Maak een unieke rondvaart door Utrecht op het Romeinse schip
Stap aan boord van De Meern 1, de 25 meter lange replica van het Romeinse schip, en ontdek 2000 jaar geschiedenis. Vaar dankzij de elektrische motoren geruisloos over de Utrechtse singels terwijl een gids boeiende verhalen vertelt voor jong en oud.
Boek nu je Weekend- of Lichtjesvaart, of kom met een groep!
Reserveer hier je plekje
SFEERVOL VERGADEREN
OP DE CAMPING
• 4 vergaderruimtes, van 2 tot 60 personen
• Op een unieke locatie in Utrechts nieuwste hotspot Rotsoord
• Altijd goed bereikbaar met trein, bus, boot, fiets of auto
• Flexibele catering, van drankjes tot diners
AL VANAF € 100,PER DAGDEEL
• Volledig gefaciliteerd met o.a. led-scherm, supersnelle WiFi en whiteboard
• Standaard gratis zwarte koffie, thee en water
• Mooi uitzicht op de Vaartsche Rijn
• 365 dagen per jaar, ook in de avond
DIRECT RESERVEREN?
Dat kan eenvoudig online met het contactformulier op onze website of mail je wensen naar vergaderen@ganspoort.nl
Liever bellen/appen?
Pierre is te bereiken via 06-14415656
Kijk voor een indruk van alle zalen en mogelijkheden op
WWW.CAMPINGGANSPOORT.NL
INHOUD
Nieuws
4. DUIC in Beeld
Nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd
6. Vijftig jaar ACU
Van kraakpand tot cultureel bolwerk
7. Wie vormt de coalitie?
Politiek spel D66 en GL-PvdA
7. Column
Shuffele
10. Toerisme
Utrecht houdt toerisme “onder controle’’
Cultuur / Uit
11. Upcoming in Utrecht
Lukas Jungen
12. Uittips
Elke week de leukste tips
Stad / Leven
13. Truus van Lier
Milou maakt beeldroman over verzetsheldin
14. Verdwenen brandweerpost Brandspuithuis op Vredenburg
Sport
15. Puzzel
Zoek de verschillen
Colofon
AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE
Anuray Soedamah, Bas van Setten, Bo Steehouwer, Luuk Beckers, Marly Claassen, Max Weijtens, Nella van Leeuwen, Robert Oosterbroek en Zoey van Wijhe.
ART DIRECTION EN VORMGEVING ddk.nl en redactie DUIC
UITGEVERS
Joris Daalhuisen en Martijn Rademakers
De nieuwe gemeenteraad is geïnstalleerd en terwijl de meeste gezichten inmiddels bekend zijn (p. 4), moet het echte werk nog beginnen. Want wie er straks samen gaan besturen, is nog altijd de vraag. Dat D66 en PvdA-GroenLinks elkaar weten te vinden ligt voor de hand, maar welke partijen daar mogelijk bij aansluiten, lees je op pagina 7. Tegelijkertijd werd er een bijzonder jubileum gevierd: het ACU bestaat vijftig jaar. Wat begon als een kraakpand groeide uit tot een vaste waarde in de stad, waar generaties Utrechters samenkomen. Het verhaal van deze plek en de mensen erachter lees
TOLSTEEGSINGEL
Utrecht is constant in beweging. Er wordt gebouwd en gesloopt. Hierdoor ziet de stad er op sommige plekken heel anders uit dan vroeger, terwijl andere straten en pleinen juist al decennia hetzelfde blijven. In deze rubriek laten we dat zien.
je op pagina 6. Ook kijken we naar een stad die blijft groeien. Utrecht trekt steeds meer toeristen, maar hoe voorkom je Amsterdamse scenario’s? Op pagina 10 lees je hoe daarover wordt nagedacht. Verder maak je kennis met nieuw muzikaal talent uit de stad (p.11), duiken we in een beeldroman over verzetsvrouw Truus van Lier (p.13) en nemen we je mee naar het Vredenburg van vroeger op pagina 14.
De DUIC-redactie.
