Issuu on Google+

geografisch denken en doen

iNperspectieF een uitgave van Esri Nederland nr. 022011

‘ruIMTElIjk DENkEN NoDIG oM TE ovErlEvEN’ Ik WIl THuIS ook WAT! vErHAlEN vErTEllEN, MET kAArTEN?!

EFFiCiËNTEr wErKEN MET

giS


ColoFon

In Perspectief is een uitgave van Esri Nederland. Het magazine brengt actuele ontwikkelingen op het gebied van geografische informatie in Nederland. De focus ligt op praktijkvoorbeelden, trends en ontwikkelingen. CoNTACT E: redactie@in-perspectief.nl T: +31 (0)10 217 07 00 I : www.in-perspectief.nl rEDACTIE Carmen Boertjes, Harmen van Doorn, Corine Meppelink. Naast de redactie en auteurs werkten mee aan deze uitgave: Karen Stultiens, Bert Vermeij en Ron Noordhuis.

giS voor...

primaire werkproces 16 20 24

42

Interview

GEMEENTEN

‘Ruimtelijk denken nodig om

GeoBasis ontzorgt gemeenten

te overleven’

IEDEREEN

49

Mijn Perspectief

Ik wil thuis ook wat!

Efficiënt en transparant beheren, het

GEMEENTEN

kan!

NiEuwS

VERZEKERINGEN Ruimtelijk inzicht stelt Achmea in

6

IEDEREEN

6

Verhalen vertellen, met kaarten?!

40

voor WebGIS

WATERSCHAPPEN

6

ArcGIS voor thuis

7

Waternet ontvangt Special

GEMEENTEN

Achievement award 7

liteit terug in gemeente Tilburg

giS vErBiNdT!

Satellietbank schatkamer voor appbouwers in topsectoren

7

Word nu certified ArcGIS-gebruiker!

8

Meer inschrijvingen hoger onderwijs

8

Nederland vanuit een ander

Besparen op onderhoudskosten

software 18

Gemeente Den Haag onderscheiden

GIS onmisbaar voor waterschappen Veiligheidsdashboard dringt crimina-

9

Een nieuw blijvertje: tijdelijke licenties voor ArcGIS Server

staat klanten beter te ontzorgen

36

CovEr De foto op de omslag van dit magazine is genomen in Amsterdam. De Amsterdamse grachten zijn onderdeel van het verzorgingsgebied van Waternet. Vanaf pagina 12 leest u het artikel over deze organisatie.

Column Frisje???

zien 26

oPlAGE 4.000 exemplaren

DISClAIMEr Esri Nederland besteedt de uiterste zorg aan de betrouwbaarheid en actualiteit van de artikelen in In Perspectief. Aan de verstrekte informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Gebruikt kaart- en beeldmateriaal blijft eigendom van de makers. Artikelen uit In Perspectief mogen alleen openbaar worden gemaakt na schriftelijke toestemming van Esri Nederland.

39

Met GIS door de bomen het bos weer

30

ADvErTErEN Esri Nederland biedt partners en relaties de mogelijkheid zich te profileren in In Perspectief. Vraag naar de advertentiemogelijkheden (voorwaarden, tarieven en aanleverspecificaties) via: adverteren@in-perspectief.nl.

UTILITIES Efficiënter werken met gis in het

vorMGEvING EN Druk LENS! communicatie (www.lenscommunicatie.nl) ‘t Papierenhuys

AboNNEMENTEN Organisaties met een onderhoudscontract van Esri Nederland krijgen In Perspectief kosteloos toegestuurd. Zonder onderhoudscontract is het ook mogelijk om In Perspectief te ontvangen. Een jaarabonnement kost 25 euro (excl. btw). Voor verzending naar buitenland gelden aanvullende porto- en administratiekosten.

Column Taak erbij, maar wel terecht!

12

oNTWErP Karen Stultiens foToGrAfIE LENS! fotografie > Marcel Krijger (tenzij anders vermeld)

21

perspectief 8

Kijk ook mee naar Nederland, vanuit

Esri Nederland officiële partner Geocom

een ander perspectief 22

ovErig

Geofort: kijken met geografische ogen

42 48

Iedereen zijn eigen geo-app

5

Voorwoord

Neem deel aan de online GIS-

34

GIS Conferentie-special

community!

50

Agenda

advErTENTiES

oPiNiE 10

Kadaster wil geo-informatie, kennis

4

Geometius

en ervaring delen; voor welvaart en

38

Esri Nederland

welzijn


in perspectief, nummer twee, tweeduizend elf

INhoudsopgave

verhalen

iedereen zijn

vertellen, met

eigen geo-app

kaarten?!

44

30 “Zonder GIS 10 procent meer fte’s nodig.”

36 achmea

geoBasis

ontzorgt

ontzorgt

klanten

gemeenten

16

26

3


GNSS ontvanger met Trimble Floodlight satelliet schaduw reductie technologie.

GeoExplorer 6000

Nauwkeurig in steden en onder bomen... Meer info? Âť geometius.nl/6000 geometius.nl

+31(0)88 4366 300


Voorwoord

Beste lezer, Het mobieltje van nu kan al lang veel meer dan bellen en sms’en. Het zijn i-devices geworden, verbonden met het internet, gevoed door data en apps. Om het geografische voordeel uit uw mobiel te halen heeft Esri Nederland het AppLab in het leven geroepen. Het AppLab is nu voor iedereen kosteloos toegankelijk en bedoeld als een platform. Hier vinden onze klanten, partners, studenten en zzp’ers elkaar om samen te werken. De kracht van co-creatie is ongekend! Het AppLab zet, met technologische toegankelijkheid, ook de deur wijd open om niet-GIS’ers in onze inspirerende wereld van kaarten te verwelkomen. Vanaf pagina 42 leest u meer over het AppLab.

“Deze app vindt een boom voor me, om te knuffelen.”

Voor mij geldt dat een succesvolle app voldoet aan de kenmerken fun, fast & simple. Met andere woorden, de app moet intuïtief zijn en in één behoefte voorzien en praktisch of leuk. Een ludieke app met een voorbeeldfunctie van allerlei mogelijkheden is de Tree Hugging-app. Een app waarmee je locaties kunt vinden om te knuffelen met een boom op basis van gegevens uit de gemeentelijke basiskaarten. Een boom die qua diameter bij jou past, inclusief een veilige wandelroute om er te komen. Tree Hugging: de app die kinderen veilig in aanraking brengt met de natuur. Naast apps maken, kun je ook je eigen geo-portaal in de Cloud inrichten. Met ArcGIS Online for Organizations kun je data in de Cloud opslaan en via gebruikersrollen beschikbaar te stellen. Hiermee wordt het heel eenvoudig om data voor een breed publiek beschikbaar en open te maken. Vanaf pagina 30 vindt u uitgebreide informatie over ArcGIS Online. Maak ook gebruik van de mogelijkheden om meer open te worden. Ik wens u veel leesplezier in deze editie van In Perspectief!

Frits van der Schaaf directeur business development Esri Nederland fvanderschaaf@esri.nl 5


Een nieuw blijvertje: tijdelijke licenties voor ArcGIS Server

ArcGIS voor thuis

Er zijn regelmatig situaties waarin

dagen. ‘ArcGIS for Server Term li-

Wilt u thuis ook werken met ArcGIS?

extra inzet van ArcGIS for Server no-

censes’ zijn beschikbaar voor vrijwel

ArcGIS-vaardigheden verbeteren in

dig is. Bijvoorbeeld voor een tijde-

alle edities en varianten waaronder

uw eigen tijd? Iedereen kan nu met

lijk project, een testperiode of een

Basic, Standard en Advanced. Voor

GIS werken via ArcGIS for Home Use

aanpassing in uw ICT-architectuur.

Standard en Advanced zijn ook ‘Sta-

– voor eigen gebruik (niet-commer-

Er zijn al goede oplossingen moge-

ging’ (test) licenties mogelijk.

cieel). Dit is een speciale licentie van

lijk met bijvoorbeeld virtualisatie,

Een tijdelijke licentie kunt u inzet-

ArcView en alle bijbehorende ex-

uitbreiding van het aantal cores en

ten op uw eigen servers, voor vir-

tensies. En dat voor slechts 100 euro

uiteraard biedt de Enterprise Licen-

tualisatie en in de cloud. Ze worden

(incl. btw). Dit product is gelanceerd

se Agreement (ELA) een maximale

allemaal geleverd inclusief support

op de jaarlijkse GIS Conferentie.

flexibiliteit.

en onderhoud.

Sinds kort is het ook mogelijk om

Bestel ArcGIS for Home Use via

een tijdelijke licentie ArcGIS for

E-mail voor meer informatie naar

Server in te zetten. Deze licenties

contact@esri.nl

esri.nl.

bieden de volledige functies voor

Lees meer over ArcGIS for Home Use

een vaste periode van 30, 90 of 365

op pagina 23.

Gemeente Den Haag onderscheiden voor WebGIS ving. Ook zij zien

moet de waarde van geo-informatie

de toegevoegde

worden gebruikt.”

waarde van GIS.

Wethouder Rabin Baldewsingh van

Ed

Volksgezondheid,

van

Ingen,

Duurzaamheid,

directeur

Esri

ICT, Media en Organisatie nam de

Nederland,

ver-

award in ontvangst: “Mensen wil-

telde tijdens de

len verbonden zijn. Ze hebben be-

uitreiking dat de

hoefte aan contact met ons als ge-

gemeente

Den

meente. Wij willen dat zo makkelijk

Haag in 2009 is

mogelijk maken. Dát is dienstver-

begonnen

met

lening. De verwachtingen van de

De gemeente Den Haag heeft tij-

de bouw van een nieuw framework

mondige burger zijn hoog. Zonder

dens de GIS Conferentie de ‘Enter-

aan de hand van GeoWeb. “ De uit-

goedwerkende ICT is dienstverle-

prise GIS Award’ uitgereikt gekre-

daging is om met het framework 17

ning op niveau onmogelijk.”

gen. Eén van de redenen dat de

verschillende GIS-viewers te migre-

gemeente deze award ontvangt

ren naar het WebGIS. Het mooie van

E-mail voor meer informatie naar

is dat er veel aandacht vanuit het

de gemeente Den Haag is dat ze er

gemeenten@esri.nl

stadsbestuur is voor de ICT-omge-

geen gras over laten groeien: overal

Foto: Sabine Put

6


GISnieuws Waternet ontvangt Special Achievement award

Word nu certified ArcGIS-gebruiker!

uit die speciale aandacht verdienen.

Esri biedt een certificeringsprogram-

Dit jaar viel het Nederlandse bedrijf

ma aan. Dit geeft u als gebruiker

Waternet in de ‘prijzen’.

van Esri-software de mogelijkheid

Jan Williams, teamleider van de

om aan te tonen dat u gedegen ken-

afdeling Geo-informatie Waternet

nis heeft van de Esri-software. Op

nam de award in Rotterdam in ont-

dit moment is het mogelijk om u te

Tijdens de GIS Conferentie 2011

vangst. Williams: “We hebben het

laten certificeren voor ArcGIS Desk-

heeft Waternet de Special Achie-

met z’n allen gedaan, het is een

top, Web Application Developer, En-

vement in GIS Award (SAG) in ont-

echte teamprestatie”.

terprise Geodatabase Management

Bron: Waternet

vangst genomen. Elk jaar kiest Jack

en Enterprise Administration.

Dangermond, directeur en oprichter

Lees meer over Waternet vanaf pa-

Er zijn twee niveaus beschikbaar:

van Esri, hoogstpersoonlijk bedrijven

gina 12.

‘associate’ en ‘professional’. Het programma is opgericht om gebruikers

Satellietbank schatkamer voor appbouwers in topsectoren

van GIS nog succesvoller te maken

Er komt een Nationale Satellietda-

lands Space Office. “Ook Esri Ne-

Met behulp van deze certificering

tabank met gratis satellietbeelden

derland ondersteunt dit initiatief

bent u in staat:

waarmee het bedrijfsleven nieuwe

en heeft hier ook met een steun-

• Uw kennis en vaardigheden aan

producten en diensten kan ontwik-

verklaring op gereageerd.” Marcel

de hand van de hoogste normen

kelen. Dit moet leiden tot efficiency

de Rink van Esri Nederland: “We

te toetsen.

in de geo-informatievoorziening

stellen ook iemand ter beschikking

• U te onderscheiden binnen een

en ervoor zorgen dat applicatie-

om energie en tijd te steken in het

competitieve markt.

ontwikkeling versnelt. Het idee is

slagen van de satellietbank.” Het

• Uw persoonlijke en organisatie-

dat het benutten van satellietdata

initiatief biedt veel nieuwe moge-

doelstellingen te behalen.

in deze processen leidt tot meer

lijkheden, geeft hij aan. “Data is

Esri Nederland Opleidingen biedt op-

werkgelegenheid en verhoging van

cruciaal in het efficiënter maken

leidingen aan om u te ondersteunen

concurrentiekracht op juist voor

van bijvoorbeeld de landbouwsec-

bij het behalen van een certificaat.

Nederland sterke sectoren (topsec-

tor. Het doel is om via software

toren).

meer nut uit de gegevens te ha-

E-mail voor meer informatie hier-

Voor dit initiatief stelt de overheid

len.”

over naar opleidingen@esri.nl

4 miljoen euro beschikbaar. “De

Een goede samenspraak tussen alle

overheid heeft de kennissector en

partijen is een belangrijke rand-

mische bedrijvigheid en daarmee

bedrijfsleven gevraagd naar de

voorwaarde voor succes. Van Ben-

hoogwaardige werkgelegenheid in

investeringsbereidheid als er een

them: “Wij juichen het toe dat vele

Nederland.”

satellietbank komt”, zegt Marlène

vooraanstaande GEO-ICT bedrij-

van Benthem, Coordinator Appli-

ven, zoals Esri, de visie delen dat dit

E-mail voor meer informatie naar

cations and GMES van het Nether-

proces zal leiden tot meer econo-

mderink@esri.nl

en hen samen te brengen in een community.

7


gis nieuws

Meer inschrijvingen hoger onderwijs

Nederland vanuit een ander perspectief

Het gaat voorspoedig met de in-

een gezamenlijk totaal van ruim 70.

schrijvingen voor de geo-opleidin-

Opvallend is ook de belangstelling

gen aan het hbo en de universitei-

voor de algemene GIS-colleges bij de

ten. In september 2010 vertoonde

Rijksuniversiteit Groningen, Univer-

het aantal inschrijvingen een duide-

siteit Utrecht, Vrije Universiteit Am-

lijk herstel, na enkele jaren van te-

sterdam en Wageningen University,

rugloop. Ook voor 2011 zet de trend

gericht op studenten van uiteenlo-

positief door. Uitschieter is opnieuw

pende disciplines. Aan elk van deze

de hbo-bacheloropleiding Geodesie

colleges nemen zo’n 100-200 studen-

/ Geo-Informatie aan de Hogeschool

ten deel. Deze deelnemers zijn later

Utrecht. De instroom bij zowel de

voor de hand liggende gegadigden

“Nederland van Boven is een ver-

voltijds- als bij de duale opleiding

voor de geo-minor die de samen-

rassend interactief project dat onze

bereikte precies de eigen targets:

werkende universiteiten vanaf 2012

kijk op maakbaar Nederland ingrij-

respectievelijk 30 en 20 nieuwe in-

samen zullen gaan aanbieden.

pend zal veranderen.” Het VPROprogramma Nederland van Boven

schrijvingen. Het aantal inschrijvingen voor de

universitaire master-

Beeld: VPRO

Bron: Stichting Arbeidsmarkt Geo

visualiseert databestanden en vertelt het bijbehorende verhaal.

opleidingen (Wageningen, TU Delft, Unigis en de Nederlandse deelne-

E-mail voor meer informatie naar

mers aan GIMA) is toegenomen tot

secr@arbeidsmarktgeo.nl

Lees meer op pagina 18.

Esri Nederland officiële partner Geocom het beheer en onderhoud van hun

GIS-informatie kunnen bedrijven

ondergrondse infrastructuren.

dus efficiënter plannen en bijvoorbeeld een kostenanalyse maken

Esri

Nederland

werkt

daarvoor

voor een noodzakelijke sanering.

nu officieel samen met Geocom. GEONIS is onder meer beschikbaar

De steden Den Haag en Arnhem

voor het beheer en onderhoud van

passen op het gebied van beheer

verlichtingsnetten

riolerings-

van openbare verlichting GEONIS al

stelsels. Ook is er een GEONIS voor

met succes toe. Een bewijs dat de

het beheer van industrieterreinen.

oplossingen van GEONIS waarde

Gemeenten en bedrijven uit de

Met de GEONIS rioleringsoplos-

toevoegen voor de Nederlandse

industrie

Foto: Sabine Put

kunnen

sing kunnen bijvoorbeeld inspec-

markt. Geocom heeft in de indus-

gebruik maken van de oplossing

tievideo’s worden gekoppeld aan

trie goede referenties in Duitsland,

GEONIS,

soft-

de locatie van de te onderhouden

zoals BP en Wacker.

warebedrijf Geocom. Deze applica-

objecten die in het GIS weergege-

tie op ArcGIS Desktop helpt orga-

ven en geanalyseerd worden. In

E-mail voor meer informatie naar

nisaties efficiënter om te gaan met

combinatie met andere relevante

contact@esri.nl

8

in

Nederland

en

ontwikkeld

door

Foto’s: Eric Laycock


Besparen op onderhoudskosten software

Gis verbindt!

Steeds meer medewerkers krijgen in organisaties toegang tot geo-informatie. Een begrijpelijke ontwikkeling, omdat op veel meer werkterreinen locatiegebonden informatie wordt gevraagd. Een gevolg is vaak het uitbreiden van het aantal licenties. Om de kosten binnen de perken te houden kunnen organisaties een Enterprise License Agreement afsluiten bij Esri. Tegen een vast tarief kan onbeperkt gebruik worden gemaakt van het Esri-platform. Eén van de organisaties die onlangs

eenvoudig gebruik laten maken

procesketen brengen. De ruime

met Esri Nederland een Enterprise

van GIS voor ondersteuning van

mogelijkheden en functies die het

License Agreement (ELA) heeft af-

hun specifieke taken en beleids-

Esri-platform biedt is voor de ge-

gesloten is Waterschap Hunze en

velden. Dit gaat om hydrologen,

meente Zwolle de voornaamste

Aa’s. Zij kozen als eerste water-

planologen en kunnen ingrijpen

reden om te kiezen voor Esri-pro-

schap in Nederland voor zo’n or-

bij calamiteiten. Naast het finan-

ducten.

ganisatiebrede licentievorm. Door

ciële voordeel kan het waterschap

deze overeenkomst kan het water-

nu ook eenvoudig tijdelijk of lang-

Duidelijker, eenvoudiger

schap de komende 3 jaar alle Arc-

durig extra werkplekken inrichten

De ELA maakt de licentiering voor

GIS-software van Esri onbeperkt

met ArcGIS Desktop en andere pro-

overheden en bedrijven veel dui-

gebruiken. Deze afspraak omvat

ducten van Esri.

delijker, eenvoudiger en makkelijker om geo-informatie binnen de

licenties, het beheer en onderhoud van het totale platform. Voor opti-

Volledig ‘geo-enabled’

organisatie die plek te geven die

maal gebruik van de Esri-software

Ook de gemeenten Apeldoorn en

het verdient. De vrije toegang tot

is er regelmatig afstemming met

Zwolle hebben enige tijd geleden

software helpt bovendien om het

betrekking tot architectuur, pro-

een Enterprise License Agreement

GIS-niveau te ontwikkelen. Kleine

cessen en management voor de

(ELA) afgesloten met Esri Neder-

investeringen in kennis leveren al

ontwikkeling van nieuwe functies.

land: de Gemeentebrede GIS Licen-

gauw een veel hoger niveau op..

tie. De gemeenten Zwolle en Apel-

GIS voor meer medewerkers

doorn werken ook structureel met

Wanneer GIS in alle facetten van

Esri samen om de inzet van GIS in

bepaalde werkprocessen een be-

Waterschap Hunze en Aa’s heeft

hun gemeentelijke bedrijfsvoering

langrijkere en centralere rol speelt

een duidelijke visie met betrekking

verder te bevorderen. “Wij zien het

kan een Enterprise License Agree-

tot het gebruik van GIS. Zij willen

gebruik verschuiven van CAD naar

ment met Esri een flinke besparing

waterschapsspecifieke

informatie

GIS. Van data opbouwen naar data

en groot gemak opleveren.

ontsluiten voor onder meer zuive-

zinvol gebruiken. Hier is steeds

ringsgegevens,

legger-beheerge-

meer GIS bij nodig”, aldus Mark

gevens, vergunning en handhaving

Hardeman, senior geo-ict adviseur

informatie. Door ArcGIS Server te

van de gemeente Apeldoorn.

AUTEUR: Harmen van Doorn E-MAIL: contact@esri.nl

gebruiken is het makkelijker om de informatie via internet, intranet of

De gemeente Zwolle heeft een vi-

mobiel gebruik te ontsluiten voor

sie met betrekking tot het gebruik

meerdere medewerkers. Dat sluit

van GIS vastgelegd in een plan. De

aan op een tweede doelstelling van

gemeente moet in 2015 volledig

het waterschap: meer medewerkers

‘geo-enabled’ zijn: geo in de hele 9


opinie

Kadaster wil geo-informatie, kennis en ervaring delen; voor welvaart en welzijn

Godfried Barnasconi van het Nederlandse Kadaster sprak afgelopen zomer

moderne democratie hun ideeën

op de Esri International User Conference in San Diego. Zijn toespraak kreeg

en

de titel ‘Geospatial Revolution: the Dutch experience’ mee. In Perspectief

beeld John Locke: ‘overheidstaken

geeft in dit artikel een samenvatting weer van de woorden die hij sprak.

moeten worden beperkt tot het be-

gedachten

kenbaar.

Bijvoor-

schermen van het leven, vrijheid en onroerend goed’. In de Nederlandse grondwet van 1815 werd het eigenaarschap al beschermd. Deze verankering vertelt ons dat de rol van land- en de daaraan gerelateerde objecten, zoals gebouwen voor het sociaal welbevinden en de economie van elke natie van groot belang zijn. Zonder rechten op het land kan er nauwelijks economische of sociale ontwikkeling plaatsvinden. Veel landen komen voor studie en advies op bezoek bij onze organisatie. Afgelopen jaren kwamen ze vooral van centraal en Oost-Europa en Latijns Amerika. Nu is dat vooral centraal Azië, China en Afrika. Waar economieën ontwikkelen, waar land en gebouwen waarde krijgen in de Foto: Eric Laycock

economie, waar landrechten van mensen beschermd moeten worden,

Laatst raakte ik met mijn gezin in

waarde van geografische infrastruc-

daar zijn kadastrale informatie en

gesprek over de huidige ontwikke-

turen kan. Geografische informatie

een ruimtelijke infrastructuur die dat

lingen in de geo-wereld. We kwa-

versnelt en versterkt deze ontwik-

ondersteunt, onmisbaar.

men tot de conclusie dat deze in

kelingen.

Geo is normaal

nauw verband staan met de historische en sociologische basis die ons

Onmisbaar

De ontwikkelingen in de geo-wereld

land kent. En in de rest wereld is ook

De oorsprong van landregistratie en

gaan hard. Databestanden worden

zichtbaar dat de ontwikkeling van

kadastrale activiteiten in Nederland

vaker geografisch georiënteerd op-

democratie,

armoedebestrijding,

gaan terug tot het begin van de Ne-

gebouwd. De Nederlandse overheid

burgerschap

en

markteconomie

gentiende eeuw. In de eeuw ervoor

heeft vastgesteld dat dit gaat om zo’n

niet meer zonder de toegevoegde

maakten de founding fathers van

30.000 tot 50.000 databestanden.

10


Veel wordt geïnvesteerd in het stan-

het ‘perceel’ als een kernelement in

schakel tussen gravers en beheerders

daardiseren en in interoperabiliteit.

het Europese INSPIRE-initiatief. In

voor de uitwisseling van informatie

Databestanden kunnen daardoor

Europa doen we steeds meer erva-

over de locatie van kabels en leidin-

makkelijker aan elkaar worden ge-

ring op met de integratie van onze

gen tot informatieverstrekking over

koppeld

kadastrale informatie, met andere

eigenaarschap en landelijke gebieds-

waarde gegenereerd wordt.

geografische componenten.

ontwikkeling. Centraal blijft staan

Daarmee bed je geografische infor-

De professie die de eerste noeste

ten van de burgers door registratie

matie in alle sectoren van de maat-

stappen heeft gezet tot digitalise-

en informatieverstrekking.

schappij in. Daarnaast is er de sterke

ring in Nederland in het afgelopen

opkomst van sociale media. Bij de

decennia komt op leeftijd. Zo ook bij

Ik zie het Kadaster van morgen als

opbouw van kadasters zal meer dan

het Kadaster, waar de gemiddelde

mede-verantwoordelijke voor het

ooit direct gebruik kunnen worden

leeftijd van medewerkers ongeveer

creëren van een netwerk van organi-

gemaakt van crowd sourcing. Meer

50 is. Over een paar jaar gaat deze

saties en communities, in Nederland

dan de founding fathers van de mo-

generatie, die ons heeft voorbereid

en daarbuiten. Samen met bestaan-

derne democratie hebben geweten,

op het bouwen van de digitale geo-

de en nieuwe stakeholders zullen we

ontstaan er nieuwe mogelijkheden

data infrastructuur, met pensioen.

verantwoordelijkheid dragen voor

voor versterking van de relatie tus-

Er zijn zorgen over opvolging. Het

interoperabele processen die de ba-

sen overheid en burger.

kadaster is met anderen de GoGeo-

sis vormen voor een succesvolle e-

campagne gestart, met als doel inte-

government.

waardoor

toegevoegde

de bescherming van eigendomsrech-

Geografische informatie is volkomen

resse voor een studie en baan in de

normaal geworden. Elke smartpho-

geo-wereld te stimuleren.

ne – hoe klein ook – is voorzien van

In Nederland zetten we fors in op het delen en distribueren van geo-

geo-apps. Ze helpen ons een leuk

We moeten er voor waken dat we

grafische informatie. Het Neder-

restaurant te vinden en de dichtst-

teveel focussen op technologie en

landse Kadaster heeft de ambitie

bijzijnde bushalte. In de landbouw

te weinig op de beschikbaarheid van

deze ontwikkelingen actief vorm te

wordt GPS voor precisielandbouw

goede mensen. De ontwikkelingen

geven door kennis en ervaringen te

gebruikt en de instanties voor nood-

vereisen een totaal vernieuwende

delen met als doelstelling welvaart

hulp verkleinen de reactietijd door

blik van het werkveld en het onder-

en welzijn op brede schaal binnen

middel van geo-technologie. En

wijs. In het relatief kleine Nederland

Nederland en daarbuiten, te verbe-

ook de meest bezochte websites en

zou het mogelijk moeten zijn om dit

teren. Maar dat doen we niet alleen;

gebruikte apps hebben een geïnte-

met elkaar te regelen.

dat doen we samen met u.

greerde locatie-component.

Netwerken creëren Sterke basis

De wereld verandert. Het Neder-

AUTEUR: Godfried Barnasconi

In de nabije toekomst zullen organi-

landse Kadaster verandert ook. Van

E-MAIL: godfried.barnasconi@

saties als het Kadaster een sterke ba-

traditionele

sis leggen voor het integreren en ver-

voor belastingheffing, naar een au-

binden van geografische informatie.

toriteit op het gebied van vele soor-

De toespraak is samengevat door:

Een voorbeeld is het integreren van

ten geografische informatie. En van

Harmen van Doorn

gegevensleverancier

kadaster.nl

11


Gis voor utilities

EfficiĂŤnter werken met GIS in het primaire werkproces Waternet legt focus voor hele waterketen op data en gebruikerswensen. Steeds meer organisaties vinden dat geografisch georiĂŤnteerde informatie onderdeel uit moet maken van de organisatiebrede informatievoorziening. Waternet deelt deze gedachte en heeft dat uitgewerkt in een visiedocument. Concrete invulling daarvan vormt de implementatie van een viewer voor het hele bedrijf: GeoWeb. Waternet verdiende, met met haar unieke organisatiekarakter en een vooruitstrevende visie op GIS, de SAG-award van Esri. 13


Elk jaar kiest Jack Dangermond,

Aan dit hele proces hangt geogra-

houden en opslaan is natuurlijk niet

directeur en oprichter van Esri,

fisch georiënteerde informatie. Voor-

nodig en bovendien niet handig.”

hoogstpersoonlijk bedrijven uit die

heen was deze geo-informatie en het

speciale aandacht verdienen. Zij

gebruik van GIS decentraal georgani-

De meeste informatie die nu in een

krijgen de Special Achievement in

seerd; elke sector werkte met ‘eigen’

GIS wordt opgeslagen, is de infor-

GIS (SAG) award. Dit jaar viel ook

systemen en gegevens. Nu richt Wa-

matie van de waterschapstak van

het Nederlandse bedrijf Waternet

ternet de (geo-)informatievoorzie-

het bedrijf. De bedoeling is dat uit-

in de ‘prijzen’…

ning in op basis van de werkelijke

eindelijk alle geografische informa-

behoeften van de bedrijfsvoering en

tie – voor beheer, onderhoud, cala-

Het waterbedrijf valt in eerste in-

klantverwachting, integraal en op

miteiten en storingen – via een GIS

stantie op, omdat ze zich als enige

een kosteneffectieve wijze.

wordt ontsloten.

de hele waterketen. Waternet zui-

Nieuwe afdeling

Uitdaging

vert afvalwater, maakt drinkwater

Om efficiënter om te kunnen gaan

Ook voor Waternet is het realise-

en houdt het oppervlaktewater op

met de beschikbare data in de or-

ren

peil en schoon. Dat laatste doet het

ganisatie, is de afdeling Geo-Infor-

de komende jaren een uitdaging.

Amsterdamse bedrijf in opdracht

matie opgericht. De afdeling moet

Zo houdt Waternet de tarieven zo

van Waterschap Amstel, Gooi en

ervoor zorgen dat alle geografische

laag mogelijk. “Duurzaamheid en

Vecht en de gemeente Amster-

informatie in de hele organisatie

dienstverlening staan bij ons hoog

dam. Waternet levert aan 1,2 mil-

bereikbaar is en in één toekomst-

in het vaandel. Het is dus noodza-

joen mensen in een groot deel van

vaste database wordt opgeslagen.

kelijk om continu te zoeken naar

de provincies Noord-Holland en

Jan Williams, teamleider van de af-

efficiencyverbeteringen en kosten-

Utrecht schoon en veilig (drink)wa-

deling, geeft aan dat er in de hui-

reducties door slimmer (samen) te

ter. Ook zorgen ze voor het beheer

dige decentrale situatie veel overlap

werken, gericht op gemeenschap-

van de rivieren, plassen en meren

is. “Die willen we zichtbaar maken.

pelijke oplossingen en het verlagen

in die regio’s.

Informatie dubbel registreren, bij-

van de kosten.”

organisatie in Nederland richt op

van

efficiencydoelstellingen

“We zien een verdere versmelting van statische en dynamische data.” 14


Geo-informatie, als onderdeel van

bekend zijn. Dan doe je het meteen

gen en -behoeften. Hij krijgt al veel

de

informatievoorzie-

goed.” Voor het eenvoudig delen

wensen vanuit de organisatie. “Aan

ning, wordt nu in het perspectief

van data met andere belangheb-

de ene kant zijn dit technische vra-

geplaatst van bedrijfsbrede toe-

benden is het van belang dat het

gen, wat leidt tot een lijst gewenste

passingen. GIS kan worden ingezet

aan alle standaarden voldoet.

features en functions. En aan de

integrale

als data-integratieplatform binnen

andere kant ontstaan er ook infor-

de gehele watercyclus. Het onder-

Eerste stap

matiebehoeften die via het combi-

steunt hiermee de bedrijfsprocessen

Waternet streeft ernaar om GIS in te

neren van data is te achterhalen. Er

vanaf integrale planvorming tot en

bedden in primaire werkprocessen.

wordt zo meegedacht in het maxi-

met beheer, onderhoud, storings-

Een eerste stap in het centraliseren

malieren van de mogelijkheden.”

afhandeling, analysedoeleinden en

van de data, is de GeoWeb-viewer

in- en externe (web)ontsluiting van

die vanuit de verschillende bronnen

Trots

belangrijke informatie.

informatie ontsluit. Williams: “Dit

Vanuit de waterschapskant werkt

verbindende element moet ervoor

Waternet al jaren met Esri-software.

Focus op data

zorgen dat informatie bereikbaar is

“We hebben er goede ervaringen

Om dit te bereiken focust Waternet

voor iedereen in de organisatie. Het

mee, dus geen reden om er vanaf te

zich op de data. “Door de data los

moet gemeengoed zijn en niet meer

stappen.” Gezien de behoefte aan

te weken van de applicaties kun-

afhankelijk zijn van experts, zoals

features en functions kan hier ook

nen we ons richten op consistentie

voorheen.” Daarnaast moet dit ook

met Esri-software in worden voor-

en integratie; het doel is verschil-

leiden tot samensmelting van ver-

zien.

lende soorten data met elkaar te

schillende bedrijfsonderdelen.

versmelten en integraal te ontslui-

Jan Williams is trots op de onder-

ten. Daarnaast spelen ook Europese

Via het Geo-ICT-programma wor-

scheiding die ze met de SAG-award

richtlijnen, landelijke normen en

den de komende tijd projecten

van Esri hebben gekregen. “Dit is

open standaarden een rol. Ze ma-

opgezet die de visie gaan invullen.

voor het team echt een opsteker;

ken onderdeel uit van de algehele

Naast het centraal opslaan van geo-

een blijk van waardering voor de

architectuur. “De kwaliteit van de

grafische informatie in de nabije

medewerkers die al 10 jaar tijd en

data is erg belangrijk om straks een

toekomst, wil Waternet ook gebruik

energie steken in het op de kaart

bijdrage aan de bedrijfsvoering te

gaan maken van de laatste technie-

zetten van GIS in onze organisatie.

kunnen leveren die echt verschil

ken zoals bijvoorbeeld ‘Cloud-op-

Dat dit zelfs buiten de organisatie

maakt”, licht Jan Williams toe.

lossingen’. “Voor bepaalde werk-

wordt opgemerkt is fantastisch.”

processen kunnen we wellicht via Een concreet voorbeeld waarbij cen-

specifieke tools via internet een op-

trale dataopslag voordelen biedt is

lossing vinden, evenals services voor

AUTEUR: Harmen van Doorn

planvorming. “Als een gebied lang-

data. Uiteraard afhankelijk van de

E-MAIL: utilities@esri.nl

durig op de schop gaat om bijvoor-

behoefte.”

beeld leidingen te leggen, kunnen we dit het beste combineren met

Williams merkt dat het aanbieden

andere werkzaamheden. Die ande-

van informatie via de GeoWeb-vie-

re werkzaamheden moeten dan wel

wer leidt tot nieuwe informatievra15


gis voor

GeoBasis ontzorgt

gemeenten

Binnen veel gemeenten verzamelt, beheert en ontsluit elke afdeling zijn eigen data. Eilandjeswerk. Het gevolg: de hoeveelheid data rijst de pan uit, en het overzicht raakt kwijt. Steeds meer gemeenten maken gebruik van de oplossing die Esri biedt om deze datachaos tegen te gaan: GeoBasis. Zo ook de gemeenten Staphorst en Zeist. “De software van Esri werkt gewoon lekker.” “Zie me als een bakker”, begint vast-

gebied van GeoBasis, dus ook wij

boom

goedcoördinator Gerrit Dankelman

hebben er belang bij dat andere

nent. Een aparte geo-afdeling is

van de gemeente Staphorst. “Ik heb

gemeentes het gaan gebruiken. In-

dan ook niet nodig. Iedereen die

te maken met allerlei ingrediënten

middels ontsluiten we de gegevens

hier bij de gemeente werkt, heeft

– data. Die moet ik zo samenstellen

van de BAG, Ruimtelijke Ordening,

met geo-informatie te maken.”

dat het een broodje wordt. Dat doe

Beheer Openbare Ruimte, luchtfo-

ik met GeoBasis, de pot waar alle

to’s en TOP10NL via GeoBasis.”

heeft

een

locatiecompo-

Uitbreiden Erik Jan Bleijerveld, de coördinator

ingrediënten in gaan. Via ArcGIS kan ik het klaarzetten om te laten

Dankelman vindt het een goede

van geo-informatie van de gemeen-

viewen door GeoWeb of andere

ontwikkeling dat de datasets cen-

te Zeist, rondt momenteel met zijn

webdiensten. GeoBasis zorgt voor

traal beschikbaar komen en op lo-

team de laatste fase rondom de

de juiste ‘opmaak’.” De gemeente

catie worden geconverteerd. “Als

implementatie van GeoBasis af. De

moet samenwerken met provincies,

we een webserver aanroepen die

keuze voor GeoBasis lag voor de

waterschappen, andere gemeentes

extern wordt gehost, en die werkt

hand. “We werkten al heel lang met

en de rijksoverheid. Zij gebruiken

niet goed, dan lopen we vertraging

allerlei losse bestanden, en zochten

allemaal het Esri-platform. ArcGIS

op. Om dat te voorkomen, moeten

naar een geo-omgeving waarin we

van Esri is een wereldstandaard, dus

we de bron kopiëren.”

op een juiste manier de informa-

waarom zouden we iets anders zoe-

Iedereen

gemeente

tie kunnen opslaan en vandaar uit

ken? Als gemeente willen we onze

Staphorst werkt, heeft met GIS

kunnen gebruiken en ontsluiten.

diensten probleemloos kunnen aan-

te maken, meent Gerrit Dankel-

Hiervoor hebben wij GeoBasis aan-

bieden. Een eigen richting kiezen is

man. “GIS is overal. Zelfs elke

geschaft. Deze past precies in het

die

bij

de

dan ook onzin. Bovendien werkt de software van Esri gewoon lekker.”

Wereldstandaarden Zodoende koos de gemeente Staphorst voor GeoBasis, een standaard geografisch

gegevensmagazijn

waarin data van gemeenten (en straks ook waterschappen) wordt opgeslagen,

beheerd,

ontsloten

en gedeeld, conform de landelijke standaarden. Dankelman is tevreden over de implementatie door Esri. “We zijn voorloper op het

Bron: Gemeente Zeist

Bestemmingsplannen van de gemeente Zeist via GeoBasis ontsloten door GeoWeb. 16


gemeenten

Bron: Gemeente Staphorst

Gemeente Staphorst in Kaart: informatie op GeoWeb, ontsloten via GeoBasis.

plaatje over hoe wij over het ge-

registraties zoals bomen, lichtmas-

zien hoeveel mensen in een straat

bruik van geo-informatie denken.

ten etc. We zijn nu bezig met Beheer

wonen; vanaf de viewer ontsluiten

Openbare Ruimte. We willen als af-

we dus demografische gegevens

Bleijerveld vertelt over het imple-

deling geo-informatie beheerder

en dat is voor een gemeente inte-

mentatietraject: “Allereerst heeft

worden van alle geometrie binnen

ressant. Vroeger kon het alleen op

Esri ons het product uitgebreid

de gemeente, waar andere applica-

wijkniveau, via het CBS. Nu kunnen

uitgelegd, en daarbij het plaatje

ties op kunnen aansluiten. Zodat we

we zelf checken hoeveel kinderen

geschetst

de kwaliteit van de gegevens beter

onder de 4 jaar om een speeltuin

kunnen waarborgen.

heen wonen, en of het dus loont

van

de

elektronische

overheid, dus naar de burgers toe. Hierin lieten ze ook zien hoe GeoBa-

om bijvoorbeeld meer wipkippen of

sis inspeelt op alle basisregistraties

Meer wipkippen

juist een hangplek voor jongeren te

en hoe de gemeentelijke registraties

Net als Staphorst denkt ook Zeist

plaatsen. Dat soort vragen kunnen

hierin opgenomen kunnen worden.

na over de nabije toekomst van GIS.

we nu beantwoorden.”

Deze standaardoplossing is ideaal,

“We willen de aanwezige geo-in-

want een relatief kleine gemeente

formatie binnen de gemeente meer

als Zeist met drie GIS-experts kan

naar ons toetrekken, beheren en

Auteur: Wilfred Hermans

hier nooit zelf aan voldoen. Esri

controleren. We zijn trots op onze

E-MAIL: gemeenten@esri.nl

heeft koppelingen gemaakt met

basisregistratie personen die we in

basisregistraties, interne registra-

GeoBasis hebben gezet. We heb-

ties, het Kadaster, topologische

ben een koppeling tussen BAG en

kaarten. Het mooie is dat deze basis

het GBA gerealiseerd. Nu kunnen

Lees meer over GeoBasis op esri.nl/

kan worden uitgebreid met eigen

we via een viewer op huisniveau

producten/geobasis 17


Gis verbindt!

Kijk ook mee naar Nederland, vanuit een ander perspectief

“Nederland van Boven is een verrassend interactief project dat onze kijk op maakbaar Nederland ingrijpend zal veranderen.” Zo kondigt de VPRO het programma Nederland van Boven aan. Het geheim hiervan? Databestanden visualiseren en het bijbehorende verhaal vertellen. Het resultaat is een mooi televisieprogramma; ‘een spectaculaire kijk van bovenaf, waardoor ritmes en patronen van ons dagelijks leven zichtbaar worden’. “Nederland is één van de landen waar heel veel gegevens beschikbaar zijn over de bewegingen in het land”, zegt Jasper Koning, eindredacteur van Nederland van Boven. “Het leek ons interessant om de statistische gegevens te visualiseren en zo te laten zien wat er elke dag in Nederland gebeurt.” Om zover te komen moest

Bron: VPRO

de VPRO-redactie wel de hulp inroepen van verschillende organisaties. Zo werkten het Kadaster en de Unie

Frederik Ruys, datajournalist, werkte hard aan de serie:

van Waterschappen mee aan het programma.

“Aan de data moest af en toe flink gesleuteld worden.” Onder meer hiervoor konden Ruys en Koning terecht

Ook Esri Nederland is betrokken geweest bij het pro-

bij Esri Nederland. “Sommige datasets moesten flink

gramma, om bij te dragen aan de datavisualisatie. “We

worden bijgewerkt. Om datgene te laten zien wat we

hebben een hoop statistische data gekregen van orga-

wilden laten zien. Maar hoe dat moest? Gelukkig had-

nisaties, bijvoorbeeld van de Nederlandse Spoorwegen

den we de luxe om een tijdje mensen om ons heen te

over het treinverkeer en de vaarbewegingen van het

hebben die er verstand van hadden: verschillende spe-

Havenbedrijf Rotterdam. Deze data moest echter deels

cialisten van Esri Nederland.” Het verhaal was leidend.

bewerkt worden, om een beeld te krijgen waar we een

Het verhaal is meteen ook de kern van het concept

verhaal van konden maken dat ademt.”

‘Nederland van Boven’. Koning: “Door in te zoomen op iets in de datavisualisatie gaat het verhaal leven en krijgt het betekenis. Neem bijvoorbeeld de vaarbewegingen van schepen. Een warboel, als je er vanaf de bovenkant naar kijkt. Maar als je de route van één schip volgt, wordt het opeens interessant. Zo proberen we duiding te geven aan de bak met statistische gegevens. Vanuit dit verassende perspectief is er een mooi verhaal te vertellen over de schepen die onze Rotterdamse haven aandoen.” Foto: Sabine Put

Volgens Frederik Ruys moest aan veel van de data gesleuteld worden. Hiervoor riep hij de hulp in van Esri Nederland. 18

Ook is van de BAG gebruik gemaakt. Hiervoor is de groei van de stad Utrecht gesimuleerd. Zichtbaar is dat elke wijk typerend is voor de periode wanneer het is


Bron: VPRO

gebouwd. Het stadscentrum is middeleeuws, de jaren

dezelfde datasets zouden gebruiken. Maar in de

30-huizen net buiten het centrum zijn voor de arbei-

praktijk bleek dat niet te werken. Een animatie op tv

ders en Lunetten heeft alle kenmerken van een bloem-

dwingt je om keuzes te maken om een verhaal helder

koolwijk.

over te brengen. Terwijl we voor de interactieve kaart op zoek moesten naar landsdekkende data die voor

Naast het programma is er ook de website waar kij-

elke regio relevant en interessant is. Dat maakte dat

kers per aflevering parameters opgeven en daarmee

niet elke dataset geschikt was.”

het stukje Nederland onthullen dat voldoet aan hun voorkeuren. Bijvoorbeeld waar veel kans is op het zien van wilde dieren in een omgeving met vrij zicht, zover

AUTEUR: Harmen van Doorn

mogelijk van bebouwd gebied.

E-MAIL: contact@esri.nl

Het verhaal vormde steeds het uitgangspunt. Ruys:

Het concept ‘van boven’ al eens eerder in Engeland en

“De insteek was dat we voor zowel een tv-animatie als

Duitsland vertoond. Dinsdag 6 december start de serie,

voor de bijbehorende interactieve kaart op de website

op Nederland 1.

“Vanuit dit verrassende perspectief is er een mooi verhaal te vertellen.” Bron: VPRO

19


gis voor iedereen

Ik wil thuis ook wat!

ArcGIS for Home Use bevat • ArcView Single Use • ArcGIS 3D Analyst • ArcGIS Geostatistical Analyst • ArcGIS Network Analyst • ArcGIS Publisher • ArcGIS Schematics • ArcGIS Spatial Analyst • ArcGIS Tracking Analyst • ArcGIS Data Interoperability

Met ArcGIS for Home Use is het mogelijk om in uw prive-leven ook te GIS’en.

Een buurtfeest? Teken het in met

van D-Base schreef bijvoorbeeld:

eerste 90 dagen geldt installatiesup-

ArcGIS! Hardlooproutes? Analyseer

“Voor iedereen die thuis iets met

port per telefoon of e-mail. Online

ze met ArcGIS! Tuinieren is uw hob-

kaarten wil doen. Vergeet Goog-

biedt Esri Engelstalige trainingen

by? Leg de vegetatie en ontwikke-

le Maps. Ga voor het echte werk:

aan om snel aan de slag te gaan of

ling vast in ArcGIS! Of misschien wilt

ArcGIS for Home Use.”

om GIS-vaardigheden te verbeteren.

en zo uw GIS-kunsten uitoefenen

ArcGIS for Home Use is door Esri in

Dus: buurfeest, harlopen of tuinie-

en bijhouden. Voor gebruik van GIS

het leven geroepen omdat er zoveel

ren? Of hele andere activiteiten?

thuis heeft Esri ArcGIS for Home Use

mensen behoefte hebben aan het

Met ArcGIS for Home Use wordt het

in het leven geroepen.

visualiseren van informatie - ook

allemaal veel leuker!

u gewoon thuis met wat data spelen

eigen informatie! Iedereen kan nu Er is veel interesse in ArcGIS for

met GIS werken via ArcGIS for Home

Lees meer op esri.nl/arcgis-home-

Home Use. Al snel nadat Esri Neder-

Use – voor eigen gebruik (dus niet-

use.

land het product ArcGIS for Home

commercieel). Het product is een

Use lanceerde op de GIS Conferentie

speciale licentie ArcView met bij-

werd het nieuws door veel mensen

behorende extensies. En dat voor

AUTEUR: Harmen van Doorn

verspreid via Twitter. Remco Dolman

slechts 100 euro (incl. btw). In de

E-MAIL: contact@esri.nl

“Vergeet Google Maps. Ga voor het echte werk.” 20


Taak erbij, maar wel terecht! “Leuk hoor, weer een extra taak erbij”, of: “Laten we eerst wachten dat het wettelijk is”. Dat zijn veel gehoorde uitspraken over de BGT, de nieuwe Grootschalige BasisKaart van Nederland. Dit is een objectgerichte, uniforme en actuele betrouwbare basiskaart die alle overheden verplicht gaan gebruiken. De oude GBKN, enkel een lijnenkaart, kan alleen als achtergrond dienen. De BGT is juist een basisbestand waaraan alle overheden of afdelingen eigen gegevens kunnen koppelen en waarmee een centraal koppelvlak voor uitwisseling van informatie ontstaat. Dit is geen technisch probleem, maar een beleidsprobleem. Wie

Column

“Het gaat bij de BGT om samenwerken.”

gaat het parkeervak intekenen en wie gaat de functionele gegevens daaraan koppelen? Wie bepaalt wat in het centrale basisbestand komt en welke informatie afdelingsspecifiek is? Wachten tot dit een wettelijke plicht wordt, is geen optie. We zijn als beheerders van de Openbare Ruimte al te lang ieder ons eigen ding aan het doen. Alsof de speeltuin een eiland is, waarbij de bomen ‘niet van onze afdeling’ zijn en de parkeervakken ‘niet ons probleem’ zijn. We praten wel over de wijkgerichte aanpak, maar bedoelen dan vaak de sociale afdelingen en niet de harde technische beheerafdelingen! Bovendien zijn delen uitbesteed aan diverse bedrijven. Naast veldwerk geldt dat veel beheerders een registratie opbouwen en bijhouden, en waar nodig van andere registraties gegevens kopieert of overtekent. Dat moet stoppen. In het kader van bezuinigingen, maar ook in het kader van het streven naar efficiënt beheer. Het gaat nu om samenwerken. Niet alleen binnenshuis met de afdeling Groenbeheer of Wegbeheer, maar ook met andere bronbeheerders die in hetzelfde gebied bezig zijn: Rijkswaterstaat, provincie, waterschap, defensie, noem maar op. En daar is het project BGT een prachtige aanleiding voor. Beheerders kunnen zich weer focussen op de kwaliteit van de Openbare Ruimte door actief samen te werken met de andere beheerders, binnen en buiten de organisatie. En landmeters of tekenaars kunnen een compleet basisbestand maken van alle objecten in de buitenruimte. Dus die extra taak is misschien niet erg leuk, wel heel nuttig.

AUTEUR: Barend Sneller E-MAIL: bsneller@esri.nl 21


gis verbindt!

GeoFort: kijken met geografische ogen

Bron: GeoFort

22


Bepaal zelf eens het klimaat op aar-

Stichting en VSB Fonds. Esri Neder-

de thermostaat en zie op een groot

de, draai aan de knoppen. Wat ge-

land heeft, als XXL-sponsor, een

scherm wat er gebeurt als de tem-

beurt er als de temperatuur stijgt of

vergaderzaal op het fort.

peratuur stijgt of juist daalt. Zoom

juist daalt? Hoe kunnen wij mensen

in op China en zie hoe de woestijn

dan nog de oerang-oetangs redden

Spaceship Earth is een van de 4 za-

daar oprukt; zoom in op Nederland

met geografische data? Op het Geo-

len waarin straks gespeeld kan wor-

en zie hoe kwetsbaar we zijn bij een

Fort kijkt iedereen op een toegan-

den met geo-informatie. Gesimu-

zeespiegel; zoom in op Groenland

kelijke manier en met geografische

leerd stap je in een ruimteschip en

en zie de ijskappen smelten.

ogen naar de wereld. Kinderen en

kijk je neer op de aarde. Allereerst

volwassenen.

neem je plaats op het Flight Deck en

Zomaar twee voorbeelden van wat

kies je welke reis je wilt maken: wil

in het GeoFort straks is te vinden.

Nou ja, vanaf het voorjaar 2012 kan

je het ontstaan van het heelal zien,

Het biedt een indrukwekkende,

dat. Tot die tijd ondergaat het fort

een reis naar de maan of wil je door

ontspannende en leerzame erva-

een ingrijpende renovatie. Deze

de dampkring vliegen?

ring voor jong en oud. Prive en za-

vordert snel en levert na jarenlange

kelijk.

planvorming eindelijk zichtbaar re-

Genoten van het uitzicht? Dan is het

sultaat. Hierop wordt positief ge-

nu tijd om zelf aan de knoppen te

reageerd, aldus het fort. Ook zorgt

gaan draaien op het Control Deck.

AUTEUR: Caroline Mönking

het voor het aanhaken van nieu-

Verander zelf het klimaat op aarde.

E-MAIL: caroline@geofort.nl

we partijen, zoals de Mondriaan

In de klimaatsimulatie draai je aan

Esri Nederland steunt GeoFort!

Er worden ook verschillende activiteiten, zoals team-building events

Esri Nederland is vanaf het allereer-

belicht wordt, is het ook voor men-

en vergaderingen op GeoFort geor-

ste begin al sponsor van GeoFort.

sen die kennismaken met ons vak-

ganiseerd. Het is immers een unie-

Ed van Ingen, directeur van Esri

gebied een waardevol instrument.

ke locatie en hét platform voor de

Nederland: “GeoFort draagt iets

Elkaar kunnen ontmoeten in een

geo-sector!”

wezenlijks bij. Het is allereerst be-

ontspannen en inspirerende om-

 

langrijk dat de geo-sector hiermee

geving biedt voor de sector en ons

Simon van Leeuwen: “Ik vind het

de handen ineen slaat om al spelen-

veel waarde. Denk bijvoorbeeld aan

leuk om te zien hoe Esri invulling

der wijs jonge kinderen bewust te

de innovatie die hieruit ontstaat.”

geeft aan hun sponsorschap en hoe

maken van geo-informatie en hier-

 

we gezamenlijk leuke projecten re-

voor interesse te wekken. Goede

Esri steunt GeoFort niet alleen fi-

aliseren. Esri is een partij die kennis,

geo-informatie, gedegen analyses

nancieel. Willemijn Simon van Leeu-

ervaring en software beschikbaar

en innovatieve ruimtelijke oplos-

wen, directeur GeoFort: “Ook door

stelt: een prachtige basis voor de

singen zijn cruciaal voor heden en

de inzet van man-uren en het be-

ontwikkeling van uitdagende geo-

toekomst. Doordat dit op een toe-

schikbaar stellen van software le-

games die op het fort gespeeld kun-

gankelijke manier in het GeoFort

veren zij een inhoudelijk bijdrage.

nen worden.” 

23


gis voor gemeenten

Met GIS door de bomen het bos weer zien

Integratie TSD BoomBeheer in ArcGIS en ArcPad geeft meerwaarde bij inspecties. TSD Automatisering is een brede ICT-leverancier en dienstverlener, gespecialiseerd in oplossingen voor de groene (en voor een deel ‘grijze’) sector. Eén van de specialismen bestaat uit de levering en implementatie van dedicated boombeheersystemen. De opzet van een administratief boombeheersysteem begint normaal gesproken met een inventarisatie, eventueel gekoppeld met een inspectie van de opstand. Dit proces vereist een gedegen voorbereiding, de juiste hard- en software en eveneens vakkennis. Er zijn beheersystemen met- en zonder kaartkoppeling beschikbaar. De voordelen van de toepassing van een gekoppelde GIS-kaart zijn echter groter. de bomen volledig digitaal te kunnen beheren. Hiervoor zijn alle aanwezige gegevens met behulp van ArcGIS geverifieerd en waar nodig aangepast. Met de inspecties in gedachten, is gekomen tot een logische indeling van wijken en straten, die aansluit bij een vlotte inspectie; Er is dus al rekening gehouden met mogelijke looproutes door de buurten en vooral straten, die buiten als zichtbare grenzen fungeren. In de praktijk bespaart dat veel tijd, is de ervaring. Sjoerd de Boer van de gemeente Doetinchem: “Als de kaartlagen goed zijn opgezet, kan de systematiek ook voor andere mobiele inspecties en voor toezichthouders worden toegepast”. Het kan bijvoorbeeld voor zowel bomen, Foto: TSD

groen, speeltoestellen en andere inspecties gebruikt worden. Door

Voordat een beheerder boomin-

re in, dat er eenduidigheid is in de

deze basisgegevens structureel als

specties intern of extern kan uitbe-

opzet van straatnamen, gebouwen,

een sjabloon vervolgens als stan-

steden, is het van belang om eerst

wegen en kavels. Dit geldt voor de

daard op te nemen in de inspectie-

de juiste gegevens voor te bereiden.

administratieve data, alsook het

apparatuur, maakt het de voorbe-

Een optimaal samengestelde data-

kaartmateriaal waarin deze onder-

reidingstijd van een inventarisatie

set maakt de inventarisatie en ie-

delen verwerkt zijn.

of inspectie aanzienlijk korter.

baar voor zowel de opdrachtgever

Vlotte inspectie

Efficiëntie

als de inspecteur. Het optimaliseren

De gemeente Doetinchem heeft

Het TSD-beheersysteem heeft hier-

van de gegevens houdt onder ande-

destijds een project opgestart om

voor een functie om de te exporteren

dere inspectiebeurt beter beheers-

24


In ArcPad komen bij het inzoomen de boomnummers in zicht. Op de PDA kunnen de inspectiegegevens en de acties tegelijk worden beheerd. Bron: TSD

administratieve data, in dit geval de

overgezet zodat de inspecteur voor

per straat te nummeren.

boomgegevens, te laten vergezel-

een week of langer, of korter ge-

Eenmaal op de juiste locatie zorgt

len door een dbf-bestand waarin

gevens heeft. Uiteraard wordt ook

het er namelijk voor dat er geen

de ruimtelijke data zit. Het dbf-be-

extern het logboek automatisch

afhankelijkheid is van de GPS; sim-

stand wordt door de applicatie ge-

bijgehouden en bij de import in het

pelweg langs de bomen lopen is

converteerd naar een shapefile. Het

hoofdsysteem verwerkt.

voldoende, op volgorde van num-

voordeel is dat de gebruiker zonder

mering. De basiskaart help hier dan

dat hij het merkt de gegevens en

Snelheid en efficiëntie

bij de oriëntatie en is efficiënter dan

de juiste objecten geladen heeft in

Doetinchem heeft voor de boomin-

een GPS-signaal. Voor enkele bo-

ArcPad. De gemeente Doetinchem

specties PDA’s ingezet met camera

men is die aanpassing prima buiten

heeft voor de inspectie de basis-

en GPS. Door de logische opbouw

te doen, maar voor het grootschalig

kaart op de inspectieapparatuur

van de TSD-software en de speci-

doorvoeren daarvan heeft Sjoerd

gezet. Het gebruiksklaar maken

ale toolbars binnen ArdPad, had

de Boer de bomendatabase met be-

van een bomeninspectie is op deze

elke inspecteur het werken met

hulp van ArcGIS hierop aangepast.

wijze snel geregeld, er hoeft nog

mobiele software zo onder de knie.

