Dosjet e fshehta të komunizmit (4)
âInformatorĂ«tâ kundĂ«r tĂ« luftĂ«s dhe tĂ« pushtetit
Spiunët ishin njerëz vullnetarë që spiunonin edhe njerëzit e tyre për inate personale. Njerëz që pranonin ternime. Njerëz të joshur për punësim ose privilegje. Njerëz mediokër që synonin të bëheshin dikushi. Nxënësit radhët e artit e letërsisë, nga ata që më të mëdha i kishin ambiciet sesa aftësitë. Ushtarakë në këmbim për të vizituar familjet. Njerëz mediokër në profesion, servilë e dembelë, të cilët me paaftësinë e tyre
Hajrudin S. Muja
(vijon nga numri i kaluar)
Kur i mohon njeriut se Ă«shtĂ« krijesa kryesore e Zotit, se do tĂ« kthehet sĂ«r ish te Krijuesi dhe se do tĂ« japĂ« llogari pĂ«r veprat e jetĂ«s sĂ« tij, e ke shndĂ«rru ar nĂ« njĂ« fantazĂ«m tĂ« pasigurt robotike [Palushi: 2006, f. 21]. Ata u munduan me çdo kusht tâi bĂ«jnĂ« njerĂ«zit tĂ« harro jnĂ« Zotin, pa ndier se pĂ«r shumĂ« njerĂ«z âbesimi Ă«shtĂ« çështja mĂ« e rĂ«ndĂ« sishme nĂ« jetĂ«â [Ghodsee:2010, f. 86]. Sipas verifikimit tĂ« QSHRT-sĂ« (2004), 9.778 gra ishin pĂ«rndjekur gjatĂ« regjim it, 90 prej tyre tĂ« ekzekutuara dhe 6 tĂ« vdekura nĂ« burg. Rreth 25% tĂ« grave tĂ« intervistuara kanĂ« qenĂ« tĂ« burgosu ra gjatĂ« periudhĂ«s sĂ« diktaturĂ«s, prej tĂ« cilave 75% me mĂ« shumĂ« se dh jetĂ« vite, 46.2% e tyre tĂ« keqtrajtuara gjatĂ« burgimit apo internimit. Nxjerrja e njĂ« âbilanciâ rezulton nĂ« qindra ekze kutime, mijĂ«ra vite burgime dhe ako ma mĂ« tepĂ«r internime [Mapo, 30. 11. 2015]. Disa tĂ« vetĂ«vrara gjatĂ« hetue sisĂ«, disa me ndjenja tĂ« brishta kishin humbur aftĂ«sinĂ« mendore dhe ishin çmendur. Disa raste lindjesh nĂ« burg tĂ« grave tĂ« arrestuara nĂ« gjendjen e shtatzĂ«nisĂ«, tĂ« cilat nuk paraqisnin
kurrfarĂ« rrezikshmĂ«rie shoqĂ«rore [Pan orama, 7. 8. 2011]. Rasti i veçuar i Liri GegĂ«s, e cila duke qenĂ« me barrĂ«, u arrestua dhe u pushkatua bashkĂ« me tĂ« shoqin, Dali Ndreun, qĂ« tĂ« dy militantĂ« tĂ« LuftĂ«s Nacional-Ălirimtare, rast qĂ« u bĂ« i njohur botĂ«risht nga njĂ« fjalim i Ni kita Hrushovit [Panorama, 7. 8. 2011].
Veç kĂ«saj, gratĂ« kishin peshĂ«n e vuajt jeve mĂ« tĂ« mĂ«dha, sepse pĂ«r çdo burrĂ« qĂ« ishte nĂ« burg, âbarraâ mĂ« e madhe e familjes binte mbi gruan. NdĂ«rsa nĂ« rininĂ« e saj Ă«ndĂ«rronte pĂ«r âparajsĂ«n e jetĂ«sâ dhe pĂ«rvojĂ«n e dashurisĂ«, befas i shndĂ«rrohej nĂ« njĂ« skĂ«terrĂ« tĂ« mbushur plot mistere dhe tmerre tĂ« pafundme e tĂ« pabesueshme.
NĂ« librin âMĂ«katarĂ«tâ paraqiten madje raste nga mĂ« absurdet, kur njĂ« depu tet fut vĂ«llain e tij nĂ« burg pĂ«r tâi marrĂ« gruan, kur gruaja fut burrin nĂ« burg pĂ«r âoperativinâ etj. Rreth viteve â60-tĂ«, nĂ« njĂ« fshat tĂ« DibrĂ«s, punĂ«tori i Sigurimit i vuri syrin njĂ« vajze tĂ« fshatit qĂ« ishte e fejuar me njĂ« fshatar. Operativi i krijoi njĂ« akuzĂ« false tĂ« fejuarit tĂ« vajzĂ«s, tĂ« cilin shumĂ« shpejt e arrestuan. NdĂ«r kohĂ« qĂ« ai vuante burgun nĂ« kampin e Rubikut, vajza ra nĂ« duar tĂ« punonjĂ«sit tĂ« shtetit. Kur i shoqi mĂ«soi tĂ« vĂ«rtetĂ«n, pĂ«r habinĂ« e tĂ« gjithĂ«ve, e humbi kon trollin, mbuloi kokĂ«n me njĂ« batani je dhe i nxori tĂ« dy sytĂ«. E shtruan nĂ« spital, por asgjĂ« nuk mund tâia kthente shikimin, e me gjithĂ« kĂ«tĂ«, e rikthyen nĂ« burg [Panorama, 7. 8. 2011].
Prej atyre mijëra absurditeteve trag jike ishte edhe rasti i inxhinierit Agron
Canaj, kur fillimisht i vendosur refuzoi kĂ«rkesĂ«n e Sigurimit pĂ«r âbashkĂ«pun imâ nĂ« vitin 1974, por kur e ftuan pas dy muajsh nĂ« zyrĂ«n e hetuesit dhe u gjend para njĂ« skene tĂ« llahtarshme tĂ« dhun imit tĂ« sĂ« shoqes Lumturies dhe vajzĂ«s IridĂ«s nga dy hetuesit, qe i detyruar tĂ« pranojĂ« kompromisin me djallin e tĂ« padisĂ« veten dhe shokĂ«t pĂ«r biseda tĂ« lira. Nga shokĂ«t qĂ« paditi, njĂ«ri u ekze kutua, tjetri vuajti 12 vjet burg, kurse vetĂ« Agroni dhjetĂ«. Pas burgut mĂ«soi fatin e familjes nga nĂ«na e vetme tĂ« cilĂ«n e gjeti tĂ« gjallĂ« dhe njĂ« letĂ«r lamtumire dhe tĂ« historisĂ« sĂ« hidhur qĂ« i kishte lĂ«nĂ« e shoqja qĂ« ishte vetĂ«helmuar. Nata e âSigurimitâ nuk kishte pĂ«rfundu ar me kaq. Ato ishin bĂ«rĂ« pre e akteve shtazarake tĂ« atyre dy banditĂ«ve. Kur u kthyen nĂ« shtĂ«pi, Irida ishte çmendur dhe u detyrua tĂ« shtrohet nĂ« spitalin psikiatrik, ku i dha fund jetĂ«s sĂ« saj tĂ« njomĂ«. Pas pak kohe Lumturia vuri re
KOHA Javore14
PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ«
domosdoshmërisht politikën redaksionale
tĂ« âKOHA javoreâ VĂSHTRIM & OPINION E ENJTE, 20 TETOR 2022
i
shkaktonin
kundër sabotimit pushtetit
pranonin âofertatâ e spiunimit, tĂ« kĂ«rcĂ«nuar me pushkatime, burgosje apo inNxĂ«nĂ«sit qĂ« kishin nevojĂ«n e partisĂ« pĂ«r privilegje nĂ« shkollim. NjerĂ«z nga tĂ« lehtĂ«simit tĂ« kryerjes sĂ« shĂ«rbimit ushtarak dhe lejeve tĂ« shpeshta shkaktonin dĂ«me financiare dhe ekonomike institucioneve ku shĂ«rbenin
se nĂ« barkun e saj po rritej fĂ«mija i atij krimineli dhe prandaj ishte detyruar tĂ« marrĂ« vendimin e vetĂ«vrasjes. KĂ«shtu vdekja posedonte vlera mĂ« tĂ« mĂ«dha se jeta, sepse âtĂ« shpĂ«tonteâ nga vua jtjet e vazhdueshme.
GjatĂ« kĂ«saj periudhe nĂ« dhomĂ«n e gjykatĂ«s lejoheshin vetĂ«m komunistĂ«t dhe simpatizantĂ«t e tyre, tĂ« cilĂ«t vazh dimisht britnin âvareniâ! Mikrofonat nĂ« sallĂ«n e gjyqit ishin tĂ« lidhur me radio stacione, nga ku e dĂ«gjonin tĂ« gjithĂ« njerĂ«zit. Mjaftonte tĂ« gjendeshe nĂ« kar rikĂ«n e tĂ« akuzuarit dhe duhej tĂ« ishe fajtor: âPartia nuk gabonteâ.
Ali SelenicĂ«n, avokat nĂ« mbrojtjen e njĂ« tĂ« akuzuari pĂ«r krim e agjitacion, prokurori Nevzat Haznedari e sulmoi me njĂ« gjuhĂ« tĂ« ndyrĂ« dhe e akuzoi qĂ« po mbronte âarmikun e popullitâ, sepse ai ishte fashist. Aliu i tha se i vetmi fash ist nĂ« gjykatĂ« ishte prokurori Nevzat. Prokurori e ndĂ«rpreu seancĂ«n pĂ«r njĂ«
orĂ« dhe nĂ« kĂ«tĂ« kohĂ« avokat Aliu u gjend nĂ« pranga nĂ« qelinĂ« e Korçës. Pas tre muaj torturash qĂ« ia bĂ«ri vetĂ« prokurori Nevzat, Aliu u dĂ«nua me burg tĂ« pĂ«rjetshĂ«m si âarmik i popullitâ. Dy bijtĂ« e tij provuan tĂ« ikin, por i vranĂ« duke kaluar kufirin. Aliu vdiq nĂ« burgun e Burrelit nĂ« vitin 1963 [Moorey:2015, ff. 89-91].
NĂ« vitin 1985 nĂ« njĂ« popullatĂ« tremil ionĂ«she, 32.000 njerĂ«z ishin nĂ« burg. Raporti i OKB-sĂ« mĂ« 1955 thoshte se ndĂ«rmjet viteve 1945 dhe 1954, 80.000 burra, gra e fĂ«mijĂ« (mbi 12 vjeç) ose 6.2% e popullatĂ«s kishte kaluar njĂ« kohĂ« nĂ« burgjet politike, 16.000 prej tyre u zhdukĂ«n [Charles ton 2015, f. 81]. ĂshtĂ« parashikuar se deri nĂ« rĂ«nien e komunizmit, 1/3 e qytetarĂ«ve kanĂ« qenĂ« tĂ« arrestuar nga oficerĂ«t e Sigurimit [Moorey:2015, f. 35]. Disa tĂ« burgosur zgjodhĂ«n rrugĂ«n mĂ« tĂ« lehtĂ« tĂ« shpĂ«timit, vrapuan dre jt gardhit me tela qĂ« tâi qĂ«llonin rojet. Edhe familjet e tyre u torturuan, u inter nuan dhe u pushuan nga puna. ShumĂ« nga ata qĂ« nuk u persekutuan, u de tyruan tĂ« bashkĂ«punonin, u kĂ«rcĂ«nuan me pĂ«rdhunimin e fĂ«mijĂ«ve ose arres timin e vetĂ« atyre.
Ka kohĂ« qĂ« rastĂ«sisht kam lexuar njĂ« rrĂ«fim nĂ« lidhje me dy âshokĂ« tĂ« ngushtĂ«â nĂ« kohĂ«n e bllokut komunist. NjĂ«ri prej tyre kishte qenĂ« âhije e tje tritâ, njĂ« spiun me damkĂ«, i cili tĂ« gjitha informatat kundrejt âshokut tĂ« zemrĂ«sâ i kishte dĂ«rguar nĂ« Sigurimin e ShĂ«rbi meve Sekrete, si shkak i sĂ« cilĂ«s u bur
gos deri nĂ« torturim. Pas gjithĂ« atyre mundimeve, para se tĂ« vdiste, e kishte lĂ«nĂ« amanet ta varrosnin pranĂ« âsho kutâ, i cili kishte ndĂ«rruar jetĂ« mĂ« parĂ«. MirĂ«po kur u hapĂ«n dosjet e krimit, djali i tij zbuloi se kishte qenĂ« pikĂ«risht ky âshok i zemrĂ«sâ zagari dhe spiuni i tij. Pas 50 vitesh e ndjeu veten tĂ« obliguar tâi nxjerrĂ« eshtrat e babait dhe tâi rivar rosĂ« nĂ« njĂ« vend tjetĂ«r larg âshokut tĂ« zemrĂ«sâ!