CONTACT REDACTIE redactie@duic.nl 030 7600 226
VRAGEN OVER DISTRIBUTIE? Lysanne Scheer via distributie@duic.nl, 030 7600 146
n Utrecht was de opkomst tijdens de gemeenteraadsverkiezingen het hoogst in veertig jaar tijd. Maar liefst 60,7 procent van de stemgerechtigden maakte gebruikt van het democratisch recht. Inmiddels zijn de nieuwe gemeenteraadsleden geïnstalleerd. In totaal zitten er nu 16 partijen in de gemeenteraad, verdeeld over 45 zetels. De grootste partij is GroenLinks-PvdA, met 14 zetels. Opvallend is dat tien
fracties een gedeelde laatste plaats innemen met elk één zetel. Door deze grote verscheidenheid aan partijen zullen de vergaderingen mogelijk langer duren en het besturen van de stad zal waarschijnlijk complexer worden. Tegelijkertijd kan worden gesteld dat de inwoners van Utrecht hierdoor beter worden gerepresenteerd – althans degenen die tijdens de verkiezingen zijn komen opdagen. a
Vijftig jaar ACU: van kraakpand tot cultureel bolwerk
In het laatste weekend van maart vierde het ACU hun vijftigjarig bestaan met drie dagen feest. Wat in 1976 begon met de kraak van een voormalige autogarage, is uitgegroeid tot een begrip in Utrecht en ver daarbuiten: een politiek-cultureel centrum, een ontmoetingsplek voor o.a. activisten, punkers, studenten en queer publiek, en een vaste waarde in de alternatieve stadscultuur.
Ivo (71) sloot zich eind 1976 aan bij de krakers van de voormalige Auto Centrale Utrecht (ACU). “In maart was het woonhuis gekraakt en in oktober, november hebben we de zijvleugel erbij gekraakt.” In dat deel ging Ivo wonen. “Er heerste in die tijd woningnood onder studenten. Ik woonde zelf in een heel klein kamertje van twee bij drie.” Toen hij de kans kreeg om naar het kraakpand te verhuizen, hoefde hij daar niet lang over na te denken.
Handen uit de mouwen
“Het gedeelte waar ik woonde was echt verwaarloosd. De dakpannen en de blokjesvloer waren kapot. Maar iedereen die er woonde, was bereid om tijd en energie in het pand te stoppen. We hebben gas aangelegd, de elektriciteit aangepakt en geschilderd. Ik heb er aan de zijkant zelf nog een raam in gezet.”
Afzetten
De krakersbeweging had een duidelijke politieke signatuur, vertelt Ivo. “De kraakbeweging was sociaal georiënteerd, links. We zetten ons af tegen de heersende cultuur die om geld draaide. Door panden te kraken, bleven deze behouden als woonruimte en voorkwamen we dat ze werden afgebroken om er luxe appartementen voor terug te bouwen.”
Meer dan een woonplek
Het ACU was vanaf het begin meer dan een woonplek. Er werd een filmruimte ingericht, er waren concerten en in de voorruimte zat een barretje. “De eigenaar van de panden, Bob Maas, was niet blij met de krakers, maar hij heeft geen pogingen gedaan ons eruit te krijgen”, vertelt Ivo.
Krakers, studenten en punkers Ruby (48) leerde het ACU kennen net voordat het dichtging voor de verbouwing eind jaren 90. In 2001 belandde ze, via de mensen met wie ze kraakte, opnieuw in het ACU. “Ik wilde er politieke avonden organiseren,” vertelt ze. “In 2001 ben ik er gaan werken, achter de bar.” In die periode trok het centrum een bont gezelschap aan. “Krakers die een biertje wilden drinken, studenten, alternatieve mensen, mensen die van punk hielden. Het was ook toen al best internationaal.”
