Skip to main content

Edisi 05 Februari 2017 | Balipost.com

Page 8

Upacara

8

Redité Umanis, 5 Februari 2017

Bebantenan Tetuek Banten Sesayut

Sarana Nunas Karahayuan TEGES Sesayut manut buku “Tetandingan lan Sorohan Banten” mawit saking kruna, “sayut” utawi “nyayut” sané maartos ngrarisang utawi nglinggihang, santukan sesayut kaniyasayang pinaka lingga stana Ista Dewata, sakti Ida Sang Hyang Widhi Wasa. Sajeroning buku “Suksmaning Banten” taler katlatarang, sesayut mawit saking kruna “ayu” sané maartos rahayu. Kruna “ayu” polih pengater Dwi Purwa manados sesayut sané maartos karahayuan. Saking artos punika, prasida kategesin sesayut wantah sthana saking Ista Dewata pinaka genah nunas karahayuan mangda sang sané nangun yadnya nénten keni sengkala, doh ring mala, panca baya, miwah sané tiosan. Sajeroning makarya banten sesayut pastika madaging kulit sesayut. Kulit sesayut wentuknyané pateh sakadi tamas. Pabinannyané wantah ring tengahnyané kémanten, kulit sayut madaging isehan. Satios kulit sesayut, wénten taler sampian sesayut. Wénten kalih soroh sampian sesayut, luiré; sampian sesayut ring banten sesayut sané ngawigunayang tamas, miwah sesayut sané ngawigunayang ngiu. Sampian sesayut ring banten sané ngawigunayang tamas masaih sareng sampian plaus sané kekalih tangkihnyané kajangkepang, mawinan mawentuk sakadi aksara V sané akéhnyané kekalih laut kajangkepang. Yéning sesayut sané ngawigunayang ngiu kadagingin sampian sané wentuknyané bunter madaging jejahitan sané akéhnyané akutus. Sinalih tunggil sesayut sané ketah kawigunayang minakadi Sesayut Sidha Karya. Sakadi sané katlatarang i wawu, sesayut kawigunayang pinaka sarana nunas karahayuan mangda kadohang saking mala, baya, miwah sané tiosan mawinan pamargin yadnya prasida labda karya sakadi sané kaaptiang. Sajeroning buku “Majejahitan lan Metanding” Katlarang indik Banten Sesayut Sidha Karya katujuang majeng Para Dewa ri kala ngamargiang upacara yadnya sajeroning mapinunas mangda pamargin yadnya sidaning don. Banten Sesayut Sidha Karya puniki ketah kawigunayang sajeroning pamargin upacara Panca Yadnya. Wénten taler krama sané ngunggahang banten sesayut inucap ring Sanggah Kemulan utawi Pura Desa, taler ri kala maotonan. Sajeroning upacara Panca Yadnya, banten Sesayut Sidha Karya kawigunayang ri kala Odalan, Ngenteg Linggih, Mlaspas, Ngaben, Topeng Sida Karya, miwah upacara tiosan. ‘Sidha’ mateges puput, miwah ‘karya’ mateges mayadnya. Yéning banten inucap nénten wénten sajeroning upacara, majanten upacara sané kamargiang durung mawasta puput. Mawinan banten Sesayut Sidha Karya prasida kasengguh banten pamuput sajeroning upacara. Sajeroning buku “Tataning Tetandingan Banten Sesayut” katlatarang yéning Sesayut Sidha Karya taler kaunggahang majeng Bhatara Mahesora sané ri kala ngunggahang nyelehin arah mata angin inggih punika arah ‘kelod-kangin’ (Tenggara). Parindikan sané pateh taker munggah sajeroning buku “Warnaning Sesayut lan Caru”. Katlatarang, Banten Sesayut Sidha Karya taler kaunggahang majeng Bhatara Mahesora. (Ida Rsi Bhagawan Smerti Kusuma Wijaya Sebali)

Mati Salah Pati miwah Ngulah Pati

Ilustrasi (BP/tusuaria)