Ky rrĂ«fim i dedikohet njĂ« rasti nĂ« Hun gari, por tĂ« tilla raste nuk do tĂ« mun gonin as nĂ« ShqipĂ«ri e KosovĂ« po tĂ« hapeshin dosjet, sepse Ă«shtĂ« tashmĂ« botĂ«risht e njohur se pĂ«rgjatĂ« njĂ« shek ulli ka patur spiunĂ« e zagarĂ« shqipfolĂ«s, tĂ« cilĂ«t kanĂ« bĂ«rĂ« argatin e âkasapitâ qĂ« ka vrarĂ« e ka prerĂ« prapa kurrizit nĂ« tĂ« dy anĂ«t e kufirit! Mjafton tĂ« shi kohet dokumentari âVarret pa emĂ«râ pĂ«r tĂ« mĂ«suar njĂ« pjesĂ« tĂ« historisĂ« sĂ« zhdukjes sĂ« mijĂ«ra shqiptarĂ«ve gjatĂ« regjimit komunist, nĂ«pĂ«rmjet dĂ«shmive tĂ« familjarĂ«ve dhe dokumenteve arki vore, njĂ« realitet i hidhur pĂ«r tĂ« gjithĂ«, veçanĂ«risht pĂ«r ata qĂ« i kanĂ« pĂ«rjetuar me dhimbje. CilĂ«t ishin kĂ«ta spiunĂ«? Ishin njerĂ«z vullnetarĂ« qĂ« spiunonin edhe njerĂ«zit e tyre pĂ«r inate personale. NjerĂ«z qĂ« pra nonin âofertatâ e spiunimit, tĂ« kĂ«rcĂ«nu ar me pushkatime, burgosje apo in ternime. NjerĂ«z tĂ« joshur pĂ«r punĂ«sim ose privilegje. NjerĂ«z mediokĂ«r qĂ« syn onin tĂ« bĂ«heshin dikushi. NxĂ«nĂ«sit qĂ« kishin nevojĂ«n e partisĂ« pĂ«r privilegje nĂ« shkollim. NjerĂ«z nga radhĂ«t e artit e letĂ«rsisĂ«, nga ata qĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha i kishin ambiciet sesa aftĂ«sitĂ«. UshtarakĂ« nĂ« kĂ«mbim tĂ« lehtĂ«simit tĂ« kryerjes sĂ« shĂ«rbimit ushtarak dhe lejeve tĂ« shpe shta pĂ«r tĂ« vizituar familjet. NjerĂ«z me diokĂ«r nĂ« profesion, servilĂ« e dembelĂ«, tĂ« cilĂ«t me paaftesinĂ« e tyre i shkak tonin dĂ«me financiare dhe ekonomike institucioneve ku shĂ«rbenin. NĂ« bazĂ« tĂ« detyrave dhe shĂ«rbimeve, shpĂ«rblimi i kĂ«tyre spiunĂ«ve, veç privilegjeve, ishte nga 80 deri nĂ« 220 lekĂ« tĂ« reja nĂ« muaj [Dielli, 13. 08. 2022]. KĂ«ta duhej tĂ« ishin âinformatorĂ«tâ kundĂ«r sabotimit tĂ« luftĂ«s dhe tĂ« pushtetit, kundĂ«r tradhtisĂ« ndaj atdheut, kundĂ«r spiunazhit, kundĂ«r organizimit dhe pjesĂ«marrjes nĂ« ban dat e armatosura, kundĂ«r diversionit, kundĂ«r agjitacionit dhe propagandĂ«s, kundĂ«r pushtetit popullor, kundĂ«r pro pagandĂ«s sĂ« luftĂ«s dhe pjesĂ«marrjes nĂ« njĂ« organizatĂ« kundĂ«r pushtetit popullor, etj. (vijon)
KOHA Javore 15
PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ VĂSHTRIM & OPINION E ENJTE, 20 TETOR 2022
Kujt i pengon ndërtimi Gjergj Kastriotit-Skënderbeut
Xheladin Zeneli
KĂ«tĂ« muaj, pĂ«rkatĂ«sisht mĂ« 30 tetor, mbushen plot katĂ«r vite nga dita kur Kuvendi i KomunĂ«s sĂ« Ulqinit miratoi ngritjen e monumentit tĂ« Gjergj Kas triotit â SkĂ«nderbeut nĂ« rrethrrotul limin qĂ« gjindet nĂ« bulevardin kryesor tĂ« kĂ«tij qyteti i cili e mban emrin e kĂ«tij heroi tonĂ« kombĂ«tar. Ky vendim Ă«shtĂ« aprovuar edhe nga Ministria e KulturĂ«s sĂ« Malit tĂ« Zi. PjesĂ«n financiare tĂ« ndĂ«rtimit tĂ« mon umentit qĂ« nga fillimi e ka marrĂ« pĂ«r
sipĂ«r mĂ«rgata shqiptare nĂ« SHBA, pĂ«rkatĂ«sisht Fondacioni âDom Si mon Filipajâ me seli nĂ« Nju Jork, i cili nĂ« bashkĂ«punim me OJQ âDon Gjon Buzukuâ nĂ« Ulqin, kanĂ« kontraktuar projektuesin dhe ndĂ«rtuesin e mon umentit nĂ« fjalĂ«. Pas tejkalimit tĂ« shumĂ« peripecive ligjore e administrative, pengesave tĂ« ndryshme, ndĂ«r tĂ« tjera edhe lid hur me atĂ« se si do tĂ« shkruhet emri i heroit nĂ« piedestal, etj, ky projekt ka mbetur ende pa u realizuar.
Që nga viti 2018 kur është aprovuar vendimi për realizimin e këtij projekti, janë ndërruar tre kryetarë komune, por asnjëri prej tyre deri më sot nuk ka arritur që ta vendosë nënshkrimin e tij në ekzekutimin e vendimit për re alizimin e monumentit në fjalë.
Padyshim se përgjegjësia kryesore
për zvarritjen e realizimit të këtij pro jekti bie mbi pushtetin lokal të Ulqinit në mandatin e kaluar, ku dy kryetarët e Komunës (të dy nga radhët e PDSsë),të cilët derisa ishin në atë pozitë nuk e kanë nënshkruar formalisht ekzekutimin e vendimit për vendosjen e këtij monumenti.
Gjithashtu, përgjegjësi mbajnë edhe partitë politike që veprojnë në Ko munën e Ulqinit e që vetë identifiko hen si parti nacionale shqiptare dhe të cilat në një mënyrë apo tjetër, kanë qenë dhe janë pjesë përbërëse e qeverisjes lokale, por që për habi me këtë rast nuk kanë reaguar mjaftue shëm dhe ka pasur një mungesë vendosmërie nga ana e tyre për re alizimin e këtij monumenti në një afat të arsyeshëm kohor.
Paraqet një paradoks fakti se si këto
KOHA Javore16
E ENJTE, 20 TETOR 2022
PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ VĂSHTRIM & OPINION
ndërtimi i monumentit të Kastriotit-Skënderbeut në Ulqin ?
parti nacionale shqiptare nĂ« fusha tat e tyre parazgjedhore valvisin fla murin kuq e zi, pra âflamurin e SkĂ«n derbeutâ, dhe thirren nĂ« identitetin, kulturĂ«n, traditĂ«n dhe historinĂ« tonĂ« kombĂ«tare shqiptare, dhe mbledhin vota nĂ« emĂ«r tĂ« patriotizmit, por kur Ă«shtĂ« puna pĂ«r tĂ« vepruar nĂ« mĂ«nyrĂ« konkrete, siç Ă«shtĂ« pra ngritja e mon umentit tĂ« heroit tonĂ« kombĂ«tar nĂ« Ulqin, pĂ«rveç ndonjĂ« zĂ«ri tĂ« vetmuar, ata me heshtjen dhe ngurrimin e tyre kanĂ« qenĂ« shumĂ« pasivĂ« dhe pa nd ikim.
Kur zvarritja nuk është më pasojë e një burukracie dhe procedure admin istrative, por varet vetëm nga nënsh krimi formal i kreut të Komunës së Ul qinit, atëherë mund të shtrohet edhe pyetja se mos vallë dikujt po i pen gon vendosja e monumentit të Gjergj
Kastriotit - Skënderbeut në Ulqin ?!
Mbetet tĂ« shihet nĂ«se kryetari i ri i KomunĂ«s i cili gjendet vetĂ«m disa muaj nĂ« krye tĂ« detyrĂ«s, a do tĂ« ven dos nĂ«nshkrimin e tij pĂ«r aprovimin e monumentit nĂ« fjalĂ«. Siç dihet, kryetari i tanishĂ«m i KomunĂ«s sĂ« Ulqinit vjen nga radhĂ«t e njĂ« partie qytetare, pra nga Aksioni Reformist i Bashkuar (URA) dhe po ashtu di het deklarata e âbositâ tĂ« tij partiak, z. Abazoviq lidhur me âprejardhjen ser beâ tĂ« prindĂ«rve tĂ« SkĂ«nderbeut, qĂ« nxiti reagime tĂ« shumta nĂ« opinionin shqiptar.
Nga koha e ardhjes në pushtet të koalicionit të ri qeverisës në Ko munën e Ulqinit të dalur nga zgjed hjet lokale të 27 marsit 2022, nuk ka pasur ndonjë prononcim publik lidhur me këtë, çka le të kuptoj se monu
menti në fjalë nuk është një ndër pri oritetet e saj.
Pas gjithë kësaj që u tha më lart, tashmë nuk shtrohet më pyetja se kur do të vendoset monumenti i Gjergj Kastriotit - Skënderbeut në Ulqin, por a do të realizohet ndon jëherë ky projekt i rëndësishëm kul turor për popullatën shumicë të kësaj Komune.
Mosrealizimi eventual i ngritjes së monumentit të Gjergj KastriotitSkënderbeut në rrethrrotullimin e bulevardit kryesor të qytetit, jo vetëm që do të ishte zhgënjim i rradhës së qeverisjes lokale ndaj atyre që u është premtuar, por njëheri edhe një fyerje ndaj heroit dhe figurës më të shquar historike e kombëtare të shqiptarëve, të cilët janë popullatë shumicë në Komunën e Ulqinit.
KOHA Javore 17
E ENJTE, 20 TETOR 2022PikĂ«pamjet e shprehura nĂ« fq: OPINIONE & VĂSHTRIME nuk pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« domosdoshmĂ«risht politikĂ«n redaksionale tĂ« âKOHA javoreâ VĂSHTRIM & OPINION
Portret: Dr. Selim Ismaili
Sinonim i mjekësisë
Gjithmonë është një sfidë e madhe të shkruash për mjekë pasi që ata, sipas mendimit tim, kanë një rol të veçantë në jetën tonë. Prandaj të shkruash një portret modest për një mjek siç është Dr. Selim Ismaili, pa dyshim që është një sfidë e madhe, në veçanti për ne të cilët e njohim më pak se të tjerët, me të cilët ai punon dhe shoqërohet më shumë. Megjithatë, jam më se i sigurt që edhe të gjithë ne, të cilët kemi dhënë një kontribut të vogël në edukimin e tij në shkollën e mesme, kemi qenë dhe ende jemi krenarë, në veçanti tash kur ky personalitet është bërë një ndër mjekët më të njohur në Ulqin dhe më gjerë.
Dr. Selimi është një mjek i njohur që ordinon si specialist i radiologjisë në kabinetin e tij në Shtëpinë e Shën detit në Ulqin, por edhe një humanist i rrallë. Jam më se i sigurt që një njeri i tillë është një pasuri i madhe për qytetin tonë të bukur të Ulqinit. Ai ka qenë një ndër nxënësit më të mirë në Shkollën e Mesme të Ulqinit, pastaj edhe një ndër studentët më të mirë të Fakultetit të Mjekësisë në Prisht inë, kurse specializimi në Zagreb i ka dhënë vulë të veçantë formimit të tij si mjek, por edhe si personalitet. Pran
daj nuk Ă«shtĂ« pĂ«r tâu çuditur qĂ« Dr. Selimi ka pasur dhe ka njĂ« karrierĂ« tĂ« suksesshme. Natyrisht, nuk duhet tĂ« harrohet qĂ« Dr. Selimi ka qenĂ« i suksesshĂ«m edhe si udhĂ«heqĂ«s i ShtĂ«pisĂ« sĂ« ShĂ«ndetit nĂ« Ulqin gjatĂ« viteve 1998-2003. Pas kĂ«saj Ă«shtĂ« orientuar vetĂ«m nĂ« profesionin e tij. Ky humanist dhe ky njeri i rrallĂ« u lind nĂ« fshatin Bojk, nĂ« AnĂ« tĂ« Malit, nĂ« njĂ« shtĂ«pi karakteristike dhe nĂ« njĂ« ambient piktoresk, me pamje nĂ« det deri tek Otrantoja. Kjo shtĂ«pi, gjatĂ« shkollimit, pastaj edhe shĂ«rbimit dhe jetĂ«s sĂ« tij nĂ« mjedise dhe ambiente tĂ« ndryshme, 10 vite nĂ« CetinĂ«, dhe tashmĂ« mbi 24 vite nĂ« Ulqin, gjith monĂ« ka pasur dhe ka njĂ« rĂ«ndĂ«si tĂ« madhe nĂ« jetĂ«n e tij. Vendlindja nĂ« Bojk, shtĂ«pia e lindjes dhe guri i AnĂ«s Malit janĂ« dhe kanĂ« mbetur nĂ« kujtesĂ«n dhe nĂ« jetĂ«n e tij pĂ«rg jithmonĂ«. Dr. Selimi mĂ« tregon se sa mall tĂ« madh ka pĂ«r shtĂ«pinĂ« e lindjes. MĂ« thotĂ« se tĂ« gjitha forcat e tij Ă«shtĂ« duke i dhĂ«nĂ« pĂ«r rindĂ«rtimin e shtĂ«pisĂ« sĂ« tij nĂ« Bojk, duke i dhĂ«nĂ« pamjen e dikurshme, me karakteristi kat e saj nga koha e lindjes dhe fĂ«mi jĂ«risĂ« sĂ« tij. MĂ« tregon se sa shumĂ« mall tĂ« madh ka pĂ«r fshatin e tij tĂ« lindjes, pĂ«r kujtimet e fĂ«mijĂ«risĂ«. âGjithĂ« kohĂ«n e lirĂ« shkoj nĂ« shtĂ«pinĂ« e lindjes dhe tĂ« fĂ«mijĂ«risĂ« sime, pĂ«rc jell punimet e rindĂ«rtimit tĂ« saj, qĂ« sot ngadalĂ« po fiton pamjen e di kurshmeâ.
