Bijlage Festival Karavaan Noordhollands Dagblad

Het Hoorn van Tim Knol

Als de liefde verandert

Boer Tom en de romantiek

ZATERDAG 25 APRIL 2015

ZAANSTREEK 13 en 14 mei

13 T/M 31 MEI HOORN

ALKMAAR

14 t/m 17 mei

22 t/m 25 mei

Haarlems Dagblad

HAARLEMMERMEER 28 t/m 31 mei

IJmuider Courant Waarin opgenomen de Kennemer Courant en het Dagblad voor IJmuiden

ZATERDAG 25 APRIL 2015

Karavaan strijkt dit jaar van 13 tot en met 31 mei neer op vier locaties. Het festival, dat al meer dan twintig jaar is geworteld in Noord-Holland, buigt zich ditmaal over de toekomst van de bewoners van Noord-Holland en zoomt in op drie actuele onderwerpen met een lokale en nationale reikwijdte, die ons allemaal bezighouden en onze leefwereld beïnvloeden. Karavaan opent in Zaanstreek met een chocolade-opera in een cacaoloods. In Hoorn gaat Karavaan op zoek naar het DNA van de provinciestad. In Alkmaar buigt het festival zich over de vergrijzing en in de Haarlemmermeer wordt het boerenbestaan onderzocht. In deze bijlage vindt u naast highlights uit het programma, praktische informatie over het festival en een serie portretten van Noord-Hollanders die zijn verbonden met Karavaan, doordat ze het thema in zich dragen en zo samen met het festival de toekomst van Noord-Holland verkennen.

Karavaan

ZAANSTREEK HOORN

13 en 14 mei

14 t/m 17 mei

HAARLEMMERMEER

Karavaan meer dan festival

ALKMAAR

28 t/m 31 mei

22 t/m 25 mei

K

aravaan heeft zich door de jaren heen ontwikkeld van een vrolijk straattheaterfestival in de zomer tot een professioneel locatietheaterfestival met een spraakmakend programma van belangwekkende theatermakers in mei. Karavaan bespeelt bijzondere (erfgoed-)locaties met een cultureel programma rondom een aantal thema’s die van belang zijn voor de bewoners van Noord-Holland.

Maar Karavaan is meer, vertellen artistiek leider Dennis Meyer en festivalleider Ilse van Dijk. ,,Door de combinatie van een bijzondere locatie en een thematisch opgebouwd programma dat geworteld is in de Noord-Hollandse samenleving, dagen we iedereen op een ontspannen en ’vrije’ wijze uit om te ervaren, een mening te hebben en te delen. Kunst creëert ruimte in je hoofd en in je hart om je te verbinden met een onderwerp. Daarom bouwen we een programma dat bestaat uit voorstellingen, maar bijvoorbeeld ook uit debatten, gesprekken, excursies op de verschillende locaties én installaties, waardoor je zelf een divers programma kan samenstellen.’’

Puzzel De toekomst van de bewoners van Noord-Holland is dit jaar het thema van Karavaan. Om daar een programma bij samen te stellen, is een behoorlijke puzzel. ,,Typische Noord-Hollandse thema’s als de landbouw of het water staan bij ons altijd volop in de aandacht.

Daarnaast proberen wij de juiste combinaties te maken met waar kunstenaars en gezelschappen uit heel Nederland mee bezig zijn. Zij zijn degenen die theatrale vertalingen maken van onderwerpen die er toe doen. Wij kiezen daarbij niet alleen uit die voorstellingen die nét

gemaakt zijn. Sommige voorstellingen bestaan al enige tijd, maar plaatsen wij in een thematische context.’’

Samen bouwen Ook kijkt de festivalorganisatie naar de interesse en de mogelijkheden van de regionale overheden én het bedrijfsleven om samen een programma te bouwen. ,,We willen graag dat het festival als een geheel wordt ervaren, ook al zijn we op verschillende plekken actief. Dit alles heeft dit jaar geresulteerd in drie onderwerpen: de toekomst van een provinciestad (Hoorn), de toekomst van een samenleving waar een groot gedeelte 60-plus is (Alkmaar) en de toekomst van het boerenbedrijf (Hoofddorp). De drie thema’s worden versterkt door de locaties waar we spelen: het Oostereiland in Hoorn, de tuin van het voormalige bejaardentehuis Westerlicht in Alkmaar en het agrarisch bedrijf van Flip Blom in

Hoofddorp. Om deze drie onderwerpen onder één noemer te brengen benoemen we het als ’De Toekomst van Noord-Holland’ en openen we het festival spectaculair én inhoudelijk in een voormalige cacaoloods in de Zaanstreek.’’

Een speciale rol in Karavaan is dit jaar weggelegd voor Lucas de Man. ,,Een veelzijdige kunstenaar die wij bewonderen om zijn projecten die altijd midden in de samenleving staan en op ongebruikelijke wijze ervaringen creëren voor het publiek. Soms zijn dat installaties, soms zijn dat voorstellingen, soms op locatie, soms in het theater. Hij wil ’veroorzaken’ en heeft daarmee dezelfde zienswijze als Karavaan.

Toevalligheeft hij drie projecten op het repertoire die elk een van onze thema’s ondersteunen.’’

Voor elk wat wils Net als voorgaande edities brengt Karavaan voor elk wat wils: opera, (muziek)theater, dans en toneel.

,,Dat multidisciplinaire karakter vinden wij aantrekkelijk. Daarnaast is de combinatie van een speciale locatie met een spannend programma een unieke belevenis.

Wanneer je dan ook nog een gesprek bijwoont, een installatie bezoekt, nog een voorstelling gaat bekijken en een lekker hapje gaat eten en je vermaakt met de Silent Disco, dan krijg je een totale ervaring die een vast plekje krijgt in je geheugen.’’

Kiezen is moeilijk Naar welke voorstellingen kijken Dennis Meyer en Ilse van Dijk zelf uit? ,,Kiezen is veel te moeilijk, maar als je ons het mes op de keel zet, dan kiezen we voor ’Opera Buffa’, ’Q61 Cemetery’, ’Seele’ en ’Wij Varkenland’. De meest ultieme ervaringen, recht naar het hart.

Maar wij raden aan om zelf je programma samen te stellen en we vinden het leuk om je daarbij te helpen. Dus bel en mail maar!’’

ZATERDAG 25 APRIL 2015

Karavaan opent in Zaanstreek In het kader van het Europees Jaar van het Industrieel Erfgoed opent Festival Karavaan - op 13 en 14 mei met een muzikale, culinaire en avondvullende chocolade-opera in een voormalige cacaoloods in de Zaanstreek. In het hart van één van de oudste industriegebieden van Europa, waar sinds mensenheugenis de geur van cacao je neus vult.

Deze festivaleditie buigt Karavaan zich over de toekomst in Noord-

Holland, uitgesplitst in drie thema’s: de toekomst van een provinciestad, de toekomst in een steeds grijzer wordende samenleving en de toekomst van het boerenbedrijf.

Met een spannend programma worden deze onderwerpen nét even anders belicht en kunnen de bezoekers een eigen mening vormen en hun eigen verhalen voegen bij die van anderen.

FOTO TOMIS

Karavaan

’Verrèk, wat goed, herbestemming’

W

at betreft Hildebrand de Boer (59) uit Vogelenzang is het tijd om af te stappen van het traditionele en simpele ’plak zand erover en bouwen maar’. Ook landschap kun je ordentelijk herbestemmen. ,,Waardeer de eigenheid in structuur; voegt er iets aan toe, met houtbouw, steigers of op palen. Noem het amfibisch bouwen.’’

Vanaf de jaren tachtig groeide De Boer uit tot nationaal en internationaal expert in behoud en herbestemming van industrieel erfgoed en historische panden. Na zijn studie kunstgeschiedenis en archeologie aan de Rijksuniversiteit van Groningen werkte hij kort voor het Frans Hals Museum in Haarlem, daar maakte hij een tentoonstelling naar aanleiding van het boek dat hij schreef over de Haarlemse architect Gerard Holt (1904-1988). ,,Vertegenwoordiger van ’het nieuwe bouwen’, icoon van die stroming is de Van Nelle Fabriek in Rotterdam. Holt ontwierp begin jaren vijftig de Sint-Jozefkerk in Amsterdam-West, ook wel bekend als ’de Vluchtelingenkerk’. Een kerk van beton, dat vond men toen geen eerbiedwaardig bouwmateriaal. Ik vond Holt erg interessant.

Hij was niet zo dogmatisch. Een katholiek met moderne ideeën, geen man die in z’n eigen wereld bleef hangen.’’

Bij de provincie Noord-Holland was hij negen jaar actief voor Bureau Monumentenzorg (tot 1992), daarna volgden vier jaar bij het

Rijk (Projectbureau Industrieel Erfgoed). Daarin is ’herbestemming op de kaart gezet’. Na de Monumentenwet in 1961 onderscheidde provincie Noord-Holland zich met de eerste Monumentennota (1976), en eind jaren zeventig werd het belang van nieuw gebruik bewezen. ,,Textielfabriek Jannink, in Enschede, was een van de eerste herbestemmingsprojecten in Nederland: museum gecombineerd met wonen. Iets anders dan altijd dat slopen en nieuwbouwen. Na Jannink begon men te denken van ’verrèk, eigenlijk wel erg goed, dat herbestemmen’.’’

Fabriekswand De Boer, opgegroeid in Sneek, vestigde zijn reputatie als bevlogen erfgoedbeschermer en -benutter met name in de Zaanstreek. Mede dankzij hem werden historische panden gered. ,,De puntgave 19e eeuwse fabriekswand langs de Zaan, in Wormer. Ongelooflijk, zó mooi. In 1982 was een deel al gesloopt. Ik was eerst bang dat ik te laat was. In 1978 had men wel al geconstateerd dat het zo bijzonder was, maar ja, dóe dan ook wat.’’

Eind 1984 nam de provincie het beschermingsbesluit. Zonder provinciale inzet was alles teloorgegaan, ’dat staat als een paal boven water’. ,,Het projectbureau heeft het sterk gepromoot. Nu vinden we behoud en herbestemmen gelukkig gewoon.’’

Via het MIP (monumenten inventarisatie project) legden De Boer en provinciecollega’s vanaf medio jaren tachtig, in opdracht van het Rijk, zo’n 165.000 ’objecten’ in heel

Opera met chocolade

Nederland vast. ,,We gingen op pad als opsporingsambtenaren, met een speciaal ’paspoort’.’’

Na twaalf jaar vastgoedontwikkeling stapte De Boer in 2009 over naar de Stichting HollandRoute voor het ontwikkelen van een toeristisch erfgoednetwerk in de Stadsregio Amsterdam. Ondertussen was hij actief als medeoprichter van de European Route of Industrial Heritage, een in Duitsland gevestigd Europees toeristisch netwerk voor industrieel erfgoed.

ERIH profiteert nu van zijn kennis. ,,Een ankerpunt van onze routes langs industrieel erfgoed, door Nederland en elders in Europa, vind ik stoomgemaal ’Cruquius’ in Haarlemmermeer. Een iconisch complex uit 1849, topmonument in de ontwikkeling van wateropvoertechniek.’’ Naast gebouwen kijkt De Boer ook naar

Op woensdag 13 en donderdag 14 mei toveren twee Vlaamse gezelschappen een voormalige cacaoloods op de Gerrit Bolkade in Zaandam om tot het decor van een ware chocolade-opera. Met een eigenzinnige bewerking van de beroemde opera ’Don Giovanni’ van Mozart, brengen Laika en Muziektheater Transparant een combinatie van muziek, zang, spel en chocolade. Mozart zelf noemde zijn ’Don Giovanni’ een ’opera buffa’; een onderhoudende opera met een luchtige ondertoon. Deze uitvoering brengt een

het unieke van het Hollandse landschap. ,,Prachtige polders of laag weideland, zoals tussen Muiden en Weesp. Zie eens hoeveel ruimte.’’

Hildebrand de Boer in ’De Cruquius’.

Psychologie

PAUL VREEKER

UNITED PHOTOS/

,,Nederland is niet eens voor 12 procent benut voor gebouwen en infrastructuur. Als je er hard doorheen rijdt, dénk je dat het vol is.

Allemaal psychologie. In plaats van een krappe Vinex-wijk, kun je ook mooi bouwen in weidelandschap.

Kies voor minder woningen en meer kwaliteit, ga uit van de structuur van het land. Bij de Ripperda kazerne in Haarlem is de gracht teruggebracht, met bruggetjes. Er was verzet tegen de herbestemming, maar vorig jaar bleek uit een enquête dat de plek bij veel Haarlemmers favoriet is.’’

Ton de Lange

sensationele avondvullende ervaring inclusief drie gangendiner en bijpassende drank, begeleid door orgel, bas en viool.

Orde van de Dag Speciaal voor de opening van Festival Karavaan wordt ’Opera Buffa’ op 13 mei voorafgegaan door De Orde van de Dag Special.

Een satirische actualiteitenshow waarin de nieuwe generatie acteurs, schrijvers en muzikanten in een moordend tempo hun visie op thema’s van NoordHolland geven in een muzikale

show vol sketches en columns.

FOTO’S PHILE DEPREZ EN WILLEM POPELIER

ZATERDAG 25 APRIL 2015

De stad (her)ontdekt Zoals veel steden wil Hoorn haar plek in de provincie heroveren. Welke invloed hebben onder meer de charmante ligging aan het IJsselmeer, de beroemde historische kern, de rijke geschiedenis en de culturele diversiteit die door de uitbreiding van de stad is ontstaan op haar DNA? Samen met het publiek (her)ontdekken we de stad, kijken terug in de roemrijke geschiedenis en blikken nieuwsgierig vooruit naar de toekomst van Hoorn. Waar je woont, bepaalt in

hoge mate je identiteit. In hoeverre kun je invloed uitoefenen op waar Hoorn zich naartoe ontwikkelt? Of wordt dat toch in hoge mate bepaald door het toenemende toerisme en de economische mogelijkheden die dat met zich meebrengt? Vanuit het Oostereiland kijkt Karavaan naar de binnenstad en het water van Hoorn. Op bijzondere locaties op en rondom het eiland kijken we terug en vooruit. Samen met de bezoekers ontwikkelen we nieuwe plannen voor Hoorn.

FOTO TOMIS

Karavaan

’Kustlijn is

uniek S

plits de stad Hoorn op in Hoorn aan Zee en Hoorn.

Een aanbeveling die architecten Jos Halfweeg en Lars Zwirs in 2011 deden naar aanleiding van hun onderzoek naar het DNA van Hoorn. Een onderzoek - in opdracht van het Architectuurcentrum Hoorn - dat een aanzet moest geven tot een discussie over verbeteringen in de stad. Het was geen vreemd voorstel van de architecten om de stad in tweeën op te splitsen. Die tweedeling is er namelijk al door de Provincialeweg die een duidelijke scheiding in de stad brengt met Hoorn aan de kant van het water en Hoorn aan de kant van het achterland. Beide kanten kunnen een eigen identiteit ontwikkelen. Een identiteit waarmee Hoorn zich in de toekomst kan onderscheiden. ,,Het water is een

’Moet je Hoorn!’

’

van de belangrijkste kenmerken van de stad. Er zijn maar weinig steden die zo’n unieke ligging aan het water hebben, maar dat gegeven wordt te weinig benut. Er begint langzaamaan wel iets te veranderen. Zo wordt er een stadsstrand ontwikkeld, is er een strandpaviljoen gekomen dat een succes is en komt er een centrum voor durfsport. Maar ik vind dat nog niet genoeg’’, vertelt Halfweeg van Mosaiek Architecten.

Hij doelt met name op de binnenstad van Hoorn en zijn ligging aan het water. En nog meer preciezer op de Westerdijk, een deel van de stad dat volgens Halfweeg een prachtige boulevard langs het water zou moeten zijn. ,,De toekomst is beloftevol, maar het gevaar is dat er niet genoeg geld voor wordt uitgetrokken. De kustlijn

Vorige maand werd de eerste geluidswandeling van Hoorn gelanceerd, ’Moet je Hoorn!’ Een muzikale en theatrale tocht door Hoorn over het DNA waaruit wij allemaal zijn opgebouwd. Met het Westfries Museum als startpunt volgt een route door de compacte oude binnenstad. Onder begeleiding van zang en muziek van Hoornse koren en muzikanten vertellen Hoorn en haar inwoners een ontroerend nieuw verhaal over de stad, gebaseerd op de roemruchte historie én het heden. Deze geluidswandeling van Soundtrackcity is samen met én voor Hoorn gemaakt, door theatermaker Ine te Rietstap en componist Alison Isadora. De wandeling is 1,5 kilometer, onderweg sta je op verschillende plekken stil. Tijdens

van Hoorn is uniek en de gemeente wil ook wel iets doen. Echter, voor het Hoogheemraadschap ontbreekt de noodzaak en dan krijg je uiteindelijk een compromis. Een oplossing waar je later spijt van krijgt, want je doet iets voor de verre toekomst. Dat geldt ook voor de dooradering van de stad naar het water. Daar valt ook nog heel wat in te verbeteren.’’

Wat Halfweeg betreft zou Hoorn wat groter moeten denken en meer over de lange termijn. ,,Je moet als stad een stap durven zetten, wil je ook in de toekomst een levendig gebied blijven. Dat vergt inspanning en vraagt om een duidelijke visie en die mis ik wel in dit soort steden. Mensen zijn nu zo mobiel dat ze niet per se gebonden zijn aan de stad waar ze wonen. Wil je als stad dat mensen terugkeren,

Festival Karavaan krijg je van 14 t/m 17 mei op diverse plekken van de wandeling korte performances van studenten van de Mime-opleiding cadeau.

’Westfries Hemelhuis’ In dezelfde periode worden in Cinema Oostereiland monumentale simultaan geprojecteerde videobeelden getoond, gemaakt

dan moet je er een unieke stad van maken. Hoorn heeft alles om die unieke stad te zijn, maar daar moet je wel moeite voor willen doen en je niet uit het veld laten slaan.’’

Halfweeg en Zwirs hebben na de presentatie van hun onderzoek, in 2011, geen afwachtende houding aangenomen. In samenwerking met een horeca-ondernemer namen ze in 2012 het initiatief een tijdelijk strandpaviljoen te plaatsen op de Westerdijk. ,,Dat stuitte eerst op veel weerstand, maar we hebben toen niet de moed opgegeven. Uiteindelijk kwam het er en waren de reacties heel positief. Dat bedoel ik ook als ik zeg dat je je niet snel uit het veld moet laten slaan. Soms moet je iets afdwingen, wil je een doel bereiken.’’

Nanska van de Laar

vanuit de hoogste punten van West-Friesland, onder live begeleiding van een zeskoppig ensemble. Met ’Westfries Hemelhuis’ nodigt 5eKwartier je uit om vanuit de hemel te staren naar het land en het water van NoordHolland.

FOTO’S ERWIN VAN AMSTEL EN ANNE ZORGDRAGER

Architect Jos Halfweeg.

FOTO MARCEL ROB

ZATERDAG 25 APRIL 2015

’De Dood en de Zee’ Op de Botterwerf in Hoorn speelt het Volksoperahuis tijdens Karavaan ’De Dood en de Zee’. Gebaseerd op de legende van de Vliegende Hollander, vertelt deze voorstelling in twaalf liederen het tragische verhaal van kapitein van der Decken, zijn bemanning en een bruidspaar aan boord van een schip.

Op weg naar Batavia raakte

FOTO JOCHEM JURGENS

hij uit koers en verdween bij die andere kaap: Kaap de Goede Hoop. Als er een storm van apocalyptische omvang opsteekt, weigert Van der Decken de zeilen te reven en tart hij zijn God. Volgens de overlevering vaart het spookschip sindsdien met bloedrode zeilen tegen de wind in en zweeft het boven de golven.

Karavaan

’Amsterdam in het klein’

C

hili, Amerika, Tim Knol, die komt nog eens ergens.

En toch is hij ook steeds weer in Hoorn te vinden, zelfs nu hij al enige tijd in Amsterdam woont. ,,Hoorn is Amsterdam in het klein.’’

In verband met 400 jaar Kaap Hoorn reisde Tim Knol recent naar Chili, voor de opnames van een bijzondere muzikale documentaire. Aansluitend vloog hij naar de Verenigde Staten om enkele solooptredens te doen en daarna met zijn rockband The Miseries een reeks shows te doen. Maar meteen daarna is hij weer te vinden in de Kerkstraat in Hoorn, om te vieren dat Nico Danenberg daar dertig jaar café Swaf heeft. ,,Hoorn is voor mij mijn enige thuis, met als heel belangrijke plek café Swaf, waar altijd veel muziek is. Later is daar de MI5-studio bij gekomen, wat voor mij een enorme toegevoegde waarde is.’’

De studio, waarvan Tim nog niet zo lang geleden mede-eigenaar werd, is gevestigd in een oud pand in een zeer smalle steeg tussen Hoorns grootste winkelstraat en het water van het Hoornsche Hop. De plaat van Tims powerpopband The Miseries werd er opgenomen. ,,Vorig jaar liep ik de studio uit, de Westerdijk op, tijdens een enorme

Tim Knol is liever man uit Hoorn

storm. Toen kreeg ik echt het gevoel dat ik aan de oude Zuiderzee stond. Het water was echt heel wild en het sloeg over de dijk heen.

Mooi.’’ ,,Ik hou van zwemmen. Vroeger speelde ik veel met mijn neefje, die aan de Bierkade woont. Centraler in Hoorn kan eigenlijk niet. Mijn hele jeugd speelde zich daar af, ik heb daar veel herinneringen aan.

We zwommen er in de gracht. Ik woon nu in Amsterdam op het water, maar daar kun je niet in zwemmen, dat is heel goor. Als ik in Hoorn ben en ik ben vrij, dan ga ik graag naar de haven. Bij het Houten Hoofd spring ik dan het water in. Er is niks lekkerder dan IJsselmeerwater.’’ ,,Hoorn is Amsterdam in het klein.

Droefig De Kift

Ik heb een tijd in Utrecht gewoond, maar dat is voor mij te ver van Hoorn. Dan kan ik nog beter in het buitenland gaan wonen. Amsterdam is net ver genoeg om geen heimwee te krijgen. De mensen associëren mij nog steeds met Hoorn en dat stimuleer ik zelf ook.

Ik ben liever een man uit Hoorn dan een man uit Amsterdam. Het is hier intiem. Als ik naar een café ga, kom ik altijd wel iemand tegen die ik ken. Dat heeft me in Amsterdam wel een paar jaar gekost. En ik hou wel van een beetje socializen.’’

Rauwer Een nummer schrijven over Hoorn heeft Tim nog niet gedaan. ,,Maar dat kan nog komen. Het begint hier wel steeds rauwer te worden,

Op donderdag 14 mei presenteert De Kift in de Hoornse Krententuin een programma met de droevigste liedjes uit eigen repertoire, als ode aan alle keren dat er uitgezwaaid werd in de Hoornse haven.

Akoestisch gespeeld in een intieme setting belooft dit een gegarandeerd treurige aangelegenheid te worden. De Kift stelt zijn liedteksten samen uit zorgvuldig geselecteerde fragmenten uit de wereldliteratuur. Hiervoor worden onder meer teksten van Jan Arends, Venedikt Jerofejev, Boris Ryzji, Wolfgang Borger en Anna Achmatova gebruikt. Dit levert na ruim 25 jaar voldoende tragedie op voor een apart programma.

Van Donker naar Licht In het voormalige gevangeniscomplex op het Oostereiland in Hoorn

nu de Satudarah hier is neergestreken. Dat is wel goed, anders wordt het een te lief liedje. Misschien maak ik wel een lied over Swaf.’’

Over de vraag wat hij als burgemeester van Hoorn als eerste zou aanpakken hoeft hij niet lang na te denken. ,,De sluitingstijden van de horeca vrijer maken. Nu wordt echt álles geregisseerd door de gemeente. Laat de horeca dat zelf bepalen. Swaf is een creatieve broedplaats. Het doet veel mensen pijn wanneer daar zo hard mee wordt omgegaan. Dat is in Hoorn heel extreem. In Groningen bijvoorbeeld is dat veel beter. Het lijkt wel of we teruggaan naar de jaren vijftig met dat getrut.’’

