DUIC_Krant_359 by DUIC

Verkeersherrie in Utrecht: meer dan de helft woont in te luid gebied

p. 11

bijdrageDoneerjijeenvoordezegratiskrant?

stokje van Theo

Blom over

Evert en Gerda dragen na 34 jaar

Weer een stap dichterbij woningbouw in Rijnenburg

bezoek bij het Apple-museum in Utrecht

Inloop 20.00 | start 20.30 uur Deelname €

DONDERDAG 21 MEI Reserveer snel op Ganspoort.nl

Presentatie

muziek: Berrie, lieftallige assistente Chanasja en Carola Kraai

27

april

Entree en activiteiten zijn gratis

KONINGSDAG ROTSOORD

Kleedjesmarkt, kinderactiviteiten, circus Diedom, bungee trampoline, terrasjes en live muziek. Van De Helling bij Klein Berlijn en Taplokaal Gist via Camping Ganspoort, LE:EN tot aan Stadsboerderij Nieuw Rotsoord. Overal is iets te doen.

INHOUD

Nieuws

4. DUIC in Beeld

Schilderen in de zon

7. Afscheid bij bakkerij Theo Blom

Na 34 jaar stoppen Gerda en Evert

10. Rijnenburg

Gemeente zoekt ideeën

11. Verkeersgeluid in Utrecht

Meer dan de helft woont in verkeerslawaai

Cultuur / Uit

12. Uittips

Elke week de leukste tips

13. The Apple Museum

Europa’s grootste Apple museum opent in Utrecht

Stad / Leven

14. Op pad met Oud-Utrecht

Twee waterlopen in Oost-Utrecht

Sport

15. Puzzel

Zoek de verschillen

Het vertrouwde gezicht van bakkerij Theo Blom verdwijnt uit de stad, maar Evert en Gerda dragen hun zaak met een gerust hart over (p. 7). Generaties Utrechters kwamen hier over de vloer, zelfs Dick Bruna was vaste klant. Verder: meer dan de helft van de Utrechters woont in gebieden waar het verkeersgeluid eigenlijk te hard is, hoe erg is dat (p.11)? Verkeersgeluid gaat vaak ook gepaard met een groeiende stad en nieuwe wijken. Een zo’n nieuwe wijk, waar komende decennia tienduizenden woningen moet komen, is Rijnenburg. De gemeente roept inwoners op om mee te denken, want hoe de stad van

DE VERANDERENDE STAD IN BEELD

GANZENMARKT

Utrecht is constant in beweging. Er wordt gebouwd en gesloopt. Hierdoor ziet de stad er op sommige plekken heel anders uit dan vroeger, terwijl andere straten en pleinen juist al decennia hetzelfde blijven. In deze rubriek laten we dat zien.

morgen eruitziet, is nog niet definitief (p. 10). Wat wel definitief is, is de opening van het Apple Museum in Leidsche Rijn (p. 13). DUIC ging langs bij het nieuwe museum en sprak met oprichter Ed Bindels. Tot slot: wie even wil ontsnappen aan het heden, kan lezen over de oude waterlopen in OostUtrecht (p. 14).a

De DUIC-redactie

Colofon

Anuray Soedamah, Bas van Setten, Bo Steehouwer, Luuk Beckers, Max Weijtens, Nella van Leeuwen, Robert Oosterbroek en Zoey van Wijhe.

UITGEVERS

Joris Daalhuisen en Martijn Rademakers

CONTACT REDACTIE redactie@duic.nl 030 7600 226

VRAGEN OVER DISTRIBUTIE?

Lysanne Scheer via distributie@duic.nl, 030 7600 146

Social Media

ADVERTEREN

Helling 13, 3523 CB Utrecht, adverteren@duic.nl Dave Vorstenbosch dave@duic.nl 030 7600 146

Uniek gesigneerde print van Amor Fati - the city of Utrecht

Het schilderij Amor Fati van Iris Frederix toont een engel met elementen van Sint-Maarten, de beschermheilige van Utrecht, met de Domstad op de achtergrond. Amor Fati betekent ‘liefde voor het lot’ en staat voor het omarmen van alles wat het leven brengt. Dit unieke schilderij is nu te koop als hoogwaardige print, persoonlijk gesigneerd door Iris. De oplage is beperkt, dus bestel snel. De prijs is inclusief btw en bezorging Voor de echte Utrecht-liefhebber!

nu je gesigneerde print op DUICshop.nl

DUIC IN BEELD

Bas van Setten

Schilderen in de zon

Nanna de Jong, bij het grote publiek beter bekend als Nanski Punanski, werkt momenteel aan een grote muurschildering op de Kariboestraat in Utrecht. “Met het werk wil ik mensen in het zonnetje zetten die niet vanzelfsprekend in de spotlight staan”, zegt de kunstenaar. Er is onder meer een transvrouw, een vluchteling en een persoon op leeftijd te zien op het werk. De opdrachtgever is het College voor de Rechten van de Mens en de aanleiding is het 75-jarig bestaan van mensenrechten. De muurschildering is nog niet voltooid. Nanna verwacht dat het werk klaar is tegen de tijd dat deze krant wordt vervangen door een nieuwe editie. Wie het wil bewonderen, moet dus nog even wachten tot medio april. a

Droppie Utrecht: Londenstraat 3a | Smaragdplein 249

Statiegeld Retourshop Utrecht: Seinedreef 116-118

Intratuin Vleuterweide: Mostperenlaan 6, Vleuten

LANGS BIJ THEO BLOM

Na 34 jaar nemen Evert en Gerda afscheid van banketbakkerij Theo Blom

‘Er

zijn er niet veel zaken zoals deze’

De beroemde

Domtorentjes van Theo Blom bestaan al ruim 100 jaar, net als de banketbakkerij zelf. Evert en Gerda van Sloten hebben ze 34 jaar lang gemaakt. In 1992 namen zij op 1 april de zaak in de Zadelstraat over van Gerard Blom. Deze maand – ook op 1 april – droegen zij de bakkerij over aan hun neef Vincent.