Pas kthimit nga Cetina, Dr. Selimi u punësua në Shtëpinë e Shëndetit në Ulqin dhe tash një kohë të gjatë, mbi
24 vite, vazhdon të punojë këtu. Me punën e tij po lë në mjekësinë në Ulqin dhe në rrethinë gjurmë të mëdha dhe të pashlyera në popull dhe te kolegët si njeri, por edhe si një mjek special ist i kërkuar dhe i lavdëruar. Dëgjoj nga shumë pacientë dhe kolegë të tij se Dr. Selim Ismaili gëzon respekt të madh te popullata e Ulqinit dhe e rre thinës. Shumë mendime dhe diagno za të tij i kanë konfirmuar klinikat më të njohura në vend dhe jashtë. Dua të
KOHA Javore18 PORTRET
E ENJTE, 20 TETOR 2022
Dr. Selimi sot ka mbetur njĂ« ndĂ«r shtyllat kryesore tĂ« ShtĂ«pisĂ« sĂ« ShĂ«ndetit nĂ« Ulqin. NĂ« ordinancĂ«n e tij pacientĂ«t shprehen tĂ« lirĂ« si askund tjetĂ«r dhe kanĂ« besim tĂ« madh tek ai pĂ«r shkak tĂ« ruajtjes sĂ« privatĂ«sisĂ«. âTrokitniâ nĂ« derĂ«n e shtĂ«pisĂ« sĂ« tij, shihni dhe binduni qĂ« ai gjithmonĂ« ju pret me buzĂ«qeshje, me fjalĂ«t mĂ« tĂ« mira dhe mĂ« tĂ« Ă«mbla, duke ju dhĂ«nĂ« gjithmonĂ« shpresĂ«. NjĂ« njeri i tillĂ« Ă«shtĂ« njĂ« pasuri e madhe pĂ«r qytetin tonĂ« tĂ« bukur tĂ« Ulqinit
Ismet
Karamanaga
mjekësisë sonë
ceki qĂ« edhe si drejtor i ShtĂ«pisĂ« sĂ« ShĂ«ndetit nĂ« Ulqin ka treguar aftĂ«sitĂ« e tij edhe si udhĂ«heqĂ«s, kĂ«shtu qĂ« kontributi i tij ka qenĂ« jashtĂ«zakon isht i madh. Ai Ă«shtĂ« dhe ka mbetur gjithmonĂ« i sjellshĂ«m, i edukuar dhe i qeshur, duke pasur njĂ« durim tĂ« pa fund dhe njĂ« mirĂ«kuptim pĂ«r pacientĂ« tĂ« shumtĂ«, por edhe pĂ«r kolegĂ«. NĂ« katin e parĂ« ku ordinon Dr. Se limi, gjithmonĂ« sundon njĂ« heshtje dhe disiplinĂ« e rrallĂ«. Si mjek dhe si njeri Ă«shtĂ« i qetĂ«, i sinqertĂ« dhe kurrĂ« nuk ka ndodhur ta ngrejĂ« zĂ«rin. Sipas mendimit tim, qĂ« nga fillimi i punĂ«s sĂ« tij nĂ« mjekĂ«si âBetimin e Hipokratitâ e ka pasur tĂ« lindur nĂ« zemrĂ«n e tij tĂ« madhe pĂ«r çdo pacient, pĂ«r çdo njeri, pa dallim feje, kombi dhe race.
Ai gjithmonĂ« ka qenĂ« i gatshĂ«m qĂ« edhe nĂ« mesnatĂ« tĂ« dalĂ« nga shtĂ«pia e tij pĂ«r tâu ofruar ndihmĂ« pacientĂ«ve.
Dr. Selimi edhe si personalitet dallo het nga shumë prej nesh, me vetitë e tij që e kanë karakteruzuar që prej fillimit të punës si mjek në Cetinë, ku
ka punuar mbi dhjetĂ« vite, duke u bal lafaquar edhe me sfida qĂ« vetĂ«m njĂ« njeri i tillĂ« dhe personalitet i veçantĂ« ka mundur tâi pĂ«rballojĂ«. MirĂ«po, edhe atje ka gĂ«zuar njĂ« respekt tĂ« veçantĂ« te pacientĂ«t e shumtĂ« si edhe te ko legĂ«t. Edhe mĂ« vonĂ«, pas kthimit nĂ« qytetin e lindjes, ku ende edhe sot ordinon dhe shĂ«ron, ka mbetur njĂ«soj i mirĂ« dhe i vyeshĂ«m, humanist dhe mjek i rrallĂ«.
Vite me radhë punon në mjekësi në Ulqin dhe rrethinë, duke lënë gjurmë të mëdha në popull dhe te kolegët. Për një njeri të tillë dhe specialist në fushën e radiologjisë, siç është Dr. Selim Ismaili, duhet të shkruhet gjithmonë pasi që ai është një njeri i jashtëzakonshëm, i sinqertë, mod est dhe një mjek në të cilin pacientët nga tërë viset e Malit të Zi, por edhe nga diaspora, kanë pasur dhe kanë besim të madh. Ka qenë gjithmonë i disiplinuar, me një autoritet dhe res pekt të veçantë nga të gjithë. Men doj se Dr. Selimi sot ka mbetur një ndër shtyllat kryesore të Shtëpisë së Shëndetit në Ulqin. Pavarësisht se unë nuk jam kompetent të vlerësoj shumë punën e tij si mjek, mirëpo ky është edhe mendimi i atyre që ditë për ditë qëndrojnë pranë ordinancës së tij në Shtëpinë e Shëndetit. Edhe shumë mjekë të tjerë dhe specialistë të kësaj fushe ndajnë këto vlerësime për të. Kjo më nxiti edhe më tepër që të shkruaj për këtë humanist kaq të vyeshëm, të mirë dhe të njohur në tërë Malin e Zi dhe më gjerë. Duke e analizuar trekëndëshin ku ai u lind, është shkolluar dhe ka studiuar, duke filluar nga Ulqini, Prishtina, Cet ina, pastaj specializimi në Zagreb, mund të vërehet se sa shumë këto mjedise kanë ndikuar në zhvillimin e personalitetit të tij. Këto mjedise të ndryshme kanë bërë dhe kanë for muar një mjek dhe një specialist, një radiolog kaq të mirë, por edhe një humanist të gjithanshëm.
GjatĂ« studimeve nĂ« Zagreb, Dr. Se limi ndoqi edhe ato pasdiplomike, por fillimi i luftĂ«rave tĂ« tmerrshme nĂ« ish-Jugosllavi nuk e lejoi qĂ« ato tâi pĂ«rfundojĂ«. Dr. Selimi Ă«shtĂ« gjith monĂ« i hapur pĂ«r çdo pacient dhe pĂ«r çdo njeri i cili kĂ«rkon ndihmĂ«n e tij pĂ«r çdo gjĂ«. AsnjĂ«herĂ« nuk mund tĂ« ndodhĂ« qĂ« ai mos tâju pranojĂ«. âTrokitniâ nĂ« derĂ«n e shtĂ«pisĂ« sĂ« tij,
shihni dhe binduni qĂ« ai gjithmonĂ« ju pret me buzĂ«qeshje, me fjalĂ«t mĂ« tĂ« mira dhe mĂ« tĂ« Ă«mbla, duke ju dhĂ«nĂ« gjithmonĂ« shpresĂ«. Dr. Selimi Ă«shtĂ« dhe ka mbetur sinonim i mjekĂ«sisĂ« te ne. Prandaj mendoj se tĂ« gjithĂ« ne, por edhe shoqĂ«ria mĂ« gjerĂ«, duhet qĂ« kĂ«tij humanisti dhe mjeku tĂ« rrallĂ« tâi kushtojmĂ« njĂ« vĂ«mendje tĂ« veçantĂ«, ta respektojmĂ« shumĂ« punĂ«n hu mane tĂ« tij dhe gjithmonĂ« tĂ« flasin, dhe tĂ« gjithĂ« ne tĂ« kemi gjithmonĂ« fjalĂ« tĂ« mira dhe tĂ« bukura pĂ«r tĂ«. NĂ« ordinancĂ«n e tij pacientĂ«t shpre hen tĂ« lirĂ« si askund tjetĂ«r dhe kanĂ« besim tĂ« madh tek ai pĂ«r shkak tĂ« ru ajtjes sĂ« privatĂ«sisĂ«, pasi qĂ« gjithçka mbetet nĂ« ordinancĂ«n e tij. Disa rreshta edhe pĂ«r familjen e tij. Dr. Selimi ka njĂ« familje tĂ« shĂ«n doshĂ«, tre fĂ«mijĂ« tĂ« edukuar dhe tĂ« shkolluar. MirĂ«po, sipas mendimit tim, bashkĂ«shortja e tij Servetja Ă«shtĂ« njĂ« personazh i veçantĂ«, njĂ« zonjĂ« âe rĂ«ndĂ«â siç themi nĂ« Ulqin, e cila ka pasur dhe ende ka njĂ« rol tĂ« veçantĂ« nĂ« jetĂ«n e tij. Me profesion, ajo Ă«shtĂ« infermiere nĂ« ShtĂ«pinĂ« e ShĂ«ndetit nĂ« Ulqin, njĂ« zonjĂ« e cila gjithmonĂ« dhe kĂ«do e pret me buzĂ«qeshje dhe me njĂ« durim tĂ« pafund. Jam i sigurt se ajo Ă«shtĂ« pa dyshim shtylla, tĂ« them mĂ« mirĂ« boshti i kĂ«saj familje je tĂ« ngritur dhe tĂ« veçantĂ« nĂ« qyte tin tonĂ« tĂ« bukur. TĂ« tre fĂ«mijĂ«t janĂ« fryt i njĂ« bashkĂ«jetese, harmonie dhe dashurie qĂ« rrallĂ« mund tĂ« ndeshet. Prandaj ky çift Ă«shtĂ« njĂ« kombinim i rrallĂ« nĂ« mjekĂ«sinĂ« tonĂ«, por mendoj edhe nĂ« shoqĂ«rinĂ« tonĂ«.
Një shembull i tillë, siç është Dr. Se limi, pa dyshim që meriton të për mendet, të shkruhet për të dhe kurrë të mos harrohet. Natyrisht, ai është ende relativisht i ri, në zenitin e punës dhe veprimit të tij në mjekësi, kësh tu që kurrë nuk guxojmë ta harrojmë punën e tij, por edhe të shumë të tjerëve të cilët kanë një rol të veçantë në jetën tonë. Prandaj ai dhe shumë shokë të tij duhet ta gëzojnë vendin e merituar në jetën dhe shoqërinë tonë, më vonë edhe në trashëgiminë tonë. Jam më se i sigurt që edhe emri i Dr. Selim Ismailit do të jetë në mesin e të gjithë atyre që kanë dhënë një kontribut të madh dhe të veçantë në mjekësinë tonë. Pa dyshim që edhe ai do të jetë në majën e piramidës së mjekësisë te ne.
KOHA Javore 19 PORTRET
E ENJTE, 20 TETOR 2022
Koha Javore: Z. Gjokaj, si lindi pasoni Juaj për sportin e fluturimit të lirë me vela (parag lajding sport), dhe në cilin vit e realizuat fluturimin e parë?
F. Gjokaj: TĂ« fluturoj, pĂ«r mua ka qenĂ« vetĂ«m Ă«ndĂ«rr. MirĂ«po, pasi u njoftova se ekziston shkolla nĂ« rajon ku mund tĂ« mĂ«sosh fluturimin e lirĂ« me vela, nĂ« fillim tĂ« vitit 2018 unĂ« mora guximin qĂ« tâi hyja kĂ«saj sfide qĂ« do ta quaja ekstreme. Para flu
turimit të parë, kishte gjashtë muaj që mësoja teorinë, dhe kishte një muaj që bëja stërvitje, pastaj fluturimi i parë ishte si një nga ëndrrat e bëra realitet dhe fillim i një rrugëtimi të pa fund.
Koha Javore: Z. Gjurashaj pasioni Juaj për fluturimin e lirë me vela, po ashtu është i hershëm. Prej sa vitesh merreni me këtë sport?
A. Gjurashaj: Fluturimin e parë e kam bërë në tandem (si pasagjer) në vitin 2012. Aty edhe më lindi ideja që edhe unë të filloj të merrem me këtë sport, ku pas disa ditësh fillo va trajnimet e më pas përfundova shkollën për pilot paraglajdingu në Bijello Pole. Në vitin 2018 regjistro va shkollën për fluturim me pasagjer (tandem) në Zllatibor, ku e përfundo va me sukses.
KOHA Javore20 E ENJTE, 20 TETOR 2022 INTERVISTĂ
NjĂ« sport i admiruar dhe gjithnjĂ« e mĂ« i popullarizuar IntervistĂ« me dy pilotĂ«t profesionistĂ« tĂ« fluturimit tĂ« lirĂ« me vela (paraglajding sport), Fahrudin Gjokaj dhe Arben Gjurashaj Fluturimi i lirĂ« me vela ose (paraglajding sport) Ă«shtĂ« njĂ« sport aventuresk rekreativ i klasifikuar si sport ekstrem, dhe realivisht i ri, veçanĂ«risht tek ne nĂ« Mal tĂ« Zi (MalĂ«si). Ky lloj sporti Ă«shtĂ« shfaqur nĂ« vitet e â80-ta tĂ« shekullit tĂ« kaluar. PavarĂ«sisht se pilotĂ«t nuk pĂ«rdorin motor pĂ«r tĂ« fluturuar, fluturimi me paraglajder mund tĂ« zgjasĂ« me orĂ« tĂ« tĂ«ra, ku mund tĂ« pĂ«rshkohen me qindra kilometra. Duke shfrytĂ«zuar me mjeshtĂ«ri burimet e ngritjes, piloti mund tĂ« fitojĂ« lartĂ«si, shpesh prej disa mijĂ«ra metrash
Koha Javore: Z. Gjokaj, si njĂ« profesionist i kualifikuar, sa e kushtueshme Ă«shtĂ« tâi hysh kĂ«tij sporti dhe sa ia vlenĂ«, a ka pĂ«rfitime?
F. Gjokaj: PĂ«r tĂ« marrĂ« lejen e dre jtimit (kualifikimin pĂ«rkatĂ«s) kush ton. Gjithashtu, pĂ«r tâi blerĂ« paisjet e nevojshme duhet ndarĂ« njĂ« sasi e konsiderueshme parash. MirĂ«po, ajo çfarĂ« pĂ«rfiton, nuk ka çmim. Vet fakti se pĂ«r mua ka qenĂ« njĂ« Ă«ndĂ«rr e cila u bĂ« realitet, flet pĂ«r atĂ« se a ia vlen tĂ« fluturosh. NĂ« pĂ«rfitime nuk kam mĂ«nduar fare, posaçërisht jo nĂ« fillim. NĂ«se studion pĂ«r tĂ« fituar lejen pĂ«r fluturime dyshe e cila Ă«shtĂ« edhe mĂ« sfiduese sesa leja personale, atĂ«herĂ« ka edhe pĂ«rfitime, mirĂ«po kjo ka edhe pĂ«rgjegjĂ«si tĂ« shumĂ«fishta.
Koha Javore: Z. Gjurashaj nga këndvështrimi juaj prej profesionisti, sa është i zhvilluar paraglajdingu në Mal të Zi dhe sa i popullarizuar është ai? A. Gjurashaj: Paraglajdingu si sport është gjithnjë në zhvillim e sipër çdo ditë e më shumë. Konkretisht në Mal të Zi, ky lloj sporti ka stagnuar viteve të fundit, nga vet fakti se tash disa vjet nuk ka shkollë përkatëse për tra jnim të pilotëve. Sa u përket fluturi meve dyshe, çdo ditë e më shumë ka të interesuar.
Koha Javore: Z. Gjokaj të merresh me këtë lloj sporti, përveç që duhet të jesh i guximshëm dhe sypatrembur, çfarë tjetër duhet të zotërosh?
F. Gjokaj: Fillimisht duhet mësuar aerodinamikën e krahut, meteorolog
jinë dhe teorinë e fluturimit, pastaj duhet zotëruar kontrollimin e krahut në kushte të ndryshme atmosferike, e për ta arritur këtë duhet një ekuilibër mendor dhe trupor.
Koha Javore: Z. Gjurashaj na tregoni pak se çfarë pajisjesh duhet të posedojë një paraglajder që të fluturojë në mënyrë të sigurtë?
A. Gjurashaj: Kur bëhet fjalë për pa jisjet për fluturim, kryesore janë vela, ulësja (sedilja), parashuta rezervë dhe helmeta. Përpos këtyre, kemi edhe instrumentet të cilat na trego jnë lartësinë, shpejtësinë, ngritjen lart, drejtimin dhe shpejtësinë e erës.
Koha Javore: Z. Gjokaj gjatë kësaj periudhe pesëvjeçare që po pilotoni, sa ka interesim për këtë sport aventuresk, si ka qenë sezoni i sivjetshëm?
F. Gjokaj: NĂ«se flasim pĂ«r interes imin e klientĂ«ve pĂ«r fluturime dyshe, sezoni turistik i sivjetshĂ«m ka qenĂ« mĂ« i dobĂ«t, mirĂ«po kĂ«tĂ« sezon kemi frekuentuar qytetin e BudvĂ«s, aty ku kemi pasur mĂ« sĂ« shumti fluturime dyshe nga tĂ« interesuarit vendas dhe tĂ« huaj. Kemi pasur kĂ«rkesa edhe pĂ«r fluturime nga Deçiqi (Bratila), ku disa i realizuam, mirĂ«po duke pasur parasysh infrastrukturĂ«n rrugore tĂ« pafavorshme deri tek pika e fluturimit atje, detyrohemi qĂ« tâi redukojmĂ« flu turimet.
Koha Javore: Z. Gjurashaj cilat janë pikat më të përshtatshme në Malësi për të fluturuar?
A. Gjurashaj: Pikënisje në Malësi kemi Bratilën dhe një pikë në fsha tin Delaj. Kryesisht fluturimet i bëjmë nga Bratila, prej ku mund të fluturo jmë edhe me orë të tëra, pavarësisht nga kushtet atmosferike, të përshko jmë edhe me dhjetëra kilometra ter ritor.
Koha Javore: Z. Gjokaj cilat aktivitete sportive do të veçonit me pjesëmarrjen tuaj ndër vite? F. Gjokaj: Duke qenë se ky lloj
sporti nĂ« Mal tĂ« Zi dhe veçanĂ«risht nĂ« MalĂ«si nuk ka ende promovi min e duhur, pjesĂ«marrjet nuk kanĂ« qenĂ« nĂ« nivelin e kĂ«naqshĂ«m. MirĂ« po, ajo qĂ« mund tĂ« veçoj dhe qĂ« pati bĂ«rĂ« jehonĂ« pĂ«r vendin tonĂ«, ishte pjesĂ«marrja nĂ« garĂ«n sport ive tĂ« sportit tĂ« lirĂ« me vela âKupa e Deçiqit - 2019â, ku tridhjetĂ« pilotĂ« fluturuam nĂ« qiellin e MalĂ«sisĂ«. Ishte kjo njĂ« garĂ« e bashkĂ«organizuar nga unĂ«, Arbeni dhe Asociacioni i Parag lajdingut tĂ« Malit tĂ« Zi. NĂ« atĂ« ditĂ« me diell e cila pati favorizuar pilotĂ«t pjesĂ«marrĂ«s, fluturimi i lirĂ« me vela kishte pushtuar qiellin e njĂ« pjesĂ« tĂ« MalĂ«sisĂ«, ku banorĂ«t pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« kĂ«tĂ« vend patĂ«n rastin ta shikojnĂ« dhe ta pĂ«rjetojnĂ« nga afĂ«r fluturimin e pilotĂ«ve.
Koha Javore: Z. Gjurashaj kur mund të bëhet i rrezikshëm sporti i paraglajdingut, përkatësisht një fluturim?
A. Gjurashaj: Paraglajdingu është i rrezikshëm aq sa piloti ia lejon që të bëhet. Në qoftë se piloti kryen tra jnimet për fluturim solo, ndjek para shikimin e motit, fluturon me pajisje sipas nivelit të aftësive që zotëron, rreziku pothuajse nuk ekziston.
Koha Javore: Z. Gjokaj çfarĂ« mund tâi ofroni MalĂ«sisĂ« me kĂ«tĂ« lloj sporti?
F. Gjokaj: Jemi me fat tĂ« madh qĂ« kemi malin e Deçiqit i cili Ă«shtĂ« si kurse ta kishte krijuar PerĂ«ndia pĂ«r kĂ«tĂ« sport ajror, dhe kĂ«shtu duke e praktikuar nga viti nĂ« vit, ne promovo jmĂ« bukuritĂ« natyrore tĂ« MalĂ«sisĂ« tĂ« cilat janĂ« tĂ« shumta. Ne tĂ« dy pilotĂ«t profesionistĂ« nĂ« MalĂ«si jemi tĂ« gat shĂ«m qĂ« tâu ofrojmĂ« turistĂ«ve flu turime dyshe tĂ« cilat karakterizohen me xhirime nga ajri, ofrim peisazhesh mahnitĂ«se, dhe nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« pro movojmĂ« vendin tonĂ«.
Intervistoi: Toni Ujkaj
KOHA Javore 21E ENJTE, 20 TETOR 2022 INTERVISTĂ
Mbi librin âMartirĂ«tâ, tĂ« autorit PjetĂ«r Arbnori
Rrëfime tronditëse dhe të paimagjinueshme në e diktaturës komuniste
Gjekë Gjonaj
Autori i librit âMartirĂ«t - 10300 ditĂ« e net nĂ« burgjet komunisteâ PjetĂ«r Arbnori, tĂ« botuar nĂ« gjuhĂ«n shqipe dhe italiane, pĂ«rshkruan ngjarje dhe rrĂ«fime tronditĂ«se nga jeta nĂ« burgjet komuniste nĂ« ShqipĂ«ri. KĂ«to ndodhi dramatike, kthesa tĂ« papritura dhe situata tĂ« habitshme rrĂ«qethĂ«se e drithĂ«ruese u pĂ«rngjajnĂ« fantazive tĂ« shfrenuara tĂ« cilat mund tâi lexo jmĂ« nĂ« vepra tĂ« shquara letrare tĂ« shkrimtarĂ«ve tĂ« mĂ«dhenj vendas dhe tĂ« huaj. NĂ« faqet e kĂ«tij libri, auto ri ka pĂ«rfshirĂ« kujtimet e tij qĂ« nga mosha katĂ«rvjeçare, kur siç shkruan ai, mbante mend festĂ«n e 28 NĂ«nto rit 1938, me çârast motrat e morĂ«n nĂ« shkollĂ«n fillore tĂ« Burrelit dhe aty tĂ« gjithĂ« sĂ« bashku kĂ«nduan Himnin e Flamurit, luajtĂ«n valle dhe morĂ«n nga njĂ« llokum, duke pĂ«rfshirĂ« edhe rrugĂ«n e tij ( arsyet) qĂ« e çoi nĂ« njĂ« burgim tĂ« gjatĂ«, ku i kaloi afĂ«r tri dhjetĂ« rrathĂ«t e Ferrit, respektivisht bĂ«ri 28 vjet nĂ« burgjet e diktat urĂ«s komuniste, pĂ«r çka Ă«shtĂ« quaj tur â Mandela i Ballkanitâ. Ai nĂ« vitin 1961, nĂ« moshĂ«n 26 vjeçare arres tohet dhe dĂ«nohet me vdekje pĂ«r agjitacion e propagandĂ«. Pas pak kohe, dĂ«nimi i zbret nĂ« 25 vjet burg. Si pasojĂ« e aktivitetit tĂ« pas heku rave e nĂ«n zgjedhĂ«, i shtohet dĂ«nimi edhe me dhjetĂ« vjet pĂ«r agjitacion e propagandĂ«. NĂ« gusht tĂ« vitit 1989 lirohet, duke mbajtur mbi vete 28
vite e gjysmĂ« heqje lirie nĂ« burgjet famĂ«keqe tĂ« diktaturĂ«s. âShpesh kur takoj miq e dashamir, pjesa mĂ« e madhe e tyre shprehin njĂ« keqardhje tĂ« thellĂ« pĂ«r fatin e zymtĂ« qĂ« kam pasur nĂ« jetĂ«, pĂ«r vuajtjet qĂ« kam kaluar, pĂ«r ferrin qĂ« kam provuar pĂ«r sĂ« gjalli: isha i lidhur kĂ«mbĂ« e duar dhe mbeta pĂ«r gati dy vjet nĂ« qeli, pa e parĂ« familjen me sy; gati tre muaj me radhĂ« prita çdo minutĂ« pushkatimin; i dĂ«nuar pastaj me ndĂ«shkimin pĂ«r tĂ« ndenjur nĂ« â bod rum tĂ« ziâ pĂ«r njĂ«zet e pesĂ« vjet, dhe kur kĂ«to mote tĂ« gjata lĂ«ngimi mbaru an, e pashĂ« veten tĂ« dĂ«nuar pĂ«rsĂ«ri me dhjetĂ« vjet tĂ« tjera burg shtesĂ«. NĂ« tĂ«rĂ«si kalova 28 vjet e katĂ«r muaj burgimâ, shkruan Arbnori. Ai nĂ« letrĂ«n qĂ« i ka dĂ«rguar Shuaip Panari tit, kryetarit tĂ« GjykatĂ«s sĂ« NaltĂ« nĂ« TiranĂ«, mĂ« 26 nĂ«ntor 1964 thekson: â Sikurse kam deklaruar nĂ« gjyq, pje sa mĂ« e madhe e proceseve tĂ« mia Ă«shtĂ« falsifikuar nga major Llambi Titani. PĂ«r mĂ« tepĂ«r firmat janĂ« mar rĂ« duke pĂ«rdorur dhunĂ«n fizike, psi kologjike dhe kĂ«rcĂ«nimet. Gjithashtu, mbas dĂ«nimit tim me vdekje, pre sioni i paligjshĂ«m ka vazhduar. Thu ajse tĂ« gjithĂ« personat qĂ« mĂ« kanĂ« shoqĂ«ruar gjatĂ« izolimeve, mĂ« kanĂ« thĂ«nĂ« se janĂ« tĂ« porositur qĂ« tĂ« mĂ« bĂ«jnĂ« presion dhe kĂ«rcĂ«nime qĂ« tĂ« gĂ«njej. MĂ« Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« gjithashtu se do tĂ« hakmerreshin tek familja po tĂ« refuzoja njĂ« gjĂ« tĂ« tillĂ«. Edhe mbas dĂ«nimit tim dhe ardhjes nĂ« burg, tor tura mĂ« Ă«shtĂ« shtuar, nĂ« vend qĂ« tĂ« pakĂ«sohej. Tortura me hekura, me cigare, shpuarja me gjilpĂ«ra, ndalimi i takimeve, futja nĂ« birucĂ«, ndalimi i ushqimeve dhe i korrespondencĂ«s pĂ«r muaj me radhĂ«, futja e tĂ« burgo surve qĂ« tĂ« mĂ« rrahinâ. Nga ky dhe rrĂ«fimet e tjera nĂ« kĂ«tĂ«
libĂ«r, mĂ«sojmĂ« pĂ«r kalvarin e tor turave, presionin psikologjik dhe vua jtjet e paimagjinueshme nĂ« errĂ«sirĂ«n e burgjeve tĂ« diktaturĂ«s jo vetĂ«m tĂ« autorit , por edhe tĂ« shokĂ«ve tĂ« tij , mijĂ«ra tĂ« burgosurve politikĂ« dhe martirĂ«ve tĂ« tjerĂ« shqiptarĂ«, disa prej tĂ« cilĂ«ve janĂ« pushkatuar, kanĂ« vdekur nĂ«pĂ«r burgje, ose kanĂ« vuaj tur nĂ«pĂ«r kampet e punĂ«s, gjithmonĂ« tĂ« kĂ«rcĂ«nuar, tĂ« tallur e tĂ« pĂ«rçmuar me shprehjen famĂ«keqe âdo ju heqim maskĂ«nâ.
Parimi i komunizmit, shkruan Arbnori, sipas urdhrave tĂ« Enver HoxhĂ«s ku thuhej âkur nuk ekziston armiku krijo jeâ, i cili i tha Koçi XoxĂ«s qĂ« duhesh in goditur âarmiqtĂ« e ShqipĂ«risĂ« â. Kush ishin kĂ«ta âarmiqâ? Shtresa mĂ« e lartĂ« intelektuale e ShqipĂ«risĂ« sĂ« atĂ«hershme ateiste, klerikĂ«t katolikĂ«, myslimanĂ« e ortodoksĂ« dhe intelek tualĂ« tĂ« pĂ«rgatitur tĂ« tĂ« gjitha fushave me bindje pĂ«rparimtare perĂ«ndimore e atdhetare qĂ« e donin njĂ« ShqipĂ«ri tĂ« lirĂ« e tĂ« çliruar nga ideologjia ko muniste-staliniste. Motivet, politika e goditjes ndaj mijĂ«ra intelektualĂ«ve, djemve nĂ«nash tĂ« pafajshĂ«m, qĂ« bur gosi e vrau gra e vajza tĂ« pafajshme, e persekutoi familjet e tyre, siç tregon Arbnori, pĂ«rpunohej nĂ« Komitetin Qendror tĂ« PartisĂ« Komuniste (Partia e PunĂ«s) nĂ«n drejtimin e vetĂ« Enver HoxhĂ«s.