Tim Knol FOTO MARCEL ROB

Jaap Stiemer

vertoont Cinema Oostereiland sinds 2011 premièrefilms, documentaires, klassiekers en experimentele arthouse films. In aansluiting op het programma van Karavaan in Hoorn vertoont Cinema Oostereiland op vier momenten de documentaire ’Van Donker naar Licht’. Een film over de bewogen geschiedenis van het Oostereiland, de archeologische vondsten en de visie van de architect. De film geeft een beeld van de veranderingen op het Oostereiland, tijdens de restauratie en verbouwing de afgelopen jaren, maar biedt ook een meeslepende kijk achter de schermen van wat in de afgelopen eeuw nog een gevangenis middenin de stad was. Extra aandacht wordt besteed aan de periode na de Tweede Wereldoorlog. De gevangenbewaarders van

toen nemen je mee naar hun tijd, achter gesloten deuren en leiden je als vertellend rond door de panden, langs de verblijfszalen, de kerk, en de cellengang.

Naast deze documentaire draaien in Cinema Oostereiland tijdens Karavaan ook de films ’The Dark Horse’ en ’Ventoux’. ’The Dark Horse’ is het waargebeurde en indrukwekkende levensverhaal van Genesis Potini.

Grappig en rauw, maar vooral aangrijpend en ontroerend. ’Ventoux’ is een komedie naar de bestseller van Bert Wagendorp.

Vier mannen, vrienden van weleer, beklimmen op de fiets de Mont Ventoux, zoals ze dat 30 jaar geleden ook deden.

Meer informatie: www.cinemaoostereiland.nl FOTO E. CHRISTENHUSZ

ZATERDAG 25 APRIL 2015

Alkmaar: oud en sexy De groep mensen van boven de 60 jaar groeit. Soms geringschattend de grijze golf genoemd, maar ook meer liefkozend - de campergeneratie. Karavaan wil weten wat deze steeds grotere, steeds vitaler ouder wordende groep mensen te bieden heeft. En wanneer ben je eigenlijk oud? Op diverse locaties rondom het voormalige Alkmaarse bejaardentehuis Westerlicht worden door middel van voorstellingen thema’s aan-

geroerd die te maken hebben met deze leeftijdsgroep. In nauwe samenwerking met bijvoorbeeld het verpleeg- en verzorgingshuis Westerhout (Zorgcirkel) zet het festival de 60-plussers centraal. Wat zijn hun verhalen, hoe denken zij over het leven en hoe dragen zij bij aan ons aller bestaan. Jong en oud onderzoeken samen met Karavaan wat sexy ouder worden is, en de waarde van ouderdom in onze tijd.

FOTO TOMIS

Karavaan

Als liefde verandert

K

aravaan brengt in Alkmaar een bezoek aan verzorgingstehuis Westerhout.

Daar speelt de voorstelling ’Bejaarden & Begeerte’, waarin verhalen over hoe ouderen liefde beleven centraal staan. In het tehuis woont menige cliënt voor wie de liefde langzaamaan of plotsklaps een geheel andere betekenis kreeg. Eén van hen is John Booda (74).

Tweeënhalf jaar geleden kreeg hij een hersenbloeding tijdens zijn favoriete spel: jeu de boules. Eenmaal in het ziekenhuis kwam er een tweede aanval overheen. Hij raakte bijna geheel verlamd, alleen zijn rechterarm kan hij nog gebruiken. Hoewel hij geheel gezond was, kon hij eensklaps niets meer.

Totaal onverwacht kwam hij niet meer naar huis, behalve af en toe een uurtje op bezoek.

Deze omslag in zijn gezondheidstoestand had uiteraard zijn weerslag op zijn relatie. Onlangs vierde hij met zijn echtgenote Martha (72), die nog altijd in Uitgeest woont, hun vijftigjarig huwelijk.

,,Dat is heel dubbel’’, zegt Martha met enige spijt in haar stem. ,,We deden altijd alles samen en dat kan nu niet meer. Hij kan niets meer. Ik bezoek hem vijf dagen in de week en dan doen we spelletjes. Dat is niet hoe we het ons ooit hadden voorgesteld.’’

Winterberg In 1961 leerden de twee elkaar kennen. Hij woonde in Velzen, zij in Winterswijk. Ze gingen met dezelfde jongerenreis naar Winterberg in het Duitse Sauerland. ,,Hij was met een neef en ik met vriendinnen.

We waren in een vakantieroes en in een groep trekt dat toch aan; je zoekt elkaar op.’’ ,,Het sprong zomaar over’’, herinnert John zich.

Na de vakantie was er een probleem: ,,We woonden zo ver weg van elkaar. Hij kwam wel langs, maar om heen en weer te reizen op een dag... Het was 3,5 uur met de trein. Ik vroeg wel of hij mocht

Hardcore in het gevang

blijven slapen, maar mijn ouders waren niet gelijk van ’kom maar binnen’. Uiteindelijk mocht hij wel blijven. Dan sliep hij bij mijn broer op de kamer.’’

Om dichter bij elkaar te zijn, zocht Martha een baan in het westen van het land. Ze kon terecht bij de hoogovens in IJmuiden, waar John later heel wat jaren werkzaam zou zijn. In 1965 gaven de twee elkaar hun ja-woord. ,,Zoals dat toen ging, kreeg je als vrouw ontslag als je trouwde.’’ En ook volgens traditie breidde het gezin zich spoedig uit, met een zoon en een dochter.

Hotelovernachtingen John en Martha waren een heel actief stel en altijd samen. Ze deelden een passie voor wandelen en fietsen. ,,John had als hobby om op hotelveilingen goedkope hotelovernachtingen te scoren. Dan gingen we zomaar een weekend ergens heen om te wandelen of te fietsen.’’

In de voormalige gevangenis brengt LeineRoebana een tegelijk hilarisch en aangrijpend gedanst epos, met in de hoofdrol een faun die zijn beste tijd heeft gehad. In ’Seele’ raken uitersten elkaar: sentiment en muzikale hardcore, ongebreidelde energie, nieuwsgierigheid en verwondering.

Over de oude mens Tijdens Karavaan onderzoeken regisseur Ilmer Rozendaal en schrijver Eva Jansen Manenschijn in ’Eindtij’ de grenzen van de stilte. Wanneer spreek je? Hoe zwaar of licht is stilte? Woorden dienen als mantra, als een herhalen, een laatste mogelijkheid om

Die uitjes mist het koppel het meest. Zelfs een dagje op bezoek bij hun zoon in Hellevoetsluis is al te veel. Daarvoor wordt een weekeinde uitgetrokken en dat is een hele organisatie.

Hoewel het haar zwaar valt, regelt Martha wel alles met liefde voor haar man, want van elkaar houden doen ze nog altijd, zij het op een andere manier dan voorheen. ,,Vooral de intimiteit is veranderd.

Dat is veel minder. Ik kom thuis altijd in een leeg bed en John gaat hier naar bed.’’ Ze wisselen een warme blik uit, terwijl ze vervolgt: ,,Natuurlijk is er wel nog een knuffel, maar het is niet meer het manen-vrouwzijn van als je goed bent.

Dat kan niet meer. Maar liefde is alles met elkaar delen en proberen er samen uit te komen. Ik hoop gezond te blijven om hem te ondersteunen.’’

Faralda Houthuijsen

de dood en de natuur te kunnen bezweren of te accepteren.

Westerhout Zorgcirkel Westerhout is een rijksmonument waarbij, ondanks nieuwbouw, de oude en karakteristieke elementen behouden zijn gebleven. Tegenwoordig wonen en verblijven hier bijna 300 ouderen die speciale zorg nodig hebben. Tijdens Karavaan wordt er op 23 en 24 mei een expeditie door Westerhout georganiseerd. Na deze ontdekking van het gebouw, vertellen enkele bewoners hun verhalen over het dagelijks bestaan aan de stamtafel in het Festivalhart.

FOTO’S DEEN VAN MEER EN BART GRIETENS

John en Martha Booda.

FOTO FARALDA HOUTHUIJSEN

ZATERDAG 25 APRIL 2015

ZATERDAG 25 APRIL 2015

Karavaan

Karavaan

’De mens weet

Lucas de Man wil kunst en maatschappij dichter bij elkaar brengen

het

niet’ Scène uit ‘Wij, Varkenland’.

FOTO CORNEEL DE WILDE

E

Scène uit ’Bejaarden & Begeerte’.

FOTO WILLEM POPELIER

igenlijk komt het allemaal op één ding neer: De mens weet het niet.

Hij weet niet waartoe hij op aarde is, wat zijn doel is. De mens wil heel graag gezien worden, iets voorstellen en gaat eraan ten onder als dat niet gebeurt. De Vlaamse kunstenaar Lucas de Man (1982) weet dit en toch blijft hij naar antwoorden zoeken. Via theater, performance, installaties en nog veel meer. Zijn stichting De Nieuwe Helden staat met twee voorstellingen en een installatie op de Karavaan, het festival dat dit jaar begint in de Zaanstreek en daarna doorreist naar Hoorn, Alkmaar en de Haarlemmermeer. ,,Wij proberen met z’n allen deze tijd te snappen. We zitten in een transitietijd, de tijd van het individu. In feite zijn we in een soort post-kapitalistische fase beland en de grote vraag is: ’Wat nu?’. Ik interview voor mijn projecten altijd allerlei mensen, wil hun leven begrijpen. En de inzichten die ik dan krijg, verwerk ik in mijn kunst. We hebben het met z’n allen nog nooit zo goed gehad, hebben alle vrijheid, volop keuze.

Maar anderzijds is dat ook onze grootste stress. We weten niet welke richting we op moeten. We leven in een systeem waarin je succes moet hebben, waarin je moet slagen in dit leven. Anders ben je een loser. Wij van De Nieuwe Helden denken dat de mens momenten nodig heeft waarop hij even niets hoeft, we noemen dat ont-moeten.

Even rust in je hoofd, even geen opgelegde verplichtingen. Dat willen we bereiken bij onze projecten. Kunst kan dat.’’

Tijdens Karavaan speelt hij met De Nieuwe Helden het stuk ’Wij, Varkenland’ in Hoofddorp. Samen met Het Zuidelijk Toneel

brengt hij ’Bejaarden & Begeerte’ in Alkmaar en in Hoorn staat de installatie ’Sketch’.

we die regel in te stellen. Want als je geen regels instelt, houden mensen zich er ook niet aan.’’

Liefde

Varkensboeren

Het idee voor ’Bejaarden & Begeerte’ ontstond eigenlijk al toen Lucas nog maar 16 jaar oud was. ,,Voor ons was in die tijd de liefde en het zoeken daarnaar het belangrijkste onderwerp in ons leven. Oscar Kocken, met wie ik dit project heb gemaakt, was bang dat hij nooit meer de liefde van zijn leven tegen zou komen, dat hij over zou blijven. Ik zei toen dat mijn opa op latere leeftijd nog heel erg verliefd was geworden.

Aanvankelijk vond ik dat heel raar en dacht: ’Hoe kan dat nou dat mijn opa en ik allebei met hetzelfde bezig zijn op dit moment, terwijl hij honderdduizend jaar ouder is dan ik?’. Toen we met dit project begonnen, besloten we ons niet te richten op de eenzaamheid van oude mensen, maar op het positieve, de liefde. Het beeld dat wij van ouderen hadden, bleek helemaal niet te kloppen toen we hen gingen interviewen.

Als je ouder bent, gebeuren er ook heel heftige dingen. Dat je bijvoorbeeld vrijt met een vrouw, die je op een gegeven moment niet meer herkent.’’

Het bijzondere aan dit project is niet alleen het onderwerp, maar ook de ingestelde regel dat de voorstelling uitsluitend toegankelijk is voor 65-plussers. Wie jonger is, komt alleen naar binnen onder begeleiding van een 65-plusser. ,,Voor ons is het belangrijk dat het juiste publiek komt kijken. We willen niet dat de mensen komen die toch altijd al naar het theater gaan. Dus besloten

Voor ’Wij, Varkenland’ liep hij stage bij varkensboeren. Hij interviewde allerlei mensen die met deze boeren te maken hebben en de varkenshouders zelf en schreef daarna deze actuele solo. In ’Wij, Varkenland’ keert Stijn, een jonge man van 30, na lang rondtrekken terug naar zijn geboortestreek. Zijn ouders, varkensboeren, hebben het bedrijf overgedaan aan de broer van Stijn. ,,Tijdens mijn stage bij de varkensboeren merkte ik dat hun verhaal hetzelfde was als mijn verhaal. Ook zij doen alles wat ze doen uit passie, uit liefde. Ook zij leven in een wereld die groter is dan henzelf, een wereld die alleen maar vraagt om geld, om cijfers, om succes, om meer, meer, meer. Het rare is bijvoorbeeld dat iedereen het zielig vindt hoe de varkens leven, wat er met ze gebeurt.

Maar er is geen enkele varkensboer die het fijn vindt zijn dieren pijn te doen. Dat biggetjes worden gecastreerd, is niet omdat de boeren dat zo fijn vinden, maar omdat het vlees gaat stinken als je dat niet doet en dat willen de consumenten niet. En de boeren bouwen enorme stallen omdat er veel, goedkoop varkensvlees moet worden geproduceerd, want niemand wil te veel betalen.

Maar als ze daar dan aan voldoen, zijn zij toch weer de schuldige, omdat het de mensen niet bevalt wat ze zien. Dat verhaal wil ik in ’Wij, Varkenland’ letterlijk vertellen. Ik vertel gewoon de waarheid.’’Hoe zijn deze

Lucas de Man.

projecten eigenlijk bij Karavaan beland? ,,Dennis, de nieuwe artistiek leider, ziet het als de taak van het festival om ook echt iets te zeggen. Dus heeft hij thema’s gekozen die ertoe doen, die iets willen vertellen. Hij wil laten zien wat er speelt in de samenleving op dit moment. Het platteland en ouderen zijn twee thema’s die een belangrijke rol spelen in de maatschappij en dus passen ’Wij, Varkenland’ en ’Bejaarden & Begeerte’ daar prima in.’’

Schetspapier ’Sketch’, de installatie in Hoorn, is al enige tijd aan de gang en gaat verder tijdens Karavaan. In en rondom een prop leeg schetspapier op architecturale schaal onderzoekt ’Sketch’ de psyche en de verlangens van de stad. Architect Arthur vraagt de bewoners om Hoorn eens met andere ogen te bekijken: Wat valt er nog te ontdekken? Wat zou je willen veranderen? Waar gaat de reis heen? ’Sketch’ verzamelt vervolgens de getekende antwoorden van de inwoners. ,,Politici zouden dat ook eens wat vaker moeten doen, gewoon met de mensen praten, naar hun mening vragen. Ze zouden verrast zijn door wat ze horen.’’

Antwoord Zullen we ooit echt weten wie we zijn, met z’n allen? Lucas de Man: ,,We zullen het nooit allemáál weten, voor sommige vragen is er geen universeel antwoord. Maar het is belangrijk die vragen te blijven stellen.

Altijd.’’

Hanneke van den Berg

ZATERDAG 25 APRIL 2015

Ode aan de doden Op de Algemene Begraafplaats Alkmaar brengen zes dansers tijdens Karavaan in een choreografie van Ann Van Den Broeck een ode aan dode geliefden. Ondergedompeld in hun eigen aureool van emoties zoals pijn, agressie, angst, verlangen en liefde gaan ze een zinloze strijd aan met de dood.

Tegelijkertijd breken zij taboes rond verdriet open zodat er relativering én schoonheid van acceptatie, zelfs berusting, kan ontstaan. Met de begraafplaats als decor leidt ’Q61 Cemetery’ tot een lange zachte schreeuw, in een oneindig desolate maar hoopvolle voorstelling. FOTO SANNE PEPER

Karavaan

Oud

volgens jong

W

at Kim Ursem later absoluut nog zou willen kunnen doen? Dansen. Om preciezer te zijn: ballet ,,Al ben ik kreupel, dan zou ik nog in de les willen staan om een plié te doen en de muziek te horen.” Ze neemt haar oma als voorbeeld, want die is eind zestig en doet nog steeds aan ballet. Eind zestig oud? ,,Oud vind ik iemand van zeventig en als je tachtig bent, ben je echt zwaar bejaard.” De zeventienjarige Alkmaarse nuanceert: ,,Het hangt ook van de persoon af”. Haar oma’s wil ze nou niet meteen oud noemen. ,,Mijn ene oma is 70-plusser en is een beetje van de oude stempel. Ze gaat nog naar de kerk en heeft veel broers en zussen die ze vaak bezoekt. Maar ze is ook heel actief. Ze werkt in de tuin, fietst veel en ze doet zelfs aan fitness!”

En deze oma heeft ook een vriend. ,,Mijn opa is overleden toen ik drie was. Mijn oma’s vriend - al noemt ze hem niet zo - is heel lief en gedraagt zich wel als haar vriendje.

Mijn oma is daar niet open over. Ik weet dat ze veel samen doen, maar ze zal zelf niet veel vertellen. Ze is misschien wat preutser daarin.”

Haar andere oma en opa zijn al bijna vijftig jaar samen, gokt Kim. ,,Die zijn meer open, dat komt ook doordat mijn opa altijd veel weg was voor zijn werk en mijn oma veel voor ons zorgt. Ik zie haar vaak en we doen veel samen, zoals winkelen en ook ballet. Ik vind dat oude mensen moeten blijven bewegen, zo lang je kunt.”

Over haar eigen vriendje praat Kim wel met haar opa en oma. ,,Met mijn andere oma doe ik dat minder snel. Die wacht ook altijd langer

Pure vitaliteit

met vragen of mijn vriendje meegaat. Dan moet je al een tijdje met iemand zijn en dan mag-ie mee naar gelegenheden waarbij aanhang mee mag. Mijn opa en oma geven wel advies, zeggen dat ik moet denken om mijn veiligheid en dat ik ze altijd kan bellen.”

Dat haar opa en oma al vijftig jaar samen zijn, kan ze wel begrijpen. ,,Dat zou ik ook wel willen en ik denk ook dat dat kan als je iemand vindt waarmee je echt samen verder wil leven. Maar dan moet de ander dat ook wel willen.”

Kim zegt ook stellig dat haar opa en oma - netjes gezegd - nog de liefde bedrijven. ,,Ik weet het, maar ik wil het niet weten. Mijn opa vroeg ook meteen - toen ik vertelde dat ik geïnterviewd zou worden of het ook over seks zou gaan. Over ’of je hem nog wel omhoog krijgt

Op zondag 24 mei verzorgt een bijzondere groep leden van Tree Elements in Alkmaar een modeshow. Waar altijd jong de boventoon voert, is het wel de catwalk.

Maar op deze catwalk kun je de kracht en vitaliteit van ouderen ervaren. Laat je inspireren, verrassen en uitdagen door deze show, met modellen uit de oudere generaties van Alkmaar.

Expeditie Gedurende de hele periode van Karavaan in Alkmaar speelt de locatievoorstelling ’Project Solaris’ in Park Alkmaarder Hout. Een beeldende en muzikale expeditie door het park, gebaseerd op

als je ouder bent’. Ha ha, ja, met Viagra. Ik hoef de details niet te weten. Ik denk dat wanneer je oud bent, je ook nog steeds lol in je relatie kunt hebben. Volgens mij verander je ook niet echt voor elkaar, het is alleen de buitenwereld die dat zo ziet.”

Kim ziet zelf niet op tegen ouder worden. ,,Als je oud bent, geniet je van het leven dat je hebt gecreëerd.

Van je kinderen, van je kleinkinderen. Ik zou wel suikeroma willen zijn. En ik hoop dat ik altijd kan blijven dansen, want het lijkt me niks als ik mezelf van stoel naar stoel zou moeten slepen. Maar als ik alleen nog maar op een stoel kan zitten en geestelijk goed ben, dan zou ik genieten van alle verhalen die mij verteld worden.”

Nanska van de Laar

de gelijknamige roman ‘Solaris’ (1961) van Stanislav Lem. Aan de hand van een mp4 speler neemt hoofdpersoon Chris Kelvin je mee in haar veldonderzoek. Zij probeert, met vakkundig uitgevoerde experimenten, de voor onze zintuigen verborgen dimensies te betreden; mogelijk één waarin haar grote liefde nog leeft.

Soms zou je immers contact willen met iemand die er niet meer is. Stanislav Lem: ,,Welke nieuwe wereld we ook betreden, het is altijd het onbekende in onszelf waar we op welke wijze dan ook contact mee maken, of we dat nu willen of niet”.

FOTO HANNEKE DE JONG/JONAS DE WITTE

Kim Ursem.

FOTO JJFOTO

ZATERDAG 25 APRIL 2015

Boer zoekt bestaan Holland is het land van de boeren, maar wie is die boer eigenlijk? Karavaan neemt je mee voor een kijkje in de keuken van de hedendaagse boer. We willen weten wat er waar is van de romantiek zoals we die kennen van ’Boer zoekt vrouw’. En wat de boer eigenlijk vindt van de wensen van de kritische consument.

Hoe belangrijk zijn boeren voor ons en hoe ziet de toekomst van

het bestaan als agrarisch ondernemer er uit? Vanuit Akkerbouwbedrijf Blom, midden in de Haarlemmermeer met uitzicht op de verkeerstoren van Schiphol, buigen kunstenaars en boeren zich over het boerenbedrijf, de verhouding tussen de stad en het platteland, de toekomst van de Haarlemmermeer volgens politici én volgens de boeren zelf.

FOTO TOMIS

Karavaan

Verkijk je niet op de sfeer van strobalen en kalfjes

BoerTom en de romantiek

M

iljoenen kijkers, stapels post. Het tv-programma ’Boer zoekt Vrouw’ lijkt de etalage van het romantische buitenleven. Met 1808 brieven van verlangende vrouwen brak boer Tom (32 jaar) alle records van het programma. Maar overdrijf het niet, vindt de tulpenkweker uit Nieuwe Niedorp. Want die hunkering naar boerenromantiek is betrekkelijk, zegt hij. ,,Als ik in de kroeg een leuke meid tegenkom en ik zeg dat ik boer ben, lopen ze eerder weg dan dat ze dichterbij komen.’’

Tom Groot heeft bijna de hele wereld gezien. Hij reed met de auto door Amerika en Canada, trok door Australië en Nieuw Zeeland

en reisde door Chili en Argentinië.

Maar vraag je hem naar een écht romantische plek, wijst hij uit het raam naar de Noord-Hollandse polder bij zijn huis. ,,Het geeft mij een goed gevoel om te wonen waar ik ben opgegroeid. Mijn familie woont hier vlakbij en in het dorp kom ik altijd bekenden tegen.’’ ,,Het leuke van wonen op het platteland is de ruimte om het huis.

Ieder seizoen heeft zijn eigen geur en kleur. In het voorjaar hoor je hier de vogels fluiten, in de zomer zwemmen we in het kanaal en als het in de winter sneeuwt, lijkt het hier net een kerstkaart.’’

Zelf geniet hij ervan. Maar het leven van een vrouw naast een agrariër is niet altijd zo romantisch, beseft hij. ,,Ik heb twee keer een relatie gehad. Het viel die meisjes altijd tegen dat er in de

Land Inzicht

landbouw zo hard gewerkt moest worden en dat het leven zo onregelmatig is. Want ik moet ’s avonds nog wel eens het land beregenen en sta dan ’s morgens weer vroeg op.”

Strobalen Dat Nederland door ’Boer zoekt Vrouw’ zo’n rooskleurig beeld van het buitenleven krijgt is leuk, vindt hij. ,,Maar bekijk wél het hele plaatje’’, is zijn advies. ,,Veel kijkers staren zich blind op de gezellige strobalen en de dartele kalfjes die ze te zien krijgen, maar dat je in deze sector vaak lange dagen maakt en dat de opbrengst wel eens tegenvalt, blijft minder goed hangen.’’

Miljoenen kijkers volgden Tom bij zijn speurtocht naar de ware liefde.

Glimlachend vertelt hij dat de

Theatermaakster Danielle van Vree groeide op in Hillegom en speelde vroeger vaak op de dijk langs de ringvaart, met uitzicht over de Haarlemmermeer. Nu kijkt ze opnieuw naar de uitgestrekte polder, alleen door de ogen van anderen. Haar performance ’Land Inzicht’ vindt plaats op een kruispunt in het landschap van de Haarlemmermeer waar de botsing van verschillende tijdlagen waarneembaar is. De velden en akkers liggen langs de snelweg en de verkeerstoren van Schiphol is zichtbaar aan de horizon.

De toeschouwers worden uitgenodigd het land te betreden en krijgen daarbij een klein object uit het verleden in de hand.

Tijdens de ontmoeting met twee performers ervaar je zo het span-

selectie bij het tv-programma toch wat makkelijker was dan bij een avondje stappen. ,,De meeste vrouwen die een brief stuurden, hadden al een band met het buitenleven. En ze wisten toen ze reageerden al wat voor werk ik deed. ’’ Even leek het wat te worden tussen Tom en de Friese Rimke, maar aan het slot van de serie eindigde hij toch weer als vrijgezel. ,,De klik was er niet. Dan moet je elkaar niet voor de gek houden en kun je beter weer ieder je eigen weg volgen.’’

Voorlopig zet Tom de romantiek even op een laag pitje. ,,In de bollenbranche zijn het voorjaar en de zomer de drukste seizoenen. Daar moet ik me nu even op focussen.

Want dit is geen baan, dit is een manier van leven.’’

Jan Vriend

ningsveld tussen verleden en heden, en krijg je inzicht in het land dat jou omringt en de bodem onder je voeten.

Achter de schermen De Haarlemmermeer ligt ingeklemd tussen Schiphol, de veiling in Aalsmeer en de grootstedelijke gebieden Amsterdam en Haarlem. Zulke machtige buren hebben invloed op de bedrijfsvoering van boeren in deze omgeving. Onder andere Flip Blom, akkerbouwer in Hoofddorp en gastheer van Karavaan in Haarlemmermeer voor de voorstelling ’Wij, Varkenland’, vertelt hierover tijdens een expeditie over zijn erf en land.

FOTO’S THOMAS LENDEN EN ILSE VAN DIJK

Tulpenkweker Tom Groot FOTO BLOEMENDAGEN A.PAULOWNA

ZATERDAG 25 APRIL 2015

Politicus zonder grenzen Zijn er grenzen aan groei, kan de mens genoegen nemen met genoeg? De voorstelling ’Mansholt’, met in de hoofdrol Helmert Woudenberg, stelt een groot maatschappelijk thema aan de orde in een persoonlijk verhaal. Een verhaal over een man die spijt krijgt en in conflict raakt met zijn omgeving en met zichzelf.

Het is 1972. De Apollo 16 reist

naar de maan, de Vietnamoorlog is in volle gang en de Club van Rome publiceert het rapport Grenzen aan de Groei, waarin zij voorrekent dat de wereld afkoerst op een ecologische catastrofe. Mansholt staat aan de vooravond van zijn pensioen. Zijn werk zit erop. Het platteland van Europa is grondig op de schop gegaan. Binnenkort kan hij zich terugtrek-

ken met zijn vrouw Hennie, om te genieten van de rust.

Maar wanneer Mansholt wordt geconfronteerd met de negatieve gevolgen van zijn beleid als landbouwminister en eurocommissaris, krijgt hij spijt. Hij besluit zich tegen zijn eigen beleid te keren. Een rigoureuze omslag die niet beperkt blijft tot zijn politieke denken…

FOTO PAUL HOES

Karavaan

De boer wil graag

verder W

ie wil zien waar eind mei het theaterpubliek gaat plaatsnemen, moet door tractoren, wagens en uien heen kijken bij Flip Blom in Haarlemmermeer. De drie schuren waar de voorstellingen zijn gepland, haalt deze agrarisch ondernemer immers pas leeg als het moet.

Ook een veldje achter is nog niet theaterwaardig: het zicht op de nieuwste verkeerstoren van Schiphol is er, maar het gerst moet nog wat opkomen zodat hier tijdens voorstellingen de spanning tussen heden en verleden nog beter te voelen is. En te horen.

Zelf wil Blom niet te veel klagen over de grote buur. Natuurlijk, ook van hem mag het grondlawaai van

taxiënde en opstijgende vliegtuigen wel een tandje minder. Maar niet als daar, net als enkele percelen verderop, wallen voor moeten worden opgeworpen in zijn land.

Want als hij één ding wil, dan is het lekker verder boeren.

Volgens sommigen is dat een verloren zaak in een polder waar Schiphol om ruimte vraagt, maar ook woningbouw en parken dat doen.

Volgens Blom is het vooral zaak om dingen niet te lang te laten hangen, zoals het grote park dat tussen Nieuw-Vennep en Hoofddorp is gedacht. ,,Sommige agrariërs daar willen er op inspelen, bijvoorbeeld met een zorgboerderij. Maar wie dat niet wil, kan moeilijk verder met een schaduw er overheen. Die maakt het land onverkoopbaar.’’

Ook wil hij snel duidelijk hebben

hoe Schiphol het grondlawaai aanpakt. Blom hoopt op natuurlijke oplossingen, zoals het snelgroeiende, rietachtige olifantsgras.

Buurman Gert-Jan Petrie is daar druk mee. En eigenlijk zou Karavaan bij hem neerstrijken. Omdat zijn schuren tijdens de voorstellingen te vol olifantsgras zouden liggen, blijft het daar bij ’tafeldiscussies’ over de toekomst van het boerenbedrijf.

Vooral de grote schuur van Blom bleek een ideaal alternatief. In een betoverende boerencompositie groeien cederhout en riet immers toe naar een nok die twaalf meter boven de betonnen vloer uittorent. ,,Toen we hier Meerlanders veilden, puur Haarlemmermeerse aardappelen, vonden mensen het prachtig met schijnwerpers erop.’’

Geld hoeft Blom niet te hebben

Componist Arthur Wagenaar schreef ’Stads/Einder’, een cyclus van twaalf preludes en fuga’s over het stadsleven en het platteland. Ze vertellen ons over het geromantiseerde beeld van het boerenbestaan en de taaie werkelijkheid. Elk deel van de cyclus vertegenwoordigt een maand in het jaar en gaat over het traditionele boerenwerk: geboorte (maart), zaaien (april), oogsten (september), slacht (december).

Tegelijkertijd en er dwars doorheen zien we door middel van live-animaties de grote stad, met al zijn energie, kansen, stank en verandering.

Stad en land groeien steeds meer naar elkaar toe. Je vraagt je af waar het heen gaat en waar wij willen staan.

Muziek over stad en land

Wereld van de boer Merel Smitt is een jonge theatermaker, ze studeerde dit jaar af aan de regieopleiding van Toneelacademie Maas-

van de theatermakers. Hij vindt het veel te leuk, cultuur op zijn erf. En de mensen die daar weer op af komen, laat hij graag zien dat rond Schiphol nog mooie bedrijven zitten. Bedrijven waar, mede dankzij de luchthaven, het uitzicht nog royaal is. ,,Dat mag ook gezegd.’’

Wel raadt hij bezoekers aan om een jas mee te nemen. Zo kan in de grote schuur, waar de voorstelling over Mansholt is gepland, de ’natuurlijke trek’ voor een behoorlijke frisheid zorgen bij een gure wind.

En de spinnenwebben blijven. Die horen bij de sfeer van een echte boerenschuur…Een schuur die zo stevig is dat hij er over 100 jaar nog kan staan. Of er dan een nazaat boert, durft Blom niet te zeggen: ,,Eén ding is zeker: niks is zeker.’’

Paul van der Kooij

tricht. Bij Karavaan presenteerde ze vorig jaar haar afstudeervoorstelling ’Tim’ op Vliegveld Bergen, op basis van interviews met jonge veteranen.

Nu maakt Merel een theatrale installatie gebaseerd op interviews met boeren in de Haarlemmermeer.

Voor het maken van deze installatie bezocht Merel boeren op hun erf, in hun eigen leefruimte. Aan de keukentafel sprak ze met hen over het bestaan als boer, wat er in hun hoofd omgaat en over hoe het nu écht met hen gaat.

Wat gebeurt er met hen als hun bedrijf niet meer kan overleven, zijn er mogelijkheden om elders door te gaan of belanden ze in een isolement? In deze installatie betreed je de wereld van de boer: zoals hij het ziet, zoals hij het beleeft.

FOTO’S BART GRIETENS EN PAUL VAN HULZEN

Flip Blom wil van de schaduwen FOTO UNITED af.

PHOTOS/REMCO VAN DER KRUIS

ZATERDAG 25 APRIL 2015

ZATERDAG 25 APRIL 2015

ZAANSTREEK

HOORN

ALKMAAR

HAARLEMMERMEER

13 en 14 mei

14 t/m 17 mei

22 t/m 25 mei

28 t/m 31 mei

Karavaan

Karavaan

PHILE DEPREZ

SANNE PEPER WILLEM POPELIER

13 en 14 mei 2015

22 t/m 25 mei 2015

THOMAS LENDEN

WILLEM POPELIER

30 en 31 mei 2015

22 t/m 25 mei 2015 SOPHIE DOELAND

Opera Buffa Een avond vol onverwachte gebeurtenissen en verrassende gerechten

13 mei 2015

De Orde van de Dag Special

Q61 Cemetery

Bejaarden & Begeerte

Satirische actualiteitenshow over Noord-Holland

Liefdevolle ode aan de doden

voormalige cacaoloods zaandam

algemene begraafplaats alkmaar

Een respectvolle voorstelling die prikkelt om lief te hebben, om te leven

voormalige cacaoloods zaandam

22 t/m 25 mei 2015

Land Inzicht

Reststuk Ontdek het verhaal van een mensenleven aan de hand van de inboedel die een persoon naliet

Performance die wortelt in de Haarlemmermeer

voor westerlicht alkmaar

akkerbouwbedrijf blom hoofddorp

verzorgingshuis de westerhout alkmaar

E. CHRISTENHUSZ

ERWIN VAN AMSTEL

JOCHEM JURGENS

14 t/m 17 mei 2015

SIL VANDERBRUGGEN

MATS BOSWIJK

23 t/m 25 mei 2015

Wee mij Een gegarandeerd treurige aangelegenheid binnenplaats oostereiland hoorn

PAUL HOES

14 t/m 17 mei 2015

14 mei 2015

De Dood en de Zee

CORNEEL DE WILDE

24 en 25 mei 2015

28 t/m 31 mei 2015

28 t/m 31 mei 2015

BOG

Wij, Varkenland

Mansholt

DEEN VAN MEER

Moet je Hoorn!

Nergens

22 t/m 25 mei 2015

Een meeslepende muzikaal relaas over het spookschip de Vliegende Hollander

Een geluidswandeling langs generaties van dromen en daden

Meedogenloze slapstick over het aanvaarden van je daden

de botterwerf hoorn

diverse locaties hoorn

park alkmaarderhout alkmaar

Seele Adembenemende vertelling in unieke bewegingstaal

Het leven louter in werkwoorden gevat kapel van begraafplaats st. barbara alkmaar

Over hoe boeren het hoofd boven water houden akkerbouwbedrijf blom hoofddorp

Over een politicus zonder grenzen en een boer die geloofde in meer akkerbouwbedrijf blom hoofddorp

oude gevangenis schutterswei alkmaar

ANNE ZORGDRAGER

PASCAL LEBOUCQ

BART GRIETENS

PAUL VAN HULZEN

HANNEKE DE JONG & JONAS DE WITTE

14 t/m 17 mei 2015

14 t/m 17 mei 2015

23 en 24 mei 2015

22 t/m 25 mei 2015

28 t/m 31 mei 2015

28 t/m 31 mei 2015

Westfries Hemelhuis

Sketch

Eindtij

Solaris

De boer

Stads/Einder

Herkenbare plekken in het West-Friesland, bekeken vanuit een onverwacht perspectief

Op zoek naar de verlangens van Hoorn

Over de oude mens

Op zoek naar contact met verborgen dimensies

De binnenwereld van de boer

Over ons geromantiseerde beeld van het boerenbestaan versus de taaie werkelijkheid

cinema oostereiland hoorn

oostereiland hoorn

verzorgingshuis de westerhout alkmaar

voor westerlicht alkmaar

akkerbouwbedrijf blom hoofddorp

akkerbouwbedrijf blom hoofddorp

ARTHUR WAGENAAR

ZATERDAG 25 APRIL 2015

Kaarten koop je goedkoper online Via de vernieuwde website www.karavaan.nl kun je tickets voor alle theatervoorstellingen kopen. Per e-mail ontvang je jouw e-ticket(s) die uitgeprint als toegangsbewijs dienen, je hoeft dan niet meer langs de kassa. En op alle online tickets krijg je 10% korting!

Tickets kun je ook op locatie aan de kassa kopen, tegen het normale tarief.

Arrangement/passe-partout Moeite met keuzes maken? Neem dan een arrangement! Voor elke locatie is een arrangement samengesteld dat bestaat uit twee voorstellingen en eten. Voor degene die zich volledig willen onderdompelen in Karavaan zijn er dit jaar voor het eerst passe-partouts te koop.

Hiermee krijg je voor één prijs toegang tot alle programma-onder-

delen gedurende de hele periode.

Je kunt een passe-partout kopen voor Hoorn, Alkmaar of Haarlemmermeer, of één passe-partout voor alle drie de locaties!

Theater Cadeau Op zoek naar een origineel cadeau?

Je kunt een Karavaan-beleving nu ook cadeau geven met de Karavaan Cadeaubon! Via www.karavaan.nl online te bestellen.

Vrienden Als vriend van Karavaan steun je het festival zodat er elk jaar weer een bijzonder programma samengesteld kan worden. Als dank voor je steun en enthousiasme kun je als vriend gebruikmaken van speciale vriendenvoordelen; zoals speciale aanbiedingen, extra faciliteiten en vriendenactiviteiten.

Word vriend op www. karavaan.nl!

Karavaan

Extra progamma in het festivalhart

N

aast de voorstellingen die je in deze speciale bijlage vindt, is er tijdens Festival Karavaan veel meer te zien en mee te maken: installaties, films en documentaires, tentoonstellingen, expedities, muziekroutes, stamtafels en debatten. Veelal gratis! En natuurlijk kun je ook lekker eten en drinken in het Karavaan café op de diverse locaties.

Stamtafels Iedere dag kan er aan de stamtafel, onder het genot van een drankje, geluisterd en gesproken worden over het thema. Aan elke stamtafel worden meningen, verhalen en herinneringen uitgewisseld. Karavaan roept mensen op om foto’s en ander materiaal mee te nemen ter illustratie en ondersteuning van hun verhaal.

Elke vrijdag om 19 schuift RTVNH’s programma ’NH Peilt’ aan bij de stamtafel, en neemt presentator Bernd de Boer de stemming van de dag door met Karavaan-bezoekers. In Hoorn worden herinneringen opgehaald aan

Karavaan is in 2015 nog onderdeel van

Oostereiland, dat in de afgelopen eeuw verschillende functies had, en de beste ervaringen van jonge innovators worden aan de tafel uitgewisseld. Op zondag is er een bijzondere stamtafel, waar met genodigden en bewoners wordt besproken wat de vragen die zijn gesteld via de installatie ’Sketch’ over de wensen van de Hoornaars en Horinezen - aan antwoorden heeft opgeleverd. Aan de stamtafel in Alkmaar worden de verhalen over het dagelijks leven van de bewoners van Westerhout verteld, er komen onvermoede talenten van 60-plussers op tafel en de allerbeste familieverhalen van vroeger en nu worden uitgewisseld. De mooiste plekjes van de Haarlemmermeer, de geschiedenis en de noodzaak van innovatie komen aan bod tijdens de stamtafelgesprekken op het erf van akkerbouwer Blom.

Debatten De thema’s die in Noord-Holland spelen hebben een enorme reikwijdte en invloed en komen tijdens het festival heel dichtbij. Er

valt heel veel over te zeggen en te vinden en daarom nodigt Karavaan elke vrijdagmiddag experts en deskundigen uit, die over de verschillende onderwerpen in debat gaan. Het festival is vooral benieuwd naar wat haar bezoekers ervan vinden. De debatten kan men bijwonen door zich in te schrijven via www.karavaan.nl.

In Hoorn wordt er gedebatteerd over de nieuwe en de oude ideeën die leven over de binnenstad, en het belang van het formuleren van de identiteit aan de hand van de wensen van bewoners. In Alkmaar wordt de duurzaamheid van de participatiemaatschappij en het huidige beleid besproken. Het is van invloed op het heden én de

toekomst, en verdient een frisse blik uit het verleden. Dit debat is voor iedereen belangrijk, Karavaan zoekt expliciet naar input van mensen met enige levenservaring. ’De beste attractie van de Haarlemmermeer, dat is de landbouw.’

Karavaan onderzoekt met deze stelling het plan voor recreatieproject PARK21, vrijetijdslandschap in de polder, met daar tegenover de ideeën van de akkerbouwers, van airportfarm tot duurzaam innoveren. Hoe kunnen in dit kader ruimtelijke uitdagingen worden opgelost en hoe worden de verschillende wensen vervuld? Kan het aan de boeren worden overgelaten of moet er van bovenaf gestuurd worden?

Karavaan dankt al haar vrijwilligers, muzikanten, vrienden, tekenaars, onderdakaanbieders en zangers.

Karavaan dankt alle partners, sponsors en subsidiënten