Atma Sengsara, Méweh Nuju Sunia URIP miwah padem manusa sampun katitahang olih Sang Hyang Widhi Wasa. Nanging kasujatiannyané, akéh manusa sané ngambil pamargi iwang antuk ngamargiang parilaksana sané kasengguh ngulah pati. Sajeroning ajahan agama Hindu kabaosang, manusa padem santukan sampun panumaya pacang nglintangin parikrama sakadi sané munggah ring Nibanda. Sajeroning Nibanda kasinahang, sapatutnyané kalayusekaran manusa sakadi pamargin pademnyané Sang Panca Pandawa, sané kakawitin olih pademnyané Nakula-Sahadewa pinaka niyasa cokor (kaki), Bima niyasa bayu (tenaga), Arjuna niyasa suhu badan miwah sunar panyingakan (buta/rabun), saha kauntatin olih Sang Dharmawangsa (atma ninggal raga sarira). Nanging, sang

sané magumana padem utawi nénten magumana, parikrama padem sakadi punika nénten pacang karasayang. Tegesnyané nglantas padem. Minakadi padem sangkaning nénten magumana upami tabrakan, keni sengkala nglantas ngemasin padem. Parindikan padem punika sané kasengguh Mati Salah Pati. Yéning padem sangkaning kaaptiang padéwékan minakadi mati magantung, nginum racun, nebek raga, parindikan padem punika sané kasengguh Mati Ngulah Pati. Mati salah pati miwah mati ngulah pati manut ajahan Agama Hindu patut kadohin. Manut sinalih tunggil penulis Buku Hindu, I Ketut Sandika maosang, mati salah pati miwah mati ngulah pati yéning mrasidayang patut kelidin. Parindikan inucap katlatarang sajeroning Sastra

Atma Prasangsa. Sajeroning sastra inucap katlatarang, sang sané mati sankaning salah pati miwah ngulah pati atmannyané pacang sengsara, sajeroning pamargi nuju sunia taler méweh. “Sajeroning teks Yama Purwana Tattwa taler nlatarang, sang sané padem sangkaning salah pati miwah ngulah pati, atmannyané pacang sengsara pisan, santukan sang atma pacang marasa kantun mapaiketan sareng raga sarirané. Paiketan inucap sané kasengguh tresna sané ngawinang sang atma sukil ngrereh pamargi nuju sunia,” Dosen ring IHDN Denpasar puniki ngwewehin. Sandika malih nlatarang, salami solas raina, sang atma sané padem sangkaning salah pati miwah ngulah pati pacang kantun meneng ring genahnyané

padem sangkaning durung éling yéning atmané sampun mlecat saking raga sarira. Parindikan sané ngawinang i manusa ngambil pamargi ngulah pati, manut Sandika makéh parindikan sané ngawinang, minakadi nénten mapikayun sadurung malaksana taler nénten pageh makta raga. “Makéh sané mapikayunan, mati wantah pamargi sané prasida muputang pikobet. Sané kasujatiannyané, pamargin padem sakadi ngulah pati wantah pacang ngwewehin pikobet majeng déwék taler kulawarga sané katilarin. Mawinan punika, bekelin raga antuk ajahan agama miwah sadhana, mangda setata éling kahuripan wantah paica sané luih mautama,” baosnyané. Parindikan sané pateh taler katlatarang olih Sekretaris Lembaga Konsultan Upacara UNHI

Denpasar, I Kadek Satria, S.Ag., M.Pd.H. Manut Satria, mati sangkaning ngulah pati sajeroning agama Hindu nénten kapatutang santukan ageng pisan dosannyané. “Sapatutnyané, iraga patut ngemit kahuripan puniki sabecikbeciknyané sakadi sané kaunggahang sajeroning Sarasamuscaya sloka 10. Yadiastun nandang lara, embas pinaka manusa wantah mautama,” baos Satria. Kawewehin malih, sang sané ngambil pamargi ngulah pati wantah manusa sané nénten madué kapagehan urip. Antuk punika, sang sané sakadi punika patut nelebin ajahan agama, mawinan uning esensi kelahiran. “Antuk uning ring ajagan agama, sang sané sakadi punika pacang ngamargiang urip sabecik-beciknyané,” Satria nguntatin. (uma)

Satua

BPM/dok

BANTEN-Sayut Pasupati wantah sinalih tunggil banten sané katurang olih Umat Hindu Bali sajeroning makélingin rainan Tumpek Landep Saniscara, (4/2) dibi.