Wie binnenkomt, ruikt roomboter en allerlei gebakken lekkernijen. Sinds 1992 waren Evert (63) en Gerda (60) hier zes dagen per week te vinden. Als ze terugkijken, komt er een stroom aan herinneringen naar boven. “Je bouwt een band op met klanten”, zegt Gerda. “Sommigen komen hier al tientallen jaren. Je weet al wat ze willen bestellen voordat ze het zeggen.” Een van de meest bijzondere vaste klanten was Dick Bruna. Hij kwam soms wel twee of drie keer per week langs. “Het was zo’n lieve en vriendelijke man”, herinnert Gerda zich.

Ondanks de lange dagen en elke ochtend om 05.00 uur opstaan, vonden ze ook balans. “Als we op vakantie gingen, lieten we het werk los”, blikt Gerda terug. “Dat kon ook, omdat we een goed team hadden.” Evert: “Het was nooit saai. Na twee telefoontjes met bestellingen stonden de hele dag op z’n kop.”

Geen kledingzaak

Met een gerust hart dragen ze hun geliefde zaak over. Ze weten dat de kern van de bakkerij behouden blijft. “We hebben er alle vertrouwen in”, zeggen ze eensgezind. “Het blijft gewoon Theo Blom.” Evert: “De kwaliteit blijft hetzelfde en de specialiteiten als de Domtorentjes blijven. Natuurlijk zullen er dingen veranderen, maar dat hoort erbij.”

De overdracht voelt niet als een afscheid, maar als een logische stap. “Het is dubbel”, geeft Evert toe. “Maar het voelt goed.” Kim is degene die Gerda’s plek inneemt. Ook zij werkt al lange tijd bij de bakkerij. “We zijn heel blij met onze opvolgers”, zegt Gerda. Het idee dat de bakkerij niet in andere handen komt of een totaal andere invulling krijgt, geeft rust. “Stel je voor dat het een kledingzaak zou worden”, zegt Evert. “Dat zou ik echt verschrikkelijk vinden.”

Naast hun vele trouwe klanten uit de buurt, komen er ook altijd veel klanten uit Japan. “Op een gegeven moment stonden er hier bussen vol Japanse klanten”, vertelt Evert. “Uiteindelijk wilde iemand dat we onze producten ook in Japan zouden verkopen. Daar moest ik even over nadenken, maar toen hebben we gezegd: als jullie het willen, regelen jullie het transport en betalen jullie vooraf. En dat gebeurt nog steeds.” In de loop der jaren ontstonden nieuwe producten en samenwerkingen. Soms op initiatief van de bakkerij zelf, soms door andere partijen. “Dan komt er iemand met een idee en dan maak je samen iets

moois”, zegt Gerda. “Dat is het leuke van dit vak.” Evert: “We hebben nooit actief opdrachten binnengehaald. Mensen kwamen naar ons toe. Dat zegt al genoeg.” Zo hebben ze met Dick Bruna de Nijntje-koek ontwikkeld. Dat geldt ook voor de Verborgen Schatten, in opdracht van DOMunder op het Domplein. Dat zijn chocolade rotsjes met kruimels van de Utrechtse Bergmans boterspritsen. Onderin zit karamel als ‘de verborgen schat’.

Gouden Domtorentjes

Toen Evert en Gerda de zaak overnamen, haalden ze producten uit het assortiment en legden meer nadruk op specialiteiten. Een van die iconische producten was het Domtorentje. Voor het vertrek van Evert en Gerda maakt de bakkerij in april een speciale editie: gouden Domtorentjes. De buitenkant is van melkchocolade, gevuld met een karamel-zeezoutvulling.

In het pand aan de Zadelstraat zit sinds 1882 een banketbakkerij. Eerst onder de naam Patisserie La Haye. Theo Blom nam in 1922 de winkel over. Voordat Evert en Gerda in beeld

kwamen, was Gerard Blom eigenaar – de zoon van Theo Blom. In de familie Blom was geen opvolger meer. En dus stond te zaak te koop, tot grote blijdschap van Evert. Die zag het vak van banketbakker wel zitten. In zijn familie hadden drie ooms een bakkerij, behalve zijn vader. Evert groeide op met het bakkersvak en stond vanaf zijn veertiende al in een bakkerij.

Terug naar de zorg

Nu breekt een nieuwe fase aan. Het betekent meer tijd voor andere dingen. Zo vindt Evert het belangrijk en leuk om vrijwilligerswerk te doen bij de voetbal- en tennisvereniging. Verder kijken ze uit naar dagjes weg en fietstochten. Gerda keert terug naar de zorg. Ooit maakte ze vanuit de verpleging de overstap naar de winkel. Nu gaat ze mensen met dementie bij haar in de buurt helpen. Toch blijft de band met de bakkerij bestaan. “Als het nodig is, springen we zo weer een keertje bij”, zegt Evert lachend. a

Tekst: Bo Steehouwer - Fotografie: Bas van Setten/Het Utrechts Archief

Knikkerbanen bouwen

Goten vastschroeven aan houten latten vormt de basis van het bouwen van een knikkerbaan. Door buizen, bekers of trechters met schroeven, tape of tyraps aan de goten te bevestigen, krijgt de knikkerbaan steeds meer vorm en wordt de weg van de knikker bepaald. Banen komen samen en splitsen zich weer, ze kunnen zigzaggen. Hindernissen worden opgeworpen, smalle doorgangen en loopings. De banen worden voortdurend getest, uitgebreid en bijgesteld waar nodig, en zijn eigenlijk nooit af.

www.bouwsels.com

Kinderfeestjes

Pas op: knip-gevaarlijk feestje!

Op zoek naar een origineel én duurzaam kinderfeestje? Wij zijn daar geKNIPt voor!

In onze creatieve workshops gaat het los: knippen, plakken, lachen en ontdekken wat je allemaal kunt maken van restmateriaal. Onder enthousiaste begeleiding ontstaan de mooiste kunstwerken, vol fantasie en een flinke dosis plezier. Aan het einde gaat iedereen trots naar huis met iets unieks. Creatief, speels en bovenal superleuk!

www.deknipmeisjes.nl

Spetterend feestje voor kinderen

Boek een kinderfeestje en laat kinderen genieten van het water. Samen spetteren, spelen en lachen met vriendjes en vriendinnetjes. Een feestje vol waterpret is snel en makkelijk geregeld in de Utrechtse zwembaden. De invulling verschilt per locatie. Soms neem je zelf eten en drinken mee, soms is een feestmaal inbegrepen. Scan de QR-code of ga naar utrecht.nl/kinderfeestje voor meer informatie.

Vier het stoerste kinderfeestje bij Kartfabrique in Utrecht!

Waar: Westkanaaldijk 7, Utrecht

Stel zelf de perfecte dag samen met spannende activiteiten zoals karten, lasergamen, simracen of Prison Island. Elk feestje is volledig verzorgd met professionele begeleiding, een stoer diploma en een kindermenu inclusief friet, snacks en onbeperkt limonade. Terwijl de kinderen volop in actie zijn, ontspannen de ouders in het gezellige restaurant. Boek eenvoudig online en beleef een onvergetelijk, actief en zorgeloos avontuur!

www.kartfabrique.nl/kinderfeestje

Feestje? Huur je eigen gamehal!

Waar: Plantageweg 19d, Leusden

Nieuw en uniek in Nederland! Huur jouw eigen gamehal exclusief af voor je feestje of borrel. Racen, Schieten, Airhockey en Virtual Reality het kan allemaal in Leusden. Alleen in de Mei vakantie kun je komen proef gamen. Zien we je dan?

www.gamelounge-leusden.nl

Organiseer een actief feestje vol plezier!

Laat kinderen vrij bewegen en volop genieten. Huur een gymzaal in Utrecht, zet een parcours uit en creëer een feestje vol spel, plezier en avontuur. Ideaal voor verjaardagen of een actieve middag in het weekend of de schoolvakantie. Snel en eenvoudig online te boeken, zelfs kort van tevoren bij beschikbaarheid. Scan de QR-code of ga naar utrecht.nl/gym voor meer informatie.

Wat dacht je van een uniek graffiti kinderfeestje?

Graffitifun is de marktspecialist en grootste aanbieder van graffiti kinderfeestjes en gevestigd te Utrecht. Onder begeleiding van ervaren graffiti artiesten leren kinderen stap voor stap hun eigen kunstwerk spuiten. Met professionele materialen en volop creativiteit maken ze samen kleurrijke meesterwerken. Elk kind krijgt zijn eigen graffiti paneel mee als aandenken! Een uniek kinderfeestje waar nog lang over wordt nagepraat, en waar elk kind trots naar huis gaat met zijn eigen graffiti kunst om nooit te vergeten.

www.graffitifun.nl/graffiti-workshops/graffiti-kinderfeestje

Kinderfeestjes

Een avontuurlijk kinderfeestje bij Parque West!

Waar: Componistenlaan 2, Vleuten

Parque West biedt onvergetelijke kinderfeestjes vol actie, avontuur en plezier! Je kiest zelf of je gaat klimmen boven spannende parcoursen met ziplines en uitdagingen voor alle leeftijden, of geniet van plezier op de minigolfbaan met 12 uitdagende holes. Met pakketten van super tot mega stem je jouw feestje af inclusief snacks en onbeperkt limonade. Wat je ook kiest, het wordt een feest om nooit te vergeten!

www.parquewest.nl/groepen/kinderfeesten

Leer BMX-en op een coole pumptrack!

Vier een onvergetelijk kinderfeestje vol actie op de pumptrack in Ruigenhoek, Utrecht! Onder begeleiding van ervaren trainers leren kids vanaf 8 jaar stoere BMX-skills en spelen ze leuke games met als doel: pumpen op de pumptrack! BMX en helm zijn inbegrepen. Afsluiten met pannenkoeken? Dat kan bij Pancakes in the Park en maakt de dag compleet. Dit is hét feestje voor avontuurlijke kinderen die van uitdaging houden! (Foto: Bas de Meijer) www.punkychulo.nl/bmx-kinderfeestje-pumptrack-ruigenhoek-utrecht.html

Een bouw of maakfeestje bij Professor Loep is altijd een goed idee!

Waar: Vlampijpstraat 94, Utrecht

In de creatieve maakruimte van Professor Loep kan je met allerlei materialen en gereedschappen je eigen bouwwerk of kunstwerk maken. Je kan kiezen uit Vliegeniers, Jouw Waanzinnige Boomhut, Lichtjeslab, Wonderland of Bosbeesten. Vier je het liever thuis? Huur dan een feestkist van Professor Loep. Dan kan je kiezen uit Natuurprint, Maskerade, Racecoureurs of Proefjeslab. Wanneer vier jij met ons je feestje?

www.professorloep.nl/aanbod/kinderfeest

Actieve kinderfeestjes vol fun, actie en avontuur

Waar: Hertogswetering 173, Utrecht Reserveringssysteem: ecom.roller.app/playinutrecht/party/nl/home

Vier een onvergetelijk kinderfeestje bij Play-In! Kies uit onze indoor speeltuin, trampolines, klimwanden, arcadegames, VR, X-cube en minigolf en combineer activiteiten voor de ultieme ervaring! Met verschillende pakketten, inclusief gereserveerde tafel, onbeperkt ranja en snacks, is alles perfect geregeld. Ideaal voor een actief, zorgeloos en superleuk feestje waar iedereen van geniet!

www.play-inutrecht.nl/feestjes

Vier een onvergetelijk kinderfeestje in de natuur!

Kies voor een avontuurlijke verjaardagsactiviteit van Utrecht Natuurlijk, zoals Piet Piraatappel, Slootje Prutten of Survivallen. Je speelt op een van onze stadsboerderijen, of neemt de activiteit mee naar het park, je wijk, het bos of een plek bij jou in de buurt. Liever iets extra spannends? Ga dan voor de escapegame Bevrijd de Bijen op onze stadsboerderijen! Samen beleven kinderen een actief feestje. Ontdek het zelf en vier midden in het groen een verjaardag om nooit te vergeten!

www.utrechtnatuurlijk.nl/kinderfeestje

POLDER RIJNENBURG

Gemeente zoekt ideeën

Nu Leidsche Rijn grotendeels is volgebouwd en ook binnen de bestaande stadsgrenzen steeds minder ruimte is voor nieuwe woningen, kijkt de gemeente Utrecht vooruit naar de volgende grote uitbreiding: Rijnenburg. De ontwikkeling van deze nieuwe wijk laat nog even op zich wachten, maar de planvorming is inmiddels in volle gang. De gemeente roept daarom Utrechters, ondernemers en organisaties op om mee te denken.

Eerder ging de gemeente al in gesprek met betrokkenen en geïnteresseerden, maar nu wil ze nadrukkelijk ook andere groepen bereiken, zoals woningzoekenden. Op die manier moeten ideeën, zorgen en kansen vanuit een bredere groep worden meegenomen in de plannen. Rijnenburg komt te liggen ten zuidwesten van Utrecht, tussen de A2, A12, Nieuwegein en IJsselstein. Het gebied bestaat nu nog uit groene polders. De verwachting is dat de eerste bewoners er rond 2035 hun intrek nemen. In totaal moeten er ongeveer 25.000 woningen verrijzen, goed voor zo’n 50.000 inwoners. De bouw van de wijk zal naar verwachting meerdere decennia in beslag nemen.

Uitgangspunten

Om de belangrijkste uitgangspunten voor het gebied op te kunnen stellen, wil de gemeente opnieuw in gesprek met bewoners, ondernemers en andere geïnteresseerden en belanghebbenden.

Niet alles ligt nog open voor discussie. Over een aantal onderdelen zijn al besluiten genomen. Zo wil de gemeente het autogebruik in de wijk beperken. Ook komt er aan de noordkant van Rijnenburg, grenzend aan de zuidkant van Leidsche Rijn, een groot landschapspark. Daarnaast komen er ook vier windmolens in het noorden van het gebied. De gemeenteraad heeft het college van burgemeester en wethouders

(B&W) bovendien opgedragen om in de uitgangspunten op te nemen of, waar en hoe er ruimte kan komen voor roeiwater in het park. Ook moet er een besluit worden genomen over de mogelijke komst van een evenemententerrein. Het is de bedoeling de uitgangspunten later dit jaar vast te stellen.

Lange voorgeschiedenis De plannen voor Rijnenburg kennen een lange voorgeschiedenis. Al decennialang wordt gesproken over de ontwikkeling van het gebied. In 2001 werd Rijnenburg toegevoegd aan de gemeente Utrecht en in 2004 werd de grens van het Groene Hart aangepast. Daarmee had Rijnenburg niet langer een beschermde status en kwam het beschikbaar voor woningbouw. In de eerste plannen werd uitgegaan van een ‘landelijk en dorps woonmilieu’, voor midden- en hogere inkomens. Het ging toen om ongeveer 5.000 woningen. In de jaren daarna is het beoogde aantal woningen stap

voor stap verhoogd. Behalve woningen was het ook al vroeg de wens om kleinschalige bedrijvigheid in het gebied mogelijk te maken.

De discussie over roeiwater speelt eveneens lange tijd. Al in 2013 gaf de gemeenteraad opdracht aan het college om een haalbaarheidsstudie hiernaar uit te voeren. Sindsdien is het al dan niet aanleggen van roeiwater in de polder onderwerp van gesprek gebleven.

In de eerste plannen werd uitgegaan van een ‘landelijk en dorps woonmilieu’, voor midden- en hogere inkomens

In 2016 werd de ontwikkeling van Rijnenburg tijdelijk stilgezet. De raad bestempelde het gebied als ‘pauzelandschap’, omdat de woningbouwopgave volgens hen kon worden opgevangen

in Leidsche Rijn en door verdichting binnen de stad. Tot 2030 zou er daarom geen woningbouw plaatsvinden in Rijnenburg. Een jaar later, in 2017, besloot de gemeenteraad dat er in het gebied ruimte moest komen voor energieopwekking. Sindsdien is er veel discussie geweest over waar windmolens en zonnepanelen het best geplaatst kunnen worden en hoe

dit kan samengaan met natuur en woonwijken. Een belangrijk aandachtspunt is de infrastructuur. Zo bepaalt de beperkte capaciteit van de omliggende infrastructuur het maximaal aantal woningen dat gebouwd kan worden. Tegelijkertijd is het faciliteren van de auto steeds meer een politieke discussie geworden. Utrecht heeft de afgelopen jaren ingezet op het stimuleren van de fiets en het openbaar vervoer. Het autoverkeer wordt beperkt. Tegen deze achtergrond kiest de gemeente ervoor de infrastructuur uit te breiden door OV- en fietsverbindingen aan te leggen tussen Rijnenburg en de bestaande stad. In dat kader kwam ook de aanleg van een nieuwe tramverbinding naar Rijnenburg in beeld: de Merwedelijn. Hoewel nog niet precies duidelijk is hoe deze lijn eruit komt te zien, is er al flink wat geld voor gereserveerd. Eind vorig jaar maakte het Rijk 562 miljoen euro vrij. En ook de regio en de grondeigenaren in Rijnenburg hebben al aangegeven diep in de buidel te willen tasten voor de aanleg van de tramlijn. Eind 2024 committeerden verschillende overheden zich aan de ontwikkeling van de wijk. De gemeente Utrecht sloot met Den Haag en andere lokale overheden het Akkoord van Rijnenburg. In dit akkoord is opgenomen dat de partijen in het gebied willen inzetten op de komst van betaalbare woningen, werklocaties, recreatie, groen, OV en maatschap-

pelijke voorzieningen.

Vervolg

De komende jaren gaat de gemeente aan de slag met het maken van een masterplan voor Rijnenburg. Hierin wordt uitgewerkt hoe de wijk er precies uit komt te zien. De uitgangspunten, waarover de gemeente nu in gesprek wil, zijn hiervoor de basis. Het masterplan moet naar verwachting in 2028 of 2029 gereed zijn. Uiteindelijk is het natuurlijk aan de politiek om de beslissing te nemen. En daar is draagvlak. De twee grote Utrechtse partijen: GroenLinks-PvdA en D66 hebben de komst van woningen in Rijnenburg omarmd. Beide partijen willen door met de bouw in het gebied en zijn voorstander van de komst van de 22.000 à 25.000 huizen vanaf 2035. GroenLinks-PvdA legt hierbij de nadruk op groen, duurzaam en betaalbaar. De partij wil al vóór 2035 werk maken van de ontwikkeling van het noordelijk deel van Rijnenburg. Hier wil de partij het Rijnenburgse bos aanleggen en ruimte maken voor recreatie en sport. Ook de windmolens kunnen hier worden gebouwd. Ook D66 wil een wijk die omringd is met groen. De partij is voorstander van de komst van een festivalterrein, windmolens en een roeibaan. a

Tekst: Luuk Beckers/fotografie: Bas van Setten

VERKEERSHERRIE IN UTRECHT: TREFT 8.400 WONINGEN

Meer dan de helft woont in te veel verkeerslawaai

Wie langs een drukke weg in Utrecht woont, weet hoe overheersend verkeersgeluid kan zijn. Ramen dicht in de zomer, moeite met slapen of een balkon waar je liever niet zit: voor veel bewoners is het dagelijkse realiteit. Meer dan de helft van de Utrechters woont op een plek waar het verkeersgeluid boven de 55 decibel ligt. Daarmee is wegverkeer verreweg de grootste bron van geluidsoverlast in de stad.

Tekst/Fotografie: Max Weijtens

In het nieuwe Actieplan Geluid en Trillingen 2026-2029 wordt duidelijk dat verkeersgeluid de grootste bron van geluidsoverlast in Utrecht is. Meer dan de helft van de inwoners, zo’n 55 procent, woont op een plek waar het geluid van wegverkeer boven de 55 decibel ligt. Dit is de grens die in Europese regels wordt gebruikt om te bepalen vanaf waar hinder en gezondheidseffecten kunnen optreden.

Langs verbindingswegen zoals de Ds. Martin Luther Kinglaan, Marnixlaan en St. Josephlaan worden zelfs geluidsniveaus boven de 68 decibel gemeten, dat is fors boven de ‘plandrempel’ van 63 decibel. In totaal gaat het hier om zo’n 135 woningen waar de plandrempel wordt overschreden. De plandrempel is het geluidsniveau (in decibel) waarboven je extra maatregelen moet nemen als je bijvoorbeeld woningen wilt bouwen.

Daarnaast zijn er nog duizenden woningen langs andere wegen waar het geluid boven de norm uitkomt. In totaal gaat het om ruim 8.400 woningen in Utrecht waar sprake is van een geluidsknelpunt. Wat opvallend is, is dat veel van die knelpunten langs wegen liggen waar nu nog 50 kilometer per uur gereden mag worden.

Hart- en vaatziekten

Dat verkeersgeluid meer is dan alleen irritant, benadrukt adviseur Milieu en Gezondheid, Katy Hoekstra

(GGD-regio Utrecht). “Wegverkeer is de grootste bron van geluidshinder in de woonomgeving, nog groter dan buren of industrie,” zegt ze. “Ongeveer 9,2 procent van de Utrechters ervaart ernstige hinder door verkeersgeluid. Dat is een behoorlijk grote groep.” De gevolgen gaan verder dan ergernis. Zo ervaart 4,4 procent van de inwoners ernstige slaapverstoring. En het blijft niet bij slechte nachten alleen. “Verkeersgeluid kan stressreacties veroorzaken en aanleiding geven tot chronische effecten zoals verhoogde bloeddruk, waardoor het risico op harten vaatziekten toeneemt,” legt Hoekstra uit. “Verder kan slechte nachtrust de leerprestaties van kinderen beïnvloeden, net als concentratieproblemen op het werk.”

gebracht. Wennen helpt bovendien maar beperkt. “Mensen kunnen het geluid minder storend gaan vinden,” zegt Hoekstra, “maar dat betekent niet dat de gezondheidseffecten verdwijnen.”

Wat is al verbeterd?

‘Verkeerslawaai veroorzaakt jaarlijks tientallen harten vaatziekten in Utrecht’

Gemeentelijke berekeningen tonen aan dat er in Utrecht jaarlijks duizenden mensen ernstig gehinderd worden door verkeersgeluid. Ook worden tientallen gevallen van harten vaatziekten ermee in verband

De afgelopen jaren zijn al maatregelen genomen die effect hebben gehad. Zo zijn er verschillende wegen waar je 50 km/u mocht rijden, omgezet naar 30 km/u. Dit zijn onder meer de Jutfaseweg, Nachtegaalstraat, Catharijnesingel, Amsterdamsestraatweg (zuid) en delen van Overvecht. Daarnaast is er op sommige plekken stiller asfalt aangelegd en is er een afslagverbod op de Oudenoord-Kaatstraat.

Volgens de gemeente hebben deze ingrepen ervoor gezorgd dat een deel van de eerdere knelpunten is verdwenen of minder ernstig is geworden. Ook nieuwe, stillere treinen en geluidschermen langs het spoor dragen bij aan een daling van het geluid op sommige plekken.

Dé maatregel: 30 km/u

De belangrijkste maatregel voor de komende jaren is duidelijk: meer wegen naar 30 km/u. In juli 2026 wil de gemeente op grote schaal de snelheid verlagen, vaak met relatief simpele ingrepen zoals borden en wegmarkering.

Een verlaging van 50 naar 30 km/u kan theoretisch zo’n 5 decibel schelen. In de praktijk is dat vaak minder, maar nog steeds merkbaar. Het merendeel van de huidige knelpunten ligt langs wegen die in dit programma vallen. De verwachting is dan ook dat veel van die probleemlocaties verdwijnen of verbeteren.

Hardnekkige knelpunten

Er blijven bovendien plekken waar weinig aan te doen is, in ieder geval op korte termijn. Dat geldt vooral voor de grote verbindingswegen, zoals de Westelijke Stadsboulevard (tussen 24 Oktoberplein en de Marnixbrug), waar voorlopig 50 km/u gereden zal blijven worden. Ook op andere drukke routes zoals de Biltstraat, Biltsestraatweg en ’t Zand blijven geluidsknelpunten bestaan. Hier wordt wel gewerkt met stiller asfalt, maar verdere maatregelen zijn lastig. Dit zijn belangrijke verkeersaders waar de stad niet zonder kan.

Wat kan er nog meer?

De gemeente kijkt breder dan alleen naar snelheid. Volgens het actieplan geldt een duidelijke volgorde: eerst de bron aanpakken, dan de over-

dracht en pas als laatste de ontvanger (de woning) zelf. Denk bij maatregelen aan: minder (vracht)verkeer, stiller asfalt, geluidschermen, slimme bouwoplossingen en meer groen dat geluid absorbeert. En in laatste instantie de isolatie van woningen.

Ook wordt geëxperimenteerd met zogenoemde lawaaiflitspalen, die extreem luidruchtige voertuigen kunnen opsporen. Uit een proef blijkt dat slechts 0,8 procent van de voertuigen extreem veel geluid maakt, maar dat die kleine groep wel voor veel overlast zorgt.

Groei maakt het ingewikkeld Tegelijkertijd groeit Utrecht hard. Er komen steeds meer woningen bij, vaak op plekken waar al veel geluid is. Dat maakt het probleem complexer, erkent ook de GGD. “Nieuwe woningen worden steeds vaker gebouwd op locaties met veel geluid,” zegt Hoekstra. “Dat kan juist weer voor extra problemen zorgen.” De gemeente probeert dat op te vangen met eisen aan nieuwbouw, zoals geluidsluwe gevels en betere isolatie. Maar de spanning blijft: een groeiende stad brengt meestal meer verkeer mee, en dus óók meer geluid. a

Waar: Footy Park Utrecht

Wanneer: Vrijdag 10 april, 19:00–22:00 uur

Prijs: 40 euro per team (5 pers. of meer), 10 euro p.p.

Bij Footy Park Utrecht wordt een 5-tegen5-speedsoccer-evenement georganiseerd. Zowel individuen als teams van minimaal vijf personen kunnen zich aanmelden. De teams worden verdeeld in poules en aan het einde van de avond is er een winnaar. Er worden korte wedstrijden gespeeld van 10 tot 12 minuten. De winnaar maakt kans op prijzen.

Dutch Poker Series Utrecht

Waar: Sportcafé de Heksenketel, in de Galgenwaard

Wanneer: Dinsdag 14 april vanaf 19:30 uur

Prijs: 15 euro bij voorinschrijving, 17 euro aan de deur

Pokerspelers van alle niveaus kunnen hier hun vaardigheden testen tijdens de Dutch Poker Series in Utrecht. Het is opgezet als een laagdrempelige en gezellige manier om poker in competitieverband te spelen. De winnaar van elk toernooi ontvangt een bokaal en kwalificeert zich direct voor de grote finale in januari 2027. Daarnaast verdienen alle deelnemers rankingpunten voor het klassement.

Lentefeest

Waar: Stichting Secu

Wanneer: Zondag 12 april, 10:00–19:00 uur

Prijs: Gratis

Stichting SECU organiseert een lentefeest in het teken van de Turkse keuken: van verschillende kebabsoorten tot zoete delicatessen. Er zijn ook activiteiten voor kinderen. Het evenement wordt tevens georganiseerd voor het goede doel.

Gildewandeling

Waar: Binnenstad

Wanneer: Zondag 12 april vanaf 14:00 uur

Prijs: 9 euro, 4 euro met de U-pas

Waar: Podium Oost

Wanneer: Zaterdag 11 april, 14:00–17:00 uur Prijs: Gratis

Kitsch of Kunst

Iedereen die schilderijen, sieraden, keramiek of andere voorwerpen thuis heeft liggen, kan hier samen met experts naar de achtergrond kijken. Waar komt het vandaan en hoeveel is het nog waard? Of het nu uit nieuwsgierigheid is of om meer te weten te komen over een object: iedereen mag twee voorwerpen meenemen.

De binnenstad beter leren kennen door toerist te spelen in eigen stad? De Gildewandeling neemt je mee langs grachten, steegjes, tuinen, werven en hofjes. Tijdens de wandeling worden deze verborgen plekjes en hun geschiedenis uitgelicht. De startlocatie is het Domplein, bij het standbeeld van Jan van Nassau voor het Academiegebouw.

Dirty Dancing in Concert

Waar: TivoliVredenburg

Wanneer: Woensdag 15 april vanaf 20:00 uur

Prijs: Vanaf 55 euro, met U-pas 5 euro

De film wordt op een groot scherm vertoond, terwijl een liveband met vocalisten de nummers synchroon meespeelt. Na de film organiseert de band een afterparty waarbij je verder kunt meezingen en dansen.

Waar: Werftheater

Wanneer: Donderdag 16 april vanaf 20:30 uur

Prijs: 19,50 euro, met U-pas en CJP 17,50 euro

Gitarist Ed Verhoeff, bassist Boudewijn Lucas en drummer Lucas van Merwijk werken samen om instrumentale versies van iconische Nederlandse nummers een creatieve draai te geven. Van Boudewijn de Groot tot Anouk en van Golden Earring tot volksliederen.

Footy Park Speedsoccer Toernooi

Kaaskop

The Apple Museum

Europa’s grootste Apple Museum geopend in Utrecht

Van een elektronicawinkel in Den Dolder tot een museum waar bezoekers uit Australië en Denemarken op afkomen: het levensverhaal van Amac eigenaar Ed Bindels is onlosmakelijk verbonden met Apple. Wat begon met één computer in 1979, groeide uit tot een verzameling van duizenden apparaten, en nu tot een uniek museum in Leidsche Rijn.

1979 | Ed maakt kennis met Apple “Het museum is een beetje mijn eigen levensverhaal”, zegt Ed. Zijn eerste baan was in een elektronicawinkel in Den Dolder, waar hij kennismaakte met de Apple II uit 1977. Sindsdien kwamen er steeds meer Apple-producten de winkel binnen en raakte hij gefascineerd door het techbedrijf. Van de Apple Lisa tot de Macintosh: de producten bleven een grote rol in zijn leven spelen. Begin deze eeuw opende in de Verenigde Staten de eerste fysieke Apple Store. In Nederland ontstond een op de store geinspireerd dealerconcept: Apple Centre. Toen wist Ed meteen wat hij wilde gaan doen: “Retail combineren met het verkopen van Apple-producten. Dit is waar ik op heb gewacht.”

Tot die tijd was het niet vanzelfsprekend om Apple-producten te kopen. “Voor een iMac moest je toen nog naar de ‘PrimaPhone’. Dat was de enige plek waar je die kon halen in. Maar eigenlijk is dat helemaal geen logische plek voor een Apple-consumentencomputer”, aldus Ed. 2005 | Het begin van de Amac

In april 2005 opende Ed daarom in de Mariastraat zijn eerste Nederlandse Apple-winkel: A-Mac. “Toen heette het nog ‘A-Mac’ met een streepje. Dat mocht later niet meer, omdat ‘Mac’ in de naam stond. We hebben het toen veranderd naar ‘Amac’ zonder streepje.”

Door de jaren heen groeide het bedrijf sterk. In 2017 verhuisde de winkel van de binnenstad naar Leidsche Rijn. Volgens Ed was die verhuizing noodzakelijk: “Amac werd zo succesvol dat we steeds meer ruimte nodig hadden; de binnenstad kon dat niet meer aan.” Sinds de bouw van The Wall in 2009 stond een gigantisch pand aan de kop van het gebouw al die tijd leeg. Ed was vanaf het eerste moment verliefd op de locatie. Inmiddels is Amac daar nog steeds en is ook daar het hoofdkantoor gevestigd.

2020 | Een museum en restaurant in de Amac

In 2020 ontstonden er nieuwe ideeen voor het pand. Zo werd door Ed het restaurant LIÈMES opgericht. “Dat was wel een goede timing,” zegt Ed lachend. “Toen het openging, moest het meteen weer dicht door de lockdown. Dat was

The Apple Museum is sinds 2 april toegankelijk voor het publiek in The Wall in Utrecht Leidsche Rijn. Het museum is van woensdag tot zondag van 10:00 tot 17:00 uur open. Tickets kosten 21,50 euro.

in bezit had. Toen hij steeds meer items verzamelde, groeide het idee om er een museum van te maken. Daarbij kwam hij erachter dat er wereldwijd nog geen ‘echt’ Apple Museum bestond. Hoewel er wel musea met Apple-verzamelingen bestaan, onderscheidt Ed zijn museum daarvan. “Ik ben ook naar een museum in Polen geweest. Op een vierkante me-

‘Mensen komen hiervoor van over de hele wereld. Als je iets met Apple hebt, wil je hierheen’

echt drama.”

Het idee voor het museum ontstond ook in 2020. “Alles lag stil, dus je hebt tijd om over dit soort plannen na te denken.” Na zes jaar is het museum uiteindelijk geopend op 1 april: net op tijd voor het vijftig jarig jubileum van Apple. Ook moeten er tijdelijke tentoonstellingen plaats gaan vinden in de loop van tijd. Zo “Maar er is nu al genoeg te zien,” zegt Ed. “De tentoonstellingen stellen we nog even uit.”

Zo komt er een tentoonstelling over de ‘Think Different’-campagne van Steve Jobs. Ed woont sinds zijn 15e in en rond Utrecht en voelt zich er thuis: “Ik vind het gewoon een fijne stad.” De centrale ligging en de aanwezigheid van het Amac hoofdkantoor maken Utrecht volgens hem de ideale plek voor het museum. Ook de nabijheid van Schiphol is volgens hem belangrijk. “Mensen komen hiervoor van over de hele wereld. Als je iets met Apple hebt, wil je hierheen.” Op de openingsdag zag hij bezoekers van Brabant tot België tot zelfs Australië. Ook kwam er iemand uit Denemarken met een stapel iPods.

Hoe begon het museum?

Het museum begon met zijn eigen Apple-verzameling. Gaandeweg ontdekte Ed dat hij lang niet alle Apple-producten

ter stonden daar dertig producten. Dat is leuk voor een verzamelaar, maar voor een gemiddelde bezoeker is het verwarrend: waar moet je naar kijken? Er ontbreekt vaak een verhaal.”

Volgens Ed maakt dat het Apple Museum in Utrecht juist uniek: het is toegankelijk voor iedereen. “Of je nu een Android-gebruiker bent of gewoon geïnteresseerd bent in design: je kunt hier altijd iets le-

ren over de geschiedenis van Apple.” Het museum spreekt bovendien verschillende soorten bezoekers aan, omdat veel mensen een persoonlijke band hebben met de producten. “Mensen herkennen apparaten die ze vroeger zelf hebben gehad. Daardoor ontstaan er allerlei persoonlijke verhalen.”

Wat is er te zien in het museum? In het museum zijn onder meer een replica van de garage van Steve Jobs en Steve Wozniak te zien. Ook producten zoals de Apple I, Apple II, Apple Lisa en meer recente apparaten zoals de iPod, iPhone en iPad. De collectie omvat vrijwel alle Apple-producten van 1976 tot nu. Ed schat dat in het museum meer dan duizend producten worden getoond. “Maar dat is nog maar ongeveer tien procent van onze totale collectie.” Volgens hem is het niet nodig om alles te laten zien. Als je bijvoorbeeld de iPhone 15, 16 en 17 naast elkaar legt, lijken ze qua uiterlijk erg op elkaar. Dan hoef je ze niet allemaal te laten zien om het verhaal te vertellen.” Een deel van de collectie is bovendien interactief en mag door bezoekers worden gebruikt. a

Tekst: Anuray Soedamah

OP PAD MET OUD-UTRECHT

Twee waterlopen in Oost-Utrecht

Bij bushalte Oorsprongpark kijk je vanaf de brug uit over de Biltsche Grift, een smalle watergang ingeklemd tussen de bebouwing. Dat was ooit anders. Zo’n duizend jaar geleden golden hier Marsmans woorden ‘Denkend aan Holland zie ik breede rivieren traag door oneindig laagland gaan’, want hier stroomde een loop van de Vecht, als een aftakking van de Rijn. De rivier verlandde, maar de oude bedding bleef min of meer zichtbaar en was geschikt om daar in de 17e eeuw de Biltsche Grift in te graven.

We gaan rechtsaf het Veeartsenijterrein op, waar het water is ingebed in de historische bebouwing met de voormalige paardenstallen, de Paardenkathedraal en het Onderwijsgebouw. Een voetpad voorbij het Onderwijsgebouw leidt naar het water en gaat achterlangs de hondenstal waar nu restaurant Goesting is. Na de Poortstraat lopen we via het Hoefsmederijpad langs het fraaie Anatomiegebouw en gaan rechtsaf naar de witte voetgangersbrug. Vanaf hier is goed te zien, dat je met een oude rivierloop te maken hebt, want zoals grote laaglandrivieren dat doen: ze buigen zich in grootse bochten en dat zie je aan de majestueuze meander waarin de Biltsche Grift ligt.

Hoofddijkse wetering

We lopen rechtuit en komen uit bij onze tweede hoofdrolspeler: deze watergang was vanaf het begin ‘man made’, want rond 1125 gegraven als de Hoofddijkse Wetering om het aangrenzende veengebied te ontwate-

ren. Dat veen was een grote wildernis: moerasbossen met hier en daar open plekken waar gagel, riet en elzen groeiden – vrijwel ondoordringbaar en in de winter drijfnat. Er woonde niemand. Dat veranderde nadat in 1122 de Kromme Rijn bij Wijk bij Duurstede was afgedamd. Toen zakte het waterpeil en nam het risico op overstromingen sterk af. Het werd mogelijk de veenwildernis te ontginnen. Daarvoor was de wetering nodig, om het water uit de noordelijk gelegen wildernis op te vangen. Het was een lange sloot die liep van klooster Oostbroek – ten oosten van de Uithof – tot helemaal aan de Klop bij de Vecht (en is met wat moeite nog altijd op de kaart van Utrecht te herkennen)

De wildernis getemd Vanaf de Hoofddijkse Wetering trokken ontginners de wildernis in. In een periode van eeuwen temden ze het woeste land en schoven zo de bewoningsgrens naar het noorden. Strak waren de smalle kavels, die tot wel 1500 meter het land in staken, gescheiden door sloten. Ruim achthonderd jaar hebben ze hun stempel op het landschap gedrukt, maar begin jaren zestig is de oude structuur weggevaagd en vervangen door woonwijk Tuindorp-Oost. Alleen het water bleef en, als we rechtsaf het voetpad langs de sloot volgen naar de Jan van Galenstraat, zien we de oude watergang aan beide kanten van de weg. We gaan rechtsaf de Huizingalaan in en net na de spoorwegovergang weer naar rechts. Daar kijk je mooi uit over de wetering, met

Wil je lid worden van Oud-Utrecht? Kijk dan op oud-utrecht.nl/ lid-worden

De Biltsche Grift gegraven in de ruime bocht van de vroegere Vecht

De historische vereniging Oud-Utrecht maakt voor DUIC wandelingen door de stad, op zoek naar bijzonder erfgoed. In het oosten van de stad liggen twee bijzondere waterlopen, de Biltsche Gri en de Hoofddijkse Wetering.

rechts de 19e eeuwse bebouwing en links die van de jaren zestig. De wetering verdwijnt in een duiker onder de Waterlinieweg.

Onder water

Voor de bouw van Tuindorp-Oost heette de Huizingalaan het Ezelsdijkje, een weg parallel aan de wetering en een verbinding tussen de forten Blauwkapel en De Bilt. Die forten hoorden bij de Nieuwe Hollandse Waterlinie die Utrecht en West-Nederland tegen aanvallen uit het oosten moesten beschermen. Tussen beide forten lag de Voorveldsche Polder die tot kniehoogte onder water kon worden gezet, zodat wegen en sloten niet zichtbaar zouden zijn. De vijand, die met troepen en geschut door het gebied wilde trekken, zou hierdoor zeker stranden. Tot aan de Ezelsdijk klotste dan het water. Als de overstroming z’n werk had gedaan kon het water wegstromen via de Hoofddijkse Wetering.

Via de Buys Ballotstraat wandelen we langs de Oosterspoorlijn terug naar de Biltstraat. Daar zie je aan de overkant weer die andere watergang, de Biltsche Grift. Van oorsprong zijn Grift en Wetering verschillend maar tegenwoordig hebben ze veel overeenkomsten, want beide dragen bij aan een soepele afwatering en beide zijn groene linten, oases voor ﬂora en fauna in de verder zo verstedelijkte omgeving.a

Tekst: Wim ten Brinke

Foto’s: Het Utrechts Archief en Wim ten Brinke

De Bleyenburgkade, nu de Numankade met de Biltsche Grift, rond 1903

De Biltstraat met het witte Veeartsenijgebouw en daarvoor de brug over de Biltsche Grift (ongeveer 1910)