De inspecteurs profiteren daar weer

maar één administratieve ‘datalaag’

Inspecties verlopen vlot, mede door

van, want het aantal bomen dat na-

met bomengegevens toegevoegd

groepsfuncties. Gecontroleerde bo-

gelopen kan worden per dag ligt

te worden, deze komt met een ‘pas-

men worden automatisch in ArcPad

flink hoger.

poort’ uit het TSD Boombeheersys-

op de kaart met een afwijkende

teem.

kleur gemarkeerd, zodat er altijd

Voor een ander soort inspectie kan

overzicht is in welke bomen al ge-

AUTEUR: Hans Gageler | TSD

dat bijvoorbeeld de kaartlaag met

controleerd zijn. Het bleek in de

E-MAIL: h.gageler@TSD.NL

speelobjecten uit TSD SpeelBeheer

praktijk veel effectiever om bomen

zijn. Door bovendien een selectie te maken van alleen de benodigde gegevens

tijdens

een

inspectie,

voorkom je ballast en onnodige informatievelden die moeten worden doorlopen. Het exporteren van gegevens gaat overigens supereenvoudig door de inspectieapparatuur te koppelen aan de pc en de geselecteerde boomgegevens over te zetten. In theorie is het mogelijk om dit via een internetverbinding te regelen, maar dataoverdracht met een kabel is sneller, voordeliger en betrouwbaarder dan dataoverdracht in het veld. Er kunnen meerdere beurten worden

Bron: TSD

ArcGIS verrijkt met de TSD Toolbars kan op basis van de administratieve database de weergave sturen van levende en gekapte bomen met geslacht of kroondiameter. Daarnaast kunnen ook openstaande acties voor onderhoud met één druk op de knop in een kaart worden weergeven.

25


Gis voor verzekeringen

Ruimtelijk inzicht stelt Achmea in staat klanten beter te ontzorgen

Achmea ontzorgt. Dat wil het bedrijf niet alleen naar de buitenwereld communiceren, maar ook intern. In dat kader is in 2009 gestart met de introductie van GIS. Alles met ĂŠĂŠn doel: de meest vertrouwde verzekeraar te zijn, waar de klant zich goed verzekerd weet. 26


De verzekeringsmarkt is geen echte

Oriëntatiefase

Dat biedt onze binnen- en buiten-

groeimarkt. Mensen hebben zich-

Bovenstaande ontwikkelingen wa-

diensten alleen maar kansen om

zelf en hun bezittingen meestal al

ren reden voor Achmea zich te ori-

bijna real-time en overal informatie

verzekerd. Het gaat er vooral om

ënteren op de mogelijkheden van

te kunnen raadplegen en te delen,

nieuwe klanten te trekken en be-

het gebruik van geo-informatie. Bert

ook met klanten, waarbij we merken

staande klanten te binden met dien-

van Rest, Geo Consultant en Rob

dat visuele informatie het wint van

sten en producten die nóg beter op

Bakker, Specialist Verzekeringstech-

de tekstuele.”

hun wensen zijn afgestemd.

niek bij Achmea zagen beiden de toegevoegde waarde van GIS in de

Van Rest: “Als partner hebben we

Weten waar klanten zijn

verzekeringsprocessen. Zij brachten

gekozen voor Esri Nederland; zij zijn

Door nieuwe wet- en regelgeving,

dat onder de aandacht van het ma-

niet alleen wereldmarktleider op het

zoals de verkorte loopduur van

nagement, wat uiteindelijk leidde

gebied van GIS. En ook omdat ze al

contracten, gewijzigde belonings-

tot een investering in GIS.

SAP en Microsoft-partner zijn, een

structuur en versterkte zorgplicht

pré voor Achmea IT.” Achmea koos

voor verzekeraars, zullen mensen

Bert van Rest is al jaren verantwoor-

voor de implementatie van een GIS-

zich eerder op producten bij andere

delijk voor de inkoop en onder-

basisvoorziening. Hieraan worden

verzekeraars oriënteren. Als verze-

steuning van IT-diensten, zoals de

maatwerkapplicaties

keraar is het mede daarom zaak te

Cyclomedia Globespotter. Deze tool

Van Rest: “We moeten nog veel le-

weten waar je klanten zich bevin-

wordt gebruikt bij deskresearch. Rob

ren en dan is het prettig om een

den, wat ze verzekerd hebben en

Bakker kwam met het idee over een

partner met ervaring aan je zijde

hoe je je met een interessant verze-

verdere ‘positiebepaling’ van klan-

te hebben. We zijn dan ook zeer te

keringsaanbod kunt onderscheiden.

ten. Niet alleen waar ze gevestigd

spreken over de dienstverlening van

Dit alles op een zo efficiënt moge-

zijn is belangrijk, maar ook wat hun

Esri. Als er een specialist nodig is,

lijke manier.

omgevingsrisico’s zijn. Bert trekt in-

wordt deze direct ingezet. Op deze

middels de kar van het Achmea

manier wordt onze businesskennis

Bovendien is de verzekeringsbran-

IT-GEO Competence Centre (Geo

optimaal gecombineerd met GIS-

che gebonden aan de Europese

CC). Rob heeft vanuit zijn verzeke-

kennis.”

Solvency II-wetgeving. Die schrijft

rings-specialisme een coördinerende

onder meer voor dat verzekeraars

rol en ondersteunt de Achmea-ver-

moeten garanderen dat ze voldoen-

zekeraars met het opzetten van hun

Verzekeringnemers in kaart

de reserves hebben om mogelijke

GIS-projecten.

Onder de paraplu van Achmea val-

toegevoegd.

len onder meer Centraal Beheer

grootschalige schadeclaims uit te kunnen betalen. Voor Achmea is het

De juiste kennis in huis halen

Achmea, FBTO, Interpolis, Avéro

daarom belangrijk om te weten wat

Bakker: “Door de snelle ontwikkeling

Achmea, Zilveren Kruis en Agis Zorg-

het totale (gecumuleerde) risico is

van zowel de IT-techniek als de ont-

verzekeraar. Een mix aan verzeke-

op specifieke locaties, zeker als daar

sluiting van gegevens door overhe-

ringsmaatschappijen die elk hun

verschillende polishouders dicht bij

den – denk bijvoorbeeld aan de Ba-

eigen aanbod kennen en door de

elkaar wonen en werken. Zoals in

sisregistratie Adressen en Gebouwen

jaren heen onder de paraplu van

een winkelcentrum of op een bedrij-

(BAG) - wordt geo-data steeds volle-

Achmea zijn gekomen. Gevolg is

venterrein.

diger, juister en sneller beschikbaar.

een veelvoud aan klanten die bij de 27


Gis voor verzekeringen

“Door GIS kunnen we nieuwe producten ontwikkelen en kosten besparen.”

diverse labels verzekeringen hebben

beeld zegt in dit geval immers meer

worden gekoppeld. Dit alles kan

afgesloten. De gemene deler in de

dan een tabel met postcodes.”

in één visueel beeld inzichtelijk ge-

vele databases met klant- en polisin-

maakt worden. De meerwaarde zit dan in het beter adviseren op het ge-

voldoende voor een compleet ruim-

Geografisch inzicht biedt grote meerwaarde

telijk beeld?

Luchtfotografie speelt een belang-

beteren van de dienstverlening met

Bakker: “Als gevolg van de samen-

rijke rol bij het in kaart brengen van

de juiste producten. Verzekeringsad-

voeging van de diverse schadever-

verzekerde locaties en daarmee ook

viezen kunnen zo veel gerichter toe-

zekeraars is het lastig om een totaal-

de risico’s. Bakker: “Met GIS kun-

gespitst worden, omdat de situatie

beeld van onze verzekeringnemers

nen we, aan de in beeld gebrachte

van de klant vooraf beter bekend is.

te krijgen. Een postcode voldoet

objecten allerlei data toevoegen.

Door vanuit het gemeenschappelijke

deels om de locatie te bepalen, maar

Bijvoorbeeld de omgevingsfactoren.

verrijkte beeld te werken, wordt de

is niet afdoende. In een winkelcen-

Te denken valt aan bedrijven met

efficiëntie van medewerkers ver-

trum komen bijvoorbeeld diverse

brandgevaarlijke processen of vuur-

hoogd en daardoor worden kosten

postcodes voor, waardoor het lijkt

werkopslag in de directe omgeving,

bespaard. Dat is weer in het voor-

of deze verzekerden niet bij elkaar in

maar ook aan een brandweerkazer-

deel van onze klanten, want niet ge-

de buurt zitten. Blijkt bij een calami-

ne of preventieve maatregelen zoals

maakte kosten hoeven immers niet

teit – zoals brand – dat wel zo te zijn,

bewaking op bedrijventerreinen.”

te worden doorbelast.”

dan ontstaat een opeenstapeling

Ook

van schade. Om dit risico af te top-

kunnen worden meegenomen, zoals

Toekomst vol kansen

pen is het soms noodzakelijk om het

de kans op waterophoping op grote

Van Rest: “Ik ben er van overtuigd

te herverzekeren. Met GIS zijn we in

platte daken of blikseminslag.

dat het aantal GIS-toepassingen bij

formatie is de postcode. Maar is dit

meteorologische

bied van schadepreventie en het ver-

invloeden

Achmea snel zal toenemen. Door GIS

staat om letterlijk in één oogopslag inzichtelijk te krijgen wie waar zit en

Aan elk object kunnen de lopende

kunnen we namelijk nieuwe produc-

wat er is verzekerd. Een geografisch

verzekeringen en geclaimde schaden

ten ontwikkelen, kosten besparen en meer klantgericht werken, alleen is niet iedereen zich daar al van bewust.” Bakker: “Daar is voor Bert en mij een uitdagende rol weggelegd, want waar overheden al ruime ervaring hebben met GIS, staat Achmea aan het begin van de ontwikkelingen. Wel kunnen we stellen dat deze ontwikkeling ons voorsprong en onderscheidend vermogen geeft.”

AUTEUR: Karen Bos E-MAIL: contact@esri.nl 28


Impuls voor verzekeraars “Verzekeraars hebben te maken met toenemende concurrentie, dalende groei in de markt en meer verplichtingen uit wet- en regelgeving. Als gevolg van deze ontwikkelingen moeten verzekeraars efficiënter werken en hun inzicht in risico’s en kansen verbeteren. Ze worden gedwongen tot verdere verbetering van processen, verlaging van kosten en verhoging van klanttevredenheid. Tegelijkertijd maken nieuwe ontwikkelingen zoals webservices, mobiele toepassingen, de BAG en hoogwaardige kaart-, beeld- en fotomateriaal het mogelijk om meer informatie met een hogere kwaliteit toe te passen in bestaande processen. Dat betekent dat bestaande systemen en processen nog beter tot hun recht kunnen komen door ze te verrijken met geografische informatie. Geografische informatiesystemen helpen verzekeraars onder meer bij het vaststellen van de locaties van risico, invloed van de omgeving, het analyseren van cumulatie (het samenkomen van risico’s op een polis of locatie), het vereenvoudigen van inspecties en calculaties, optimaliseren van marketing, handhaven van kwaliteitsnormen en werken met objecten zonder bezoekadres. Hierdoor dalen de kosten en verbeteren de operationele prestaties. GIS van Esri geeft antwoord op vragen als ‘wat is waar?’, ‘waarom is het daar?’ en ‘wat is de relatie met de omgeving en mijn bedrijfsvoering?’. Tientallen verzekeraars maken dagelijks gebruik van oplossingen van Esri. Naast Achmea zijn dat bijvoorbeeld Royal Sun Alliance (RSA), Swiss Re, Munich Re en Norwich Union. Esri Nederland ondersteunt verzekeraars en hun relaties met software, diensten en opleidingen.”

Meer informatie? E-mail naar Miloš van Leeuwen via mvanleeuwen@esri.nl.

GIS helpt verzekeraar beter presteren. 29


Gis voor iedereen

Verhalen vertellen, met kaarten?! Open data voor iedereen...?

Kaarten helpen ons beter te begrij-

gedeeld worden. Maar het gaat

willen graag overal snel en gemak-

pen wat er om ons heen gebeurt

verder. Iedereen kan daarmee weer

kelijk informatie tot zich nemen.

en wat we daarmee kunnen doen.

andere kaarten maken, de kaartin-

Die informatie wordt toegankelijk

Kaarten vertellen ons een verhaal.

formatie beheren en deze delen

via services, webmaps en apps. Dat

ArcGIS Online maakt het mogelijk

met anderen.

dit daarna bruikbaar en inzetbaar

om heel eenvoudig kaarten te ma-

is voor iedereen, dat is heel ge-

ken en te delen met anderen, he-

Makkelijk

lemaal online. Hartstikke handig,

Jeroen Aarts, business consultant

maar ook eenvoudig en leuk! Vertelt

bij Esri Nederland, is erg enthou-

Praktisch

u al met kaarten? En uw buurman?

siast over de mogelijkheden van

Op ArcGIS Online komen verschil-

ArcGIS Online is er voor iedereen!

ArcGIS Online. “Het portaal biedt

lende gebruikers bij elkaar: de

een

GIS-professional

fantastische

bruiksvriendelijk”

infrastructuur

die

zijn

werk

Het YouTube voor geografische

voor het laagdrempelig werken

toegankelijk wil maken, een be-

informatie. Zo zou je ArcGIS On-

met geografische informatie.” Het

leidsmedewerker die gegevens uit

line kunnen typeren. Via ArcGIS.

belangrijkste kenmerk van online

zijn spreadsheets wil visualiseren

com kan ruimtelijke informatie

werken is vooral dat het makke-

en analyseren en iemand die ge-

vastgelegd worden en vervolgens

lijk is, geeft Aarts aan. “Mensen

woon even een kaart wil maken en

30


deze wil delen. Aarts: “ArcGIS Online bevordert deze samenwerking en het delen van informatie. Binnen ArcGIS Online zijn veel basiskaarten en datasets gratis beschikbaar gesteld door Esri, maar ook door GIS-professionals en de gebruikers over de hele wereld.” Een gemaakte webkaart is meteen beschikbaar en vindbaar in de online catalogus. Gebruikers kunnen het werk privé

Bron: Esri

houden, maar ook delen met anderen in groepen of de kaart voor iedereen openstellen. Delen kan via

tilt geografische informatie naar

open. Organisaties stellen er data

e-mail en social media.

een hoger niveau door kaarten en

beschikbaar en de data is meteen

analysefuncties te verbinden: ‘in-

bruikbaar. Dit is dan ook de ideale

Fun

telligent web maps’. Of, in goed

plek voor open data.”

Naast dat het werken met ArcGIS

Nederlands: ‘slimme webkaarten’.

Online makkelijk en praktisch is,

Toegankelijk op elk apparaat. Of je

Voor organisaties

moet het ook vooral leuk zijn, geeft

nu op een desktop werkt en via Ar-

Esri werkt continu aan uitbrei-

Aarts aan. “Als het zo makkelijk is

cGIS Online een service aanroept,

ding van ArcGIS Online. Het por-

om een kaartje te maken, dan is dat

ergens mobiel in het veld werkt,

taal wordt een compleet online

ook geweldig om te doen. Zeker als

een webapplicatie gebruikt of één

GIS-systeem. ArcGIS Online biedt

je het resultaat ziet. Met relatief

met je smartphone of iPad. ArcGIS

straks (vanaf begin december in

weinig inspanningen kun je een

Online verbindt mensen via de

bèta) de mogelijkheid om data te

mooie en informatieve kaart ma-

‘slimme webkaarten’ met nuttige

uploaden en beschikbaar te stel-

ken. Dus: ArcGIS Online is bedoeld

informatiebronnen.

len als services. Aarts: “Dit stelt kleine organisaties in staat om

voor nuttig werk, maar maakt het

Open data

ook met GIS aan de slag te gaan

ArcGIS.com is een portaal waar ie-

en data voor iedereen beschikbaar

Slimme kaarten

dereen toegang toe heeft. Aarts:

te stellen. Ook voor grote organi-

Geografische informatie van ieder-

“Delen is het centrale kenmerk van

saties geeft dit de mogelijkheid

een, voor iedereen, in de cloud. Het

ArcGIS Online. Het maakt data dus

om hosted services beschikbaar

ook veel leuker!”

“ArcGIS Online de ideale plek voor open data.” 31


Gis voor iedereen

“ArcGIS Online maakt het werk leuker.”

te stellen via een centraal be-

nen met een kaartje op de website;

pij, en het verbindt mensen steeds

heerde

Or-

de toepassingen van ArcGIS Online

meer, steeds sterker.

ganisaties kunnen binnen enkele

zijn talrijk. Ook de wijze waarop

maanden een deel van ArcGIS

plannen worden gemaakt voor de

Online voor alleen hun eigen or-

inrichting van stad & land veran-

AUTEUR: Harmen van Doorn

ganisatie beschikbaar stellen. De

deren. Het is niet meer de profes-

E-MAIL: contact@esri.nl

interface en de functies van het

sional of bestuurder die een plan

organisatiedeel is helemaal naar

maakt en via inspraakprocessen de

Voorbeelden over het gebruik van

eigen smaak in te richten, met een

mening van betrokkenen tot zich

ArcGIS Online:

ArcGIS Online voor uw organisatie!

neemt. Via co-creatie kunnen men-

esri.com/software/arcgis/arcgison-

sen al veel eerder de plannen stu-

line/videos.html

geo-infrastructuur.”

Toepassing

ren. Dus: eerst vragen wat mensen

GIS verbindt en visualiseert infor-

willen en daarna een plan maken.

matie, dit leidt tot waardevolle inzichten. Beslissingen nemen en

GIS is overal

de achtergrond hiervan commu-

Overal is geo-informatie. En geo-

niceren is met kaarten stukken

informatie kan door middel van

eenvoudiger.

die

ArcGIS Online op een eenvoudige

waar dan ook meer zicht willen op

manier ook overal aanwezig zijn.

bedrijfsinformatie, of dat de web-

Geo wordt steeds meer, steeds

master het nieuws wil ondersteu-

dieper verweven in maatschap-

Of

managers

Bron: Esri

Bron: Esri

Geografische informatie van iedereen, voor iedereen, in de

Op ArcGIS Online vindt u naast basiskaarten en content ook

cloud.

tools en apps.

32


‘Staat uw data al op ArcGIS Online?’ De Global Topographic Community Basemap is een wereldwijd dekkende topografische basiskaart op ArcGIS.com. Hij is opgebouwd uit twintig schaalniveaus, met de best beschikbare topografische data die schaalafhankelijk wordt weergegeven. Alleen daarom al een beter alternatief ten opzichte van Google Maps en Bing Maps. Deze basiskaart is beschikbaar voor zowel het grote publiek, organisaties waar geo-informatie op projectbasis wordt gebruikt en uiteraard voor de GIS-professionals die grote waarde hechten aan betrouwbare data. Staat uw data eigenlijk al wel op ArcGIS Online? En waar kunt u deze data straks makkelijk vinden? Joris Bak, product consultant en curator van ArcGIS Online: “Steeds meer gebruikers delen geo-informatie via ArcGIS Online. Om u te helpen de juiste Nederlandse gegevens terug te vinden gaat Esri ArcGIS Online lokaliseren. Er komt een Nederlands ArcGIS Online-portaal en daarbinnen maak ik voor u verwijzingen naar Nederlandse initiatieven, basemaps en apps. U kunt ook eigen kaarten en apps registreren op ArcGIS Online. De mooiste en veelgebruikte kaarten plaatsen wij dan op de homepage of in de galerijen. Zo wordt het nog eenvoudiger voor gebruikers om deze informatie te vinden en te gaan gebruiken. Dat is wat ik voor ogen heb met het beschikbaar stellen van een Nederlands ArcGIS Online-portaal. Naast het portaal maakt en beheert Esri ook diverse basiskaarten die u kunt gaan gebruiken als ondergrond. Voor de Global Topographic Community Basemap gebeurt dat op basis van data die organisaties specifiek voor deze basiskaart beschikbaar stellen. Ook u kunt hier aan bijdragen.” Werk mee aan de basemap van Nederland! Wilt u ook uw data plaatsen op ArcGIS Online en heeft u daar vragen over? Neem contact op met Joris Bak, via +31 (0)10 217 07 00 of jbak@esri.nl.

“Uw data nog beter vindbaar, dat is wat ik voor ogen heb.” 33


Gis

GIS Conferentie

verbindt!

Trimble verbindt GIS De GIS Conferentie 2011 kreeg het thema ‘GIS verbindt’ mee. Ook bij de nieuwste GIS-hardware van Trimble is dit thema kenmerkend. Voor veel bezoekers van de conferentie was een bezoek aan onze stand de eerste kennismaking met de Trimble GeoExplorer 6000-serie, een bijzonder nauwkeurig handheld GPS-systeem voor GIS-inventarisaties. Dankzij de draadloze communicatietechniek van de GeoExplorer staat de veldmedewerker in verbinding met medewerkers op kantoor en online gegevens. Denk hierbij aan een verbinding met ArcGIS Server voor het real-time opvragen van kaarten en data, die gebruikt kunnen worden voor mutaties in het veld. Dit gecombineerd met de nieuwste en meest nauwkeurige GPS-technologie, zorgt voor de ideale handheld als het gaat om het verrichten van nauwkeurige plaatsbepaling onder alle omstandigheden. Kijk voor meer informatie of een demonstratie op www.geometius.nl

AUTEUR: Emiel Verdel E-MAIL: e.verdel@geometius.nl

Veldmedewerker in verbinding met kantoor en online gegevens. 34


Tensing’s Map Driven Asset Management

Grip op software en data kwaliteit

Belangrijke trends binnen de netbeheerdersmarkt stel-

Realworld Systems biedt met het 360° Quality Frame-

len nieuwe eisen aan operationele bedrijfsvoering en

work een gestructureerde aanpak voor een blijvende

informatiemanagement. Wat zijn de gevolgen en hoe

kwaliteitsverbetering van software en geo-data in een

spelen netbeheerders hier op in?

organisatie.

Naast veiligheid en kwaliteit voegen innovatie, markt-

Vraag tien software specialisten naar de definitie van

werking en regulering een nieuwe pijler toe aan de be-

softwarekwaliteit en u krijgt tien verschillende ant-

drijfsvoering van netbeheerders: efficiency. Efficiency in

woorden. Om in deze dynamiek grip op kwaliteit te

operatie, informatiemanagement en communicatie.

krijgen, ontwikkelde Realworld Systems het 360° Quality Framework. Toepassing leidt tot een onafhankelijke

De integratie van datasets, applicaties en processen

kwaliteitsrapportage die ook de ontwikkeling in de tijd

is een vereiste voor een efficiënte inrichting van deze

zichtbaar maakt. Een prachtig middel om softwarekwa-

processen. In Tensing’s visie hierop staan locatie en tijd

liteit gedurende een outsourcing-proces te monitoren.

centraal. De afbeelding geeft een kwaliteitsrapportage weer. De Op basis van locatie (GIS) wordt informatie uit verschil-

donkere vlek geeft aan dat de applicatie hoog gescoord

lende bronnen ontsloten en gecombineerd. Typische

heeft op usability (links). Op beveiliging (boven) is de

netwerkgegevens, maar ook gegevens als gepland on-

score laag: een potentieel risico dat aandacht verdient.

derhoud, bodeminformatie, objecthistorie en inciden-

Soortgelijke toepassingen zijn voor geodata be

ten. Tensing optimaliseert een grote verscheidenheid

schikaar.

aan processen binnen utilities, variërend van incident management tot het opnemen van eenvoudige inspec-

Kijk voor meer informatie op www.realworld-systems.com

tierapporten. De interactie tussen administratie- en ruimtelijke gegevens staat centraal bij alle toepassingen. AUTEUR: Martijn Nanninga Kijk voor meer informatie op www.tensing.com

E-MAIL: martijn.nanninga@realworld-systems.com

AUTEUR: Sophie Verbeek E-MAIL: sverbeek@tensing.com

Integratie van datasets, applicaties en processen leidt tot efficiency.

Prachtig middel om softwarekwaliteit te monitoren. 35


GIS onmisbaar voor waterschappen

Gis voor Waterschappen

Het waterschap Reest en Wieden kan niet zonder GIS. Op verschillende gebieden is geo-informatie niet meer weg te denken en het waterschap zoekt voortdurend naar nieuwe mogelijkheden om GIS in te zetten. Want waarom alles zelf doen als het sneller, beter en gemakkelijker kan? “Een waterschap is altijd met ruimtelijke informatie bezig, en al die aspecten worden met GIS samengebracht.” Bron: Waterschap Reest en Wieden

Het Waterschap Reest en Wieden is

en waterkering. Zijn collega Wol-

GIS, zoals Vergunningverlening en

een groot waterschap in de provin-

fram Schmidt is Beleidsadviseur Be-

Handhaving. Schmidt: “Bij Handha-

cies Drenthe en Overijssel. In 2000

drijfsinformatie met als hoofdtaak

ving hebben we één keer per jaar

werd het waterschap geboren uit

alles wat met geo-informatie te

een schouw, dan kijken we of de

een fusie van de waterschappen

maken heeft. “Ons gebruik van GIS

sloten voldoende zijn onderhou-

Meppelerdiep en Wold en Wieden.

varieert van beperkt gebruik via

den. Dat – en alle correspondentie

GeoWeb tot ArcGIS al dan niet ge-

daar omheen – is via GIS volledig

Geautomatiseerd

koppeld aan het waterschapsbrede

geautomatiseerd.”

Luberto Kruidhof is coördinator

informatiesysteem IRIS.”

Scenario’s

van het cluster Meten en houdt zich bezig met de waterkwaliteit,

Reest en Wieden gebruikt GIS fei-

Kruidhof: “Het uitbaggeren van

biochemie, fysische gegevens en

telijk voor hun vier hoofdtaken:

sloten is ook een goed voorbeeld.

het

vaarwegbeheer, waterkering, wa-

Alle gebruikers van de grond die

beheert

terzuivering en waterkwantiteit.

aan het water ligt, worden mas-

het cluster de GIS–componenten

Daarnaast zijn er veel processen en

saal aangeschreven. Hydrologen

weg- en waterbeheer en de weg

afdelingen die gebruikmaken van

gebruiken een aantal basiskaarten

beheren

teitstanden.

36

van

waterkwanti-

Daarnaast


“Zonder GIS 10 procent meer fte’s nodig.” – bodemkaart, grondwatertrap-

hebben. Wanneer bijvoorbeeld een

wat de verwachte opbrengsten zijn,

penkaart, Actueel Hoogtebestand

schouw volledig met de hand zou

en of een investering dus loont.

Nederland – om te bepalen wat

gebeuren en iedereen apart zou

Kwantitatieve opbrengsten zijn snel

het optimale peil is in een bepaald

worden aangeschreven, dan ben je

te meten, kwalitatieve opbrengsten

gebied. Bij natuur zal dat gebied

een week bezig. Met GIS een kwar-

– zoals geautomatiseerd de water-

natter zijn, dan wanneer het ge-

tier.”

toevoer in een gebied monitoren en

bied een

Het huidige systeem is ook veel

besturen, wat de opbrengst voor de

krantvriendelijker, oppert Kruidhof.

landbouw verhoogt – zijn lastiger fi-

“Ik heb nog meegemaakt dat er een

nancieel inzichtelijk te maken.”

landbouwbestemming

heeft is.” “Verder gebruiken we GIS om een

plakkaat aan de boom werd gehan-

gebied in een model te stoppen.

gen: ‘Het Waterschap komt dit na-

Waterschap Reest en Wieden ziet

Momenteel zijn we bezig met het

jaar baggeren’. Nu kun je met GIS

de toekomst met GIS positief tege-

implementeren van een Beslissing

kadastrale percelen selecteren en

moet. Schmidt somt op: “Meer met

Ondersteunend Systeem (BOS) voor

even later ligt er bij de betreffende

webapplicaties via internet werken,

het peilbeheer. We willen daarmee

eigenaren een persoonlijke brief op

net zo verweven als een office pak-

scenario’s kunnen uitvoeren, om

de mat – geheel geautomatiseerd.”

ket op elke pc. Daarnaast komt er

te zien wat de gevolgen zijn van

steeds meer data beschikbaar; alle

Smartphones

overheden laten straks een paar

neerslag in 24 uur. De GIS-applicatie

Kortom, de toegevoegde waarde

keer per jaar luchtfoto’s maken. Die

geeft ruimtelijk weer wat er dan ge-

van GIS is voor een waterschap

stellen wij permanent aan iedereen

beurt in dat gebied.”

onmisbaar. “Een waterschap is al-

beschikbaar. Bovendien worden de

tijd met ruimtelijke informatie be-

hoogtecijfers steeds nauwkeuriger,

Besparing fte’s

zig en al die aspecten worden met

en

Schmidt, aanvullend: “Als je een

GIS samengebracht”, concludeert

gaan via een webserver – veel ac-

dam wilt neerleggen in een sloot

Schmidt. Zijn collega Kruidhof mij-

tueler dan nu – grotendeels via GIS

met een duiker – een ondergrondse

mert over uitdagingen voor de toe-

naar alle medewerkers.”

buis onder een wegdek waar water

komst. “We zijn nu bezig GIS mobiel

doorheen stroomt – dan berekenen

te maken, dus GIS bij de medewer-

Toekomstmuziek? “Ik durf in deze

wij via GIS wat de eventuele opstu-

kers in het veld brengen via bijvoor-

markt niet verder dan 3 jaar voor-

wing zal zijn van de duiker en hoe

beeld smartphones. Onze mensen

uit te kijken; ik had 4 jaar geleden

groot die moet zijn.” Schmidt heeft

die op tractors rijden of het peil

niet voorzien dat de smartphone zo

een jaar of vijf geleden geprobeerd

beheren, werken daar al mee; de

wijdverbreid en functioneel zou zijn

uit te rekenen wat het waterschap

muskusrattenbestrijders en vergun-

als nu, inclusief GIS-oplossingen.

met GIS aan fte’s bespaart. “Toen

ninghandhavers straks ook.”

Maar 1 januari 2015 moet dit alles

bijvoorbeeld

honderd

millimeter

concludeerde ik dat we 10 procent

alle

basisregistratiegegevens

geïmplementeerd zijn.”

meer medewerkers zouden moe-

Verweven

ten hebben om dezelfde informatie

Schmidt geeft aan dat de investerin-

te verzamelen. We zouden op een

gen duidelijk moeten worden ver-

AUTEUR: Wilfred Hermans

aantal terreinen – zoals de teken-

antwoord: “De laatste jaren moeten

E-MAIL: waterschappen@esri.nl

kamer – er vijf mensen bij moeten

we richting ons bestuur aangeven 37


Esri Certificerings Programma cErtificErEN? Voor u • Toetst uw ArcGIS-kennis en ervaring • Onderscheidt u op de arbeidsmarkt • Verzekert dat u álles uit ArcGIS kunt halen • Geeft vorm aan uw eigen groei en ambitie

Voor uw organisatie • Maximaliseert het rendement van uw ArcGIS-producten • Maakt opleidings- en ontwikkelingsmogelijkheden voor medewerkers helder • Toont de kennis en ervaring binnen uw organisatie op basis van standaarden • Doelgericht investeren in uw medewerkers

Esri Nederland biedt • Skills Review Trainingen • Leerpaden • Individuele en/of groepsbegeleiding • Advies

38 esri.nl/opleidingen

Het examen wordt afgenomen door een onafhankelijk certificeringsinstituut

waarom


Frisje??? Ik ben op ontdekkingsreis. Samen met Esri. We verkennen elkaars wereld, omdat er veel mogelijkheden zijn. Loopt u een stukje mee? Wij, Datlinq, ondersteunen fabrikanten van levensmiddelen (bijvoorbeeld Red Bull) en grossiers (bijvoorbeeld Sligro) om effectiever en efficiënter te werken. Dagelijks maken verkoop- en marketingprofessionals uit de foodservice- en retailmarkt gebruik van onze diensten. Om nieuwe klanten te vinden, klanten succesvoller te maken of meer bezoeken per dag te realiseren. We hebben een schat aan informatie: een online database met 230.000 verkooppunten. Alle restaurants, scholen en ziekenhui-

Column

“Google Maps voldeed niet. Het gaat om méér dan stippen.”

zen waar je een frisdrankje, een ijsje of een exquise diner kunt kopen, zitten in deze unieke database. Dankzij deze database kunt u altijd en overal uw favoriete drankje kopen. In de foodservice-markt, waar de strijd om de klant tussen merken op het scherpst van de snede gevoerd wordt, moeten de bedrijven altijd slimmer dan de concurrent te werk gaan. Slimmer betekent: effectiever en efficiënter dan de concurrent en gericht op de klant. Daar hebben wij allerlei oplossingen voor, zoals een specifiek CRM-systeem en data-analysemethoden. Maar food outlets hebben ook allemaal een locatie, dus iets met kaarten doen was ook voor ons een open deur. Na experimenten met Google Maps ondervonden we dat het om méér gaat dan wat stippen op een kaart. Zo ontdekte Datlinq samen met Esri waar de echte kracht van geografische informatie ligt: in de analyses. De mooiste ervaring was die van een grote frisdrankenfabrikant. Zij zochten een oplossing voor het optimaliseren van de salesrayons. ‘Hoe bezoekt een vertegenwoordiger zo slim mogelijk zijn klanten?’, gerubriceerd naar de meest waardevolle klanten (goud, zilver en brons) met zo min mogelijk kilometers en reistijd. Reistijd is immers geld, reistijd is geen salestijd en boven alles telt ook ons imago: ‘go green’, dus minimaliseer CO2-uitstoot! Waar onze ontdekkingsreis eindigt weten we nog niet, maar de reis is verfrissend en het einddoel veelbelovend. Zoveel is duidelijk. Frisje? Eerst een GIS’je! AUTEUR: Jim van der Jagt | Datlinq E-MAIL: vanderjagt@datlinq.nl 39


gis voor gemeenten

Veiligheidsdashboard dringt criminaliteit terug in gemeente Tilburg (Stads- en regioscan, 2010). Over deze criminele structuren is in de loop van de tijd veel data verzameld, maar analyse van deze data is nodig om de vaak wisselende structuren te doorgronden.

GIS + BI = GBI In heel veel gemeenten, en dus ook in Tilburg, zien we dat de ene groep medewerkers zich bezighoudt met GIS en weer anderen zich bezig houden met Business Intelligence. Over het algemeen zijn dit redelijk gescheiden werelden, terwijl er op managementniveau Foto: Sabine Put

een sterke behoefte bestaat om deze kennis te combineren en te

Criminaliteitsbestrijding is voor veel gemeenten een hot issue. Het is moeilijk

integreren. Enerzijds om met meer

om grip te krijgen op de misdaad. Met het ontwikkelde veiligheidsdashboard

dimensies te kunnen analyseren en

wordt dit een stuk vereenvoudigd. Beschikbare statistische data wordt ge-

anderzijds om ook gemakkelijker,

combineerd en geanalyseerd: Geospatial Business Intelligence. Zo wordt een

wanneer gewenst, nieuwe dimen-

goed beeld verkregen over waar de probleemgebieden zich bevinden, en

sies toe te voegen.

kan worden bepaald hoe de politie het meest effectief kan worden ingezet. In 2010 zijn het de Criminele GeHet was 2001 toen we E-mergo

idealen als Dashboard Veiligheid...

legenheids Structuren die een be-

oprichtten. Uiteraard hadden we

Via Esri Nederland kwamen wij in

langrijke rol spelen, in 2012 is er

daarbij onze idealen. We zouden

2010 in contact met de gemeente

misschien weer een ander verkla-

met onze Business Intelligence-

Tilburg om hen te helpen met hun

rend aspect. We moeten dus op

kennis de wereld gaan verbeteren,

‘Dashboard

meerdere

samenwerking tussen afdelingen

meente Tilburg heeft te maken met

Door

optimaliseren, informatiestromen

een hoge positie op de landelijke

analysemogelijkheden toe te voe-

effectief en efficiënt inrichten et

lijst met GVI-scores, de Gemeente-

gen aan Business Intelligence. Ook

cetera, et cetera, et cetera. Overal

lijke Veiligheids Index. Deze hoge

wel Geospatial Business Intelligen-

waar we zouden worden inge-

positie blijkt voornamelijk terug te

ce genoemd.

huurd, zouden de kosten dalen

voeren op diefstal, woninginbraak

en de winst omhoog schieten. Ui-

en geweld. De criminele structuren

Alleen GIS

teraard hebben we vele projecten

waardoor deze delicten ontstaan,

Natuurlijk kunnen we met alléén

succesvol afgerond, maar zelden

zijn voor een deel de motor ach-

GIS ook analyseren, echter dan

hadden deze zulke hoogstaande

ter de registratie van de aangiften

moet ik toch even aan mijn zoontje

40

Veiligheid’.

De

ge-

manieren

bijvoorbeeld

analyseren. geografische


aan te treffen. Anton Mureau, afdeling

Onder de motorkap

staf veiligheid van de gemeente Tilburg:

In Tilburg wordt gewerkt

“Een beeld zegt meer dan 1000 woor-

met IBM Cognos voor repor-

den of 20 staafdiagrammen. Met SpotOn

ting. IBM SPSS is gebruikt

gaan we de ‘wat’-vraag zeer effectief in-

om risicogebieden te voor-

tegreren met de ‘waar’-vraag. Als eerste

spellen. Cendris heeft de-

gaan we ons richten op de problematiek

mografische data beschik-

rondom de Hennepteelt.”

baar gesteld om te kunnen zoeken

Bron: Gemeente Tilburg

naar

verklarende

De juiste aanpak

variabelen voor criminali-

De kracht van het ontwikkelde dash-

teit. ArcGIS wordt gebruikt

board is dat aan veel knoppen gedraaid

voor het nodige kaartmate-

kan worden, net zolang tot er voldoende

riaal. En ‘last but not least’,

detail is om de juiste beslissing te nemen.

de brug tussen GIS en BI

Het feit dat Tilburg een hoge GVI-index

wordt gelegd door SpotOn.

heeft, geeft nog geen houvast om de col-

SpotOn maakt het mogelijk

lega’s van de politie efficiënt in te zetten.

om geografische selecties te

Pas als je ontdekt welke Criminele Gele-

maken in een IBM Cognos-

genheidsStructuur (CGS) actief is in een

omgeving, waarna de selec-

bepaalde wijk, kan je veel effectiever je

tie doorwerkt in alle andere

middelen inzetten.

grafieken, crosstabs, lijstjes, ...etc.

denken die met een hamer een schroef in

De ene groepering staat meer bekend

het hout mept. Het kan wel maar het is

om hun drugsproblematiek, terwijl een

niet optimaal. BI bewijst zijn meerwaar-

andere groep juist weer aangepakt moet

de - zonder te denken dat dit de comple-

worden op het gebied van vermogensde-

te lijst is - op het gebied van de statistiek,

licten. Door in het juiste gebied op het

het kunnen exploreren naar verbanden

juiste moment de meest geschikte aan-

die je van te voren niet weet en het mul-

pak te kiezen, zijn we in staat om de GVI-

tidimensionele karakter.

score te verbeteren.

Het moet mogelijk zijn informatie tegen

We kijken terug op een project waar we

allerlei dimensies af te zetten, waaronder

inderdaad de wereld in Tilburg verbeteren

geografische gebieden. Hier raken we de

en de samenwerking tussen afdelingen op-

kern van de oplossing ‘Dasboard Veilig-

timaliseren. Op naar de volgende gemeen-

heid’, met al zijn mogelijkheden om de

te met criminaliteitsproblematiek!

GVI-index omlaag te brengen. Bijvoorbeeld door heel gericht meer blauw op straat in te zetten in die gebieden waar

AUTEUR: Jaco Geluk | Directeur E-mergo

we verwachten de meeste criminaliteit

E-MAIL: jaco.geluk@e-mergo.nl 41


Gis verbindt!

Iedereen zijn “Het AppLab biedt klanten, partners, studenten en medewerkers van Esri Nederland de mogelijkheid om op een laagdrempelige manier kennis op te doen van kaarten en apps. Maar niet alleen onze bekende GIS-mensen, maar ook de voor ons onbekende appbouwers. Het is een plek om samen technische innovaties met het ArcGIS-platform te realiseren.” Aan het woord is Marco Wagemakers, dé man achter het AppLab. Waarom het AppLab? “GIS wordt steeds breder ingezet en het wordt voor iedereen toegankelijk binnen én buiten organisaties. Het komt binnen het bereik van een hele nieuwe gebruikersgroep met hele nieuwe wensen. Dat betekent dat we nieuwe gebruikers verwelkomen in ‘onze’ GIS wereld.” De ontwikkelingen van ArcGIS Online en de open API’s van ArcGIS voor internet, smartphones en tablets dragen hier enorm aan bij. “ArcGIS Online biedt functies om webmaps te configureren en deze eenvoudig op te nemen in een website of mobiele app. Daarnaast kan de ontwikkelaar deze webmap gebruiken in een te ontwikkelen app. Marco vervolgt: “Met deze functies is het mogelijk om snel nieuwe ideeën, concepten en prototypes uit te werken tot apps. Met het AppLab zijn we uitstekend in staat om hierop in te spelen. Naast het faciliteren van een AppLab in onze vestiging in Rotterdam, gaan we ook het land in met door events en meet-ups als ‘geo-app in a day’.” Bezoekers van de GIS Conferentie konden als eerste kennismaken met het AppLab. Naast Marco was hier ook Antoon Uijtdehaag van Esri Nederland aan het werk. “Het ontwikkelen van apps is een groot plezier; we hadden dan ook veel lol. In het werk van deze twee

Veel organisaties bieden inmiddels al een app aan. De

dagen op de conferentie merkte ik hoeveel inspiratie

app-stores van de diverse telefoonplatforms bulken al

er was om geo-apps te configureren en te ontwikkelen

uit. Toch blijft er behoefte aan nuttige én leuke apps. Esri

Ik zie bij onze klanten en partners hier veel talent voor.