Tumpek Landep TUMPEK Landep wantah réntétan rerainan Saraswati, irika umat Hinduné ngucapang angayubagia majeng ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa nglintangin swabhawannidané Sang Hyang Pasupati. Ring raina Tumpek Landep ngucapang angayu bagia majeng ring Sang Hyang Pasupati, duaning Ida mapaica kaweruhan miwah ketajaman pamineh majeng ring parajanané. Reraianan Tumpek Landep rauhnyané nemonin raina Saniscara Kliwon Landep, manut pawilangan kalender Bali. Baos Tumpek Wit saking kruna “Metu” miwah “Mpek”. “Metu” mateges matemu miwah “Mpek” mateges panguntat. Tumpek wantah raina patemon wewaran Panca Wara lan Sapta Wara.

Panca Wara panguntatné Kliwon, Sapta Wara panguntatné Saniscara. Landep mateges tajep, ri kala raina Tumpek Landep sané kaupacarain wantah piranti-piranti sané tajep. Krana panglimbak masa, nénten wantah piranti sané tajep kémanten sané kaupacarain, nanging piranti-piranti minakadi: sepeda motor, mobil, mesin, komputer, miwah sané siosan. Sajeroning Tumpek Landep sané mateges tajep. Kabaos tajep sajeroning punika kabaosang tonggak panajepan citta, budhi, lan manah, punika ngawinang parilaksanané kadasarin antuk kasucian pamineh sané kadasarin antuk nilai-nilai agama. Antuk pamineh sané

suci, umat Hinduné prasida mamilah lan mamilih sané encén iwang miwah sané encén patut. Tumpek Landep kabaos taler tonggak sajeroning mulat sarira, pidabdabé ri kala punika mecikang karakter mangda manut ring ajahan agama. Ring rerainan Tumpek Landep sané pinih mautama mangdané parajanané éling sajeroning ngasah citta, budhi, lan manah. Malarapan antuk citta, budhi, lan manah sané tajep prasida rered sané kabaos katambetan, kapetengan, miwah kasengsaran, prasida taler nglémpasang parilaksana bhuta kala sané wénten ring sajeroning angga sarira parajanané. (I Nengah Konten)

Magoak-goakan Olih : Madé Taro PARA panjaké marasa bagia miragiang pangandika Ida Sang Prabu. Para panjaké nyingakin Ida Sang Prabu rumasa paek sareng panjaknyané, napi malih Ida jagi mapaica ring panjakné makasamian. Para panjaké mapineh yéning Ida Sang Prabu nénten pacang prasida jayanti duaning Ida nénten naenin maplalianan “Magoak-goakan”. Risampuné adung parembugané, sinah sinalih tunggil saking panjaké kajudi dados Kedis Goak. Sané kajudi wantah panjakné sané truna, seger tur siteng. Macan Gading dados saya sané nreptiang plalianané punika tur Ida Sang Prabu dados I Siap Pengina sané kasarengin antuk tabeng dadanidané manados pitik. Pitik-pitik punika tekek magisian mangda nénten dangan lepas saking timpalnyané. Risampuné kaicén arah-arah saking saya, I Siap Pengina ngawit malaib sinambi ngebat-ngebatang kampidné saha nganikain pitikné mangda nénten kantos lepas. Paningalané siaga yéning ada Kedis Goak sané jagi nyander. Sakadi sané sampun kapikayunin, lantas teka Kedis Goak maekin jagi nyander pitik sané pinih ungkur. Aget i pitik gelis makelid tur maekin pengina sané ngebatang kampidné. Malih I Goak ngejohang makeber jagi ngeka daya tur tau-tau sampun maekin taler mlaibang pitik sané pinih ungkur. Sinarengan punika kapiragiang pasuryak panjak sangkaning jayanti. Ida Sang Prabu Panji Sakti kapanggih rumasa kenyel sakéwanten semunidané égar. “Paica apa ané bakal tunas Cai ajak mekejang?” asapunika Ida mapitaken. “Jinah Ratu!” asapunika panjaké matur sinarengan. Minab saking inunian panjakné sampun marembug pacang nunas paica marupa jinah saking Ida Sang Prabu mawinan sinarengan masuryak. “Nah! Tingalin mének! Jinah ané tunas Cai lakar tedun.” Asapunika pangandikan Ida Sang Prabu Panji Sakti sinambi nyinahang kawisésanidané. (Masambung)

Rédaksi nerima reriptan marupa artikel (paling akéh 3500 huruf), satua ringkes (paling akéh 6000 huruf), puisi, geguritan miwah sané siosan. Reriptan mangda kakirim ring alamat: Bali Post Jalan Kepundung 67 A Dénpasar. Taler dados ring email: bali_orti@balipost.co.id.


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook