Page 1

Nature Tourism

Nature Tourism as an Empowerment Tool

as an Empowerment Tool


English 3

Português 55

Nederlands 111

Türkçe 167

Eesti 223


2


Nature Tourism as an Empowerment Tool

www.naturproject.eu Editors: NATUR project partners Authors: Maria Helena Antunes, AidLearn, Portugal, www.aidlearn.com Aivar Ruukel, The Vþru County Vocational Training Center, Estonia, www.vkhk.ee Sezai Ozcelik, Cankiri Karatekin University, Turkey, www.karatekin.edu.tr Rudy Freund, ROC West-Brabant, The Netherlands, www.rocwb.nl The NATUR project has been funded with support from the European Commission. This publication reflects the views only of the authors, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contain therein. Graphics, typeset and layout: www.rogg.biz All rights reserved. Š NATUR consortium, Lisbon, July 2012

ENG

Compendium

3


ENG

Table of contents

4

Executive summary ............................................................................. 6 Introduction .......................................................................................... 6 Background .......................................................................................... 6 New challenges .................................................................................... 7 NATUR Project ..................................................................................... 9 Aim ....................................................................................................... 9 Target groups ....................................................................................... 10 Partnership .......................................................................................... 10 Products ............................................................................................... 10 Nature Tourism .................................................................................... 11 Nature Tourism main components ...................................................... 12 Soft and hard tourism .......................................................................... 12 Ecotourism ........................................................................................... 14 Special interest tourism ...................................................................... 14 Wildlife tourism .................................................................................... 15 Nature-based Tourists ......................................................................... 16 Sustainable tourism ............................................................................. 17 Responsible Tourism ........................................................................... 19 Humane tourism .................................................................................. 20 Requirements to succeed in the nature tourism market .................... 21 NATUR B-Learning Tool ...................................................................... 22 NATUR Course ..................................................................................... 23 Learning Model .................................................................................... 24 Skill assessment tool ........................................................................... 24 Individual learning pathway ................................................................. 25 Learning contract ................................................................................ 25 Starting with a module ........................................................................ 26 Knowledge ........................................................................................... 26 Meetings ............................................................................................... 27 Case study ............................................................................................ 27 Gathering and analysing information .................................................. 27 Tutoring ................................................................................................ 28 Final Project /assessment ................................................................... 29 Peer-to-peer learning ......................................................................... 30 Manual ................................................................................................. 31 Full course ........................................................................................... 31 Modules ................................................................................................ 32 Annex A: Technical Guidance -Tutors ................................................ 33 Annex B: Technical Guidance -Learners ............................................ 36 References ........................................................................................... 52


Figure 1: Nature Tourism ............................................................................... 12 Figure 2: Learning Tool main categories ....................................................... 23 Figure 3: NATUR Learning Model .................................................................. 24 Figure 4: Question example of the Skill Assessment Tool ............................ 25 Figure 5: Learning Cycle ................................................................................. 26 Figure 6: Module structure ............................................................................. 32

ENG

Table 1: Factors affecting the development of the European tourism .......... 8 Table 2: Motivation vs. soft and hard market ................................................. 13 Table 3: Key factors for the development of nature tourism ......................... 22 Table 4: Full course activities ......................................................................... 31

5


ENG 6

Executive summary

The Compendium gives an overview about the project NATUR (Nature Tourism as an Empowerment Tool) and delineates a short summary of the main findings in the different languages of the project partners (Portuguese, Estonian, Dutch and Turkish) plus in English. After a short introduction of the relevance of the tourism and particularly the nature tourism at European level and the new challenges EU is facing with, the document gives an overview on the NATUR Project and its main findings and results. It discusses the different types of tourism and the nature tourism main components as well. The Blended Learning Tool is delineated in its main features and included manual. The complete NATUR course is available online at the NATUR platform http:// naturlearning.eu/ as well as at the pen drive USB into the NATUR box that contains all the NATUR products.

Introduction

In 2010 the project NATUR1 was selected for funding by the Portuguese National Agency under the framework of the European Lifelong Learning programme; subprogramme Leonardo da Vinci, Transfer of Innovation. The project ran from November 2010 to October 2012.

Background

Tourism represents the third largest socioeconomic activity in the EU after the trade and distribution and building sectors. Tourism is an economic activity capable of generating growth and employment in the EU, while contributing to development and economic and social integration, particularly of rural and mountain areas, coastal regions and islands, outlying and outermost regions or those undergoing convergence. The EU tourism sector makes more than 4% of the EU GDP, with about 2 M enterprises employing around 4% of the total labour force. When related sectors are considered, the estimated contribution of tourism to GDP creation is much higher - tourism indirectly generates about 11% of the EU GDP and provides about 12% of the labour force. The EU market for Nature Tourism (NT) has been growing in a sustainable way. In 2004, the main motivation for 22% of tourist was to benefit from this kind of tourism, representing 9% of all travelling made by EU Tourists. In 2015 it is expected that this product will reach 43.3% of tourists representing a 7% annual growth. Europe is the world’s most important tourism market, not only as leading destination in terms of tourists arrivals, but also as a tourism generating region. And according to the forecasts of the World Tourism Organisation, Europe will remain the world’s most important tourist destination and tourism generating region2. 1 2

 Project number nº 2010-1-PT1-LEO05-05165 http://www.naturproject.eu/

Study on the Competitiveness of the EU tourism industry, 2009


European tourism has recently faced a difficult situation with the economic and financial crisis affecting all economies since 2008 and a considerable effect on demand for tourism services. Although they have continued to travel, Europeans have adapted their behaviour, in particular by preferring less distant destinations and reducing the length of stay or their spending3.

ENG

New challenges

7

The crisis is on going, even if UNWTO estimates a rise in international tourist arrivals from 2010; but it appears that recovery will be slower in Europe than in other regions of the world such as Asia. This situation4 requires the sector to adapt to new constraints. A number of factors are today affecting the development of tourism activity in Europe. The tourism industry is facing greater global competition, with emerging or developing countries attracting increasing numbers of tourists. Europe must offer sustainable and high-quality tourism, based on its comparative advantages, as the diversity of its countryside and cultural wealth5. It must also reinforce cooperation with those countries whose population can provide a source of visitors to European destinations as their standard of living increases, as the BRIC6 countries. Another significant challenge relates to the demographic trend, particularly the number of persons aged over 65 that is expected to reach 20 % of the population in 2020. This group, consisting of individuals with both purchasing power and leisure time, represents significant market potential but also requires changes in the sector to meet its particular needs. The same applies to accommodating the increasing number of tourists with reduced mobility (recently estimated at 127 million persons), who have specific needs and must be integrated into the tourist supply and service structure. Other structural challenges must be fully integrated into tourism policy, as those linked to climate change, the scarcity of water resources, pressure on biodiversity and the risks to the cultural heritage posed by mass tourism. Tourism businesses need to reduce their use of drinking water where there is a risk of drought, and reduce their greenhouse gas emissions and environmental footprint. In the coming years, climate change in Europe could determine a restructuring of travel models and affect certain destinations. Moreover, declining snow cover in Europe’s mountainous regions could cause a fall in winter tourism. At the same time, rising sea levels could bring changes for tourism in coastal areas. European and national tourism policies will need to take account of all these structural changes, both by taking measures to relieve structural unemployment and by ensuring effective distribution of tourism-related investment. The development of information and communication technologies (ICT) and their increasing use by consumers has also radically changed the relationship between the tourism industry and its customer base, requiring new skills and marketing strategies.  verall in Europe, international tourist arrivals fell by approximately 5.6 % in 2009, although some regions, especially in eastern or O northern Europe, recorded a fall of up to 8 % (UNWTO World Tourism Barometer, Volume 8, January 2010). That has been aggravated by the interruption of air traffic during April and May 2010 due to the presence of volcanic ash clouds. 5 300 of the 800 UNESCO World Heritage sites are within the EU. 6 BRIC is a grouping acronym that refers to the countries of Brazil, Russia, India and China, which are all deemed to be at a similar stage of newly advanced economic development 3

4


ENG 8

In the light of all these challenges and opportunities, businesses in the sector, particularly SMEs, are not always in a position to adapt rapidly, given their limited financial resources and their employees’ lack of qualifications. Finally, there are also specific challenges determined by the particular characteristics of the European tourism sector. These are linked on the one hand to consumer models, particularly seasonal distribution and tourist movements, and on the other to production models, i.e. the value chain and tourist destinations. Tourist demand is currently concentrated very strongly on the months of July and August. This seasonal aspect not only affects revenue flows, but results in non-optimum use of existing infrastructure and staff. Table 1: Factors affecting the development of the European tourism

Challenges • Greater global competition • Demographic trends • Specific needs increasing •S  tructural changing (climate change, scarcity of water resources, pressure on biodiversity and cultural heritage) • Increasing use of ICT •A  daptation of the business sector, particularly SMEs • Consumer models

Opportunities • Offer sustainable and high quality tourism, based on European comparative advantages • Reinforce cooperation, namely with the BRIC countries • Meeting the particular needs of persons aged over 65 and accommodating the increasing number of tourists with reduced mobility • Reduce the use of drinking water, the greenhouse gas emissions and environmental footprint • Restructuration of travel models • Relieve structural unemployment and ensuring effective distribution of tourism-related investment • Create new business realities, as ecommerce • Reach a better profitability of existing resources

It can be stated that those new trends (sum up at Table 1) require the European tourism industry to adapt quickly in order to retain its level of competitiveness. European tourism policy needs a new impetus for making European tourism a competitive, modern, sustainable and responsible industry. Faced with challenges which require concrete responses and efforts to adapt, operators in the European tourism industry need to be able to combine their efforts and work within a consolidated political framework which takes the EU’s new priorities into consideration. The challenges that EU has to face in order to make the most of tourism as great potential and contributing to the achievement of several major EU objectives are sustainable development, economic growth, employment as well as economic and social cohesion.


NATUR Project

Aim The NATUR project aimed at raising awareness on relevant stakeholders and local development organisations about nature tourism potential of their regions and facilitating to define policies and strategies according with NT objectives as a motor of local development in a sustainable approach. The main objective of the NATUR project was to create a Blended learning Course that allows the participants to develop and improve their skills and competences related to NT activity sector. Enabling the learners with skills and competences to embrace new opportunities of local development is the strategy to overcome the current economic and social situation. The strategic aim of the project in the medium term was the improvement of the innovation potential of nature tourism organisations which is a factor of considerable importance to the tourism sector and to accomplish the European tourism policy as well. The NATUR project provides a further training tool with a large empowerment potential to develop the crucial competencies and skills necessaries to provide high quality touristic services within Nature Tourism field. The natural and cultural resources will be potentiate by NATUR project through arising the consciences of the local development promoters/agents, municipality technicians and stakeholders allowing the development of strategies and policies to create or improve the Nature Tourism segment of market, always maintaining in mind the sustainable tourism idea. The NATUR B-learning course, through their potential learners promotes bridges between different local development actors more aware of the potential of NT and of the powerfully opportunities to economic development to their region. It can be a local developer tool to deprived regions, increasing the employment potential and consequently the fixation of people in these regions. Simultaneously, it can stimulate a sustainable tourism in respect with environment, historical and cultural surroundings.

ENG

It is observed a growing interest in research of the relations between tourism and natural resource management. A considerable body of academic literature is investigating tourism issues under a rather new set of tourism concepts. New forms of tourism, such as nature-based tourism, ecotourism, community-based and sustainable tourism, are nowadays promoted as an environmentally safe basis for economic development in many rural locations worldwide.

9


ENG 10

Target groups

Primary target groups: Entrepreneurs or future entrepreneurs who want to develop business in NT sector; Local development promoters/agents, municipality technicians and stakeholders who, by the specific nature of their professionals activities, have to define policies and strategies connected to Tourism sector; Technicians and professionals of tourism sector who wants to develop or increase their know-how and skills in NT area. Secondary target groups: Training providers, consultants, tutors and trainers in the field of nature tourism, which use the learning materials and platform for supporting the nature tourism learning actions.

Partnership

The project NATUR, promoted by AidLearn, Human Resources Consulting, Ltd., was implemented by a transnational consortium with organisations from four countries - AidLearn (Portugal), VĂľrumaa Kutsehariduskeskus (Estonia), Stg. ROC West-Brabant (The Netherlands) and Cankiri Karatekin University (Turkey). The organisations involved had the relevant expertise and experience to fulfil entirely the project aims, including a desirable interaction between research and business fields and a pertinent know-how at international cooperation by coordinating and/ or integrating transnational projects, namely within the European Lifelong Learning Programme.

Products

To refer the three main products of NATUR: 1. the Compendium, providing an overview of the project, its main findings and presenting the most relevant aspects of the NATUR B-learning Tool; 2. the Analysis Report, collecting all the findings reached in the research phase of the project, including a bibliographical research about current situation on NT in partners’ countries and Europe, focus groups about the needs on NT stakeholders and a survey for a deeper understanding of the reality of the target groups in partners’ countries and 3. the Blended Learning Tool, providing relevant online content on NT and within a personalised, self-based and paced learning approach. The final versions, and particularly the learning platform, took into account the improvement suggestions gathered both internally at the level of pilot actions carried out with representatives of target audience as well with a panel of external experts in nature tourism. The technical validation of the functionality of the platform was also made both with the partnership and target audience.


Nature Tourism

Nature Tourism has been first mentioned in 1980s, having gradually gained a great importance in tourism and economy. Nature tourism or nature-based tourism, in its broadest sense, involves experiencing natural places, typically through outdoor activities that are sustainable in terms of their impact on the environment. According to Fennell (2001), researchers have proposed several definitions for nature-based tourism (NBT). A very “inflexible” definition related with tourism develop in protected areas is recurrently used to defined “ecotourism” and/or nature tourism, but studies shows that this type of tourism attracted a large sort of tourist, instead of just ecological conscious tourists. Most likely this tendency is a result of the dynamic development of this niche market since the 1980s, involving recent mainstreaming tendencies (Wight, 2001). Newsome et al (2002) followed Ceballos-Lascuráin (1996) that defines nature tourism as “all tourism directly dependent on the use of natural resources in a relatively undeveloped state, including scenery, topography, water features, vegetation and wildlife”. So, according with diverse authors it is necessary to explain the interactions that can happen between the natural location and the tourist, namely in, about and for the environment to accomplish a Nature Tourism concept (Dowling, 1977, 1979; as cited in Newsome, Moore & Dowling, 2002). Therefore, tourism experienced in, about and for a natural place will be considered “nature tourism”, (Rhodes, 2003). Arnegger et al (2008) presents a similar definition of nature tourism, considering nature-based tourism the one developed in many natural landscapes. Swarbrooke (2002) underlines five important principles about nature tourism: (1) Nature tourism is not just about protecting environment; it is also concerned with long-term economic viability and social justice; (2) Nature tourism initiatives may bring benefits to some people and cost to others. It is thus highly political rather than just a technocratic field; (3) Nature tourism cannot be separated from the debate about sustainable development and rural development in general and (5) There is a need for more critical evaluation of existing thinking and techniques in the area of nature tourism.

ENG

The learning package created was defined by the learners involved into the piloting actions as “a far-reaching instrument within the European Community by virtue of addressing in an innovative way the nature tourism using the B-Learning teaching methodology”.

11


ENG 12

Nature Tourism often appears related to the principal motivation and activities pursued by tourists when deciding for a nature touristic destination. It is a broader and inclusive term that includes a range of nature-based touristic experiences. Concluding, Nature Tourism can be defined as a responsible travel to natural areas with concerns to preserve the environment and improve the local development in a sustainable way. The people interested in this kind of tourism want to experience a diversity of natural and cultural resources, i.e. they want to be immersed in a rich natural, cultural, or historical experience.

Nature Tourism main components

Nature tourism covers a set of different activities, since bushwalking and adventure tourism experiences to sightseeing, scenic driving, beach experiences and wildlife viewing. Frequently a tourist may combine several of these in the one trip. Let’s look more closely at some of its main components (Fig. 1). Figure 1: Nature Tourism 7

NATURE TOURISM Soft Adventure: • Moderate level of physical involvement

Eco-tourism: • Committed niche • Learning/caring

Hard adventure: • Physical, challenging, risky

Special Interest & Wildlife Tourism: • Bird watching etc. • Terrestrial/marine

Including the benefits of nature (e.g. relaxation)

Nature in tourism embraces what is commonly termed ‘nature tourism’ and its various sub-sets, plus the wider visitor benefits provided by nature. Nature may be crucial to the experience or it may enhance the experience.

Defining ‘Nature Tourism’

Soft and hard tourism

Soft and hard tourism activities comprise a subset of activities strongly associated with the natural environment and nature-based tourism. Related market segments include ‘adventure sports’ such as mountain biking. There is evidence that demand for both soft and hard adventure tourism is growing. But there are culturally differences over which activities are describe as ‘soft’ and which as ‘hard’ (e.g. snorkelling, surfing, ballooning and orienteering may be viewed as soft by one market and hard by another). In the same way, different point of views can arise between younger and older tour7

 http://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf


Soft adventure activities commonly require a moderate level of physical participation by participants and are less physically challenging than hard activities. Hard adventure activities normally contain a higher level of physical or rugged involvement or a potentially greater personal challenge for participants. The risk factor can also increase. At the more challenging end of the hard adventure scale, support equipment can be involved or be absolutely necessary - e.g. climbing gear, oxygen tanks, and ocean-going kayaks. But the great majority of adventure activities directly depend on nature and natural environments for their successful accomplishment. The role of nature can vary from ‘crucial to the tourist experience’ to ‘enhances the tourist experience’. Nature also plays an important role in giving something back to people (relaxing, enriching the spirit, getting back to essentials). By doing so, it is able to enhance their broader experience of a destination. Nature-based experiences are closely linked to all other aspects of the tourist’s total experience of a destination, such as food, culture, relaxation, health, escape, family needs, accommodation, transport, etc. All serve to complement each other and together form the basis of a tourist’s overall satisfaction with their time off. Table 2: Motivation vs. soft and hard market

Main Motivation

Market

Living experiences of great symbolic value, interact and enjoy Nature

Soft The experiences are based on low intensity outdoor activities (walking tours, excursions, hiking, wildlife observation, etc.) Note: represents approximately 80% of the total Nature travels.

Activities Sport Activities Nature Contemplation Activities of special interest

Hard The experiences are related to the practice of sports develop in nature environment (rafting, kayaking, hiking, climbing, etc..) and / or activities that requires high degree of concentration or knowledge (bird watching, etc.). Note: This market represents about 20% of total Nature travels.

Source: Turismo de Natureza – 10 Strategic Products for Tourism Development in Portugal (2006)

ENG

ists. For many major international tourism markets, soft activities rather than hard are more frequently chosen by those interested in adventure-based experiences in natural areas.

13


ENG 14

In short: • soft nature tourism: a tourism activity where a tourist takes part in low intensity outdoor activity. In this type of nature tourism, the activities could be less risky, less physical and less challenging. •• h  ard nature tourism: a tourism activity that requires high level of sport activities in nature and high level of knowledge about nature. Usually, option for this later type is taken by tourists that want clearly just experience activities within nature.

Ecotourism

Ecotourism is ecologically sustainable tourism, with a primary focus on experiencing natural areas that fosters environmental and cultural understanding, appreciation and conservation. Ecotourists, with their strong focus on learning about the natural environment, minimising negative impacts and contributing to its care, adopted a set of personal values towards which it now appears many other market segments, potentially comprising much larger tourist numbers, are moving. Ecotourists are also characterised by knowing what they want and being strongly self-active in accessing it. They will often plan and book their experiences and travel needs by themselves, leaving tourism operators with more time and the broader opportunity to pursue tourists with more mainstream nature-based interests, and those seeking adventure activity. It is possible to define Ecotourism that represents a very small but expanding niche market, as a form of travel for pleasure that is focussed on the natural and cultural environment. It is designed to have a low impact on the environment, give the visitor a better understanding of the unique qualities of the place being visited, contribute to the well-being of the local population, and promote conservation. Ecotourism requires embracing overarching environmental policies and ethics and promoting genuine indigenous culture.

Special interest tourism

Nature-based tourism can also include some particularly challenging, but potentially high spending, special interest market segments. These often comprise socially and environmentally aware, highly educated and potentially demanding tourists who travel both to learn and to achieve personal and social goals. Most of these tourists are serviced and targeted by dedicated tourism operators and suppliers who often provide highly expert guides as part of the service. Examples include the ‘not for profit’ travel sector whose interests can range widely, encompassing anything from wildlife expeditions to scientific and cultural tours. Nonprofit institutions, such as natural history museums, zoos, universities and botanical societies, commonly promote their own world-wide travel programmes. Accessing it takes time, effort and a great commitment to high quality standards and delivery.


Wildlife tourism

Wildlife tourism can be broadly defined as trips to destinations with the main purpose of visit being to observe the local fauna. This therefore implies that wildlife tourism includes other niche markets such as bird watching and the exploration of marine life, such as whale watching. Wildlife tourism involves travel to observe wildlife in natural environments and if possible their native habitat. It is a further sub-set of nature tourism and one in which significantly high levels of domestic and international interests exist. Wildlife tourism involves wild and non-domesticated animals and can encompass freeranging and captive circumstances. Wildlife tourism encompasses the chance to encounter fauna (and flora) in terrestrial, aquatic/marine and aerial settings and to gain some further understanding of a wide variety of species. Undertaking this activity in a manner that is environmentally responsible is important to ensure fewer disturbances to wildlife and habitats. In terms of major tourist trends, ‘appreciative tourism’ involving observation, photography and interaction with wild animals is large scale, prominent and growing. Consumptive tourism involving such activities as hunting and (non-catch and release) fishing is also large scale, but declining (Paul Eagles, Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart, 2001). Ideally, wildlife tourism should include some element of education and an increased appreciation of nature and conservation issues. Potential new models for wildlife tourism are being developed. These involve wildlife sanctuaries with feral free habitats attempting to use tourism and other enterprise based revenue sources as a means to help protect endangered native species and develop recovery plans for the species. Activities directly related to wildlife viewing, such as scuba diving and whale watching, are experiencing rapid world-wide growth in popularity and it is clear that the concept of wildlife viewing itself is gaining global importance with tourists. Wildlife tourism should also seek to maximise the benefits to local communities, while avoiding problems such as disturbance to wildlife and pollution. Types and magnitudes of environmental impacts associated with wildlife tourism vary with the

ENG

A similarly dedicated segment exists with bird-watching. Enthusiasts will travel long distances (and often at short notice) to some remote and hard-to access destinations, in order to sight new and rare species. In addition, readily identifiable communication channels (such as the ornithologists’ special interest newsletters) can exist for accessing such market segments.

15


ENG 16

type of tourist activity pursued – some impacts are obvious and easily identifiable while others are indirect and difficult to quantify. The impacts on particular animals should not be considered in isolation from the broader environmental settings and wider animal population. The conservation benefits of wildlife tourism can include – its financial contribution; practical (in kind) contribution; socio-economic incentive for conservation; and education.

Nature-based Tourists

According to Arnegger et al. (2008), nature based tourist or visitors of protected areas are often characterise in literature as environmentally conscious, “wellinformed, selective individuals from a higher socioeconomic group” (Jones, 1987, p. 356 in Arnegger et al., 2008). The nature tourist wants to travel to natural areas that are still intact or barely unchanged and their presence in these areas will not change the surrounds and will improve the local communities, contributing to a sustainable development. The nature tourists can be characterised according to the motivations that are behind the preference to engage in a nature tourism experience. According to Strasdas (2006) there are six distinguish categories to define the nature tourist directly related with their committed to ecology and travel motivations. First of all the “committed nature tourists”, normally engaged in preservation activities, are a small segment group and can be related with hard nature tourism described by Weaver (2001). Secondly, the “interested nature tourists”, educated tourists with environmental concerns that are not inevitably involved in ecological activities. In third it is the “casual nature tourist” that normally merge classic vacancies, such as the sun and sea holidays or classic roundtrip, with a short period visit to a close, easily accessible nature attraction, this type of tourist is comparable to soft nature tourists describe by Weaver (2001). The fourth type of nature tourist is described as “nature tourist with specific cultural interest”, this notion is comparable to the first and second ones, but this nature tourist also seeks cultural elements to their nature tourism activities. “Sports/adventure tourists” and “hunting/fishing tourists”, this last two can be described together, since that nature represents for them to develop their sports activities in natural settings.


Nature tourism started as a selective and alternative touristic attraction, but with time the touristic market develops nature tourism products to attract more “casual” or “soft” nature-based tourists (Ryan, Hughes, & Chirgwin, 2000).

Sustainable tourism

Nature tourism is related with the concept of sustainable development which integrates conservation and growth. Both concepts focus on how we humans do manage our use of the environment in such a way that does not only decrease poverty but also encourages human development while at the same time protecting and restoring biodiversity and the life-sustaining functions of ecosystems for ourselves and other species now and in the future. Community-based nature tourism (CBNT) is often referred to as an approach that respects these concerns. This is because it aims to address the multiple demands of conservation and development encompassing the desire to link conservation and local livelihoods through tourism by providing an economic alternative to destructive habits, preserving biodiversity whilst reducing rural poverty, and of achieving both objectives on a sustainable, self-financing basis. CBNT takes place in diverse communities that may already have strong natural resource management systems that dictate how individuals interact with nature through cultural norms and traditional beliefs and values (Sammy, 2010). A crucial term is that of sustainable tourism as defined by UNWTO:

“sustainable tourism development meets the needs of present tourists and host regions while protecting and enhancing opportunities for the future. It is envisaged as leading to management of all resources in such a way that economic, social and aesthetic needs can be fulfilled while maintaining cultural integrity, essential ecological processes, biological diversity and life support systems.” All tourism activities should fit into this definition irrespective of which market segments they target. This is especially important for tourism based on nature and cultural heritage where the risk of damaging the environment and the socio-economic fabric of a destination is potentially higher. Moreover, as tourism volume increases over the next decades there will inevitably be more pressure on these resources. It is therefore not enough to limit damages; there will also have to be some tangible benefits for the area in question - economically, environmentally and socially. This way, for tourism be sustainable should be economically viable but does not destroying the resources on which the future of tourism will depend, notably the physical environment and the social fabric of the host community.

ENG

Other possible classification is connected with the service providers of nature tourism products, however there are not many studies related with this topic.

17


ENG 18

The goal of ‘sustainable development’ is to improve the total quality of life, both now and in the future, in a way that maintains the ecological processes on which life depends. “A clear distinction should be made between the concepts of ecotourism and sustainable tourism: the term ecotourism itself refers to a segment within the tourism sector, while the sustainability principles should apply to all types of tourism activities, operations, establishments and projects, including conventional and alternative forms” (International Year of Ecotourism 2002). Whilst these more general terms [ecotourism, sustainable tourism] may serve a useful function amongst policy makers to help orientate their debates, they are now rarely used by tourism professionals to sell their products. The latter focus more on the tightly defined market segments: for instance, nature tourism, cultural tourism, religious tourism, health tourism, sport tourism, adventure tourism… Nine principles summarise the key elements of managing sustainable nature tourism in protected areas: 1. Natural values should be preserved and all activities should promote nature conservation. Characteristics are: small groups; erosion and impacts monitored; nature is the prime reason for the visit; marked trails; tourism into area with suitable features; nature education and awareness are central; 2. The environment must be subjected to as little pressure as possible. Every effort is taken to avoid damage and disturbance; no trace of visitors should be left behind; emissions minimised and renewable energy sources preferred; 3. Local traditions, cultures and communities must be respected. Visitors are encouraged to learn about the communities and cultures in the area; local communities are considered in the provision of information and activities; guides familiar with local conditions; 4. Visitors should increase their understanding and appreciation of nature and cultures. Information should be available prior to the visit; information available on arrival, guides well trained; information and interpretation easily accessible and attractive; visitors are able to contribute to the management of the area; 5. Improved recreational facilities must be provided for visitors. Needs of visitors considered; facilities to suit demand and conditions; visitors to enjoy peace and quiet as well as guided activities; facilities and services developed in cooperation with local businesses; 6. Visitors should be encouraged to enjoy both mental and physical recreation. Facilities provided for range of visitors i.e. hikers and bikers as well as casual recreational walkers; easy and demanding routes available; opportunities for a variety of activities in natural surroundings; 7. Local economies and employment must be promoted. Local businesses to be used wherever possible; employment given to local people wherever possible;


Sustainable tourism is tourism attempting to make a low impact on the environment and local culture, while helping to generate future employment for local people. The aim of sustainable tourism is to ensure that development brings a positive experience for local people, tourism companies and the tourists themselves. Sustainable tourism is where tourists can enjoy their holiday and at the same time respect the culture of people and also respect the environment. It also means that local people get a fair say about tourism and also receive some money from the profit which the attractions make. The environment is being damaged quite a lot by tourists and part of sustainable tourism is to make sure that the damaging does not continue.

Responsible Tourism

Related concept to sustainable tourism is responsible tourism, regarded as behaviour. It represents an engaged approach to all stakeholders involved with tourism. It emphasises that all stakeholders are responsible for the kind of tourism they develop or engage in. Whilst different groups will see responsibility in different ways, the shared understanding is that responsible tourism should entail an improvement in tourism. Tourism should become ‘better’ as a result of the responsible tourism approach. The objective is to create better places for people to live in and to visit. Importantly, there is no model for responsible tourism: what is deemed responsible may differ depending on places and cultures. Responsible tourism is an aspiration that can be realised in different ways in different originating markets and in the diverse destinations of the world (Goodwin, 2002). Focusing in particular on businesses, according to the Cape Town Declaration on Responsible Tourism (2002), it will have the following characteristics8: • minimises negative economic, environmental, and social impacts; •g  enerates greater economic benefits for local people and enhances the well-being of host communities, improves working conditions and access to the industry • involves local people in decisions that affect their lives and life chances •m  akes positive contributions to the conservation of natural and cultural heritage, to the maintenance of the world’s diversity •p  rovides more enjoyable experiences for tourists through more meaningful connections with local people, and a greater understanding of local cultural, social and environmental issues 8

 http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html

ENG

8. Publicity materials should be produced responsibly and carefully. Information must be reliable and up-to-date; publicity is conducted openly and interactively and does not work against nature conservation. 9. Activities must be planned and organised co-operatively. Visitor’s opinions are important; training organised with local businesses; all stakeholders involved in planning.

19


ENG 20

• provides access for people with disabilities and • is culturally sensitive, engenders respect between tourists and hosts, and builds local pride and confidence. Local authorities have a central role to play in achieving responsible tourism through commitment to supportive policy frameworks and adequate funding. Local authorities and tourism administrations are key players for destination management strategies and responsible tourism guidelines to create better places for host communities and the tourists who visit. Responsible tourism seeks to maximise positive impacts and to minimise negative ones. Compliance with all relevant international and national standards, laws and regulations is assumed. Responsibility, and the market advantage that can go with it, are about doing more than the minimum. In order to implement the guiding principles for economic, social and environmental responsibility, it is necessary changes in the market encouraged by consumer campaigns and new marketing initiatives. Also the media should exercise responsibility in the way in which they portray tourism destinations, to avoid raising false expectations and to provide balanced and fair reporting.

Humane tourism

The concept of Responsible Tourism originated in the work of Jost Krippendorf in The Holiday Makers9 called for “rebellious tourists and rebellious locals” to create new forms of tourism. His vision was “to develop and promote new forms of tourism, which will bring the greatest possible benefit to all the participants – travellers, the host population and the tourist business, without causing intolerable ecological and social damage.” He already talked, back in the 80s about benefits for the host population and used the term humane tourism. Humane travel focuses on that host local population. Humane tourism is part of the movement of responsible tourism. The idea is to empower local communities through travel related businesses around the world, first and foremost in developing countries. Is to connect travellers, seeking new adventures and authentic experiences directly, to local businesses in the specific locations they wish to visit – thus, giving economic advantages to local businesses and giving travellers authentic and truly unique travel experiences. Humane tourism focuses on the people, the local community. The idea is to enable travellers to experience the world through the eyes of its local people while contributing directly to those people, ensuring that tourism benefits the local community directly. This way new opportunities are given to the local people, they are empowered and enjoy the fruits of tourism directly.

9

 Krippendorf, Jost (1987), Holiday Makers


The new travellers have travelled the world; they have seen the classic sites. They desire of experiencing the authentic local way of life: to go fishing with a local fisherman, to eat the fish with his family, to sleep in a typical village house. These tourists or travellers are happy to know that while doing so they promote the economic well-being of those same people they spend time with.

Requirements to succeed in nature tourism market

The identification of requirements that are needed to compete successfully in the nature tourism sector is compiled according with different sources: specific research of benchmarking, the views of specialised tour operators; nature tourism offer on Internet and the opinion of experts. Basic Factors to compete and key factors to succeed in the market In nature tourism, as in other tourist sectors, you can distinguish between basic factors, essential to be on the market, and key factors for success. Basic Factors The Basic factors for a destination to be present in the NT market are: • Diversity of natural resources (ecosystems, flora and fauna, etc...). • Existence of protected natural areas (national parks, nature reserves, etc.). • Good accessibility. • Cleaning and maintenance of its surroundings. Key factors for success The key factors are those that represent an added value to the basic factors that reinforce the comparative advantages, the basis for building competitive advantage and reach success. To compete successfully as a destination for NT is not only necessary to have abundant and attractive natural resources (primary factor) but these should be properly organised and prepared for tourist use, by providing a clear and rigorous legislation to protect and conserve natural areas, but compatible with its touristic use, there must be a wide and varied range of activities that can be developed, routes and touring circuits, specialised operating companies, guides, etc. Some key factors of success are more or less relevant according to the nature tourism soft or hard components. Table 3 provides an assessment of the key factors of success for each type of nature tourism.

ENG

This can be greatly facilitated by Internet. The Internet enables people to connect directly and at same time to cut off commissions. The traveller can search for new destinations to visit, talk or read about other people experience, and establish the services directly. The Internet platform can encourage local people to start new businesses and that already existing small businesses will begin to promote themselves through the net and receive the economic advantages of this directly in their communities. The world is now in a new tourism age, with globalisation and the Internet playing a key role.

21


ENG 22

Table 3: Key factors for the development of nature tourism Factors

Soft NT

Hard NT

Unique natural landscapes and with a strong attractiveness

t

t

Flora and fauna abundant and diverse

t

l

Appropriate hosting infrastructure, signalling and basic facilities (rest areas, welcome centres and information, etc.)

t

l

Wide and varied routes and itineraries (length, difficulty, etc.) adapted to different types of tourists / visitors

t

l

Good price/quality ratio

t

l

Good level of technology, know-how and experience in managing specialised activities

l

t

Proper functioning of support services providers: rental of equipment and materials, transportation, etc.

l

t

Effective insurance coverage

l

t

Effective operation of the rescue services and emergency medical services

l

t

Excellent guides and monitors, mastering different languages

l

t

Accommodation integrated in natural surroundings

l

t

Certification system of natural areas

t

l

Certification system for companies

l

t

Legend:

t Key factor, imperative

l Important factor, but not imperative

Source: THR & ILM.(2006)

NATUR B-Learning Tool

The NATUR course is addressing (future) entrepreneurs, local development promoters (agents) or technicians and other professionals, aiming to develop and improve knowledge and competences related to nature tourism activity sector. This way increasing new opportunities of employability, developing the existing small business already installed and potentiating new ones to emerge. This combined with preserving local nature and culture and also promoting the nature conservation. Documentation is available at the platform http://naturlearning.eu/ in the following languages: English, Portuguese, Estonian, Dutch and Turkish.


Figure 2: Learning Tool main categories

ENG

The information is organized into 5 main categories:

23

The Pedagogical Guidelines deals with the pedagogical and methodological issues. The Technical Guidance gives instructions and assistance for working with the NATUR platform, specifically for tutors (Annex A) and for learners (Annex B). The Skill Assessment Tool allows a self-assessment of initial expertise of the learners and advice for an individual and personalized learning pathway. In the NATUR Manual you can found the content of the eight courses/modules. In the final category, Monitoring & Evaluating NATUR Course is stored questionnaires, forms and other documents for feedback.

NATUR Course

Subsequently is presented the main aspects contained in the learning referential established for the course NATUR.


ENG 24

Learning Model

The learning model takes into account that learners want to continue living in the rural areas. The model provides a pedagogical framework, derived from a blended learning (self-paced e-learning and face-to-face training) and based on specific and identified specific needs of the target groups. The key elements of the NATUR learning model are: (1) sel assessment tool that provides self-based and –paced learning, (2) online and face-to-face components (3) distance tutoring support and online peer-to-peer feedback possibilities and (4) practical result from cases based on nature tourism in e-portfolio. It develops through the next steps: Figure 3: NATUR Learning Model

Skill Assessment Tool

g

Individual Learning Pathway

g

Module(s) (+Project)

g

Final Assessment

The self-diagnostic tool assesses the initial know-how (module by module) and gives recommendations about the modules that each learner is advised to undertake. (The complete training plan is organised into 8 modules). Before learner start with the modules a self-diagnostic must be done. This test contains a number of questions for each of the modules, related to self-perception that the learner has about the degree of master over the content. As a result of using this Tool, learner and tutor can determine which modules should be work on. Another potential use for the Skill Assessment Tool is to determine the progress after completing each module or even the entire course. It will help the learner and tutor preparing for the Final project. The advantages of the Tool: • learners can adjust their study approach – and by extra effort – prevent loss of time (thanks to the prompt and regular feedback); • tutors may adjust the educational learning process on the basis of the interim measurements, by examining how effective their support provided is and whether additional measures are required; • tutors can adjust by difference in study pace or level of education. This may be necessary when there is substantial and generic level differences between learners. The Skill Assessment Tool contains multiple choice questions with single response regarding each module that will be presented to the learner in a random way. Also the proposed alternatives (answers) to the questions are randomly presented. This type of form is to be filled out by checking exact one of the choices in a list (see example in the next figure).


ENG

Figure 4: Question example of the Skill Assessment Tool

25

After completing the Skill Assessment Tool, learner immediately will see his/her own score by module and corresponding recommendation, as follows: A – You don’t need to undertake the module B – We advise you to undertake the module C – We strongly advise you to undertake the module The learner can get information about his/ her score and the modules recommended doing and decide to request dispensation for one of multiple modules. (The learning institution and/or tutor decide whether or not to grant this request, for certification purpose). This last result will give an indication if the learner is ready for the Final project. Off course, the learner can choose to do the Skill test whenever he wants (to get an idea about his or her progress).

Individual learning pathway

Previous findings state that adults prefer to define for themselves what and when to learn, what skills and knowledge they need to strengthen and when they need to accomplish it. Learning contract At the first tutor contact it will be decided which module(s) the learner will follow, formally by a learning contract between the learner and tutor. The learning contract is seen both as a teaching strategy and an assessment tool used to encourage selfdirected learning. Learning contracts allow for shared responsibility of the planning and learning experiences. In this way they are an effective teaching strategy in helping learners become intrinsically motivated and responsible for their own learning.


ENG 26

By another hand, learning contracts provide flexibility for tutors to meet the individual needs of learners. They allow learners to work at different levels according to their own knowledge. Learners are not forced to do unnecessary tasks, but rather negotiate their work on what they need to learn, embodied in personalized learning pathways. This in turn, provides them with motivation to reach a goal instead of feeling that they are doing needless work or learning things that they already know. Figure 5: Learning cycle

Start module

Knowledge (Theory, meetings)

Level of competence

Evaluation by tutor

Case

Product portfolio

Tutoring

Suggestions for improvement

Learning questions

Starting with a module The modules include self-based learning supported on the content available online, distance tutoring and optional peer support. Knowledge The learner can gather his or her knowledge in different ways. The goal is to use the knowledge to complete the activities and cases enclosed with the module. The learner will be offered theory that will be obligatory; also he/she will attend faceto-face meetings. During these meetings the learner can ask tutor and eventually invited experts (even through video conferencing) ‘live’ questions or he or she will post the questions at a forum. Beside the obliged theory and meetings, the learner can also gather knowledge by reading literature, visiting a congress or interviewing people in their own surroundings.


Case study In the result of the case the level of competency from each learner will be assessed. The cases represent an authentic problem; learners have to come up with their own solution, based on knowledge, reflection and experience. The case is built up typically as followed: (1) case description; (2) definition of problem; (3) questions to answer. The goal of the case is to describe a solution / reflect on an authentic problem. To get to an adequate answer /solution learner must use the content of the module and other sources available (further readings suggestions, books, and interviews with experts, knowledge picked up at a seminar or educational movies). The sources should be reliable and shared on the online forum. If a learner has a similar problem in his/her own company, it can be discussed to change the subject of the case, into his or her own authentic problem. The tutor helps the learner to get to his or her own solution. It’s important that the learner increases his or her level of critical thinking and develops a good way of reflecting on his or her own actions. The actual solution is of lesser importance than the way in which the learner got to this option. e learner portfolio will be filled with all the case results and assessments that go with these products. Gathering and analysing information During the work on the cases, learner must use the theory available in the modules, as well as own sources as a website, magazine, articles or books. When digging through the theory, learner should have to filter out the relevant information for the specific case. It is important to distinguish different relevant aspects, but also link different parts of information.

ENG

Meetings There are four face-to-face meetings planned during the course (all modules). These meetings/seminars should be carefully planned, so that they complement the other elements of the course. Experts can be invited to participate, virtually or in person. These meetings should all serve as an evaluation of the modules where the learners have worked on, a moment to assess practical parts and a preparation for the upcoming modules. They are also a privileged space for exchanging experiences and clarification of any doubts. In the first meeting the upcoming study course and the use of the NATUR platform will be explained. In the last meeting the learners will present and defend the result of their final assessment. In the platform calendar it will be also possible to find other interesting face-to-face meetings for learners to attend. The learners can subscribe to these meetings and fill in their agenda.

27


ENG 28

Learner should be critical (at least) on what to use for own cases. By asking the right questions learner can discover the essence of the information gathered and get to the core of the problem. It is pertinent to distinguish between main points and side issues, between symptoms and causes, between facts and opinions.

Tutoring

During the work on the content of the module, completing the case that goes with it and the project as well, the learner will be supported by his/her tutor. Tutoring relates mainly to attend at distance individually the pedagogical development of the learners in a supportive and warm way and using a variety of media (e-mail, forum, chats, and video-conferencing) to facilitate the communication with learners. Tutor will provide general support to the learner, making regular contacts and providing feedback on his/her performance. Tutor should advise learners on best way to use the modules, adapt the content to meet the needs of the individual and prepare extra material when necessary (e.g., amplify point of difficulty, to offer remedial help or enrichment, to guide learners in taking alternative routes through the material, to adapt the package to local circumstances, etc.). Online contact The learner will work through the modules in a self-paced, independent way. Tutor should stimulate the learner to post his/her learning questions on the online forum in the NATUR elearning platform. Peer learners can help them answering these questions, but tutor should play a part there too. In this way the forum will evolve into a rich FAQ and learners won’t ask the same questions over and over again. Next to the forum the learners have the possibility to ask direct questions on the learning platform. Through the function ‘Contacts’ the learner can communicate with their contacts by chat. In this way the learners can discuss the modules and cases and learn from each other. The function ‘Contacts’ also gives the opportunity for learners to contact tutors, for a brief chat or tutor meeting. Learning questions Learners can ask questions whenever they are stuck with the theory or an assignment. These questions are answered by peer learners or tutor and can be seen into at any time. The answers will help them complete or understand different parts of the content. Suggestions for improvement When a learner delivers a product, he or she will be given suggestions for improvement by the tutor. Product portfolio In the portfolio the learner collects all individual products, feedback, suggestions for improvement including the assessments and meeting reports.


Level of competence At the end of each module, the tutor, jointly with the learner, decide if all competences are at the right level. And if so, the learner may subscribe at the final assessment/project (when applicable).

Final Project /assessment

NATUR learning course will help learners to develop practical knowledge and skills that can be used in the field of nature tourism. Through working on practical cases and discussing with tutor and peers, learners can immediately use what they’ve learned for the benefit of their nature tourism business. But It is possible to complete the personal learning pathway with a Final project in which learner determine the subject (as a part of nature tourism) an according with the entry profile - (future) entrepreneurs, local development promoters (agents) or technicians and other professionals. In NATUR course the learners’ interests and needs are the core. The final project, closely related with the individual motivation to attend the course, will facilitate the transfer of the knowledge acquired to the professional scope. The requirements for starting the final project is the completion of the modules of the NATUR course included into the learning contract. The completion of a module can be accomplished by the learner through providing a certificate of earlier proven competency or processing all the case. The certificate(s) should be shared with the tutor in the first contact meeting. If he or she succeeds in this project a certificate will be given out to the learner of the learning institution. The learners start their Final project, which will take about one month. The Final project is a practical project and the outcome is/should be useful for the learners’ business. In this final assessment, they will demonstrate that they possess sufficient competences. After completing all of the modules included into the learning contract, including placing the related case studies results in the ePortfolio, learner can start with the Final project and in accordance with the tutor. The goal of the project is to deepen one of more subjects of the modules for a month, assuring that the result is useful for the learners’ own business and/or the nature tourism branch. Learners will introduce the project in the last face-to-face meeting, during around five minutes for each presentation and defending main results achieved.

ENG

Evaluation by tutor After placing all of his/her products in the portfolio, a (virtual) meeting with the tutor is planned. The tutor supplies a review on the products and other activities (like learning questions and answers) on the platform.

29


ENG 30

Peer-to-peer learning

Research indicates that entrepreneurs learn faster and better when they learn from one another. The NATUR learning model includes an optional peer learning component by creating a peer support group, with a small group of learners and tutors. Collaborative learning may emerge as a resulting of the mix of ideas that benefits the whole. This peer group should have the first meeting at the starting phase of the learning process, by one day face to face seminar, for initial ice-breaking, a first contact with NATUR learning model and team-building spirit and more supportive relationships and then go along with the development of the whole process through formal and/or informal contacts where appropriate and using the available facilities, including the online forum. A peer group connects managers/technicians who share similar issues through the processes of confirmation, collaboration, confidentiality, and connections. (1) Confirmation: A peer group serves as an informal board of directors, who listen, advice, and validate managers’ experiences. Besides obtaining new business information, the managers’ benefits range from decreased isolation to fresh business strategies; (2) Collaboration: Joining a peer group widens the circle of contacts across diverse backgrounds and sectors. Business alliances may be forged with other members. The participants of such groups commonly see increased revenues in their businesses along with decreased company costs; (3) Confidentiality: Peer members trade solutions while respecting trade secrets. They build strong bonds with other members and return to their respective work environments reenergized and revitalized and (4) Connections: Members of entrepreneurial peer groups can develop strategic alliances and promote strategies for growing their nature tourism businesses.


Full course

When learner follows the entire course he/she need to complete the eight modules sufficiently, finish the final project and attend four face-to-face meetings (see below). Table 4: Full course activities29

Activity

Study hours

Skill Assessment Tool, meeting with tutor, signing learning contract

6 study hours (0,2 credits)

Face-to-face meeting – Kick-off – Lecture by expert – case discussion

6 study hours (0,2 credits)

Module 1 Introduction to Nature tourism

36 study hours (1,3 credits)

Module 2 Foreign Languages and Effective Communication techniques

36 study hours (1,3 credits)

Module 3 Nature Tourism, Sustainability and Ethical Issues

36 study hours (1,3 credits)

Module 4 Leadership & Networking

36 study hours (1,3 credits)

Face-to-face meeting – looking back - working together/roleplaying – case discussion

6 study hours (0,2 credits)

Module 5 Safety & Quality

36 study hours (1,3 credits)

Module 6 Cultural and Natural Heritage

36 study hours (1,3 credits)

Module 7 Nature Tourism Management

36 study hours (1,3 credits)

Module 8 Nature Tourism Marketing

36 study hours (1,3 credits)

Face-to-face meeting – looking back on theory – case discussion - Explaining Final Assessment and brainstorm

6 study hours (0,2 credits)

Working on Final Assessment – discussing with tutor – reflection on process

160 study hours (5,7 credits)

Face-to-face meeting – peer-to-peer presentation Final Assessment

8 study hours (0,3 credits)

ENG

Manual

31


ENG 32

Modules

The eight modules of the NATUR Manual have a common structure: Module content (as such): Entrance; Learning Objective; Estimated Time; Planning; Introduction; Content development (including exercises and questions for reflection); Case study; Summary of key pints; References / Further Reading; Glossary, with the definition of the most relevant terms; Forum, to post doubts and issues related to the module, Additional documents, space to store extra relevant documentation and Annexes. Figure 6: Module structure

The exercises and questions will help learner to process the content and check his/ her understanding of the available matter. The answers to these questions will not be part of learner’s assessment. Each module is completed by a case in which the learner uses the theory (and insight) to resolve the described problem. This way, learner proves the competency reached. The result of these cases will be assessed by the tutor. Learner will complete his/her own learning pathway in an independent way. If learner run into a difficult part in the content or get stuck in another way, he/she can ask questions on the online forum. Peer learners and the tutor can help on answering the learning questions.


Learners can also meet with tutors offline, namely at the meetings. These meetings will provide learners with knowledge, insight and networking opportunities.  

Annex A: Technical Guidance -Tutors

OPENING NOTE Actual document is addressing only the specificities related to the access to the NATUR platform as a Tutor. Tutors are advised to complement actual document with the consultation of the Technical Guidance – Learners. PERSONAL DESKTOP Resources of Other Users To access the files made available / shared by the learners in the e-Portfolio go to “My Workspace” -> “Resources of Other Users”.

ENG

Besides a post on the public forum learner can also send the question or request in a direct message to any of the available contacts. The functionality contacts on the platform also gives the possibility to sending emails or start a live chat. The questions and answers on the forum are saved, so that future learners on the course can benefit of your effort.

33


ENG

REPOSITORY Skill Assessment Tool To see the results of the self-assessment tests of the learners go to “Actions”>”Statistics”.

34

Learning Progress In the tab “Learning Progress” you have available a list of learners who are enrolled in the module, the state of their progress in the study, including if the module is already completed. Do not forget that you should give feedback to the learners about the work done and if they can continue their own learning pathway.


ENG

Do not forget that you should inform/remind the learners that when a module is finished, the respective state must be changed to “Completed� ( ).

35

Forum The tutor has available a range of options to moderate/manage the topics and messages in the forums.

Additional documents You have available an area where you can add/ provide additional resources for each module.


ENG 36

Annex B: Technical Guidance -Learners


37

ENG


ENG 38

Login


ENG

New Account

39

Forgot password?


ENG

Forgot username?

40

Personal Desktop


ENG

Overview It is like a working area of a PC where you can add and manage shortcuts to the resources available on the platform.

41

My Courses and Groups Place where you can access all courses and groups you are subscribed.

Bookmarks List links for resources and pages within the platform.


ENG

Notes and Comments List notes, comments and reminders you have made into the resources / content of the platform.

42

My Workspace Area you must create your e-Portfolio. Here are placed the various documents that you develop during the course.


ENG

To insert a new file use the “File”; you can enter one or more files simultaneously.

43

To provide/share the file with the Tutor you should go to “Actions”->”Share”.

Choose “Single User” and at “Search For” put the username of the Tutor and click “Search”.

Select the username of the Tutor and click “Share with users”


ENG

Learning Progress Here you can see the learning progress of the resources you are using into the platform.

44

Calendar You can register your scheduling and planning for accomplishment of the course, delivery of works, etc.


ENG

Mail The platform provides a mail system for communication between users.

45

Contacts Here you can create a list of contacts.


ENG

Personal Data and Profile It allows the inclusion/edition of personal information. In the tab “Profile� you can show this information to the other members.

46

Settings Here you can choose the language, time zone, etc. You can change here the password.


ENG

Repository

47

Categories The contents of the course/modules are available in several languages. Within each version you have: • Pedagogical Guidelines • Technical Guidance • Skill Assessment Tool • NATUR Manual • Monitoring & Evaluating NATUR Course


ENG

Pedagogical Guidelines The Pedagogical Guidelines addresses the pedagogical and methodological issues. Here is available the learning Contract to be signed between the learner and the tutor.

48

Technical Guidance The Technical Guidance provides instructions and support to work with the NATUR platform.


ENG

Skill Assessment Tool The diagnostic tool allows an initial self-assessment of knowledge and recommends a path of individual and personalised learning.

49

NATUR Manual In the NATUR Manual you may find the content of the eight courses / modules.


ENG 50

Each course consists of: • Learning Module (module contents) • Glossary (definition of the most relevant terms) • Forum (questions and issues related to the module) • Additional documents (further Reading and relevant documentation) • Annex (not all modules have annexes)

Monitoring & Evaluating NATUR Course This category, Monitoring & Evaluating NATUR Course, gathers questionnaires, forms and other feedback documents.


ENG

Actions Note: Some of the actions outlined below apply only to certain types of elements.

51 Info Displays information about the element (the information shown depends on the type of element). Add to Desktop Add the object to your workspace. Notes It allows adding notes to your list. Notes can be added to all types of elements including the pages of the learning contents. Join To access the course / module you will have to choose the action “Join”. In the next window choose again “Join” to register for the course / module.

Learning Progress When you finish the module should go to the tab “Info” from the “Learning Module” and change the status to “Completed”.


ENG 52

References

Arnegger J., Hartmann, T., Job H., Woltering M. (2008). Nature - tourism nexus revisited – A new classification for nature tourism. Würzburg, Germany in http://www.lincoln.ac.nz/ PageFiles/7235/Arnegger.pdf Arnegger, J, et al. (2010), Towards a product-based typology for nature-based tourism: a conceptual framework, Journal of Sustainable Tourism, Vol.18, Nº7, Sep.2010, 915-928 Ceballos-Lascuráin, H. (1996). Tourism, ecotourism and protected areas: The state of naturebased tourism around the world and guidelines for its development. IUCN, Gland, Switzerland, and Cambridge, UK. COM (2007) 621 final: Agenda for a sustainable and competitive European tourism: A renewed EU Tourism Policy - Towards a stronger partnership for European Tourism COM (2010) 352 final, Europe, the world’s No 1 tourist destination – a new political framework for tourism in Europe Eagles, Paul (2001), Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart Fennell, D. A. (2001). A Content Analysis of Ecotourism Definitions. Current Issues in Tourism, 4(5), 403-421 Higgins Bryan R. May (1997) The global structure of Nature tourism Industry IPK International (2010), World Travel Trends Report, March, Germany ITB 2010 WORLD TRAVEL TRENDS REPORT December Lee, Bob Du. 2005. Motives, behaviors, and attachments: A comparative study between older travelers and younger travelers in a national scenic area, The Pennsylvania State University, 2005, 137 pages McKercher, B. (1998). The Business of Nature-based Tourism. Australia: Hospitality Press. NATUR Project (2011), The Analysis Report (annexes the regional reports from PT; TR; NL) Newsome, D., Moore S.A., Dowling, R.K. (2002) Natural Area Tourism: Ecology, Impacts and Management. UK: Channel View publications. Pearce, D. (2008). A Needs-Functions Model of Tourism Distribution. Annals of Tourism Research, 35(1), 148-168. Rhodes, A. R. (2003). Motivation of Nature Tourism. Ecoturismolatino. In http://www.ecoturismolatino.com/ebiblioteca/ebiblioteca.htm Ryan, C., Hughes, K., & Chirgwin, S. (2000). The Gaze, Spectacle and Ecotourism. Annals of Tourism Research, 27(1), 148-163.


Strasdas, W. (2006). The Global Market for Nature-based tourism. In H. Job & J. Li (Eds.), Natural Heritage, Ecotourism and Sustainable Development (Vol. 45, pp. 55-64). Munich: Münchener Studien zur Sozial- und Wirtschaftsgeographie. THR (2006), 10 Produtos Estratégicos para o Desenvolvimento do Turismo em Portugal: Turismo de Natureza”, para o Turismo de Portugal, ip UNWTO (2009), Study on the Competitiveness of the EU tourism industry, September, Voldere, I., Myncke, R., Jans, G., Staelens, P., Vincent, C., Nuñes, Briene, M. Ronner, E., Verheyen, J. Devet, J. (2009). Study on the Competitiveness of the EU tourism industry - with specific focus on the accommodation and tour operator & travel agent industries. Rotterdam, Netherlands: ECORYS Macro & Sector Policies

Wearing, S., Neil, J. (1999). Ecotourism : impacts, potentials, and possibilities. Oxford; Boston: Butterworth-Heinemann Weaver, D. B. (2001). Ecotourism as Mass Tourism: Contradiction or Reality? Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 42(2), 104-112. Wight, P. A. (2001). Ecotourists: Not a Homogenous Market Segment. In D. B. Weaver (Ed.), The Enceclopaedia of Ecotourism (pp. 37-62). Wallingford and New York: CABI Publishing. WTO (2010), World Tourism Barometer, Volume 8, January Eurostat and UNWTO World Tourism various statistical data Websites http://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf (defining nature tourism) http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html (concept of responsible tourism) http://naturlearning.eu/ (NATUR B-Learning Tool) http://www.naturproject.eu/ (Website of the project NATUR)

ENG

Sammy, Jo. 2010. Exploring the sustainability of place: A case study of community-based nature tourism, University of Guelph (Canada), 307 pages

53


Compêndio

as an Empowerment Tool

PT

Nature Tourism 55

www.naturproject.eu Editores: Parceria do projeto NATUR Autores: Maria Helena Antunes, AidLearn, Portugal, www.aidlearn.com Aivar Ruukel, The Võru County Vocational Training Center, Estonia, www.vkhk.ee Sezai Ozcelik, Cankiri Karatekin University, Turkey, www.karatekin.edu.tr Rudy Freund, ROC West-Brabant, The Netherlands, www.rocwb.nl O Projeto NATUR foi financiado com o apoio da Comissão Europeia. A informação contida nesta publicação vincula exclusivamente os autores, não sendo a Comissão responsável pela utilização que dela possa ser feita Graphics, typeset and layout: www.rogg.biz Impressão e encadernação: Grafi95, www. grafi95.pt Todos os direitos reservados. © Consórcio NATUR, Lisboa, Julho 2012


PT

Índice

56

Sumário executivo .......................................................................................... 58 Introdução ........................................................................................................ 58 Contexto ........................................................................................................... 58 Novos desafios ................................................................................................. 59 PROJETO NATUR ............................................................................................. 61 Objetivo ............................................................................................................ 61 Grupos-alvo ..................................................................................................... 62 Parceria ............................................................................................................ 62 Produtos........................................................................................................... 63 Turismo de Natureza ....................................................................................... 63 Principais componentes do Turismo de Natureza ......................................... 64 Soft e hard turismo ......................................................................................... 65 Ecoturismo ...................................................................................................... 66 Turismo de interesse especial ........................................................................ 67 Turismo de observação da vida selvagem ...................................................... 67 Turistas de natureza ........................................................................................ 68 Turismo sustentável ........................................................................................ 69 Turismo Responsável ...................................................................................... 72 Turismo humano ............................................................................................. 73 Requisitos para o sucesso no mercado de turismo de natureza .................. 74 Ferramenta de Aprendizagem Mista NATUR ................................................. 76 Curso NATUR ................................................................................................... 77 Modelo de aprendizagem ................................................................................ 77 Ferramenta de diagnóstico ............................................................................. 77 Percurso individual de aprendizagem ............................................................ 79 Contrato de aprendizagem .............................................................................. 79 Iniciar um módulo ........................................................................................... 80 Saberes ............................................................................................................ 80 Reuniões .......................................................................................................... 80 Estudo de caso ................................................................................................ 81 Recolha e análise de informações .................................................................. 81 Tutoria .............................................................................................................. 82 Projeto final /avaliação .................................................................................... 83 Aprendizagem entre pares .............................................................................. 84 Manual ............................................................................................................. 85 Curso completo ............................................................................................... 85 Módulos ........................................................................................................... 86 Anexo A: Orientações Técnicas -Tutores ...................................................... 87 Anexo B: Orientações Técnicas -Formandos ............................................... 90 Referências ...................................................................................................... 108


Figura 1: Turismo de Natureza ...................................................................... 64 Figura 2: Principais categorias da ferramenta de aprendizagem ................ 76 Figura 3: Modelo de Aprendizagem ............................................................... 77 Figura 4: Exemplo de uma questão na Ferramenta de Diagnóstico ............ 78 Figura 5: Ciclo de aprendizagem .................................................................... 80 Figura 6: Estrutura do módulo ....................................................................... 86

PT

Quadro 1: Factores que afetam o desenvolvimento do turismo europeu ..... 60 Quadro 2: Motivação vs. mercados soft e hard .............................................. 66 Quadro 3: Fatores-chave para o desenvolvimento do TN .............................. 75 Quadro 4: Atividades do curso completo ........................................................ 85

57


PT

Sumário executivo

58

O Compêndio oferece uma visão geral sobre o projeto NATUR (Nature Tourism as an Empowerment Tool) e apresenta os seus principais resultados nas diferentes línguas da parceria (Português, Estónio, Holandês e Turco) mais em Inglês. Depois de uma breve introdução sobre a relevância do turismo e particularmente do turismo de natureza ao nível europeu e dos novos desafios que a UE enfrenta, o documento apresenta o projeto na globalidade bem como os seus resultados e produtos finais. Discute o conceito de turismo de natureza e os seus principais componentes. A Ferramenta de Aprendizagem Mista (Blended Learning Tool) é delineada nas suas características centrais, incluindo o Manual formativo. O curso NATUR está disponível na plataforma NATUR http://naturlearning.eu/ bem como na pen USB inserida na mala NATUR, que contém os produtos do projeto.

Introdução

O projeto NATUR1 foi selecionado em 2010 para ser financiado pela Agência Nacional Portuguesa no âmbito do Programa Europeu de Aprendizagem ao Longo da Vida; subprograma Leonardo da Vinci, Transferência de Inovação. O projeto decorreu de Novembro 2010 a Outubro 2012.

Contexto

O turismo representa a terceira mais importante atividade socioeconómica na UE, depois dos sectores do comércio/distribuição e construção. O turismo é uma atividade económica capaz de gerar crescimento e emprego na UE, contribuindo em simultâneo para a integração económica e social, particularmente das áreas rurais e de montanha, das regiões costeiras e ilhas, regiões periféricas e ultraperiféricas ou as em convergência. O setor do turismo representa mais do que 4% do PIB da UE, com cerca de 2 M empresas, empregando à volta de 4% da totalidade da força de trabalho. Quando se considera setores relacionados, a contribuição estimada do turismo para o PIB é ainda maior – gera indiretamente cerca de 11% do PIB da UE e ocupa 12% da força de trabalho. O mercado da UE para o Turismo de Natureza (TN) tem aumentado de uma forma sustentada. Em 2004, 22 M de turistas sentiram-se motivados para beneficiar deste tipo de turismo, representando 9% das viagens feitas por turistas da UE. Em 2015 estima-se que este produto abranja 43.3 M turistas, o que representa um crescimento anual de 7%. A Europa é o mercado mundial mais importante, não só como destino líder em termos de chegadas de turistas, mas também como região geradora de turismo. E de acordo com as previsões da Organização Mundial de Turismo, a Europa permanecerá como a região turística do mundo mais importante, quer como destino quer como região emissora2.

1

 rojeto nº 2010-1-PT1-LEO05-05165 P http://www.naturproject.eu/

2

Study on the Competitiveness of the EU tourism industry, 2009


Novos desafios

A crise continua, apesar da expetativa otimista da Organização Mundial do Turismo (OMT) que estimou o contínuo aumento das chegadas turísticas internacionais a partir de 2010, embora reconheça que a recuperação será mais lenta na Europa do que em outras regiões do mundo, como a Ásia. A situação4 exige que o setor se adapte a novos constrangimentos.

PT

Mais recentemente, com a crise económica e financeira desde 2008, o turismo europeu tem enfrentado uma situação difícil e com efeito considerável na procura por serviços turísticos. Embora tenham continuado a viajar, os europeus adaptaram o seu comportamento, particularmente através da preferência por destinos menos distantes e da redução na duração da estadia ou nos gastos3.

59

Um conjunto de fatores afeta hoje o desenvolvimento da atividade turística na Europa. A indústria do turismo enfrenta uma competição global maior, com os países emergentes ou em desenvolvimento a atrair um número crescente de turistas. A Europa tem de oferecer turismo sustentável e de alta-qualidade, baseado nas suas vantagens competitivas, como sejam a diversidade de paisagens e a sua riqueza cultural5. Deve também reforçar a cooperação com os países cuja população poderá sentir-se atraída a visitar destinos europeus à medida que o seu padrão de vida aumenta, como os países BRIC6. Um outro desafio significativo refere-se à tendência demográfica, sobretudo o número de pessoas com mais de 65 anos, que se espera atinja 20% da população em 2020. Este grupo, constituído por indivíduos com poder de compra e tempo para o lazer, representa um significativo mercado potencial, mas também exige mudanças no sector para satisfazer as suas necessidades específicas. O mesmo se aplica à acomodação de um número crescente de turistas com mobilidade reduzida (recentemente estimado em 127 milhões de pessoas) e que têm necessidades específicas. Estes turistas devem ser integrados na oferta turística e na estrutura de serviços. Outros desafios estruturais devem ser plenamente integrados na política de turismo, como os que se relacionam com a mudança climática, a escassez de recursos hídricos, a pressão sobre a biodiversidade ou os riscos para o património cultural representados pelo turismo mais massificado. Empresas de turismo precisam de reduzir o consumo de água potável, onde há risco de seca, e as suas emissões de gases, com efeito de estufa e impacto ambiental. Nos próximos anos as alterações climáticas na Europa podem determinar uma restruturação dos modelos de viagens e afetar certos destinos. Além disso, a diminuição da cobertura de neve nas regiões montanhosas da Europa, pode causar uma queda no turismo de Inverno. Ao mesmo tempo, a elevação do nível do mar pode trazer mudanças para o turismo nas zonas costeiras.  or toda a Europa, as chegadas de turistas internacionais aproximam-se dos 5.6% em 2009, ainda que algumas regiões, especialP mente no este ou norte europeu, registem uma queda de 8%. (UNWTO World Tourism Barometer, Volume 8, Janeiro 2010). Que foi agravada pela interrupção do tráfego aéreo entre Abril e Maio de 2010 devido à presença de cinzas vulcânicas em densas nuvens. 5 300 dos 800 lugares classificados como património mundial da UNESCO situam-se na UE. 6 BRIC é o acrónimo que agrupa os países do Brasil, Rússia, Índia e China, vistos como economias emergentes. 3

4


As políticas de turismo nacional e europeu deverão considerar todas essas mudanças estruturais, adotando medidas que aliviem o desemprego estrutural e garantindo uma distribuição mais eficaz do investimento em turismo.

PT

O desenvolvimento de tecnologias da informação e comunicação (TIC) e a sua crescente utilização por parte dos consumidores também mudou radicalmente o relacionamento entre a indústria do turismo e a sua base de clientes, exigindo novas competências e estratégias de marketing.

60

À luz de todos esses desafios e oportunidades, as empresas do setor, nomeadamente as PME, conhecem dificuldades de adaptação, dados os seus recursos financeiros limitados e a falta de qualificação dos seus recursos humanos. Finalmente, há também desafios específicos determinados pelas características particulares do setor do turismo europeu. Relacionam-se por um lado aos modelos de consumo, distribuição e movimentos turísticos sobretudo sazonais, e, por outro lado, aos modelos de produção, ou seja, a cadeia de valor e destinos turísticos. A procura turística está fortemente concentrada nos meses de Julho e de Agosto. Este aspeto sazonal afeta não só os fluxos de receitas, mas resulta numa utilização ineficiente das infra estruturas e do pessoal. Quadro 1: Factores que afetam o desenvolvimento do turismo europeu

Desafios

Oportunidades

• Maior competição global • Tendências demográficas • Necessidades específicas de investimento • Mudança estrutural (mudança climática, escassez de recursos hídricos, pressão sobre a biodiversidade e património cultural) • Uso crescente das TIC • Adapatação do setor de negócios, particulamente das PMEs • Modelos de consumo

• Oferecer turismo de alta qualidade e sustentável, com base nas vantagens comparativas europeias • Reforçar a cooperação com outros países, nomeadamente com os países BRIC • Satisfazer as necessidades específicas das pessoas com idade acima dos 65 anos e acolher o crescente número de turistas com mobilidade reduzida • Reduzir o consumo de água potável, a emissão de gases e diminuir os impactos ambientais • Restruturar os modelos de viagens • Diminuir o desemprego estrutural e garantir a distribuição eficaz do investimento relacionado com o turismo • Criar novas realidades de negócio, como por exemplo o e-comércio • Alcançar uma melhor rentabilidade dos recursos existentes


De forma a aproveitar ao máximo as potencialidades do turismo e contribuir para a realização de importantes objetivos, a UE tem de enfrentar desafios como o desenvolvimento sustentável, crescimento económico, emprego, bem como a coesão económica e social. Observa-se um interesse crescente na investigação sobre as relações entre turismo e gestão de recursos naturais. Um conjunto considerável de literatura académica centra-se em questões do turismo à luz de novas preocupações e conceitos de turismo. Novas formas de turismo, como o turismo baseado na natureza, ecoturismo, turismo de base comunitária e turismo sustentável, são hoje promovidos com uma base segura para o desenvolvimento económico em muitas localidades rurais em todo o mundo.

PROJETO NATUR

Objetivo O projeto NATUR pretendeu sensibilizar relevantes agentes e organizações de desenvolvimento local para o potencial do TN nas suas regiões e facilitar a definição de políticas e estratégias de acordo com os objetivos do TN, enquanto motor de desenvolvimento local e numa lógica sustentável. O objetivo principal do projeto NATUR foi criar um curso de aprendizagem mista que permita aos participantes desenvolver e melhorar os seus saberes e competências relacionados com o setor de atividade em TN. Capacitando-os, desta forma, para abraçar novas oportunidades de desenvolvimento local, tido como uma estratégia útil para superar a atual situação económica e social. O objetivo estratégico a médio prazo centrou-se na melhoria do potencial de inovação das organizações de TN, fator de fundamental importância para o setor e para a concretização da política europeia de turismo. O projeto NATUR oferece uma ferramenta de formação contínua com grande potencial de empoderamento e capaz de desenvolver as competências necessárias para a oferta de serviços de alta qualidade em TN. Uma maior consciência e qualificação dos promotores de desenvolvimento local, empresários, técnicos municipais e outros agentes poderão permitir uma melhor

PT

Pode estabelecer-se que as novas tendências (resumidas no Quadro 1) requerem da indústria de turismo europeu uma adaptação rápida para manter o seu nível de competitividade. A política do turismo europeu necessita de um novo ímpeto para que a indústria do turismo europeu seja competitiva, moderna, sustentável e responsável. Os operadores na indústria de turismo europeia, confrontados com desafios que exigem respostas concretas e esforços de adaptação, necessitam de congregar esforços e trabalhar no âmbito de um quadro político consolidado, que tenha em conta as novas prioridades da UE nesta matéria.

61


PT

rentabilização dos recursos naturais e culturais e o desenvolvimento de estratégias e políticas para criar/melhorar o segmento de mercado de TN, tendo por referência a ideia de turismo sustentável.

62

O curso de aprendizagem misto NATUR, através dos seus potenciais participantes, promove pontes entre diferentes atores do desenvolvimento local mais conscientes do potencial do TN e das importantes oportunidades para o desenvolvimento económico das suas regiões. Pode ser uma ferramenta de desenvolvimento local para regiões desfavorecidas, aumentando o potencial de emprego e, consequentemente, a fixação das pessoas nessas regiões. Simultaneamente, pode estimular um turismo sustentável em relação estreita com o ambiente natural, histórico e cultural.

Grupos-alvo

Grupos-alvo principais: Empresários ou futuros empreendedores que desenvolvam/ queiram desenvolver negócios no setor de TN; Promotores/agentes de desenvolvimento local, técnicos das municipalidades e outros atores que pela natureza específica da sua atividade profissional têm de definir políticas e estratégias ligadas ao setor do turismo; técnicos e profissionais do setor de turismo que querem desenvolver o seu know-how e competências na área de TN. Grupos-alvo secundários: Entidades formadoras, consultores, tutores e formadores no domínio do TN, que utilizam os materiais e a plataforma NATUR de aprendizagem para apoiar ações formativas em TN.

Parceria

O projeto NATUR, promovido pela AidLearn, Consultoria em Recursos Humanos, Lda., foi implementado por um consórcio transnacional com organizações de quatro países - AidLearn (Portugal), Võrumaa Kutsehariduskeskus (Estónia), Stg. ROC West-Brabant (Holanda) e Cankiri Karatekin University (Turquia). As organizações envolvidas tinham perícia e experiência relevantes para cumprir totalmente os objetivos do projeto, incluindo uma interação desejável entre pesquisa e áreas empresariais e um pertinente know-how em cooperação internacional pela coordenação e/ou integração de projetos transnacionais, nomeadamente no Programa Europeu de Aprendizagem ao Longo da Vida.


De referir os três principais produtos do NATUR: 1. O Compêndio que fornece uma visão geral sobre o projeto, os seus principais resultados e apresenta os aspetos mais relevantes da ferramenta de Aprendizagem Mista NATUR; 2. O Relatório de Análise, com os resultados obtidos na fase de pesquisa do projeto, incluindo a pesquisa bibliográfica sobre a situação atual do TN nos países da parceria e na Europa, focus group sobre as necessidades dos agentes em TN e um inquérito por questionário para uma melhor compreensão da realidade dos grupos-alvo nos países parceiros e 3. A Ferramenta de Aprendizagem Mista, que disponibiliza numa plataforma de aprendizagem conteúdos on-line relevantes em TN, dentro de uma abordagem de aprendizagem personalizada, flexível e centrada nos aprendentes. As versões finais, nomeadamente da plataforma de aprendizagem, tiveram em consideração as sugestões de melhoria recolhidas, quer ao nível das ações-piloto realizadas com representantes do público-alvo bem como do painel de especialistas externos em TN. A validação técnica da funcionalidade da plataforma foi feita com a parceria e representantes do público-alvo. O pacote de aprendizagem foi definido por participantes numa das ações de pilotagem como: “um instrumento de grande alcance na Comunidade Europeia em virtude de abordar de forma inovadora o turismo de natureza utilizando a metodologia de ensino B-Learning”.

Turismo de Natureza

O TN foi mencionado pela primeira vez em 1980, tendo gradualmente ganho importância no turismo e na economia. O TN ou turismo baseado na natureza, no seu sentido mais amplo, envolve experienciar lugares naturais, normalmente através de atividades ao ar livre que são sustentáveis em termos de seu impacto sobre o meio ambiente. De acordo com Fennell (2001), os investigadores propuseram várias definições para turismo baseado na natureza (NBT). Uma definição mais “inflexível” relacionada com o turismo que se desenvolve em áreas protegidas é recorrentemente usado para descrever “ecoturismo” e/ou turismo de natureza, mas estudos mostram que este tipo de turismo atrai cada vez mais uma grande variedade de tipos de turistas, ao invés de apenas turistas conscientes em termos ecológicos. Muito provavelmente, essa tendência é resultado da dinâmica de desenvolvimento deste nicho de mercado desde a década de 1980, envolvendo recentes tendências de mainstreaming (Wight, 2001). Newsome et al (2002), seguem Ceballos-Lascuráin (1996) que define o turismo de natureza como “todo o turismo diretamente dependente do uso de recursos naturais num estado relativamente pouco desenvolvido, incluindo paisagens, topografia, recursos hídricos, vegetação e vida selvagem”. Assim, de acordo com diversos autores, é necessário explicar as interações que podem ocorrer entre o local natural e o turismo, nomeadamente sobre e para o

PT

Produtos

63


PT 64

meio ambiente realizar um turismo de natureza (Dowling, 1977, 1979; citado em Newsome, Moore & Dowling, 2002). O turismo experienciado em, sobre e para um lugar natural será considerado “turismo de natureza”, (Rhodes, 2003). Arnegger et al (2008) apresenta uma definição semelhante do TN, considerando o turismo baseado na natureza o que é desenvolvido em várias paisagens naturais. Swarbrooke (2002) sublinha cinco princípios importantes sobre o turismo de natureza: (1) o TN não é apenas sobre a proteção do meio ambiente, mas também se preocupa com a viabilidade económica a longo prazo e a justiça social; (2) as iniciativas de TN podem trazer benefícios para algumas pessoas e custos para outros; (3) É um campo altamente político e não apenas tecnocrático; (4) o TN não pode ser separado do debate sobre o desenvolvimento sustentável e o desenvolvimento rural em geral e (5) existe necessidade de mais avaliação crítica do pensamento e técnicas existentes na área do TN. Concluindo, Turismo de Natureza pode ser definido como uma viagem responsável a áreas naturais, com preocupações de preservar o ambiente e melhorar o desenvolvimento local de forma sustentável. As pessoas interessadas neste tipo de turismo sentem-se atraídos pela natureza, querem experimentar uma diversidade de recursos naturais e culturais, ou seja, desejam imergir numa rica experiência natural, cultural ou histórica.

Principais componentes do Turismo de Natureza

O TN compreende um conjunto de atividades muito diferentes, desde caminhadas em trilhos a experiências de aventura, de observação de paisagens e da vida selvagem a experiências de praia e sol. Frequentemente um turista pode combinar várias destas atividades numa viagem. Vejamos mais detalhadamente alguns dos seus principais componentes (Fig. 1). Figura 1: Turismo de Natureza7

TURISMO DE NATUREZA Aventura soft: • Envolvimento físico moderado • Desafio físico menor

Ecoturismo: • Nicho comprometido • Aprendizagem/cuidar

Aventura hard • físico, desafiador, arriscado

Interesses especiais, turismo de observação da vida selvagem: • Observação de pássaros, etc. .Terrestre / marinho

Incluindo os benefícios da natureza (ex, descontracção)

7

 http://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf

Definição de Turismo de Natureza A natureza em turismo engloba o que é normalmente chamado de “turismo de natureza” e os seus vários subconjuntos, além dos benefícios mais amplos fornecidos pela natureza aos visitantes. A natureza pode ser crucial para a experiência ou pode melhorar a experiência.


As atividades de turismo soft e hard compreendem um subconjunto de atividades fortemente associadas com o ambiente natural e com o turismo baseado na natureza. Segmentos de mercado relacionados incluem desportos de aventura, como passeios de bicicleta em montanha. Há evidências de que a procura pelo turismo de aventura, tanto soft como hard, está a crescer. Mas há diferenças culturais sobre quais as atividades que se devem descrever como soft e as que se devem descrever como hard (por exemplo, mergulho, surf, balonismo e orientação podem ser vistas como soft para um mercado e hard para outro). Da mesma forma, podem surgir diferenças na escolha entre os turistas mais jovens e os mais velhos. Para muitos dos principais mercados internacionais de turismo, atividades soft ao invés de hard são mais frequentemente escolhidas por aqueles que estão interessados em turismo de aventura baseado em experiências em áreas naturais. Atividades de aventura soft geralmente requerem um nível moderado de participação física por parte dos participantes e são fisicamente menos exigentes do que as atividades de turismo hard. Atividades de turismo de aventura hard normalmente contêm um alto nível de envolvimento físico ou um desafio a nível pessoal potencialmente maior para os participantes. Pode também aumentar o fator risco. Os maiores desafios em TN de aventura podem obrigar a apetrechamento de apoio – por exemplo, equipamento de escalada, tanques de oxigénio ou caiaques oceânicos. Mas a grande maioria das atividades de aventura depende diretamente da natureza e dos ambientes naturais para que a sua realização seja bem-sucedida. O papel da natureza pode variar desde ‘crucial para a experiência turística’ até ‘melhora a experiência do turista’. Em retorno, a natureza também dá algo importante às pessoas (é relaxante, enriquece o espírito, regresso ao essencial), o que melhora e amplia a experiência de um destino. As experiências na natureza estão intimamente ligadas a todos os outros aspetos da experiência total do turista de um destino, como a alimentação, a cultura, a descontração, a saúde, o sair do seu ambiente habitual, alojamento, transporte, etc. Todos se complementam e, juntos, formam a base da satisfação global de um turista com o seu tempo livre.

PT

Soft e hard turismo

65


PT

Quadro 2: Motivação vs. mercados soft e hard

66

Motivação Principal

Mercado

Vivendo experiências de grande valor simbólico, interagindo e desfrutando da natureza

Soft As experiências são baseadas em atividades ao ar livre de fraca intensidade física (caminhadas, excursões, observação da vida selvagem, etc.) Nota: representa aproximadamente 80% do total das viagens de turismo de Natureza.

Atividades Atividades desportivas Contemplação da natureza Atividades de especial interesse

Hard As experiências estão relacionadas com a prática de desportos em ambiente natural (rafting, canoagem, caminhadas, escaladas, etc.) e/ou atividades que exijam alto grau de concentração ou conhecimento (observação das aves, etc.) Nota: representa cerca de 20% do total das viagens de turismo de Natureza.

Fonte: Turismo de Natureza – 10 Produtos estratégicos para o Desenvolvimento do Turismo em Portugal (2006)

Em resumo: • Turismo de Natureza soft: atividade turística, em que o turista participa numa atividade ao ar livre, de baixa intensidade física. Neste tipo de turismo de natureza, as atividades podem ser pouco arriscadas, e a nível físico são pouco desafiadoras. • Turismo de Natureza hard: atividade turística que exige alto nível de atividade desportiva na natureza e alto nível de conhecimento sobre a natureza. Normalmente, a opção por este tipo é feita por aqueles que querem claramente experimentar só atividades na natureza.

Ecoturismo

O ecoturismo é um turismo ecologicamente sustentável que tem o seu foco principal nas experiências em áreas naturais que propiciem a compreensão, valorização e a conservação do ambiente e cultura. Os ecoturistas valorizam a aprendizagem sobre o meio ambiente natural, de forma a minimizar os impactos negativos e a contribuir para a sua proteção e adotam um conjunto de valores pessoais que é partilhado crescentemente também por outros segmentos de mercado, envolvendo potencialmente um muito maior número de turistas. Os ecoturistas caraterizam-se também por saberem o que querem e serem fortemente proactivos para alcançar o que desejam. Frequentemente planeiam as suas experiências e reservam eles próprios as suas viagens, deixando os operadores turísticos com mais tempo para se dedicarem a turistas mais dentro do padrão maioritário no âmbito do turismo de natureza e de aventura. O Ecoturismo é um nicho de mercado ainda pequeno, mas em expansão, viajando


os seus adeptos pelo prazer de contato com ambientes naturais e culturais. Pretende ter um impacto reduzido no ambiente, dar ao visitante uma melhor compreensão das qualidades únicas do lugar visitado, contribuir para o bem-estar da população e promover a conservação. O ecoturismo exige que se adotem políticas e éticas ambientais globais e visa a promoção da cultura indígena genuína.

O TN também inclui segmentos de mercado com interesses e desafios particulares, com custos potencialmente mais altos. Trata-se frequentemente de turistas que têm consciência ambiental e social, altamente qualificados e potencialmente exigentes que viajam para aprender e atingir metas pessoais e sociais. A maioria destes turistas é acompanhada por operadores e fornecedores turísticos especializados que disponibilizam guias altamente qualificados como parte integrante do serviço. Exemplos podem ser dados a partir do sector de viagens ‘não lucrativo’, cujos interesses podem variar muito, desde expedições à vida selvagem até excursões científicas e culturais. Instituições sem fins lucrativos, tais como museus de história natural, jardins zoológicos, universidades ou sociedades botânicas promovem comummente os seus programas de viagens em todo o mundo. Regem-se por altos padrões de qualidade. Um segmento semelhante existe para a observação de aves. Os entusiastas percorrem longas distâncias para um destino remoto e de difícil acesso, a fim de avistar espécies novas e raras. Existem canais de comunicação facilmente identificáveis, como as newsletters dos ornitologistas, que ajudam a aceder a estes segmentos de mercado muito diferenciados.

Turismo de observação da vida selvagem

Turismo de observação da vida selvagem pode ser definido como viagens para destinos com o objetivo principal de visitar e de observar a fauna local. Isso implica que o turismo de vida selvagem inclua outros nichos de mercado, como a observação de aves ou a exploração da vida marinha (como a observação de baleias). Este turismo abrange viagens pra observar a vida selvagem em ambientes naturais e, se possível o seu habitat genuíno. É um subconjunto adicional de TN que abrange níveis significativamente elevados de interesses nacionais e internacionais. Envolve animais selvagens e não domesticados e pode abarcar situações diversas, em liberdade e em cativeiro. O turismo de observação da vida selvagem engloba a oportunidade de conhecer a fauna e a flora em ambientes terrestres, aquáticos/marinhos e aéreos e oferece a possibilidade de conhecer mais sobre uma grande variedade de espécies. É

PT

Turismo de interesse especial

67


importante realizar esta atividade num ambiente responsável para garantir a menor perturbação possível da vida selvagem e dos seus habitats.

PT

Em termos de tendências turísticas, o “turismo apreciativo” que envolve observação, fotografia e interação com animais selvagens é um turismo proeminente e em crescimento. O turismo de consumo, envolvendo atividades como a pesca, a caça (não de captura e libertação) também é relevante mas está em declínio (Paul Eagles, Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart, 2001).

68

Idealmente o turismo de observação da vida selvagem deve incluir algum elemento de educação e uma valorização importante das questões da natureza e conservação. Novos modelos para o turismo de observação da vida selvagem têm sido desenvolvidos, envolvendo santuários da vida selvagem com habitats selvagens. Pretendem usar o turismo, e outras fontes de receita, como meio para ajudar a proteger espécies nativas ameaçadas e para implementar planos de recuperação para as espécies. Atividades diretamente relacionadas com a observação da vida selvagem, como o mergulho e observação de baleias, conhecem uma popularidade mundial crescente e o conceito de vida selvagem reforça a sua importância mundial com o interesse pelo turismo de observação da vida selvagem. O turismo de observação da vida selvagem também procura maximizar os benefícios para as comunidades locais, evitando a perturbação da vida selvagem e a poluição. Contudo, os tipos e magnitudes de impactos ambientais associados com este tipo de turismo variam com a atividade turística desenvolvida – alguns impactos são óbvios e facilmente identificáveis, enquanto outros são indiretos e difíceis de quantificar. Os impactos sobre determinados animais não podem ser considerados de forma isolada mas a partir de definições ambientais e de populações de animais mais amplas. Os benefícios para a conservação da natureza do turismo de observação da vida selvagem, pode incluir contribuições financeira e prática (em espécie); incentivos socioeconómicos e mais educação.

Turistas de natureza

De acordo com Arnegger et al. (2008), os turistas de natureza são muitas vezes caracterizados na literatura como ambientalmente conscientes, “bem-informados, indivíduos selecionados de grupos socioeconómicos elevados” (Jones, 1987, p. 356 in Arnegger et al., 2008). O turista de natureza quer viajar para áreas naturais que ainda estão intactas ou quase inalteradas e a sua presença não irá alterar o ambiente, mas antes irá melhorar o desenvolvimento das comunidades locais,


contribuindo para um desenvolvimento mais sustentável. Os turistas da natureza podem caracterizar-se de acordo com as motivações subjacentes à sua preferência para participar em experiências de turismo de natureza.

Primeiro que tudo “os turistas de natureza comprometidos” envolvem-se normalmente em atividades de preservação, são um segmento pequeno e podem ser relacionados com o turismo de natureza hard, descrito por Weaver (2001). Em segundo lugar, os “turistas de natureza interessados” são turistas educados com preocupações ambientais e que não estão inevitavelmente envolvidos em atividades ecológicas. Em terceiro os “turistas de natureza casuais” que normalmente associam às férias clássicas, tais como as de praia e sol ou circuitos, um curto período de visita a uma atração natural próxima e facilmente acessível; este tipo de turista é comparável ao turista de natureza soft descrito por Weaver (2001). O quarto tipo é descrito como “turistas de natureza com interesse cultural específico”; esta noção é comparável aos primeiros e aos segundos, mas neste o turista de natureza também procura elementos culturais para as suas atividades de TN. “Turistas de desportos/aventura” e “turistas de caça/pesca”, estas duas últimas categorias podem ser descritas conjuntamente, já que a natureza representa o cenário em que se desenvolve as suas atividades desportivas. Outra classificação possível relaciona-se com os fornecedores dos serviços de produtos de TN, contudo não há ainda muitos estudos sobre o tema. O TN começou como uma atração turística seletiva e alternativa, mas com o tempo o mercado desenvolve produtos de forma a atrair mais turistas de natureza “casuais” ou soft (Ryan, Hughes, & Chirgwin, 2000).

Turismo sustentável

O TN relaciona-se com o conceito de desenvolvimento sustentável que, por sua vez, integra as ideias de conservação e de crescimento. Ambos os conceitos se concentram no modo como nós, seres humanos, gerimos o uso do meio ambiente de forma a não só diminuir a pobreza, como também a incentivar o desenvolvimento humano e, ao mesmo tempo, protegendo e restaurando a biodiversidade e as funções de vida que sustentam os ecossistemas quer para nós, enquanto espécie, quer para as outras espécies, agora e no futuro.

PT

De acordo com Strasdas (2006) são seis as categorias para definir o turista da natureza, diretamente relacionadas com o empenho ecológico e as motivações para viajar.

69


PT 70

O turismo de natureza baseado na comunidade (TNBC) é muitas vezes referido como sendo uma abordagem que respeita estas preocupações. Isto porque tem como objetivo abordar as múltiplas questões de conservação e de desenvolvimento que englobam o desejo de ligar a conservação e os meios de subsistência locais através do turismo, oferecendo uma alternativa económica para anteriores hábitos destrutivos, visando a preservação da biodiversidade e a redução da pobreza rural, e ao mesmo tempo alcançando estes objetivos de forma sustentável e autofinanciada. O TNBC pode ocorrer em comunidades diversas que podem ter já sistemas de gestão de recursos naturais que determinam como os indivíduos podem e devem interagir com a natureza, segundo normas culturais e crenças e valores tradicionais (Sammy, 2010). Um termo crucial é o de turismo sustentável como é definido pela OMT:

“o desenvolvimento de um turismo sustentável vai ao encontro das necessidades presentes dos turistas e das regiões que os recebem ao mesmo tempo que protege e incrementa oportunidades para o futuro. Considera a gestão de todos os recursos para que as necessidades económicas, sociais e estéticas possam ser satisfeitas, mantendo a integridade cultural, os processos ecológicos essenciais, a diversidade biológica e os sistemas de suporte à vida.” Todas as atividades de turismo devem respeitar esta definição, independentemente dos segmentos de mercado a que se dirigem. Isto é especialmente importante para o turismo baseado na natureza e no património cultural, segmentos em que o risco de danificar o meio ambiente e o tecido socioeconómico de um destino é potencialmente maior. Além disso, como se prevê que o volume de turismo aumente nas próximas décadas, haverá, inevitavelmente, uma maior pressão sobre os recursos. Não será suficiente a atitude de limitar os danos, será necessário alcançar benefícios tangíveis para a área em questão, a nível económico, ambiental e social. Para ser sustentável, o turismo deve ser economicamente viável, mas não deve destruir os recursos de que dependerá o seu futuro, nomeadamente o ambiente físico e o tecido social da comunidade de acolhimento. O objetivo do “desenvolvimento sustentável” é melhorar a qualidade de vida total, tanto agora como no futuro, de uma forma que mantenha os processos ecológicos de que a vida depende. “Uma clara distinção deve ser feita entre os conceitos de ecoturismo e turismo sustentável: o termo ecoturismo refere-se a um segmento dentro do sector do turismo, enquanto os princípios de sustentabilidade devem ser aplicados a todos os tipos de atividades de turismo, operações turísticas, estabelecimentos, projetos,


incluindo as formas convencionais e as alternativas de turismo” (Ano Internacional do Ecoturismo 2002).

Pode-se sintetizar em nove princípios os elementos essenciais da gestão de turismo de natureza sustentável nas áreas protegidas: 1. Os valores naturais devem ser preservados e todas as atividades devem promover a conservação da natureza. As características são: pequenos grupos, erosão e impactos monitorizados, a natureza como principal motivo da visita, trilhos demarcados, áreas com características adequadas, centralidade da educação e tomada de consciência sobre a natureza; 2. O ambiente deve ser submetido à menor pressão possível. Todo o esforço é precioso para evitar danos e perturbações; nenhum vestígio dos visitantes deve ser deixado para trás e as emissões devem ser minimizadas e preferidas as fontes de energia alternativas, sempre que possível; 3. As tradições, culturas e comunidades locais devem ser respeitadas. Os visitantes devem ser incentivados a aprender acerca das comunidades e culturas das áreas que visitam; as comunidades locais são consideradas na prestação de informações e atividades e os guias turísticos devem estar familiarizados com as condições locais; 4. Os visitantes devem aumentar a sua compreensão das culturas e apreciação da natureza. Informação útil deve estar disponível antes da visita bem como à chegada; informação e interpretação facilmente acessíveis e com aspeto atraente; guias qualificados; 5. Disponibilizar as melhores condições e instalações de lazer possíveis: As necessidades dos visitantes devem ser consideradas e providenciadas instalações para atender a essas exigências e condições; os visitantes devem desfrutar de paz e de atividades tranquilas, bem como de visitas guiadas; as instalações e os serviços devem ser desenvolvidos em cooperação com as empresas locais; 6. Os visitantes devem ser encorajados a desfrutar de atividades de recreio e de lazer tanto físicas como mentais. Os equipamentos necessários devem estar ao dispor dos visitantes; disponibilizar caminhos fáceis e exigentes; criar oportunidades para uma variedade alargada de atividades a realizar em ambiente natural; 7. Deve-se promover a economia e o emprego locais. Sempre que possível deve recorrer-se às empresas locais e dar emprego aos habitantes do local; 8. O material publicitário deve ser produzido de forma responsável e com cuidado. A informação deve ser confiável e atualizada; publicidade feita abertamente e de forma interativa e não indo contra a conservação da natureza;

PT

Embora os termos ecoturismo ou turismo sustentável sejam usados pelos investigadores de políticas de turismo para orientar os seus debates, raramente são utilizados pelos profissionais do turismo para venderem os seus produtos. Estes centram-se mais nos segmentos de mercado tais como turismo de natureza, turismo cultural, turismo religioso, turismo de saúde, turismo de desporto, turismo de aventura…

71


PT

9. As atividades devem ser planeadas e organizadas de forma cooperativa. As opiniões dos visitantes são importantes; a formação de profissionais deve ser organizada com a cooperação de empresas locais; todos os interessados devem ser envolvidos no planeamento.

72

O turismo sustentável é o turismo que tenta ter um baixo impacto sobre o ambiente e a cultura locais, ao mesmo tempo que ajuda a gerar emprego sustentável no futuro para a população local. O objetivo do turismo sustentável é garantir o desenvolvimento e possibilitar uma experiência positiva para as populações locais, as empresas de turismo e os próprios turistas. O turismo sustentável é aquele em que os turistas podem desfrutar das suas férias e, ao mesmo temo, respeitar a cultura dos povos e o meio ambiente. Isso também significa que a população local tem uma palavra a dizer sobre o turismo na sua zona e recebe parte das receitas que as atrações turísticas geram. Muitas vezes o ambiente é danificado pelos turistas e também é preocupação do turismo sustentável a certificação de que esse dano não continua.

Turismo Responsável

Este conceito relaciona-se com o de turismo sustentável, e é visto como comportamento. Representa uma abordagem comprometida por todos os atores envolvidos nas atividades turísticas. Enfatiza que todos são responsáveis pelo tipo de turismo que desenvolvem ou em que se comprometem. Embora diferentes grupos vejam a responsabilidade de formas distintas, o entendimento comum é que o turismo responsável deve implicar uma melhoria no turismo. O turismo deverá tornar-se “melhor” como resultado da abordagem de turismo responsável. O objetivo é criar lugares melhores para as pessoas viverem e visitarem. É importante ressaltar que não existe o modelo para o turismo responsável: o que é considerado responsável pode variar, dependendo dos lugares e das culturas. O turismo responsável é uma aspiração que pode ser realizado de diferentes formas nos diversos mercados de origem e nos variados destinos do mundo (Goodwin, 2002). De acordo com a Declaração da Cidade do Cabo (2002), e de incidência sobretudo sobre as empresas, o turismo responsável deve ter as seguintes características8: •m  inimizar os impactos negativos a nível económico, ambiental e social; • gerar maiores benefícios económicos para as populações locais, melhorar o bem-estar das comunidades de acolhimento e as condições de trabalho e de acesso à indústria; • envolver as pessoas locais nas decisões que afetam as suas vidas e oportunidades de vida; 8

 http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html


As autoridades locais têm um papel central a desempenhar para que se possa atingir um turismo responsável através do compromisso com políticas de apoio e financiamentos adequados. As autoridades locais e administração de turismo são elementos-chave na definição de estratégias de gestão de destinos e directrizes para um turismo mais responsável que possa criar melhores lugares tanto para as comunidades anfitrãs como para os turistas que as visitam. O turismo responsável tenta maximizar os impactos positivos e minimizar os impactos negativos. Deve estar em conformidade com todas as normas nacionais e internacionais, leis e regulamentos. Responsabilidade, e a vantagem de mercado correspondente, significam o compromisso de fazer o melhor possível. A fim de implementar os princípios orientadores para a responsabilidade económica, social e ambiental, são necessárias mudanças no mercado incentivadas por campanhas de consumo e novas iniciativas de marketing. Também os meios de comunicação social devem ser responsáveis no modo como retratam os destinos turísticos, para evitar falsas expetativas e fornecer um relato equilibrado e justo.

Turismo humano

O conceito de turismo responsável originou-se no trabalho de Jost Krippendorf em The Holiday Makers9 que apela aos chamados “turistas e habitantes rebeldes” para criar novas formas de turismo. A sua visão era “desenvolver e promover novas formas de turismo, que permitam o maior benefício possível para todos os participantes – viajantes, a população de acolhimento e o negócio do turismo, sem causar danos ecológicos e sociais intoleráveis”. Já nos anos 80, este autor falou sobre os benefícios para a população de acolhimento e usou o termo turismo humano. O turismo humano integra o movimento do turismo responsável. A ideia é empoderar as comunidades locais, através da atração de turistas de todo o mundo, em primeiro lugar dos países desenvolvidos. Trata-se sobretudo de relacionar diretamente os viajantes, em busca de novas aventuras e experiências autênticas, com as empresas dos locais específicos que essas pessoas desejam visitar – assim, trazendo vantagens económicas para as empresas locais e dando aos viajantes experiências de viagens autênticas e verdadeiramente originais. O turismo humano concentra-se nas pessoas e nas comunidades locais. A ideia é permitir que os viajantes experimentem o mundo através dos olhos dos habitantes locais, contribuindo 9

 Krippendorf, Jost (1987), Holiday Makers

PT

• gerar contribuições positivas para a conservação do património natural e cultural e contribuir para a manutenção da diversidade do mundo, • possibilitar aos turistas mais experiências agradáveis através de ligações significativas com as pessoas locais e uma maior compreensão de questões culturais locais, sociais e ambientais; • providenciar o acesso a pessoas com dificuldades e • ser sensível às questões culturais, gerar respeito mútuo entre turistas e anfitriões e desenvolver o orgulho e confiança locais.

73


PT

diretamente para essas pessoas e garantindo que o turismo beneficia diretamente a comunidade local. Desta forma, novas oportunidades são dadas às populações locais que são empoderadas e têm a possibilidade de usufruir diretamente dos resultados do turismo.

74

Isto pode ser grandemente facilitado pela Internet. A Internet permite que as pessoas se relacionem diretamente e ao mesmo tempo eliminam-se as comissões. O viajante pode procurar novos destinos para visitar, falar ou ler sobre a experiência de outras pessoas e contratar os serviços diretamente. A plataforma da Internet pode incentivar as pessoas a iniciar novos negócios ao nível local e as pequenas empresas já existentes a promoverem-se através da Net, recebendo diretamente as vantagens económicas desta opção nas suas comunidades. O mundo está agora numa nova era de turismo, com a globalização e a internet a desempenhar um papel fundamental. Os novos viajantes viajaram pelo mundo, e muito provavelmente já visitaram muitos dos locais turísticos clássicos. Desejam agora experimentar o modo autêntico de vida local: ir pescar com um pescador local, comer o peixe com a sua família, dormir numa casa típica de aldeia. Estes turistas ou viajantes ficam felizes em saber que ao fazê-lo, promovem o bem-estar económico das mesmas pessoas com quem passam o seu tempo.

Requisitos para o sucesso no mercado de turismo de natureza

A identificação dos requisitos que são necessários para competir com sucesso no setor do TN está compilada de acordo com diferentes fontes: pesquisa específica de benchmarking, oferta de TN na Internet e opinião de especialistas. Fatores-básicos para competir e fatores-chave para ter sucesso no mercado No TN, como em outros setores do turismo, pode-se distinguir entre fatores-básicos, essenciais para estar no mercado, e fatores-chave para o sucesso. Fatores-básicos Os fatores-básicos para que um destino esteja presente no mercado de TN são: • Diversidade de recursos naturais (ecossistemas, flora, fauna, etc...); • Existência de áreas naturais protegidas (parques nacionais, reservas naturais, etc.); • Boa acessibilidade; • Limpeza e manutenção do ambiente envolvente;


Alguns dos principais fatores de sucesso são mais ou menos relevantes de acordo com os componentes de turismo de natureza hard ou soft. O quadro 3 fornece uma avaliação dos fatores-chave de sucesso para cada um desses componentes. Quadro 3: Fatores-chave para o desenvolvimento de TN Fatores

TN Soft

TN Hard

Paisagens naturais únicas e com uma forte atratividade

t

t

Flora e fauna abundante e diversa

t

l

Infraestruturas de hospedagem adequadas, sinalização e equipamentos básicos (zonas de repouso, centros de acolhimento e de informação, etc.)

t

l

Rotas e itinerários amplos e variados (extensão, dificuldade, etc.) adaptados a diferentes tipos de turistas/visitantes

t

l

Boa relação qualidade/preço

t

l

Bom nível de tecnologia, know-how e experiência em gestão de atividades especializadas

l

t

Funcionamento correto dos fornecedores de serviços de apoio: aluguer de equipamentos e materiais, transporte, etc.

l

t

Cobertura de seguro eficaz

l

t

Funcionamento eficaz dos serviços de salvamento e serviços de emergência médica

l

t

Excelentes guias e monitores, dominando diferentes línguas

l

t

Alojamentos integrados em cenários naturais

l

t

Sistema de certificação de áreas naturais

t

l

Sistema de certificação de empresas

l

t

Legenda:

t Fator-chave, imperativo

Fonte: THR & ILM.(2006)

l Fator importante, mas não imperativo

PT

Fatores-chave para o sucesso Os fatores-chave, que representam um valor-acrescentado aos fatores-básicos, reforçam as vantagens comparativas, a base para a construção da vantagem competitiva e alcançar o sucesso. Para competir com sucesso como um destino de TN não é necessário somente ter abundantes e atraentes recursos naturais (embora este seja o fator principal), mas estes devem estar devidamente organizados e preparados para uso turístico, enquadrados por uma legislação clara e rigorosa para proteger e conservar as áreas naturais, mas compatível com a sua utilização turística; deve poder desenvolver-se uma ampla e variada gama de atividades, rotas e circuitos de turismo, empresas especializadas operacionais, guias, etc.

75


Ferramenta de Aprendizagem Mista NATUR

PT

O curso NATUR direciona-se para (futuros) empresários, promotores de desenvolvimento local (agentes) ou técnicos e outros profissionais de TN, com o objetivo de desenvolver e melhorar conhecimentos e competências relacionados com a sua atividade no setor de turismo de natureza. Desta forma criando novas oportunidades de empregabilidade, desenvolvendo os pequenos negócios existentes e potenciando o surgimento de novos. Isto combinado com a preservação da cultura local e a promoção da conservação da natureza.

76

A documentação relevante está disponível na plataforma NATUR http://naturlearning.eu/ em Inglês, Português, Estónio, Holandês e Turco. A informação está organizada em 5 categorias principais (Fig.2): Figura 2: Principais categorias da ferramenta de aprendizagem

Nas Orientações Pedagógicas abordam-se as questões pedagógicas e metodológicas. As Orientações Técnicas disponibilizam instruções e apoio para se trabalhar com a plataforma NATUR, especificamente para tutores (Anexo A) e para formandos (Anexo B). A Ferramenta de Diagnóstico permite uma autoavaliação inicial dos saberes e aconselha um percurso de aprendizagem individual e personalizado. No Manual NATUR encontra-se o conteúdo dos oito cursos/módulos. Na última categoria, Acompanhamento & Avaliação do Curso NATUR reúne-se questionários, formulários e outros documentos de feedback.


Curso NATUR

Apresenta-se de seguida os principais aspetos contidos no referencial de aprendizagem estabelecido para o curso NATUR. O modelo de aprendizagem tem em consideração que os potenciais participantes pretendem continuar a viver nas áreas rurais. O modelo inscreve-se numa abordagem pedagógica mista (autoestudo a distância e formação presencial) e a aprendizagem baseia-se em necessidades específicas diagnosticadas dos grupos-alvo. Os elementos-chave do modelo de aprendizagem NATUR são: (1) ferramenta de autoavaliação que facilita a personalização e ritmos diferenciados de aprendizagem, (2) componentes a distância on-line e presenciais, (3) tutoria a distância e possibilidades de trocas entre pares e de feedback (on-line) e (4) portfolio com resultados práticos a partir de estudo de casos em turismo de natureza. O modelo desenvolve-se a partir dos seguintes passos: Figura 3: Modelo de Aprendizagem

Ferramenta de Diagnóstico

g

Percurso Individual de Aprendizagem

g

Módulo(s) (+ Projeto)

g

Avaliação Final

Ferramenta de diagnóstico

A ferramenta de autodiagnóstico avalia os saberes iniciais (módulo por módulo) e recomenda os módulos que cada participante é aconselhado a realizar. (O plano de formação completo está organizado em 8 módulos). O aprendente, antes de iniciar o estudo dos módulos, deve fazer o autodiagnóstico. Este consiste num teste, um por módulo, em que o participante aprecia o grau de domínio sobre os conteúdos a partir da sua autopercepção. Os resultados obtidos com a utilização desta ferramenta são a base para que o aprendente e o tutor determinem os módulos a estudar. Também se pode usar esta ferramenta para determinar o progresso conseguido depois de se completar cada um dos módulos ou mesmo a totalidade do curso. Pode ainda ajudar a definir o momento de se avançar para o projeto final.

PT

Modelo de aprendizagem

77


PT 78

Vantagens da ferramenta: • Os formandos podem ajustar o seu estudo – e por esforço extra – evitar a perda de tempo (graças ao feedback imediato e regular); • Os tutores podem ajustar o processo de aprendizagem através de medidas intercalares, analisando a eficácia do seu apoio e se são necessárias medidas complementares; • Os tutores podem ainda ajustar o processo através de diferentes ritmos ou níveis educacionais. Tal pode ser necessário quando há diferenças substanciais de nível entre os participantes. A Ferramenta de Diagnóstico contém questões de múltipla escolha, com resposta única, sobre cada um dos módulos, que sã apresentadas ao utilizador de uma forma aleatória. Igualmente as alternativas propostas (respostas) para as questões são apresentadas de forma aleatória. Este tipo de formulário deve ser preenchido através da seleção de uma das opções propostas (ver exemplo na figura seguinte). Figura 4: Exemplo de uma questão na Ferramenta de Diagnóstico

Depois de concluído o diagnóstico, o utilizador vê imediatamente a pontuação obtida no módulo e a correspondente recomendação, como segue: A – Não precisa de realizar o módulo B – Aconselha-se a realização do módulo C – Aconselha-se fortemente a realização do módulo O utilizador pode assim conhecer a sua pontuação e os módulos recomendados para estudo e decidir se irá ou não solicitar a dispensa de realização de um ou vários módulos (a instituição formadora e/ou o tutor decidem se concedem ou não o pedido, para fins de certificação). O resultado obtido após a conclusão dos módulos/ curso é um indicador em ter em conta para a decisão de se poder avançar para o


projeto final. Claro que o formando pode escolher realizar os testes de diagnóstico sempre que o desejar (para ter uma ideia do progresso feito).

Percurso individual de aprendizagem

Contrato de aprendizagem No primeiro contato com o tutor, decide-se o(s) módulo(s) que o formando irá realizar, formalmente através de um contrato de aprendizagem entre o formando e o tutor. O contrato de aprendizagem é visto tanto como uma estratégia de ensino como um instrumento de avaliação utilizado para incentivar a autoaprendizagem. O contrato de aprendizagem permite a responsabilidade partilhada do planeamento das experiências de aprendizagem. Desta forma, são uma estratégia de ensino eficaz para ajudar os formandos a manterem-se intrinsecamente motivados e responsáveis pela sua própria aprendizagem. Por outro lado, os contratos de aprendizagem permitem grande flexibilidade aos tutores para satisfazer as necessidades individuais dos formandos. Permitem que os formandos trabalhem a ritmos diferentes e de acordo com os seus saberes e disponibilidades. Os formandos não são obrigados a fazer tarefas desnecessárias, mas antes negoceiam o seu trabalho centrado nas suas necessidades de aprendizagem e consubstanciado em percursos de aprendizagem personalizados. Desta forma reforça-se a motivação para alcançar as metas individuais, evitando-se a realização de trabalhos ou de aprendizagens desnecessárias.

PT

Resultados anteriores mostram que os adultos preferem definir por si-mesmos o quê e quando aprender, que saberes e competências necessitam de consolidar e quando precisam de realizá-los.

79


Figura 5: Ciclo de aprendizagem

Início do módulo

Saberes (Teoria, reuniões)

PT

Nível de competência

80

Estudo de Caso

Avaliação pelo Tutor

Portefólio

Tutoria

Sugestões de melhoria

Questionamento

Iniciar um módulo Os módulos preveem autoaprendizagem apoiada no conteúdo disponível on-line, tutoria a distância e apoio opcional entre pares. Saberes O participante pode obter conhecimentos de diferentes formas. O objetivo é mobilizar esses saberes para realizar as atividades e o caso proposto no módulo. Os conteúdos teóricos disponibilizados são obrigatórios bem como a participação nas reuniões presenciais. Durante as reuniões, as dúvidas serão clarificadas e eventualmente poder-se-á dialogar com especialistas convidados (mesmo através de videoconferência). Pode ainda colocar-se questões no fórum. Além da teoria obrigatória, das reuniões e das trocas estabelecidas, os participantes também poderão recolher informação complementar através da leitura da bibliografia adicional, de visitas a empresas de turismo de natureza, de participação em congressos e conferências ou de entrevistas junto de pessoas significativas da sua envolvente. Reuniões Estão previstas quatro reuniões presenciais durante o curso (curso completo / todos os módulos). Estas reuniões devem ser cuidadosamente planeadas pelo tutor, de


As reuniões servirão para a avaliação dos módulos estudados e dos aspetos mais práticos e de preparação para os módulos seguintes. São ainda um espaço privilegiado para a troca de experiências e de esclarecimento de dúvidas. Numa primeira reunião, explica-se a estrutura do curso, o seu funcionamento bem como a utilização da plataforma NATUR. Na última reunião, os participantes apresentam e defendem o seu projeto final.Na plataforma será ainda possível calendarizar outras reuniões de interesse para os formandos participarem. Os formandos podem preencher a sua agenda com a inscrição nessas reuniões. Estudo de caso Através da resolução do caso, o tutor avalia o nível de competência atingido por cada formando. Os formandos têm de chegar a soluções próprias para os casos propostos, baseados na reflecção, conhecimentos adquiridos e na sua própria experiência. Os casos são construídos tipicamente como se segue: (1) descrição do caso; (2) definição do problema; (3) questões a responder. O objetivo do caso é descrever uma solução / refletir sobre um problema real. Para chegar a uma resposta / solução adequada, o formando deve utilizar o conteúdo do respetivo módulo e outras fontes disponíveis (sugestões de leituras disponibilizadas, livros, entrevistas com especialistas, informação recolhida em seminários ou vídeos/filmes pedagógicos). As fontes devem ser confiáveis e partilhadas no fórum on-line. Se um participante tiver um problema semelhante e/ou sobre a mesma temática na sua própria empresa, pode-se acordar, em vez da realização do caso proposto no módulo, discutir antes o problema autêntico. O tutor apoiará o formando a chegar à sua própria solução. É importante que o formando aperfeiçoe o seu pensamento crítico e desenvolva uma forma adequada de refletir sobre a sua própria atividade. A solução é importante mas ainda mais relevante é o caminho percorrido para lá chegar. O portfólio do formando ficará completo quando tiver todas as resoluções de casos e os respetivos resultados de avaliação. Recolha e análise de informações Durante o trabalho sobre os casos, o formando deve usar a teoria disponível nos módulos, bem como fontes próprias como um sítio, revistas, artigos ou livros. Ao percorrer a teoria, o formando tem de saber filtrar a informação relevante para o caso específico em estudo. É importante distinguir diferentes aspetos relevantes, mas também associar diferentes partes de informações.

PT

modo a que complementem adequadamente os outros elementos do curso. Especialistas poderão ser convidados a participar, virtual (videoconferência) ou pessoalmente.

81


O formando deve ser crítico (pelo menos) sobre o que usar para a resolução dos casos. Colocando as questões certas, o formando pode descobrir a essência da informação recolhida e chegar a cerne do problema. É particularmente pertinente distinguir entre os pontos principais e as questões colaterais, entre os sintomas e as causas, entre os factos e as opiniões.

PT

Tutoria

82

Durante o trabalho sobre o conteúdo do módulo, de resolução do caso e também de desenvolvimento do projeto, o formando será apoiado pelo tutor. A tutoria relaciona-se principalmente com o apoio individualizado a distância da aprendizagem dos formandos de uma forma responsável e afável e utilizando uma variedade de meios (correio eletrónico, fórum, chats e videoconferência) para facilitar a comunicação. O tutor prestará apoio ao formando, fazendo contatos regulares e fornecendo feedback sobre o seu desempenho. O tutor deve informar os formandos sobre a melhor forma de utilizar os módulos, adaptar o conteúdo para satisfazer as necessidades individuais e preparar material extra sempre que necessário (por exemplo, aumentando o grau de dificuldade, propondo atividades de remediação ou de enriquecimento, orientando os formandos em rotas alternativas através do material, adaptando o pacote formativo a circunstâncias locais, disponibilizando legislação específica, etc.). Contato on-line O formando avança no estudo do módulo de uma forma autónoma e de acordo com o seu próprio ritmo e disponibilidade. O tutor deve estimular o formando a colocar as suas questões no fórum on-line disponibilizado na plataforma NATUR. Os outros formandos também podem ajudar com a resposta às questões, mas o tutor desempenha aqui também um papel relevante. Desta forma o fórum evoluirá para um sistema de FAQ, enriquecido progressivamente, deixando de terem os participantes de fazer as mesmas perguntas repetidas vezes. Os participantes para além do fórum, poderão também colocar questões diretamente na plataforma. A função ‘Contacts’, possibilita a comunicação por chat. Desta forma os participantes podem discutir os casos uns com os outros e desenvolver uma aprendizagem entre pares. A função ‘Contacts’ também permite o contato entre os formandos e o tutor, para, por exemplo, uma conversa breve ou mesmo uma reunião de tutoria. Questões de aprendizagem Os formandos podem colocar perguntas sempre que estejam com dificuldades com a teoria ou na resolução de uma atividade. Estas questões são respondidas pelos pares ou tutor e podem ser vistas em qualquer momento. As respostas são assim um apoio para complementar ou entender as diferentes partes do conteúdo de um módulo.


Sugestões de melhoria Quando um formando entrega um produto, poderá receber, se necessário, sugestões de melhoria por parte do tutor.

Avaliação pelo tutor Depois da colocação dos produtos no portefólio, planeia-se uma reunião (virtual) entre o formando e o tutor. O tutor comenta os produtos e outras atividades (como questões de aprendizagem e respostas) desenvolvidas e disponibilizadas na plataforma. Nível de competência No fim de cada módulo, o tutor, em conjunto com o formando, decide se já foi atingido o nível de competência desejado. E se assim for, o formando pode avançar para outro módulo ou para o projeto (quando aplicável).

Projeto final /avaliação

O curso de aprendizagem NATUR ajuda os participantes a desenvolver conhecimentos e competências que podem ser usados no campo do turismo de natureza. Através do trabalho em casos práticos e discussão com tutores e entre pares, os formandos podem transferir as aprendizagens feitas para benefício de seus negócios em turismo de natureza. Mas é possível completar o percurso de aprendizagem individual com um projeto final em que o formando estabelece o tópico (no âmbito do turismo de natureza) e de acordo com o perfil de entrada - (futuro) empresários, promotores de desenvolvimento local (agentes) ou técnicos e outros profissionais de turismo. No curso NATUR os interesses e necessidades dos participantes são centrais. O projeto final, intimamente relacionado com a motivação individual para participar no curso, irá facilitar a transferência dos saberes adquiridos para o âmbito profissional. O requisito para iniciar o projeto final é a conclusão dos módulos do curso NATUR incluídos no contrato de aprendizagem. Não esquecer que a realização de um módulo pode ser feita através de uma certificação anterior que comprove as competências nele envolvidas ou o processamento do respetivo caso. O(s) certificado(s) deve ser partilhado com o tutor na primeira reunião de contato. Se o projeto é completado com sucesso, a instituição de ensino entrega ao formando o respetivo certificado.

PT

Portefólio No portefólio, o formando reúne todos os produtos individuais relacionados com o seu trabalho, feedback, sugestões de melhoria, incluindo as avaliações e relatórios de reuniões.

83


PT

A realização do projeto final levará cerca de um mês. Trata-se de um projeto prático, cujo resultado deve ter utilidade para a atividade profissional dos formandos. Nesta avaliação final, os formandos devem demostrar que possuem os saberes e as competências suficientes para lhes ser conferida a referida certificação.

84

Depois de completar todos os módulos incluídos no contrato de aprendizagem, implicando a colocação da resolução dos estudos de casos no e-Portefólio, o formando pode começar com o projeto final e de acordo com o tutor. O objetivo do projeto é o aprofundamento de um ou mais tópicos dos módulos por um mês, assegurando que o resultado é útil para a própria atividade profissional do participante no ramo de turismo de natureza. Os formandos apresentarão o projeto na última reunião presencial (durante cerca de cinco minutos para cada apresentação) e defenderão os principais resultados alcançados.

Aprendizagem entre pares

A literatura mostra que os empreendedores aprendem mais rápido e melhor quando aprendem com os seus pares. O modelo de aprendizagem NATUR inclui um componente opcional que permite a criação de um grupo de apoio, com um número reduzido de formandos e tutores. A aprendizagem colaborativa pode emergir como resultado da combinação de ideias que beneficia o todo. Este grupo de pares deve ter a primeira reunião na fase inicial do processo de aprendizagem, com uma reunião presencial de um dia, para quebrar o gelo inicial, um primeiro contato com o modelo de aprendizagem NATUR, início de construção do espírito de equipa e de um relacionamento de apoio e, em seguida, acompanhar o desenvolvimento de todo o processo através de contatos formais e/ou informais, sempre que adequado e utilizando os recursos disponíveis, incluindo o fórum on-line. Um grupo de pares liga gestores/técnicos que partilham problemas semelhantes através dos processos de confirmação, colaboração, confidencialidade e conexões. (1) Confirmação: um grupo de pares funciona como um conselho informal de diretores que escuta, aconselha e valida as experiências dos participantes. Para além de obter novas informações sobre os negócios, os benefícios dos gestores variam da diminuição do isolamento até novas estratégias de negócios; (2) Colaboração: o ingresso num grupo de pares amplia o círculo de contatos em diversas origens e áreas. Pode-se estabelecer alianças empresariais e redes de trabalho com outros membros. Os participantes deste tipo de grupos comumente veem um aumento das receitas bem como uma diminuição dos custos das empresas; (3) Confidencialidade: os pares negoceiam soluções, mas no respeito pelos segredos comerciais. Constroem laços fortes com os outros membros e voltam aos seus respetivos ambientes de trabalho revitalizados e (4) Conexões: membros de grupos de pares empresariais podem desenvolver alianças estratégicas e promover o crescimento de seus negócios de TN.


Manual Curso completo

Para seguir o curso completo é necessário completar os oito módulos que o compõem, terminar o projeto final e participar em quatro reuniões presenciais (ver abaixo).

Atividade

Horas de estudo

Ferramenta de diagnóstico, reunião com o tutor, estabelecimento do contrato de aprendizagem

6 horas de estudo (0,2 créditos)

Reunião presencial – Início – Palestra por especialista – discussão de caso

6 horas de estudo (0,2 créditos)

Módulo 1: Introdução ao Turismo de Natureza

36 horas de estudo (1,3 créditos)

Módulo 2: Línguas Estrangeira e Técnicas de Comunicação Efetivas

36 horas de estudo (1,3 créditos)

Módulo 3: Turismo de Natureza, Sustentabilidade e Questões Éticas

36 horas de estudo (1,3 créditos)

Módulo 4: Liderança & Redes de Trabalho

36 horas de estudo (1,3 créditos)

Reunião presencial –olhando para trás – trabalho em conjunto/role-playing – discussão de caso

6 horas de estudo (0,2 créditos)

Módulo 5: Segurança & Qualidade

36 horas de estudo (1,3 créditos)

Módulo 6: Património Cultural e Natural

36 horas de estudo (1,3 créditos)

Módulo 7: Gestão em Turismo de Natureza

36 horas de estudo (1,3 créditos)

Módulo 8: Marketing em Turismo de Natureza

36 horas de estudo (1,3 créditos)

Reunião presencial – olhando para trás – discussão de caso – Explicação sobre Projeto Final e avaliação Finalbrainstorming

6 horas de estudo (0,2 créditos)

Trabalho de Projeto – acompanhamento e discussão com o tutor – reflexão sobre o processo

160 horas de estudo (5,7 créditos)

Reunião presencial – apresentação entre pares – Avaliação final

8 horas de estudo (0,3 créditos)

PT

Quadro 4: Atividades do curso completo

85


Módulos

PT

Os oito módulos do Manual NATUR têm uma estrutura comum (figura 6): Conteúdo do módulo (propriamente dito): Entrada; Objetivo de aprendizagem; Tempo estimado; Método de estudo; desenvolvimento do conteúdo (incluindo exercícios e questões para reflexão); Estudo de caso; Resumo de pontos-chave; Referências / Leituras adicionais;

86

Glossário, com a definição dos termos mais relevantes; Fórum para colocar dúvidas e questões relacionadas com o módulo; Documentos complementares onde será guardada documentação extra relevante e Anexos. Figura 6: Estrutura do módulo (exemplo)

Os exercícios e questões propostos ao longo dos módulos ajudam o formando a processar e a verificar a compreensão dos conteúdos disponibilizados. As respostas a estas atividades não farão parte da avaliação dos formandos. Cada módulo é completado com um estudo de caso no qual o formando aplica a teoria estudada (e insight) para a resolução do problema descrito. Desta forma, o formando comprova que alcançou a competência desejada. O resultado do caso será avaliado pelo tutor. O formando completará o seu percurso de aprendizagem de uma forma independente. Mas o participante pode sempre contar com o apoio do tutor e/ou dos seus pares e recorrer para esse efeito aos meios de comunicação disponibilizados na plataforma NATUR, como o fórum.


Os formandos podem também encontrar-se com os tutores offline, designadamente nas reuniões presenciais. Estas reuniões fornecem boas oportunidades para a troca de experiências, de saberes e de reforço de alianças e redes de trabalho.  

Anexo A: Orientações Técnicas -Tutores NOTA INTRODUTÓRIA Este documento refere-se somente às especificidades de acesso à plataforma NATUR enquanto Tutor. Aconselha-se os tutores a complementar a informação disponibilizada neste documento com a consulta das Orientações Técnicas - Formandos. ÁREA PESSOAL “PERSONAL DESKTOP” Recursos de Outros Utilizadores “Resources of Other Users” Para aceder aos ficheiros disponibilizados/partilhados pelos formandos no e-Portefólio ir a “My Workspace” -> “Resources of Other Users”.

PT

Para além de colocar mensagens no fórum público, o formando pode também enviar uma pergunta ou pedido diretamente para um dos contatos disponíveis. A funcionalidade “Contacts” na plataforma também dá a possibilidade de enviar emails ou iniciar uma conversa (chat) ao vivo. As questões e respostas do fórum são guardadas para que os futuros formandos possam beneficiar do esforço dos formandos anteriores.

87


PT

REPOSITÓRIO “REPOSITORY” Ferramenta de Diagnóstico “Skill Assessment Tool” Para ver os resultados dos testes de autoavaliação feitos pelos formandos ir a “Actions”->”Statistics”.

88

Progresso na Aprendizagem “Learning Progress” Na tab “Learning Progress” tem disponível a lista dos formandos que estão inscritos no módulo, o estado do seu progresso no estudo, incluindo se o módulo já está terminado. Não esquecer que deverá dar feedback aos formandos sobre o trabalho feito e se podem continuar o seu percurso individual de aprendizagem.


Não esquecer igualmente que deverá informar/relembrar os formandos que quando o módulo estiver terminado, o respetivo estado deve ser mudado para Completado “Completed” ( ).

PT

Fórum “Forum” O tutor tem disponível um conjunto de opções para moderar/gerir os tópicos e mensagens nos fóruns.

89

Documentos complementares “Additional documents” Tem disponível uma área onde poderá inserir/disponibilizar recursos complementares para cada módulo.


PT

Anexo B: Orientações Técnicas -Formandos

90


PT 91


PT

Entrada “Login”

92


PT

Nova Conta “New Account”

93


PT

Recuperação de Password “Registration Forgot password?”

94

Recuperação de utilizador “Forgot username?”


PT

Área Pessoal “Personal Desktop”

95

Vista “Overview” Funciona como uma área de trabalho de um pc onde poderá adicionar e gerir os atalhos para os recursos disponibilizados na plataforma.


PT

Os meus Cursos e Grupos “My Courses and Groups” Local onde pode aceder a todos os cursos e grupos em que está inscrito.

96 Favoritos “Bookmarks” Lista de links para recursos e páginas dentro da plataforma.


PT

Notas e Comentários “Notes and Comments” Lista de notas, comentários e lembretes que tenha feito nos recursos/conteúdos da plataforma.

97

  Espaço Privado “My Workspace” Área onde deverá criar o seu e-Portefólio. Aqui serão colocados os vários documentos que elaborar durante os cursos.


PT

Para inserir um novo ficheiro usar a ferramenta “File”; poderá inserir um ou vários ficheiros ao mesmo tempo.

98 Para disponibilizar/partilhar o ficheiro com o Tutor deverá ir a “Actions”->”Share”.

Escolher “Single User” e em “Search For” colocar o username do Tutor e clicar em “Search”.

Selecionar o username do Tutor e clicar em “Share with users”


PT

Progresso da Aprendizagem “Learning Progress” Aqui poderá ver em que estado estão os recursos de aprendizagem que está a usar na plataforma.

99

Calendário “Calendar” Poderá registar a sua agenda e o planeamento para realização do curso, entrega de trabalhos, etc.


PT

Correio “Mail” A plataforma disponibiliza um sistema de correio para comunicação entre os utilizadores.

100

Contactos “Contacts” Aqui poderá criar uma lista de contactos.


PT

Dados Pessoais e Perfil “Personal Data and Profile” Permite a inserção/edição de informação pessoal. Na tab “Profile” poderá mostrar essa informação para os restantes membros.

101

Definições “Settings” Permite escolher a língua, fuso horário, etc. É onde poderá alterar a password.


PT

Repositório “Repository”

102

Categorias “Categories” Os conteúdos dos cursos/módulos são disponibilizados em várias línguas. Dentro de cada versão temos: • Orientações Pedagógicas “Pedagogical Guidelines” • Orientações Técnicas “Technical Guidance” • Ferramenta de Diagnóstico “Skill Assessment Tool” • Manual NATUR “NATUR Manual” • Acompanhamento & Avaliação do Curso NATUR “Monitoring & Evaluating NATUR Course”


PT 103

Orientações Pedagógicas “Pedagogical Guidelines” A categoria Orientações Pedagógicas aborda as questões pedagógicas e metodológicas. Local onde está disponível o modelo do contrato de aprendizagem a celebrar entre o formando e o tutor.

Orientações Técnicas “Technical Guidance” As Orientações Técnicas disponibilizam instruções e apoio para trabalhar com a plataforma NATUR.


PT

Ferramenta de Diagnóstico “Skill Assessment Tool” A Ferramenta de Diagnóstico permite uma autoavaliação inicial dos saberes e aconselha um percurso de aprendizagem individual e personalizado.

104


PT

Manual NATUR “NATUR Manual” No Manual NATUR pode encontrar o conteúdo dos oito cursos / módulos.

105


PT

Cada curso é composto por: • Módulo de aprendizagem “Learning Module” (conteúdo do módulo) • Glossário “Glossary” (definição dos termos mais relevantes) • Fórum “Forum” (dúvidas e questões relacionadas com o módulo) • Documentos complementares “Additional documents” (Outras leituras e documentação relevante) • Anexos “Annex” (nem todos os módulos têm anexos)

106

Acompanhamento & Avaliação do Curso NATUR “Monitoring & Evaluating NATUR Course” Na categoria Acompanhamento & Avaliação do Curso NATUR, reúne-se questionários, formulários e outros documentos de feedback.


Descrição “Info”: Mostra informação sobre o elemento (a informação disponibilizada depende do tipo de elemento). Adicionar à área de trabalho “Add to Desktop”: Adiciona o objeto a sua área de trabalho. Notas “Notes”: Permite adicionar notas à sua lista. É possível adicionar notas a todo o tipo de elementos (inclusive nas páginas dos conteúdos de aprendizagem) Subscrever “Join” Para ter acesso ao curso/módulo tem de escolher a ação “Join”. Na janela seguinte escolher novamente “Join” para se registar no curso/módulo.

Progresso da Aprendizagem “Learning Progress” Quando terminar o módulo deve ir à tab “Info” do “Learning Module” e mudar o estado para “Completed”.

PT

Ações “Actions” Nota: Algumas das ações a seguir descritas apenas se aplicam a determinado tipo de elementos.

107


Referências

Arnegger J., Hartmann, T., Job H., Woltering M. (2008). Nature - tourism nexus revisited – A new classification for nature tourism. Würzburg, Germany in http://www.lincoln.ac.nz/ PageFiles/7235/Arnegger.pdf

PT

Arnegger, J, et al. (2010), Towards a product-based typology for nature-based tourism: a conceptual framework, Journal of Sustainable Tourism, Vol.18, Nº7, Sep.2010, 915-928

108

Ceballos-Lascuráin, H. (1996). Tourism, ecotourism and protected areas: The state of naturebased tourism around the world and guidelines for its development. IUCN, Gland, Switzerland, and Cambridge, UK. COM (2007) 621 final: Agenda for a sustainable and competitive European tourism: A renewed EU Tourism Policy - Towards a stronger partnership for European Tourism COM (2010) 352 final, Europe, the world’s No 1 tourist destination – a new political framework for tourism in Europe Eagles, Paul (2001), Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart Fennell, D. A. (2001). A Content Analysis of Ecotourism Definitions. Current Issues in Tourism, 4(5), 403-421 Higgins Bryan R. May (1997) The global structure of Nature tourism Industry IPK International (2010), World Travel Trends Report, March, Germany ITB 2010 WORLD TRAVEL TRENDS REPORT December Lee, Bob Du. 2005. Motives, behaviors, and attachments: A comparative study between older travelers and younger travelers in a national scenic area, The Pennsylvania State University, 2005, 137 pages McKercher, B. (1998). The Business of Nature-based Tourism. Australia: Hospitality Press. NATUR Project (2011), The Analysis Report (annexes the regional reports from PT; TR; NL) Newsome, D., Moore S.A., Dowling, R.K. (2002) Natural Area Tourism: Ecology, Impacts and Management. UK: Channel View publications. Pearce, D. (2008). A Needs-Functions Model of Tourism Distribution. Annals of Tourism Research, 35(1), 148-168. Rhodes, A. R. (2003). Motivation of Nature Tourism. Ecoturismolatino. In http://www.ecoturismolatino.com/ebiblioteca/ebiblioteca.htm Ryan, C., Hughes, K., & Chirgwin, S. (2000). The Gaze, Spectacle and Ecotourism. Annals of Tourism Research, 27(1), 148-163.


Sammy, Jo. 2010. Exploring the sustainability of place: A case study of community-based nature tourism, University of Guelph (Canada), 307 pages Strasdas, W. (2006). The Global Market for Nature-based tourism. In H. Job & J. Li (Eds.), Natural Heritage, Ecotourism and Sustainable Development (Vol. 45, pp. 55-64). Munich: Münchener Studien zur Sozial- und Wirtschaftsgeographie.

UNWTO (2009), Study on the Competitiveness of the EU tourism industry, September, Voldere, I., Myncke, R., Jans, G., Staelens, P., Vincent, C., Nuñes, Briene, M. Ronner, E., Verheyen, J. Devet, J. (2009). Study on the Competitiveness of the EU tourism industry - with specific focus on the accommodation and tour operator & travel agent industries. Rotterdam, Netherlands: ECORYS Macro & Sector Policies

Wearing, S., Neil, J. (1999). Ecotourism : impacts, potentials, and possibilities. Oxford; Boston: Butterworth-Heinemann Weaver, D. B. (2001). Ecotourism as Mass Tourism: Contradiction or Reality? Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 42(2), 104-112. Wight, P. A. (2001). Ecotourists: Not a Homogenous Market Segment. In D. B. Weaver (Ed.), The Enceclopaedia of Ecotourism (pp. 37-62). Wallingford and New York: CABI Publishing. WTO (2010), World Tourism Barometer, Volume 8, January Eurostat and UNWTO World Tourism various statistical data Websites http://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf (defining nature tourism) http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html (concept of responsible tourism) http://naturlearning.eu/ (NATUR B-Learning Tool) http://www.naturproject.eu/ (Website of the project NATUR)

PT

THR (2006), 10 Produtos Estratégicos para o Desenvolvimento do Turismo em Portugal: Turismo de Natureza”, para o Turismo de Portugal, ip

109


Compendium

Natuurtoerisme

NL

als Empowerment Tool

111

Redactie: NATUR project partners Auteurs: Maria Helena Antunes, AidLearn, Portugal, www.aidlearn.com Aivar Ruukel, The Vþru County Vocational Training Center, Estonia, www.vkhk.ee Sezai Ozcelik, Cankiri Karatekin University, Turkey, www.karatekin.edu.tr Rudy Freund, ROC West-Brabant, The Netherlands, www.rocwb.nl NATUR werd gefinancierd met de steun van de Europese Commissie. Deze publicatie geeft de mening van de auteurs weer en de Commissie kan niet aansprakelijk worden gesteld voor de inhoud. Afbeeldingen, typografie en lay-out: www.rogg.biz Alle rechten voorbehouden. Š NATUR consortium, Lissabon, juli 2012


NL

Inhoudsopgave

112

Samenvatting....................................................................................... Introductie............................................................................................. Achtergrond ......................................................................................... Nieuwe uitdagingen.............................................................................. NATUR-project...................................................................................... Doel....................................................................................................... Doelgroepen.......................................................................................... Partnerschap ....................................................................................... Producten.............................................................................................. Natuurtoerisme.................................................................................... Belangrijkste componenten van natuurtoerisme................................ Zacht en hard toerisme........................................................................ Ecotoerisme.......................................................................................... Toerisme gebaseerd op speciale interesses........................................ Wildlife toerisme................................................................................... Natuurtoeristen.................................................................................... Duurzaam toerisme.............................................................................. Verantwoordelijk toerisme................................................................... Humaan toerisme................................................................................. Eisen om te slagen op de natuurtoerismemarkt................................. Learning tool+ leerinstrument............................................................. NATUR-cursus...................................................................................... Leermodel............................................................................................. Vaardigheidstoets................................................................................. Individueel leertraject........................................................................... Studiecontract....................................................................................... Het starten met een module................................................................. Kennis................................................................................................... Bijeenkomsten...................................................................................... Casus.................................................................................................... Het verzamelen en analyseren van informatie.................................... Begeleiding........................................................................................... Eindproject / beoordeling..................................................................... Leren van medestudenten.................................................................... Handleiding.......................................................................................... Volledige cursus.................................................................................... Modules................................................................................................. Bijlage A: Technische handleiding - Docenten.................................. Bijlage B: Technische handleiding - Studenten.................................. Referenties............................................................................................

114 114 114 115 118 119 119 119 119 120 121 121 123 123 124 125 126 129 130 131 132 133 134 134 135 136 137 137 137 138 139 140 141 144 145 145 146 147 150 164


Tabel 1: Factoren die van invloed zijn op het Europees toerisme ................. 117 Tabel 2: Motivatie versus zachte en harde markt .......................................... 122 Tabel 3: Belangrijkste factoren voor de ontwikkeling van natuurtoerisme .. 132 Tabel 4: Activiteiten van de volledige cursus ................................................. 145

NL

Figuur 1: Natuurtoerisme .............................................................................. 121 Figuur 2: Hoofdcategorieen leertraject ......................................................... 133 Figuur 3: NATUR-leermodel .......................................................................... 134 Figuur 4: Voorbeeldvraag van de vaardighedenbeoordelingstoets ............... 135 Figuur 5: Leercyclus ....................................................................................... 136 Figuur 6: Structuur van een module .............................................................. 146

113


Samenvatting

Het Compendium geeft een overzicht van het NATUR-project (Natuurtoerisme als een Empowerment Tool) en schetst een korte samenvatting van de belangrijkste bevindingen in de verschillende talen van de projectpartners (Portugees, Ests, Nederlands en Turks) en in het Engels.

NL

Na een korte introductie over de relevantie van het toerisme en speciaal het natuurtoerisme op Europees niveau en de nieuwe uitdagingen waarmee de EU geconfronteerd wordt, geeft het document een overzicht van het NATUR-project met de belangrijkste bevindingen en resultaten. Het bespreekt het concept van natuurtoerisme en ook de belangrijkste onderdelen ervan. De belangrijkste kenmerken van de Blended Learning Tool (gecombineerd onderwijs) worden in een bijgesloten handleiding beschreven.

114

De complete NATUR-cursus is online beschikbaar op het NATUR platform http:// naturlearning.eu/ en op de USB-stick in de NATUR-doos, die alle NATUR-producten bevat.

Introductie

In 2010 was het NATUR1 -project geselecteerd voor financiering door het Portugese nationaal agentschap in het kader van het Europese Programma voor Levenlang Leren; deelprogramma Leonardo da Vinci, Transfer of Innovation. Het project liep van november 2010 tot oktober 2012.

Achtergrond

Toerisme vertegenwoordigt de derde grootste sociaal-economische activiteit in de EU, na handel en distributie en bouwnijverheid. Toerisme is een economische activiteit, die in staat is groei en werkgelegenheid in de EU tot stand te brengen. Tegelijkertijd wordt er bijgedragen aan de ontwikkeling en de economische en sociale integratie, met name van plattelands- en berggebieden, kustgebieden en eilanden, afgelegen en zeer afgelegen regio’s of die regio’s die samensmelten. De toeristische sector van de EU is verantwoordelijk voor meer dan 4% van het BBP van de EU, met ongeveer 2 miljoen ondernemingen, die ongeveer 4% van de totale beroepsbevolking voor hun rekening nemen. Als je dit vergelijkt met aanverwante sectoren - de geschatte bijdrage van het toerisme aan het BBP is veel hoger – brengt toerisme indirect ongeveer 11% van de EU-BBP op en is verantwoordelijk ongeveer 12% van de beroepsbevolking. De EU-markt voor Natuurtoerisme (NT) is op een duurzame manier gegroeid. In 2004 was de belangrijkste motivatie voor 22 miljoen toeristen te profiteren van deze vorm van toerisme, die 9% vertegenwoordigt van alle reizen die door de EUtoeristen gemaakt worden. In 2015 wordt verwacht dat het aantal naar 43,3 miljoen toeristen gestegen is, wat neerkomt op een 7% jaarlijkse groei. 1

 rojectnummer nº 2010-1-PT1-LEO05-05165 P http://www.naturproject.eu/


Europa is ‘s werelds belangrijkste toeristische markt, niet alleen als toonaangevende bestemming in termen van het aantal toeristen, maar ook als een regio, die het toerisme activeert. En volgens de prognoses van de Wereldorganisatie voor Toerisme, zal Europa ‘s werelds belangrijkste toeristische bestemming en toerisme activerende regio2 blijven.

Nieuwe uitdagingen

De crisis is gaande, zelfs als UNWTO vanaf 2010 een stijging van het aantal internationale toeristen voorspelt. Het lijkt er echter op dat het herstel langzamer zal zijn in Europa dan in andere regio’s van de wereld, zoals Azië. Deze situatie4 vereist, dat de sector zich aanpast aan nieuwe eisen. Een aantal factoren beïnvloedt momenteel de ontwikkeling van de toeristische activiteit in Europa. De toeristische sector wordt geconfronteerd met een grotere wereldwijde concurrentie. Opkomende economieën en ontwikkelingslanden trekken steeds meer toeristen aan. Europa moet duurzaam en hoogwaardig toerisme bieden, op basis van de vergelijkende voordelen, zoals de diversiteit van de natuur en culturele rijkdom5. Het moet ook de samenwerking versterken met de landen, waarvan de bevolking potentiële bezoekers aan Europese bestemmingen kunnen zijn, als hun levensstandaard toeneemt, zoals de BRIC6-landen. Een andere belangrijke uitdaging heeft betrekking op de demografische trend, vooral het aantal personen ouder dan 65 jaar, die naar verwachting 20% van de bevolking in 2020 zal zijn. Deze groep, bestaande uit personen met zowel koopkracht en vrije tijd, vertegenwoordigt een aanzienlijk marktpotentieel, maar vereist ook veranderingen in de sector, om te voldoen aan hun specifieke behoeften. Hetzelfde geldt voor het tegemoet komen aan de toename van het aantal toeristen met beperkte mobiliteit (onlangs geschat op 127 miljoen personen), die specifieke behoeften hebben en moeten worden geïntegreerd in het toeristische aanbod en de servicestructuur. Andere structurele uitdagingen moeten volledig worden geïntegreerd in het toeristisch beleid, in verband met de klimaatverandering, de schaarste van waterbronnen, de druk op de biodiversiteit en de risico’s voor het culturele erfgoed als gevolg van het massatoerisme. Toeristische bedrijven moeten hun drinkwaterverbruik beperken, als er een risico van droogte bestaat en hun uitstoot van broeikasgassen verkleinen.

NL

Europees toerisme is onlangs geconfronteerd met een moeilijke situatie door de economische en financiële crisis, die sinds 2008 effect heeft op alle economieën en een aanzienlijk effect op de vraag naar toeristische diensten. Hoewel ze zijn blijven reizen, hebben de Europeanen hun gedrag aangepast, in het bijzonder door de voorkeur te geven aan minder verre bestemmingen en het verminderen van de duur van het verblijf of hun uitgaven3.

115

 tudie over het concurrentievermogen van de toerisme-industrie van de EU, 2009 S In Europa daalde over het algemeen het aantal internationale toeristen met ongeveer 5,6% in 2009, hoewel sommige regio’s, vooral in het oosten of noorden van Europa, een daling van maximaal 8% registreerde (UNWTO World Tourism Barometer, Deel 8, januari 2010). 4 Dat is nog verergerd door de onderbreking van het luchtverkeer in april en mei 2010 als gevolg van de aanwezigheid van vulkanische aswolken. 5 300 van de 800 UNESCO World Heritage sites bevinden zich binnen de EU. 6 BRIC is een afkorting voor een groepering die verwijst naar de landen Brazilië, Rusland, India en China, die allemaal worden geacht zich in een soortgelijk stadium van nieuw geavanceerde economische ontwikkeling te bevinden. 2 3


In de komende jaren kan de klimaatverandering zorgen voor een herstructurering van de reismodellen en van invloed zijn op bepaalde bestemmingen. Bovendien kan dalende sneeuw in bergachtige regio’s van Europa leiden tot een daling van het wintertoerisme. Tegelijkertijd kan de stijgende zeespiegel veranderingen teweeg brengen in het toerisme in kustgebieden. Het beleid van Europees en nationaal toerisme moet rekening houden met al deze structurele veranderingen, zowel door het nemen van maatregelen om de structurele werkloosheid te verlichten als door te zorgen voor effectieve verdeling van toerisme-gerelateerde investeringen.

NL

De ontwikkeling van informatie- en communicatietechnologieën (ICT) en het toenemende gebruik door de consument heeft ook de relatie tussen de toeristische sector en zijn klantenbestand drastisch veranderd, waardoor nieuwe vaardigheden en marketingstrategieën vereist zijn.

116

Op grond van al deze uitdagingen en kansen, zijn bedrijven in de sector, met name kleine en middelgrote ondernemingen, niet altijd in staat om zich snel aan te passen, gezien hun beperkte financiële middelen en het gebrek aan kwalificaties van hun werknemers. Tot slot zijn er ook specifieke uitdagingen, die worden bepaald door de specifieke kenmerken van de Europese toeristische sector. Deze zijn aan de ene kant gekoppeld aan consumentenmodellen, met name seizoensgebonden distributie en toeristische bewegingen. Aan de andere kant zijn ze gekoppeld aan productiemodellen, dat wil zeggen de waardeketen en toeristische bestemmingen. De toeristische vraag concentreert zich op dit moment sterk op de maanden juli en augustus. Dit seizoensgebonden aspect heeft niet alleen invloed op de inkomsten, maar resulteert ook in niet-optimaal gebruik van de bestaande infrastructuur en personeel.


Uitdagingen

Mogelijkheden

• Een grotere wereldwijde concurrentie • Demografische trends • Toename van specifieke behoeftes •Structurele verandering (klimaatveranderingen, schaarste van waterbronnen, druk op biodiversiteit en cultureel erfgoed) • Toename van het ICT-gebruik •A  anpassingen van het bedrijfsleven, met name kleine en middelgrote ondernemingen • Consumentenmodellen

• Het bieden van duurzaam en hoogwaardig toerisme, op basis van Europese vergelijkende voordelen •Versterking van de samenwerking, met name met de BRIC-landen • Voldoen aan de specifieke behoeften van personen ouder dan 65 jaar en aan de behoeften van toeristen met een beperkte mobiliteit • Verminder het gebruik van drinkwater, de uitstoot van broeikasgassen en andere negatieve invloeden op het milieu • Herstructurering van reismodellen • Het verlagen van de structurele werkloosheid en zorgen voor een doeltreffende verspreiding van aan toerismegerelateerde beleggingen • Creëer een nieuwe zakelijke werkelijkheid, zoals e-commercie • Bereik een betere winstgevendheid van de bestaande middelen

Gesteld kan worden dat de nieuwe trends (samengevat in tabel 1) vereisen dat de Europese toeristische sector zich snel aanpast, om het concurrentieniveau te behouden. Europees toerismebeleid heeft een nieuwe impuls nodig, om van het Europees toerisme een concurrerende, moderne, duurzame en verantwoorde industrie te maken. Geconfronteerd met de uitdagingen die concrete antwoorden en inspanningen vereisen, moet het bedrijfsleven in de Europese toeristische sector in staat zijn om hun inspanningen en werk te combineren binnen een sterker wordend politiek kader, dat met de nieuwe prioriteiten van de EU rekening houdt. De uitdagingen waarmee de EU te kampen heeft, om van het toerisme een groot potentieel te maken en bij te dragen aan de verwezenlijking van een aantal belangrijke EU-doelstellingen, zijn duurzame ontwikkeling, economische groei, werkgelegenheid en economische en sociale samenhang. Een groeiende belangstelling voor onderzoek naar de relaties tussen toerisme en het management van natuurlijke hulpbronnen wordt geconstateerd. Een aanzienlijke hoeveelheid wetenschappelijke literatuur onderzoekt de problematiek van het toerisme volgens tamelijke nieuwe toeristische concepten. Nieuwe vormen van

NL

Tabel 1: Factoren die van invloed zijn op de ontwikkeling van het Europees toerisme

117


toerisme, zoals natuurtoerisme, eco-toerisme, toerisme gebaseerd op de lokale gemeenschap en duurzaam toerisme, worden tegenwoordig gepromoot als een milieuvriendelijke basis voor economische ontwikkeling in veel landelijke locaties over de hele wereld.

NATUR-project

NL

Doel Het NATUR-project is erop gericht om relevante belanghebbenden en lokale ontwikkelingsorganisaties bewust te maken van het natuurtoeristisch potentieel van hun regio’s. Waarbij het definiëren van beleid en strategieën volgens de doelstellingen van NT als motor van de lokale ontwikkeling in een duurzame aanpak vergemakkelijkt wordt.

118

De belangrijkste doelstelling van het NATUR-project was om een Blended learning cursus te creëren, die het de deelnemers mogelijk maakt zich te ontwikkelen en hun vaardigheden en competenties, gerelateerd aan de natuurtoeristische activiteitensector, te verbeteren. Studenten vaardigheden en competenties verschaffen om nieuwe mogelijkheden van lokale ontwikkeling aan te grijpen, is de strategie om de huidige economische en sociale situatie te overwinnen. Het strategische doel van het project op middellange termijn, was de verbetering van vernieuwingsmogelijkheden van de natuurtoeristenorganisaties, die een belangrijke factor was voor de toeristische sector en ook voor het bereiken van het Europese toerismebeleid. Het NATUR-project biedt een opleiding met een groot empowerment potentieel om belangrijke competenties en benodigde vaardigheden te ontwikkelen. De natuurlijke en culturele middelen zullen versterkt worden door het NATUR-project via het geweten van de lokale ontwikkelingspromotors/agenten, gemeentelijke technisch deskundigen en belanghebbenden. Zij staan het ontwikkelen van strategieën en beleid toe, om met natuurtoerismeonderdelen de markt te verbeteren, waarbij altijd rekening gehouden wordt met duurzaamheid. De NATUR B-learning cursus bevordert via de potentiële studenten het slaan van bruggen tussen de verschillende lokale ontwikkelingsspelers, die zich meer bewust worden van het potentieel van het natuurtoerisme en de grote mogelijkheden voor economische ontwikkeling van hun regio. Dit kan een manier zijn om in achtergestelde regio’s de potentiële werkgelegenheid te verhogen en daarmee het vestigen van de mensen in deze regio’s. Tegelijkertijd kan het duurzaam toerisme stimuleren, met respect voor het milieu en de historische en culturele omgeving.


Doelgroepen

Primaire doelgroepen: ondernemers of toekomstige ondernemers die zaken willen doen in de NT-sector; Lokale ontwikkelingspromotors/agenten, gemeentelijke technisch deskundigen en belanghebbenden, die door de specifieke aard van hun professionele activiteiten, beleid en de strategieĂŤn moeten bepalen, die verbonden zijn met de toeristische sector. Technisch deskundigen en professionals op het gebied van toerisme, die hun kennis en vaardigheden op NT- gebied willen ontwikkelen of vergroten. Secundaire doelgroepen: Aanbieders van opleidingen, adviseurs, docenten en opleiders op het gebied van natuurtoerisme, die de leermaterialen en het platform gebruiken als ondersteuning. Het NATUR-project, gepromoot door AidLearn, Human Resources Consulting, Ltd, werd uitgevoerd door een transnationaal consortium met organisaties uit vier landen - AidLearn (Portugal), VĂľrumaa Kutsehariduskeskus (Estland), stichting ROC West-Brabant (Nederland) en Cankiri Karatekin University (Turkije). De betrokken organisaties hebben de relevante expertise en ervaring om de complete projectdoelstellingen te vervullen, met inbegrip van een wenselijke interactie tussen onderzoek en het bedrijfsleven en relevante kennis van internationale samenwerking door coĂśrdinerende en/of de integratie van transnationale projecten, namelijk binnen het Europese Leven Lang Leren Programma.

Producten

De drie belangrijkste producten van NATUR: 1. Het Compendium, met een overzicht van het project, de belangrijkste bevindingen en de presentatie van de meest relevante aspecten van het NATUR B-learning tool; 2. Het Analyserapport, het verzamelen van alle bevindingen in de onderzoeksfase van het project, met inbegrip van een bibliografisch onderzoek naar de huidige situatie op het gebied van NT in de landen van de partners en in Europa, doelgroepen over de behoeften van NT-belanghebbenden en een onderzoek naar een beter begrip van de realiteit van de doelgroepen in de landen van de partners en 3. De Blended Learning Tool, het online verstrekken van relevante inhoud op het gebied van NT, waarbij gebruik gemaakt wordt van een persoonlijke, op eigen behoeften gebaseerde aanpak, waar op eigen tempo geleerd kan worden. De definitieve versies, en in het bijzonder het leerplatform, hebben rekening gehouden met de verbetersuggesties, die zowel intern als extern verzameld zijn. Intern, door middel van proefprojecten met vertegenwoordigers uit de doelgroep. Extern, met een panel van externe deskundigen op het gebied van natuurtoerisme. De technische validatie van de functionaliteit van het platform werd ook gemaakt met zowel het partnerschap als met de doelgroep.

NL

Partnerschap

119


De studenten, die betrokken zijn bij de proefprojecten, definiëren het gecreëerde leerpakket als “een vergaand instrument binnen de Europese Gemeenschap om op een innovatieve manier het natuurtoerisme de B-Learning onderwijsmethode te laten gebruiken”.

Natuurtoerisme

NL

Natuurtoerisme werd in 1980 voor het eerst genoemd en werd geleidelijk aan van groot belang in het toerisme en de economie. Natuurtoerisme omvat, in de breedste zin van het woord, het ervaren van natuurlandschappen, meestal door middel van outdoor activiteiten die, wat betreft hun impact op het milieu, duurzaam zijn.

120

Volgens Fennell (2001), hebben onderzoekers verschillende definities van natuurtoerisme (NBT). Een zeer “inflexibele” definitie van het ontwikkelen van toerisme in beschermde gebieden wordt vaak “ecotoerisme” en/of natuurtoerisme genoemd. Maar uit studies blijkt dat dit soort toerisme veel meer soorten toeristen aantrekt, in plaats van alleen ecologisch bewuste toeristen. Hoogstwaarschijnlijk is deze tendens het resultaat van de dynamische ontwikkeling van deze nichemarkt sinds de jaren ‘80, met betrekking tot recente meerderheid van tendensen (Wight, 2001). Newsome et al (2002) volgde Ceballos-Lascuráin (1996), die natuurtoerisme definieert als “al het toerisme dat direct afhankelijk is van het gebruik van natuurlijke hulpbronnen in een relatief onderontwikkelde toestand, met inbegrip van landschap, topografie, waterpartijen, flora en fauna”. Dus volgens diverse auteurs is het noodzakelijk om de wisselwerkingen te verklaren, die kunnen ontstaan tussen de natuurlijke locatie en de toerist. Namelijk om in, over en voor het milieu een Natuurconcept te verwezenlijken (Dowling, 1977, 1979; zoals geciteerd in Newsome, Moore & Dowling, 2002). Daarom moeten toeristische ervaringen in, over en voor een natuurlijke plek, worden beschouwd als “natuurtoerisme”, (Rhodes, 2003). Arnegger et al (2008) geeft een vergelijkbare definitie van natuurtoerisme, rekening houdend met natuurtoerisme, dat is ontwikkeld in een groot aantal natuurlijke landschappen. Swarbrooke (2002) onderstreept vijf belangrijke principes over natuurtoerisme: (1) Natuurtoerisme is niet alleen om het milieu te beschermen, het houdt zich ook bezig met de economische levensvatbaarheid en sociale rechtvaardigheid op lange termijn; (2) Natuurtoeristische initiatieven kunnen voor sommige mensen voordelen opleveren en kosten voor anderen. Het is dus uiterst politiek, in plaats van alleen technocratisch; (3) Natuurtoerisme kan niet los worden gezien van de discussie over duurzame ontwikkeling en plattelandsontwikkeling in het algemeen en (5) Er is behoefte aan een meer kritische evaluatie van bestaande gedachten en technieken op het gebied van natuur toerisme. Natuurtoerisme blijkt vaak gerelateerd te zijn aan de belangrijkste motivatie en de uitgeoefende activiteiten door toeristen, wanneer er beslist wordt voor een natuurtoeristische bestemming. Het is een bredere en inclusieve term, die een aantal van


op natuur gebaseerde toeristische ervaringen omvat. Concluderend kan natuurtoerisme worden gedefinieerd als verantwoord reizen naar natuurgebieden, waarbij het milieu beschermd wordt en de lokale ontwikkeling op een duurzame manier verbeterd wordt. De mensen die geïnteresseerd zijn in deze vorm van toerisme willen een verscheidenheid aan natuurlijke en culturele middelen ervaren. Dat wil zeggen, dat ze willen worden ondergedompeld in een rijke, natuurlijke, culturele of historische ervaring.

Belangrijkste componenten van het natuurtoerisme

Natuurtoerisme omvat een reeks aan verschillende activiteiten, zoals wandelen door de rimboe en op een avontuurlijke manier toeristische bezienswaardigheden bekijken, schilderachtige ritjes maken, strandervaringen en het spotten van wilde dieren. Vaak combineert een toerist een aantal van deze dingen in één reis. Laten we eens nader kijken naar enkele van de belangrijkste componenten (afb. 1).

NATUURTOERISME Zacht avontuur: • Matige lichamelijke inspanning • Weinig lichameljke uitdaging

Ecotoerisme: • Geëngageerde niche • Leren/zorgen

Hard avontuur: • Fysiek, uitdagend, risicovol

Speciale interesse & Wildlife Toerisme: • Vogelspotten, etc • aarde/zee

Inclusief de voordelen van de natuur (bijv. ontspanning)

Zacht en hard toerisme

Zachte en harde toeristische activiteiten bestaan uit een deelverzameling van activiteiten, die sterk geassocieerd is met de natuurlijke omgeving en natuurtoerisme. Verwante marktonderdelen zijn ‘avontuurlijke sporten’, zoals mountainbiken. Er is bewijs, dat de vraag naar zowel zacht als hard avontuurlijk toerisme groeit. Maar er zijn culturele meningsverschillen over welke activiteiten worden omschreven als ‘zacht’ en welke als ‘hard’ (bijvoorbeeld snorkelen, surfen, ballonvaren en oriëntatielopen kunnen worden gezien als soft door de ene markt en hard door een andere markt). Op dezelfde manier kunnen verschillende standpunten ontstaan tussen de jongere en oudere toeristen. Voor veel grote internationale toeristische markten worden zachte activiteiten vaker gekozen in plaats van harde door degenen die geïnteres7

 http://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf

NL

Figuur 1: Natuurtoerisme7

121


NL

seerd zijn in avontuur op basis van hun ervaringen in natuurgebieden. Zachter avontuurlijke activiteiten, die meestal een beperkte mate van lichamelijke deelname van de deelnemers vereisen zijn minder lichamelijk uitdagend dan harde activiteiten. Harde avontuurlijke activiteiten bevatten in de regel een hoger niveau van lichamelijke of sterke betrokkenheid of een mogelijk grotere persoonlijke uitdaging voor de deelnemers. Het risico kan toenemen. Op het meer uitdagende einde van de schaal van “harde” activiteiten kan ondersteunende apparatuur nodig zijn of soms absoluut noodzakelijk, - zoals klimuitrusting, zuurstoftanks en kajaks, geschikt voor varen op zee.

122

Maar de grote meerderheid van de avontuurlijke activiteiten is rechtstreeks afhankelijk van de natuur en de natuurlijke omgeving voor een succesvolle prestatie. De rol van de natuur kan variëren van ‘cruciaal voor de toeristische ervaring’ tot ‘verbetert de toeristische ervaring’. De natuur speelt ook een belangrijke rol in het iets terug geven aan de mens (ontspanning, verrijking van de geest, of terug gaan naar de essentie). Hierdoor is de natuur in staat om een ruimere ervaring van een bestemming te verhogen. De op de natuur gebaseerde ervaringen zijn nauw verbonden met alle andere aspecten van de totale toeristische beleving van een bestemming, zoals voedsel, cultuur, ontspanning, gezondheid, ontsnappen, behoeften van de familie, accommodatie, vervoer. Alles dient om elkaar aan te vullen en samen vormt het de basis van de algemene tevredenheid van een toerist met zijn vrije tijd. Tabel 2: Motivatie versus zachte en harde markt

Belangrijkste motivatie

Markt

Levende ervaringen met grote symbolische waarde, interactie en genieten van de natuur

Soft Nature De ervaringen zijn gebaseerd op een lage hoeveelheid outdoor activiteiten (wandelingen, excursies, wandelen, observatie van wild, enz.) Opmerking: vertegenwoordigen ongeveer 80% van de totale natuurreizen.

Activiteiten Sportactiviteiten Denken aan de natuur Activiteiten van bijzonder belang

Harde Natuur De ervaringen zijn gerelateerd aan de praktijk om sport te beoefenen in de natuurlijke omgeving (varen op een vlot, kajakken, wandelen, klimmen, enz.) En/of activiteiten, die een hoge mate van concentratie of kennis (bijvoorbeeld vogels kijken) vereisen. Opmerking: Deze markt vertegenwoordigt ongeveer 20% van de totale natuurtoerismereizen.

Bron: Turismo de Natureza - 10 Strategische producten voor de ontwikkeling van het toerisme in Portugal (2006)


In het kort: • Zacht natuurtoerisme: een toeristische activiteit, waarin een toerist deelneemt aan een lage mate van outdoor-activiteiten. In dit type natuurtoerisme zijn de activiteiten minder riskant, minder lichamelijk en minder uitdagend. • Hard natuurtoerisme: een toeristische activiteit, die hoge mate sportactiviteiten in de natuur en een hoog niveau van kennis over de natuur vereist. Meestal wordt de keuze voor dit soort activiteiten later genomen door toeristen, die duidelijk activiteiten in de natuur willen beleven.

Ecotoerisme is ecologisch duurzaam toerisme, die zich allereerst concentreren op het ervaren van natuurgebieden, die milieu- en cultureel begrip, waardering en behoud bevorderen. Ecotoeristen, met hun sterke nadruk op het leren over de natuurlijke omgeving, het verkleinen van negatieve effecten op de natuur en bijdragen aan de zorg van de natuur hebben een hoeveelheid persoonlijke waarden over veel andere onderdelen van de markt, mogelijk bestaand uit veel groter aantal toeristen, zijn in beweging. Ecotoeristen worden ook gekenmerkt door te weten wat ze willen en zijn in sterke mate zelf actief om te bereiken wat ze willen. Ze plannen en boeken vaak zelf vanuit hun ervaringen en behoeften in het reizen en gaan voorbij aan touroperators, die meer tijd en bredere mogelijkheden hebben en zich bezig houden met toeristen, die meer interesse hebben in de gewone activiteiten in de natuur, dan toeristen die op zoek zijn naar avontuurlijke activiteiten. Het is mogelijk om ecotoerisme te definiëren als een zeer kleine, maar groeiende nichemarkt, als een vorm van reizen voor je plezier, die is gericht op de natuurlijke en culturele omgeving. Het is ontworpen om een lage invloed op het milieu hebben, de bezoeker een beter begrip van de unieke kwaliteiten van de plaats die wordt bezocht te geven, bij te dragen aan het welzijn van de lokale bevolking en het bevorderen van het behoud van de natuur. Ecotoerisme vereist het aansluiten bij het overkoepelend milieubeleid en de ethiek en het bevorderen van de echte inheemse cultuur.

Toerisme gebaseerd op speciale interesses

Toerisme gebaseerd op de natuur kan ook een aantal bijzonder uitdagende, maar met mogelijk hoge uitgaven, interesses in bepaalde marktonderdelen bevatten. Deze bestaat uit milieubewuste, hoog opgeleide en mogelijk veeleisende toeristen, die reizen zowel om te leren als om persoonlijke en sociale doelen te bereiken. De meeste van deze toeristen worden vaak bediend en benaderd door toegewijde touroperators en leveranciers, die vaak zeer deskundige gidsen als onderdeel van de service hebben. Een voorbeeld is de ‘not for profit’ reisbranche, van wie de belangen sterk kunnen variëren en die van alles, van wildedierenexpedities tot wetenschappelijke en

NL

Ecotoerisme

123


culturele reizen, aanbieden. Non-profitinstellingen, zoals natuurhistorische musea, dierentuinen, universiteiten en botanische verenigingen, maken vaak reclame voor hun eigen wereldwijde reisprogramma’s. Deelname hieraan kost tijd, moeite en een grote betrokkenheid en stelt hoge kwaliteitseisen en levering. Een soortgelijk onderdeel bestaat voor het vogels kijken. Liefhebbers zullen lange afstanden afleggen (vaak op korte termijn) naar afgelegen en moeilijk te bereiken bestemmingen, om nieuwe en zeldzame soorten vogels te zien. Daarnaast kunnen gemakkelijk herkenbaar communicatiekanalen (zoals de ‘special interest nieuwsbrieven voor ornithologen) bestaan voor de toegang tot dergelijke marktonderdelen.

NL

Wildlife toerisme

124

Wildlife toerisme kan grofweg worden gedefinieerd als reizen naar bestemmingen met het voornaamste doel van het bezoek om de plaatselijke diersoorten te observeren. Dit houdt dus in dat wildlife toerisme een andere nichemarkt omvat, als vogels kijken en de verkenning van het zeeleven, zoals walvissen kijken. Wildlife toerisme gaat om het reizen om wilde dieren te observeren in hun natuurlijke omgeving en zo mogelijk in hun natuurlijke habitat. Het is een ander onderdeel van natuurtoerisme, een waarin een aanzienlijk hoog niveau van nationale en internationale belangen bestaat. Wildlife toerisme gaat om wilde en getemde dieren en kan dieren in de vrije natuur en in gevangenschap levende dieren omvatten. Wildlife toerisme omvat de kans om de dierenwereld (en plantenwereld) op de grond, in de zee en in de lucht tegen te komen en meer begrip te krijgen van de grote verscheidenheid van soorten dieren. Het uitvoeren van deze activiteit op een wijze die milieuvriendelijk is, is belangrijk om voor minder verstoringen zorgen bij de wilde dieren en hun habitat. In termen van de belangrijkste toeristische trends, is ‘waarderend toerisme’, waarbij observatie, fotografie en interactie met wilde dieren op grote schaal plaatsvindt, aanzienlijk en groeiend. Consumptief toerisme, die activiteiten zoals jacht (niet vangen en vrijlaten) en vissen omvat, gebeurt ook op grote schaal, maar neemt af (Paul Eagles, Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart, 2001). Wildlife toerisme zou bij voorkeur ook enkele elementen van het onderwijs en een verhoogde waardering van de natuur en het natuurbehoud moeten bevatten. Mogelijke nieuwe modellen voor het wildedierentoerisme worden ontwikkeld. Het gaat daarbij om wildreservaten met een wilde, vrije leefomgeving voor dieren, als poging om het toerisme en andere ondernemingen, met bronnen van inkomsten, als middel te gebruiken om bedreigde inheemse dier- soorten helpen te beschermen en te herstelplannen voor deze dieren te ontwikkelen.


Activiteiten, die rechtstreeks verband houden met het bekijken van wild, zoals duiken en walvissen kijken, ondergaan een snelle, wereldwijde groei van populariteit en het is duidelijk dat het idee om wilde dieren te zien van mondiaal belang is bij de toeristen.

De voordelen van het behoud van het wildedierentoerisme kunnen - de financiële bijdrage ervan, een praktische (in natura) bijdrage en een sociaal-economische impuls voor het behoud en het onderwijs bevatten.

Natuurtoeristen

Volgens Arnegger et al.. (2008), worden natuurtoeristen of -bezoekers van beschermde gebieden vaak in de literatuur gekarakteriseerd als milieubewust, “goed geïnformeerde, kieskeurige personen uit een hogere sociaal-economische groep” (Jones, 1987 en Arnegger et al.., 2008). De natuurtoerist wil naar natuurgebieden, die nog intact zijn of nauwelijks onveranderd reizen en hun aanwezigheid in deze gebieden zal de omgeving niet veranderen en zal de lokale gemeenschappen verbeteren en bijdragen tot een duurzame ontwikkeling. De natuurtoeristen kunnen worden gekenmerkt volgens hun motieven, die achter de voorkeur om deel te nemen aan een natuurtoerisme ervaring liggen. Volgens Strasdas (2006) houden de zes onderscheiden categorieën om de natuurtoerist beschrijven direct verband met het toegewijd zijn aan ecologische en reismotivaties. Allereerst zijn de ‘geëngageerde natuurtoeristen’, die gewoonlijk betrokken zijn bij activiteiten tot behoud van de natuur, een kleine groep en kunnen worden gerelateerd met hard natuurtoerisme, beschreven door Weaver (2001). Ten tweede, de “belanghebbende natuur toeristen”, opgeleide toeristen met aandacht voor het milieu, zijn niet noodzakelijkerwijs betrokken bij ecologische activiteiten. Ten derde is het niet de “gewone natuurtoerist”, die de gewone vakanties, zoals de zon- en zeevakantie of de klassieke rondreis, samenvoegen met een kort bezoek aan een dichtbijzijnde, goed bereikbare natuurattractie, dit soort toeristen is vergelijkbaar met ‘zachte’ natuurtoeristen, beschreven door Weaver (2001).

NL

Wildlife toerisme zou moeten streven om de voordelen voor de lokale gemeenschappen te maximaliseren, terwijl problemen, zoals verstoring van de wilde dieren en vervuiling, vermeden moeten worden. Soorten en groottes van milieueffecten van het wildlife toerisme, die met de aard van de toeristische activiteit gepaard gaat variëren- sommige effecten zijn duidelijk en gemakkelijk te bepalen, terwijl andere activiteiten indirect en moeilijk te meten zijn. De effecten op bepaalde dieren mogen niet losgezien worden van bredere milieu-instellingen en grotere dierenpopulatie.

125


Het vierde type natuurtoeristen wordt omschreven als “de natuurtoerist met een speciaal cultureel belang”, dit begrip is vergelijkbaar met het eerste en het tweede onderscheid in toeristen, maar deze natuurtoerist zoekt ook culturele elementen in hun natuurtoerisme activiteiten. “Sportieve/avontuurlijke toeristen” en “toeristen die vissen en jagen”, deze laatste twee types kunnen samen beschreven worden, omdat de natuur voor hen de ontwikkeling van hun sportieve activiteiten in een natuurlijke omgeving vertegenwoordigt.

NL

Een andere mogelijke indeling is verbonden met de dienstverleners van de natuurtoeristische producten, maar er zijn niet veel studies over dit onderwerp.

126

Natuurtoerisme begon als een selectieve en alternatieve toeristische trekpleister, maar met de tijd heeft de toeristische markt natuurtoerisme producten ontwikkeld, om de “gewone” of “zachte” natuurtoerist aan te trekken (Ryan, Hughes, & Chirgwin, 2000).

Duurzaam toerisme

Natuurtoerisme is gerelateerd aan het idee van duurzame ontwikkeling, die het behoud en de groei integreert. Beide ideeën richten zich op hoe wij mensen het milieu op zo’n manier gebruiken, dat het niet alleen armoede vermindert, maar ook de ontwikkeling van de mens stimuleert, terwijl op hetzelfde moment de bescherming en het herstel van de biodiversiteit en de levensondersteunende functies van ecosystemen voor onszelf en andere soorten nu en in de toekomst worden gestimuleerd. Ecotoerisme gebaseerd op de lokale gemeenschap (CBNT) wordt vaak genoemd als een aanpak, die deze bezwaren respecteert. Dit is, omdat het gericht is op de vele eisen van instandhouding en ontwikkeling en de wens om behoud en de lokale middelen van bestaan te koppelen door middel van toerisme. Ook door een economisch alternatief voor destructieve gewoonten, het behoud van biodiversiteit, terwijl het verminderen van armoede op het platteland wordt aangepakt en het bereiken van beide doelstellingen op een duurzame basis van zelffinanciering. CBNT vindt plaats in diverse gemeenschappen, die al een sterk beheer hebben van natuurlijke hulpbronnen, die bepalen hoe individuen omgaan met de natuur door middel van culturele normen en traditionele overtuigingen en waarden (Sammy, 2010). Een essentiële term van duurzaam toerisme is de term gedefinieerd door UNWTO: “Duurzame ontwikkeling van het toerisme voldoet aan de behoeften van de huidige toeristen en de ontvangende gebieden, terwijl mogelijkheden voor de toekomst beschermd en verbeterd worden. Het is de bedoeling dat alle middelen op een zo’n manier wijze beheerd worden, dat aan de economische, sociale en esthetische behoeften voldaan kan worden met behoud van culturele integriteit, essentiële ecologische processen, biodiversiteit en life support systemen. “


Alle toeristische activiteiten moeten passen in deze definitie, ongeacht op welk marktonderdeel zij zich richten. Dit is vooral van belang voor het natuurtoerisme en het cultureel erfgoed, waar het risico van schade aan het milieu en de sociaaleconomische structuur van een bestemming mogelijk hoger is. Bovendien neemt de omvang van het toerisme toe in de komende decennia en zal er onvermijdelijk meer druk op deze middelen ontstaan. Het is dus niet voldoende om schade te beperken, er zal ook een aantal tastbare voordelen voor het gebied in kwestie moeten zijn - economisch, ecologisch en sociaal. Op deze manier moet het duurzaam zijn van het toerisme economisch levensvatbaar zijn, maar niet de middelen, waarop de toekomst van het toerisme zal afhangen vernietigen, met name de fysieke omgeving en het sociale weefsel van de ontvangende gemeenschap.

“Er moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen de begrippen ecotoerisme en duurzaam toerisme: de term ecotoerisme zelf verwijst naar een onderdeel binnen de toeristische sector, terwijl de duurzaamheidprincipes moeten gelden voor alle soorten toeristische activiteiten, activiteiten, instellingen en projecten, met inbegrip van de conventionele en alternatieve vormen “(International Year of Ecotourism 2002). Hoewel deze meer algemene termen [ecotoerisme, duurzaam toerisme] nuttig kunnen zijn voor beleidsmakers om hen te helpen zich te oriënteren op hun gesprekken, worden ze nu niet vaak gebruikt door de professionals in het toerisme om hun producten te verkopen. Deze laatstgenoemden zijn meer gericht op de strak gedefinieerde marktonderdelen: bijvoorbeeld natuurtoerisme, cultureel toerisme, religieus toerisme, gezondheidstoerisme, sporttoerisme, avontuurlijk toerisme. Negen principes vatten de belangrijkste elementen van het beheer van duurzaam toerisme in beschermde gebieden samen: 1. Natuurlijke waarden moeten worden behouden en alle activiteiten moeten natuurbehoud te bevorderen. Kenmerken zijn: kleine groepen, erosie en de gevolgen ervan gecontroleerd, de natuur is de belangrijkste reden voor het bezoek; gemarkeerde paden, toerisme in gebieden met de juiste kenmerken; natuureducatie en bewustmaking staan centraal; 2. Het milieu moet aan zo weinig mogelijk druk worden onderworpen. Alles moet in het werk gesteld worden om schade en hinder te voorkomen; bezoekers moeten geen sporen achtergelaten, de uitstoot tot een minimum beperkt en nieuwe energiebronnen moeten de voorkeur krijgen; 3. Lokale tradities, culturen en gemeenschappen moeten worden gerespecteerd. Bezoekers worden aangemoedigd om te leren over de gemeenschappen en

NL

Het doel van ‘duurzame ontwikkeling’ is de totale kwaliteit van leven te verbeteren, zowel nu als in de toekomst, op een manier waarop de ecologische processen, waar leven van afhangt, worden onderhouden.

127


NL 128

culturen in het gebied; lokale gemeenschappen worden meegenomen bij het verstrekken van informatie en activiteiten; gidsen zijn vertrouwd met de lokale omstandigheden; 4. Bezoekers moeten hun begrip en waardering van natuur en cultuur vergroten. Informatie moet beschikbaar zijn vooraf gaand aan het bezoek; beschikbare informatie bij aankomst, gidsen goed opgeleid, informatie en interpretatie gemakkelijk toegankelijk en aantrekkelijk; bezoekers zijn in staat zijn bij te dragen tot het beheer van het gebied; 5. Verbeterde recreatieve voorzieningen moeten worden aangeboden aan bezoekers. Behoeften van de bezoekers moeten worden bekeken, voorzieningen aangepast aan hun vraag en de voorwaarden; bezoekers moeten van rust en stilte, evenals begeleide activiteiten, kunnen genieten, faciliteiten en diensten ontwikkeld in samenwerking met lokale bedrijven; 6. Bezoekers moeten worden aangemoedigd, om zowel van geestelijke als lichamelijke recreatie te genieten. Faciliteiten moeten er zijn voor uiteenlopende bezoekers, zoals wandelaars en fietsers, als de gewone, recreatieve wandelaars, makkelijke en moeilijke routes moeten beschikbaar zijn, mogelijkheden voor een verscheidenheid aan activiteiten in een natuurlijke omgeving; 7. De lokale economie en de werkgelegenheid moeten worden bevorderd. Lokale bedrijven moeten, waar mogelijk, gebruikt worden, werkgelegenheid, waar mogelijk, aangeboden aan de lokale bevolking; 8. Publiciteitsmateriaal moeten op een verantwoorde wijze en zorgvuldig worden geproduceerd. Informatie moet betrouwbaar en up-to-date zijn; publiciteit wordt open en interactief uitgevoerd worden en gaat niet tegen natuurbehoud in. 9. Activiteiten moeten gezamenlijk worden gepland en georganiseerd worden. Adviezen van bezoekers zijn belangrijk, opleiding wordt georganiseerd met lokale bedrijven; alle belanghebbenden zijn betrokken bij de planning. Duurzaam toerisme is toerisme dat probeert om een gering effect op het milieu en de lokale cultuur te hebben, terwijl het helpt om toekomstige werkgelegenheid voor de lokale bevolking te aan te trekken. Het doel van duurzaam toerisme is ervoor te zorgen, dat ontwikkeling een positieve ervaring is voor de lokale bevolking, de toeristische bedrijven en de toeristen zelf. Duurzaam toerisme is wanneer toeristen van hun vakantie kunnen genieten en tegelijkertijd de cultuur van mensen en het milieu respecteren. Het betekent ook, dat de lokale bevolking een eerlijke inspraak krijgt over toerisme en ook wat geld van de winst, die de attracties maken. De omgeving wordt beschadigd door heel veel toeristen en een deel van duurzaam toerisme is ervoor te zorgen, dat de beschadigingen niet worden voortgezet.


Verantwoordelijk Toerisme

Een verwant idee aan duurzaam toerisme is verantwoord toerisme, als gedrag bekeken. Het vertegenwoordigt een betrokken benadering van alle belanghebbenden, die betrokken zijn bij het toerisme. Het benadrukt, dat alle belanghebbenden verantwoordelijk zijn voor het soort toerisme, dat ze ontwikkelen of waar ze zich mee bezighouden.

Belangrijk is, dat er geen model is voor verantwoord toerisme: wat wordt beschouwd als verantwoordelijk, kan verschillen, afhankelijk van plaatsen en culturen. Verantwoord toerisme is een streven, dat op verschillende manieren kan worden gerealiseerd op verschillende markten en op diverse bestemmingen in de wereld (Goodwin, 2002). Met bijzondere aandacht voor bedrijven, volgens de Cape Town Declaration on Responsible Tourism (2002), zijn er de volgende kenmerken8: • beperkt negatieve economische, ecologische en sociale gevolgen; •m  aakt grotere economische winst voor de lokale bevolking en verbetert het welzijn van de ontvangende gemeenschappen, verbetert de arbeidsomstandigheden en toegang tot de industrie •b  etrekt de lokale bevolking bij beslissingen, die van invloed zijn op hun leven en kansen in het leven •g  eeft een positieve bijdrage aan het behoud van het natuurlijk en cultureel erfgoed, aan het behoud van de diversiteit van de wereld •b  iedt plezieriger ervaringen aan toeristen door meer banden aan te gaan met de lokale bevolking en een beter begrip van de lokale culturele, sociale en milieukwesties •b  iedt toegang aan mensen met beperkingen en • is cultureel gevoelig, brengt respect tussen toeristen en gastheren en bouwt aan de lokale trots en het vertrouwen. Lokale overheden spelen een centrale rol in het bereiken van verantwoord toerisme, door middel van de toezegging voor ondersteunende beleidskaders en adequate financiering. Lokale overheden en het beheer van het toerisme zijn belangrijke spelers bij het stellen van doelen voor management- strategieën en verantwoorde toeristische richtlijnen om betere plaatsen, voor de ontvangende gemeenschappen en toeristen die op bezoek komen, te creëren. 8

 http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html

NL

Hoewel verschillende groepen verantwoordelijkheid op verschillende manieren bekijken, is het gemeenschappelijke, dat verantwoord toerisme moeten leiden tot verbetering van het toerisme. Toerisme zou ‘beter’ moeten worden als gevolg van verantwoorde benadering van toerisme. Het doel is het creëren van betere plekken voor mensen om te wonen en te bezoeken.

129


Verantwoord toerisme streeft ernaar positieve effecten te verhogen en negatieve effecten te minimaliseren. Naleving van alle relevante internationale en nationale normen, wet- en regelgeving wordt aangenomen. Verantwoordelijkheid en het marktvoordeel dat erbij hoort, gaan over meer doen dan het minimum. Om de uitvoering van de leidende principes van economische, sociale en ecologische verantwoordelijkheid in te voeren, is het ook noodzakelijk veranderingen in de markt, aangemoedigd door consumentencampagnes en nieuwe marketinginitiatieven over te nemen. Ook de media moeten verantwoordelijkheid nemen voor de manier waarop ze toeristische bestemmingen laten zien, om het verhogen van valse verwachtingen te voorkomen en een evenwichtige en eerlijke rapportage geven.

NL

Humaan toerisme

130

Het idee duurzaam toerisme komt voort uit in het werk van Jost Krippendorf in The Holiday Makers9 en riep “opstandige toeristen en opstandige plaatselijke bewoners” op om nieuwe vormen van toerisme te creëren. Zijn visie was “nieuwe vormen van toerisme te ontwikkelen, die het grootst mogelijke voordeel voor alle deelnemers zal bevorderen - reizigers, de ontvangende bevolking en de toeristische sector, zonder onverdraaglijke ecologische en sociale schade te veroorzaken”. Hij noemde al in de 80ér jaren de voordelen voor de bevolking en de term humaan toerisme. Humane reizen richten zich op die ontvangende lokale bevolking. Humaan toerisme maakt deel uit van de beweging van verantwoord toerisme. Het idee is om lokale gemeenschappen te versterken door aan reizen gerelateerde bedrijven over de hele wereld, in de eerste plaats in ontwikkelingslanden. Dit is om reizigers met elkaar te verbinden, op zoek te gaan naar nieuwe avonturen en authentieke ervaringen, rechtstreeks van lokale bedrijven in de specifieke locaties die zij willen bezoeken – om op deze manier economische voordelen aan lokale bedrijven te geven en reizigers authentieke en unieke reiservaringen te laten opdoen. Humaan toerisme richt zich op de mensen, de lokale gemeenschap. Het idee is om reizigers de wereld door de ogen van de lokale bevolking te laten zien, terwijl ze rechtstreeks bijdragen aan de mensen daar en ervoor zorgen, dat het toerisme rechtstreeks ten goede komt aan de lokale gemeenschap. Op deze manier worden nieuwe mogelijkheden gegeven aan de lokale bevolking, wordt hun positie versterkt en profiteren ze direct van de vruchten van het toerisme. Dit kan veel makkelijker worden gemaakt door het internet. Het internet stelt mensen in staat om direct contact te leggen en op hetzelfde moment tussenhandel te vermijden. De reiziger kan naar nieuwe bestemmingen zoeken om te bezoeken, praten met of lezen over de ervaringen van andere mensen en meteen zaken afhandelen.Het internetplatform kan de lokale bevolking stimuleren om nieuwe bedrijven te starten en al bestaande kleine bedrijven zullen beginnen om zichzelf te promoten door middel van het net en de economische voordelen hiervan rechtstreeks in hun gemeenschap in ontvangst kunnen nemen. De wereld is nu in een nieuwe toeristische tijd, met globalisering en het internet, die een belangrijke rol spelen. 9

 Krippendorf, Jost (1987), Holiday Makers


De nieuwe reizigers hebben de hele wereld afgereisd, ze hebben de klassieke plaatsen gezien. Zij willen graag de authentieke lokale manier van leven ervaren: te gaan vissen met een lokale visser, vis te eten met zijn familie, te slapen in een typisch dorpshuis. Deze toeristen of reizigers zijn tevreden om te weten dat, terwijl ze dat doen, ze het economisch welzijn van diezelfde mensen, met wie ze tijd doorbrengen, bevorderen.

Eisen om te slagen op de natuurtoerismemarkt

De bepaling van de eisen, die nodig zijn om succesvol te concurreren in het natuurtoerisme, is opgesteld gebruik makend van verschillende bronnen: speciaal vergelijkend onderzoek, de standpunten van gespecialiseerde touroperators, het aanbod van natuurtoerisme op het internet en het advies van deskundigen.

In het natuurtoerisme kun je, net als in andere toeristische sectoren, onderscheid maken tussen basisfactoren, van groot belang op de markt en de belangrijkste factoren voor succes. Basisfactoren De basisfactoren, om aanwezig te kunnen zijn op de markt van het natuurtoerisme, zijn: • Diversiteit van de natuurlijke hulpbronnen (ecosystemen, flora en fauna, enz.). • Bestaan van beschermde natuurgebieden (nationale parken, natuurreservaten, enz.). • Een goede bereikbaarheid. • Schoonmaak en onderhoud van de omgeving. Belangrijke factoren voor succes De belangrijkste factoren zijn die een toegevoegde waarde aan de basisfactoren toevoegen, die de vergelijkende voordelen versterken, de basis zijn om concurrentievoordeel op te bouwen en succes te bereiken. Om succesvol te kunnen concurreren in het natuurtoerisme is het niet alleen noodzakelijk om over overvloedige en aantrekkelijke natuurlijke hulpbronnen (primaire factor) te beschikken, maar deze moeten goed georganiseerd worden en voorbereid worden voor toeristisch gebruik, door een duidelijke en strenge wetgeving, ter bescherming en behoud van de natuurgebieden, maar ze moeten verenigbaar zijn met toeristisch gebruik, er moet een breed en gevarieerd aanbod van activiteiten zijn, die kunnen worden ontwikkeld, routes en systemen om te reizen, gespecialiseerde bedrijven, gidsen, etc. Enkele belangrijke factoren voor succes zijn meer of minder relevant, naargelang de ‘zachte’ of ‘harde’ onderdelen van het natuurtoerisme. Tabel 3 biedt een overzicht van de belangrijkste factoren van het succes voor elk type natuurtoerisme.

NL

Basisfactoren om te concurreren en de belangrijkste factoren om te slagen op de markt

131


Tabel 3: Belangrijkste factoren voor de ontwikkeling van natuurtoerisme

NL

Factoren

132

Soft Nature

Hard Nature

Unieke natuurlijke landschappen en met een sterke aantrekkingskracht

t

t

Flora en fauna, overvloedig en gevarieerd

t

l

Passende infrastructuur van de ontvangende partij, aanwijzings- en basisvoorzieningen (rustplaatsen, onthaalcentra en informatie, enz.)

t

l

Brede en gevarieerde routes en routebeschrijvingen (lengte, moeilijkheidsgraad, enz.), aangepast aan de verschillende soorten toeristen/bezoekers

t

l

Goede prijs -/kwaliteitverhouding

t

l

Goed niveau van technologie, kennis en ervaring in het beheren van gespecialiseerde activiteiten

l

t

Goed functioneren van de aanbieders van ondersteunende diensten: verhuur van apparatuur en materialen, transport, enz.

l

t

Uitstekende verzekeringsdekking

l

t

Uitstekende werking van de reddingsdiensten en medische diensten

l

t

Uitstekende gidsen en toezichthouders, die verschillende talen beheersen

l

t

Accommodatie geĂŻntegreerd in een natuurlijke omgeving

l

t

Certificeringsysteem van natuurlijke gebieden

t

l

Certificeringsysteem voor bedrijven

l

t

Legenda:

t Key factor, imperative

l Important factor, but not imperative

Bron: THR & ILM (2006). http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown 2 Krippendorf, Jost (1987), Holiday Makers

 

NATUR B-Leerinstrument

De NATUR-cursus is gericht op (toekomstige) ondernemers, lokale ontwikkelingspromotors (agenten) of technische deskundigen en andere professionals, met als doel het ontwikkelen en verbeteren van kennis en competenties met betrekking tot de sector van activiteiten in het natuur toerisme. Op deze manier worden steeds meer nieuwe mogelijkheden van werkgelegenheid gecreĂŤerd, worden de bestaande kleine bedrijven ontwikkeld en worden nieuwe bedrijven gestimuleerd te ontstaan. Dit, gecombineerd met het behoud van lokale natuur en cultuur en ook het bevorderen van natuurbescherming.


Documentatie is beschikbaar op het platform http://naturlearning.eu/ in de volgende talen: Engels, Portugees, Ests, Nederlands en Turks. De informatie is geordend in 5 hoofdcategorieĂŤn:

NL

Figuur 2: leermiddel hoofdcategorieĂŤn

De Pedagogische richtlijnen gaan over pedagogische en methodologische onderwerpen. De Technische handleiding geeft instructies en hulp voor het werken met het NATUR-platform, speciaal voor docenten (bijlage A) en voor studenten (bijlage B). De Vaardighedenbeoordelingstoets maakt zelfbeoordeling van de al aanwezige kennis van studenten mogelijk en geeft advies voor een individuele en persoonlijke leerweg. In de NATUR-handleiding kun je de inhoud van de acht cursussen/modules vinden. In de laatste categorie, Monitoring & evaluatie van de NATUR- Cursus, zijn vragenlijsten, formulieren en andere documenten voor feedback aanwezig.

NATUR- Cursus

Vervolgens worden de belangrijkste aspecten in het leerproces, vastgesteld voor de NATUR-cursus, getoond.

133


Leermodel

Het leermodel houdt er rekening mee dat lerenden in landelijke gebieden willen blijven wonen. Het model biedt een pedagogisch kader, afgeleid van blended learning (eigen tempo e-learning en face-to-face training) en is gebaseerd op specifieke en geïdentificeerde specifieke behoeften van de doelgroepen. De belangrijkste elementen van het NATUR-leermodel zijn: (1) zelfbeoordelinginstrument, dat op eigen behoeften gebaseerd en op eigen tempo leren biedt, (2) online en face-to-face onderdelen (3) begeleiding en ondersteuning op afstand en een online mogelijkheid feedback te krijgen van medestudenten en (4) praktisch resultaat van de cases over natuur toerisme in een e-portfolio. Het ontwikkelt zich door de volgende stappen: Figuur 3: NATUR Leermodel

NL

Werken met het NATUR Leermodel

134

Vaardigheidstoets

g

Individuele leertrajecten

g

Module(s) (+ Project)

g

Eindbeoordeling

Vaardigheidstoets

De vaardigheidstoets beoordeelt de eerste kennis (module voor module) en geeft aanbevelingen over de modules, die elke student wordt geadviseerd om te doen. (Het complete trainingsplan is georganiseerd in 8 modules, met specifieke doelstellingen.) Voordat de student kan starten met de opleiding moet een vaardigheidstoets gedaan worden. Deze test bevat een aantal vragen over elke module, gerelateerd aan de zelfkennis, die de student heeft over de moeilijkheidsgraad van de inhoud. Door dit instrument te gebruiken, kunnen de student en de docent bepalen aan welke modules gewerkt moet worden. Tijdens het eerste contact met de docent is het erg belangrijk dat de student zijn ervaringen op gebied van natuurtoerisme verklaart en de motivatie om te starten met dit leertraject (of specifieke modules). De reden hiervan is dat de student ervoor kan kiezen niet alle modules door te werken en doorgaat met de eindopdracht (en certificaten). Dus, de student bepaalt het individuel leertraject in overleg met de docent. Een ander mogelijk gebruik van de vaardigheidstoets is om de vooruitgang te bepalen na het voltooien van elke module of de gehele cursus. Het helpt de student en de docent de eindopdracht voor te bereiden. De voordelen van de toets: • Studenten kunnen hun studie aanpassen – en door extra inspanning – voorkomen dat er tijdverlies optreedt (dankzij de directe en regelmatige feedback); • Docenten mogen het educatief leerproces aanpassen, op basis van tussentijdse metingen, door na te gaan hoe effectief hun geboden steun is en of er extra maatregels nodig zijn;


• Docenten kunnen het studietempo of het niveau van onderwijs aanpassen. Dit kan nodig zijn als er aanzienlijk en generiek niveauverschil is tussen de studenten. De vaardigheidstoets bevat meerkeuzevragen met één antwoord over elke module, die op een willekeurige manier zullen worden voorgelegd aan de student. Ook de voorgestelde alternatieven (antwoorden) op de vragen worden willekeurig voorgelegd. Dit type formulier moet worden ingevuld door één van de keuzes van de lijst te kiezen (zie voorbeeld in het volgende figuur)

NL

Figuur 4: Voorbeeldvraag van de vaardighedenbeoordelingstoets

135 Na het voltooien van de vaardigheidstoets, zal de student, onmiddellijk zijn eigen score per module zien en de bijbehorende aanbevelingen, op de volgende manier: A - Je hoeft de module niet te maken B - Wij raden je aan de module te maken C - Wij raden je dringend aan om de module te maken De leerling kan informatie krijgen over zijn score en de modules, die hij wordt aangeraden te doen en besluiten om dispensatie te vragen voor een of meerdere modules. (Het opleidingsinstituut en/of de docent beslissen of dit verzoek ingewilligd wordt, met het oog op certificering). Dit laatste resultaat geeft een indicatie of de student klaar is voor het eindproject. Natuurlijk kan de student ervoor kiezen om de vaardighedentest te doen wanneer het hem uitkomt (om een idee over zijn voortgang te krijgen).

Individueel leertraject

Eerdere bevindingen stellen dat volwassenen de voorkeur eraan geven om zelf te bepalen wat en wanneer ze leren, welke vaardigheden en kennis ze moeten versterken en wanneer ze het volbracht moeten hebben.


NL

Studiecontract

136

Bij het eerste contact met de docent zal er besloten worden welke module(s) de student zal volgen. Deze bijeenkomst zal afgesloten worden met een studiecontract tussen de student en de docent. Het studiecontract wordt zowel gezien als een onderwijsstrategie, als een beoordelingsinstrument om zelfstudie aan te moedigen. Het is een onderhandeling tussen student en docent. Studiecontracten zorgen voor gedeelde verantwoordelijkheid voor de planning en leerervaringen. Dit stelt de studenten in staat om van het begin tot het eind actief deel te nemen aan het leerproces. Studenten voelen de behoefte om te studeren, omdat de leerdoelen hun eigen persoonlijke doelen worden. Studenten nemen verantwoordelijkheid en controle over hun eigen studie. Op deze manier is het een effectieve onderwijsstrategie om studenten wezenlijk te motiveren en om de studenten zich verantwoordelijk te laten voelen voor hun eigen studie. Aan de andere kant geven studiecontracten docenten flexibiliteit om tegemoet te komen aan de individuele behoeftes van de studenten. Ze staan de studenten toe op verschillende niveaus te werken, op basis van hun eigen kennis. De studenten worden niet gedwongen om onnodige taken uit te voeren, maar onderhandelen over wat ze moeten leren, vastgelegd in persoonlijke leertrajecten. Dit geeft hen de motivatie om een doel te bereiken in plaats van het gevoel te hebben onnodig werk te doen. Figuur 5: Leercyclus Start module

Competentieniveau

Kennis (Theorie, expertbijeenkomsten)

Evaluatie door coach/docent

Casus

Productportfolio

Studievragen

Suggesties ter verbetering

Studievragen


Starten met een module

De modules omvatten op zelfstudie gebaseerd leren, ondersteund door beschikbare geselecteerde online modules, op afstand begeleiding en indien gewenst steun van medecursisten.

Bijeenkomsten Er zijn vier face-to-face bijeenkomsten gepland gedurende de cursus (alle modules). Deze bijeenkomsten/seminars moeten nauwkeurig worden gepland, zodat: • ze de andere elementen van de cursus aanvullen; • ze studenten ondersteunen, die zich in verschillende stadia van het vakgebied bevinden; • ze snel aangepast kunnen worden om in de behoeftes van de studenten te voorzien; • ze voor ervaringen en leren zorgen, wat anders niet zou plaatsvinden (bijvoorbeeld bepaalde “praktische” ervaring, de directe communicatie over en weer van studenten met elkaar); • ze voldoen aan bepaalde verwachtingen, bijvoorbeeld om succesverhalen met betrekking tot strategische planning te leren kennen. Experts kunnen worden uitgenodigd om virtueel of in persoon deel te nemen. Deze bijeenkomsten moeten allemaal dienen als een evaluatie van de modules waar de studenten aan gewerkt hebben, een moment om praktische delen te beoordelen en een voorbereiding op de komende modules. Het is ook een uitstekende plaats om ervaringen uit te wisselen en twijfels op te helderen. In de eerste bijeenkomst zal de komende studiecursus en het gebruik van het NATUR-platform uitgelegd worden. In de laatste bijeenkomst zullen de studenten het resultaat van de eindopdracht presenteren en verdedigen.

NL

Kennis De student kan zijn kennis op verschillende manieren verkrijgen. Het doel is om de kennis te gebruiken om de casussen in de modules te voltooien. De student krijgt verplichte theorie en specifieke inhoud, die door de docent kan worden toegevoegd aan elke module; de student zal ook expertbijeenkomsten bijwonen. Tijdens deze bijeenkomsten kan de student de expert ‘live’ vragen stellen (zelfs door videoconferentie) of hij zal de vragen op het forum plaatsen. Naast de verplichte theorie en expertbijeenkomsten, kan de student ook kennis verkrijgen door het lezen van literatuur, het bezoeken van een congres of het interviewen van mensen in zijn omgeving.

137


NL

Bijeenkomsten

Korte Beschrijving

Expertbijeenkomst

Een expert op het gebied van natuurtoerisme deelt zijn kennis en ervaring.

Casussenbijeenkomst

Medestudenten presenteren hun eigen resultaat over ĂŠĂŠn van de casussen. Het doel is om in te zoomen op het probleem en op het oplossingsproces. De gebruikte inhoud en de keuzes die zijn gemaakt, worden besproken. Een aantal casussen zal gepresenteerd worden in elke bijeenkomst.

Eindbeoordelingpresentaties

De studenten die hun eindopdracht voltooid hebben, geven een laatste presentatie aan de studenten (die net gestart zijn). Deze bijeenkomst geeft meer inzicht over de inhoud van de eindopdracht en schoolt studenten over bepaalde aspecten van de theorie.

Discussie

Enkele studenten en docenten zullen een aantal statements of hypotheses bespreken om hun kennis over een bepaald onderwerp te vergroten. De statements van de studenten worden op voorhand uitgedeeld.

Seminar / conferentie

Studenten kunnen samen met medestudenten (of alleen) verschillende soorten conferenties bijwonen, zoals een seminar, workshop of congres. Deze bijeenkomst moet verband houden met natuurtoerisme of ondernemerschap. Na de bijeenkomst kan de docent het leerresultaat met de student bespreken.

Product presentaties

Onderaannemers en leveranciers kunnen producten presenteren die interessant kunnen zijn voor jouw eigen onderneming in de natuurtoeristische branche.

138

In de platformkalender is het voor studenten mogelijk andere interessante face-toface bijeenkomsten te vinden om bij te wonen. De studenten kunnen zich voor deze bijeenkomsten inschrijven. Hieronder vind je een lijst met verschillende soorten bijeenkomsten, die gepland kunnen worden:

Casus

Het resultaat van de casus bepaalt het competentieniveau van elke student. De casussen vertegenwoordigen een authentiek probleem; studenten moeten met een eigen oplossing komen, gebaseerd op kennis, reflectie en ervaring. De casus is als volgt opgebouwd: (1) casusomschrijving; (2) definitie van het probleem; (3) vragen die beantwoord moeten worden.


Het doel van de casus is om een oplossing te beschrijven voor een authentiek probleem. Om een adequaat antwoord/oplossing te krijgen, moet de student de inhoud van de module en andere aanwezige bronnen (suggesties om verder te lezen, boeken, interviews met experts, kennis opgepikt tijdens een seminar of educatieve films) gebruiken. De bronnen moeten betrouwbaar zijn en gedeeld worden op het online forum.

Als een student een vergelijkbaar probleem heeft in zijn bedrijf, kan er besproken worden om het onderwerp van de casus te veranderen in zijn authentieke probleem. U bent diegene die dit beoordeelt. Het doel is dat de student de inhoud verwerkt en de theorie en het inzicht gebruikt in het echte bedrijfsleven. De student lost een probleem op (en beschrijft dit) en levert ook een reflectiedocument aan, waarin hij verklaart hoe hij aan deze oplossing komt. Als docent helpt u de student om te zorgen voor zijn eigen oplossing. U kunt wijzen op literatuur of interviews met experts. Het is belangrijk dat de student zijn niveau van kritisch denken verhoogt en een goede manier ontwikkelt om zijn eigen acties te reflecteren. De echte oplossing is minder belangrijk, dan de manier waarop de student komt aan deze oplossing. Het resultaat van de casus wordt beoordeeld door de docent. Als de casus klaar is, plaatst de student het document met het label “klaar voor beoordeling” in zijn ePortfolio. De docent krijgt automatisch een bericht en hij zal het resultaat online beoordelen. Afhankelijk van de beoordeling, zal de student het product verbeteren of hij labelt het resultaat als “voltooid”. De portfolio van de student wordt gevuld met alle resultaten van de casussen en beoordelingen met betrekking tot dit product.

Het verzamelen en analyseren van informatie

Bij het werken aan de casussen moet de student de beschikbare theorie in de modules gebruiken, als ook eigen bronnen zoals een website, tijdschrift, artikelen of boeken. Bij het doornemen van de theorie moet de student de relevante informatie uitzoeken voor de specifieke casus. Het is belangrijk om verschillende relevante aspecten te onderscheiden, maar ook om verschillende delen informatie met elkaar te verbinden.

NL

Het is mogelijk om de voorgestelde casus tussen student en docent aan te passen, zodat deze beter past bij het eigen bedrijf of de leerdoelen van de student. De oplossing voor het probleem wordt gevolgd door een hoofdstuk over reflectie, waarin de student het gehele oplossingsproces beschrijft.

139


NL

De student moet kritisch zijn (op zijn minst) bij wat hij gebruikt voor zijn eigen casussen. De student kan de volgende vragen stellen als hij informatie analyseert: • Wat betekent het precies? • Waarom wordt de informatie op deze manier gepresenteerd? • Waarom is dit de oplossing voor mijn probleem? • Hoe werkt het precies?

140

Door deze vragen te stellen kan de student de kern van de vergaarde informatie ontdekken en tot de kern van het probleem komen. Het is belangrijk om het probleem op verschillende manieren te bekijken om zo een compleet beeld te krijgen. Het is ook relevant om onderscheid te maken tussen hoofd- en bijzaken, symptomen en oorzaken, feiten en meningen. De student moet eerst de hoofdlijnen bepalen en daarna de details uitwerken. Op deze manier is het mogelijk om trends en patronen te zien in verschillende soorten informatie. Logisch en systematisch werken is ook essentieel. Zorg ervoor dat je argumenten en meningen van anderen in je oplossing betrekt (en noteer dat je dat doet!); dit brengt je verder dan alleen een analyse gebaseerd op theorie.

Begeleiding

Gedurende het werken aan de inhoud van de module en ook aan het voltooien van de casus, die bij het project hoort, wordt de student ondersteund door zijn docent. Studiebegeleiding heeft voornamelijk betrekking op het op afstand individueel volgen van de pedagogische ontwikkeling van de studenten op een ondersteunende en vriendelijke manier en daarbij gebruik te maken van meerdere media (e-mail, forum, chatten en videoconferentie) om zo de communicatie met studenten te vergemakkelijken. De docent verschaft algemene ondersteuning aan de studenten, neemt regelmatig contact op en geeft feedback op de prestaties van de studenten. De docent moet de studenten adviseren om de modules op de best mogelijke manier te gebruiken, de inhoud aan te passen om te voldoen aan de behoeften van het individu en extra materiaal voor te bereiden, indien nodig (zoals het vergroten van de moeilijkheidsgraad, aanvullende hulp of verrijking aanbieden, studenten helpen bij het vinden van alternatieve manieren om door de lesstof heen te gaan, het aanpassen van de lokale omstandigheden, etc.).

Online contact

De student zal de modules op zijn eigen tempo en op een onafhankelijke manier doorwerken. De docent moet de student stimuleren om zijn studievragen op het online forum op het NATUR e-learning platform te posten. Medestudenten kunnen helpen bij het beantwoorden van deze vragen, maar de docent moet hier ook een rol in spelen. Op deze manier zal het forum uitgroeien tot een rijk FAQ (veel gestelde vragen)en studenten zullen niet dezelfde vragen blijven stellen. Naast het forum hebben de studenten de mogelijkheid om direct vragen te stellen op het studentenplatform. Door middel van de functie ‘Contacten’ kan de student


door middel van chatten met zijn contacten communiceren. Op deze manier kunnen de studenten de modules en casussen bespreken en van elkaar leren. De functie ‘Contacten’ geeft de studenten ook de mogelijkheid om in contact te komen met docenten, voor een korte chat of docentenbespreking. Leervragen De studenten kunnen vragen stellen als ze vastlopen met de theorie of een opdracht. De vragen worden beantwoord door medestudenten of docenten en kunnen op elk moment ingekeken worden. De antwoorden helpen hen om verschillende delen van de inhoud te voltooien of te snappen.

Productportfolio In de portfolio verzamelt de student alle individuele producten, feedback, verbetersuggesties, inclusief de beoordeling en rapporten van de bijeenkomsten. Evaluatie door de docent Na het plaatsen van zijn producten in de portfolio, zal een (virtuele) ontmoeting met de docent gepland worden. De docent geeft een beoordeling over de producten en andere activiteiten (zoals studievragen en antwoorden) op het platform. Behaald competentieniveau Aan het eind van elke module, zal de docent samen met de student beslissen of alle competenties op het juiste niveau zijn (De vaardigheidstoets kan weer gebruikt worden). Indien dit het geval is, mag de student zich inschrijven voor de eindbeoordeling/project (indien van toepassing).

Eindopdracht

De NATUR cursus helpt studenten praktische kennis en vaardigheden te ontwikkelen, die gebruikt kunnen worden op het gebied van natuurtoerisme. Door te werken aan praktische casussen en het discussiëren met docenten en medestudenten, kunnen studenten dat wat ze geleerd hebben direct in praktijk brengen in het belang van hun natuurtoerismeonderneming. Maar het is ook mogelijk om het persoonlijke leertraject met een eindopdracht te voltooien, waar de student het onderwerp bepaalt (als een deel van natuurtoerisme) in overeenstemming met het uitgangspunt – (toekomstige) ondernemers, lokale ontwikkelingspromotors (agenten) of technische deskundigen en andere professionals. In de NATUR-cursus vormen de belangen en behoeften van de studenten de kern. De eindopdracht, nauw verbonden met de individuele motivatie om aan de cursus deel te nemen, zal de overdracht van de benodigde kennis naar de praktijk vergemakkelijken.

NL

Verbetersuggesties Als een student een product aflevert, krijgt hij van de docent suggesties ter verbetering.

141


De vereisten om te starten met de eindopdracht is de voltooiing van de modules van de NATUR-cursus, opgenomen in het studiecontract. De voltooiing van de modules kan door de student worden bereikt door het verstrekken van een certificaat van eerder bewezen bekwaamheid of het verwerken van alle casussen. De certificaat/ certificaten moeten overlegd worden aan de docent in het eerste contactbezoek. Als hij slaagt voor deze opdracht zal de student een certificaat ontvangen.

NL

De student start met de eindopdracht, wat ongeveer een maand kost. De eindopdracht is een praktisch project en het resultaat is (of zou moeten zijn) bruikbaar voor de onderneming van de student. In deze eindbeoordeling tonen ze aan, dat ze over voldoende kwaliteiten beschikken.

142

Na het voltooien van alle modules van het studiecontract, inclusief het plaatsen van het resultaat van de gerelateerde casussen in de ePortfolio, kan de student met de eindopdracht beginnen. Voordat hij hiermee start, moet hij het onderwerp van de voorgestelde opdracht met de docent overleggen. Het doel van de opdracht is, om gedurende een maand, ĂŠĂŠn of meerdere onderwerpen van de modules uit te diepen, waarbij er voor gezorgd moet worden dat het resultaat bruikbaar is voor de eigen onderneming van de student en/of voor de natuurtoerismebranche. De studenten moeten een waardevol product afleveren, dat direct gebruikt kan worden in het eigen bedrijf. Voorbeelden hiervan zijn: een business- of marketingplan, een business casus, een plan om een certificaat voor het bedrijf te verkrijgen, een veiligheidsplan voor de onderneming, het beschrijven van een nieuw product of dienst etc. Het is belangrijk om te laten zien, dat de student een bedrijf op een onafhankelijke en succesvolle manier kan leiden. Met de eindopdracht kan de student een reflectiedocument aanleveren, waarin het proces van de opdracht beschreven wordt, de gebruikte theorie, de keuzes die gemaakt zijn en het actieplan om het resultaat te introduceren in de natuurtoeristische branche. Studenten zullen de opdracht in de laatste face-to-face bijeenkomst, gedurende ongeveer vijf minuten, presenteren en de belangrijkste behaalde resultaten verdedigen.

Didactische en pedagogische hulpmiddelen uitgelegd Doelstellingen Het NATUR-programma is gericht op het uitvoeren van een opleiding voor (toekomstige) ondernemers, lokale ontwikkelingspromotors (agenten) of technische deskundigen en andere professionals in de natuurtoerisme-industrie. De opleiding is gericht op het verschaffen van praktische kennis en vaardigheden voor het starten


en opbouwen van een bedrijf, verdeeld in management, marketing, communicatie, cultureel & natuurlijk erfgoed, leiderschap en veiligheid & kwaliteit. De specifieke didactische en pedagogische elementen van het model zijn passend voor de doelgroep en worden versterkt door de gecombineerde studieaanpak. De componenten, opgenomen in de paragraaf “Werken met het NATUR-leermodel” hierboven, worden hieronder uitgelegd:

Om op deze ondersteunende manier te handelen is het niet alleen nodig om een ervaren en ontspannen gesprekspartner te zijn, maar ook bekend te zijn met het NATUR Learning Management System (LMS), samen met de capaciteit om ook andere media te gebruiken, zoals e-mail of Skype. De docent moet werken met de beschikbare leermodules van het LMS, bijvoorbeeld door: (1) Ze volledig te kennen; (2) zijn vertrouwen in de student te laten zien; (3) Bespreken van de manier waarop ze gestructureerd zijn; (4) Adviseren van de studenten hoe je ze het best kunt gebruiken; (5) De studenten ernaar te verwijzen; (6) Indien nodig, het aanpassen van de inhoud om aan de behoeften van het individu te voldoen; (7) Indien nodig, extra materiaal voor te bereiden (bijvoorbeeld het vergroten van de moeilijkheidsgraad, het aanbieden van aanvullende hulp of verrijking, om studenten te begeleiden om alternatieve routes te nemen door het materiaal, om het pakket aan te passen aan de lokale omstandigheden.

Expertbijeenkomsten

Face-to-face seminars moeten nauwkeurig gepland worden zodat: • ze de andere elementen van de cursus aanvullen; • ze studenten ondersteunen die zich in verschillende stadia van het vakgebied bevinden; • ze snel aangepast kunnen worden om in de behoeftes van de studenten te voorzien; • ze voor ervaringen en leren zorgen, wat anders niet zou plaatsvinden (bijvoorbeeld bepaalde “praktische” ervaring, de directe communicatie over en weer van studenten met elkaar); • ze voldoen aan bepaalde verwachtingen, bijvoorbeeld om succesverhalen met betrekking tot strategische planning te leren kennen.

NL

Manieren van studiebegeleiding Studiebegeleiding heeft voornamelijk betrekking op het op afstand bijwonen van de pedagogische ontwikkeling van een unieke student, wat algemene menselijke capaciteiten vereist, zoals warmte, het vermogen om te luisteren en het gebruiken van verschillende media. Succesvol begeleiden biedt algemene ondersteuning aan de student, beschikbaarheid, het maken van regelmatige en niet-bedreigende contacten, is gericht op het vergroten van het zelfvertrouwen van de student en helpt hem steeds zelfstandiger te worden. Het geven van feedback op de prestaties van de student is ook een andere belangrijke rol.

143


Leren van medestudenten

NL

Onderzoek wijst uit dat ondernemers beter en sneller leren, als ze van elkaar leren. Het NATUR-leermodel omvat een mogelijkheid om van medestudenten te leren door het creëren van een medestudentengroep (‘lotgenotengroep’), van een kleine groep studenten en docenten. Samenwerkend leren kan ontstaan als een resultaat van de combinatie van ideeën, die het geheel ten goede komt. Deze groep zou de eerste bijeenkomst moeten hebben in de beginfase van het leerproces. Met aan het begin een face-to-face seminar om het eerste ijs te breken, voor een eerste contact met het NATUR-leermodel, voor de teambuildingsspirit en voor meer ondersteunende relaties. Daarna kan aan de gang gegaan worden met de ontwikkeling van het hele proces door middel van (in)formele contacten, gebruik makend van de beschikbare faciliteiten, inclusief het online forum.

144

Een medestudentengroep verbindt managers/technische deskundigen, die met dezelfde problemen te maken hebben tijdens het proces van bevestiging, samenwerking, vertrouwelijkheid en connecties. (1) Bevestiging: een lotgenotengroep dient als een informele raad van bestuur die luistert, adviseert en de ervaringen van de managers bevestigt. Naast het verkrijgen van nieuwe zakelijke informatie, variëren de voordelen van minder isolatie tot nieuwe zakelijke strategieën; (2) Samenwerking: Deelnemen aan een lotgenotengroep verbreedt de kring van contacten met verschillende achtergronden en sectoren. Zakelijke samenwerking kan aangegaan worden met andere leden. De deelnemers van zo’n groep zien gewoonlijk stijgende opbrengsten en dalende bedrijfskosten in hun onderneming; (3) Vertrouwelijkheid: lotgenotengroepen komen met oplossingen, terwijl ze de bedrijfsgeheimen respecteren. Ze bouwen een sterkte band op met andere leden en keren met meer energie en meer kracht terug naar hun respectievelijke werkomgevingen en (4) Connecties: Leden van een lotgenotengroep kunnen strategische samenwerking ontwikkelen en strategieën promoten om hun natuurtoerismebranche te laten groeien.


Handleiding Volledige cursus

Activiteit

Studie-uren

Instrument voor het beoordelen van vaardigheden, ontmoeting met docent, het ondertekenen van leercontract

6 studie-uren (0,2 studiepunten)

Face-to-face ontmoeting - Start - Lezing door deskundige - casusbespreking

6 studie-uren (0,2 studiepunten)

Module 1 Inleiding tot het natuurtoerisme

36 studie-uren (1,3 studiepunten)

Module 2 Vreemde talen en effectieve communicatietechnieken

NL

Als de student de volledige cursus volgt, moet hij de acht modules volgt met een voldoende voltooien, de afstudeeropdracht maken en vier face-to-face bijenkomsten bijwonen. De student kan zijn eigen bepalen, maar de volgordestaat vast. Hieronder is het mogelijk om de cursus te zien voor studenten, die alle modules volgen:

36 studie-uren (1,3 studiepunten)

145

Module 3 Natuurtoerisme, duurzaamheid en ethische kwesties

36 studie-uren (1,3 studiepunten)

Module 4 Leiderschap & Netwerken

36 studie-uren (1,3 studiepunten)

Face-to-face ontmoeting - terugkijken - samenwerken / rollenspel - casusbespreking

6 studiepunten uur (0,2 studiepunten)

Module 5 Veiligheid en kwaliteit

36 studie-uren (1,3 studiepunten)

Module 6 Cultureel en natuurlijk erfgoed

36 studie-uren (1,3 studiepunten)

Module 7 Management in het natuurtoerisme

36 studie-uren (1,3 studiepunten)

Module 8 Marketing in het natuurtoerisme

36 studie-uren (1,3 studiepunten)

Face-to-face ontmoeting - terugblik op de theorie - casusbespreking –uitleggen van het eindproject en brainstormen

6 studie-uren (0,2 studiepunten)

Werken aan de eindbeoordeling - bespreking met docent - reflectie op proces

160 studie-uren (5,7 studiepunten)

Face-to-face ontmoeting – presentatie aan medestudenten van het eindproject

8 studie-uren (0,3 studiepunten)


NL

Het NATUR-programma is als volgt opgebouwd:

146

Modules 1 Inleiding tot het natuurtoerisme 2 Vreemde talen en effectieve communicatietechnieken 3 Natuurtoerisme, duurzaamheid en ethische kwesties 4 Leiderschap & netwerken 5 Veiligheid en kwaliteit 6 Cultureel en natuurlijk erfgoed 7 Management in het natuurtoerisme 8 Marketing in het natuurtoerisme In elke module vind je de volgende structuur: Module-inhoud (als zodanig): Inleiding; leerdoel, geschatte tijd, planning, Introductie; ontwikkeling van de inhoud (inclusief oefeningen en vragen voor reflectie), casusstudie, samenvatting van de belangrijkste punten; verwijzingen/verder lezen; woordenlijst, met de omschrijving van de meest relevante termen, het Forum om vragen en problemen in verband met de module te plaatsen, aanvullende documenten, ruimte om extra relevante documentatie en bijlagen op te slaan. Figuur 6: Structuur van een module

De oefeningen en vragen zullen de leerling helpen om de inhoud te verwerken en zijn/haar inzicht in de beschikbare materie te controleren. De antwoorden op deze vragen zullen geen deel uitmaken van de beoordeling van lerende. Elke module wordt afgesloten met een geval waarin de leerling gebruikt theorie (en inzicht) het oplossen van de problemen beschreven. Op deze manier leert bewijst de competentie bereikt. Het resultaat van deze gevallen zullen worden beoordeeld door de docent.


Leerling maakt zijn / haar eigen leerweg op een onafhankelijke manier. Als leerling lopen in een moeilijke rol in de inhoud of vast komen te zitten op een andere manier, kan hij / zij vragen stellen op het online forum. Peer leerlingen en de docent kunnen helpen op het beantwoorden van de leervragen. Naast een post op het publieke forum leerling kan de vraag of het verzoek in een rechtstreeks bericht sturen naar een van de beschikbare contacten. De functionaliteit contacten op het platform ook de mogelijkheid te geven het verzenden van e-mails of start een live chat. De vragen en antwoorden op het forum worden opgeslagen, zodat toekomstige leerlingen op het verloop kunnen profiteren van uw inspanning.

Bijlage A: Technische Handleiding - Docenten VOORWOORD Het huidige document richt zich uitsluitend op specifieke kenmerken, die betrekking hebben op de toegang tot het NATUR- platform als docent. Docenten wordt aangeraden om het huidige document aan te vullen door raadpleging van de Technische Handleiding. JE EIGEN BUREAUBLAD Bronnen van andere gebruikers Om de bestanden te openen, die door de studenten ter beschikking gesteld / gedeeld worden in het e-Portfolio: Ga naar “Mijn werkruimte” -> “bronnen van andere gebruikers”.

NL

Leerlingen kunnen ontmoeten docenten beschikbaar, namelijk op de vergaderingen. Deze bijeenkomsten zullen leerlingen met kennis, inzicht en mogelijkheden om te netwerken.

147


OVERZICHT

NL

Vaardigheidstoetsinstrument Om de resultaten van de zelfbeoordelingstoetsen van de studenten te zien: Ga naar “Acties” -> “Statistieken”.

148 Leervorderingen In het tabblad “Leervorderingen” is een lijst van studenten beschikbaar, die ingeschreven zijn in de module, de staat van voortgang in hun studie, maar ook of de module al afgemaakt is. Vergeet niet dat je feedback moet geven aan de studenten op het geleverde werk en aan moet geven of ze met hun eigen leerweg verder kunnen gaan.


Forum De docent beschikt over een scala aan mogelijkheden om de onderwerpen en berichten in de forums te matigen en te beheren.

NL

Vergeet niet dat je de studenten moet informeren/eraan herinneren, dat, wanneer een module klaar is, de betreffende status gewijzigd moet worden in “Voltooid” ( ).

149

Aanvullende documenten Er is plaats aanwezig, waar je extra hulpmiddelen aan elke module kunt toevoegen.


Bijlage B: Technische Handleiding voor studenten

NL

Inloggen

150


NL

Nieuwe Account

151

Wachtwoord vergeten?


NL

Gebruikersnaam vergeten?

152

Je eigen Bureaublad


NL

Overzicht Dit is te vergelijken met een PC-omgeving, waarin je links naar de data in de leeromgeving kunt toevoegen en beheren.

Mijn lessen en klassen Dit is de plaats waar je toegang krijgt tot de lessen en klassen waarin je ingeschreven bent.

Bladwijzers Lijst van bronnen en pagina’s in de leeromgeving.

153


NL

Notities en opmerkingen Hier worden notities, opmerkingen en aandachtspunten bijgehouden, die je in de data / inhoud van de leeromgeving hebt gemaakt.

154

Mijn werkomgeving In deze omgeving creĂŤer je jouw digitale portfolio, waarin alle opdrachten worden opgeslagen die je in de cursus hebt gemaakt.


Om een nieuw bestand te openen, gebruik je “File”; je kunt meer bestanden tegelijkertijd openen.

NL

Ga naar “Actions” -> “Share” om je docent toegang te geven tot het bestand.

155

Kies “Single User” en bij “Search For” noteer je de gebruikersnaam van de docent. Vervolgens klik je op “Search”.

Selecteer de gebruikersnaam van de docent en klik op “Share with users”


NL

Leervorderingen Hier zie je de vorderingen die je maakt in de leeromgeving.

156 Kalender Je kunt hier je agenda en je planning bijhouden van de lessen, het te maken huiswerk, wanneer je het moet inleveren enz.


NL

Mail De leeromgeving heeft een eigen e-mailsysteem zodat gebruikers onderling kunnen communiceren.

Contacten Je kunt hier een lijst van contactpersonen bijhouden.

157


NL

Persoonlijke gegevens en profiel Met deze functie kun je persoonlijke gegevens toevoegen. Met de tab “Profile� kun je deze informatie tonen aan andere gebruikers.

158

Instellingen Hier kan je de taal, tijdzone enz. Instellen. Ook het wachtwoord kan je hier wijzigen.


NL

Overzicht

159   Categorieën De inhoud van de cursus /modulen is beschikbaar in verschillende talen. In elke taal heb je de beschikking over: • Pedagogische richtlijnen • Technische handleiding • Vaardigheidstoetsinstrument • NATUR-Handboek • Monitoring & Evaluatie NATUR-Leeromgeving


NL

Pedagogische richtlijnen De pedagogische richtlijnen beschrijven de pedagogische en methodologische thema’s. Hier vind je ook het leercontract, dat ondertekend moet worden door de cursist en de docent.

160

Technische handleiding De technische handleiding geeft instructies en ondersteunt het werken in de Naturleeromgeving.


NL

Vaardigheidstoetsinstrument De diagnostische toets biedt de mogelijkheid je eigen kennis te toetsen en zet op basis van het resultaat een individueel leertraject voor je klaar.

161

Natur-handleiding In de Natur-handleiding vind je het overzicht van de 8 cursussen/modules


NL

Elke module bestaat uit: • De leermodule (module-inhoud) • Glossary (verklarende woordenlijst): definitie van de belangrijkste termen • Forum (vragen en thema’s die met de module te maken hebben) • Bijgevoegde artikelen (Naslagwerk en relevante literatuur) • Bijlagen (niet alle modules hebben bijlagen)

162

Monitoring & Evaluatie van de Natur-leeromgeving Dit onderdeel bevat het geheel van enquêtes, vragenlijsten, formulieren en andersoortige documenten.


Acties Let op: De acties die hieronder staan, zijn alleen van toepassing op bepaalde situaties.

Info Geeft informatie weer over het betreffende onderwerp.

Notities Het is toegestaan notities toe te voegen aan je lijst. Dit kan in alle delen van je werkruimte.   Doe mee Om de cursus/module te beginnen, kies je voor “Join” In het volgende menu kies je opnieuw voor “Join”, zodat je ingeschreven bent voor de cursus/module.

Voortgang van het leren Als je de module voltooid hebt, ga je naar de tab “Info” van de leermodule en verander je de status in “Completed”. (afgewerkt)

NL

Voeg toe aan je bureaublad Hiermee kun je het object toevoegen in je werkruimte.

163


Referenties

Arnegger J., Hartmann, T., Job H., Woltering M. (2008). Nature - tourism nexus revisited – A new classification for nature tourism. Würzburg, Germany in http://www.lincoln.ac.nz/ PageFiles/7235/Arnegger.pdf Arnegger, J, et al. (2010), Towards a product-based typology for nature-based tourism: a conceptual framework, Journal of Sustainable Tourism, Vol.18, Nº7, Sep.2010, 915-928 Ceballos-Lascuráin, H. (1996). Tourism, ecotourism and protected areas: The state of naturebased tourism around the world and guidelines for its development. IUCN, Gland, Switzerland, and Cambridge, UK. COM (2007) 621 final: Agenda for a sustainable and competitive European tourism: A renewed EU Tourism Policy - Towards a stronger partnership for European Tourism

NL

COM (2010) 352 final, Europe, the world’s No 1 tourist destination – a new political framework for tourism in Europe

164

Eagles, Paul (2001), Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart Fennell, D. A. (2001). A Content Analysis of Ecotourism Definitions. Current Issues in Tourism, 4(5), 403-421 Higgins Bryan R. May (1997) The global structure of Nature tourism Industry IPK International (2010), World Travel Trends Report, March, Germany ITB 2010 WORLD TRAVEL TRENDS REPORT December Lee, Bob Du. 2005. Motives, behaviors, and attachments: A comparative study between older travelers and younger travelers in a national scenic area, The Pennsylvania State University, 2005, 137 pages McKercher, B. (1998). The Business of Nature-based Tourism. Australia: Hospitality Press. NATUR Project (2011), The Analysis Report (annexes the regional reports from PT; TR; NL) Newsome, D., Moore S.A., Dowling, R.K. (2002) Natural Area Tourism: Ecology, Impacts and Management. UK: Channel View publications. Pearce, D. (2008). A Needs-Functions Model of Tourism Distribution. Annals of Tourism Research, 35(1), 148-168. Rhodes, A. R. (2003). Motivation of Nature Tourism. Ecoturismolatino. In http://www.ecoturismolatino.com/ebiblioteca/ebiblioteca.htm Ryan, C., Hughes, K., & Chirgwin, S. (2000). The Gaze, Spectacle and Ecotourism. Annals of Tourism Research, 27(1), 148-163.


Sammy, Jo. 2010. Exploring the sustainability of place: A case study of community-based nature tourism, University of Guelph (Canada), 307 pages Strasdas, W. (2006). The Global Market for Nature-based tourism. In H. Job & J. Li (Eds.), Natural Heritage, Ecotourism and Sustainable Development (Vol. 45, pp. 55-64). Munich: Münchener Studien zur Sozial- und Wirtschaftsgeographie. THR (2006), 10 Produtos Estratégicos para o Desenvolvimento do Turismo em Portugal: Turismo de Natureza”, para o Turismo de Portugal, ip UNWTO (2009), Study on the Competitiveness of the EU tourism industry, September,

Wearing, S., Neil, J. (1999). Ecotourism : impacts, potentials, and possibilities. Oxford; Boston: Butterworth-Heinemann Weaver, D. B. (2001). Ecotourism as Mass Tourism: Contradiction or Reality? Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 42(2), 104-112. Wight, P. A. (2001). Ecotourists: Not a Homogenous Market Segment. In D. B. Weaver (Ed.), The Encyclopaedia of Ecotourism (pp. 37-62). Wallingford and New York: CABI Publishing. WTO (2010), World Tourism Barometer, Volume 8, January Eurostat and UNWTO World Tourism various statistical data Websites http://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf (defining nature tourism) http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html (concept of responsible tourism) http://naturlearning.eu/ (NATUR B-Learning Tool) http://www.naturproject.eu/ (Website of the project NATUR)

NL

Voldere, I., Myncke, R., Jans, G., Staelens, P., Vincent, C., Nuñes, Briene, M. Ronner, E., Verheyen, J. Devet, J. (2009). Study on the Competitiveness of the EU tourism industry - with specific focus on the accommodation and tour operator & travel agent industries. Rotterdam, Netherlands: ECORYS Macro & Sector Policies

165


Genişletilmiş Özet

www.naturproject.eu Editörler: NATUR projesi ortakları Yazarlar: Maria Helena Antunes, AidLearn, Portugal, www.aidlearn.com Aivar Ruukel, The Võru County Vocational Training Center, Estonia, www.vkhk.ee Sezai Ozcelik, Cankiri Karatekin University, Turkey, www.karatekin.edu.tr Rudy Freund, ROC West-Brabant, The Netherlands, www.rocwb.nl NATUR projesinin bir kısmı Avrupa Komisyonu tarafından fonlanmakta ve eş finansman sağlanmaktadır. Bu yayının içeriği Avrupa Komisyonu’nun tutumu ve görüşlerini değil sadece yazarın/yüklenicinin/ortakların fikir ve görüşlerini yansıtmaktadır ve bu yayının içeriği konusunda hiçbir şekilde Avrupa Komisyonu sorumlu tutulamaz. Grafikler, dizgi ve tasarım: www.rogg.biz Tüm Hakları Saklıdır. © NATUR Konsorsiyomu, Lizbon, Temmuz 2012

TR

Güçlendirme Aracı olarak Doğa Turizmi

167


TR

İçindekiler

168

Yönetici Özeti........................................................................................... Giriş.......................................................................................................... Arka Plan................................................................................................. Yeni Sorunlar........................................................................................... NATUR Projesi......................................................................................... Amaç........................................................................................................ Hedef Gruplar.......................................................................................... Ortaklık.................................................................................................... Ürünler..................................................................................................... Turizm Türleri.......................................................................................... Doğa Turizmi........................................................................................... Doğa Turizminin Ana Unsurları.............................................................. Yumuşak ve Sert Turizm ........................................................................ Ekoturizm ............................................................................................... Özel İlgi Alanları Turizmi ........................................................................ Vahşi Yaşam Turizmi ............................................................................... Doğa-Odaklı Turistler.............................................................................. Sürdürülebilir Turizm.............................................................................. Sorumlu Turizm ...................................................................................... İnsancıl Turizm ....................................................................................... Doğa Turizmi Pazarından Başarılı Olmanın Sırları ............................... NATUR B-Öğrenme Aracı ....................................................................... NATUR Kursu .......................................................................................... Öğrenme Modeli ..................................................................................... Beceri Değerlendirme Aracı .................................................................. Bireysel Öğrenme Yolu ........................................................................... Öğrenme Anlaşması ............................................................................... Modüle Başlangıç Yapma ....................................................................... Bilgi ......................................................................................................... Toplantılar ............................................................................................... Örnek Olay .............................................................................................. Bilgi ve Veri Toplama ve Analizi ............................................................. Eğitmenlik ............................................................................................... Final Projesi /Değerlendirme ................................................................ Öğrenciler Arası Birlikte Öğrenme ........................................................ Manuel .................................................................................................... Tüm Kurs ................................................................................................ Modüller .................................................................................................. Ek A: Teknik Rehber -Eğitmenler ........................................................ Ek B: Teknik Rehber -Öğrenciler ......................................................... Referanslar .............................................................................................

170 170 170 171 173 173 174 174 175 175 177 178 178 180 180 181 182 183 186 187 188 189 190 191 191 193 193 194 194 195 195 196 197 198 199 200 201 201 202 205 219


172 179 189 200

Şekil 1: Turizm Türleri .......................................................................... Şekil 2: Öğrenme Aracı Ana Kategorileri .............................................. Şekil 3: NATUR Öğrenme Modeli .......................................................... Şekil 4: Beceri Değerlendirme Aracı Soru Örnekleri ........................... Şekil 5: Öğrenme Çemberi .................................................................... Şekil 6: Modül Yapısı ..............................................................................

176 190 191 192 194 201

TR

Tablo 1: Avrupa Turizminin Gelişimi Etkileyen Faktörler ..................... Tablo 2: Motivasyon ve yumuşak ve sert Pazar ..................................... Tablo 3: Doğa Turizminin Gelişimi için Ana Faktörler........................... Tablo 4: Tüm Kurs Aktiviteleri ...............................................................

169


Yönetici Özeti

Geniş Özet NATUR projesi (Bir Güçlendirme Aracı Olarak Doğa Turizmi) hakkında genel bilgiler vermekte ve proje ortaklarının farklı dilde (Portekizce, Estonyaca, Felemenkçe ve Türkçe) artı İngilizce olarak ana bulguların kısa bir özetini içermektedir. Avrupa düzeyinde ve AB ile karşı karşıya olduğu yeni sorunlar da turizm ve özellikle doğa turizmi alaka kısa bir girişten sonra, belgenin NATUR Projesi ana bulguları ve sonuçları üzerine genel bir bakış sunmaktadır. Bu da turizmin farklı tip ve doğa turizmi ana bileşenleri anlatılır. Karma Eğitim Aracı ana özellikleri tarif edilmekte ve manuel anlatılmaktadır. NATUR kursunun tümü online olarak NATUR platformunda kullanıma sunulmuştur: http://naturlearning.eu/ Ayrıca NATUR kutu içindeki USB flash bellek içinde NATUR projesi çıktılarının hepsi yer almaktadır.

Giriş

2010 yılında NATUR projesi1 Avrupa Hayat Boyu Öğrenme Programı’nın alt programı olan Leonardo da Vinci Yenilik Transferi kapsamında Portekiz Ulusal Ajansı tarafından fon alması için seçilmiştir. Proje Kasım 2010 ile Ekim 2012 tarihleri arasında yapılmıştır.

TR

Arka Plan

170

Turizm, ticaret ve dağıtım ve inşaat sektörlerinde sonra AB içinde en büyük üçüncü sosyoekonomik faaliyet gösteren. Kalkınma ve ekonomik ve sosyal entegrasyon katkıda bulunurken Turizm özellikle kırsal ve dağlık alanlarda, kıyı bölgeleri ve adalar, uzak ve dıştaki bölgeler veya yakınsama geçiren kişilerin, AB’nin büyüme ve istihdam üretme yeteneğine sahip bir ekonomik faaliyettir.AB Turizm sektörü yaklaşık 2 M işletmelerin toplam işgücünün% 4 civarında istihdam ile, AB GSYİH’sının% 4’ten fazla yapar. Ilgili sektörler dikkate alındığında, GSYİH oluşturma turizmin tahmini katkısı çok daha yüksektir - Turizm dolaylı AB GSYİH’sının yaklaşık% 11 oluşturur ve işgücünün yaklaşık% 12’sini sağlamaktadır. Doğa Turizmi (DT) için AB pazarında sürdürülebilir bir şekilde artmaktadır. 2004 yılında, turist 22 M için ana motivasyon tüm AB Turistler tarafından yapılan yolculuk 9% temsil eden, turizmin bu tür yararlanmak oldu. 2015 yılında bu ürün% 7 yıllık büyüme temsil eden turist 43.3 M ulaşması beklenmektedir. Avrupa aynı zamanda bir turizm üreten bölge olarak, turist açısından önde gelen hedef olarak değil sadece, dünyanın en önemli turizm pazarıdır. Dünya Turizm Örgütü tahminlerine göre, Avrupa’nın dünyanın en önemli turist ve turizm üreten bölgesi olarak kalacaktır2.

1 2

 Project number nº 2010-1-PT1-LEO05-05165 http://www.naturproject.eu/

EU Turizm Sanayinin Rekabet Edilebilirliği Üzerine Bir Çalışma, 2009


Yeni Sorunlar

Avrupa turizmi son 2008 yılından bu yana tüm ekonomileri etkileyen ekonomik ve finansal kriz yüzünden özellikle turizm hizmetleri için talep üzerinde önemli bir etkisi olması sebebi ile zor bir durumla karşı karşıya gelmiştir. Avrupalı turistler seyahatlerine devam etmiş olmasına rağmen, Avrupalılar daha uzak yerleri ziyaret konusundaki tercihleri ve kalış süresi ya da harcamalarını azaltmak suretiyle Avrupalı turistler davranışlarını yeni kriz koşullarına adapte etmiştir3.

Bir dizi faktör bugün Avrupa’da turizm faaliyetlerinin gelişimini etkilemektedir. Turizm sektöründe turist sayısının artması gereken ve daha fazla turist çekmesi gereken ülkeler olan gelişmiş ülkeler gelişmekte olan ülkelerden kaynaklanan daha fazla küresel rekabet ile karşı karşıyadır. Avrupa’nın kırsal ve kültürel zenginlik çeşitlilik alanlarında karşılaştırmalı üstünlüğe dayalı, sürdürülebilir ve yüksek kaliteli turizm sunması gerekir4. Avrupa ülkeleri yaşam standartları her geçen gün artan ve artan nüfusları ile Avrupa’daki destinasyonlara ziyaretçi sağlayacak BRIC5 ülkeleri olarak tanımlanan ülkeler ile işbirliğini arttırmak zorundadır. Bir diğer önemli sorun, özellikle demografik eğilimler sonucu, 2020 yılında nüfusun % 20 ulaşması beklenmekte ve 65 yaş üzeri kişilerin sayısı artma olasılığıdır. Satın alma gücü ve boş zaman fazla olan bireylerden oluşan bu grup (65 yaş üzeri) önemli bir pazar potansiyelini temsil etmekte ama aynı zamanda kendi özel ihtiyaçlarını karşılamak için turizm sektöründe bir dizi değişiklikleri de gerektirmektedir. Aynı özel ihtiyaçlar turizmin arz ve hizmet yapısı entegre edilmesi ve hareketliliğin azalması (son olarak 127 milyon kişi olarak tahmin edilmektedir) ile turistlerin artan sayıda konaklama ihtiyaçları için de geçerlidir. Bu kitle turizminin yarattığı kültürel mirası, iklim değişikliği, su kaynaklarının kıtlığı, biyoçeşitlilik üzerindeki baskı ve riskleri ile bağlantılı olarak diğer yapısal sorunların ele alınacağı kapsamlı ve entegre turizm politikası oluşturulmasını gerekli kılmaktadır. Turizm işletmelerinin kuraklık riski olduğu yerlerde içme suyu kullanımını azaltmak ve sera gazı emisyonları ve çevresel ayak izini azaltmaları gerekmektedir. Önümüzdeki yıllarda, Avrupa’da iklim değişikliği seyahat modellerini yeniden belirlemek ve belirli hedefleri etkileyebilecek düzeye gelecektir. Ayrıca, Avrupa’nın dağlık bölgelerinde kar örtüsü azalan kış turizmi düşüşe neden olabilecektir. Aynı zamanda, yükselen deniz seviyeleri kıyı bölgelerinde turizmde değişikliklere yol açabilir.

TR

Kriz UNWTO 2010 yılında yabancı turist sayısında artış olacağını tahmin etmesine rağmen devam etmektedir; ancak krizden kurtulma Asya gibi dünyanın diğer bölgelerine göre Avrupa’da yavaş olacağını öngörülmektedir. Bu durum turizm sektörünün yeni kıstaslara uyum sağlamasını gerektirmektedir.

171

Avrupa ve ulusal turizm politikaları hem yapısal işsizliği azaltmak için önlemler almak hem de turizmle ilgili yatırımların etkin dağılımını sağlayarak tüm bu yapısal değişiklikleri gerçekleştirmek zorundadır.  zellikle doğu ve kuzey Avrupa’da bazı bölgelerde,% 8 kadar bir düşüş kaydedilmiş olmasına rağmen, Avrupa genelinde, uluslararası Ö turist, 2009 yılında yaklaşık% 5,6 oranında düştü (UNWTO World Tourism Barometer, Volume 8, January 2010). UNESCO’nun toplam olan 800 Dünya Mirası sit alanlarından 300 tanesi AB içinde yer almaktadır. 5 BRIC Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin için kullanılan bir kısaltmadır. Bu dört ülke yeni ekonomik gelişim bölgeleri olarak birbirine benzerlik göstermektedir. 3

4


Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki (BİT) ilerlemeler ve tüketiciler tarafından artan kullanımı ve gelişimi ile kökten ve yeni beceri ve pazarlama stratejileri gerektiren ve turizm sektörü ile müşteri tabanını arasındaki ilişkilerde değişime yol açan yeni olgulardır. Bütün bu zorluklar ve fırsatlar ışığında, sektördeki işletmelerin, özellikle de KOBİ’lerin, kendi sınırlı mali kaynaklar ve niteliklerin çalışanlarının eksikliği sonucu değişen koşullara her zaman hızla adapte olacak bir konumda değildir. Son olarak, Avrupa turizmin belirli özellikleri tarafından belirlenen özel sorunları da vardır. Bunlar tüketici modelleri, özellikle mevsimsel dağılımı ve turistik hareketlere bir taraftan bağlantılıdır. Diğer yandan üretim modelleri ve değer zinciri turizm sektörünü Avrupa’da etkilemektedir. Turistlerin talepleri şu anda Temmuz ve Ağustos aylarında çok güçlü ve yoğundur. Bu mevsimsel mevcut altyapı ve personelin optimum olmayan kullanımı sonucu gelir akışlarını etkileyebilmektedir. Tablo 1: Avrupa Turizminin Gelişimi Etkileyen Faktörler

TR

Sorunlar

172

• Büyük küresel rekabet • Demografik trendler • Belirli ihtiyaçları artan • Değişen Yapısal (iklim değişikliği, su kaynaklarının kıtlığı, biyolojik çeşitlilik üzerindeki baskı ve kültürel miras) • BİT kullanımının arttırılması • İş sektörü adaptasyonu, özellikle KOBİ’lerin • Tüketici modelleri

Fırsatlar • Avrupa’da karşılaştırmalı üstünlükler dayalı, sürdürülebilir ve yüksek kaliteli turizmin teklif edilmesi • BRIC ülkeleri ile yeni işbirliğinin güçlendirilmesi • 65 yaş üzeri kişilerin özel ihtiyaçlarının karşılanması ve hareketliliğin azalması ile artan turist sayısı için konaklama ihtiyaçları • İçme suyu, sera gazı emisyonları ve çevresel ayak izi kullanımını azaltılması • Seyahat modellerin yeniden inşası • Yapısal işsizlik mücadele ve turizmle ilgili yatırımların etkin dağılımının sağlanması • E-ticaret gibi yeni iş olanaklarının oluşturulması • Mevcut kaynakların daha iyi karlılık oluşturması

Bu, bu yeni eğilimler (Tablo 1’de özetlenmiştir) Avrupa turizm sektörünün rekabet seviyesini korumak için hızlı bir şekilde uyum sağlayıcı tedbirler alması gerektiği söylenebilir. Avrupa turizm politikası Avrupa turizm rekabet, modern, sürdürülebilir ve sorumlu endüstrisi için yeni bir ivme gerekmektedir. Somut yanıtlar ve uyum çabalarını gerektiren zorluklarla karşılaşan Avrupa turizm sektöründe turizm operatörler AB’nin yeni öncelikleri dikkate almalı ve konsolide bir siyasi çerçeve içinde kendi çabalarını ve çalışma stratejilerini birleştirmeleri gerekmektedir.


AB için büyük bir potansiyel olarak turizm sektörü en ve birçok önemli AB hedeflerine ulaşılmasına katkı yapmak için karşı karşıya olduğu zorlukları, sürdürülebilir kalkınma, ekonomik büyüme, istihdam gibi ekonomik ve sosyal uyum süreci ile üstesinden gelebilecektir. Turizm ve doğal kaynak yönetimi arasındaki ilişkilerin araştırılması artan bir ilgi görmeye başlamıştır. Akademik literatürün önemli bir bölümü mevcut turizm kavramları yanında oldukça yeni turizm sorunlarını araştırmaktadır. Bu tür doğa-odaklı turizm, ekoturizm, toplum tabanlı ve sürdürülebilir turizm gibi yeni turizm biçimleri, günümüzde dünya çapında pek çok kırsal bölgelerde ekonomik kalkınma için çevre açısından güvenli bir temeli olarak teşvik edilmektedir.

NATUR Projesi Amaç NATUR Projesi ilgili paydaşlar ve bölgelerin doğa turizmi potansiyeli hakkında yerel kalkınma örgütleri ile ilgili bilinçlendirme yapmayı ve sürdürülebilir bir yaklaşımla, yerel kalkınmanın motoru olarak DT hedefleri doğrultusunda politika ve stratejiler belirleme kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.

Yerel kalkınmanın yeni fırsatlar kucaklaması beceri ve yeterlilikler ile öğrencilerin etkinleştirilmesi mevcut ekonomik ve sosyal durumu aşmak için bir strateji oluşturulması gerekmektedir. Orta vadede projenin stratejik amacı turizm sektörüne ve de Avrupa turizm politikasının başarmak için oldukça önemli bir factor olan doğa turizmi kuruluşların inovasyon potansiyelinin geliştirilmesidir. NATUR projesi Doğa Turizmi alanında yüksek kalitede turistik hizmet sunmak için çok önemli becerileri ve yetkinlikleri malzeme geliştirmek için büyük bir güçlenme potansiyeli olan yenilikçi bir eğitim aracı sağlamaktadır. Doğal ve kültürel kaynakları daima koruyacak yeni strateji ve Doğa Turizmi Pazar segmenti yaratmak veya iyileştirmek için politikalar geliştirilmesi sağlayacak olan NATUR projesi yerel kalkınma yararlanıcılar / ajanları, belediye teknisyen ve diğer proje paydaşlarında sürdürülebilir turizm fikrinin potansiyele sahip olduğu düşüncesini yerleştirecektir. NATUR B-öğrenme kursu, potansiyel öğrenciler yoluyla ekonomik kalkınmaya yapacağı bölgeye DT potansiyelinin daha fazla farkında olmayı ve farklı yerel kalkınma aktörleri arasındaki ve güçlü fırsatlar oluşturmayı ve yeni ağlar oluşturmayı

TR

NATUR Projenin ana hedefi, katılımcıların DT aktivitesi sektörü ile ilgili beceri ve yetkinlikleri geliştirmek ve iyileştirmek için olanak sağlayan bir harmanlanmış öğrenme ve ders materyalleri yaratmaktır.

173


destekleyecektir. NATUR projesi bu bölgelerdeki istihdam potansiyelini arttırılması ve yoksul ve geri kalmış bölgelerde yerel bir geliştirici aracı olabilme potansiyeline sahiptir. Aynı zamanda da, çevre ile ilgili tarihi ve kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilir turizm teşvik edilmesini sağlayacaktır.

Hedef Gruplar

Birincil hedef gruplar: Girişimciler veya DT sektöründe iş geliştirmek isteyen geleceğin girişimcileri; Yerel kalkınma yararlanıcılar / ajanları, belediye teknisyenleri ve uzmanları faaliyetlerinin özgü niteliği ile turizm sektöründe bağlı politika ve stratejileri tanımlamak zorunda olan paydaşlar; turizm sektörü çalışanları ve DT alanında kendi know-how ve becerilerini geliştirmek veya artırmak isteyen turizm sektörü profesyonelleri. İkincil hedef gruplar: Eğitim sağlayıcıları, danışmanlar, öğretmenler ve doğa turizmi öğrenme faaliyetlerinin desteklenmesi için öğrenme materyalleri ve platform kullanabilecek doğa turizmi alanındaki eğitmenler.

Ortaklık

TR

NATUR Projesi AidLearn, Human Resources Consulting, Ltd., (Portekiz) liderliğinde dört ülkedeki kuruluşun bir araya geldiği ulusüstü ve uluslararası bir konsorsiyum tarafından yürütülmüştür. Konsorsiyum kuruluşları ve ülkeleri: AidLearn (Portekiz), Võrumaa Kutsehariduskeskus (Estonya), Stg. ROC West-Brabant (Hollanda) ve Çankırı Karatekin Üniversitesi (Türkiye).

174

Proje ortaklığının uzmanlık alanları çok geniş olup şu konuları kapsamaktadır. Bilgi toplumu teknolojileri ve uygulamaları, araştırma ve disiplinlerarası araştırmalar, ekonomik, insan kaynakları danışmanlığı ve yönetimi, mesleki eğitim ve eğitmenler, bilgi teknolojileri eğitimi; değerlendirme ve değerlendirmeler; ortaklık girişimcilik bilimler, yönetim olarak ilgili uzmanlık kapalı destek verme konusunda deneyim ve yenilikçi ürün geliştirme öğrenme destek. Ayrıca, tüm ortaklar koordine etmek ve / veya Avrupa Hayatboyu Öğrenme Programı kapsamında olmak üzere uluslararası proje, entegre ederek uluslararası işbirliği de alakalı bir deneyime sahip. Ortaklık üyeleri Avrupa’nın farklı dört ülke ve bölgesinden gelmektedir: Orta Avrupa’dan Hollanda; Güney-batı Avrupa’dan Portekiz, Kuzey-Doğu Avrupa’dan Estonya ve Güney-doğu Avrupa’dan Türkiye. Ortak kuruluşlar yalnız coğrafi olarak değil faaliyet alanları olarak da farklılıklar göstermeketdir. Disiplinlerarası araştırma deneyimi ile farklı bilimsel alanlara çalışma ile yakın etkileşim ve işbirliği içinde oln mesleki eğitim kuruluşu; yetişkin eğitimi ve insan kaynakları danışmanlık alanında çalışan bir KOBİ ve araştırma ve iş alanları arasında toplumla etkileşim halinde olan teknoloji ve mesleki eğitim alanlarında çalışan bir tane üniversite ile yaşlarına bakmaksızın tüm insanlar için yenilikçi eğitim ile yüksek kalitede eğitim sağlayıcı ve bölgesel düzeyde faaliyet gösteren bir eğitim kuruluşu ortaklık içinde yer almaktadır.


Ürünler

NATUR projesinin üç ana ürünü bulunmaktadır: 1. NATUR B-Öğrenme Aracı birçok ana unsurlarının sunulduğu ve proje hakkında genel bir bilgi veren ve an bulguları sunan Geniş Özet; 2. Bir bibliyografik araştırma olan ve proje ortağı ülkelerdeki DT’in mevcut durumu hakkında araştırmaları özetleyen ve Avrupa’daki DT paydaşların ihtiyaçları hakkında odak grupları ve hedef gerçekliği daha derin bir anlayış içinde anlamak için anket de dahil olmak üzere projenin araştırma safhasında ulaşan tüm bulguları proje ortağı ülkelerdeki odak gruplar aracılığı ile analiz eden Analiz Raporu, ve 3. Doğa Turizmi alanında ilgili içeriği sağlayan, kişiselleştirilmiş, öğrencilerin kendi öğrenme hızlarına göre ayarlanabilenen online olarak uygulanacak olan Karma Öğrenme Aracı.

Oluşturulan eğitim paketi pilot eylemler içinde yer alan öğrenciler tarafından şöyle tanımlanmıştır “B-Öğrenim ve Eğitimmetodolojisi kullanılarak Doğa Turizmi yenilikçi bir şekilde ele alması sayesinde Avrupa Birliği içinde kullanılabilecek geniş kapsamlı bir araçtır.”

Turizm Türleri

Turizm, dinlenme, eğlence veya iş amaçlı seyahat olarak tanımlanabilir. Dünya Turizm Örgütü (DTÖ) “seyahat ve eğlence, iş ve diğer amaçlar için birden fazla ardışık yıl için yaşadığı çevrenin dışında yerlerde kalan insanları” olarak turist tanımlar. Turizm popüler bir küresel boş zaman etkinliği haline gelmiştir. 2010 yılında, 2009 yılına göre % 6,6 lik bir büyüme gösteren dünya çapında 940 milyon yabancı turist sayısına ulaşmıştır. Uluslararası turizm gelirlerinin % 4,7 reel artışı sonucu 2010 yılında turizm gelirleri 693 milyar € olarak gerçekleşmiştir. Turizm önemli olduğunu ve birçok ülke için bazı durumlarda hayati. Bu dünya çapında gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) yaklaşık% 5 katkı, mal ve hizmetler için ödeme gelir büyük miktarda getiriyor, ve turizm ile ilgili hizmet sektörlerinde istihdam için fırsat yaratır. Gibi eğlence parkları, casinolar, alışveriş merkezleri, konser salonları ve tiyatrolar gibi ve eğlence mekanlarına; oteller ve tatil köyleri de dahil olmak üzere bu tür tesisleri gibi ağırlama hizmetleri,,; Bu hizmet sektörleri gibi havayolları, kruvaziyer gemileri ve taksilerde gibi ulaşım dahil.

TR

Proje çıktılarının son sürümleri, özellikle öğrenme platformu, iyileştirme önerileri için doğa turizmi alanında dış uzmanlardan oluşan bir panel ile de hedef kitle temsilcileri ile yürütülen pilot kurslar aracılığı ile hem içerik olarak hem uygulamadaki sorunlar düzeyinde dikkatle incelendi ve pilot uygulamalar yapıldı. Bu pilot uygulamalarda ayrıca platformunun işlevselliğinin teknik olarak test edilmesi ve doğrulanması hem ortaklık hem de hedef kitle düzeyinde gerçekleştirildir.

175


Turizmin gerçek ve anlamlı bir gelişmesi önce, iyi belirlenmiş bir yerel veya bölgeye uygun olan turizm ürünlerinin varlığına ve bu ürünler tarafından bölgeye çekilecek turistlerin özelliklerini bilmeye bağlıdır. Turizm turistlerin belirli sınıflara konması, belirli ürünlere göre farklı formlar alabilir ve ülkenin altyapısını ve yaratabileceği gelirlerinin etkilerine göre sınıflandırma yapılabilir. Turizmin gerçek ve anlamlı gelişmesi için önce, iyi belirlenmiş bir yerel veya bölgeye uygun olan turizm ürünlerinin ve turizm türlerinin belirleyen bir anlayış olması gerekir. Bu bağlamda, turizm türleri konusunda şu tespitleri yapmak mümkündür: Şekil 1: Turizm Türleri6

TR

DOĞA TURIZMI Yumuşak Macera: • Orta derecede fiziksel hareket • Daha az fiziksel olarak yorucu

Ekoturizmo: • Niche duyarlı • Öğrenmeye istekli / duyarlı

Sert Macera: • Physical, challenging, risky

özel ilgi & vahşi yaşam turizmi: • Kuş gözlemlenme, v.b . karasal / deniz

doğanın faydalarını (örneğin, rahatlama) dahil etme

176

Kültür Turizmi (Miras ve Kültürel Turizm) - ‘ şehir ve uzakta olanların kültürel ihtiyaçlarını karşılamak için yeni bilgi ve deneyimleri toplamak niyeti ile ikamet edilen normal yerler dışında kültürel mekanlara kişilerin yaptıkları hareketlerdir’.7; Kırsal Turizm kırsal yaşama katılmaya odaklanmıştır. Herhangi bir köy turistik bir yer olabilir ve birçok köylüler çok misafirperverdir. Ekonomik baskı ve köylerin çoğundan kentsel alanlara gençlerin göçü sonucunda, kırsal alan sakinleri için tarım dışı sektörde alternatif gelir kaynağı yaratılmasına olanak sağlayan kırsal turizmin önemi arttığını bir dönemi yaşıyoruz. Kırsal turizm, gelirini kaybeden yerel halkın halk sanat ve el sanatlarının canlandırılması için katkıda bulunabilir. Kırsal turizm dinlenme ve rahatlama için doğal bir konumda ideal bir konaklama sağlamak şeklinde gelişmiş ülkelerde bulunmaktadır. Birçok niche turizm programları şarap turları ve ekoturizm ile birlikte uygulanan agroturizm mevsimsel olaylara göre kırsal kesimde yapılabilen ve kırsal toplumun gelişmesinde uygun ekonomik bileşeni barındıran bir unsur olabilir8; 6

 http://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf

7

 ichards, G. (1996) Cultural Tourism in Europe. CABI, Wallingford. Available to download at www.tram-research.com/atlas R

8

 ttp://en.wikipedia.org/wiki/Rural_tourism h


Güneş & Sahil Turizmi – bireylerin başta güneş ve sahil olmak üzere doğal kaynakları kullanımı hedeflenen turizmi şeklidir; İş Turizmi – Turizmin bu formu konferanslar ve toplantılar, sergiler ve fuarlar, teşvik seyahat, açık hava etkinlikleri ve iş (veya bireysel kurumsal) seyahat gibi segmentleri kapsar; Spor & Yaşam ve Sağlık Turizmi ellness Health Tourism – Sağlık turizmi uzun zaman önce yaşamış olsa da, on sekizinci yüzyılda önem kazanmıştır. Bu turizm hastalara sağlık veren ve hastalıkları tedavi eden, maden sularının farklı tür ile kaplıcalar, yerleri ile ilişkilidir. Daha tatilciler daha fazla para harcamak ve uzaklara yolculuk için istekli olmak için göründükleri çoklu destinasyon turizmi turizm sektöründe giderek artan bir bölümünü oluşturmak ve turistler aynı anda iki veya daha fazla ülkeyi ziyaret eder hale gelmiştir. Bu şekilde, ortak hedef paketler çok iyi kabul edilir hale gelmektedir. Bundan sonraki bölümde doğa turizmin tanımı vereceğimiz için NATUR projesinin ana noktasına daha fazla odaklanmış olacağız.

Doğa Turizmi

Fennel’e göre (2001), araştırmacılar doğa-odaklı turizm (DOT) konusunda birçok ve değişik tanımlar önermiştir. Turizm ile ilgili en katı tanım, doğal alanların korunması ve bu alanlarda “ekoturizm” olarak tanımlanan etkinliklerin yapılması içeren sadece ekolojik bilinçli turist değil diğer turizm türlerinde de ekoturizm ve sürdürülebilirlik vurgusu yapılmasına dikkat çekmektedir. Büyük olasılıkla bu eğilim son turizm sektöründe kaynaştırma eğilimlerini içermesi ve 1980’lerden beri niche pazar dinamiklerin gelişmesinin bir sonucu olduğu gerçeğidir (Wight, 2001). Newsome ve arkadaşları (2002) Ceballos-Lascuráin (1996) yılındaki tanımını kullanmıştır: “doğa turizmi; sahne, topografya, su özellikleri, bitki örtüsü ve yaban hayatı da dahil olmak üzere nispeten gelişmemiş durumda doğal kaynakların kullanımna, doğrudan bağımlı tüm turizm türü” olarak tanımlanmaktadır. Yani, çeşitli yazarlar gore, Doğa Turizm kavramı açıklamak için gerekli olan çevre, doğal konum ve turistik yerler arasında etkileşime odaklanmanın gerekli olduğu belirtilmektedir (Dowling, 1977, 1979; alıntı Newsome, Moore & Dowling, 2002). Sonuç olarak, doğal alanlarda tecrübe edilen her türlü turism faaliyeti “doğa turizmi” olarak nitelendirilecektir (Rhodes, 2003). Arnegger ve arkadaşları (2008) birçok doğal alanlarda gerçekleştirilen doğa-odaklı turizm olarak tanımladıkları benzer doğa turizmi tanımı sunmaktadır. Swarbrooke (2002) doğa turizmi ile ilgili dört önemli prensibe vurgu yapmaktadır: (1) Doğa turizmi sadece çevrenin korunması ile ilgili

TR

Doğa Turizm giderek turizm ve ekonomi alanlarında büyük bir önem kazanmış olması ile birlikte literatürlerde 1980 yılında söz edilmeye başlanmıştır. Doğa turizmi veya en geniş anlamı ile doğa-tabanlı turizm çevre üzerindeki ve dış mekan etkinlikleri sebebi ile sürdürülebilir olan ve doğal yerlerde yaşamayı içeren turizm şeklidir.

177


değil, aynı zamanda uzun vadeli ekonomik canlılığı ve sosyal adalet ile ilgilidir; (2) Doğa turizm girişimlerinin bazı insanlar ve diğerleri maliyet faydalar getirebilir. Bu ayrıca sadece teknokratik bir alanda ve daha çok siyasi olduğunu gösterir; (3) Doğa turizmi genel olarak sürdürülebilir kalkınma ve kırsal kalkınma ile ilgili tartışmalardan ayrı olamaz ve (4) Doğa turizmi alanında daha kritik mevcut düşünme değerlendirme ve tekniklerine ihtiyaç vardır . Doğa Turizm, genellikle temel motivasyon ve doğa turistik destinasyon karar verirken turistler tarafından sürdürülen faaliyetler olarak görünmektedir. Bu doğa temelli turizm deneyimlerini de içeren daha geniş ve kapsayıcı bir terimdir. Sonuç olarak, Doğa Turizm çevreyi korumak ve sürdürülebilir bir şekilde yerel kalkınma geliştirmek için endişeleri olanlar ile doğal alanlara yapılan sorumlu bir seyahat olarak tanımlanabilir. Turizmin bu türü ile ilgilenen insanların doğal ve kültürel kaynakların çeşitliliği yaşamak istemeleri yani zengin doğal, kültürel ve tarihsel deneyimi yaşamak istemeleri doğa turistlerin en önemli özelliklerinden biridir.

Doğa Turizmin Ana Unsurları

TR

Şekil 2’de görüleceği gibi, doğa turizmi aktif hayat yaşayan refleksif olanlar kadar, farklı bir dizi etkinlikleri de kapsar. Örneğin, orman yürüyüşleri ve macera turizmi deneyimlerinden gezi, doğa bisiklet sürüşü, plaj deneyim ve yaban hayatı izlemeyi de içerir. Sıkça turistik bir gezi birkaç doğa turizmi ürününü birleştirebilir. Ana bileşenlerinin bazılarını daha yakından bakacak olursak:

178

Yumuşak ve Sert Turizm

Yumuşak ve sert turizm faaliyetleri doğal çevre ve doğa temelli turizm ile ilgili faaliyetlerin bir alt kümesini oluşturur. İlgili pazar segmentleri ‘macera sporları’ dağ bisikleti gibi içerebilmektedir. Yumuşak ve sert macera turizmi için büyüyen bir talep olduğunu gösteren kanıtlar vardır. Ama kültürel etkinlikleri ‘yumuşak’ ve hangi etkinliklerin ‘sert’ olarak tarif edileceği konusundaki farklılıklar (örneğin şnorkel, sörf, balon ve orienteering bir pazar tarafından yumuşak olarak görülür ve başka tarafından sert olabilir) vardır. Aynı şekilde, farklı bakış açılarıyla genç ve yaşlı turistler arasında ortaya çıkabilir. Birçok büyük uluslararası turizm pazarlar için, sert yumuşak faaliyetleri yerine daha sık doğal alanlarda macera tabanlı deneyimler ilgilenenler tarafından seçilir. Yumuşak macera aktiviteleri genellikle katılımcılar tarafından fiziki katılımın ılımlı bir düzeyde olmasını gerektirir ve daha az fiziksel olarak zorlu sert faaliyetler de vardır. Yumuşak macera aktiviteleri yürüyüş / yürüyüşü, dağ bisikleti / bisiklet, kamping, ata binme, orienteering, yürüyüş turları, yaban hayatı tespit, balina izleme, nehir ve göl kanosu yapma ve balıkçılık gibi içerebilir. Sert macera aktiviteleri normal fiziksel veya engebeli yerler veya katılımcılar için potansiyel olarak daha fazla kişisel meydan okuma gerektiren yüksek düzeyli faaliyetler içerir. Risk faktörü de artabilir. Bir doğa-odaklı sert macera aktiviteleri


şunlardır: Mağaracılık, dalış, trekking, beyaz su rafting, tüplü balon ve yelkencilik, kaya ve dağ tırmanışı, cross-country kayak, kayak safari, kayak sörfü, rüzgar sörfü. Buna karşılık, bungee jumping (örneğin) bir doğa ayarına bağlı değildir. Sert macera aktiviteleri ölçek olarak daha zorlu olabilir ve birçok durumda destek ekipmanı dahil olmak üzere ekstra ekipman kesinlikle gerekli olabilir - örneğin, tırmanma, oksijen tankları ve okyanus aşan kayaks gibi. Ama macera faaliyetlerinin büyük çoğunluğu doğrudan başarmak odaklı olup doğa ve doğal ortamlarının varlığına bağlıdır. Özellikle katılım yapılan etkinlik aktif veya pasif önlemler gibi değişkenlerle doğa ile turist arasındaki ilişkiyi – özellikle ‘turist deneyimi için çok önemli’ doğanın rolü ile zenginleştirilmesine’ vurgu yapmalıdır. Hem pasif ve aktif turistler için doğanın insanlara (rahatlatıcı, ruhu zenginleştiren şartları geri alma) birşeyleri geri vermesi gibi daha önemli bir rol de oynayabilir. Böyle yapılarak, hedef kitlenin destinasyon hakkında geniş deneyimi geliştirmek mümkün olabilir. Doğa tabanlı deneyimler yanında gıda, kültür, dinlenme, sağlık, kaçış, aile ihtiyaçları, konaklama, ulaşım gibi hedef turist grubu için toplam deneyim tüm diğer yönleri ile doğa ile ilişkilidir. Doğa turistlerinin genel memnuniyeti temelinde tüm unsurlar birbirlerini tamamlayacak şekilde çalışır ve birlikte oluşan deneyim sonucu ortaya çıkar.

Ana Motivasyon

Pazar

Büyük bir sembolik değeri olan yaşam deneyimleri, doğa ile etkileşim ve doğadan keyif alma

Yumuşak Doğa Turizmi The experiences are based on low intensity outdoor activities (walking tours, excursions, hiking, wildlife observation, etc.) Note: represents approximately 80% of the total Nature travels.

Aktiviteler Spor Aktiviteleri Doğada Düşünme Özel İlgi Alanları Aktiviteleri

Sert Doğa Turizmi Deneyimler spor doğa ortamında geliştirilen pratik uygulamalar (rafting, kayak, yürüyüş, tırmanma, vb.) ve / veya konsantrasyon veya bilgi yüksek derecede bilgi gerektiren (kuş gözlemciliği, vb) gibi faaliyetleri ile ilgilidir. Not: Bu toplam Doğa Seyahati yapanların pazarı içinde 20 % ‘sine tekabül etmektedir.

Source: Turismo de Natureza – 10 Strategic Products for Tourism Development in Portugal (2006)

TR

Tablo 2: Motivasyon ve yumuşak ve Sert Pazar

179


Kısaca: • Yumuşak doğa turizmi: Bir turist düşük yoğunluklu dış etkinliklere katıldığı doğa turizm etkinliğidir. Bu tip faaliyetlerde doğa turizmi, daha az riskli daha az fiziksel ve daha az zorlayıcı olabilir. •• S  ert doğa turizmi: Doğa ve doğa hakkında bilgi yüksek düzeyde spor aktiviteleri ve yüksek düzeyde bilgi gerektiren turizm faaliyetidir. Genellikle, bu daha sonra türü için seçenek sadece doğanın içinde yapılan faaliyetleri ve doğa deneyimini açıkça isteyen turistler tarafından yapılır. Örneğin, bir doğa turu yürüyüş yumuşak doğa turizmi olarak kategorize edilebilir. Bazen bir turistin yaptığı rafting, kano ve bir milli parkta kuş gözlemciliği de bu doğa turizminin bir parçası olarak kategorize edilebilir.

Ekoturizm

Ekoturizm çevresel ve kültürel takdiri ve koruma anlayışını teşvik eden doğal alanları odak noktası kabul eden ekolojik olarak sürdürülebilir turizm türüdür. Ekoturistler, doğal çevre hakkında bilgi sahibi olma, olumsuz etkilerin minimize edilmesi ve çevrenin korunmasına katkıda bulunma üzerine güçlü bir odaklanmayı içeren potansiyel olarak çok daha büyük turist sayıları ve birçok pazar segmentleri içeren ayrıca çevre ile ilgili bir takım değerleri kabul eden bir harekettir.

TR

Ekoturizm dünya’nın biyoçeşitlilik ve yerel kültür ve doğal ortamların korunan alanları (deniz ve milli parklar dahil) geleneksel bekçileri olmuş olanlar için saygı ve ilginin merkezi olmuştur.

180

Ekoturistler ne istediğini bilen ve istediklerine erişim konusunda kuvvetli bir kendi kendine-aktif olma özelliği bulunan turist segmentidir. Genellikle macera aktivitesi arayan ve planlayan ve daha fazla zaman ve daha sıradan doğa temelli kendilerinin deneyimlerini ve seyahat ihtiyaçlarını sürdürmeye ve diğer geniş turizm fırsatlarını turizm operatörleri bırakmayı tercih etmektedirler. Ekoturizm seyahat biçimi doğal ve kültürel çevreye odaklanmış olduğu gibi, bir çok küçük ama büyüyen bir niche pazar temsil ettiğinin altını çizmek mümkündür. Ekoturizm çevre üzerinde düşük bir etkiye sahip olacak şekilde tasarlanmıştır ve ziyaretçinin ziyaret edilen mekanın özgün nitelikleri daha iyi bir anlamasına olanak verir ve yerel nüfusun refahı teşviki ve doğanın korunmasına katkıda bulunur. Ekoturizm kapsamlı çevre politikaları ve etik unsurları kucaklayan ve özgün yerli kültürünü teşvik eden bir turizm türüdür.

Özel İlgi Turizmi

Doğa temelli turizmi yanına aynı zamanda özellikle zorlu, ama potansiyel yüksek harcama olan özel ilgi pazar segmentlerini ekleyebilirsiniz. Bunlar genellikle sosyal düzeyi yüksek ve çevreye duyarlı, yüksek eğitimli ve potansiyel olarak hem öğrenmek hem de kişisel ve sosyal hedeflere ulaşmak için seyahat eden turistlerdir. Bu turistlere çoğu hizmet genellikle hizmetin bir parçası olarak son derece uzman


rehberler tarafından sağlanmakta ve turizm operatörleri ve tedarikçileri tarafından hedeflenen bir kitle durumda olmaktadır. Örnekler ‘kar için değil’ hedefi için bilimsel ve kültürel turlar ile vahşi yaşam seferlerini kapsayan seyahat sektörü olarak çıkarları yaygınlaştırmayı amaçlamaktadır. Bu tür turizm; doğa tarihi müzeleri, hayvanat bahçesi, üniversiteler ve botanik toplumlar gibi kar amacı gütmeyen kuruluşlar ile genellikle dünya çapında kendi seyahat programlarını teşvik etmeyi hedefleyen kuruluşlar tarafından yapılmaktadır. Buna erişim için zaman, çaba ve yüksek kalite standartları ve teslimat için harika bir taahhüt gereklidir. Buna benzer adanmış kademeli kuş gözlemciliği de bulunmaktadır. Kuş sevenler yeni ve nadir türleri görmek için uzun mesafeleri (ve sık sık kısa sürede) seyahat etmek ve bazı uzak ve zor hedefleri erişmeyi kabul etmektedir. Buna ek olarak, kolayca tanımlanabilir iletişim kanalları (örneğin kuşbilimci ‘özel ilgi bültenler gibi) böyle bir pazar segmentine erişmek için var olabilir.

Vahşi Yaşam Turizmi

Vahşi Yaşam turizm doğal ortamlarda ve bunların doğal yaşam mümkün ise yaban hayatı gözlemlemek için seyahat yapılmasını içerir. Bir başka doğa turizmi türü olarak yerel, ulusal ve uluslararası çıkarlarının önemli ölçüde yüksek düzeyde mevcut olduğu bir turizm türüdür. Vahşi Yaşam turizm vahşi olmayan evcil hayvanları da içerir ve ücretsiz olabileceği gibi belirli bir ücret karşılığı da yapılabilir. Vahşi Yaşam turizm karasal / su kaynaklı, deniz ve hava ortamlarında fauna (ve flora) ile karşılaşma ve türlerin geniş bir yelpazede (kanguru, koala, balina, yunus, fok, balık ve kuşlar dahil görüntüleme) biraz daha anlama şansını turistlere sağlar. Çevreye karşı sorumlu bir şekilde bu etkinliği üstlenenler yaban hayatı ve yaşam için daha az bozukluklara ve hasara yol açmasını sağlamak zorundadır. Önemli turistik eğilimler açısından, vahşi hayvanlar ile ‘takdir edici turizm’ içeren gözlem, fotoğraf ve etkileşimin önemli ve büyük ölçekli olduğu bir turizm şeklidir. Avcılık ve balık tutma (yakalamadan ve serbest bırakarak) gibi etkinlikler içeren verimli bir turizm olarak büyük ölçekli olmakla beraber giderek önemi azalmaktadır (Paul Eagles, Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart, 2001). İdeal olarak, vahşi yaşam turizm eğitimi, bazı unsurları özellikle doğa ve doğa koruma ile ilgili artan bir takdir duygusunu içermelidir.

TR

Vahşi yaşam turizmi, geniş çapta yerel fauna gözlemlemek ve ziyaretin temel amaç olduğu ve bu tür yerlere geziler düzenlendiği turizm türü olarak tanımlanabilir. Bu nedenle yaban hayatı turizmi gibi balina izlemek yada kuş gözlemciliği gibi doğa ve deniz yaşamı araştırma gibi diğer niche pazarlarda yer alabilmektedir.

181


Vahşi Yaşam turizmi için potansiyel yeni modeller geliştirilmektedir. Bu vahşi serbest habitatlar ile tehlike altındaki yerli türlerin korunması ve türler için kurtarma planlarını geliştirmelerine yardımcı olacak turizm ile yaban hayatının korunmasına aracı olarak diğer kurumsal bazlı gelir kaynakları kullanmaya çalışan bir turizm anlayışına sahiptir. Tüplü dalış ve balina gözlemleme gibi doğrudan yaban hayatı izleme ile ilgili faaliyetlerin popülaritesi hızla dünya çapında artmakta ve bu turist segmentinin küresel olarak büyük önem kazanmaktadır. Ayrıca yaban hayatı kavramının turistlerin kendisi tarafından incelemesi olgusunda da büyüme yaşadığımız oldukça açıktır. Vahşi Yaşam turizm yaban hayatı ve kirlilik rahatsızlık gibi sorunlardan kaçınarak, yerel toplulukların yararlarını maksimize etmelidir. Vahş Yaşam turizmi ile ilgili çevresel etkilerin büyüklükleri takip turistik faaliyet türüne göre değişebilir - diğerleri ölçmek dolaylı ve zor iken bazı etkileri belirgin ve kolayca tanımlanabilir. Özellikle hayvanlar üzerinde etkileri daha geniş çevresel unsurlar ve geniş hayvan popülasyonu ayrı olarak düşünülmemelidir. Vahşi Yaşam turizm koruma yararları şunları içerebilir: Mali katkısı; pratik (ayni) katkı; yaban hayatının korunması için sosyo-ekonomik teşvik ve eğitim.

TR

Doğa-odaklı Turistler

182

Arnegger ve arkadaşlarına göre (2008), doğa-temelli turizm ve korunan alanların ziyaretçileri genellikle, çevreye duyarlı “bir üst sosyoekonomik gruptan iyi bilgilendirilmiş, seçici bireyler” olarak literatürde karakterize edilir (Jones, 1987, p. 356 Arnegger ve arkadaşları, 2008 içinde). Doğa turistleri sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunmak, hala bozulmamış veya çok az bir değişiklik yapılmış doğal alanlara seyahat etmek ve bu alanlarda varlıklarını değişmeyecek ve yerel topluluklar refahını artırmayı amaçlamaktadır. Doğa turistleri tercih ve motivasyonları doğa turizm deneyimi yapmak istemelerine göre karakterize edilebilir. Strasdas’a göre (2006), Altı ekoloji ve seyahat motivasyonlarının turistlerle olan ilişkisi ile doğrudan doğa turizm ilişkili olmasına göre altı tane doğa turist kategorisi ayırt edilmektedir. İlk olarak, Weaver (2001) tarafından tanımlanan “kararlı doğa turistleri”, normal olarak koruma aktivitelerinde yer almakta, küçük bir segment grubunu oluşturmakta ve sert doğa turizm altında kategorize edilmektedir. İkinci olarak, “ilgili doğa turistleri”, kaçınılmaz olarak ekolojik aktiviteler içinde yer almayan fakat çevresel konularda duyarlı olan eğitimli turistlerdir.


Üçüncü sırada ”sıradan doğa turistleri” bulunmaktadır. Bunlar Weaver (2001) tarafından tanımlanan yumuşak doğa turistleri ile benzetilebilir ve normal olarak klasik güneş ve deniz tatilleri yada klasik gidiş-geliş seyahatlerine kısa süreli, yakın, kolayca ulaşılabilir doğa atraksiyonlarını ziyaret eden turistlerdir. Dördüncü doğa turist tipi şu şekilde tanımlanmaktadır: “özel kültürel ilgisi olan doğa turistleri”, bu turist tipi birinci ve ikinci turist tiplerine benzetilebilir fakat bu doğa turistleri doğa turizmi aktiviteleri yanında kültürel unsurlara da vurgu yapmaktadır. “Spor/Macera Turistleri” ve “avcılık/balıkçılık turistleri” ikisi bir arada tanımlanabilir, çünkü her ikisi de doğa ortamlarında yapılan spor aktivitelerini içermektedir. Diğer olası sınıflandırmalar doğal turizm ürünlerinin servis sağlayıcıları bağlıdır, ancak bu konu ile ilgili çok sayıda çalışma bulunmamaktadır. Doğa turizmi seçici bir turistik atraksiyon ve böylece yaygın kitle turizmine alternatif olarak başladı, ama zamanla turistik piyasası daha “rahat” ya da “yumuşak” doğa temelli turist çekmek için doğa turizmi ürünler geliştirdi (Ryan, Hughes, & Chirgwin, 2000).

Doğa turizmi sürdürülebilir kalkınma kavramları entegre olup koruma ve büyüme ile ilgilidir. Her iki kavram da kendimiz ve diğer nesiller için biyolojik çeşitliliğin ve ekosistemlerin yaşam sürdürme fonksiyonların korunması ve restore edilmesi yanında biz insanların sadece yoksulluğu azaltmayı değil doğa ortamların bizim kullanımına sunulan ve yönetilmesi gereken yerler değil, aynı zamanda insan gelişiminin teşvik eden şimdi ve gelecekteki türlerin nasıl korunacağına odaklanması gerektiğini belirten kavramlardır. Doğa-odaklı Doğa Turizmi (DODT) çoğu zaman bu kaygılara saygılı bir yaklaşım olarak adlandırılır. Bunun nedeni, doğal kaynakların korunması ve kırsal yoksulluğun azaltılması iken biyoçeşitliliğin korunması, yıkıcı alışkanlıkları için ekonomik bir alternatif sunarak turizm yoluyla koruma ve yerel geçim arzusu kapsayan çoklu talepleri karşılamaya yönelik sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşma amacı gütmekte ve bunun için kendi kendini finanse temelli bir model sunmaktadır. DODT ancak bir vakum içinde oluşmaz. Zaten bireylerin kültürel normlar ve geleneksel inançları ve değerleri yoluyla doğa ile etkileşimi nasıl dikte edecekleri ancak güçlü doğal kaynak yönetim sistemleri sayesinde olabilir ve bu süreçte farklı topluluklar yer alır (Sammy, 2010). UNWTO tarafından tanımlanan çok önemli bir kavram olan sürdürülebilir kalkınma şudur:

8

 http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html

TR

Sürdürülebilir Turizm

183


“sürdürülebilir turizm gelecek için fırsatları koruyup geliştirmeyi gözeten gelişim adına şu anki turistin ve ev sahipliği yapan bölgelerin ihtiyaçlarını karşılar. Bu kültürel bütünlüğün, zorunlu ekolojik süreçlerin, biyolojik çeşitliliğin ve yaşam destek sistemlerinin devamlılığı sağlanırken, ekonomik, sosyal ve estetik gerekler karşılanacak şekilde tüm kaynakların yönetiminde sürdürülebilirlik temel kavram olarak öngörülmektedir.” Tüm turizm faaliyetlerinin hedef aldıklarında pazar segmentlerine bakmaksızın bu tanımına uyması gerekir.Çevre ve hedef sosyo-ekonomik kumaş zarar verme riskini potansiyel olarak yüksek olduğu bu doğa ve kültürel mirasa dayalı turizm için önemlidir. Ayrıca turizm hacmi önümüzdeki on yılda arttıkça kaçınılmaz olarak doğal kaynaklar üzerinde daha fazla baskı olacaktır. Bu nedenle sadece zararın azaltılması yeterli değildir; orada söz konusu bölge için bazı somut ekonomik, çevresel ve sosyal açıdan faydalar olmak zorundadır. Böylece, turizmin sürdürülebilir olması için özellikle fiziksel çevre ve ev sahibi toplumun sosyal dokusunu tahrip etmemesi ve hangi kaynakların turizm için ekonomik olarak uygun olacağına karar vermesi ve gelecek odaklı turizm faaliyetlerinin planlanmış olması gerekmektedir.

TR

‘Sürdürülebilir kalkınma’ hedefi hem şimdi hem de gelecekte yaşam toplam kalitesini artırmak ve hayatın dayandığı ekolojik süreçleri korumak olmalıdır.

184

Sürdürülebilirlik ilkeleri konvansiyonel tüm turizm faaliyetleri, işlemleri, işyeri ve proje her türlü başvurmaları içermekte iken, ekoturizmin kendisi sadece turizm sektöründe bir kesimi ifade eder: “ ekoturizm kavramları ve sürdürülebilir turizm arasında net bir ayrım yapılmalıdır ve alternatif formlar oluşturulmalıdır “ (International Year of Ecotourism 2002). [Ekoturizm, sürdürülebilir turizm] arasındaki tartışmalar politika yapıcıların yönlendirilmesine yardımcı olmak suretiyle yararlı bir işleve hizmet edebilir. Bu daha genel bir ifadeyle bu iki kavram artık nadiren turizm profesyonelleri tarafından kendi ürünlerini satmak için kullanılır. Turizm profesyonelleri sıkı bir şekilde tanımlanmış pazar segmentleri üzerindeki odaklanmaktadır: Örneğin, doğa turizmi, kültür turizmi, inanç turizmi, sağlık turizmi, spor turizmi, macera turizmi… Aşağıdaki dokuz prensip korunan alanlardaki sürdürülebilir doğa turizmi yönetiminin kilit unsurlarını özetlemektir: 1. Doğal değerlerin korunması gerektiğini ve tüm faaliyetlerin doğa korumasını teşvik etmelsi gerekmektedir. Özellikle yapılması gerekenler şunlardır: Küçük gruplar erozyon ve etkilerini izleyebilmeli ve doğa ziyaret için uygun özelliklere sahip bir alanda ana nedeni turizm olan işaretlenmiş yollar, doğa eğitimi ve bilinçlendirme merkezi bulunmalıdır;


Sürdürülebilir turizm yerel halk için gelecekteki istihdam yaratmak için yardımcı olurken turizm, çevre ve yerel kültür üzerinde düşük etkide bulunmaya çalışmaktadır. Sürdürülebilir turizmin amacı yerel halkın gelişimi yanında turizm şirketleri ve turistlerin kendileri için olumlu bir deneyim sağlamaktır. Sürdürülebilir turizm turistler tatil keyfi yanında aynı zamanda insanların kültürüne ve ayrıca çevreye saygıya vurgu yapmaktadır. Ayrıca yerel halkın turizm hakkında istediklerini söyleyebilme imkanı bulmaları ve ayrıca bun yaparken aynı zamanda para kazanmak ve kâr elde etmeleri anlamına da gelir. Çevre turistler tarafından oldukça çok hasar görmektedir ve sürdürülebilir turizmin amacı, çevrenin bir parçasının zarar görmeden turizm faaliyetlerinin devam etmesinden emin olunmasını sağlamaktır.

TR

2. Çevreye mümkün olduğunca az baskı yapılmalıdır. Her türlü çaba turizmin çevreye verdiği zarar ve rahatsızlığı önlemeye yönelik olmalıdır. Ziyaretçilerin hiçbiri geride çevreye zarar verecek bir iz bırakmamalıdır. Yapılması gerekenler temel olarak, emisyonların minimize edilmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının tercih edilmesidir; 3. Yerel geleneklere, kültürlere ve toplumlara saygı gösterilmesi gerekir. Ziyaretçilerin bölgedeki toplumlar ve kültürler hakkında bilgi edinmeleri teşvik edilmektedir. Ayrıca yerel koşullara aşina rehberler bulunmalı ve yerel toplulukların bilgi ve aktivitelere katkı sağlanması teşvik edilmelidir; 4. Ziyaretçiler kendilerini anlamalarını imkan verilmesi için doğayı ve yerel kültürleri takdir edebilecekleri aktiviteler planlanmalıdır. Ziyaretçiler bir yere varmadan önce onlara bilgi sağlanmalıdır. Ziyaret yerine vardıklarında iyi eğitimli rehberlik hizmeti sunulmalı, bilgi kolayca erişilebilir ve yorumlanması ilgi çekici olabilmelidir. Ziyaretçilere verilen bilgiler o doğal alanın yönetilmesine de katkıda bulunmalıdır; 5. Geliştirilmiş eğlence alanları ve parklar ziyaretçilerin hizmetine sunulmalıdır. Ziyaretçiler barış , huzur ve sessizlik yanı sıra rehberli aktiviteleri de tercih edebilmektedir. Ziyaretçilerin ihtiyaçlarına cevap verecek tesisler yerel işletmeler ile işbirliği içinde geliştirilmelidir; 6. Ziyaretçiler hem zihinsel ve hem fiziksel rekreasyon aktiviteleri ile turizminden zevk almaları teşvik edilmelidir. Kolay ve zorlu yürüme parkurları mevcuttur. Doğal ortamda çeşitli aktiviteler için fırsatlar bulunmaktadır. Yürüyüşçüler ve bisikletçiler yani ziyaretçiler için gündelik eğlenceli yaya ve bisiklet yolları imkanları sağlanmalıdır; 7. Yerel ekonomiler ve yerel istihdam teşvik edilmelidir. Mümkün olan her yerde yerel işletmeler kullanılmalı ve mümkün olduğu ölçüde yerel halkın istihdamı tercih edilmelidir; 8. Tanıtım malzemeleri sorumlu ve dikkatli bir şekilde üretilmelidir. Bilgiler güvenilir ve güncel olmalıdır. Tanıtım açık ve ziyaretçilerle etkileşimi arttırıcı olmalı ve doğanın korumasına uygun olmalıdır; 9. Etkinlikler planlanmalı ve tüm paydaşlar ile işbirliği içinde organize edilmelidir. Ziyaretçi görüşleri önemlidir. Tüm paydaşlar planlama dahil edilmeli ve yerel işletmeler ile organize aktiviteler yapılmalıdır.

185


Sorumlu Turizm

Sürdürülebilir turizm ilgili bir diğer kavram, davranış olarak kabul edilmiş olan sorumlu turizmdir. Bu turizm ilgili tüm paydaşlar için uğraşan bir yaklaşımı temsil etmektedir. Tüm paydaşların gelişmesi veya onların sorunları ile meşgul turizm türü sorumlu olduğunu vurgular. Farklı gruplar için farklı şekillerde sorumluluk görmemiz mümkün iken, ortak anlayış sorumlu turizmin turizm sektöründe bir iyileşme gerektirmesi olduğudur. Sorumlu turizm yaklaşımının bir sonucu olarak turizm ‘daha iyi’ hale gelmelidir. Amaç, insanların yaşaması ve ziyaret etmesi için daha iyi yerler yaratılmasıdır. Önemli olan nokta ise, sorumlu turizm için yerlere ve kültürlere bağlı olarak değişebilen neyin sorumlu sayılıp sayılmayacağı konusunda bir modelin var olmasıdır: Sorumlu turizm farklı menşeli pazarlarda ve dünyanın çeşitli yerlerinden farklı şekillerde gerçekleştirilebilecek bir hedeftir (Goodwin, 2002).

TR

Cape Town Declaration on Responsible Tourism’e göre (2002), işletmelerin özelliklerine odaklanır isek sorumlu turizmin aşağıdaki özellikleri bulunmaktadır9:

186

• Ekonomik, çevresel ve sosyal olumsuz etkileri aza indirir; • Y öre halkı için büyük ekonomik faydalar üretir ve ev sahibi toplulukların refahını artırır, çalışma koşulları ve sanayi erişimi artırır; •H  ayatlarını ve yaşam şansını etkileyen kararların yerel insanlar tarafından birlike alınmasını içerir; •D  ünyanın biyolojik çeşitliliğin korunmasına, doğal ve kültürel mirasın korunmasına olumlu katkı sağlar •D  aha çok yerel insanlarla daha anlamlı bağlantıları sayesinde turistler için keyifli deneyimler ve yerel kültürel, sosyal ve çevresel konularda daha büyük bir tecrübe fırsatı sağlar • Engelliler için erişim sağlar ve, •K  ültürel olarak duyarlı turistler ve ev sahipleri arasında saygı doğurur, ve yerel gurur ve güven oluşturur. Yerel otoriteler, destekleyici politika çerçeveleri ve yeterli finansman taahhüdü yoluyla sorumlu turizm ulaşmada önemli bir role sahiptirler. Yerel yönetimler ve turizm idareleri ev sahibi topluluklar ve ziyaret eden turistler için daha iyi mekanlar yaratmak için yönetim stratejileri hedefler ve kilit paydaşlar için sorumlu turizm kılavuzları oluşturur. Sorumlu turizm olumlu etkileri maksimize etmek ve olumsuz olanları en aza indirgenmesini amaçlamıştır. Tüm ilgili ulusal ve uluslararası standartlar, kanun ve düzenlemelere uymak varsayılmaktadır. Onunla gidebilirsiniz Sorumluluk ve pazar avantajı diğer önemli kavramlar olup, önemli olan az yapmak değil gerektiği kadar yapmaktır. 9

 http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html


Ekonomik, sosyal ve çevresel sorumluluk için yol gösterici ilkelerin uygulanması amacıyla, tüketici kampanyaları ve yeni pazarlama girişimleri teşvik piyasasında yapılması gereken gerekli değişikliklerdir. Ayrıca medya yanlış beklentiler yükseltilmesinden kaçınmak ve dengeli ve adil raporlama sağlamak için dengeli ve adil haber verme sorumluluğu bulunmaktadır.

İnsancıl Turizm

İnsancıl turizm sorumlu turizm hareketinin bir parçasıdır. Bu fikir dünya çapında seyahat ile ilgili işletmeler ile yerel topluluklar, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde önemli ölçüde güçlenmektir. Böylece yerel işletmeler için ekonomik avantajlar sağlarken ve gezginler için otantik ve eşsiz seyahat deneyimlerini verebilecek olanaklar sunmaktadır. Böylece ziyaret etmek isteyenler belirli yerlerde yerel işletmelere, doğrudan yeni maceralar ve otantik deneyimler arayan gezginleri bağlayabilmektedir. İnsancıl turizmi insanların yerel toplum üzerinde durmasını sağlar. Bu fikir turizmin doğrudan yerel topluma yarar sağlaması, insanlara doğrudan katkıda bulunması ve yerel halka dünya deneyimi sağlaması açısından da önemlidir. Bu şekilde, yetkililer doğrudan turizmin sağladığı avantajların tadını çıkarken bir yandan da yeni fırsatlar yerel halka verilmektedir. Bu büyük ölçüde internet tarafından kolaylaştırılabilir.İnternet insanların aynı anda birbirilerine bağlanmasını sağlarken öte yandan komisyon ücretlerinin ödenmesinin de önüne geçmektedir.Gezginler yeni destinasyonları ziyaret etmeden önce konuşmak ya da diğer insanların deneyimlerini okumak fırsatı bulmakta ve doğrudan hizmet almak için irtibata geçebilmektedir. İnternet platformu, yerel halkın yeni iş başlatmak, varolan küçük işletmelerin internet aracılığıyla kendilerini tanıtmak ve kendi toplumlarında bu doğrudan ekonomik avantajları almaya başlamalarını teşvik etmek işlevini de görmektedir. Yeni bir turizmin çağına girdiğimiz bu günlerde internet dünyanın küreselleşmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Yeni gezginler tüm dünyada seyahat etmek ve klasik sit alanlarını görmek istemektedir. Tipik bir köy evinde uyumak, ailesi ile balık yemek için, yerel bir balıkçı ile balık avlamak: Bunlar yeni gezginler için yaşamın otantik yerel şekilde yaşama arzusudur. Bu turistlerin veya yolcuların amacı, yerel halkın refahının artması için ekonomik teşvik sağlarken yerel halk ile iyi vakit geçirmek ve mutlu olmaktır.

TR

Sorumlu Turizm kavramı yeni turizm biçimleri oluşturmak için “asi turistler ve asi yerliler” çağrısında bulunmuş ve Holiday Makers Jost Krippendorf çalışması bunu ortaya koymuştur. Onun vizyonu “Dayanılmaz ekolojik ve sosyal hasara neden olmadan seyahat, ev sahibi nüfus ve turistik işletmelere ve tüm katılımcılara yeni ve büyük yararlar getirecek turizm biçimler, geliştirmek ve teşvik etmektir”. Jost 80’li yıllarda bu konu hakkında konuşmaya başladı ve ev sahibi nüfus için yararları olması için insani turizm kavramını kullandı. İnsancıl turimz yerel nüfus üzerinde durmaktadır.

187


Doğa Turizmi Pazarında Başarılı Olmanın Şartları

Doğa turizmi sektöründe başarılı bir şekilde rekabet için gerekli şartların belirlenmesi farklı kaynaklarla göre derlenmiştir: Kıyaslama özel araştırma, özel tur operatörleri görünümler; Internet üzerinde doğa turizmi teklifleri ve uzmanların görüşleri. Pazarda başarılı olmak için ana faktörler ve tamamlanması gereken temel faktörler Doğa turizmi, diğer turizm sektörlerinde olduğu gibi, temel faktörleri, piyasada olması gerekli, ve başarı için anahtar faktörleri ayırt edebilirsiniz.

TR

Ana Faktörler Doğa Turizmi pazarında destinasyonda mevcut olması gereken ana faktörler şunlardır: • Doğal Kaynakların Çeşitliliği (ekosistemler, flora ve fauna, vb...). • Korunma altında doğal bölgelerin varlığı (ulusal parklar, ulusal rezervler, vb.). • İyi erişebilme olanakları. • Çevrenin ve ortamın temizliği ve bakımı.

188

Başarı için ana faktörler Önemli faktörler karşılaştırmalı üstünlükler güçlendirilmesi ile temel faktörler, rekabet avantajı oluşturmak için temel bir katma değerin öne çıkarılması ve başarıya ulaşmak için kullanılmasıdır. Doğa turizmi için bir hedef bol ve çekici doğal kaynaklara (birincil faktör) sahip olmak sadece gerekli değil başarıyla rekabet etmek için zorunludur. Ancak bu doğal alanları korumak ve muhafaza etmek için açık ve titiz mevzuat varlığı ve düzgün organize ve turistik kullanım için hazırlanmış olması gereklidir. Ayrıca turistik kullanım için uyumlu, yollar ve bisiklet parkurları, özel işletmeci şirketler, rehber vb geliştirilmeli ve geniş ve çeşitli faaliyet alanları olmalıdır. Doğa Turizmin yumuşak yada sert kısımları ile alakaları bazı temel başarı faktörleri mevcuttur. Tablo 3 her doğa turizmine uygun olan temel başarı faktörlerin değerlendirmesini sunmaktadır.


Yumuşak Doğa Turizmi

Sert Doğa Turizmi

Eşsiz doğal alanlar ve güçlü bir çekicilik

t

t

Bol ve çeşitli Flora ve fauna

t

l

Uygun barındırma altyapı, sinyalizasyon ve temel özellikleri (dinlenme alanları, karşılama merkezleri ve bilgi vb)

t

l

Farklı nitelikteki turist / ziyaretçilerin ihtiyaçlarına adapte edilebilecek geniş ve çeşitli yolları ve güzergahlar (uzunluk, zorluk, vb)

t

l

İyi fiyat / kalite oranı

t

l

İyi teknoloji düzeyi, know-how ve uzmanlık faaliyetleri yönetme konusunda deneyim

l

t

Ekipman ve malzeme kiralanması, ulaşım, vb: destek hizmetleri sağlayıcılarından düzgün işleyişini.

l

t

Etkili sigorta

l

t

Kurtarma hizmetleri ve acil sağlık hizmetlerinin etkin çalışması

l

t

Değişik dillerde uzmanlaşmış rehberler ve kılavuzlar

l

t

Doğal güzelliklerin içine entegre edilmiş konaklama

l

t

TR

Tablo 3: Doğa Turizminin Gelişimi İçin Ana Faktörler Faktörler

Doğal alanların Sertifikasyon sistemi

t

l

189

Şirketler için sertifikasyon sistemi

l

t

Anahtar:

t Ana faktör, olmazsa olmaz

l Önemli faktör, olmasa da olabilir

Kaynak: THR & ILM.(2006)

NATUR B-Öğrenme Aracı

NATUR kursu; (gelecekteki) girişimciler, yerel kalkınma görevlileri (ajansları) yada teknik personel ve öteki profesyoneller yönelik olarak doğa turizmi sektörü ile ilgili bilgi ve becerileri ile yeterliliklerini geliştirme ve arttırmaktır. Bu yolla hali hazırda var olan küçük işletmeler için yeni iş olanaklarını arttırmak ve potensiyel yeni fırsatların doğmasına yardımcı olmak hedeflenmektedir. Bu bir yadan yerel kültür ve doğanın korunmasına öte yandan doğal korumanın teşvik edilmesine yardımcı olacaktır. Bu kurstaki tüm bilgi ve belgeler www.naturlearning.eu/ platformunda aşağıda belirtilen dillerde kullanıma sunulmuştur: İngilizce, Portekizce, Estonyaca, Felemenkçe, ve Türkçe.


Bilgiler 5 ana kategoride organize edilmiştir:

TR

Şekil 2: Öğrenme Aracı Ana Kategorileri

190

Pedagojik Rehber pedagojik ve metodolojik konularla ilgilenmektedir. Teknik Rehber NATUR platformunun çalışması konusunda yardım ve talimatlar içerkmekte olup eğitmenler için (Ek A) ve öğrenciler için (Ek B) iki kısımdan oluşmaktadır. Beceri Değerlendirme Aracı öğrencilere ilk aşamada kendi kendilerini değerlendirme mkanı sunmakta ve kişiselleştirilmiş bireysel öğrenme yolu konusunda tavsiyelerde bulunmaktadır. NATUR Öğrenci Rehberi’nde ise sekiz tane kurstan / modülün içeriğini bulacaksınız. NATUR Kursu İzleme & Değerlendirme bölümünde anket soruları, formlar, ve öteki geri bildirim belgeleri depolanmaktadır.

NATUR Kursu

Sonuç olarak, bu bölüm NATUR kursu öğrenme referansları içeriklerinin ana unsurlarını sunmaktadır.

Öğrenme Modeli

Öğrenme modeli kırsal alanda yaşamaya devam edecek olan öğrencilerin durumlarını da dikkate almaktadır. Geliştirilen model yukarıda belirtilen hedef grupların ihtiyaçlarını karşılamak ve hedef grupların doğa turizmi alanında gereksinimlerini olan beceri ve yeterliliklerini geliştirmek için oluşturulmuştur.


NATUR öğrenme modelinin ana öğeleri şunlardır: (1) Kişi-odaklı ve kişinin kendi hızına ayarlı öğrenmeyi sağlayacak olan kendi kendini değerlendirme aracı, (2) Online öğrenme ve yüz-yüze öğrenme öğeleri, (3) Uzaktan öğretici desteği ve online olarak öğrencilerin birbirine geri bildirimde bulunma olanakları ve (4) E-portfolyo içinde bulunan doğa turizmi odaklı örnek olaylar ile pratik uygulamalar.

NATUR Öğrenme Modeli Şekil 3- NATUR Öğrenme Modeli

Beceri Değerlendirme Aracı

g

Bireysel Öğrenme Yolu

g

Modül(ler) (+ Proje)

g

Son Değerlendirme

Kendi kendini değerlendirme aracı ilk baştaki bilgi düzeyini (her bir modül için ayrı ayrı) değerlendirir ve her bir modül sonunda her bir öğrenci için hangi modül öğrenmesi konusunda tavsiyeler verir. (Her bir eğitim planı kendine özgü konuları olan 8 modül altında organize edilmiştir). Öğrenci her bir module başlamadan once kendi kendini değerlendirme aracını tamamlamak zorundadır. Her test her bir modül için birkaç tane soru içerir. Bu sorular öğrencinin modülün içeriği konusunda ne derece uzman olduğu konusunda kendi kendini nasıl algıladığını ölçmeyi amaçlamaktadır. Bu aracı kullanma sonucu, öğrenci ve eğiticiler hangi modülü çalışması gerektiğini belirler. Eğitici ile ilk buluşmada öğrenci mutlaka doğa turizmi konusundaki bilgi ve tecrübe düzeyini ve kursa (yada her bir spesifik module) başlamasında motive eden nedenleri belirtmelidir. Bunun yapılmasının nedeni öğrencinin bazı modüller üzerinde çalışmayı tercih etmemesi ve son final projesi yaparak sertifika aşamasına gelmeyi seçebilmesidir. Sonuç olarak, öğrenci bireysel öğrenme yolunu eğiticisine de danışarak kendi belirleyebilmelidir. Beceri Değerlendirme Aracı’nın bir başka potensiyel kullanma alanı tüm kursu yada her bir modülü tamamladıktan sonra ilerlemenin belirlenmesidir. Bu final proje hazırlanması aşamasında hem eğiticiye hem öğrenciye yardımcı olacaktır.

TR

Beceri Değerlendirme Aracı

191


Bu Aracı’nın diğer avantajları şunlardır: • Öğrenciler kendi öğrenme yaklaşımlarını uyarlayabilir ve adapte edebilirler ve ekstra çaba ile zaman kaybı önlenebilir (hemen ve düzenli verilen geri bildirimler sayesinde); • Eğitmenler verdikleri desteğin ne kadar etkili olduğu incelemek v ek tedbirler alınıp alınmamasını belirleyecek olan içsel değerlendirme ve ölçme süreçleri dayanarak eğitimsel öğrenme süreçlerinde adaptasyonlar yapabilirler; • Eğitmenler eğitim düzeyleri ve çalışma temposunu ayarlayabilirler. Bu özellikle öğrenciler arasında önemli ve genel olarak farklılık bulunduğu zaman gereklidir. Beceri Değerlendirme Aracı rastgele olarak öğrencilere sorulacak olan ve her bir modül için ayrı ayrı hazırlanmış çoktan seçmeli sorulardan oluşmaktadır. Ayrıca sorulara önerilen alternatifler (yani cevaplar) rastgele öğrencilerin bilgisine sunulmaktadır. Bu tür formun doldurulması için liste olarak verilen seçeneklerden bir tanesinin seçilmesi ile mümkün olmaktadır (aşağıdaki Şekil’de örnek bir soruyu görmektesiniz).

TR

Şekil 4: Beceri Değerlendirme Aracı Örnek Soruları

192

Beceri Değerlendirme Aracı’nın tamamlanmasından sonra öğrenci hemen kendi skorunu her bir modül için görmekte ve aşağıda belirtilen tavsiyeler sunulmaktadır: A – Modülü yapmanıza gerek yoktur. B – Modülü yapmanızı tavsiye ediyoruz. C – Modülü yapmanızı şiddetle tavsiye ediyoruz.


Öğrenciler puanları konusunda bilgiye hemen ulaşacaktır (A, B or C) ve modülleri yapıp yapmama konsunda tavsiyelere de ulaşacaktır. Öğrenci aldıkları puanlara da bakılarak birkaç tane modül arasından bir yada birden fazlasından muaf tutulması konusunda karar verebilecektir. (Eğitim kurumu ve / veya eğitmen sertifika verileceği için bu isteği kabul edip etmeme konusunda karar verecektir). Beceri Değerlendirme Aracı’nın ilk sonuçları öğrencinin EPortfoyü’nde saklanacaktır. Böylece öğrenci NATUR kursu boyunca bu ilk sonuçları diğer sonuçlar ile karşılaştıracağı gibi tüm modüller tamamlandıktan sonra karşılaştırma imkanına sahip olacaktır. En son sonuçlar ise öğrencinin Final Projesi yapmaya hazır olup olmadığı verecektir. Elbette öğrenci isterse Beceri Testi’ni yapmaya karar verebilir (böylece ilerlemesi konusunda bir fakir sahibi olacaktır).

Öğrenim Anlaşması Eğitmen ile ilk buluşmada (ilk yüz yüze toplantı) öğrencilerin hangi modülleri takiğ edeceklerine karar verilecektir. Bu toplantının sonunda eğitmen ile öğrenci arasında öğrenim anlaşması yapılacaktır. Öğrenim anlaşması hem bir eğitim stratejisi ve hem de kendi kendine yönlendirilmiş öğrenme için kullanılacak bir değerlendirme aracı olarak da kullanılacaktır. Bu anlaşma öğrenci ile eğitmen arasında bir müzakaredir. Öğrenme Anlaşmaları planlama ve öğrenme tecrübesi konusunda paylaşılmış sorumluluğa izin verir. Böylece öğrenciler öğrenme sürecinin başlangıcından sonuna kadar aktif olarak katılmalarına imkan bulacaktır. Öğrenciler öğrenmeleri gerektiği ve buna ihtiyaçları olduğunu hissedeceklerdir. Çünkü öğrenme amaçları kendi kişisel hedefleri haline gelecektir. Bunun dışında öğrenciler kendi öğrenmeleri konusunda control sahibi olacaklar ve öğrenmeleri konusunda sorumluluk alacaklardır. Bu sayede güdüsel olarak öğrenciler için yardımcı bir etkin bir öğrenme stratejisi olşuacak ve öğrenciler kendi kendilerine öğrenme konusunda motive olacaklardır. Bir başka önemli nokta, öğrenme anlaşmaları öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarını karşılamak konusunda esnek olmaları imkanı sağlayacaktır. Öğrencilerin bilgi düzeylerine göre çeşitli seviyelerde çalışmaları imkanına sahip olmalarına olanak sağlayacaktır. Öğrenciler gereksiz olan ödevleri yapmak zorunda bırakılmayacaktır. Daha çok müzakere yolu ile neyi öğrenmeleri ve kendi bireysel öğrenme yollarını çizerek ne derece çalışmaları gerektiğine karar verecektir. Sonuç olarak, öğrenciler zaten bildikleri konuları tekrar etmek yada gereksiz çalışmalar yaptıkları duygusundan kurtularak bir amaca ulaşmak için motive olmaları mümkün olacaktır.

TR

Bireysel Öğrenme Yolu Previous findings state that adults prefer to define for themselves what and when to learn, what skills and knowledge they need to strengthen and when they need to accomplish it.

193


Şekil 5: Öğrenme Çemberi

Modüle Başlama

Level Yeterlilik Seviyesi

Bilgi (Teori, Toplantılar),

EEğitimen aracı ile değerlendirme

Örnek Olay

TR

Ürün portföyü

194

Gelişim sağlamak için öneriler

Eğitmenlik

Öğrenme Soruları

Modüle Başlangıç Modüller içerik olarak online, uzaktan öğretim ve opsiyonel olarak öğrenci arkadaşların desteğinden oluşan kendi kendine öğrenme prensibine dayanmaktadır. Bilgi Öğrenci kendisi için gerekli olan bilgiyi değişik şekillerde toplayabilir. Amaç her bir modül içindeki örnek olayları ve aktiviteleri tamamlamaktır. Öğrenciler zorunlu olan teorik bilgiden sonra yüz yüze toplantılara da katılacaktır. Bu toplantılar boyunca öğrenciler eğtimene sorular sorabilirler ve sonunda (hatta video konferans ile ) davet edilmiş uzmanlara ‘canlı’ sorular sorabilirler yada forumda sorularını sorabilirler. Zorunlu olan teori aşaması ve yüz yüze toplantı aşamaların yanında öğrenciler kendi çevrelerindeki insanlarla mülakat yaparak, kongreleri ziyaret ederek ve literature okuyarak daha fazla bilgi edinebilirler.


Toplantılar Kurs boyunca dört tane yüz yüze toplantı olacaktır (tüm modüller). Bu toplantı / seminerler çok dikkatli planlanmalıdır ki: • kursun diğer öğelerini tamamlanabilmelidir; • konu hakkında değişik seviyelerde olan öğrencileri desteklenebilmelidir; • öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun ve kolay şekilde adaptasyon yapılabilmelidir; •Başka ortamlarda mümkün olmayacak olan tecrübe ve öğrenme paylaşımı sa lanabilmelidir (örneğin, bazı “pratik” tecrübeler bir öğrenciden diğerine etkileşim yoluyla aktarılabilir); • belli beklentiler karşılanabilmelidir, örneğin, stratejik planlama başarı hikayelerini bilmek.

İlk toplantıda ilk kursu ve NATUR platformunun kullanımı açıklanacaktır. Son toplantıda öğrenciler son değerlendirmeleri yaparak bu konuda fikirlerini sunacaktır. Platform takviminde öğrencilerin katılabileceği ilginç yüz yüze toplantıların da olması muhtemel olacaktır. Öğrenciler bu toplantılara kayıt olabilir ve ajandalarında belirtebilirler.

Örnek Olay

Her bir öğrenci kendi yeterlilik düzeyi hakkında örnek olayları analiz edecek ve analiz sonuçlarına göre değerlendirilecektir. Örnek olaylar otantik sorunları sunacaklar ve öğrenciler bilgi, beceri, tecrübe ve analiz yeteneklerine dayanarak kendi çözümlerini bulacaklardır. Örnek olay genel olarak şu şekilde oluşturulacaktır: (1) Örnek olay tanımı; (2) Sorunun tanımlanması; (3) Soruların cevapları. Bu örnek olayların amacı otantik sorunların hakkında düşünmek ve çözümler bulup tanımlayabilmektir. Yeterli bir çözüm ve sorulara cevap verebilmek için öğrenciler modül içeriklerini iyi bilmeli ve eğer mümkün ise daha fazla okuma yapmalıdır (ek okuma önerileri, kitaplar, uzmanlarla mülakatlar, seminerlerden bilgi edinme yada eğitsel filmler seyretme). Bulunan ek kaynaklar güvenilir olmalı ve forumda paylaşılmalıdır. Öğrencilerin işletmelerine uyacak yada öğrencilerin öğrenme amaçlarına daha uygun hale gelmesi açısından eğitmenler ve öğrenciler gerekirse başka örnek olaylar önerebilirler. Örnek olay farklı olsa bile öğrenciler sorunun çözümü konusunda bu

TR

Uzmanlar sanal ortamda yada yüz yüze olarak davet edilebilir. Bu toplantılar ayrıca öğrencilerin çalıştıkları modülleri değerlendirmeye, pratik unsurlar üzerinde durmak için zaman sağlama ve bir sonraki modüller için hazırlık yapılmasına da olanak sağlar. Bu mekanlar ayrıca oluşan şüphelerin açıklığa kavuşturulması ve tecrübelerin paylaşımı için ayrıcalıklı bir ortam sağlar.

195


örnek olayı nasıl çözdükleri konusunda kısa bir ödev yazacaklardır. Eğer öğrencinin kendi şirketinde aynı sorunları varsa, örnek olayı isterse kendi şirketini otantik sorun olarak sunarak kendi şirketi örnek olay olarak inceleyerek tartışabilir. Eğitmen olarak bu konuda siz karar vereceksiniz. Burada amaç öğrencinin eğitim içeriğine ne derece hakim olduğunu ölçmek ve gerçek bir işletmede teorik bilgilerini ne ölçüde kullanabildiğini belirlemektedir. Öğrenciler sorunu çözebilir (yada tanımlayabilir) ve sorunun çözümü konusunda kendi açıklamasını yapacağı kısa bir ödev yada yazı kaleme alabilmelidir.

TR

Eğitmen olarak siz rolünü öğrencinin kendi çözümünü bulması konusunda yardımcı olmaktır. Örneğin, bu konuda literatürü öğrenciye verebilir yada uzman birisi ile mülakat yapmasına yardımcı olabilirsiniz. Burada önemli olan öğrencinin eleştirel düşünme yeteneğini geliştirmesi kendi yaptığı çalışmalar sonucu iyi bir analiz yapabilmesidir. Burada önemli olan soruna iyi bir çözüm bulmak değil öğrencinin bu sonuca nasıl ulaştığıdır.

196

Örnek olay çözümü eğitmen tarafından değerlendirilecektir. Öğrenci örnek olayını bitirdiği zaman “Değerlendirmeye Hazır” etiketini koyarak kendi ePortföyü’nde yerleştirecektir. Eğitmen otomatik olarak bir mesaj alacak ve ödevi online olarak değerlendirecektir. Değerlendirmenin sonucuna göre öğrenci gerekirse ödevini geliştirecek yada “Tamamlanmıştır” etiketini koyacaktır. Öğrencinin portföyünde tim bu örnek olay sonuçları ve değerlendirmeleri yer alacaktır. Örnek olay çalışması boyunca öğrenci modüllerde sunulan teoriler ile örneğin websiteleri, dergiler, makaleler ve kitaplar gibi kendi kaynaklarını kullanması gerekir. Teorileri daha fazla çalıştıkça öğrenci kendi örnek olayı ile en ilgili olanları ayırt edebilmelidir. Burada değişik yaklaşımlar arasında ilgili olanları ayırt edebilmek yanında değişik bilgiler arasında bağlantı kurmak gerekir. Bilgi ve Verilerin Toplanması ve Analizi Örnek olay çalışması boyunca öğrenci modüllerde sunulan teoriler ile örneğin websiteleri, dergiler, makaleler ve kitaplar gibi kendi kaynaklarını kullanması gerekir. Teorileri daha fazla çalıştıkça öğrenci kendi örnek olayı ile en ilgili olanları ayırt edebilmelidir. Kendi kaynakların ile teorileri araştırırken kendi örnek olayınız ile ilgili bilgileri ayırt ederek ilgili olanları seçmelisiniz. Burada değişik yaklaşımlar arasında ilgili olanları ayırt edebilmek yanında değişik bilgiler arasında bağlantı kurmak gerekir. Ayrıca ana noktalar ile yan konular, belirtiler ile nedenler ve gerçekler ile görüşler arasında farkı ayırt etmek ile de ilgilidir. Birinci olarak, öğrenci taslağı belirlemeli ve daha sonra detaylarla meşgul olmalıdır. Bu yolla değişik bilgilerle ilgili olarak trendleri ve modellerini görmek mümkün olacaktır. Mantıksal ve sistemsel çalışmak diğer önemli bir noktadır. Çözümü bulurken başka kişilerin çözümle ilgili argümanlarını


ve fikirlerini de yer verin (ve bunu yapmak için bir yere not alın!); böylece teorik analizin ötesine de geçmiş olursunuz.

Eğitmenlik

Modülün içeriğini çalışırken örnek olayın tamamlanması ve projenin bitirilmesi sırasında öğrenciye her adımda bir eğitmen destek olacaktır.

Online İletişim Öğrenciler kendi hızlarına uygun ve bağımsız olarak modülleri çalışacaktır. Eğitmen NATUR e-öğrenme platformunda öğrencileri teşvik etmek için öğrenme soruları göndermelidir. Öğrenciler birlikte bu sorulara cevap bulmak için ikili ve grup çalışması yapabileceği gibi eğitmen de bu süreç boyunca önemli bir rol oynayabilir. Bu yolla forum kısmının SSS kısmı daha zengin hale gelebileceği gibi forum sayesinde öğrenciler aynı soruları tekrar tekrar sormazlar. Forum yanında öğrenme platformunda öğrencilerin doğrudan soru sorma imkanı olacaktır. ‘İletişim’ fonksiyonu ile öğrenciler sohbet yolu ile iletişime geçebilecektir. Bu yolla öğrenciler kendi aralarında modüllerin ve örnek olayların içeriğini tartışacak ve birbirlerinden öğrenebilecektir ‘İletişim’ fonksiyonu ayrıca eğitmen ile iletişime geçmelerine, kısa süre sohbet etmelerine yada eğitmen toplantısına olanak sağlayacaktır. Öğrenme Soruları Öğrenciler teori yada ödevleri konusunda istedikleri zaman soru sorabilecektir. Bu sorular kendi öğrenci arkadaşları yada eğitmenler tarafından cevaplanacak ve istenilen her zaman görülebilecektir. Cevaplar içeriklerin bazı kısımları anlamalarına ve ödevlerini tamamlamalarına yardımcı olacaktır. Geliştirme İçin Öneriler Öğrenci bir ödev yada ürün ortaya çıkardığında eğitmene geliştirme yapılması için öneriler sunacaktır.

TR

Eğitmenlik temel olarak öğrencilerin destekleyici ve kucaklayıcı olarak belli bir uzaklıktan bireysel olarak pedagojik gelişim için gerekli bir durumdur. Eğitmenlik boyunca öğrencilerle iletişimi kolaylaştırmak için birçok değişik medya aracı (e-posta, sohbet, ve video konferans) kullanılabilir. Eğitmen öğrencilere genel olarak destek verecek, onlarla düzenli olarak buluşacak ve performansları hakkında geri bildirimlere bulunacaktır. Eğitmen öğrencilere en iyi şekilde modülleri kullanmaları, öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarını karşılayacak içerikleri benimsemeleri ve gerektiği zaman ek materyaller hazırlama (örneğin, zor kısımlarda ana noktalara vurgu yapmak, gelişim ve geçici yardım için destek önermek, öğrenme materyalleri ile ilgili değişik kullanımlar için öğrencilere rehberlik etmek ve yerel koşullara öğrenme materyallerini adapte etmek) gibi rolleri vardır.

197


Ürün portföyü Portföy kısmında öğrenci düm kişisel ödevlerini, ürünleri, geri bildirimleri, geliştirme önerilerini, değerlendirmeleri ve toplantı raporlarını toplayabilecektir. Eğitmenin Değerlendirmesi Öğrenci tüm ürünleri portföyüne yükledikten sonra eğitmen ile sanal bir toplantı planlanacaktır. Eğitmen platformda bulunan ödevleri, ürünleri ve diğer faaliyetleri (öğrenme soruları ve cevapları gibi) değerlendirip bunu öğrenciye sunacaktır. Yeterlilik Seviyesi Her bir modülün sonunda eğitmen öğrenci ile birlikte karar vererek tüm yeterliliklerin doğru seviyede olup olmadığına karar verecektir (Bunun için Beceri Değerlendirme Aracı tekrar kullanılabilir). Ve yeterlilik düzeyi yeterli ise öğrenciler son değerlendirme / proje aşamasına geçebilir.

Final Projesi / Değerlendirme

TR

NATUR Öğrenme Kursu doğa turizmi alanında kullanabilecekleri bilgi ve becerilerini geliştirmelerine yardımcı olacaktır. Pratik örnek olaylar, eğitmen ve öğrenci arkadaşları ile tartışma ortamı yolu ile öğrenciler kendi doğa turizmi işletmelerine yarar sağlayacak konuları anında görecektir. Fakat öğrenci kendi profile uygun – (gelecek) girişimciler, yerel kalkınma kurumları (ajansları) yada teknik ve öteki profesyoneller – konuya (doğa turizmi) uygun bir son proje belirleyerek kendi öğrenme yolunu tamamlamaları mümkün olacaktır.

198

NATUR Kursu içinde öğrencilerin ihtiyaçları ve ilgi alanları temel unsurdur. Son proje öğrencilerin kursa katılmasında motivasyonu ile yakında ilgili olmalı ve elde ettiği bilgilerin profesyonel hayata transfer olmasına yardımcı olabilmelidir. Son projeye başlamanın şartları öğrenim anlaşmasının kapsamına giren NATUR kursu modüllerin tamamlanmasıdır. Bir modülün tamamlanmış sayılması için öğrencinin daha önce konu ile ilgili önceki yeterlilikleri ispatlayacak sertifikaları göstermesi ve sağlaması gerekir. Sertifika yada sertifikalar eğitmen ile yapılacak ilk toplantıda gösterilmelidir. Eğer öğrenci projeyi başarılı bir şekilde tamamlar ise eğitim kurumu tarafından kendisine bir sertifika verilecektir. Bir ay sürecek son projeye öğrenciler başlayabilir. Son proje pratik olmalı ve sonuçları öğrencinin işletmesinde kullanabilir olmalıdır. Son proje değerlendirilmesinde öğrenciler tatmin edici yeterliliklere sahip oldukları göstermelidir. Öğrenim anlaşmasının kapsamına giren tüm modüllerin tamamlanması ve tüm örnek olay sonuçların e-Portföy yüklenmesinden sonra öğrenciler Son Proje’ye başlayabilir. Son Proje’ye başlamadan önce öğrenciler önerilen projesinin konusunu eğitmenine danışmalıdır. Projenin amacı bir ay boyunca modüllerin konuları derin-


lemesine incelenmesine olanak sağlaycak ve proje sonuçlarının öğrencinin kendi işinde ve / veya doğa turizmi alanında kullanılmasına olanak sağlamalıdır. Öğrenciler kendi işletmelerinde doğrudan kullanabilecekleri bir proje çıktısı sunmaları gerekir. Bazı örnekler: işletme yada pazarlama planı, işletme örnek olay, şirketi için bir sertifika kazanma planı, şirket güvenlik planı, yeni bir ürün yada hizmetin tanımlanması gibi. Bu bir öğrencini tek başına ve başarılı bir şekilde bir şirket yönetebileceği göstermesi açısından önemlidir. Son Proje çıktısı ile birlikte öğrenci düşünce ve görüşlerini yansıtan kısa bir yazı olan bir ödev yapmalıdır. Bu ödevde projenin nasıl yapıldığını, proje sürecini, hangi teorilerin kullanıldığını, hangi kararların ve seçimlerin yapıldığını, doğa turizm işletmesinde kullanılabilecek hareket planı yer almaldır. Öğrenciler bu projeyi her bir sunumun beş dakika sunacağı ve temel sonuçların savunulduğu yüz-yüze toplantıda sunmalıdır.

Yapılan araştırmalar girişimcilerin birbirlerinden öğrendikleri daha zaman daha hızlı ve daha iyi öğrendiklerini göstermiştir. NATUR öğrenme modeli seçenekli olan öğrenci gruplarının birbirleri ve eğitmenleri ve öğrencilerinin birbirilerini destekledikleri grupların oluşturulmasından oluşan öğrenciler arası birlikte öğrenmeyi içermektedir. İşbirliğine dayalı öğrenme tüm gruba yararlı olacak fikirlerin ortaya çıkmasına yol açabilir. Bu öğrenciler arası grup ilk toplantıda öğrenme sürecinin ilk aşamasında ortaya çıkmalıdır. Öğrenciler ilk yüz yüze seminerde, ilk buz kırıcı faaliyette, ilk NATUR öğrenme modeli ile karşılaştıklarında, ilk takım-ruhunu ve birbirinin destekleyici ilişkilerin oluşması aşamasında ortaya çıkabilir. Bu ilk aşamadan sonra resmi ve / veya gayri resmi iletişim yollarını kullanarak örneğin yüz yüze toplantıların yapılacağı uygun yerlerin olması yada online forumlar aracılığı ile bu öğrenciler arası birlikte öğrenme süreci tamamlanmalıdır. Birlikte öğrenme grupları teyit etme, işbirliği, güvenirlik ve bağlantılardan oluşan aynı konuları paylaşan yönetici kademesi / teknik personeli birbirine bağlayabilir (1) Teyit Etme: Birlikte öğrenme grubu örneğin yönetim kurulu başkanları oluşabilir. Bu grup yönetimsel tecrübeleri teyit etmek, önerilerde bulunmak, dinlemek için bir araya gelebilir. Yeni işletme bilgileri elde etmek yanında bu yöneticiler için taze ve yepyeni işletme stratejileri bulmalarından izole olmalarına engel olmalarına kadar yararı olabilir; (2) İşbirliği: Birlikte öğrenme gruplarına katılmak değişik ve çeşitli sektörler ve bireyler ile iletişime geçerek bireysel ağınızı genişletmenize yardımcı olur. Grup üyeleri arasında işletmeler arası işbirliği yapılarak ittifaklar kurulabilir. Bu gruplara katılanlar işletmelerin gelirlerine arttırmaktan işletme maliyetlerini azaltmaya kadar faydalı sonuçlara ulaşabilir; (3) Güvenirlik: Birlikte öğrenme grupları ticaret çözümleri bulma yanında ticaret sırlarına saygı duyarlar. Tüm grup üyeleri arasında sıkı bir arkadaşlık kurulur ve her grup üyesi daha fazla enerji ve yeniden canlanmış olarak kendi iş ortamına döner ve (4) Bağlantılar: Girişimci üyelerden oluşan birlikte öğrenme grupları stratejik ittifaklar geliştirebilir ve doğa turizmi işletmelerin büyümesi için stratejileri teşvik edebilir.

TR

Öğrenciler Arası Birlikte Öğrenme

199


Manuel Kursun Tamamı

Öğrenciler tüm kursu takip ettikleri zaman sekiz modülün tamamını tamamlamak, son projeyi bitirmek ve dört tane yüz yüze toplantıya katılmak zorundadır. Öğrenciler kendi hızlarına uygun olarak herşeyi tamamlayabilir fakat tüm süreç bu şekilde bitmelidir. Aşağıda öğrencilere çalışma hızlarını kendi ayarlabilecekleri tüm modüllere uygulanabilecek çalışma planı sunulmaktadır:

TR

Tablo 4: Tüm Kurs Aktiviteleri

200

Faaliyet

Çalışma Saatleri

Beceri Değerlendirme Aracı, eğitmenle toplantı, öğrenim anlaşmasının imzalanması

6 çalışma saati (0,2 kredi)

Yüz Yüze Toplantı, Buluşma – İlk Toplantı – Uzman sunumu – Örnek Olay tartışması

6 çalışma saati (0,2 kredi)

Modül 1 Doğa Turizmine Giriş

36 çalışma saati (1,3 kredi)

Modül 2 Yabancı Diller ve Etkili Konuşma Teknikleri

36 çalışma saati (1,3 kredi)

Modül 3 Doğa Turizmi, Sürdürülebilirlik ve Etik Konular

36 çalışma saati (1,3 kredi)

Modül 4 Liderlik & Ağ Kurma

36 çalışma saati (1,3 kredi)

Yüz Yüze Toplantı, Buluşma – önceki çalışmaların değerlendirilmesi – birlikte çalışma / rol oynama – Örnek Olay Tartışması

6 çalışma saati (0,2 kredi)

Modül 5 Güvenlik & Kalite

36 çalışma saati (1,3 kredi)

Modül 6 Kültürel ve Doğa Miras

36 çalışma saati (1,3 kredi)

Modül 7 Doğa Turizmi Yönetimi

36 çalışma saati (1,3 kredi)

Modül 8 Doğa Turizmi Pazarlaması

36 çalışma saati (1,3 kredi)

Yüz-yüze Toplantı, Buluşma – önceki teorilere bir bakış – Örnek Olay Tartışması – Son değerlendirmenin Açıklanması ve Beyin Fırtınası

6 çalışma saati (0,2 kredi)

Son Değerlendirme Çalışması – eğitmenle görüşme – süreç hakkında değerlendirme

160 çalışma saati (5,7 kredi)

Yüz-yüze Toplantı, Buluşma – Öğrencilerin birbirine sunum yapması ve Son Değerlendirme

8 çalışma saati (0,3 kredi)


Modüller

The NATUR manual integrates eight modules, as following: Modüller 1 Doğa Turizmine Giriş 2 Yabancı Diller ve Etkili İletişim Teknikleri 3 Doğa Turzimi, Sürdürülebilirlik, ve Etik Konular 4 Liderlik & Ağ Kurma 5 Güvenlik & Kalite 6 Kültürel ve Doğal Miras 7 Doğa Turizmi Yönetimi 8 Doğa Turizmi Pazarlaması

Şekil 6: Modüllerin Yapısı

TR

Her modül için aşağıdaki yapısı bulacaksınız: Modül içeriği (örneğin): Giriş, Amaç ve Öğrenme; Tahmini Süre, Planlama, Giriş; İçerik geliştirme (egzersizler ve yansıtma için sorular dahil); Örnek Çalışma; anahtar özet; Referanslar / daha fazla okuma; Sözlük, tanımı ile en ilgili terimleri; Forum, modül ile ilgili şüphe ve sorunları, ek dokümanlar, ekstra ilgili dokümantasyon ve ekleri depolamak için özel alan.

201


Cevap egzersizleri ve soruların içeriğini işlemek ve mevcut maddenin onun / onu anlamak kontrol etmek için öğretmen yardımcı olacaktır. Bu egzersizleri ve / veya soru veya tamamlamak istemiyorsanız bu soruların yanıtları öğrencinin değerlendirmesinin bir parçası olmayacak, bu yüzden neyi öğreneceğinize siz karar verebilirsiniz. Her bir modül öğrenen açıklanan sorunu çözmek için teori (ve fikir) kullandığı bir olgu ile tamamlanmıştır. Bu şekilde, öğrenen hangi yeterliliğe ulaştığını kanıtlayacaktır. Bu durumlarda sonuç eğitmen tarafından değerlendirilir. Öğrenci bağımsız bir şekilde kendi kendine öğrenme yolunu tamamlayacaktır. Öğrencinin içerik konusunda zor bir konuda çalışması veya başka bir şekilde kafasına takılması halinde online forum yoluyla (aslında soru yazmadan önce ilgili soru ile ilgili olarak diğer öğrencilerin daha önce sordukları soruları ve cevapları forumda kontrol etmelisiniz. Belki öğrenmeniz gerekeni orada bulabilirsiniz!). Diğer öğrenciler ve öğretmen öğrenme soruları cevaplamaya yardımcı olabilir.

TR

Kamu forumu ile öğrenen bir yazı yanı sıra mevcut isimlerden herhangi doğrudan bir mesaj olarak soru veya istek gönderebilirsiniz. Platform üzerinde işlevselliği kişilerin de e-posta gönderme imkanı vermek veya canlı bir sohbet başlatabilmektedir. Forumda soru ve cevapları ders üzerinde gelecekte öğrencilerin kendi kendilerine yararlanabilmeleri için kaydedilmektedir.

202

Öğrenciler ayrıca toplantılarda, yani offline öğretmenlerle görüşebilirler. Bu toplantılar, bilgi, içgörü ve ağ fırsatları olan öğrenciler sağlayacaktır.

Ek A: Teknik Rehber - Eğitmenler AÇILIŞ NOTU Gerçek Belgeler Eğitmen olarak NATUR platformuna giriş ile ilgili özellikleri açıklamaktadır. Eğitmenler için Teknik Rehber-Öğrenciler belgesini gözden geçirerek bu modüllerdeki diğer belgeleri de gözden geçirmeleri tavsiye edilir. Kişisel Masaüstü Bilgisayar Diğer Kullanıcılar için Kaynaklar E-Portföy’de diğer öğrencilerin bıraktığı / paylaştığı dosyalara girmek için e-Portföy içindeki “Benim Çalışma Alanım” bölümünde -> “Diğer Kullanıcılar için Kaynaklar” bölümüne gidiniz.


DEPOLAMA ALANI

TR

Beceri Değerlendirme Aracı Öğrencilerin kendi kendini değerlendirme testlerinin sonuçlarını görmek için “Araçlar”->”İstatistikler” bölümüne gidiniz.

203

Öğrenme Süreci In the tab “Öğrenme Süreci”ni tıkladığınızda bu modüle kayıt yaptırmış öğrencilerin listesini görebilir, bu öğrencilerin çalışmalarının durumunu gözlemleyebilir ve modüllerin tamamlanıp tamamlanmadığını control edebilirsiniz.


Eğitmen olarak öğrencilerin kendi öğrenme yollarını takip ettiğini göz önünde bulundurarak yaptıkları ödevler ve çalışmalar hakkında öğrencilere geri bildirimde bulunmayı unutmayınız.

TR

Öğrencileri modülleri tamamladıkları zaman bilglendirmeyi / hatırlatma yapmayı unutmayınız. Modüller tamamlandığı zaman statüyü “Tamamlandı” şeklinde değiştirmeyi unutmayın. ( ).

204

Forum Eğitmenlerin forumdaki konuları ve mesajlara modarötör olmak / yönetmek konusunda birçok seçenekleri vardır.


Ek Belgeler Her bir modül için ek belgeler eklemek / sağlamak için bir alan mevcuttur.

Ek B: Teknik Rehber - Öğrenciler

TR

GİRİŞ

205


Yeni Hesap A癟ma

TR

Parolay覺 Unutma?

206


Kullanıcı Adı Unutma?

TR

Kişisel masaüstü bilgisayar

207


Genel Giriş Platform kendi masaüstü bilgisayarını (PC) çalışmasına benzer. PC yaptığınız gibi kısayollar ekleyebilir ve kısayolları yönetebilirsiniz.

TR

Benim Kurslarım ve Gruplarım Burada sizing tüm kurslarınıza ve gruplarınıza abone olabilir ve giriş yapabilirsiniz.

208

Sık Kullanılanlar Platform içindeki tüm kaynaklara ve sayfalara bağlantıları listeler.


Benim Çalışma Alanım E-Portfolyönün oluşturulacağı yerdir. Bu kullanım alanında kurs boyunca kullanıp geliştirebileceğiniz değişik belgeler oluşturup yerleştirebilirsiniz.

TR

Notlar ve Yorumlar Platform içindeki içerik ve kaynakları size hatırlatma, yorum yapma ve not almayı mümkün kılar.

209


Yeni bir dosya eklemek için “Dosya” kısmında ekleme yapabilirsiniz. Aynı anda birden fazla dosya yüklemeniz mümkündür.

TR

Eğer eğitmen ile bir dosya paylaşmak istiyor iseniz “Araçlar” ”->”Paylaş” komutlarını kullanmanız gerekir.

210

“Tek Kullanıcı”yı seçip ve “Araştır” kısımından Eğitmenin kullanıcı adı girip “Araştır”ı tıklayın.

Eğitmenin kullanıcı adını seçin ve “Kullanıcılarla Paylaş”ı tıklayın.


Öğrenme Süreci Platformda kullandığınız kaynakları öğrenme süreci boyunca görebilirsiniz.

TR

Takvim Başarılı olduğunuz kursları, yaptığınız çalışmaları teslim tarihi gibi planlama ve takvime koymak için kayıt altına alabilirsiniz.

211


E-posta Platform tüm kullanıcıların iletişimi için bir e-posta sistemi sağlar.

TR

İletişim Listem İletişim listenizi burada oluşturabilirsiniz.

212


Kişisel Bilgi ve Profil

TR

Kişisel bilgilerini eklemeniz ve düzenlemenize olanak sağlar. “Profil” tuşuna basarak tüm kullanıcıların bilgilerinizi görmesini sağlayabilirsiniz.

Araçlar Bu kısımda dil, zaman dilimi, v.b. gibi seçimleri yapabilirsiniz. Bu kısımda parolanızı değiştirebilirsiniz.

213


TR

Yeniden kullanim alani

214

Kategoriler Kurs ve modüllerin içeriği değişik dillerde ulaşılabilir. Her bir dil için bu bölümde ulaşabileceğiniz içerik şunlardır: • Pedagojik Rehberler • Teknik Rehber • Beceri Değerlendirme Aracı • NATUR Kullanma Kılavuzu • NATUR Kursu İzleme & Değerlendirme


Pedagojik Rehberler Pedagojik Rehberler pedagojik ve metodolojik konuları inceleyen rehberlerdir. Burada eğitmen ve öğrencinin imzalayacağı Öğrenme Anlaşması bulunmaktadır.

Beceri Değerlendirme Aracı Kendi kendini ilk değerlendirme için beceri değerlendirme aracıdır. Burada her birey kendisine uygun öğrenme yolu konusunda tavsiyeler alır.

TR

Teknik Rehber Teknik Rehber NATUR platformunda çalışmak için destek ve komutları açıklar.

215


TR

NATUR Kullanma Kılavuzu NATUR Kullanma Kılavuzunda sekiz tane kurs / modülün içeriğini bulabilirsiniz.

216

Her bir kurs şunları içerir: • Öğrenme Modülleri (modül içerikleri) • Sözlük (en çok ilgili kavramların tanımları) • Forum (Modüllere ilişkin konular ve sorular bölümü) • Ek Belgeler (daha fazla okuma ve ilgili belgeler) • Ekler (tüm modülleri ekleri olmayabilir)


NATUR Kursunu İzleme & Değerlendirme Bu kategoride NATUR kursunu İzleme & Değerlendirme için soruları, formlar ve geri bildirim belgeleri bulunmaktadır.

Bilgi Bir konu hakkında bilgiyi gösterir (konuya bağlı bilgi gösterilir). Masaüstüne Ekle Bir belge yada dosyayı çalışma alanınıza ekler. Notlar Öğrenme içerikleri dahil olmak üzere tüm belgeleri listenize ve notlara eklemenizi sağlar.

TR

Komutlar Not: Aşağıda komutların sadece belli kısımları ve çok ilgili ve kullanılanları gösterilmektedir.

217


Katıl Kursa / modüllere katılmak için “Katıl”ı tıklamalısınız. Bir dahaki pencerede tekrar “Katıl”ı tıklayın.

TR

Öğrenme Süreci Modülü bitirdiğiniz zaman “Bilgi” kısmına gitmeniz ve orada “Öğrenme Modülü” kısmında statünüzü “Bitti” olarak işaretlemeniz gerekir.

218


Referanslar

Arnegger J., Hartmann, T., Job H., Woltering M. (2008). Nature - tourism nexus revisited – A new classification for nature tourism. Würzburg, Germany in http://www.lincoln.ac.nz/ PageFiles/7235/Arnegger.pdf Arnegger, J, et al. (2010), Towards a product-based typology for nature-based tourism: a conceptual framework, Journal of Sustainable Tourism, Vol.18, Nº7, Sep.2010, 915-928 Ceballos-Lascuráin, H. (1996). Tourism, ecotourism and protected areas: The state of naturebased tourism around the world and guidelines for its development. IUCN, Gland, Switzerland, and Cambridge, UK. COM (2007) 621 final: Agenda for a sustainable and competitive European tourism: A renewed EU Tourism Policy - Towards a stronger partnership for European Tourism COM (2010) 352 final, Europe, the world’s No 1 tourist destination – a new political framework for tourism in Europe Eagles, Paul (2001), Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart Fennell, D. A. (2001). A Content Analysis of Ecotourism Definitions. Current Issues in Tourism, 4(5), 403-421

IPK International (2010), World Travel Trends Report, March, Germany ITB 2010 WORLD TRAVEL TRENDS REPORT December Lee, Bob Du. 2005. Motives, behaviors, and attachments: A comparative study between older travelers and younger travelers in a national scenic area, The Pennsylvania State University, 2005, 137 pages McKercher, B. (1998). The Business of Nature-based Tourism. Australia: Hospitality Press. NATUR Project (2011), The Analysis Report (annexes the regional reports from PT; TR; NL) Newsome, D., Moore S.A., Dowling, R.K. (2002) Natural Area Tourism: Ecology, Impacts and Management. UK: Channel View publications. Pearce, D. (2008). A Needs-Functions Model of Tourism Distribution. Annals of Tourism Research, 35(1), 148-168. Rhodes, A. R. (2003). Motivation of Nature Tourism. Ecoturismolatino. In http://www.ecoturismolatino.com/ebiblioteca/ebiblioteca.htm Ryan, C., Hughes, K., & Chirgwin, S. (2000). The Gaze, Spectacle and Ecotourism. Annals of Tourism Research, 27(1), 148-163.

TR

Higgins Bryan R. May (1997) The global structure of Nature tourism Industry

219


Sammy, Jo. 2010. Exploring the sustainability of place: A case study of community-based nature tourism, University of Guelph (Canada), 307 pages Strasdas, W. (2006). The Global Market for Nature-based tourism. In H. Job & J. Li (Eds.), Natural Heritage, Ecotourism and Sustainable Development (Vol. 45, pp. 55-64). Munich: Münchener Studien zur Sozial- und Wirtschaftsgeographie. THR (2006), 10 Produtos Estratégicos para o Desenvolvimento do Turismo em Portugal: Turismo de Natureza”, para o Turismo de Portugal, ip UNWTO (2009), Study on the Competitiveness of the EU tourism industry, September, Voldere, I., Myncke, R., Jans, G., Staelens, P., Vincent, C., Nuñes, Briene, M. Ronner, E., Verheyen, J. Devet, J. (2009). Study on the Competitiveness of the EU tourism industry - with specific focus on the accommodation and tour operator & travel agent industries. Rotterdam, Netherlands: ECORYS Macro & Sector Policies

Wearing, S., Neil, J. (1999). Ecotourism : impacts, potentials, and possibilities. Oxford; Boston: Butterworth-Heinemann Weaver, D. B. (2001). Ecotourism as Mass Tourism: Contradiction or Reality? Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 42(2), 104-112.

TR

Wight, P. A. (2001). Ecotourists: Not a Homogenous Market Segment. In D. B. Weaver (Ed.), The Enceclopaedia of Ecotourism (pp. 37-62). Wallingford and New York: CABI Publishing.

220

WTO (2010), World Tourism Barometer, Volume 8, January Eurostat and UNWTO World Tourism various statistical data Websites http://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf (defining nature tourism) http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html (concept of responsible tourism) http://naturlearning.eu/ (NATUR B-Learning Tool) http://www.naturproject.eu/ (Website of the project NATUR)


Kompendium

Nature Tourism as an Empowerment Tool

www.naturproject.eu/

Autorid: Maria Helena Antunes, AidLearn, Portugal, www.aidlearn.com Aivar Ruukel, The Võru County Vocational Training Center, Estonia, www.vkhk.ee Sezai Ozcelik, Cankiri Karatekin University, Turkey, www.karatekin.edu.tr Rudy Freund, ROC West-Brabant, The Netherlands, www.rocwb.nl NATUR projekti on rahastanud Euroopa Komisjon. See trükis kajastab autorite seisukohti, Euroopa Komisjon ei vastuta siin sisalduva informatsiooni kasutamisega seonduva eest. Graafika ja kujundus: www.rogg.biz Kõik õigused reserveeritud. © NATUR consortium, Lissabon, juuli 2012

EE

Toimetajad: NATUR projekti partnerid

223


EE

Sisukord

224

Kokkuvõte ............................................................................................ 226 Sissejuhatus ......................................................................................... 226 Taust...................................................................................................... 226 Uued väljakutsed ................................................................................. 227 NATUR Projekt ..................................................................................... 229 Eesmärk ............................................................................................... 229 Sihtrühmad .......................................................................................... 230 Partnerlus ............................................................................................ 230 Tooted ................................................................................................... 230 Loodusturism ....................................................................................... 231 Loodusturismi peamised komponendid .............................................. 232 “Soft and hard” turism ......................................................................... 232 Ökoturism ............................................................................................ 233 Erihuviturism ....................................................................................... 234 Loodusvaatlusturism ........................................................................... 234 Loodusturistid ...................................................................................... 235 Kestlik turism ...................................................................................... 236 Vastutustundlik Turism ........................................................................ 238 Külaturism ........................................................................................... 239 Nõuded loodusturismi edukaks turunduseks ..................................... 240 NATUR Õppekeskkond ......................................................................... 241 NATUR Kursus ..................................................................................... 242 Õppemudel ........................................................................................... 243 Enesehindamise küsimustik ............................................................... 243 Individuaalne õppeprotsess ................................................................. 244 Õppeleping ........................................................................................... 244 Mooduliga alustamine ......................................................................... 245 Teadmised ............................................................................................ 245 Kohtumised .......................................................................................... 246 Juhtumiuuringud ................................................................................. 246 Informatsiooni kogumine ja analüüsimine .......................................... 246 Juhendamine ....................................................................................... 247 Lõpuprojekt /hindamine ...................................................................... 248 Kaaslastega õppimine ......................................................................... 248 Käsiraamat .......................................................................................... 250 Täiskursus ............................................................................................ 250 Moodulid .............................................................................................. 250 Lisa A: Tehniline juhend -Tuutorid ..................................................... 252 Lisa B: Tehniline juhend - Õppijad ...................................................... 255 Viited .................................................................................................... 270


Tabel 1: Euroopa turismi arengut mõjutavad tegurid ................................... 228 Tabel 2: Pehme ja kõva seiklusturismi turu motivatsioonid ......................... 233 Tabel 3: Loodusturismi arendamise peamised tegurid................................. 241 Tabel 4: Täiskursuse tegevuskava................................................................... 250

EE

Joonis 1: Loodusturism .................................................................................. 232 Joonis 2: Õppekeskkonna peamise kategooriad ........................................... 242 Joonis 3: NATUR Õppemudel ......................................................................... 243 Joonis 4: Enesehindamise küsimustiku näidisküsimus ............................... 244 Joonis 5: Õppetsükkel ..................................................................................... 245 Joonis 6: Moodulite struktuur......................................................................... 251

225


Lühikokkuvõte

Kompendium annab inglise, portugali, hollandi, türgi ja eesti keeles ülevaate NATUR projektist ja selle tulemustest. Sissejuhatus käsitleb turismi ja eriti loodusturismi olulisust Euroopa kontekstis, samuti Euroopa Liidu ees seisvaid uusi väljakutseid. Samuti tutvustatakse NATUR projekti eesmärke, peamisi tulemusi ja projekti tooteid. Käsitletakse loodusturismi kontseptsiooni ja peamisi komponente. Selgitatakse NATUR õppekeskkonna ja tutvustatakse NATUR käsiraamatut. Kogu NATUR kursuse õppematerjalid on kättesaadavad internetis NATUR õppekeskkonnas aadressil http://naturlearning.eu/ ja samuti mälupulgal, mille leiate NATUR projekti karbist muude materjalide seast.

Sissejuhatus

NATUR projekti rahastamise otsustas 2010 aastal Portugali Agentuur European Lifelong Learning programmist; Leonardo da Vinci, Transfer of Innovation alamprogrammist. Projekt algas novembris 2010 ja lõppes oktoobris 2012.

Taust

EE

Turism on kaubanduse ja ehitussektori järel suuruselt kolmas sotsiaalmajanduslik tegevusala Euroopa Liidus. Turism on majandustegevus, millel on EL-s potentsiaali nii töökohtade loojana kui majanduse kasvatajana. Samuti on turismil oluline osa majandusliku ja sotsiaalse integratsiooni toetajana. Eriti tähtis on turism maapiirkondades ja mägistel aladel, rannikupiirkondades ja saartel ning ääremaades. Turismisektor annab Euroopa liidus üle 4% SKT-st, hõlmab ca 2 miljonit turismiettevõtet ja ca 4% tööhõivest. Üheskoos turismiga seonduvate majandussektoritega on osakaal SKT palju suurem, kaudselt annab turism 11% Euroopa Liidu SKT-st 12% tööhõivest.

226

Loodusturismi turg on Euroopa Liidus jätkuvalt kasvavas trendis. 2004 aastal oli looduspuhkus peamiseks reisimotiiviks 22 miljonile turistile ehk 9% kõigist EL turistidest. 2015 aastaks prognoositakse loodusturistide kasvu 43.3 miljonile ja igaastaseks kasvuks 7%. Euroopa on maailmas kõige olulisem turismiturg, olles ühtlasi nii juhtiv sihtkoht turistide saabumise arvult kui ka suurim turiste lähetav piirkond. Maailma Turismiorganisatsiooni prognooside kohaselt jääb Euroopa ka edaspidi maailma kõige tähtsamaks sihtkohaks ja turiste lähetavaks piirkonnaks1.

1

 L turismimajanduse konkurentsivõime uuring, 2009 E


Uued väljakutsed

Euroopa turism on hetkel raskes olukorrras, mida mõjutab tugevalt majanduslik ja rahaline kriis, mis algas 2008 aastal. See on mõjutanud ka nõudlust turismitoodete ja –teenuste järele. Ehkki eurooplaste reisimine on jätkunud, on reisikäitumine muutunud, eelkõige on kasvanud lähedasemate turismisihtkohtade eelistame, lühemate reiside valimine ja kulutuste kärpimine2.

Tänast turismimajanduse arengut Euroopas mõjutavad mitmed erinevad tegurid. Esiteks on suurenenud globaalne konkurents, nii arenevates maades kui arengumaades kasvab sissetulev turism kiiremas tempos. Euroopa peab konkureerimiseks pakkuma kestlikku ja kõrgekvaliteedilist turismi, lähtuma konkurentsieelistest nagu mitmekesine looduse ja kultuuriga maapiirkonnad.4 Samuti on oluline tõhustada koostööd nende maadega, kelle rahvastiku reisimine on kiiresti kasvamas, Sellised on näiteks nagu BRIC5-maad, kes kujutavad endast Euroopa jaoks tulevasi tähtsaid turge. Üheks väljakutseks on demograafiline olukord, eelkõige vananev elanikkond ja üle 65-aastaste inimeste osakaalu jõudmine 20%-ni rahvastikust. See sihtrühm koosneb inimestest, kellele on iseloomulik hea ostujõud ja palju vaba aega. Vanemaealine sihtrühm kujutab endast olulist turupotentsiaal, aga eeldab samas ka turismisektori poolseid muudatuste tegemisi, et nende vajadustele paremini vastata. Sama kehtib ka erivajadustega inimeste kohta, kes kujutavad endast kasvavat turunišsi (turumaht hetkel ca 127 miljonit inimest). Nende erilistest vajadustest tuleb lähtuda turismiteenuste ja pakkumiste kujundamisel. Muud tegurid ja väljakutsed, mis tuleb turismipoliitikatesse integreerida on seotud kliimamuutustega, veevarude nappusega, ja massiturismi ohuga elurikkusele ja kultuuripärandile. Turismiettevõtetel tuleb vähendada veetarbimist põuaohuga piirkondades, kasvuhoonegaaside emissiooni ja oma tegevuse ökoloogilist jalajälge. Kliimamuutused võivad juba lähiaastatel mõjutada turismimudelite ümberstruktureerimist osades Euroopa sihtkohtades. Vähenev lumekate Euroopa mäestikepiirkondades võib negatiivset mõju avaldada talveturismile. Meretaseme tõus võib mõjutada turismi rannikupiirkondades.

EE

Kriis jätkub ja ehkki Maailma Turismiorganisatsioon (UNWTO) on prognoosinud alates 2010 aastast rahvusvahelise reisimise kasvu, siis selgunud on, et endise kasvutempo taastumine on Euroopas aeglasem kui teistes maailma regioonides nagu näiteks Aasias. Selline olukord3 nõuab, et turismisektor kohanduks uute tingimustega.

227

Euroopa riikide turismipoliitikad peavad arvestama nende struktuuriliste muutustega, seal hulgas võtma tarvitusele meetmed tööhõive alasteks muudatusteks ja tursimialasteks investeeringuteks.  2009 aastal langes rahvusvaheliste reisijate saabumiste arv Euroopas ca 5.6 %, mõnedes piirkondades, eriti Ida- ja Põhja-Euroopas kuni 8 % (UNWTO World Tourism Barometer, Volume 8, jaanuar 2010). See juhtus aprillis ja mais 2010 seoses lennuliikluse katkemisega tingituna vulkaanilist päritolu tuhapilvedes. 4 800-st UNESCO Maailmapärandi objektist asub 300 Euroopa Liidus. 5 BRIC on akronüüm, mis tähistab Brasiiliat, Venemaad, Indiat ja Hiinat (Brazil, Russia, India and China), nende maade majanduslik areng on sarnases kiires arengufaasis. 2

3


Info- ja kommunikatsioonitehnoloogia (IKT) areng ja üha suurenev kasutamine igapäevaselt on samuti suuri muudatusi kaasa toonud. Muutunud on turismisektori ja tarbijate vahelised suhted, mis eeldavad turismiasjalistelt uusi oskusi ja uusi turundusstrateegiaid. Turismiettevõtted, eriti väikeettevõtted ei ole alati valmis kiirelt kohanduma eelkirjeldatud muutustele, väljakutseid vastu võtma ja võimalusi kasutama. Põhjusteks on piiratud rahalised võimalused ja töötajate vastava kvalifikatsiooni puudumine. Euroopas on turismisektoril lisaks veel omad eriomased väljakutsed. Need on seotud väljakujunend eurooplaste tarbimismustritega, puhkuste hooajalise jaotumisega. Enamus inimeste puhkuseperiood on kontsentreerunud juulisse ja augustisse. See hooajalisuse aspekt mitte ainult ei mõjuta tugevalt rahavoogusid, vaid põhjustab ka ebaühtlase ja mitteoptimaalse olemasoleva infrastrutuuri kasutamise ja tööhõive.

EE

Tabel 1: Euroopa turismi arengut mõjutavad tegurid6

228

Väljakutsed

Võimalused

• Suurem globaalne konkurents • Demograafilised trendid • Erivajaduste kasv • Strukturaalsed muutused (kliimamuutused, veevarude nappus, surve elurikkusele jakultuuripärandile) • IKT kasvav kasutamine • turimi (väike)ettevõtluse kohandumine • Tarbimismustrid

• Pakkuda kestlikku ja kvaliteetset turismi, toetudesEuroopa konkurentsieelistele • Koostöö tõhustamine, eelkõige BRIC maadega • Üle 65 aastaste tarbijate vajadustest lähtumine ja erivajadusega tarbijate kasvavale turusegmendile kohandumine • Joogivee tarbimise, kasvuhoonegaaside emissiooni ja ökoloogilise jalajälje vähendamine • Reisimudelite restruktureerimine • Strukturaalse tööpuuduse lahendamine ja turismialaste investeeringute tõhus juhtimine. • Uute ärivõimaluste nagu e-äride loomine • Olemasolevate ressursside kasumlikum majandamine

Eeltoodud tabelis kokkuvõetud uued trendid eeldavad Euroopa turismisektorilt kiiret kohandumist, et konkurentsivõimelisena püsida. Euroopa turismipoliitika vajab uut lähenemist, et muuta turismisektor konkuresntsivõimelisemaks, tänapäevasemaks, kestlikumaks ja vastutustundlikumaks majandusharuks. 6

 ttp://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf h


Turismimajanduses peituvate võimaluste realiseerimiseks seisavad Euroopa Liidu ees mitmed väljakutsed, nagu kestlik areng, majanduslik kasv, töökohtade loomine. Turismimajanduse ja loodusressursside majandamise seosed on teadusuuringute kasvava tähelepanu all. Suur hulk erinevat akadeemist kirjandust käsitleb mitmesuguseid uuemaid turismikontseptsioone. Uued turismivormid nagu loodusturism, ökoturism, kogukonnaturism ja vastutustundlik turism on tänasel hetkel eelisarendatud kui keskkonnasäästlikud majandusliku arengu võimalused paljudes maapiirkondades üle kogu maailma.

NATUR Projekt

Eesmärk NATUR projekti eesmärgiks oli tõsta kohaliku arengu organistsioonide ja teiste turismiasjaliste teadlikkust nende piirkonna turismipotetsiaali osas ja hõlbustada looduturismi puudutavate poliitikate ja strateegiate määratlemist, et aitata kaasa piirkondade jätkusuutlikule arengule. NATUR projekti peamine eesmärk oli välja töötada elektroonilised õppevahendid ja kombineeritud õppemudel, mis võimaldab õppijal arendada ja parandada oma loodusturismi alaseid oskusi ja pädevusi. Õppijate oskuste ja teadmiste täiendamine on strateegia, kuidas kasutada uusi võimalusi maaelu arenguks saada hakkama majanduslike ja sotsiaalsete väljakutsetega.

NATUR projekt toetab loodus- ja kultuuriressurside jätkusuutlikku kasutamist, tõstes loodusturismi arendamise alast teadlikkust projekti sihtrühmades, kelleks on kohalikud arendusorganisatsioonid ja loodusturismi ettevõtjad ja teised turismiasjalised. NATUR õppekeskkonna kasutajate harimise kaudu toetab projekt kohalike arendajate senisest suuremat arusaama loodusturismi potentsiaalist ja võimalustest kohaliku majanduse arenguks. See võib olla kohalike arendajate tööriistaks ääremaistes kantides, pakkudes võimalusi uute töökohtade loomiseks ja selle läbi ka piirates eIanike lahkumist sellistest piirkondadest. Samas toetab kestliku turismi arendamine looduse ja kultuurpärandi jätkusuutlikku kasutamist.

EE

NATUR projekti strateegiline eesmärk oli tõsta loodusturismi organisatsioonide innovatsiooni alast potentsiaali. See on tähtis turismisektorile, aga ka Euroopa turismipoliitika saavutamise oluline osa. NATUR projekt pakub õppevahendeid, mille kasutamisel on suur potentsiaal vajalike kompetentside arendamisel ja oskuste lihvimisel kõrgekvaliteetsete loodusturismi toodete pakkumiseks.

229


Sihtrühmad

Projekti peamisteks sihtrühmadeks on: ettevõtjad ja tulevased ettevõtjad, kes soovivad arendada loodusturismi äri; kohalike omavalitsuste ja arendusorganisatsioonide töötajad, kes oma ametis puutuvad kokku turismialaste poliitikate ja strateegiate välja töötamise ja rakendamisega; turismisektori töötajad, kes soovivad arendada ja täiendada oma loodusturismi alaseid teadmisi ja oskusi. Teisesteks sihtrühmadeks on: loodusturismi valdkonnas tegutsevad koolituste pakkujad, konsultandid, tuutorid ja koolitajad, kes saavad kasutada NATUR õppekeskkonda ja õppematerjale oma töös.

Partnerlus

NATUR projekti juhtiv partner on AidLearn, Human Resources Consulting, Ltd., kes lõi projekti tarvis nelja maa organisatsioone kaasava rahvusvahelise konsortsiumi, kuhu kuuluvad : AidLearn (Portugal), Võrumaa Kutsehariduskeskus (Eesti), Stg. ROC West-Brabant (Holland) and Cankiri Karatekin Ülikool (Türgi). Projektis osalevatel organisatsioonidel on seatud eesmärkide saavutamiseks asjakohased kogemused ja oskused. Samuti omavad projektiparterid oskusi teadusuuringute ja äripraktika lõimumises ja kogemusi rahvusvahelistes koostööprojektides s.h. European Lifelong Learning programmi raames.

EE

Tooted

230

NATUR projekti peamised tooted on: 1. Kompendium annab ülevaate NATUR projektist, selle peamistest tulemustest ja tutvustab NATUR õppekeskkonna peamisi aspekte; 2. Uuringute raport koondab projeti uuringufaasis kogutud ja analüüsitud tulemused, s.h.: loodusturismi hetkeolukorra bibliograafiline uuringuprojekt partnermaades ja Euroopas, fookusgrupi analüüs loodusturismi asjaliste koolitusvajadusest ja projekti sihtrühmade uuring partnerriikides; 3. NATUR õppekeskkond pakub juurdepääsu internetipõhisele loodusturismialasele õppematerjalile ja kombineeritud iseseisvaks õppeks loodud personaliseeritud õppemudelile. Õppekeskkonna lõplikus versioonis on võetud arvesse tagasisidet, mida on saadud nii projektisisestest testidest, kui sihtrühmadega läbi viidud pilootkursuste käigus, samuti aga ka projektivälistelt loodusturismi ekspertidelt. Õppekeskkonna tehnilist funktsionaalsust on hinnatud nii projektisiseselt kui kaasatud ka sellesse NATUR projekti sihtrühmade esindajaid. Õppematerjalide osas on pilootkursustel antud positiivset tagasisidet ja hinnatud NATUR õppekeskkonda ja materjale innovatiivseks loodusturismi õppemetoodikaks.


Loodusturism

Loodusturismi on turismisektori osana mainima hakatud alates 1980-ndatest, järkjärgult on selle tähtsus turimimajanduses kasvanud. Loodusturism laiemas tähenduses hõlmab looduspaikade külastamist looduselamuste saamise eesmärgil, sisaldades tavaliselt erinevaid tegevusi looduses, mis on säästliku laadi ja väikese keskkonnamõjuga. Fennelli (2001) järgi on loodusturismile pakutud erinevate uurijate ja autorite poolt mitmeid erinevaid definitsioone. Looduskaitsealadel toimuvat loodusturismi samastatakse tihti ökoturismiga. Uuringutes on aga leitud, et sellist laadi pakkumisi tarbivad mitte ainult ökoloogiliselt teadlikud turistid vaid palju laiem ja üha suurem hulk turistide. Loodusturism on 1980-ndate aastate nishiturust samm-sammult arenenud peavoolu turismiliigiks. Newsome (2002) defineerib loodusturismi kui “turismiliiki, mis otseselt sõltub suhteliselt puutumatute loodusressursside kasutamisest, sealhulgas maastikud, veestik, taimestik, loomastik”.

Loodusturism on sageli peamiseks motivaatoris turismisihtkoha ja reisil harrastavate tegevuste valikul. Kokkuvõtlikult võib loodusturismi defineerida kui vastustundlikku turismi looduspiirkondadesse, mis toetab looduskeskkonna säilimist ja kohaliku majanduse kestlikku arengut. Inimesed, kes sedalaadi turismist huvituvad soovivad saada elamusi erinevatest looduslikest ja kultuurilistes väärtustest, nad soovivad kogeda nii loodus-, ajaloo- kui kultuurielamusi.

EE

Erinevate autorite arvates on oluline osutada ka sellele, kuidas turistid suhestuvad looduspaikadega, mida nad külastavad (Dowling, 2002). Näiteks võib loodusturismina mõista nii looduskeskkonnas aset leidvat (kus?), loodust tutvustavat (about) kui loodushoidu toetavad (for) turismi (Rhodes, 2003). Ka Arnegger (2008) defineerib loodusturismi sarnasel moel. Swarbrooke (2002) rõhutab loodusturismi järgmisi olulisi põhimõtteid: (1) Loodusturism ei tähenda vaid looduskeskkonna kaitsmist; sama olulised on pikaajaline majanduslik jätkusuutlikkus ja sotsiaalne õiglus; (2) Loodusturismi alased algatused ja otsused võivad osadele inimestele tuua tulu ja teistele kulusid. Seega on tegu eelkõige poliitiliste, mitte vaid tehniliste küsimustega; (3) Loodusturismi alast arutelu ei saa lahutada üldisest maaelu arengu ja kestliku arengu kontekstist (5) Loodusturismi senised arusaamad vajavad kriitilist mõtlemist ja lähenemist.

231


Loodusturismi peamised komponendid

Loodusturismi alla kuulub mitmeid erinevaid harrastuslikke tegevusi alates jalgsimatkamisest, seiklusturismi elamustest, autoreisidest kaunite vaadetega piirkondades kuni loodusvaatlusteni. Turistid võivad ühe reisi jooksul kombineerida paljusid erinevaid loodusturismi alaseid tegevusi. Alljärgnevalt vaatleme loodusturismi peamisi komponente (Joonis 1). Joonis 1: Loodusturism

LOODUSTURISM Soft seiklusturism: • Mõõdukas kehaline osalustegevus • Füüsiliselt vähem raske

Ökoturism: • pühendunud nišš • õppimine / hoolimine

Hard seiklusturism: • Füüsiliselt raskem, riske sisaldav

Erihuvi- & loodusvaatlusturism: • Linnuvaatlus jms • Maa- ja merekeskkond

Loodusturismi saab käsitleda kitsamalt ja laiemalt. Kitsamalt on loodus põhiliseks reisimotivaatoriks ja keskseks elamuseks, laiemas mõttes on looduse väärtused tervikliku turismielamuse toetajaks.

Sealhulgas looduse kasulikud omadused (näiteks lõõgastav mõju) Defining ‘Nature Tourism’

EE

Soft ja hard seiklusturism

232

Seiklusturismi jagatakse tegevuste iseloomu põhjal nn. „soft“ ja „hard“. Need tegevused toimuvad enamasti looduskeskkonnas ja seega seonduvad loodusturismiga. Sarnane turusegment on veel ‘seiklussport’ seal hulgas näiteks mägijalgrattaga sõit. Nii pehme kui kõva seiklusturism näitavad kasvnumbreid. Erinevates maades ja erinevates kultuurides mõistetakse erinevalt, milliseid harrastusi pidada pehmeks ja milliseid kõvaks (näiteks: sukeldumine, surf, või orienteerumine võivad ühel turul olla soft, teisel aga hard). Samuti võivad erinevatele tegevustele olla erinevad vaated noorematel ja vanematel turistidel. Nn. „pehmed“ seiklusturismielamused on enamaikel olulisematel rahvusvahelistel turismiturgudel suurema nõudluse ja käibega kui nn „kõvad“. Pehmed seiklustegevused eeldavad tavaliselt keskmist füüsilist vormi ja osalust. Need esitavad väiksemat füüsilist väljakutset kui kõvad seiklused. Kõvad seiklustegevused eeldavad tavaliselt heal tasemel füüsilist vormi ja esitavad suuremaid väljakutseid. Ka riskifaktor võib siin olla suurem. Seiklusturismi kõvaduseskaala kõvas servas on tegevused, kus kasutatakse erivarustust.


Suure osa seiklustegevuste edukas pakkumine ja harrastamine sõltub otseselt looduskeskkonnast. Looduse roll võib olla erinev kõikudes skaalal alates „ülioluline elamuseks“ kuni „toetab elamust“. Looduskeskkonnal on ka tähtis roll rahustava, lõõgastava ja vaimu rikastavana, olles sellisena oluliseks osaks sihtkohast tervikelamuse kujunemisel. Looduselamused on tihedas seoses kõigi teiste aspektidega, nagu toit, kultuur, tervis, pereliikmete vajadused, majutus, transport jms, millest kokku moodustub turistide koguelamus sihtkohast. Kõik need tegurid täiendavad üksteist ja üheskoos annavad selle, millest sõltub turistide rahulolu oma puhkusega. Tabel 2: Pehme ja kõva seiklusturismi turu motivatsioonid

Peamine motivatsioon

Turg

Suure sümboolse väärtusega elamused, suhtestumine loodusega ja selle nautimine

Pehme seiklusturism Elamused saadakse madala intensiivsusega tegevustest looduses (jalgsimatkad, ekskursioonid, loodusvaatlused jne.) Märkus: esindab ca 80% kogu loodusturismist.

tegevused Sportimine Looduses mediteerimine Erihuvi tegevused

Kõva seiklusturism Elamused saadakse looduses sportimisest (rafting, kajakisõit, matkasport, mägironimine jne) ja / või tegevused mis eeldavad suuremaid teadmisi ja pühendumist (linnuvaatlus jms.). Märkus: esindab ca 20% kogu loodusturismist.

• pehme seiklusturism looduses: tegevused kus turistid osalevad madala intensiivsusega vabaõhu tegevustes. Seda tüüpi loodusturismis võivad tegevused olla madalama riskiga, vähem füüsilised ja väiksemaid väljakutseid esitavad. •• k  õva seiklusturism: tegevused looduses, mis nõuavad kõrgemat sportlikku taset või siis suuri teadmisi loodusest. Enamasti seda tüüpi turismitoodete tarbijad valivad teadlikult tegevusi looduselamuste pärast.

Ökoturism

Ökoturism on ökoloogiliselt kestlik turism, mille peamine fookus on loodusalade kogemisel ja mis suurendab keskkonnaalast ja kultuurilist mõistmist ning toetab looduskaitset. Ökoturistide jaoks on oluline looduskeskkonna tundma õppimine, negatiivse mõju vähendamine ja loodushoiu toetamine. Ökoturiste iseloomustab teadlikkus oma soovidest ning suur iseseisvus nende soovide täitmisel. Tihti nad planeerivad ja tellivad oma reisielamused ja –teenused ise, jättes reisikorraldusele loodushuvilised turistid ja seiklustegevusi otsivad turistid.

EE

Kokkuvõtlikult:

233


Ökoturismi võib ka defineerida kui väikest kuid kasvavat nishiturgu, aga ka reisiviisi, kus fookuses on loodus- ja kultuurielamused. Ökoturismile on iseloomulik väike keskkonnamõju, külastavate paikade unikaalsetest kvaliteetidest arusaamise soov, kohalike elanike heaolu toetamine ja looduskaitse toetamine. Ökoturism eeldab keskkonnapoliitikate ja -eetika rakendamist ning ehedate põliskultuuride toetamist.

Erihuviturism

Loodusturismi turg võib sisaldada ka potentsiaalselt suure maksejõuga erihuvi turusegmente. Need on enamasti sotsiaalselt ja keskkonnaalaselt teadlikud, kõrgelt haritud ja nõudlikud turistid, kes reisivad selleks, et õppida ja saavutada isklikke ja sotsiaalseid eesmärke. Selliseid sihtrühmi teenindavad enmasti spetsialiseerunud ja pühendunud reisikorraldajad ja teenusepakkujad, kes sellise teenuse osana pakuvad erihuvi alast giiditeenust. Sellised näited on reisikorraldajad, kelle pakkumiseks on mitmesugused loodusvaatluse ekspeditsioonid, samuti teaduse ja kultuuri suunitlusega reisid. Erinevad mittetulunduslikud organisatsioonid ja asutused nagu loodusmuuseumid, loomaaiad, ülikoolid, botaanika seltsid jms korraldavad sedalaadi reisiprogramme üle kogu maailma. Üheks pühendunud turusegmendiks on linnuvaatluse huvilised. Linnuentusiastid võtavad ette väga pikki reise, sealhulgas ka raskesti juurdepääsetavatesse sihtkohtadesse, et vaadelda haruldasi ja endi jaoks uusi linnuliike. Selliste turusegmentidega töötamisel on suhtluskanaliteks näiteks ornitoloogiaühingute uudiskirjad jms.

EE

Loodusvaatlusturism

234

Loodusvaatlusturismi võib defineerida kui reisimist sihtkohtadesse peamise eesmärgiga vaadelda kohalikku elusloodust. See turismivorm sisaldab loomavaatluse kõrval ka linnuvaatlust ja mereelustiku vaatlust nagu näiteks vaalavaatlus. Loodusvaatlusturism on reisimine, et näha loomi nende loomulikus elukeskkonnas. Ka taimede tundma õppimise eesmärgil korraldatavad reisid kuuluvad selle turismiliigi alla. Loomaparkide külastamist loetakse samuti loodusvaatlusturismi osaks. Loodusvaatlusturismil on suhteliselt suur populaarsus nii siseturismis kui välisturismis. Loodusvaatluste puhul on oluline koht vastustundlikul korraldusel, mis minimaalselt häirib vaadeldavaid liike ja nende elupaiku. Loodust hindav (appreciative tourism) turism, mille hulka kuuluvad loodusvaatlus, loodusfotograafia on olulise käibega ja kasvava trendiga loodusturismi valdkond. Loodust tarbiv (consumptive tourism) turism, mille hulka kuuluvad näiteks jahiturism ja kalastusturism on olulise käibega ja langeva trendiga loodusturismi valdkonnad (Paul Eagles, Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart, 2001).


Ideaalis peaks loodusvaatlusturism sisaldama harivaid elemente ja looduskaitse toetamist. Ka tegevused, millel on loodusvaatlusega otsene seos, nagu sukeldumine ja vaaladevaatlus koguvad kiirelt populaarsust ja kasvavad üle kogu maailma. On ilmselge, et loodusvaatluse tähtsus turismis kasvab globaalselt. Loodusvaatlusturism peaks suurendama kohalike kogukondade heaolu, samas püüdma hoiduda probleemidest nagu loomade häirimine ja keskkonna saastamine. Loodusvaatlusturismi keskkonnamõjude tüübid varieeruvad, osad mõjud on ilmselged ja kergesti identifitseeritavad, teised mõjud aga kaudsed ja raskesti mõõdetavad. Mõju konkreetsele loomale ei saa vaadelda isolatsioonis üldisest keskkonnamõjust ja laiemast mõjust populatsioonile. Loomavaatlusturismi kasu looduskaitsele võib seisneda otses rahalises toetuses, praktilises (in kind) toetuses, sotsiaal-majanduslikus stimuleerimises ja hariduslikus töös.

Loodusturistid

Arneggeri (2008) järgi iseloomustatakse kirjandusallikates loodusturiste ja looduskaitsealade külastajaid tihti kui keskkonnateadlikke, hästi informeeritud inimesed kõrgemast sotsiaalmajanduslikust rühmast. Loodusturistid soovivad külastada piirkondi, mis on endiselt looduslikud, nende külastamine ei peaks ala muutma, samas aga toetama kohalikku kogukonda ja kestlikku arengut. Loodusturiste saab iseloomustada selle järgi, mis motiveerib neid otsima looduselamusi.

Esiteks „pühendunud loodusturistid“, kes tavaliselt löövad kaasa looduskaitse alastes tegevustes. See on väike segment. Neid võib seostada „hard“ loodusturistidega, nagu on kirjeldanud Weaver (2001). Teiseks “huvitatud loodusturistid”, haritud ja keskkonnateadlikud turistid, ei pruugi ise kaasa lüüa ökoloogilistes tegevustes . Kolmandaks “tavalised loodusturistid”, kes tavaliselt ühendavad klassikalise rannapuhkuse või ringreisi lühikese ja lihtsalt juurdepääsetava loodusatraktsiooni külastamisega. Seda tüüpi turiste võib võrrelda ka „soft“ loodusturistidega Weaveri järgi (2001). Neljas tüüp on “loodusturistid erilise kultuurihuviga”, see tüüp on võrreldav esimese ja teisega, aga ta soovib lisaks loodusturismi tegevustele ka kultuurilisi elemente.

EE

Strasdase (2006) järgi jagunevad loodusturistid 6 kategooriasse, defineerituna nende reisimotiividest lähtudes ja pühendumusest loodusele.

235


“Spordi / seiklusturistid” ja “ jahi- / kalaturistid”, neid kahte tüüpi võib vaadelda koos, kuna loodus on neile eelkõige keskkond , kus harrastada omale huvitavat tegevust. Teine võimalik viis klassifitseerida seondub loodusturismi tootepakkujatega, selle kohta pole aga palju uuringuid tehtud. Loodusturism sai alguse kui alternatiivne turismiatraktsioon, aga aja jooksul on turismiturg kujundanud loodusturismi tooteid atraktiivsemaks tavaturistidele ja „soft“ seiklusturistidele (Ryan, Hughes, & Chirgwin, 2000).

Kestlik turism

Loodusturism on seotud kestliku arengu kontseptsiooniga, mis ühendab endas säilitamise ja kasvu. Mõlemad kontseptsioonid käsitlevad seda, kuidas inimesed juhivad keskkonna kasutamist sellisel viisil, mis mitte ainult ei vähenda vaesust vaid ka toetavad inimarengut, samas kaitstes ja taastades elurikkust ja meie endi ning teiste liikide ökosüsteeme nii praegu kui tulevikus. Kogukonnapõhine loodusturism “community-based nature tourism (CBNT)” on kontseptsioon, mis kõiki eeltoodud aspekte arvesse võtab. Kogukonnapõhine loodusturism seab eesmärgiks täita nii looduskaitse kui inimarengu erinevad vajadused, ühendab kohaliku elatise teenimise, elurikkuse säilitamise ja saavutab mõlemad eesmärgid kestliku isefinantseerival viisil. CBNT toimib kogukondades, kus looduse ja inimese suhted, loodusressursside kasutamise rajaneb kultuurilistele normidele ja traditsioonilistele tõekspidamistele ja väärtustele (Sammy, 2010).

EE

Maailma Turismiorganisatsioon ( UNWTO) on kestlikku turismi defineerinud:

236

“ turismi kestlik arendamine rahuldab tänaste turistide ja neid võõrustavate piirkondade vajadusi, kaitstes ja parandades ühtlasi tulevasi võimalusi. Kestlik turism tähendab kõigi ressursside majandamist sellisel moel, mis võimaldab rahuldada majanduslikke, sotsiaalseid ja esteetilisi vajadusi, säilitades samas kultuurilise terviklikkuse, olulised ökoloogilised protsessid, elustiku mitmekesisuse ja elu alal hoidvad süsteemid.” Kõik turismiliigid peavad selle definitsiooni kohaselt toimima, olenemata millistele turusegmentidele nad on suunatud. Eriti on see oluline turismis, mis toetub loodusja kultuuripärandi kasutamisele, kus potentsiaalne oht kahjustad väärtusi on. Kuna turismi mahud kasvavad ka tulevikus on paratamatu ka suurem surve ressurssidele. Seega ei piisa vaid kahjustuste piiramisest, vaid tarvis on konkreetseid kasusid – majanduslikke, keskkonnaalaseid, sotsiaalseid. Kestliku arengu eesmärk on parendada elukvaliteeti nii praegu kui ka tulevikus, sel moel et ökoloogilised protsessid, millest elu sõltub ei saaks kahju.


“Ökoturismi ja kestliku turismi kontseptsioonide vahel tuleb teha selget vahet: ökoturism on üks turismisektori segment, aga kestlikkuse põhimõtted peavad kehtima kõikile turismi tegevustele, rajatistele ja projektidele, sealhulgas tava- ja alternatiivsetele turismivormidele ” (International Year of Ecotourism 2002).

Järgnevad üheksa põhimõtet võtavad kokku kestliku loodusturismi kaitsealadel: 1. Loodusväärtused peavad olema kaitstud ja kõik tegevused toetama looduskaitset. Iseloomulik on : väikesed grupid; mõjude seire; loodus on peamiseks külastuspõhjuseks; tähistatud loodusrajad; loodusharidus; suur teadlikkus. 2. Surve looduskeskkonnale peab olema nii vähene kui võimalik. Kahjustuste ja häirimise vältimiseks on võetud kasutusele kõik abinõud; külastajatest ei järgi mingit jälge; eelistatud on taastuvad energia allikad, emission on viidud miinimumini. 3. Kohalikke traditsioone, kultuure ja kogukondi tuleb austada. Külastajaid aidatakse sihtkoha kohaliku kogukonna kultuuri tudma õppima; turisimiinfo ja tegevuste pakkumisel arvestatakse kogukonnaga; giidid tunnevad kohalikke olusid. 4. Külastajatel tuleb pidevalt taotleda loodusest ja kultuurist arusaamise suurenemist. Informatsioon on vajalik enne külastust; informatsioon peab kättesaadav olema sihtkohta saabumisel; giidid hästi koolitatud; information ja interpretatsioon lihtsalt kättesaadav ja atraktiivne; külastajatel on võimalus looduskaitse toetamiseks; 5. Heas korras külastusrajatised. Külastajate vajadused arvesse võetud; rajatised vastavad nõudlusele ja tingimustele; külastajad naudivad vaikust ja rahu ning giidi juhitud tegevusi; rajatised ja teenused on välja töötatud koostöös kohalike ettevõtetega. 6. Külastajaid suunatakse nautima nii vaimset kui föösilist rekreatsiooni. Rajatisi pakutakse laiale valikule turistitüüpidele näiteks jalgsimatkajad, rattamatkajad, aga ka tavalised jalutajaid; saadaval on lihtsad kui raskemat laadi matkarajad; võimalused mitemesugusteks tegevusteks looduses. 7. Kohalikud ettevõtted ja tööhõive peavad olema eelistatud. Kohalikke ettevõtted kasutad ja töövõimalused pakutud kohalikele elanikele seal kus võimalik. 8. Trükised peavad olema toodetud vastutustundlikult ja hoolega. Informatsioon peab olema usaldusväärne ja ajakohane; reklaami tehakse avatult ja see ei kahjusta looduskaitse huvi. 9. Tegevused peavad olema koos planeeritud ja läbi viidud koostöös. Külastajate arvamus on tähtis; koolitused on korraldatud koos kohalike ettevõtetega; kõik asjalised on planeerimisse kaasatud.

EE

Ehkki need üldised turismimõisted [ökoturism, kestlik turism] võivad olla kasutuses turismipoliitika kujundajate igapäevastes aruteludes, kasutatakse neid harva turismi professionaalide poolt oma turismitoodete turunduseks. Turunduses keskendutakse konkreetsetele turusegmentidele, nagu loodusturism, kultuuriturism, religiooniturism, terviseturism, sporditurism, seiklusturism…

237


Kestlik turism üritab võimalikult vähe mõjutada looduskeskkonda ja kohalikku kultuuri, samas pakkudes töövõimalusi ka tulevikus kohalikele inimestele. Kestliku turismi eesmärgiks on positiivne areng kohalikele elanikele, turismiettevõtetele ja turistidele. Kestlikus turismis naudivad turistid oma puhkust ja samal ajal austavad kultuuri ja looduskeskkonda. Samuti tähendab see kohalike elanike sõnaõigust turismis kaasa rääkimisel ja turismist tulu saamisel. Turism on juba kahjustanud looduskeskkonda olulisel määral ja kestliku turismiarengu roll on kindlustada, et kahjustamine ei jätkuks.

Vastutustundlik turism

Kestliku turismiga seotud kontseptsioon on vastustustundlik turism. See kontseptsioon rõhutab, et igaüks vastutab sellist laadi turismi(arengu) eest, millises ta ise osaleb, tarbijana, pakkujana või muul moel tursimiasjalisena.

EE

Ehkki erinevad inimesed näevad vastutust erineval viisil, on üldine arusaam, et vastutustundlikkuse tõusuga kaasneb parem turism. Turism muutub „paremaks“ vastutustundlikkuse suurenedes. Eesmärgiks on luua paremad paigad inimestele, kes seal elavad ja kes neid paiku külastavad. Vastutustundliku turismi kontseptsiooni juures on oluline ühtse mudeli puudumine, mida peetakse vastustustundlikuks võib erineda erinevates paikades ja kultuurides. Vastutustundlik turism on siht, mille poole liikuda võib maailma erinevates sihtkohtades ja erinevatel turgudel erineval moel (Goodwin, 2002).

238

Cape Townis 2002 aastal vastu võetud Vastutustundliku Turismi Deklaratsiooni kohaselt on vastustundlikule turismile iseloomulik järgnev 7: • vähendab negatiivseid majanduslikke, looduslikke ja sotsiaalseid mõjusid; • s uurendab kohalike elanike majanduslikke tulusid ja toetab kohaliku kogukonna heaolu, parendab töötingimusi ja töövõimalusi turismis; •k  aasab kohalikud inimesed otsuste vastu võtmise juurde, mõjutavad ja muudavad nende elutingimusi; • t oetab positiivselt loodus- ja kultuuripärandi säilitamist ja maailma mitmekesisuse jätkumist; •p  akub turistidele nauditavamaid elamusi läbi tähendurikkamate suhete kohalike inimestega, suurendab kohaliku kultuuri mõistmist, sotsiaalsetest ja keskkonnaalastest probleemidest arusaamist; • võimaldab juurdepääsu erivajadustega turistidele; •o  n kultuuriliselt tundlik, tekitab kohalike ja turisti vahelist lugupidamist ning kohalikku väärikust ja eneseusku

7

 ttp://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html h


Kohalike omavalitsustel on vastutustundliku turismi saavutamisel keskne roll. Välja tuleb töötada ja rakendada vastustundlikku turismi toetavad poliitikad ja samuti tagada arenguteks vajalikud rahastused. Sihtkoha juhtimise strateegia ja vastutundliku turismi juhendite oluliseimad asjalised on kohalikud omavalitsused ja turismiorganisatsioonid, eesmärgiks on paremad paigad kohalikule kogukonnale ja külastajatele. Vastustundlik turism suurendab positiivseid ja vähendab negatiivseid mõjusid. Eeldatakse ka vastavust kõigi rahvusvaheliste ja kohalike standarditega, seadustega ja regulatsioonidega. Vastutustundlikkus ja sellega kaasneda võivad turunduseelised tähendavad, et teha tuleb rohkem kui miinimum. Majandusliku, sotsiaalse ja keskkonnaalase vastutustundlikkuse põhimõtete rakendamine eeldab turundustegevuste ja tarbijakampaanijate muutmist. Meedial on oluline roll selles, kuidas nad esitlevad turismi sihtkohti, et mitte luua valesid vaid tasakaalustatud ja tõeseid ootusi.

Külaturism

Külaturismi on osa vastutustundliku turismi liikumisest. Mõte on arendada kohalike elanike osalemist turismiäris, eelkõige on kontseptsioon aktuaalne arengumaades. Turistid otsivad uusi seiklusi ja ehedaid elamusi, kui nad leiavad otsetee kohalike teenusepakkujateni võidavad mõlemad osapooled: turistid saavad audentsete ja eriliste elamnuste osalisteks ja kohalikud turismiärid saavad majanduslikku kasu. Külaturismis on kesksel kohal inimesed, kohalikud elanikud. Turistidele avaneb võimalus avastada maailma läbi kohalike elanike silmade, samas majanduslikult toetada neid samu inimesi jättes turismi majandusliku kasu otse kohalikule kogukonnale. Kohalikud elanikud saavad sel moel uusi võimalusi turismist otsese kasu saamiseks. Intereneti areng on külaturismi levikule positiivselt mõjunud. Internet võimaldab inimestel otsesidemeid luua ja ilma vahendajateta suhelda. Turistid ostivad infot külastatavate paikade kohta internetis, samuti loevad teiste turistide reisikogemusi ja tellivad teenuseid otse kohalikelt turismiettevõtjatelt. Internet võimaldab kohalikel elanikel oma turismiäri alustamist ja juba olemasolevate äride turundamist otse lõpptarbijatele. Maailm on jõudnud uude turismiajastusse, mida iseloomustab globaliseerumine ja milles on internetil võtmeosa täita.

EE

Vastutustundliku turismi kontseptsioon sai alguse Jost Krippendorf raamatust The Holiday Makers. . Kippendorf kirjutab “mässumeelsetest turistidest ja mässumeelsetest kohalikest”, autori visiooniks oli arendada ja tutvustada uut turismivormi, mis tooks maksimaalset kasu kõigile turismi osapooltele : turistidele, sihtkoha elanikele, ja turismiettevõtetele, sealjuures tekitamata ökoloogilisi ja sotsiaalseid kahjusid.” Juba 80-ndatel rääkis Kippendorf turismi kasust kohalikele elanikele ja kasutas mõistet humane tourism, mille eestikeelse vastetena on kasutusel kogukonnaturism ja külaturism. Külaturismi keskmeks on külaelanikud.

239


Uut tüüpi turistid on kogenud reisijad, nad on külastanud juba massiturismi klassikalisi sihtkohti. Nad soovivad kogeda audentset kohalikku elulaadi: minna koos kohaliku kaluriga kalale, süüa kala koos tema perega, ööbida tüüpilises külaelanike elamus. Neis turistides tekitab rahulolu ka teadmine, et sel moel käitudes ja tarbides nad toetavad samade kohalike elanike majanduslikku heaolu, kellega koos nad oma puhkust sisustavad.

EE

Nõuded edukaks loodusturismi turunduseks

240

Edukaks loodusturismi turunduseks vajalikud nõuded pärinevad mitmetest erinevatest allikatest: erinevatest võrdlevatest uuringutest; loodusturismi reisikorraldajatelt, loodusturismi pakkumisest internetis, ja ekspertide arvamustest. Peamised eeldused ja edutegurid turul konkureerimiseks Nii nagu muudes turismisektorites saab ka loodusturismis eristada olulisemaid eeldusi, mis on vajalikud turule jõudmiseks ja edukaks turunduseks vajalikke tegureid. Peamised eeldused Peamised tegurid millele loodusturismi sihtkoht peaks vastama et olla turul: - Mitmekesised loodusressursid (kooslused, taimestik, loomastik, jne...). - Looduskaitsealade olemasolu (rahvuspargid, kaitsealad etc.). - Hea ligipääsetavus ja kättesaadavus. - Puhas ja hooldatud ümbrus. Olulisemad edutegurid Lisaks eeldustele, mis on vajalikud et sihtkoht võiks konkureerida looduturismi turul on olemas ka rida olulisi tegureid, mis aitavad tugevdada konkurentsieeliseid ja saavutada turul edu. Rikkaliku ja atraktiivse looduse olemasolu on loodusturismi sihtkoha esmaseks eelduseks kuid ei ole piisav, et edukalt teiste sihtkohtadega konkureerida. Olemasolevaid ressursse tuleb oskuslikult turismimajanduseks kasutada: luues selged ja ranged õigusaktid loodusalade kaitseks, mis samas oleks vastavuses turismimajanduse eesmärkidega. Samuti on tarvis arendada lai ja mitmekesine valik erinevaid tegevusi, kujundada reisimarsruudid, asutada loodusturismile petsialiseerunud ettevõtted, koolitada loodusgiidid jne Peamised loodusturismi edutegurid vastavalt turismi pehmetele ja kõvadele tüüpidele on toodud alljärgnevas tabelis nr 3.


Tabel 3: Loodusturismi arendamise peamised tegurid Tegurid

Soft

Hard

Suure atraktiivsusega unikaalsed loodusmaastikud

t

t

Rikkalik ja mitmekesine taimestik ja loomastik

t

l

Sobiv taristu ja turismirajatised (puhkealad, külastuskeskused, informatsioon jne.)

t

l

Lai valik radasid ja marsruute (erinevae pikkuse, raskusastmega jne.) mis vastavad erinevat tüüpi turistide vajadustele

t

l

Hea hinna ja kvaliteedi suhe

t

l

Hea tehniline tase, erihuvi tegevuste alased oskused ja kogemused

l

t

Hästi toimivad tugiteenused: varustuse rent, transport jne.

l

t

Tõhus kindlustussüsteem

l

t

Tõhus päästeteenindus hädajuhtumitel meditsiiniline teenindus

l

t

Suurepärane ja mitmetes keeltes pakutav giiditeenus

l

t

Looduskeskkonnas asuv majutusteenus

l

t

Loodusalade sertifitseerimise süsteem

t

l

Ettevõtete setrifitseerimise süsteem

l

t

Legend:

t Hädavajalik tegur

l Tähtis aga mitte hädavajalik tegur

NATUR õppekeskkond

NATUR kursus on mõeldud alustavatele ja olemasolevatele ettevõtetele, kohaliku arengu organisatsioonide töötajatele ja turismitöötajatele. Kursuse eesmärgiks on arendada ja parendada õppijate loodusturismi alaseid teadmisi ja kompetentse. Sel moel aitab projekt kaasa uute võimaluste loomisele töökohtade tekkeks ja olemasolevate väikeettevõtete arendamiseks ja uute tekkimiseks. NATUR õppematerjal toetab ka looduskaitset ja kohalike loodus- ning kultuuriväärtuste säilitamist. Projekti materjalid on kättesaadavad inglise, portugali, eesti, hollandi ja türgi keeltes selllel veebiaadressil http://naturlearning.eu/

EE

Allikas: THR & ILM.(2006)

241


Informatsioon on jaotatud 5 alljärgnevaks kategooriaks:

EE

Joonis 2: NATUR õppekeskkonna peamised kategooriad

242

Pedagoogiline juhend käsitleb pedagoogilisi ja metoodilisi teemasid. Tehniline juhend sisaldab juhiseid NATUR õppekeskkonnas töötamiseks, eraldi tuutoritele (Lisa A) ja õppijatele (Lisa B). Enesehindamise küsimustik võimaldab hinnata loodusturismi alaste teadmiste taset enne õppima asumist ja abistab moodulite valikul ja individaalse õppeprogrammi koostamisel. NATUR käsiraamat sisaldab õppematerjale, mis ajagunevad 8 mooduliks / kursuseks. Viimase kategooria, milleks on monitoorimine ja hindamine, alt leiab küsimustikud, vormid ja muud tagasisidestamise dokumendid.

NATUR Kursus

Alljärgnevalt lähemalt NATUR õppekeskkonna kasutamisest

9

 Krippendorf, Jost (1987), Holiday Makers


Õppemudel

NATUR õppemudel on kombinatsioon õppekohtumistest ja iseseisvast e-õppest. Selline õppevorm arvestab, et õppijad on enamsti maapiirkondade elanikud ja soovivad kasutada õppekeskkonda oma kodust. Õppemudeli koostamisel on uuritud sihtrühmade vajadusi ja nende uuringute tulemustest lähtutud. NATUR õppemudeli peamised koostisosad on: (1) enesehindamise küsimustik iseseisvaks kasutamiseks, (2) internetipõhise õppe ja õppekohtumiste materjalid (3) internetipõhine juhendamine tuutori poolt ja internetipõhised kaaslastega koosõppe vahendid (4) praktilised loodusturismi juhtumiuuringute näited koondatuna e-portfoolioks. NATUR õppemudeli sammud on järgmised: Joonis 3: NATUR õppemudel

Enesehindamise küsimustik

g

Individuaalne õppeprotsess

g

Moodul(id) (+ Projekt)

g

Lõpphindamine

Enesehindamise küsimustik

Enesehindamise küsimustiku abil saab hinnata oma teadmisi erinevate õppemoodulite sisu osas. Vastustest selguvad need moodulid, mida õppijal oleks soovituslik läbida. (Kogu õppematerjal on jagatud 8 mooduliks). Enesehindamise küsimustikule tuleb vastata enne kursuse alustamist.

Enesehindamise küsimustiku kasud: • õppijad saavad oma õppeprogrammi ja –protsessi paindlikult oma vajadustest lähtuvalt kujundada. Regulaarne ja kohene tagasiside hoiab kokku aega; • tuutorid saavad õppeprotsessi kujundada vastavalt enesehindamise tulemustele, Samuti hinnata kui tõhus on olnud nende poolne juhndamine ja kas on tarvis võtta kasutusele lisa abinõusid; • tuutorid saavad õppe sisu ja tempot paindlikult kohandada vastavalt õppija teadmiste ja kompetentside tasemele. See on eriti oluline kui õpperühmas on väga erineva tasemega õppijaid. Enesehindamise küsimustik sisaldab valikvastustega küsimusi kõikide moodulite kohta. Küsimused esitatakse vastajale juhuslikus järjekorras ja ka vastuste variandid on küsimuse siseselt juhuslikus järjekoras. Selline küsimuste vastuste vorm eeldab vastajalt ühe vastuse valimist, näidisküsimus on toodud järgneval joonisel.

EE

Enesehindamise küsimustik on NATUR õppekeskkonna osa ja võimaldab õppijal ja tuutoril otsutada milliseid mooduleid õppida. Samuti saab enesehindamise küsimustikku kasutada teadmiste kontrolliks iga mooduli läbimise järel ja kogu kursust lõpetades .

243


Joonis 4: Enesehindamise küsimustiku näidisküsimus

Pärast eneshindamise küsimustiku täitmist saab õppija koheselt vaadata oma tulemusi iga mooduli osas ning saab ka soovitused järgmises võimalikus sõnastuses: A – Te ei pea seda moodulit läbima B – Me soovitame Teil läbida see moodul C – Me tungivalt soovitame Teil läbida see moodul

EE

Õppija saab testi lõpus teada oma vastuste tulemuste skoori ja soovitused moodulite osas, mida läbida. Koolituse lõpus sooritatud enesehindamise testi tulemuste põhjal saavad koolituse korraldaja ja tuutor otsustada lõputunnistuse andmise osas. Samuti võimaldavad testi tulemused otsustada kas lubada õppija lõputöö kaitsmisele või mitte. Õppija saab sooritada enesehindamise testi õppeprotsessi jooksul, millal iganes ta seda teha soovib ja niimoodi saada tagasisidet oma teadmiste taseme muutustest.

244

Individuaalne õppeprotsess

Uuringutest on selgunud, et täiskasvanud õppijad soovivad ise otsustada, mida ja millal õppida. Samuti otsustada ise selle üle, milliseid teadmisi täiendada ja oskusi parendada ja millal mingeid eesmärke saavutada.

Õppeleping

Õppija ja juhendaja esimesel kohtumisel otsustatakse, milliseid mooduleid õppija hakkab õppima. Õppija ja juhendaja vahel sõlmitakse vastav õppeleping. Õppeleping on samaaegselt nii õppimise ja õpetamise strateegiaks kui ka iseseisvat õppimist õhutavaks hindamise vahendiks. Õppeleping võimaldab õppetöö planeerimise ja läbimise osas ühist jagatud vastutust õppija ja juhendaja vahel ning aitab õppijat motiveerida õppetulemuste saavutamise nimel. Samuti võimaldab õppeleping paindlikku lähenemist iga õppija individuaalsetele vajadustele. Leping võimaldab õppida erinevatel tasemetel vastavalt hetkel olevatele teadmiste seisule. Õppijad ei ole sunnitud tegema mittevajalike ülesandeid vaid saavad seada õppeprogrammi


vastavalt sellel, mida nad vajavad. See pakub motivatsiooni täita kindlat eesmärki ja välistab tuned, et õpitakse asju, mida juba teatakse. Joonis 5: Õppetsükkel Mooduliga alustamine

Teadmised (teooria, kohtumised

Kompetentsi tase

Hinnang tuutorilt

Kaasused

Toote- portfoolio

Juhendamine

Soovitused parenduseks

Õppe-küsimused

Mooduli läbimine sisaldab internetis kättesaadavate õppematerjalide iseseseisvat läbi töötamist, tuutori poolset juhendamist ja soovi korral ka kaaslastega koosõpet.

Teadmised

Õppija võib saada teadmisi erineval moel. Eesmäriks on kasutada saadud teadmisi moodulis sisalduvadte ülesannete lahendamiseks. Õppija omandab teooriat iseseisvalt ja samuti osaleb õppekohtumistel. Nendes seminarides saavad õppijad küsida küsimusi tuutoritelt ja võimaluse korral ka seminaridesse kutsutud ekspertidelt. Väliste ekspertide kaasamiseks võib kasutada ka videokonverentsi. Õppimise käigus saab küsimusi postitada foorumisse. Lisaks teooria läbi lugemisele ja seminarides osalemisele võivad õppijad saada teadmisi lugedes lisak erialakirjandust, osaleda konverentsidel või intervjueerides oma piirkonna turismiasjalisi.

EE

Mooduliga alustamine

245


Õppekohtumised

Kursuse jooksul on plaanitud 4 õppekohtumist. Nende seminaride korraldamisel tuleb pidada silmas, et nad täidaksid eesmärki ja sobituksid kursuse teiste osadega. Seminaridele võib kutsuda esinema turismieksperte, võib korraldada nende osalus ka videokonverentsina. Nendel õppekohtumistel tehakse kokkuvõtteid juba läbitud moodulitest ja võib rääkida ka moodulitest, mida õppima asutakse. Seminarides saab ka rääkida oma senistest kogemustest, jagada selgitusi kõigi tekkinud küsimuste ja kahtluste osas. Esimesel õppeseminaril selgitatakse NATUR õppekeskkonda ja kursuse sisu. Viimasel seminaril saavad õppijad esitleda ja kaitsta oma lõputöid. NATUR veebikeskkonna kalendrimoodulisse saab lisada ja selle abil leid aka muid huvitavaid asjassepootuvaid seminare, millest õppimise jooksul võiks osa võtta.

Juhtumiuuringud

Juhtumiuuringute lahendamine võimaldab hinnata iga õppija teadmiste ja oskuste taset. Tegemist on erinevate eluliste juhtumite, kus tuleb lahendada mingi problem. Iga õppija pakub välja oma lahenduse isiklikele kogemustele ja teadmistele tuginevalt. Juhtumiuuringud on ülesehitatud järgmiselt: (1) juhtumi kirjeldus; (2) problem defineerimine; (3) küsimus, millele vastest otsitakse.

EE

Eesmärgiks on leida plrobleemile lahendus, kirjeldada seda lahendust. Adekvaatse lahenduse või vastuse leidmiseks püeab õppija kasutama mooduli sisuartikleid j aka teisi saadaolevaid allikaid (soovituslikke lisalugemise allikaid, raamatuid, intervjueerima eksperte, vaatama üõõefilme või ammutama teadmisi osaledes konverentsidel ja seminaridel). Allikad peaksid olema usaldusväärsed ja allikatest tuleks veebifoorumi abil teistele õppijatele ka teada anda.

246

Kui õppijal on sarnane problem ka oma ettevõttes siis kokkuleppel juhendajatega võib asendada juhtumiuuringu ülesande oma iskkliku ülesandega. Juhendaja aitab sel juhul ka õppija reaalselt eksisteerivale probleemile lahenduse leidmisel. Oluline on siinjuures, et õppija tõstab õppimise käigus oma kriitilise mõtlemise oskusi ja arendab võimet iseenda tegevusi kriitiliselt hinnata. Konkreetse juhtumiuuringu lahenduse sõnastus on vähemtähtis, olulisem on see viis, kuidas õppija lahenduseni jõudis. Juhtumiuuringute lahendused ja tuutori poolsed hinnangud nendele koondatakse portfooliosse.

Informatsiooni kogumine ja analüüsimine

Juhtumiuuringute lahendamiseks peab õppija kasutama moodulites sisalduvad teooriat, aga ka lisaks ka internetis, ajakirjades ja raamatutes leiduvat informatsiooni. Erinevate allikate kasutamise tuleb õppija informatsioonis valida välja käesoleva juhtumiuuringu lahenamiseks oluline ja asjakohane. Tähtis on mõista, mis on asjakohane jam is mitte, aga samuti osata erinevates infomatsioonikildudest terviklik lahendus kokku panna.


Kriitiline mõtlemine on oluline eriti iseenda ettevõtte reaalsete probleemide lahendamisel. Õigete küsimuste küsimine aitab kogutud informatsioonist olulise ja jõuda probleemi lahendamise ivani. Tuleb õppida eristama põhiküsimusi ja lisateemasid, põhjuseid ja tagajärgi, fakte ja arvamusi.

Juhendamine

Juhendaja abistab õppijat kogu õppetöö vältel, nii sisu omandamisel kui ülesannete lahendamisel. Tuutori peamine roll on toetada õppijat individuaalselt erinevate distantsõpet võimaldavate vahendite abil nagu: e-mail, foorum, jututuba, ja videokonverents. Tuutor toetab õppijat võttes regulaarselt ühendust ja jagades õppija edenemise kohta tagasisidet. Tuutor peab õppijatele andama nõu, kuidas moodulites sisalduvaid materjale paremini kasutada, aitama seda kohandada vastavalt õppija vajadustele ja aitama spetsiiifiliste lisamaterjalide leidmisel kaasa. Kontakt internetis Õppi omandamoodulites sisalduvad materjalid oma valitud tempos iseseisvalt. Tuutor peaks õppijat stimuleerima, saates talle foorumi keskkonnas regulaarselt küsimusi. Kaasõppijad võivad aitata õppimisele kaasa vastates ka samadele küsimustele, tuutoril tuleb sel juhul arutelus osaleda ka. Sel moel muutub kursuse veebifoorum sisukaks küsimuste ja vastuste andmebaasiks ja õppijad saavad seal leida vastuseid osadele oma tekkinud küsimustele, mitte ei pea taas sama küsimusi küsima..

Õppeküsimused Õppijad saavad küsimusi esitada, millal iganes neil küsimus tekkib. Vastavalt kas tegu on moodulite sisuu puudutava või millegi muuga, saavad vastata küsimustele kas kaasõppijad või tutor. Vastuseid saab hiljem igal ajal foorumist lugeda iga keskkonna kasutaja. Ja need aitavad sisut paremini aru saada. Soovitused parendusteks Kui õppi esitab ülesande vastuseks omapoolse lahenduse siis saab ta tuutorilt tagasisidena ka soovitused lahenduse täiendamiseks ja parendamiseks.

EE

Lisaks foorumile võimaldab NATUR õppekeskkond ka otse küsimusi esitada. Selleks kasutage fontsiooni “Kontaktid” , mis võimaldab otse suhtlust iga NATUR keskkonna kasutajaga. Arutada saab jututoas kõiki teemasid, moodulite sisu, juhtumiuuringuid ja sel moel teineteiselt õppida. Ka tuutoritega saab “Kontaktid” funktsiooni kaudu pidada lühemaid või pikemaid online kohtumisi.

247


Tooteportfoolio Oma portfooliosse koondab õppija kõik ülesannete lahendused, samuti tagasisided, soovitused parendusteks, sealhulhas ka hinnangud ja kohtumiste aruaanded. Tuutori poolne hindamine Kui mingi ülesanne on lahendatud ja lahendus lisatud portfooliosse siis lepitakse kokku õppija ja tuutori vahelise virtuaalne koosoleku toimumine. Tuutor lisab portfooliosse hinnangu ja kommnetaarid õppija poolt esitatud tööle. Kompetentsi tase Iga mooduli läbimise järel otsustavad õppija ja tutor üheskoos kas on saautatud antud teemas soovitud kompetentsi tase. Kui kõikide valitud moodulite osas on tase käes siis asub õppija lõputööd tegema.

Lõpuprojekt /hindamine

NATUR kursus aitab õppijatel täiendada oma loodusturismi alaseid teadmisi ja annab praktilisi oskusi. Praktilisi juhtumiuuringuid lahendades, kaasõppija ja tuutoriga suheldes saab uusi teadmisi, mida kohe on võimalik oma loodusturismi ettevõttes rakendada. Vastvalt kas tegu on eraettevõtjaga või avalikus sektoris loodusturismi arendajaga saab ka valida omale sobiva lõputöö projekti teema. NATUR õppemetoodika keskmeks on iga õppija individuaalsed vajadused. Lõputöö teema vastab otseselt motiivile, milleks õppija kursusel osaleda on soovinud ja aitab kaasa teadmiste saamisele kursuse käigus.

EE

Lõputöö alustamise eelduseks on valitud ja õppelepingus kokku lepitud NATUR õppemoodulite läbimine. Samuti on aktsepteeritav moodulite läbituks tunnistamine mõne samal teemal varem läbitud kursust tõendava sertifikaadi abil. Sellised tunnistused peaks olema kaasas esimesel õppekohtumisel , et koos tuutoriga otsustada nende sobivuse osas.

248

Lõputöö koostamiseks on aega tavaliselt 1 kuu. Lõputöö peab olema praktiline projekt ja tulemus peab olema kasulik osaleja äris või muus tööalases tegevuses. Lõputöö eesmärk on ühe või mitme mooduli teemas süvenemine ja ka otsene kasu ja praktiline väljund õppijale . Iga õppija esitab oma lõpuprojekti viimasel õppekogunemisel. Ettekande pikkuseks on ca 5 minutit ja selles tuleb esile tõsta peamised tulemused.

Kaaslastega koos õppimine

Uuringud kinnitavad, et ettevõtjad õpivad kõige kiiremini ja tõhusamalt kui nad õpivad üksteise kogemustest. NATUR õppemudel sisaldab ka võimalust luau koosõppe rühm, mis koosneb kaasõppijatest ja tuutoritest. Ühesõppest ja ideede vahetusest saavad kasu kõik. Sellise koosõppe rühma moodustamine peaks toimuma kursuse alguses. Esimesel päevasel seminari tutvutaks NATUR õppemudeliga ja üksteisega, eesmärgiks luua meeskonnavaim. Pidevaks edasiseks ühesõppe vahendiks on foorum.


EE

Õppegrupp saab ühendust juhtide/tehnikutega, kes jagavad samasuguseid teemasid läbi kokkulepitud protsesside, koostöö ja konfidentsiaalsuse ja sidemete. (1) Kinnitus: Õppegrupp pakub vabas vormis kuulajaskonda, kes kuulab, nõustab ja hindab juhtide kogemusi. Peale selle saab uut äriinformatsiooni; juhtide kasulikkus vähendab erinevusi uute äristrateegiate osas; (2) Koostöö: Ühinedes õppegruppiga, laieneb isikute ring , kontaktid erinevate kogemustega isikute osas ja sektorites. Äriliidud võivad olla seotud teiste liikmetega. Osalejad sellistest gruppidest tavapäraselt näevad suuremat tulu nende ärides ja ettevõtete kulud vähenevad; (3) Konfidentsiaalsus: Õppegrupi liikmed loovad lahendusi, kui hoiavad ärisaladusi. Nad loovad tugeva alustala teiste liikmetega ja pöörduvad tagasi töökeskkonda täiendava energia ja loovusega (4) Sidemed: Ettevõtjate gruppide liikmed saavad arendada strateegilisi liite ja esitleda strateegiaid edendamaks oma loodusturismi ettevõtteid.

249


Käsiraamat Täiskursus

Kui õppija soovib omandada NATUR kursuse täies mahus, siis tuleb tal läbida kõik kaheksa moodulit, sooritada lõpuprojekt ja osaleda neljal õppeseminaril. Täiskursuse kava allpool:

EE

Tabel 4: Täiskursuse tegevuskava

250

Tegevused

tunnid

Enesehindamise küsimustik, kohtumine tuutoriga, õppelepingu sõlmimine

6 tundi (0,2 ainepunkti)

Esimene õppeseminar – Sissejuhatus – Loeng eksperdilt – juhtumiuuringu arutelu

6 tundi (0,2 ainepunkti)

Moodul 1 Sissejuhatus loodusturismi

36 tundi (1,3 ainepunkti)

Moodul 2 Võõrkeeled ja tõhusad kommunikatsioonitehnikad

36 tundi (1,3 ainepunkti)

Moodul 3 Loodusturism, kestlikkus ja eetilised küsimused

36 tundi (1,3 ainepunkti)

Moodul 4 Eestvedamine ja võrgustumine

36 tundi (1,3 ainepunkti)

Õppeseminar – õpitu arutelu - rollimäng – juhtumiuuringu arutelu

6 tundi (0,2 ainepunkti)

Moodul 5 Ohutus ja kvaliteet

36 tundi (1,3 ainepunkti)

Moodul 6 Kultuuri- ja looduspärand

36 tundi (1,3 ainepunkti)

Moodul 7 Loodusturismi juhtimine

36 tundi (1,3 ainepunkti)

Moodul 8 Loodusturismi turundus

36 tundi (1,3 ainepunkti)

Õppeseminar – õpitu arutelu – juhtumiuuringu arutelu – Lõpuprojekti ja hindamise selgitamine

6 tundi (0,2 ainepunkti)

Töö lõpuprojektiga – arutelud tuutoriga – õppimise tagasiside

160 tundi (5,7 ainepunkti)

Õppeseminar – kaasõppijate lpuprojektide esitlused – Lõplik hindamine

8 tundi (0,3 ainepunkti)

Moodulid

NATUR käsiraamat koosneb kaheksast õppemoodulist, millel on sarnane struktuur: mooduli sisu: Sissejuhatus; Õppe eesmärk; Õppeks ettenähtud aeg; Planeerimine; Sisu arendus (sealhulgas ülesanded ja küsimused); Juhutumiuuring; Peamiste punktide kokkuvõte; Viited / Lisalugemine; Sõnastik mis koosneb peamistest


teemakohastest mõistetest; Foorum, kuhu postitada mooduli läbisel tekkinud küsimused, Lisadokumendid, kataloog kuhu salvestada erinevaid väliseid viiteid ja dokumente. Joonis 6: Moodulite struktuur

Ülesanded ja küsimused aitavad õppijal materjali omandada ja enda teadmisi kontrollida. Küsimuste vastused ei ole osa hindamisest.

Iga õppija õpib iseenda koostatud individuaalse õppeplaani alusel. Kui õppijal tekkib materjalist aru saamisel mingeid küsimusi saab ta nõu küsida veebifoorumis. Kaasõppijad ja tutor saavad aidata vastates tekkinud küsimustele ja teemat selgitades . Lisaks ühisesse foorumisse küsimuste postitamisele võib küsida nõu ka otse individuualselt kõikidelt, kelle kontaktid on õppekeskkonnas. Kontaktide funktsiooni kaudu saab asuda ka kõigi osalejatega internet vestlusesse või saata kirja e-posti teel. Foorumis küsitud küsimused, aga samuti vastused salvestatakse ja need on hiljem kõigile järgmistel õppekeskkonna kasutajatele kättesaadavad. Õppijad kohtuvad tuutoritega ka seminaridel. Õppekohtumised pakuvad lisaks uute teadmiste saamisel võimalusi kaasõppijatega koostööks ja võrgustumiseks.  

EE

Iga mooduli osa on ka juhtumiuuring, kus õppija saab kasutada teoreetilisi teadmisi kirjeldatud probleemile lahenduse leidmiseks. Õppija poolt pakutud lahendusi hindab tuutor.

251


Lisa A: Tehniline juhend tuutoritele SISSEJUHATUS Käesolev dokument on suunatud spetsiaalselt juhendajatele, kes on alustamas tööd NATUR elektroonilise õppekeskkonnaga. Tuutoritele on soovitatud käesolevat dokumenti käsitleda koos õppijatele suunatud tehnilise juhendiga, kuna erinevatele huvigruppidele koostatud juhendid täiendavat üksteist.

EE

Isiklik töölaud Teiste kasutajate vahendid “Resources of Other Users” Siseneda ligipääsetavate failide kausta/jagatud õppijate poolt e-portfoolio, minna “Minu töökeskkond” -> “Teiste kasutajate vahendid”.

252

REPOSITOORIUM Enesehindamise vahend Et näha õppurite teadmiste hindamise vahendi testide tulemusi mine “Tegevused” -> “Statistika”.


Õppimisprotsessi areng „Learning Progress“ Sildil “Õppimisprotsessi areng” on teil võimalik näha nimekirja õppuritest, kes on registreerunud moodulitesse, õppimisprotsessi staatusi, lisatud ka kui ,moodul on juba läbitud.

Pea meeles, et te peaksite informeerima/ meeldetuletama õppuritele, kui moodul on läbitud, vastav staatus peab olema muudetud staatuseks “ Lõpetatud” ( ).

EE

Mitte unustada anda tagasisidet õppuritele nende senitehtud töö kohta ja juhendada neid jätkama oma õppeprotsessi iseseisvalt.

253


Foorum Juhendajal on mitmeid võimalusi muuta / hallata teemasid ja sõnumeid foorumites.

EE

Lisadokumendid Sul on olemas väli, kuhu saad lisada/pakkuda käesolevaid vahendeid iga mooduli jaoks.

254


Lisa B: Tehnilised juhised 천ppijatele

EE

Login

255


Uus konto

EE

Unustasid salas천na?

256


Unustasid kasutajatunnuse?

EE

Isiklik tÜÜlaud

257


Ülevaade Sarnaselt personaalarvuti töölauaga, saab töölauale lisada viiteid erinevatele õppekeskkonna osadele.

EE

Minu kursused ja grupid Siin pääsed ligi kõigile oma kursustele ja gruppidele.

258


Järjehoidjad Saad koostada oma nimekirja viidetest kõigile NATUR õppekeskkonnas sisalduvatele lehtedele

Minu töölaud Koht, kus sa saad luau oma e-Portefoolio. Siia koondad erinevad dokumendid , mis sa õppimise jooksul koostad.

EE

Märkused ja kommentaarid Saad koostada oma nimekirja märkustest, kommentaaridest ja meeldetuletustest, mis sa oled teinud NATUR õppekeskkonnas.

259


Uue faili sisetamiseks klikka “File”; void samaaegselt sisestada nii ühe kui mitu faili.

Faili jagamisks tuutoriga tuleb minna “Actions”->”Share”.

EE

Vali “Single User” ja aknas “Search For” sisesta oma tuutori kasutajanimi ning klikka “Search”.

260 Vali oma tuutori kasutajanimi ja klikka “Share with users”


Õppimise progress Siin saab jälgida õppimise kulgu ja progressi.

EE

Kalender Saab planeerida ja järjestada kursuse käiku, tööde esitamist jms.

261


Post Kasutajate vaheliseks suhtluseks on postis端steem.

EE

Kontaktid Siin saate luua kontaktidest nimekirju.

262


Isikuandmed ja profiil Võimaldab iskilke andmete lisamist / toimetamist. “Profile” saki alt saab seda informatsiooni näidata teistele.

EE

Seaded Siin saab valida keelt, ajavööndit jms. Samuti saab vahetada salasõna.

263


Repositoorium

EE

Kategooriad Kursuse sisu / moodulid on saadaval mitmes keeles. Igas keeles on: • Pedagoogilised juhised • Tehnilised juhised • Enesehindamise küsimustik • NATUR Käsiraamat • NATUR kursuse monitoorimine ja hindamine

264


Pedagoogilised juhised Pedagoogilised juhised käsitlevad pedagoogilisi ja metoodilisi teemasid. Siia kuulub ka õppeleping, mille sõlmivad õppija ja tuutor.

EE

Tehnilised juhised Tehnilised juhised instrueerivad ja toetavad NATUR õppekeskkonna kasutamist.

265


Enesehindamise küsimustik Enesehindamise küsimustik võimaldab saada ülevaate teadmiste tasemest erinevate moodulite lõikes ja soovitab individuaalse õppeprogrammi.

EE

NATUR käsiraamat Natur käsiraamat koosneb kaheksast kursusest / õppemoodulist.

266


EE

Iga kursus koosneb järgnevast: • Õppemoodul (mooduli sisu) • Sõnastik (olulisemate asjakohaste mõistete definitsioonid) • Foorum (moodulit puudutavad küsimused ja teemad) • Lisadokumendid (tekstid lisaks lugemiseks ja asjakohased dokumendid) • Lisad (osadel moodulitel lisad puuduvad)

267


NATUR kursuse monitoorimine ja hindamine Kursuse monitoorimine ja hindamine koosneb küsimustikest, vormidest ja muudest tagasisidestamise dokumentidest.

Tegevused Märkus: Osad allpool nimetatud tegevused kehtivad ainult teatud tüüpi elementidele.

EE

Info Kuvab informatsiooni elemendi kohta (kuvatav informatsioon sõltub elemendi tüübist).

268

Lisa töölauale Lisa objekt oma töökeskkonda. Märkused See võimaldab lisada märkusi oma nimekirja. Märkusi saab lisada igat tüüpi elementidele, sealhulgas õppematerjalide lehtedele.


Ühine Kursusele / moodulisse ligipääsuks tuleb valida tegevus “Ühine”. Järgnevalt avanevas aknas vajutada veelkord “ühine”.

EE

Õppimise progress Kui oled mooduli lõpetanud siis muuda ka oma staatuseteade “Completed”. Leiad selle saki alt “Info” mis on omakorda “Learning Module” all.

269


Viited

Arnegger J., Hartmann, T., Job H., Woltering M. (2008). Nature - tourism nexus revisited – A new classification for nature tourism. Würzburg, Germany in http://www.lincoln.ac.nz/ PageFiles/7235/Arnegger.pdf Arnegger, J, et al. (2010), Towards a product-based typology for nature-based tourism: a conceptual framework, Journal of Sustainable Tourism, Vol.18, Nº7, Sep.2010, 915-928 Ceballos-Lascuráin, H. (1996). Tourism, ecotourism and protected areas: The state of nature-based tourism around the world and guidelines for its development. IUCN, Gland, Switzerland, and Cambridge, UK. COM (2007) 621 final: Agenda for a sustainable and competitive European tourism: A renewed EU Tourism Policy - Towards a stronger partnership for European Tourism COM (2010) 352 final, Europe, the world’s No 1 tourist destination – a new political framework for tourism in Europe Eagles, Paul (2001), Sustainable Wildlife Tourism Convention, Hobart Fennell, D. A. (2001). A Content Analysis of Ecotourism Definitions. Current Issues in Tourism, 4(5), 403-421 Higgins Bryan R. May (1997) The global structure of Nature tourism Industry IPK International (2010), World Travel Trends Report, March, Germany ITB 2010 WORLD TRAVEL TRENDS REPORT December

EE

Lee, Bob Du. 2005. Motives, behaviors, and attachments: A comparative study between older travelers and younger travelers in a national scenic area, The Pennsylvania State University, 2005, 137 pages

270

McKercher, B. (1998). The Business of Nature-based Tourism. Australia: Hospitality Press. NATUR Project (2011), The Analysis Report (annexes the regional reports from PT; TR; NL) Newsome, D., Moore S.A., Dowling, R.K. (2002) Natural Area Tourism: Ecology, Impacts and Management. UK: Channel View publications. Pearce, D. (2008). A Needs-Functions Model of Tourism Distribution. Annals of Tourism Research, 35(1), 148-168. Rhodes, A. R. (2003). Motivation of Nature Tourism. Ecoturismolatino. In http://www.ecoturismolatino.com/ebiblioteca/ebiblioteca.htm Ryan, C., Hughes, K., & Chirgwin, S. (2000). The Gaze, Spectacle and Ecotourism. Annals of Tourism Research, 27(1), 148-163. Sammy, Jo. 2010. Exploring the sustainability of place: A case study of community-based nature


tourism, University of Guelph (Canada), 307 pages Strasdas, W. (2006). The Global Market for Nature-based tourism. In H. Job & J. Li (Eds.), Natural Heritage, Ecotourism and Sustainable Development (Vol. 45, pp. 55-64). Munich: Münchener Studien zur Sozial- und Wirtschaftsgeographie. THR (2006), 10 Produtos Estratégicos para o Desenvolvimento do Turismo em Portugal: Turismo de Natureza”, para o Turismo de Portugal, ip UNWTO (2009), Study on the Competitiveness of the EU tourism industry, September, Voldere, I., Myncke, R., Jans, G., Staelens, P., Vincent, C., Nuñes, Briene, M. Ronner, E., Verheyen, J. Devet, J. (2009). Study on the Competitiveness of the EU tourism industry - with specific focus on the accommodation and tour operator & travel agent industries. Rotterdam, Netherlands: ECORYS Macro & Sector Policies

Wearing, S., Neil, J. (1999). Ecotourism : impacts, potentials, and possibilities. Oxford; Boston: Butterworth-Heinemann Weaver, D. B. (2001). Ecotourism as Mass Tourism: Contradiction or Reality? Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 42(2), 104-112. Wight, P. A. (2001). Ecotourists: Not a Homogenous Market Segment. In D. B. Weaver (Ed.), The Enceclopaedia of Ecotourism (pp. 37-62). Wallingford and New York: CABI Publishing. WTO (2010), World Tourism Barometer, Volume 8, January

Websites http://archive.tourism.nsw.gov.au/Sites/SiteID6/objLib13/2_defining_nature_tourism.pdf (defining nature tourism) http://www.responsibletourismpartnership.org/CapeTown.html (concept of responsible tourism) http://naturlearning.eu/ (NATUR B-Learning Tool) http://www.naturproject.eu/ (Website of the project NATUR)

EE

Eurostat and UNWTO World Tourism various statistical data

271


Nature Tourism

Nature Tourism as an Empowerment Tool

as an Empowerment Tool


Compendium  

Compendium

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you