‘De activistenbeweging was heel wit en gedomineerd door mannen’
Leerschool Ruby ging er werken als vrijwilliger. Behalve een aantal mensen met een (gesubsidieerde) Melkertbaan kreeg niemand betaald. Ruby vindt het bijzonder dat het ACU helemaal gerund wordt door vrijwilligers. “Ga maar eens een kroeg draaien, een politiek centrum runnen, zonder dat ook maar iemand betaald krijgt. Je hebt mensen nodig die willen koken, het licht doen, posters verspreiden, vergunningen regelen.” Het ACU was ook een leerschool voor Ruby. “Ik was nooit bij dB’s gaan werken als ik niet in het ACU had gewerkt. Daar heb ik geleerd mensen – die overlast veroorzaakten – eruit te zetten en me te verdiepen in de financiën. Dat neem je mee.”
“Toen ik hier begon, was het echt een ruig krakersbolwerk. De activistenbeweging was heel wit en werd gedomineerd door mannen.’’
Veranderende tijdsgeest
Tegelijkertijd ziet Ruby hoe de tijd-
geest is veranderd. “De generatie van nu is anders dan die van toen. Het is nog steeds antikapitalistisch en antifascistisch, maar gender speelt nu veel meer een rol. Natuurlijk had je ook toen al mensen die zich niet man of vrouw voelden, maar nu is dat meer uitgesproken. Dat vind ik heel tof. Er is nu meer ruimte voor iedereen.”
“Dat de maatschappij een andere kant opgaat, vindt Ruby ‘ingewikkeld’. “Gaza, dat is gewoon om te huilen. Er zit een idioot in het Witte Huis en ook de vele stemmen die FvD krijgt, vind ik droevig. Ik vermijd het nieuws soms en focus me op de goede dingen. Dat GroenLinks-PvdA toch weer de grootste wordt in Utrecht en Utrecht een linkse stad is en blijft, vind ik fijn.”
Haren nog altijd blauw Puck, die diens leeftijd liever niet deelt, kwam eind jaren negentig bij het ACU terecht. “Ik was een enorme punker. Tegenwoordig valt het wel mee, al zijn mijn haren nog altijd blauw. Ik heb nog meegewerkt aan de verbouwing van 1997. Daarna bleef ik betrokken en ben ik achter de bar gaan staan.” Puck verliet Utrecht met periodes, maar als die weer in Utrecht was, trok het ACU weer. De laatste keer was Puck lang weg. Van 2010 tot 2024. Sindsdien is die weer actief voor het ACU. Deze keer niet alleen achter de bar, maar ook in de barcommissie, bij de inkoop en
als contactpersoon voor de merken die het ACU verkoopt.
Anarchistisch
Volgens Puck is de organisatie nog altijd bijzonder door de manier waarop deze draait. “We hebben geen baas, geen leiders. We hebben wel een bestuur, omdat dat wettelijk verplicht is, maar dat is een slapend bestuur. We runnen dit als collectief. Iedereen is gelijkwaardig. Niet iedereen bij het ACU is kraker of anarchist, maar mensen onderschrijven wel de waarden die daarmee samenhangen.”
Diverser
Het ACU is door de tijd heen veranderd, vertelt Puck. “Toen ik hier begon, was het echt een ruig krakersbolwerk. De activistenbeweging was heel wit en werd gedomineerd door mannen. Dat is tegenwoordig niet meer zo. Het is veel diverser en meer queer.” Ook inhoudelijk is er volgens Puck veel verschoven. “Vroeger ging het om wonen, arbeidsrechten en racisme. Nu gaat het veel meer over mensenrechten wereldwijd, vluchtelingenrechten en queerrechten.” Volgens Puck ligt daar ook de kracht van het ACU: het vooruitstrevend zijn, het meebewegen. “Het is nog steeds rauw, maar niet meer ruw en ongemakkelijk, waardoor ook queers, mensen van kleur en neurodivergente mensen zich nu meer thuis voelen bij het ACU.” a
Tekst: Luuk Beckers / Fotografie: Luuk Beckers en Het Utrechts Archief
Politiek spel D66 en GL-PvdA: door het midden of linksaf?
GroenLinks-PvdA en D66 zijn op zoek naar coalitiepartners. Samen hebben ze met 23 zetels net voldoende zetels voor een meerderheid in de uit 45 zetels bestaande raad. Beide partijen vinden deze meerderheid van slechts één zetel echter te smal. Verkenner Lilianne Ploumen brengt ondertussen in kaart wie met elkaar kan samenwerken.