Nederland heeft daarom het AppLab gelanceerd op de

Het feit dat zij hier bij elkaar komen in het AppLab

GIS Conferentie. Hier ontwikkelt u uw geo-app.

doet frisse ideeën en leuke apps ontstaan.”

42


eigen geo-app Antoon vervolgt: “Met de API’s en beschikbare services is het ontwikkelen van een app enorm simpel. Mijn doelstelling is om mensen te helpen op een eenvoudige manier het maximale uit het ArcGIS-platform te halen. In dit geval doe ik dat met geo-apps.” De bezoekers gingen de uitdaging aan op GIS Conferentie 2011 om een aantal innovatieve, mooie en bruikbare apps te ontwikkelen voor smartphones en tablets. Esri Nederland bouwt in de komende tijd verder aan het AppLab; in het land worden de eerste evenemenFoto: Sabine Put

ten georganiseerd. Elke organisatie krijgt hierdoor de kans om kennis te maken met de ‘nieuwe’ geo-wereld.

AUTEUR: Harmen van Doorn E-MAIL: contact@esri.nl Bent u of kent u een ontwikkelaar die graag in één van de teams een idee wil uitwerken? Meld u aan via applab@esri.nl.

Foto: Sabine Put

Serieus aan het werk met kaarten in apps In Perspectief sprak met een ontwikkelaar die zich tijdens

als ontwikkelaar zorgen moet maken over de conversie

de GIS Conferentie in het AppLab bevond: Uul Haanstra

naar de juiste projectiegegevens. De standaard kaarten-

van Gr8Apps. Uul is nieuw in de GIS-wereld en erg en-

API van iOS laat ik dan ook voorlopig met rust.”

thousiast over het lab. “Ik wilde graag ontwikkelaars ontmoeten die het Esri-platform gebruiken. Dat is gelukt,

De uitgebreide mogelijkheden van de ArcGIS-API zijn

want ik heb veel enthousiaste mensen gesproken.”

voor Uul erg handig. “Als app-producent kan ik daardoor meer dan een variant van Google Maps aan mijn

Haanstra maakt met plezier gebruik van de ArcGIS-API’s.

klanten beschikbaar stellen. Het is relatief makkelijk om

“De standaard iOS-API voor het werken met kaarten is

groepen mensen met elkaar geografische gegevens te

simpel, maar erg beperkt. Met ArcGIS kan ik wel echt

laten delen, zonder bijvoorbeeld Facebook, Foursquare

serieus gegevens uit andere bronnen aan een bestaande

of Twitter te gebruiken. Dat maakt het ook voor profes-

of zelfs een eigen kaart toevoegen, zonder dat ik me

sioneel gebruik interessant.” 43


44


interview

‘Ruimtelijk denken nodig om te overleven’ Prof. dr. ir. Arnold Bregt is hoogleraar aan de Wageningen Universiteit. Hij praat graag over datgene waar hij verstand van heeft: geo-informatiekunde. Bijzonder is dat hij – ondanks zijn reeks titels – op begrijpelijke wijze blijft praten. In Perspectief gaat een boeiend gesprek aan over de ontwikkelingen van geo-informatie, gezien vanuit Arnold Bregt. “Voor het oplossen van veel problemen in de wereld is ontwikkeling van ruimtelijke denken essentieel.” 45


interview

Bij aankomst stelt hij enthousiast

eeuw gebruikt werden. Via een lo-

Nederlandse sector is waar geo-in-

voor om een rondleiding te geven

kaal waar eerstejaars achter com-

formatie niet wordt gebruikt.”

in de wereld waarin hij werkt: het

puters een inleiding geo-informa-

centrum voor geo-informatie van

tiekunde volgen en allerlei gangen

Trends

de Wageningen UR. “We zijn een

met oude en nieuwe geo-gerela-

Op de vraag waar Bregt aan denkt

combinatie van universiteit en on-

teerde kaarten aan de wand arrive-

bij de term ‘Ruimtelijk denken’

derzoeksinstituut. Geo-informatie-

ren we bij Bregts kantoor.

gooit hij een pakketje visitekaartjes mijn kant op. “Nu denk jij ook

kunde is een eigen opleiding. Als centrum geven we onderwijs en

“In de afgelopen 25 jaar dat ik in

ruimtelijk. Jij detecteerde het pak-

voeren we fundamentele en toe-

mijn vakgebied werk was de dyna-

ketje, je dacht ‘Verrek, hij komt

passingsgerichte onderzoeksprojec-

miek erg groot”, geeft Bregt aan.

naar mij toe’, schatte in waar het

ten uit. Ons centrale thema is ‘Spa-

“Toen ik begon, was GIS op de uni-

ging landen en stak je arm uit. Als

tial competences for a sustainable

versiteit een niche-activiteit. Later

wij mensen níet ruimtelijk denken,

world’, dus: ruimtelijke competen-

gingen grote organisaties zoals het

overleven we niet. Je hebt het no-

ties voor een duurzame wereld.”

Kadaster en ministeries ermee wer-

dig om je te kunnen verdedigen. Je

ken; daarna provincies, gemeenten

voet niet in een hondendrol zetten,

Grote dynamiek

en waterschappen, en sinds kort

maar ernaast is ook ruimtelijk den-

De rondleiding gaat langs vitrines

ook de burger zelf. Uit een recent

ken. Als baby leer je al ruimtelijk

met materialen die al sinds het be-

onderzoek door GeoBusiness Ne-

denken, om bijvoorbeeld voorwer-

gin van de universiteit begin vorige

derland bleek dat er geen enkele

pen te kunnen pakken.”

46


Ruimtelijke denken is niet alleen voor je per-

Bijvoorbeeld als het gaat om de burgerpartici-

soonlijke leven onmisbaar, geeft Bregt aan.

patie, die ontstond uit een soort underground

“Het speelt ook een cruciale rol bij tal van

beweging.”

maatschappelijke vraagstukken, zoals waterbeheer, landbouw, stedelijke ontwikkeling.

Geo-apps

Vooral de mogelijkheid om allerlei ruimtelijke

Bregt neemt met grote interesse waar hoe

relaties te verkennen en te onderkennen en

geo-informatie

volgens ‘wijs beleid’ te ontwikkelen vraagt

wordt. “Vroeger was geo-informatie ‘voor

om ruimtelijk denken. Het gebruik van GIS is

professionals, door professionals’, terwijl de

hierbij essentieel om structuren zichtbaar te

laatste 5 jaar ook de consument met geo

maken en het denken te ondersteunen. Hier-

werkt. Aanvankelijk vooral met Google Maps

voor moeten de ruimtelijke gegevens wel een-

en navigatiesystemen, maar de smartphones

voudig beschikbaar zijn. En dat gaat de laatste

barsten nu ook van de geo-apps.”

voor

iedereen

relevant

jaren gelukkig steeds beter!” De leukste app? “Layar, een augmented re-

ArcGIS Online

ality-tool. Je staat voor een huis dat te koop

Het ‘super simpele’ ArcGIS Online voorziet

is, richt je telefoon erop en vervolgens haalt

daarin, meent de hoogleraar. Het is een fan-

Layar uit een de Funda-database alle informa-

tastisch product. Je bekijkt informatie niet

tie. Dat de burger zelf geo-informatie creëert

alleen, je combineert het ook. Je kunt Bing

– bijvoorbeeld door klachten over zijn omge-

Maps integreren voor de basiskaart of satel-

ving of updates via het navigatiesysteem door

lietfoto’s, maar ook eigen informatie zoals

te geven – is echt nieuw. Rondom Schiphol

bestemmingsplannen toevoegen, of je maakt

hebben burgers een groep opgericht om ge-

eigen wandelroute via GPS. Dat is echt een

luidsoverlast te meten en zij zijn hiermee naar

nieuwe stap.”

de overheid gestapt. Ik verwacht veel van dit soort ontwikkelingen.”

Esri sluit dus goed aan op de ontwikkelingen, aldus Bregt. “Esri pikt nieuwe trends snel op en komt met passende producten. Zij reage-

AUTEUR: Wilfred Hermans

ren goed op de trends en adopteren deze.

E-MAIL: contact@esri.nl

“ArcGIS Online is echt een nieuwe stap.” 47


Gis verbindt!

Neem deel aan de online GIS-community!

GIS Verbindt! Ook op Social Media brengt GIS mensen

Nederland te vinden. Hier staan demo’s op, maar ook

met elkaar in verbinding. We vinden elkaar op sociale

interviews en andere filmpjes. Vindt u Esri helemaal

netwerken van bijvoorbeeld Esri Nederland om te dis-

geweldig? Dan wordt u fan van Esri Nederland op Face-

cussiëren, GIS-ontwikkelingen te (kunnen) delen, en het

book. Door op ‘vind ik leuk’ te klikken krijgt u ook met-

netwerk uit te breiden. Waar ligt uw interesse? Om het

een updates over gebeurtenissen áchter de organisatie.

u wat makkelijker te maken biedt In Perspectief u een

Denk aan de maatschappelijke bijdrage, sportieve activi-

overzicht van de Social Media van Esri.

teiten met klanten en interviews met medewerkers.

Op LinkedIn is een ArcGIS in Nederland-groep actief.

En ook u kunt bijdragen leveren, door bijvoorbeeld het

Hierop vinden GIS-gerelateerde discussies plaats. De

delen van (luchtige) GIS-informatie. Graag tot ziens op

groep heeft bijna 1000 leden. Ook voor u is er ruimte!

één of meerdere van deze Esri-netwerken!

Houdt u liever real-time de ontwikkelingen van GIS en Esri Nederland bij, dan is Twitter wat voor u. Door Esri Nederland te volgen blijft u via tweets op de hoogte.

AUTEUR: Harmen van Doorn

Kijkt u graag naar beelden? Ook op YouTube is Esri

E-MAIL: contact@esri.nl

48


Efficiënt en transparant beheren, het kan!

MIJN PerSPECTIEF

Voor velen een onbekend fenomeen: Bosgroepen. Met

partijen buiten de werkorganisatie. In eerste instantie

zo’n 1.200 leden die in totaal zo’n 400.000 hectare bos-

wordt hierbij gedacht aan de leden van de Bosgroepen

en natuurterreinen vertegenwoordigen, zijn de Bos-

en partijen waarmee wordt samengewerkt, zoals ge-

groepen één van de grote terreinbeheerders in Neder-

meenten en provincies. Daarnaast wordt al voorzichtig

land. Binnen de Bosgroepen spreken we over leden en niet over klanten, want Bosgroepen zijn coöperatieve verenigingen: van en voor de leden. Belangrijk uitgangspunt hierbij is het efficiënt ondersteunen van de leden bij het beheer van bos- en natuurterreinen. GIS is hierbij al vele jaren een onmisbare schakel. Aan uitdagingen is voor de Bosgroepen de komende jaren geen gebrek. De vragen zijn diverser, wat ertoe leidt dat het beheer complexer wordt. Ook neemt de maatschappelijke betrokkenheid bij het beheer van de bos- en natuurterreinen van de leden van de Bosgroepen zichtbaar toe. Ten slotte zijn forse bezuinigingen aangekondigd voor het beheer van bos- en natuurterreinen. Om invulling te geven aan deze uitdagingen is een sleutelrol weggelegd voor het ArcGIS-platform. In de loop van 2011 is in voorbereiding daarop een traject in gang gezet met als uitgangspunt de geo-informatie die voorhanden is op een laagdrempelige manier beschikbaar te maken voor iedereen binnen de werkorganisatie. Dit om bestaande

nagedacht over interactieve manieren om de bezoekers

werkprocessen verder te stroomlijnen. Medewerkers

van bos- en natuurterreinen beter te informeren en te

van de Bosgroepen besteden een belangrijk deel van

betrekken bij het beheer. Door informatie slim te delen

hun tijd in het veld, dus de inzet en het gebruik van mo-

wordt het uiteindelijke doel bereikt: mooie bos- en na-

biel GIS geniet bijzondere aandacht binnen het traject.

tuurterreinen met een efficiënt en transparant beheer.

Hoewel het huidige traject nog niet is afgerond, zijn er al toekomstplannen in de maak. Een voor de hand lig-

AUTEUR: Tom Bos

gende gedachte is om de informatie ook te delen met

E-MAIL: t.bos@bosgroepen.nl 49


AGGN GIS-trip

5-6 januari 2012

GEODESIGN SUMMIT

geodesignsummit.com

Redlands, VS

1 november 2011 Den Haag, Nederland aggn.nl

Esri Partner Conference

Palm Springs, VS

24-27 maart 2012

GIS Day 16 november 2011

17 april 2012

GIS TECH

esri.com/events/devsummit

Palm Springs, VS

26-29 maart 2012

Esri Developer Summit

esri.com/events/bpc

Wereldwijd gisday.com

European Lidar Mapping Forum 29-30 november 2011 Salzburg, Oostenrijk lidarmap.org

Geo-Info Xchange

gistech.nl

Rotterdam, Nederland

30 november – 1 december 2011 Utrecht, Nederland

esri.com/events/uc

San Diego, VS

23-27 juli 2012

Esri International User Conference

geoinfoxchange.nl

KNAG onderwijsdag 8 december 2011 Amsterdam, Nederland knag.nl

GoGeo seminar 14 december 2011 Wageningen, Nederland arbeidsmarktgeo.nl

Agenda wie, wat en waar



In Perspectief nr.022011