GjatĂ« kohĂ«s sa qĂ«ndroi nĂ« burgjet komuniste, PjetĂ«r Arbnori pĂ«rshkru an nĂ« detaje trajtimet çnjerĂ«zore nĂ« hetuesi, nĂ« kampe e nĂ« burgje, vitet nĂ« dhomat e izolimit pas birucĂ«s, tĂ« ftohta nĂ« dimĂ«r, tĂ« nxehta nĂ« verĂ«, zakonisht me çimento, me njĂ«, dy ose tre batanije vetĂ«m natĂ«n, ushqimin e dobĂ«t, 500 gram bukĂ« misri ose pa tate tĂ« ziera nĂ« vend tĂ« bukĂ«s. âNĂ« fushatĂ«n e patates buka zĂ«vendĂ«so
KOHA Javore22
E ENJTE, 20 TETOR 2022
KULTURĂ
vuajtje në burgjet
hej me patate tĂ« ziera ose me bukĂ« misri. Kjo ishte periudha mĂ« e vĂ«shtirĂ« e urisĂ«. SupĂ« jepej nĂ« drekĂ« dhe nĂ« darkĂ«. Ishte njĂ« spirilĂ«ng me oriz me krimba, ose fasule me qin dra miza qĂ« duhej tĂ« mbyllje sytĂ« e ti kapĂ«rdije. KripĂ« kishte pesĂ« gram, vaj kishte 6,5 gram, por nĂ« fakt kur rĂ« nuk shihej njĂ« gjurmĂ« yndyre. Kur kishte lĂ«ng fasuleje ishte ditĂ« feste. Do tâju them edhe njĂ« gjĂ«: kur qĂ«l lonte qĂ« tĂ« tĂ« rrihnin (se nuk tĂ« rrih nin pĂ«rditĂ«, kur ktheheshe nĂ« birucĂ« haje bukĂ«n me aq shije sa nuk e kishe shijuar, as nĂ« darsĂ«m). KurrĂ« njĂ« herĂ« nuk e pamĂ« mishin. Pas vitit 1972, 10 gram sheqer nĂ« vajâ, tregon autori. RrĂ«qethĂ«se janĂ« kallĂ«zimet e tij pĂ«r torturat fizike, psikologjike e torturat fyese qĂ« u bĂ«heshin tĂ« bur gosurve brenda katĂ«r mureve. â Pasi tĂ« zbresin prej krahĂ«sh nga makina, Gaz Motolov me drita tĂ« ndezura, pasi tĂ« rrasin brenda tĂ« heqin nga koka thesin e palarĂ«, fillon ceremonia e pritjes me ca shpulla e kĂ«rcĂ«nime, pastaj nis kontrolli i detajuar trupor. TĂ« shkulin rripin e mesit, tĂ« heqin lidhĂ«set e kĂ«pucĂ«ve, tĂ« kĂ«pusin pul lat e pantallonave dhe tĂ« xhaketĂ«s, nĂ« fund tĂ« zgjidhin llastikĂ«n e brekĂ«ve dhe ti mbetesh ashtu i hutuar me njĂ«rĂ«n dorĂ« qĂ« shtrĂ«ngon brekĂ«t e pantallonat qĂ« tĂ« mos bien nĂ« fund tĂ« kĂ«mbĂ«ve, dhe me dorĂ«n tjetĂ«r me shukun e rrobave qĂ« tĂ« kanĂ« zhve shurâ, rrĂ«fen Arbnori. Edhe mĂ« tr ishtuese ishin metodat dhe llojet e torturave nĂ« burg, si: rrahje me dru derisa tĂ« bĂ«hen plagĂ« dhe tĂ« bjerĂ« mishi, kruarje e plagĂ«ve tĂ« qel bĂ«zuara me dru, çpuarje e mishit me tĂ« djegur, elektrikĂ« nĂ« vesh, futje tĂ« kripĂ«s nĂ« mish, lagia me ujĂ« tĂ« ftohtĂ«, lĂ«nia pa bukĂ« deri nĂ« vdekje, lĂ«nia pa bukĂ« e ujĂ« pĂ«r disa orĂ«, lĂ«nia zhvesh
ur e në të ftohtë, jeleku i forcës dina mit në vehte, shtrëngimi i gishtërinjve me pinca, fekale në gojë, varje kokë poshtë, lidhje për peme, lënie në diell, maçoku në tumane, përgatitje varri, pushkë në gojë dhe tentativë për çnderim të vajzës.
Po ashtu, duke lexuar këtë libër mëson se në burg kishte fashistë, nacionalistë, zogistë, intelektualë e të pavarur, të pakorrigjueshëm. Kishte grupe të organizuara e të paorga nizuara, gjithmonë të fshehta, sikurse edhe grupe të krijuara nga Sigurimi
i Shtetit me qĂ«llim qĂ« tĂ« ngrihesh in kurthe zbulimi pĂ«r tâi pĂ«rçarĂ«, e tĂ« tjera. PavarĂ«sisht torturave e mun dimeve çnjerĂ«zore tĂ« cilat i pĂ«rjetoi vetĂ« PjetĂ«r Arbnori gjatĂ« izolimit nĂ« qelitĂ« e errĂ«ta tĂ« burgjeve tĂ« diktat urĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri, ai asnjĂ«herĂ« nuk u shkĂ«put nga jeta e gjallĂ« pĂ«rtej hek urave dhe telave me gjemba. Edhe pse ka parĂ« stuhinĂ« e vdekjes duke rĂ«nĂ« mbi aq njerĂ«z, si shumĂ« prej tyre, ai u tregua nĂ« lartĂ«sinĂ« e idealit. PĂ«r kĂ«tĂ« qĂ«ndresĂ« u dĂ«shmua dhe sâdo tĂ« harrohet.
KOHA Javore 23 dhe
komuniste E ENJTE, 20 TETOR 2022
KULTURĂ
U pĂ«rurua libri âLidhjet historike mes ShkodrĂ«s dhe Ulqinitâ i autores Zenepe Dibra
Libër homazh për ulqinakët në Shkodër
âUnĂ« nĂ« libĂ«r nuk kam pasur nĂ« mend me dĂ«ftuar as historinĂ« e Ulqinit, as historinĂ« e ShkodrĂ«s, por nĂ«pĂ«rmjet historisĂ« sĂ« Ulqinit dhe ShkodrĂ«s me treguar lidhjet dhe bashkĂ«punimin qĂ« kanĂ« pasur ndĂ«r shekuj, deri nĂ« ditĂ«t e sotme, ulqinakĂ«t dhe shkodranĂ«tâ, Ă«shtĂ« shprehur autorja Dibra
Ulqin â NĂ« GalerinĂ« e QendrĂ«s sĂ« KulturĂ«s â Ulqin, tĂ« shtunĂ«n mbrĂ«ma (15 tetor 2022) Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pĂ«rurimi i librit âLidhjet historike mes ShkodrĂ«s dhe Ulqinit (Vlera dhe kontribute tĂ« ndĂ«rsjella)â tĂ« Dr. Zenepe DibrĂ«s. VetĂ« autorja ka treguar se si i ka lin dur ideja pĂ«r tĂ« shkruar kĂ«tĂ« libĂ«r. Pas botimit tĂ« librit âDibranĂ«t e ShkodrĂ«sâ tre vite mĂ« parĂ«, ajo ka thĂ«nĂ« se nĂ« lagjen Zdrale tĂ« ShkodrĂ«s e kishte ndaluar njĂ« grua, e cila i kishte thĂ«nĂ«: âPo si moj burrneshĂ« ti nuk po shkru an pĂ«r Ulqinin? Po ne jemi komunitet shumĂ« mĂ« i madh. Bile aty erdhi njĂ« djalĂ« i ri e mĂ« tha: A din ti shoqe se nĂ« ShkodĂ«r ka mĂ« shumĂ« ulqinakĂ« se shkodranĂ«?â
Dibra ka thĂ«nĂ« se nĂ« libĂ«r nuk ka pasur nĂ« mend âme dĂ«ftuar as his torinĂ« e Ulqinit, as historinĂ« e Shko drĂ«s, por nĂ«pĂ«rmjet historisĂ« sĂ« Ul qinit dhe ShkodrĂ«s me treguar lidhjet dhe bashkĂ«punimin qĂ« kanĂ« pasur ndĂ«r shekuj, deri nĂ« ditĂ«t e sotme, ulqinakĂ«t dhe shkodranĂ«tâ. Ajo ka thĂ«nĂ« se i pĂ«lqejnĂ« temat historike, sepse âevokojnĂ« jo vetĂ«m
tĂ« kaluarĂ«n, por i risjellin ndĂ«r mend edhe brezit tĂ« ri se si ne duhet tĂ« jemi tĂ« lidhur me njĂ«ri-tjetrin, si duhet tĂ« bashkĂ«punojmĂ« me njĂ«ri-tjetrinâ.
Autorja ka treguar edhe pĂ«r motivet qĂ« e kanĂ« shtyrĂ« pĂ«r tĂ« shkruar kĂ«tĂ« libĂ«r, duke thĂ«nĂ« se âlidhja e parĂ« Ă«shtĂ« lufta e pĂ«rbashkĂ«t qĂ« kanĂ« bĂ«rĂ« shkodranĂ«t dhe ulqinakĂ«t pĂ«r mbrojtjen e tokave shqiptareâ.
Dibra ka thënë se pas ndërprerjes së lidhjeve në vitin 1948, ulqinakët e vendosur në Shkodër, përpos vuajt jeve të kohës së diktaturës e të ko munizmit, kanë pasur një vuajtje plus në krahasim me shkodranët, sepse e kanë pasur mendjen tek Ulqini.
Ajo ka thĂ«nĂ« se ulqinakĂ«t qĂ« kanĂ« ar dhur nĂ« ShkodĂ«r âkanĂ« qenĂ« njerĂ«z tĂ« butĂ«, tĂ« mirĂ«, shumĂ« besimtarĂ« dhe kanĂ« ecur sĂ« bashku me neâ.
Autorja Dibra ka falënderuar të gjithë ata që e kanë ndihmuar qoftë në as pektin financiar apo me literaturë për botimin e librit.
Redaktori i librit, Dr. Nail Draga, e ka cilësuar librin si një botim të veçantë për ulqinakët e Shkodrës.
âKemi tĂ« bĂ«jmĂ«, pra, me njĂ« botim tĂ« veçantĂ«, qĂ« dallohet nga pĂ«rmba jtja, sepse ka tĂ« bĂ«jĂ« me popullsinĂ« shqiptare me origjinĂ« nga qyteti i Ul qinit, e cila kĂ«tu Ă«shtĂ« vendosur nga viti 1880 e mĂ« pasâ, ka thĂ«nĂ« ai. Sipas tij, ky libĂ«r Ă«shtĂ« njĂ«kohĂ«sisht edhe njĂ« homazh pĂ«r tĂ« gjithĂ« ata tĂ« cilĂ«t kanĂ« lĂ«nĂ« emĂ«r me kontributin e tyre nĂ« lidhjet shoqĂ«rore e kom bĂ«tare nĂ« mes ShkodrĂ«s e Ulqinit.
âKujtojmĂ« me kĂ«tĂ« rast kontributin e shkodranĂ«ve nĂ« hapjen e shkollĂ«s shqipe nĂ« Ulqin, nĂ« vitin 1941-1944, me emrin âSkenderbegâ, me dre jtor shkodranin Jahja Domnori. Po ashtu nderim edhe pĂ«r ulqinakĂ«t tĂ« cilĂ«t kanĂ« dhĂ«nĂ« kontribut nĂ« fusha tĂ« ndryshme shoqĂ«rore nĂ« qytetin e ShkodrĂ«s, por nĂ« veçanti nĂ« veprim tarinĂ« e detarisĂ« nĂ« nivel kombĂ«tarâ, ka theksuar Draga.
Ai ka thënë se ky libër përbën një leksikon të veçantë me vlera njohëse dhe profesionale.
âNĂ« saje tĂ« temĂ«s sĂ« trajtuar dhe pĂ«rmbajtjes sĂ« prezantuar, kĂ«tĂ« bot im e vlerĂ«sojmĂ« si kontribut me vlerĂ«
KOHA Javore24 KULTURĂ
E ENJTE, 20 TETOR 2022
nĂ« hulumtimin e raporteve shoqĂ«rore, sociale e kulturore nĂ« hapĂ«sirĂ«n shkodrane nĂ« veriun shqiptar, ku bĂ«n pjesĂ« edhe Ulqini dhe rrethina e tijâ, Ă«shtĂ« shprehur Draga. Ahmet Shurdha nga Shkodra, njĂ«ri prej pasardhĂ«sve tĂ« fisit Shurdha nga Ulqini, ka folur pĂ«r gjenealogjinĂ« dhe historinĂ« e kĂ«tij fisi, tĂ« njohur si detarĂ« tĂ« zotĂ«.
âUnĂ« nĂ«pĂ«rmjet kĂ«saj qĂ« jam tuj diftu tregoi ecurinĂ« e njĂ« familjes, njĂ« prej familjeve ulqinake nĂ« ShkodĂ«r. Sepse kur shkuan atje nuk kishin kapital. Ka pitali u bĂ« me zotĂ«sinĂ« e ulqinakĂ«ve. ShumĂ« ulqinakĂ« nĂ« ShkodĂ«r kanĂ« arritur maksimumin nĂ«pĂ«rmjet asaj qĂ« kanĂ« pasur eksperiencĂ« gjatĂ«
jetĂ«s sĂ« tyreâ, ka thĂ«nĂ« ai, duke shtu ar se pĂ«r çdo gjĂ« qĂ« flet bazohet nĂ« dokumentet origjinale, qĂ« i ruan nĂ« shtĂ«pinĂ« e tij.
Ai ka treguar edhe disa kuriozitete qĂ« lidhen me familjen e tij. Gjyshi i tij ishte i pari qĂ« nĂ« Pazarin e VjetĂ«r nĂ« ShkodĂ«r qiti gramafonin dhe kur vinin njerĂ«zit habiteshin se çfarĂ« Ă«shtĂ« kjo âarkĂ« qĂ« bĂ«rtet e kĂ«ndonâ. Shurdha po ashtu ka rrĂ«fyer se nĂ« shtĂ«pi kanĂ« mbajtur njĂ« çifute pĂ«r tâi shpĂ«tuar jetĂ«n.
Duke folur pĂ«r nostalgjinĂ« e madhe tĂ« gjyshit tĂ« tij pĂ«r Ulqinin, ai ka thĂ«nĂ« se duke vdekur i kishte thĂ«nĂ« âMas ma harra Ulqininâ.
Shurdha ka përfunduar duke thënë
se âe falĂ«nderoj Zotin qĂ« kam le ul qinakâ.
PĂ«r lidhjet e Ulqinit dhe ShkodrĂ«s kanĂ« folur edhe Gazmend Ăitaku, Sami Flamuri, EngjĂ«ll Ăeka dhe Dr. Astrit Beci, ndĂ«rsa udhĂ«heqĂ«sja e pĂ«rurimit Luljeta Avdiu â Cura ka lex uar disa fragmente nga libri.
Libri âLidhjet historike mes ShkodrĂ«s dhe Ulqinit (Vlera dhe kontribute tĂ« ndĂ«rsjella)â Ă«shtĂ« botuar nga ShtĂ«pia Botuese âShkodraâ nĂ« vitin 2022.
PĂ«rurimi i librit nĂ« Ulqin u organizua nga KĂ«shilli KombĂ«tar i ShqiptarĂ«ve nĂ« Malin e Zi dhe Qendra e KulturĂ«s â Ulqin. Ky Ă«shtĂ« pĂ«rurimi i dytĂ« i kĂ«tij libri pas pĂ«rurimit nĂ« ShkodĂ«r nĂ« muajin maj tĂ« kĂ«tij viti. i. k.
KOHA
Javore 25 KULTURĂ
E ENJTE, 20 TETOR 2022
Organizata Joqeveritare âHorizonti i Riâ organizoi diskutimin tematik âProceset reformuese nĂ« administratĂ«n
Premtohet qasje e re e pushtetit vendor ndaj sektorit civil
Koordinatori i OJQ âHorizonti i Riâ, Nazif Veliqi, ka thĂ«nĂ« se e kanĂ« parĂ« tĂ« udhĂ«s qĂ« tĂ« organizojnĂ« njĂ« takim tĂ« tillĂ« si rezultat i nevojĂ«s qĂ« sektori joqeveritar, shoqĂ«ria civile, por edhe publiku i gjerĂ« tĂ« informohet pĂ«r ndryshimet qĂ« pushteti i ka ndĂ«rmarrĂ«, pĂ«r proceset e brendshme reformuese nĂ« administratĂ«n vendore, por edhe pĂ«r raportin e pĂ«rgjithshĂ«m qĂ« pushteti vendor ndĂ«rton ndaj shoqĂ«risĂ« civile
Ulqin â Organizata Joqeveritare âHorizonti i Riâ organizoi tĂ« mĂ«rkurĂ«n (12 tetor 2022) nĂ« Hotelin âNobelâ diskutimin publik me temĂ« âProceset reformuese nĂ« administratĂ«n loka leâ, ku morĂ«n pjesĂ« pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« pushtetit vendor dhe tĂ« organizatave joqeveritare qĂ« veprojnĂ« nĂ« KomunĂ«n e Ulqinit.
Koordinatori i OJQ âHorizonti i Riâ, Nazif Veliqi, ka thĂ«nĂ« se e kanĂ« parĂ« tĂ« udhĂ«s qĂ« tĂ« organizojnĂ« njĂ« takim tĂ« tillĂ« si rezultat i nevojĂ«s qĂ« sek tori joqeveritar, shoqĂ«ria civile, por edhe publiku i gjerĂ« tĂ« informohet pĂ«r ndryshimet qĂ« pushteti i ka ndĂ«r marrĂ«, pĂ«r proceset e brendshme re formuese nĂ« administratĂ«n vendore, por edhe pĂ«r raportin e pĂ«rgjithshĂ«m qĂ« pushteti vendor ndĂ«rton ndaj sho qĂ«risĂ« civile.
Ai ka thënë se duke qenë se ka kaluar një kohë e gjatë që përfaqë suesit e organizatave joqeveritare nuk janë takuar ballë për ballë me përfaqësuesit e pushtetit vendor në Ulqin, këtë takim e kanë konceptuar si bashkëbisedim për të gjitha temat duke qenë se kanë ndryshuar shumë gjëra, janë formuar organe të reja, OJQ-të nuk janë më në kompetencë të sekretariatit ku kanë qenë tradicio
KOHA Javore26 MOZAIK
E ENJTE, 20 TETOR 2022
administratĂ«n lokaleâ
nalisht, por të një sekretariati të ri që është formuar tani.
âNa intereson tĂ« dimĂ« se kush Ă«shtĂ« personi kontaktues pĂ«r OJQ-tĂ«, cilat janĂ« hapat qĂ« ndĂ«rmerren, cilat janĂ« veprimet qĂ« janĂ« ndĂ«rmarrĂ« gjatĂ« kĂ«saj periudhe, si do tĂ« pĂ«rfundojĂ« ky vit fiskal - me njĂ« thirrje publike apo pa shpĂ«rndarje tĂ« mjeteve dhe shumĂ« çështje tĂ« tjera qĂ« sot i kemi konceptuarâ, ka theksuar Veliqi. Ai ka thĂ«nĂ« se takimi bazohet mbi StrategjinĂ« e reformĂ«s sĂ« adminis tratĂ«s publike pĂ«r vitet 2022-2026 qĂ« ka sjellĂ« Qeveria e Malit tĂ« Zi, e cila pĂ«rfshin si administratĂ«n qen drore ashtu edhe administratĂ«n lo kale.
âPra, Qeveria e Malit tĂ« Zi ka hartuar njĂ« dokument i cili nĂ« thelb tĂ« tij ka transformimin, modernizimin, opti mizimin dhe bĂ«rjen sa mĂ« efikase tĂ«
administratĂ«s publike nĂ« shĂ«rbim tĂ« qytetarit dhe nĂ« shĂ«rbim tĂ« sektorit tĂ« biznesit apo tĂ« klientĂ«ve tĂ« tjerĂ«. Neve na intereson se çfarĂ« hapash po ndĂ«rmerr administrata vendore e Ulqinit nĂ« bĂ«rjen sa mĂ« efikase, sa mĂ« funksionale, sa mĂ« tĂ« qasshme tĂ« shĂ«rbimeve pĂ«r qytetarĂ«t? Cilat janĂ« kanalet, metodat, tĂ« cilat po ndĂ«rmer ren nĂ« kĂ«tĂ« aspekt?â, ka theksuar koordinatori i OJQ âHorizonti i Riâ. PĂ«rfaqĂ«suesit e KomunĂ«s sĂ« Ulqinit, tĂ« pranishĂ«m nĂ« takim, kanĂ« premtu ar se qeverisja e re do tĂ« ketĂ« njĂ« qasje tjetĂ«r, mĂ« bashkĂ«punuese ndaj sektorit civil.
Nënkryetari i Komunës së Ulqinit, Beqir Sella, ka vlerësuar rolin dhe rëndësinë e organizatave joqeveri tare në promovimin e politikave loka le dhe kombëtare.
Ai ka thënë se puna e organizatave joqeveritare, por edhe e çdo qytetari duhet të shpërblehet.
Sella ka theksuar se Komuna e Ul qinit planifikon që në buxhetin për vitin e ardhshëm të rrisë fondin e mbështetjes për organizatat joqever itare.
âSugjeroj qĂ« tĂ« gjithĂ« sĂ« bashku tĂ« krijojmĂ« njĂ« model tĂ« mirĂ« bash kĂ«punimi qĂ« tâu shĂ«rbejĂ« interesave tĂ« ardhshmeâ, ka thĂ«nĂ« ai. Sekretari pĂ«r Buxhet dhe Financa i KomunĂ«s sĂ« Ulqinit, Arian Murati, ka treguar pĂ«r ndryshimet qĂ« janĂ« bĂ«rĂ« nĂ« organizimin e qeverisjes vendore. âPĂ«r sa u pĂ«rket shoqatave joqe veritare, ato deri tash komunikimin e drejtpĂ«rdrejtĂ« e kanĂ« pasur me Sek retariatin pĂ«r AdministratĂ«. Sekretar iati pĂ«r AdministratĂ«, me vendimin e ri tĂ« kryetarit tĂ« KomunĂ«s Ă«shtĂ« ndarĂ« nĂ« dy pjesĂ«. Pra, kemi Sekretariatin pĂ«r AdministratĂ« dhe Ă«shtĂ« formuar njĂ« sekretariat i ri â Sekretariati pĂ«r KulturĂ«, Sport dhe Rini. KĂ«shtu qĂ« nĂ« tĂ« ardhmen shoqatat joqeveritare do tĂ« jenĂ« nĂ«n ingerencat e sekretariatit tĂ« riâ, ka thĂ«nĂ« ai.
Duke folur për mjetet e parashikuara për organizatat joqeveritare me bux hetin e Komunës së Ulqinit viteve të kaluara, Murati ka thënë se ato kanë qenë qesharake.
Ai ka premtuar se në buxhetin e
Komunës së Ulqinit për vitin 2023, mjetet financiare për projektet e or ganizatave joqeveritare jo vetëm që do të dyfishohen, por madje edhe të trefishohen.
âSekretariati pĂ«r Buxhet dhe Financa Ă«shtĂ« duke bĂ«rĂ« punimet fillestare pĂ«r planifikimin e buxhetit pĂ«r vitin 2023. Ky do tĂ« jetĂ« planifikimi i bux hetit mĂ« transparent ndonjĂ«herĂ« nĂ« KomunĂ«n e Ulqinit. TĂ« gjitha shoqa tat joqeveritare do tĂ« jenĂ« pjesĂ«mar rĂ«se nĂ« pĂ«rpilimin e kĂ«tij buxheti. Do tĂ« insistojmĂ« qĂ« ato buxhete qĂ« janĂ« paraparĂ« vitet e kaluara jo tĂ« dyfisho hen, mirĂ«po tĂ« trefishohen me buxhe tin e ardhshĂ«m tĂ« KomunĂ«s sĂ« Ulqinit pĂ«r vitin 2023â, Ă«shtĂ« shprehur sek retari pĂ«r Buxhet dhe Financa.
Në diskutim kanë marrë pjesë edhe disa përfaqësues të organizatave joqeveritare, të cilët kanë nënvizuar rolin dhe kontributin e shoqërisë civile në Ulqin për të mirën e përg jithshme të shoqërisë.
Ata kanë theksuar se sektori civil në Ulqin ka kapacitete të mjaftueshme për të kontribuar në të gjitha fush at, por që deri tani Komuna e Ulqinit nuk i ka shfrytëzuar ato dhe se bash këpunimi me Komunën e Ulqinit nuk ka qenë në nivelin e duhur. Përfaqësuesit e organizatave joqe veritare u shprehën skeptikë lidhur me realizimin e konkursit të Komunës së Ulqinit për OJQ-të për vitin 2022, duke qenë se nuk është shpallur ako ma.
Megjithëse sipas organizatorit kanë qenë të ftuar, në takim nuk kanë marrë pjesë kryetari i Komunës së Ulqinit, kryeadministratori i Komunës së Ulqinit dhe sekretari për Kulturë. Sport dhe Rini.
Diskutimi tematik âProceset refor muese nĂ« administratĂ«n lokaleâ Ă«shtĂ« organizuar nĂ« kuadĂ«r tĂ« projek tit âReforma qĂ« kuptojmĂ« tĂ« gjithĂ«â, tĂ« cilin âHorizonti i Riâ e realizon me mbĂ«shtetjen e MinistrisĂ« sĂ« Admin istratĂ«s Publike, nĂ« kuadĂ«r tĂ« thirrjes publike pĂ«r financimin e projekteve tĂ« organizatave joqeveritare pĂ«r vitin 2022, me titull âSĂ« bashku pĂ«rmes reformĂ«s sĂ« administratĂ«s publikeâ. i. k.
ENJTE, 20 TETOR 2022
Javore
KOHA
27 MOZAIK
E
Poezi
Ali Gjeçbritaj
FLUTURIM ZOGU
NĂ« dritaren time troket zogu gryka kuq
Hape dritaren se diçka e mirë ju pret Mos mbaj huq, tha, me sqep xhamin troket Sot jemi më të vjetër seç ishim vjet.
Me krahët e lehtë fluturoi në kaltërsi Në dritaren tjetër të bëjë porosi Në mes të ditës fluturimin ndali Në majë të një dege, aty veten fali.
Bëri pak pushim, cicëroi bukuri Nesër tha në një dritare tjetër do vij Do trokas ashtu si unë punën time di Për të mos harruar këngën e vjetër për ty.
LIBRI I JETĂS
Jam poet udhërrëfyes i vetes Shkruaj të vërtetën për jetën Ndodhitë e botës, nuk i trilloj Asgjë që shkruaj, nuk e ngatërroj
E shkruaj jetĂ«n si duket ajo Sâjam poet i Ă«ndrrave, nuk fantazoj Zbardhi tĂ« vĂ«rtetĂ«n qĂ« nuk mohon Sikur dritĂ« e qiriut qĂ« na ndriçon
Edhe ti mund të jesh poet si unë Mos u bën trillues, nuk të hyn në punë Mos shkruaj histori, pa argumente Bëje për të tjerët, siç bën për vete
DITĂ ME SHI
Sot është ditë me shi, gjethet lotojnë sytë e mi me zogjtë ulur në hardhi më ngjallin kujtime e nostalgji.
Shikoj nga dritarja larg përtej mes pikave të shiut lundroj veten diku në hapësirë dua ta gjej.
Si shiu dua të jem sot i përlotur me rrjedhë pa u ndalë si lumi të njomi tokën e përvëluar nga vapa
Sot kam vetëm një dëshirë se nga buroi ajo, as vetë nuk e di mbase nesër mund të bëhem stuhi
KOHA Javore28
E ENJTE, 20 TETOR 2022 KULTURĂ
MALL
Ma vrave shpirtin ngadalë, si kan ceri trupin
TĂ« prita nĂ« parajsĂ«n time, mĂ« dhu rove ferrin ĂndĂ«rrova stinĂ«n e luleve, mĂ« dhu rove dimĂ«r MĂ« mbyte nĂ« gjumĂ«, pa lindur mirĂ« shpresa Malli nuk mâu shua, ai mĂ« frymĂ«zoi mĂ« shumĂ«.
KUR FLET PUNA
Në udhëkryqet e jetës udha nuk mbaron
Patjetër një ditë do e gjejmë fundin Edhe pse mendojmë se nuk ekzis ton
Hidhërohemi kur fjala na lëndon.
Në heshtje e pranojmë, edhe pse lëndohemi
Kur flet puna, fjala nuk vret Mençurinë e fjalës, puna e tregon vetë Edhe pse duket se u shemb bota para syve.
Puna jote Ă«shtĂ« volum buzĂ«qeshjesh GjithmonĂ« trishtimin e mbyt vullneti Mund tâi humbĂ«sh tĂ« gjitha Ă«ndrrat E ardhmja u takon atyre qĂ« besojnĂ«.
RETĂ
Vendlindja ime e shtrenjtë retë e errëta ta kanë zënë diellin prapë ti çdo ditë jeton me shpresë.
Jeton me shpresë dielli do të nxejë ai duket në hapësirë shumë larg një ditë do të shndrisë prapë.
Sigurisht që do të vijnë ditët pranvera gjithmonë kthehet pak vonon, koha do nxehet.
Do të çelin lulet, do lëshojnë aromë
do dalë bari që bryma e ka tharë do çelin bulëzat në ditën e bardhë.
Do lëshojnë filizat shtat si dikur qershia e re kokrrën do lidhi kjo patjetër do të ndodhë një ditë.
Retë do të lëshojnë shi si dikur Dielli nga qielli tokën do ngrohë Vendlindja ime me dritë do jetë.
HARKU I DIELLIT
Shkëlqen, ndrin dielli mbi Cukal dritë e agut gjithandej na vjen ngjall shpresën e dergjur në vetmi ka kohë që e pres të na ndrijë.
Kam numëruar gjatë, shumë gjatë në qepallat e mbyllura të syve të zhduket frika, të vdes errësira fort të shkëlqejë në sytë e mi shkëndija.
Pasqyrë e yllit të mëngjesit kërkesë e jona, e kohës në ikje më pëshpëritë në vesh si dëshirë fillimi i jetës është dritë e tij.
Dritës unë ia kuptoj gjuhën, nuk zhduket dita pse dobësohet fuqia ajo më flet, nuk më lë të kotem mëngjesi më mbështjell me gëzof të ri.
Nuk jam i vetmuar, të kam ty heshtjen e shkelmova me fuqi dritë e diellit në harkun e rrugëtimit më shoqëron në perëndim deri në Rumi.
Nuk u treta në ëndrra pa shpresë njerëzia fle qetë, shohin ardhmërinë ylli i dritës, ku shkoi sot vallë fle në shtratin tim, aty shkëlqen.
DO FIRMOS PAQE
Me vrull adoleshenti shpërthej në marrëzinë e moshës jam
po pse duhet ta ndërroj folenë?
Shtatë ngjyra të harkut në qiell do i zbërthej në yje fluturimthi të ndrijë bota gjithandej ylber.
Në thellësinë e truallit të vrarë do firmos paqe me dorën time i lirë në përjetësi do jetë jeta ime.
DETI NĂ«pĂ«r valĂ« deti lundrojmĂ« e nuk ndalemi anija lundron, çan, dallgĂ«t i rrahin brinjtĂ« peshkaqeni nga thellĂ«sia e ujit del mbi valĂ« errĂ«sira ka mbuluar gjithĂ«sinĂ«, deti gjĂ«mon me anijen shtegtojmĂ«, furtuna nuk na luhat ky det sikur sâka mbarim sonte askund mbi shpinĂ«n e tij buka me nĂ«ntĂ« kore gatuhet tĂ« lashtĂ« sa vetĂ« jeta, tĂ« fortĂ« sa malet detin e trazuar e shoqĂ«rojnĂ« vetĂ«m dallgĂ«t
MELODI
Errësira ka mbuluar hapësirën nata ka hapur krahët deri në qiell dhomën e kapi heshtja për gushe nga dritarja e hapur dëgjohen gjur më me shushuritje gjethesh të rënë e unë zhytem thellë në botën e natës me sy të përgjumur thuri vargje heshtja e natës përshkon trupin tim ashtu e qetë më shoqëron në rrugë tim me shushurimat e gjetheve thuri poezi në pentagram tingujt e violinës kanë zënë vend melodinë e këngës do ta dëgjoni nesër në agim.
KOHA Javore 29E ENJTE, 20 TETOR 2022 KULTURĂ
Njohje me shkrimtarët shqiptarë në Malin
Ulqin â Antologjia âDegĂ« e trungut tĂ« urtĂ«â, ku janĂ« pĂ«rfshirĂ« 28 shkrimtarĂ« shqiptarĂ« nĂ« Malin e Zi, pĂ«rzgjedhur nga shkrimtari Hajro Ulqinaku, Ă«shtĂ« pĂ«ruruar tĂ« enjten mbrĂ«ma nĂ« Bib liotekĂ«n e Qytetit nĂ« Ulqin. Ky botim i dytĂ«, i plotĂ«suar, Ă«shtĂ« botuar para pak kohĂ«sh nga Enti i Teksteve dhe i Mjeteve MĂ«simore âPodgoricĂ«.
Shkrimtari Hajro Ulqinaku ka treguar se si ka lindur ideja për përgatitjen e antologjisë.
Ai ka thĂ«nĂ« se nĂ« fillim tĂ« kĂ«tij mijĂ«v jeçari, derisa punonte nĂ« redaksinĂ« e gazetĂ«s âKronikaâ, nisi tĂ« sistemojĂ«
shkrimtarët për fëmijë dhe veprat e tyre. Kjo punë rezultoi me botimin e një antologjie, e cila u botua në tirazh të vogël. Por ajo duhej të plotëso hej, sepse ndërkohë dolën edhe 5-6 shkrimtarë që merren me letërsi për fëmijë.
Sipas tij, ky me siguri Ă«shtĂ« jo vetĂ«m libri mĂ« i mirĂ« i tij, por ânĂ« redaksinĂ« shqipe nĂ« Mal tĂ« Zi nuk Ă«shtĂ« botuar ndonjĂ« libĂ«r qĂ« ka mĂ« shumĂ« vlerĂ« se kyâ.
Ulqinaku ka thĂ«nĂ« se antologjia âĂ«shtĂ« libĂ«r i veçantĂ« qĂ« duhet tĂ« hyjĂ« dhe do tĂ« hyjĂ« patjetĂ«r nĂ« shkol la, nxĂ«nĂ«sit ta kenĂ« nĂ« dorĂ«â.
Redaktori i librit, Dimitrov Popoviq, ka thënë se Enti i Teksteve dhe i Me jeteve Mësimore si botues ka pasur një përgjegjësi të madhe në botimin e antologjisë, qoftë sa i përket për gatitjes shkencore dhe ideore, përm bajtjes, por edhe formës.
Ai ka treguar se me shkrimtarin Hajro Ulqinaku janĂ« pajtuar qĂ« tâi bĂ«jnĂ« disa ndryshime dhe plotĂ«sime tĂ« variantit fillestar me qĂ«llim qĂ« antologjia tĂ« jetĂ« sa mĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se dhe nĂ« pĂ«rputhje me kĂ«rkesat e kohĂ«s. âRĂ«ndĂ«si ka qĂ« ne bĂ«mĂ« njĂ« antolog ji, qĂ« e kemi njĂ« bazĂ«. Pas dy-tre vitesh, katĂ«r viteve, pesĂ« viteve, ajo
KOHA Javore30
U pĂ«rurua antologjia âDegĂ« e trungut tĂ« urtĂ«â me autor Hajro Ulqinakun
E ENJTE, 20 TETOR 2022
âKy libĂ«r u kushtohet lexuesve tĂ« moshĂ«s fĂ«mijĂ«rore dhe tĂ« rinjve, pĂ«rkatĂ«sisht nxĂ«nĂ«sve tĂ« shkollĂ«s qĂ«llimet qĂ« tĂ« mbulojĂ« sadopak atĂ« boshllĂ«kun qĂ« ekziston sa u pĂ«rket botimeve tĂ« teksteve letrare tĂ« shqiptarĂ« nĂ« Malin e Ziâ, ka thĂ«nĂ« recensenti i librit, Dr. Haxhi Shabani
KULTURĂ
shkrimtarët Malin e Zi
âDhe kjo Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r tĂ« relativizuar pak a shumĂ« edhe atĂ« çështjen se a thua letĂ«rsia prodhohet vetĂ«m nĂ« qendra. TashmĂ« sidomos letĂ«rsia prodhohet edhe nĂ« periferi, nganjĂ«herĂ« periferitĂ« mund tĂ« bĂ«hen qendra, nganjĂ«herĂ« qendrat mund tĂ« bĂ«hen periferi edhe pĂ«r vlerat qĂ« jap inâ, ka theksuar Shabani.
28 shkrimtarë pjesë e antologjisë
do tĂ« pasurohet, bazĂ«n e kemiâ, ka thĂ«nĂ« Popoviq.
Njëri prej recensentëve të librit, Dr. Haxhi Shabani, ka thënë se kjo an tologji, ky libër përzgjedhës ka një të veçantë.
âDĂ«shmon se edhe kĂ«tu shkruhet letĂ«rsi shqipe, te shqiptarĂ«t nĂ« Ma lin e Zi, dhe shkruhet letĂ«rsi e mirĂ« shqipe. Kjo Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishmeâ, Ă«shtĂ« shprehur ai.
Ai po ashtu ka thënë se duhet pasur parasysh edhe faktin se në trevat ku jetojnë sot shqiptarët në Malin e Zi janë rrënjët e gjuhës shqipe të shkru ar.
Ai ka thĂ«nĂ« se âky libĂ«r u kushtohet lexuesve tĂ« moshĂ«s fĂ«mijĂ«rore dhe tĂ« rinjve, pĂ«rkatĂ«sisht nxĂ«nĂ«sve tĂ« shkollĂ«s fillore dhe tĂ« mesme dhe ka njĂ« nga qĂ«llimet qĂ« tĂ« mbulojĂ« sa dopak atĂ« boshllĂ«kun qĂ« ekziston sa u pĂ«rket botimeve tĂ« teksteve letrare tĂ« autorĂ«ve tĂ« vendlindjes pĂ«r nx Ă«nĂ«sit shqiptarĂ« nĂ« Malin e Ziâ. Recensentja tjetĂ«r e librit, Sahibe Hoxha, mĂ«simdhĂ«nĂ«se e gjuhĂ«s dhe letĂ«rsisĂ« shqipe, ka thĂ«nĂ« se letĂ«rsia pĂ«r fĂ«mijĂ« e shkrimtarĂ«ve shqiptarĂ« nĂ« Mal tĂ« Zi Ă«shtĂ« e zhvilluar dhe me vlerĂ«.
Ajo ka thĂ«nĂ« se antologjia âDegĂ« e trungut tĂ« urtĂ«â na mundĂ«son pĂ«r tâu njohur âpĂ«r sĂ« afĂ«rmi me shkrim tarĂ«t shqiptarĂ« nga Mali i Zi, qĂ« jeto jnĂ« apo kanĂ« jetuar, por qĂ« punojnĂ« e veprojnĂ« edhe jashtĂ« vendlindjes, duke mos e harruar kurrĂ« vendlind jen, popullin dhe pĂ«rjetimet e veta fĂ«mijĂ«rore, rrĂ«njĂ«t e prejardhjes sĂ« vet, rrĂ«njĂ«t e thella e tĂ« degĂ«zuara nĂ« shumĂ« hapĂ«sira, por prej tĂ« njĂ«jtit trung, nĂ« kĂ«to troje tĂ« lashtaâ.
NĂ« antologji janĂ« pĂ«rfshirĂ« 28 autorĂ« shqiptarĂ« nga Mali i Zi: Esad Mekuli, Nol Berisha, Bahri Brisku, Rexhep Qosja, Meh met Kraja, Basri Ăapriqi, Hajro Ulqinaku, Ali Llunji, Idriz Ulaj, Zuvdija Hoxhiq â Berisha, Ali M. Ahmeti, Asllan Bisha, Shaban Osmanaj, Ibrahim Berjashi, Ali Gjeçbritaj, Gazmend Ăitaku, Fran Camaj, Anton Gojçaj, Haxhi Shabani, Anton Berishaj, Zef Gjuravçaj, NikollĂ« Berishaj, Mark Pashko â Lucgjonaj, Ali Daci, Hasnije Kukaj â Gjonbalaj, Flutur Mustafa, Hajredin Kovaçi dhe Anton P. Gjuravçaj.
UdhĂ«heqĂ«sja e pĂ«rurimit, Ardita Rama, njĂ«kohĂ«sisht udhĂ«heqĂ«se e BibliotekĂ«s sĂ« Qytetit, ka thĂ«nĂ« se antologjia ka pĂ«r qĂ«llim plotĂ«simin e njohurive tĂ« nxĂ«nĂ«sve shqiptarĂ« tĂ« shkollĂ«s fillore dhe tĂ« mesme pĂ«r shkrimtarĂ«t e vendlindjes. PĂ«rurimi Ă«shtĂ« organizuar nga Enti i Teksteve dhe i Mjeteve MĂ«simore dhe Qendra pĂ«r KulturĂ« â Ulqin. i. k.
KOHA Javore 31
E ENJTE, 20 TETOR 2022
fillore
dhe
të
mesme dhe ka një nga
autorëve të
vendlindjes për nxënësit
KULTURĂ
Në muajin e ndërgjegjësimit për luftën kundër kancerit të gjirit
Komuna e Tuzit organizoi panairin humanitar âNe nĂ«punĂ«setâ
âQĂ«llimi i kĂ«tij organizimi Ă«shtĂ« qĂ« qytetaret tona tĂ« ndĂ«rgjegjĂ«sohen, tĂ« kuptojnĂ« se ne kemi kohĂ« pĂ«r gjithçka nĂ« jetĂ«. Sikur ne shkojmĂ« nĂ« parukeri, nĂ« kafe apo diku tjetĂ«r, tĂ« gjitha kĂ«to kanĂ« vlerĂ«, por ato kanĂ« vlerĂ« kur ne jemi tĂ« shĂ«ndetshme. Pra, nĂ«se deri mĂ« sot ato nuk kanĂ« shkuar nĂ« vizita, ta gjejnĂ« kohĂ«n ta vizitojnĂ« mjekun. Frika mĂ« e madhe Ă«shtĂ« nĂ« qoftĂ« se ne rrimĂ« dhe mendojmĂ« se çfarĂ« mund tĂ« ndodhĂ«. Besoj se Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« shkojmĂ« dhe ta verifikojmĂ« se jemi tĂ« shĂ«ndetshme, e nĂ« qoftĂ« se jo, tĂ« luftojmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« mos preken tĂ« tjerat pas nesh, pra tâi bindim shoqet, nĂ«nat e koleget tona se duhet tĂ« shkojmĂ« tek mjekuâ, u shpreh Marina Ujkaj, sekretare e Sekretariatit pĂ«r VetĂ«qeverisje Lokale pranĂ« KomunĂ«s sĂ« Tuzit
Tuz â Muaji tetor nĂ« mbarĂ« globin i kushtohet ndĂ«rgjegjĂ«simit pĂ«r luftĂ«n ndaj kancerit tĂ« gjirit, njĂ« sĂ«mundje e cila fatkeqĂ«sisht merr me qindra dhe mijĂ«ra jetĂ« njerĂ«zish çdo vit. KĂ«tij sensibilizimi global i Ă«shtĂ« bash kĂ«ngjitur edhe Komuna e Tuzit, e cila tash tre vjet radhazi organizon akti vitete tĂ« ndryshme humanitare dhe ndĂ«rgjegjĂ«suese pĂ«r tĂ« luftuar kĂ«tĂ« sĂ«mundje famĂ«keqe. KĂ«tĂ« vit, Komuna e Tuzit organizoi panairin humanitar tĂ« quajtur âNe nĂ«punĂ«setâ, ku punonjĂ«set e sek retariateve tĂ« administratĂ«s loka le, dhe tĂ« institucioneve publike, themelues i tĂ« cilave Ă«shtĂ« Komuna e Tuzit, ekspozuan gatimet e pĂ«rgatitu ra nga duart e tyre, si Ă«mbĂ«lsira dhe ushqime tĂ« shumĂ«llojshme pĂ«r tâi shi tur, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« me tĂ« hollat e sig
uruara nga shitjet, tĂ« mundĂ«sojnĂ« qĂ« gratĂ« me asistencĂ« sociale tĂ« kryejnĂ« falas ultrazĂ«rin e gjirit nĂ« PoliklinikĂ«n private âDiagnosticaâ nĂ« Tuz. Sekretarja e Sekretariatit pĂ«r VetĂ«qeverisje Lokale znj. Marina Uj kaj tha se ideja ka qenĂ« qĂ« tĂ« gjitha
gratĂ« e punĂ«suara nĂ« KomunĂ«n e Tuzit tĂ« japin kontributin e tyre, dhe qĂ« tĂ« gjitha i janĂ« pĂ«rgjigjur pozitivisht ftesĂ«s pĂ«r organizimin e kĂ«tij panairi. âQĂ«llimi i kĂ«tij organizimi Ă«shtĂ« qĂ« qytetaret tona tĂ« ndĂ«rgjegjĂ«sohen, tĂ« kuptojnĂ« se ne kemi kohĂ« pĂ«r gjithçka
KOHA Javore32 MOZAIK
E ENJTE, 20 TETOR 2022
nĂ« jetĂ«. Sikur ne shkojmĂ« nĂ« parukeri, nĂ« kafe apo diku tjetĂ«r, tĂ« gjitha kĂ«to kanĂ« vlerĂ«, por ato kanĂ« vlerĂ« kur ne jemi tĂ« shĂ«ndetshme. Pra, nĂ«se deri mĂ« sot ato nuk kanĂ« shkuar nĂ« vizita, ta gjejnĂ« kohĂ«n ta vizitojnĂ« mjekun. Frika mĂ« e madhe Ă«shtĂ« nĂ« qoftĂ« se ne rrimĂ« dhe mendojmĂ« se çfarĂ« mund tĂ« ndodhĂ«. Besoj sĂ« Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« shkojmĂ« dhe ta verifikojmĂ« se jemi tĂ« shĂ«ndetshme, e nĂ« qoftĂ« se jo, tĂ« luftojmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« mos preken tĂ« tjerat pas nesh, pra tâi bindim shoqet, nĂ«nat e koleget tona se duhet tĂ« shkojmĂ« tek mjekuâ, u shpreh Ujkaj.
Ajo më tej shtoi se secila grua që të shkojë tek mjeku, duhet të mar rë edhe ndonjë shoqe me vete në mënyrë që të ndërgjegjësojë edhe më shumë popullatën e Komunës së Tuzit, e cila siç tha ajo, viteve të fundit ka shënuar progres të dukshëm në këtë aspekt.
âSepse ne kemi organizuar edhe ligjĂ«rata me mjekĂ« tĂ« spikatuar, ku pĂ«rmes tyre informuam zonjat dhe besoj se tĂ« gjitha kĂ«to do tĂ« ndihmo jnĂ« nĂ« arritjen e qĂ«llimit, pĂ«r tĂ« pa sur njĂ« shoqĂ«ri tĂ« shĂ«ndetshmeâ, u shpreh Ujkaj.
Ndërkaq, këshilltarja e Zyrës për
Barazi Gjinore nĂ« KomunĂ«n e Tuzit znj. Nexhmije Paleviq, nĂ« pronon cimin pĂ«r gazetĂ«n âKoha Javoreâ tha
liklinikĂ«n âDijagnosticaâ jemi dakor duar qĂ« krahas çdo ultrazĂ«ri, ata do kryejnĂ« falas edhe njĂ« tumor marker,
se këtë vit u dakorduan që të or ganizojnë një aktivitet simbolik, por ndryshe nga dy vitet e mëparshme.
âOrganizuam njĂ« panair humanitar, ku ne si zyrtare nga tĂ« gjitha sekretariatet dhe organet e komunĂ«s, pĂ«rgatitĂ«m specialitetet tona tĂ« kulinarisĂ« ndĂ«rsa paratĂ« e fituara nga shitjet do tâi japim pĂ«r blerjen e kuponave pĂ«r ultrazĂ« tĂ« gjirit, ku nĂ« bashkĂ«punim me Po
nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« ekzaminimi tĂ« bĂ«het i kompletuarâ, theksoi Paleviq.
Ky panair qĂ«ndroi i hapur mĂ« 14 tetor nga ora 10 deri nĂ« orĂ«n 14, ndĂ«rsa Komuna e Tuzit ka pĂ«rgatitur edhe njĂ« video sensibilizues pĂ«r tĂ« gjitha femrat qĂ« janĂ« tĂ« prekura nga kanceri i gjirit pĂ«r tâi ndihmuar dhe fuqizuar ato nĂ« luftimin e kĂ«saj sĂ«mundjeje.
u.
KOHA Javore 33 MOZAIK E ENJTE, 20 TETOR 2022
t.
U miratuan propozim-vendimet për rikonstruktimin e rrugëve lokale Guci-Vuthaj dhe Guci-Grebajë
Guci â NĂ« seancĂ«n e tretĂ« tĂ« rregullt tĂ« Kuvendit tĂ« KomunĂ«s sĂ« GucisĂ«, tĂ« mbajtur tĂ« enjten mĂ« 13 tetor 2022, nĂ« sallĂ«n pĂ«r seanca, takime, tubime dhe aktivitete tĂ« tjera publike, nĂ« tĂ« cilĂ«n ishin tĂ« pranishĂ«m 23 kĂ«shill tarĂ« prej gjithsej 30 sa numĂ«ron Ku vendi, pĂ«r punĂ«n e tĂ« cilĂ«s ishin tĂ« propozuara vetĂ«m tri pika tĂ« rendit tĂ« ditĂ«s, u shqyrtuan dhe u miratuan propozim-vendimet pĂ«r rikonstruk stimin e dy rrugĂ«ve lokale nĂ« territorin e KomunĂ«s sĂ« GucisĂ«, Guci-Vuthaj dhe Guci-GrebajĂ«.
Në fillim të seancës të cilën e hapi kryetari i Kuvendit, Bujar Hasangje kaj, pa vërejtje, njëzëri u miratua pro cesverbali nga seanca e dytë e rreg ullt e Kuvendit të Komunës, e mbajtur
mĂ« 30 qershor 2022 dhe rendi i propozuar i ditĂ«s pa ndryshime dhe plotĂ«sime, po ashtu njĂ«zĂ«ri. Seanca filloi punĂ«n me shqyrtimin e pikĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« rendit tĂ« ditĂ«s âpropozim-vendimin mbi pĂ«rcaktimin e interesit publik pĂ«r shpronĂ«simin e pronĂ«s sĂ« patundshme me qĂ«llim tĂ« rikonstruktimit tĂ« rrugĂ«s lokale Gu ci-Vuthaj, nĂ« KK (komuna kadastrale) Vuthaj, tĂ« cilĂ«n e parashtroi dhe e argumentoi nĂ« mĂ«nyrĂ« analitike dhe koncize sekretarja e Sekretariatit pĂ«r planifikim tĂ« hapĂ«sirĂ«s, pasurisĂ« dhe mbrojtjes sĂ« mjedisit jetĂ«sor, zonja Havaja Prelvukaj, e cila nĂ« mĂ«nyrĂ« konstruktive foli pĂ«r projektin e kĂ«saj rruge tĂ« rĂ«ndĂ«sishme lokale pĂ«r fsha tin Vuthaj e cila atĂ« e lidhĂ« me qen
drĂ«n komunale dhe mĂ« gjerĂ«. Me kĂ«tĂ« rast nĂ« emĂ«r tĂ« vetin dhe tĂ« Ko munĂ«s sĂ« GucisĂ« falĂ«nderoi tĂ« gjithĂ« vuthjanĂ«t tĂ« cilĂ«t hoqĂ«n dorĂ« nga kompensimi i sipĂ«rfaqeve tĂ« pronave tĂ« tyre tĂ« cilat do tĂ« shfrytĂ«zohen pĂ«r punĂ«t ndĂ«rtimore tĂ« aksit rrugor nĂ« fjalĂ«, ndĂ«rsa u.d. i drejtorit tĂ« Dre jtorisĂ« pĂ«r rregullim tĂ« hapĂ«sirĂ«s dhe investimeve, zotriu Shemso Jaroviq, tĂ« pranishmit nĂ« seancĂ« i njoftoi se Drejtoria pĂ«r projekte kapitale e Malit tĂ« Zi, mĂ« 22 shtator tĂ« kĂ«tij vitin ka shpallur tenderin pĂ«r zgjedhjen e kry erĂ«sit tĂ« punĂ«ve nĂ« rikonstruktimin e rrugĂ«s lokale nĂ« fjalĂ«, i cili do tĂ« jetĂ« i hapur deri mĂ« 31 tetor 2022, vlera pĂ«rllogaritĂ«se e kryerjes sĂ« punĂ«ve tĂ« saj Ă«shtĂ« 850 mijĂ« euro. Propozim-vendimi nĂ« fjalĂ« u miratua njĂ«zĂ«ri nga kĂ«shilltarĂ«t e pranishĂ«m. Edhe propozim-vendimi mbi pĂ«rcak timin e interesit publik pĂ«r shpronĂ« simin e pronĂ«s sĂ« patundshme me qĂ«llim tĂ« rikonstruktimit tĂ« rrugĂ«s lo kale Guci-GrebajĂ«, nĂ« KK Doli (pika e dytĂ« e rendit tĂ« ditĂ«s), po ashtu e parashtroi dhe e argumentoi zonja Havaja Prelvukaj, e cila tĂ« pranishmit nĂ« seancĂ« i njoftoi se pĂ«r rikonstruk timinin e kĂ«saj rruge lokale Ă«shtĂ« har tuar projekti i punĂ«s ndĂ«rtimore dhe elaborati pĂ«r shpronĂ«simin e pronave tĂ« patundshme me tĂ« cilin do tĂ« njoftohen pronarĂ«t qĂ« do tâu merret sipĂ«rfaqe e caktuar nga pronat e tyre tĂ« patundshme. Pritet qĂ« projektin e rrugĂ«s nĂ« fjalĂ« ta financojĂ« Ministria e Investimeve Kapitale e Mali tĂ« Zi. Propozim-vendimi u miratua mĂ« 22 vota âpĂ«râ dhe njĂ« âtĂ« pĂ«rmbajturâ. NdonĂ«se pĂ«r pikĂ«n e tretĂ« tĂ« rendit tĂ« ditĂ«s â pyetjet dhe pĂ«rgjigjet e kĂ«shilltarĂ«ve, nuk pati kĂ«shilltarĂ« tĂ« paraqitur, seanca pĂ«rfundoi punĂ«n nĂ« kohĂ«zgjatje prej vetĂ«m 10 minu tash dhe konsiderohet seanca mĂ« ekspeditive e Kuvendit tĂ« KomunĂ«s sĂ« GucisĂ« qĂ« nga themelimi i saj nĂ« vitin 2014.
Shaban Hasangjekaj
KOHA Javore34 E ENJTE, 20 TETOR 2022
Në seancën e tretë të rregullt të Kuvendit të Komunës së Gucisë për vitin 2022
MOZAIK
Mundësi thellimi dhe bashkëpunimi institucional
PrishtinĂ« â Kryeministri i KosovĂ«s Albin Kurti, ka pritur nĂ« takim tĂ« enjtĂ«n mĂ« 10 tetor 2022, kryetarin e KomunĂ«s sĂ« Tuzit, Nik Gjeloshaj, kryetarin e Kuvendit tĂ« KomunĂ«s, Fadil Kajoshaj dhe nĂ«nkryetarin e KomunĂ«s, Ivan Ivanaj. NĂ« kumtesĂ«n pĂ«r media tĂ« Ko munĂ«s sĂ« Tuzit, njoftohet se gjatĂ«
kĂ«tij takimi, kryetari i KomunĂ«s sĂ« Tuzit Nik Gjeloshaj bisedoi pĂ«r mundĂ«sitĂ« e thellimit dhe bash kĂ«punimit institucional, me qĂ«llim tĂ« mbrojtjes sĂ« tĂ« drejtave qytetare dhe politike tĂ« shqiptarĂ«ve nĂ« Ko munĂ«n e Tuzit dhe nĂ« Malin e Zi. âBashkĂ«risht me Kryeministrin e KosovĂ«s kemi shqyrtuar mundĂ«sitĂ«
pĂ«r realizimin e projekteve tĂ« ndryshme dhe zhvillimin e aktivi teteve nĂ« fushat e kulturĂ«s dhe tĂ« arsimit, me qĂ«llim tĂ« ruajtjes dhe promovimit tĂ« trashĂ«gimisĂ« kul turore tĂ« shqiptarĂ«veâ, u shprej Gjeloshaj, thuhet nĂ« kĂ«tĂ« njoftim.
KOHA Javore 35E ENJTE, 20 TETOR 2022
t.
u.
Kryeministri i Kosovës Albin Kurti, priti në takim kreun e Komunës së Tuzit, Nik Gjeloshaj dhe zyrtarë të tjerë
MOZAIK
kohajavore.me
âKoha Javoreâ nĂ« versionin online, mund ta lexoni nĂ« linkun: www.kohajavore.me
