Depots | Methodologie
bereidingen. Daarbij wordt ook de wisselwerking tussen management, infrastructuur, collectie en depotmeubilair duidelijk afgesproken. Tijdens de tweede fase wordt een conditierapport opgesteld van het depot dat wordt gereorganiseerd. Hierbij worden álle bewaaromstandigheden in kaart gebracht: mankementen in infrastructuur, technische voorzieningen, klimaatregeling, mogelijke biologische aantastingen, grondindeling en plaatsing van voorwerpen, overvolle kasten en rekken. Het depotmeubilair wordt grondig geanalyseerd en opgemeten. Al deze informatie wordt samengelegd en met het hele team kritisch benaderd: wordt de beschikbare ruimte wel maximaal benut? Ook in de hoogte; is er nog te veel ‘lucht’? Deze analyse wordt doorgevoerd van het kleinste niveau (schuif en legger) tot de volledige ruimte en daarbuiten. Maar al te vaak nemen allerlei tentoonstellingsmaterialen zoals ont- en bevochtigers, sokkels, vitrines en verhuiskisten kostbare depotruimte in. Dat geldt ook vaak voor voorraden verpakkingsmaterialen. Precies daarom gaat bij RE-ORG alles wat niet tot de collectie behoort eruit. Het handboek voorziet allerlei rekenmodules om de ruimte te voorzien die volgens internationale standaarden nodig is om een collectie goed te bewaren. En ten slotte kan er overgegaan worden tot actie, waarbij er wordt verhuisd, gereinigd, behandeld, ingepakt, gebufferd en gestandplaatst. Het moet gezegd: de RE-ORG-standaarden liggen best hoog. Wanneer een depot volgens deze methode werd heringericht, heeft elk object één standplaats in het registratiesysteem en staat er ook geen enkel voorwerp op de grond. Ook mogen er maximaal twee objecten verplaatst worden om aan een specifiek voorwerp te kunnen. En binnen drie minuten moet het betreffende object gelokaliseerd kunnen worden. Klinkt dat als science fiction? Joanie Dehullu, collectiebeheerder van het Jenevermuseum Hasselt, getuigt: “RE-ORG dwingt je te kijken naar een situatie die je wel kent, maar waar je eigenlijk het fijne niet van afwist. Met RE-ORG durf ik iets aan te pakken, want het wérkt. Het is dus geen sekte.” (lacht)
I like Volg RE-ORG op: • Twitter: @REORG_storage https://twitter.com/reorg_storage • YouTube https://youtu.be/tcxta3zLk3c RE-ORG fundamentals: Intro to the RE-ORG Method • Website https://www.iccrom.org/section/preventiveconservation/re-org met informatie over de methodologie en allerhande praktische instrumenten zoals een evaluatieformulier, een stappenplan en voorbeelden uit de hele wereld • Facebook: @reorgstorage https://www.facebook.com/ reorgstorage/ • Tumblr: http://re-org.tumblr.com/. Museummedewerkers van over de hele wereld sturen hun (vaak creatieve en goedkope) bewaringssystemen voor allerlei types culturele erfgoedobjecten en collecties naar reorgstorage@gmail.com. • LinkedIn: zie de RE-ORG Online Discussion Group
Moedermusea
Partnermusea
Nationaal Tabaksmuseum - Wervik
Bakkerijmuseum – Veurne
Archieven & Museum van het OCMW van Brussel20
Hôpital Notre-Dame à la Rose – Lessines
Groeningemuseum (Prentenkabinet) - Brugge
Bakkerijmuseum – Veurne
M HKA – Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen
Jenevermuseum – Hasselt
Archief & Musea Turnhout
FOMU – Fotomuseum Provincie Antwerpen
Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis – Brussel
RAVERSYDE – Provincie West-Vlaanderen
BAL – Musée des BeauxArts de Liège
Ecomusée du Bois-du-Luc, Houdeng (La Louvière)
KMKGB - Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel
Erasmushuis - Anderlecht
Eve Van Dael is adviseur behoud en beheer bij FARO. Voordien werkte zij onder meer als depotbeheerder in M – Museum Leuven. 1 International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property, www.iccrom.org 2 Zie: www.iccrom.org/section/preventive-conservation/re-org: 1 op 4 musea heeft een ontoereikend registratiesysteem, van 1 op 3 depots is het onduidelijk wie de verantwoordelijkheid draagt, 1 op 4 depots is overvol waardoor circulatie moeilijk, zo niet onmogelijk is, 1 op 2 musea heeft onvoldoende depotmeubilair. 3 The International Museography Conference, League of Nations, Madrid, 1934. www.rabasf.com. 4 Zie: http://icom.museum/resources/publications-database/publication/international-conference-on-museum-storage-13-17-december-1976. 5 E. V. Johnson & J.C. Horgan, Museum Collection Storage, Protection of the cultural heritage: technical handbooks for museums and monuments, Volume 2. Parijs, UNESCO, 1979. 6 Cultureel-erfgoeddepotinfrastructuur in tijden van transitie. Landschapsanalyse, analyse prioritaire cases. Signalen en aanbevelingen voor het Vlaamse beleid. Brussel, 2017. Een onderzoek in opdracht van het Departement CJM. Lees ook: A.-C. Olbrechts, ‘Depots in transitie. Pleidooi voor duurzaamheid in depotinfrastructuur en -werking’, in: faro | tijdschrift over cultureel erfgoed, 2017, jg. 10, nr. 4, pp. 70-73. 7 Het type depot waarover een museum beschikt, kan variëren: enkel eigen depot(s), eigen depot(s) aangevuld met extern, niet-commercieel depot(s), eigen depot(s) aangevuld met externe commercieel depot(s) en, ten slotte, eigen depot en extern niet-commercieel én commercieel depot(s). 8 ICOM-CC, Preventive Conservation Working Group, 17de driejaarlijkse conferentie, Melbourne, 2014. 9 Zie: www.academia.edu/8051693/2014._Museum_storage_space_estimations_In_theory_and_ practice 10 A.-C. Olbrechts, ‘Depots in transitie. Pleidooi voor duurzaamheid in depotinfrastructuur en -werking’, in: faro | tijdschrift over cultureel erfgoed, 2017, jg. 10, nr. 4, pp. 70-73. 11 De basiscursus die FARO aanbiedt, is in mei reeds aan zijn vierde editie toe. De toolbox is binnenkort online beschikbaar. 12 Zie: www.kunstenenerfgoed.be/nl/wat-doen-we/subsidies-cultureel-erfgoed/subsidiespilootprojecten-waarderen-van-cultureel-erfgoed. 13 Besluit van de Vlaamse Regering betreffende het verlenen van investeringssubsidies voor culturele infrastructuur met bovenlokaal belang, art. 7, 2°, pp. 6-7. 14 Zie: www.youtube.com/redirect?q=http%3A%2F%2Fwww.iccrom.org%2Fnewsof-re-org-atlantic-canada%2F&event=video_description&v=2tzrRfAweoQ&redir_ token=M0P0jvV907JHa-a4M-2GVFU_lqF8MTUxNzY2NTMzMEAxNTE3NTc4OTMw. 15 Zie: http://org.kikirpa.be/RE-ORGBelgium2015/ 16 ‘RE-ORG Belgium – Adventures in Storage Reorganization’, Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, 22 maart 2018. 17 Zie: www.iccrom.org/section/preventive-conservation/re-org. 18 In Museumbulletin wordt RE-ORG in het prentenkabinet van de Brugse musea haarfijn beschreven. Zie Musea Brugge, Museumbulletin 3, 37ste jaargang, jul-sep 2017, pp. 16-19. 19 Zie: http://visuality.eu/works/2017/3/8/illustrations-for-re-org-a-method-to-reorganizemuseum-storage-by-iccrom. 20 Meer info, foto’s en filmpjes van het RE-ORG-project in het Brusselse OCMW-museum vindt u op Depotwijzer: http://www.depotwijzer.be/brussel-reorganisatie-van-de-depots-dmv-reorg-museum-ocmw-musee-cpas.
faro | tijdschrift over cultureel erfgoed | 11 (2018) 1
53