Page 1


METEOROLOGIA Lehen egunean meteorologiaren instrumentuak erabiltzen ikasi dugu. -Termometroa= ÂşC = Temperatura neurtzeko erabiltzen da. -Hidrometroa= % = Airearen hezetazuna neurtzeko erabiltzen da. -Barometroa = mb =Airearen presioa neurtzeko erabiltzen da. -Iparorratza= Haizearen norabidea neurtzeko erabiltzen da. -Anemometroa=km/h=Haizearen abiadura neurtzeko erabiltzen da. -Sonometroa=dB=Sarata kutzadura neurtzeko erabiltzen da.

Gero Errekatxoko CastaĂąos ibaira joan gara uraren azterketa egiteko. Instrumentuak erabili ditugu ibaiaren ezaugarri hauek neurtzeko: ibaiaren ibilgua, gardetasuna, temperatura, abiadura, ph-a, zikinkeria kutsadura organikoa, animaliak eta zarata. Instrumentu hauek erabiltzen ikasi dugu: ikusmena, termometroa, oina, makiltxoa, kronometroa, ura, pha neurtzeko neurtzeko papera eta sonometroa. (Uraren zikloa hau da: ura hartzen da, purifikatzen da, gizakiak erabiltzen dute, garbitzen da eta berriro hondartzaradoa).


BARAKALDOKO PAISAIA

Guk astelehenan ikusi genuen Barakaldoko paisaia Basatxun. Barakaldoko bi heren mendiak dira. Barakaldoko mendiak hauek dira: Sasiburu, Apuko, PeĂąas Blancas, Eretza, Aldapa, Ganeratz, Gazteratz, Argalario, Mota eta Burtzako. Barakaldoko mugak ibaiak dira: Ibaizabal-Nerbioi, CastaĂąos-Galindo eta Kadagua. Mendietan soroak eta baserriak daude. Hiriko zatia ere handia da. Bertan bizitzen diren 100.000 biztanleetako 99.000 hirian bizi dira. Barakaldo oso erlazionatuta dago burdinarekin. Barakaldon meategiak egon ziren baina orain abandonatuta daude.


BARAKALDO KALETARRA ETA BASERRITARRA Astelenean Ezagutu Barakaldo hasi genuen. Basatxura iritsitakoan, autobusetik jaitsi eta bertan meteorologia azterketa egin genuen. Gero ibiltzen hasi ginen Basatxu osotik. Ibilbidean, zuhaitzen izenak ikasi genituen fitxa batekin lagunduz. Gero, paisaisaia ikustera gelditu ginen eta paisairi begiratuz, fitxa bat egin genuen mendien izenei buruz. Ibilbidearen amaieran, XVII. mendeko etxe bat ikusi genuen. Euria egiten duenean, etxearen barruan sartzen da euria, baina zorionez, eguzkidun eguna zen eta argazki bat atera genuen. Gero Errekatxora joan ginen, eta han, atsedenaldia egin genuen. Parkean asko jolastu genuen eta gure hamaiketakoa oso goxo zegoen. Hori eta gero Errekatxoko ibaiko ura nola zegoen neurtu genuen eta ondo zegoela atera zen (20/24). Lehenengo soka bat zuen ontzi bat ibaira bota genuen urez bete arte eta ura ikertu genuen.


CASTAÑOS ERREKAREN AZTERKETA Erreka non jaio zen eta non bukatzen da? Erreka Castaños auzoan jaio zen eta Galindon bukatzen da. Errekaren zein ibilgutan egin dugu ikerketa? Erdi ibilguan egin dugu ikerketa.

Ikertu ditugun uraren ezaugarriak: 1. Ibaiaren ibilgua: erdi ibilgua. 2. Gardentasuna: harriak ikusten dira. 3. Tenperatura: 20 ºC. 4. Abiadura: 0,25 m/s. 5. PH-a: 6,5. 6. Zikinkeriak: zigarroak. 7. Kutsadura organikoa: bazegoen. 8. Animaliak: arrainak, txoriak, ahateak... 9. Zarata: 43,2db.

Erabili ditugun instrumentuak termometroa, pH papera… izan dira.


SANTA AGEDA HISTORIA Santa Ageda III. mendeko gazte polit bat zen. Katanian (Sizilian) jaio zen 230.urte inguruan. Familia noble eta diruduna zeukan. Quincianok Santa Agedari ezkontzeko eskatu zion, baina Agedak ezetz esan zion. Quinciano haserretu zen eta Santa Agedari bularrak moztea agindu zuen. 21 urterekin hil zuten.

OHITURAK Barakaldotarrak joaten dira erromeriara tradizioak daudelako. Tradizioak: estatu bat hartzen dutel, bazelizarI hiru buelta ematen dizkiote eta bitartean otoitz egiten dute.

BASELIZA Lau atal daude: Nabea: XVIII. mendean sortu zen eta jendea biltzeko da. Elizataria: XIX. mendean sortu zen eta euria egiten duenean babesteko da. Absidea: XVI. mendean sortu zen meza ospatzeko da. Sakristia: XVIII. mendean sortu zen apaizak aldatzeko eta mezetako gauzak biltzeko.


ESKOLA MUSEOA Asteartean joan ginen eskola museora. Bertako patioan jan genuen hamaiketakoa. Gero gure taldea laboratoriora joan zen. Bertan deabruaren zubiaren maketa txiki bat montatu genuen. Oso polita geratu zen. Ondoren, eskolako museora joan ginen eta han ikasmahai batean eseri ginen. Irakasleen arauak hauek ziren: ume batek klasean hitz egiten badu, irakasleak erregelarekin jotzen zion buruan edo eskuan. Liburu bat zuten ikasgai guztientzat, eta luma batekin idazten zuten. Arbel batean idazten zuen ikasten ari zenak, eta ondo idazten zuenean, paperean luma eta arkatzarekin idazten zuen. Azkenean Deabruaren zuabia ikustera joan ginen. Oso polita zen. Oso egun ona eta oso dibertigarria izan zen, asko gustatu zitzaigun.


DEABRUAREN ZUBIA (Kastrexanako edo Lasaoko zubia) Antzinako eskola ikusi eta gero joan ginen Deabruren zubira. Deabruaren zubia Kadagua ibaiaren gainean dago. Barakaldo eta Bilbo elkartzen ditu. Pedro Ortizek eraiki zuen zubia 1435 eta 1436 urteen bitartean. Zubi honek 500 urte ditu eta bertan Erdi aroko gerra bat gertatu zen. Pedro Ortiz Lekeition bizi zen.

Gaztelaniako antzinako hitz batzuek ikasi genuen: Celanda = envoscada Hovjéndole = habiéndole

ZUBIAREN KONDAIRA Behin batean, bazeuden elkar asko maite zuten bi persona. Neska Bilbon bizi zen eta mutila Barakaldon. Baina arazo bat zeukaten: zubia ez zegoenez ,ezin ziren elkarrekin egon. Bat batean, gizon maltzur bat (deabrua) agertu zen neskaren aurrean eta esan zion: “zure arima ematen badidazu nik zubia egingo dizut” eta neskak baietz erantzun zion. Baina gero neskak hau pentsatu zuen: “Nire arima kentzen badit ezin dut zubia zeharkatu”. Orduan, Deabruak zubia ia amaituta zuenean, azken harriaren lekuan makila bat sartu zen. Azkenik, zubia amaitu zen, baina ezin izan zuen bere arima eraman, eta mutila eta neska elkarrekin bizi izan ziren pozik.


Taller USOA

El miércoles 2 de octubre fuimos a USOA una empresa que se creó por la petición de varias familias con el fin de ayudar a la gente. Ellos trabajan en los siguientes trabajos: trabajos integrales de jardinería, los cuales consisten en arreglar jardines, plantar, abonar, etc., trabajos subcontratados, limpiezas profesionales, publicidad directa y distribución, confección de ropa laboral, piezas de cera para aeronáutica, digitalización de documentos, comercialización de EPI-s y atención al cliente en la tienda. Nos explicaron cómo hacer patrones de ropa, cómo colocar logos, cómo hacer ojales, como coser ojales, como rematar ropa y, por ultimo ,nos enseñaron la cafetería.


Usoa lantegia Azteazkenean, urriak 2, Usoa lantegira joan ginen. Han Jone eta Marielbi ezagutu genituen. Esan ziguten Usoa lantegia fabrika bat zela eta gaitasun ezberdinak dauzkaten pertsonek lan egiten dutela bertan. Usoan lan batzuk egiten dituzte, eta haien artean daude: lorezaintza, garbiketa profesionala, lan azpikontratatuak, hegazkinentzako piezak, jostunak‌ Lehen esan dugun bezala, gaitasun ezberdinak dauzkaten langileak daude. Han ikasi genuen josten eta azaldu ziguten nolakoa zen arropa josteko prozesua. Irakatsi ziguten logotipoak egiten eta etiketatzeko pistola. Logotipoak egiteko prozezua hau da: telan jartzen zen plastiko bat eta beroarekin itsasten da. Gustatu zaigu jakitea jende asko dagoela lan egiten, Barakaldo garbitzen, etab.


Barakaldo Antzokia

Asteazkenean Barakaldo Antzokira joan ginen gure lagunak eta gu. Barakaldo Antzokia Elkano kalean dago. Han Gurenek azaldu zizkigun persona bakoitzaren lanbideak. Guri tokatu zaigun lanbidea argi teknikaria zen. Oso interiesgarria izan zen. Oso politak dira argi kolore desberdinak eta bere funtzionamendua. Gurenek fokoak eta koloreak nola aldatzen diren azaldu zuen. Bi argi mota daude, hotza eta beroa. Ondoren, Gurenek eztenatokira eraman gintuen tresnak nola igotzen dituzten azaltzeko. Kamerinoa eta dantza-aretoa ere ikusi genituen. Azkenik argi eta musika kontrola azaldu zizkigun. Oso handiak ziren eta guri oso dibertigarria eta interesgarria iruditu zitzaigun. Azaldu ziguten Barakaldo Antzokia antzinean ez zela horrelakoa. Zaharra bota zuten eta urte batzuk pasa ondoren berri bat eraiki zuten. Antzokian kamara asko daude eta oso bitxiak dira.


BARAKALDO ANTZOKIA

Barakaldo antzokia Barakaldon kokatzen da, erdugunetik gertu dago. Barakaldo antzokiaren zati nagusiak hankak, banbalinak, foku barru, estenaurrea, estenatokia, sorbalda eta kaleak dira. Tramoilaria, argi-teknikoa, makiladoreak, zuzendariak, etb. izaten dira. Guri asko gustatu zaigu. Oso txikia iruditzen zaigu baina oso handia da. Eszenatokia oso handia da. Asko gustatu zaizkigu Gureneren azalpenak. AloĂąa eta Nahikairi oso onak izan dira gurekin, eta USOA ere gustatu zait.


MEATZARITZA ETA MEATZE-MUSEOA Barakaldo meatzaritzari oso lotuta dago. Hori dela eta, meategi asko zabaldu ziren. Guztira 29 meategi zabaldu ziren, besteak beste, Modesta, La Negra, Agusta eta Las Julianas. Museoan mineral batzuk ikusi genituen: oigistoa, goethita, limonita eta siderita. Meatze batzuen izenak Concha II, Modesta, La Negra, Augusta eta Las Julianas dira. Mineralak bagoietan, balde-lerroetan, trenbideetan eta plano inklinatuetan garraiatzen ziren. Gero mineralak Europako herrialdeetan saltzen ziren. Meatzariak baldintza txarretan bizi ziren, oso gutxi kobratzen zuten eta etxe oso txikietan bizi ziren guztiak. Emakumeek txirterak, kargerak eta dinamita egileak ziren. Umeak 9 urterekin hasten ziren lan egiten pintxe bezala. Meatzariek lan ezberdinak zituzten, adibidez: batzuk harriak pikatzen zuten dinamita sartzeko, beste batzuk minarala erretzen zuten, etb.


LA ARBOLEDA-ZUGAZTIETA

La Arboleda auzoa meatzarien eta haien familien etxeak eraikitzen sortu zen.

Haien etxebizitzak egurrezkoak ziren, txikiak eta bainugelarik gabekoak. Arto hostoz egindako koltxoiak eta metalez egindako sukaldeak zituzten, eta oso ezegonkorrak ziren. Gainera, familia handi asko bizi ziren etxe bakoitzean. Pertsona batzuek askotan zoruan egin behar zuten lo. Gainera etxe horiek, neguan oso hotzak ziren. La Arboledako paisaia oso polita eta berdea da. Mendiz inguratuta dago eta garai batean meatze izandako hiru putzu polit daude: Ostiรณn, Parkotxa eta Blondis. Lehenago beste meatze bat ikusi genuen, oraindik ez dena urarekin bete eta oso ikusgarria dena: Concha II. Gainera, Trapagaranekin oso ondo komunikatuta dago funikular batekin. Funikular horek magikoa dela ematen du: beste funikularrarekin txokatuko dela dirudi baina gero trenbidez aldatzen dira biak.

Oso esparientzia ona da La Arboleda-Zugaztieta ikustea!


PALAZIO BASERRIAREN MAKETA PALAZIO BASERRIA Palazio baserria Goroztizan dago, Basatxutik hurbil, eta astelehenean ikusi genuen. Baserrian CastaĂąos almirantea bizi zen. Lehenengo solairua animaliak egoteko eta janaria sukaldatzeko erabiltzen da. Bigarren solairua, gauzak gordetzeko eta pertsonak lo egiteko erabiltzen da. Hirugarren solairua janaria biltegiratzeko da.

PALACIO BASERRIAREN MAKETA Maketa Errekatxon dago, CIHMA izeneko museo moduko batean. Maketa gaur egin dugu, ostiralean. Baserriak 3 solairu ditu, eta gehiena egurrez osatuta dago. Forma kubikoa dauka eta lau isurialde ditu. Gutxi gorabehera, metro bateko luzera du.

NOLA PASATU DUGU? Uste dugu zaila dela maketa egitea, baina guk, oso ondo pasatu dugu.

Profile for ezagutu

PAULES 1A  

PAULES 1A  

Advertisement