“Alle partijen hebben gesproken met de verkenner”, zegt Mahaar Fattal, fractievoorzitter van GroenLinks-PvdA (14 zetels). Samen met partijleider Linda Voortman voerde zij het gesprek met Ploumen. “Wat ons betreft is er nog steeds brede steun voor een progressieve koers.” De partij streeft naar een zo groen en progressief mogelijke coalitie. “D66 en de Partij voor de Dieren (2 zetels) zijn dan de meest logische partners”, zegt Fattal“Voor D66 (9 zetels) is het belangrijk dat er een stabiele coalitie komt die tempo gaat maken met het aanpakken van de wooncrisis”, aldus D66-leider Venita Dada-Anthonij.
Uitslag Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern splijtzwam D66 ziet het liefst een brede coalitie die recht doet aan de verkiezingsuitslag. Daarbij duidt de partij op de uitslag in Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern. In dit deel van de stad werd rechtser gestemd dan elders en behaalden juist de VVD (5 zetels) en het CDA (3 zetels) veel stemmen.
Het is een argument dat ook de VVD inbrengt. Lijsttrekker Tess Meerding zegt: “De VVD wil aandacht voor de verkiezingsuitslag in alle delen van Utrecht. In Vleuten-De Meern werd de VVD de grootste en in Leidsche Rijn D66.” Het is een lijn die Fattal niet deelt. Volgens haar moet er zeker recht worden gedaan aan de uitslag in Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern, maar “dat doe je door goede plannen voor de wijk te maken. Toen DENK groot werd in Overvecht, be-
tekende dat ook niet dat DENK per se in de coalitie moest”, stelt ze.
Twee extra zetels
D66 wil het liefst minstens twee extra zetels toevoegen aan de coalitie met GroenLinks-PvdA om een stabiele meerderheid te hebben. “De afgelopen jaren hebben we gezien dat de coalitie twee zetels heeft verloren; dan zit je meteen met een minderheid als je alleen met GroenLinks-PvdA een coalitie vormt.”
GroenLinks-PvdA, D66 en VVD kijken mede met het oog op de stabiliteit van de coalitie bij voorkeur naar partijen met meer dan één zetel.
VVD, CDA, PvdD en DENK “De VVD vindt het logisch dat zij kan meepraten”, stelt Meerding. “Je moet kijken of je er inhoudelijk samen uit kunt komen.” Die inhoud gaat onder meer over het betaalbaar houden van Utrecht voor middeninkomens. Meerding doelt hiermee op “de voortdurende OZB-verhoging” en het “besluit om betaald parkeren in de hele stad in te voeren”, iets waar de VVD een uitgesproken tegenstander van is. De Partij voor de Dieren (PvdD) stelt zich iets terughoudender op: “Als we in de coalitie het meest kunnen betekenen voor onze idealen, dan willen we die verantwoordelijkheid nemen. Mits we inhoudelijk van meerwaarde zijn en dier, natuur en klimaat erop vooruitgaan”, laat partijleider Maarten van Heuven weten.
Ook het CDA staat open voor samenwerking. Bert van Steeg geeft aan er kri-
COLUMN Shuffele
We hadde vroeger ’n sjoelbord, maor die wer de deur uitgedaon nada we mè de schijve ginge gooie. Die vloge door de huiskaomer as d’r één van ons verloor. Da lag an da sjoelbord. Je kon mikke waj’ wilde maor ’t was verdomde lâstig om door die vier gaote an de and’re kant van ’t bord te gooie. Gewoan ’n irritant spelletsjie. Niks an. En toch waore d’r mense die d’r gek van waore, die zellefs lid werde van ’n sjoelclub. Die sjoelde as sport! In Nieuwegein hebbe ze zo’n kluppie. Ik herinner me da die in de jaore tâchtig meedee an ’n recordwedstrijd 24 uur achter mekaor sjoele. Nou keek ‘k al heul erreg neer op die zogenaomde sport, maor da die halze ’t ook nog ‘ns 24 uur âchter mekaor ginge doen, vertelde me dazze erreges nie goed in d’r hoof waore. Sjoele is voor zielige bejaorde, die gin stap kenne verzette en alleén nog zo’ schijffie ’n duw kenne geve. Maor blijkbaor is ’t toch nog ‘n intressant konsep voor de horeca. Wan net as voor die and’re bejaordesport Jeu de Boule is d’r nu ook ’n hippe tent in Uterech waor je ken sjoele. Althans in die zogeheute shuffleboardbar hebbe ze op ’n glimmend sjoelbord ‘t sjoele en ‘t curling (bejaordesport!) bij mekaor gebrach. Nou, dâch ‘k ’t mot nie gekker worre. Dus ging ‘k in op de uitnoadiging van ’n maotsjie wiens neef die tent heb opgezet en ben ‘k gaon shuffele. Nou… ‘k heb ’t gewete. Da was sjoele 2.0 zo as da populair heet: ’n soort heule kleine curlingschijf moj’ ’n gooitsjie geve en dan hope da die in ’n vak mè ’n nummertsjie komp en nie over de rand gaot. Heul lâstig en ech nie leuk as ’n ander je d’r weer venaf mik. Von d’r eig’lijk niks an. Maor ’t was volle bak mè jeug. Die ging helemaol los. Spelletsjies voor ouwelui zijn top bij GenZ blijk. De disco is uit. Wa volleg is ’n knikkerpub ’n touwtsjie springekoffieshop en ’n hoepelrestaurant. De horeca ken nog jaore vooruit.
tisch-constructief in te staan. “Participatie, samenwerking met verenigingen en het neerleggen van initiatief bij inwoners zijn voor ons belangrijke thema’s.”
Ook DENK heeft bij verkenner Ploumen aangegeven verantwoordelijkheid te willen nemen. De partij wil grotere investeringen in inclusie en diversiteit en in het bestrijden van discriminatie. Partijleider Sungur noemt daarnaast “investeren in betaalbaar wonen” en “bestaanszekerheid” als belangrijke thema’s.
FvD en JA21 uitgesloten
Alle partijen die voor dit artikel zijn gesproken, sluiten samenwerking met Forum voor Democratie (FvD) min of meer uit. D66 noemt de partij antidemocratisch. Volgens GroenLinks-PvdA is FvD uiterst rechts en polariserend. Alleen de VVD houdt de deur niet helemaal dicht. “FvD zien we niet als een logische samenwerkingspartner”, zegt Meerding. “In Utrecht kennen we ze nog niet goed, maar als je kijkt naar de landelijke lijn, zie ik samenwerking niet gebeuren.” GroenLinks-PvdA sluit naast FvD ook JA21 uit. Volgens Fattal is deze partij uiterst rechts.
Vervolg Ploumen zal de verkenningsfase afronden met een verslag dat in de raad wordt besproken. Zodra bekend is welke partijen met elkaar willen gaan samenwerken, volgt de formatiefase, waarbij de koers voor de stad voor de komende jaren wordt uitgestippeld. a Tekst: Luuk Beckers
Koos Marsman is ambesedeur vollekstaol en commetator. Hij schrijf tweewekelijks voor DUIC, natuurlijk in de Uterechse vollekstaol
Designmeubels voor je nieuwe interieur
Waar: Nieuw Amsterdamlaan 15-17, Utrecht
Bij De Machinekamer stel je meubels samen die passen bij jouw nieuwe woning. Kies uit verschillende houtsoorten, kleuren en sto en voor banken, tafels en stoelen. Zo maak je een interieur dat echt bij je past. In de ruime showroom in Utrecht kun je alles bekijken, vergelijken en direct ervaren. www.demachinekamer.nl
Nieuwe Woning
De Jaren 30 Architect, ook voor jouw verbouwing!
Waar: Radonweg 2c, Utrecht
Jaren 30 Architect ontwerpt en begeleidt verbouwingen van schets tot oplevering. We combineren de charme van de jaren 30 met een frisse, eigentijdse visie. Door onze doordachte ontwerpen en heldere tekeningen ontstaat één geheel. Een heerlijke ruimtelijke woning met duurzaam comfort van nu. Kwalitatief hoogwaardig gebouwd met een soepel bouwproces. Ontdek hoe wij oud en nieuw samenbrengen in ons portfolio op www. jaren30architect.nl.
www.jaren30architect.nl
Van verbouwplan naar droomwoning
Waar: Burchtmuur 34, Houten (op afspraak)
Je gaat je woning verbouwen of renoveren. Dat vraagt om duidelijke keuzes en een helder plan. Als interieurarchitect maakt Joolsdesign een interieurontwerp op maat voor jouw woning — van nieuwe indeling en uitbouw tot maatwerk en verlichting. Wij begeleiden het traject van eerste schets tot oplevering. Al sinds 2009 actief in Utrecht en omgeving. Vrijblijvend kennismaken? Wij komen bij jou thuis.
www.joolsdesign.nl
Vloeren met karakter en vakmanschap
Waar: Hollantlaan 25, Utrecht
Bij Floors & More in Utrecht draait alles om kwaliteit, vakmanschap en persoonlijke service. Wij bieden een uitgebreid assortiment houten vloeren, PVC, laminaat, marmoleum en tapijt van toonaangevende merken. Of het nu gaat om een moderne, klassieke of duurzame vloer, wij adviseren u graag bij het maken van de juiste keuze. Met onze vakkundige plaatsing en oog voor detail zorgen we voor een perfect resultaat waar u jarenlang van geniet. www. oorsandmore.eu
Verkoop jouw woning met aandacht en resultaat
Elke woning heeft een verhaal, maar ook de plek maakt het verschil. Bij Grift en Gracht brengen we zowel de woning als de locatie overtuigend in beeld. Met persoonlijke betrokkenheid, oprechte aandacht en een gastvrije aanpak begeleiden we het hele proces. Geen snelle trajecten, maar doordacht en zorgvuldig en rekening houdend met jouw wensen. Zo zorgen we voor een verkoop die goed voelt én natuurlijk het beste resultaat oplevert. Zullen we een keertje ko e drinken?
www.griftengracht.nl/overzicht
Jouw (t)huis verdient een betrouwbare vakman
Een vakman die niet komt opdagen of een factuur die ineens hoger uitvalt? Het gebeurt vaker dan je denkt. Op het Keurmerk Kwaliteitsvakman platform plaats je gratis je klus en kom je alleen in contact met gecontroleerde vakmensen. Geen onzekerheid, maar duidelijke afspraken en echte reviews. Zo weet je zeker dat je kiest voor vakwerk. Plaats vandaag nog je klus en vind de vakman die bij je past.
www.keurmerkkwaliteitsvakman.nl
Met LEF je huis (ver)kopen of laten taxeren
Waar: Amsterdamsestraatweg 285, Utrecht
Bij LEF NVM Makelaars & Taxateurs draait het om meer dan stenen alleen. Wij helpen Utrechters hun (t)huis te vinden, te taxeren of te verkopen met LEF, warmte en eerlijk advies. Geen snelle praatjes, maar persoonlijke aandacht, kennis van de stad en een vleugje humor. Van kennismaking tot sleuteloverdracht: Leuk, Effectief en Fair — dát is LEF.
www.lefmakelaars.nl
Advertenties
Nieuwe Woning
Persoonlijke begeleiding van schets tot oplevering
Waar: Wittevrouwensingel 99, 3514 AM Utrecht
Open Muur Architecten ontwerpt eigentijdse gebouwen en verbouwingen die perfect aansluiten bij de wensen van onze opdrachtgevers. Van nieuwbouw tot uitbouw of renovatie: wij begeleiden het hele proces, van eerste schets tot oplevering. Met een open blik en in nauwe samenwerking met onze opdrachtgevers realiseren wij duurzame gebouwen die blijvende waarde creëren voor mens en omgeving.
www.openmuur.nl
Voor een taxatie die staat als een huis!
Tasador Woningtaxaties is sinds 2020 actief in Utrecht. Bij Tasador krijgt u meer dan alleen een taxatierapport – u krijgt zekerheid. Als deskundig en ervaren taxateur combineren wij lokale marktkennis met snelheid en betrouwbaarheid. Het maakt ons niet uit: aankoop, verkoop, financiering, renteherziening, verbouwing, verdeling m.b.t. scheiding of nalatenschap: wij zorgen voor een helder, nauwkeurig opgesteld en gevalideerd taxatierapport, waarmee u direct verder meekunt. Dat is Tasador Woningtaxaties!
www.tasador.nl
Nachtleven, omdat een bed ook mooi mag zijn
Waar: Voorstraat 9, Utrecht
Toe aan een mooi bed? Kom dan naar onze showroom. Laat je inspireren door de verschillende modellen, houtsoorten en stel jouw ideale bed samen. Natuurlijk ook voor de lekkerste matrassen… Of je nu houdt van minimalistisch of juist warm en gezellig: we denken graag met je mee. Er is erg veel mogelijk. Bezoek onze website voor meer informatie, of kom langs in onze showroom aan de Voorstraat 9. Nu tijdelijk met gratis lattenbodems! www.nachtleven.eu
Rachmaninoff Wonen heeft een prachtige nieuwe plek in hartje Utrecht
Waar: Oudkerkhof 53, Utrecht
Op het Oudkerkhof 53 verwelkomen we je in een ruime showroom vol kleurrijke, in Nederland handgemaakte banken, fauteuils en tafels. Onze interieuradviseurs helpen je met persoonlijk kleur- en stylingadvies. Of je nu een compleet nieuw interieur zoekt of één perfect meubelstuk: bij Rachmaninoff wordt jouw huis een thuis.
www.rachmaninoffshop.nl
Uw nieuwe interieur begint bij Van der Werff
Waar: Burgemeester Reigerstraat 64, Utrecht
Wij begrijpen hoe belangrijk elk detail in jouw huis is om het echt jouw thuis te maken. Daarom hebben wij met zorg een assortiment samengesteld met aandacht voor kwaliteit, duurzaamheid en stijl. Bij ons kan je rekenen op praktisch advies en inspiratie voor uw volgende interieur. We helpen niet alleen met het kiezen van de juiste kleur die past bij jouw wensen, maar ook met het selecteren van producten die aansluiten bij jouw levensstijl.
www.vanderwerffinterieur.nl
Utrechtse Timmerfabriek
Waar: Hudsondreef 14, Utrecht
Dé timmerfabriek voor Utrecht en omgeving. Gespecialiseerd in het houtwerk van monumentale panden. Voor al uw ramen, deuren, kozijnen en nog veel meer.
www.utrechtsetimmerfabriek.nl
ACHTERGROND
In Utrecht ‘geen
bierboten, mega-evenementen
en Red Light District’ Utrecht houdt toerisme ‘onder controle’
Utrecht wordt steeds populairder bij toeristen. Het bezoekersaantal stijgt al jaren en de Domstad staat dit jaar in de reisgids ‘Best in Travel 2026’ van Lonely Planet. Maar hoe zorgt Utrecht ervoor dat er geen ‘Amsterdamse toestanden’ ontstaan in een stad waar het inwonersaantal ook alsmaar groeit? Daar zetten Susanne Pieren en Annemieke Stals zich namens Utrecht & Partners hard voor in. Ze geven een inkijkje.
Menig toerist zal bij een bezoekje aan de Domstad, zonder het door te hebben, langs het kantoor van Utrecht & Partners lopen. Als onderdeel van het stadhuis bevindt het zich namelijk in hartje centrum. Aan de zijkant van het gebouw hangt een informatiebordje: in de 15e eeuw zat hier het voormalige Huis Keisserrijck, gebouwd in 1410. Vanaf 1473 is het in bezit van Utrecht en wordt het een lakenhal, geldwisselruimte en ijklokaal. Daarna krijgt het nog een functie als stedelijk weegkantoor en school voor kunst en muziek. Nu is het de plek waar de organisatie Utrecht & Partners zich bezighoudt met alle bezoekers die Utrecht ingaan, zowel toeristen als zakenpartners. Vrijetijdsbezoekers zijn Susannes vakgebied. Annemieke houdt zich vooral bezig met de communicatie met alle zakelijke partijen. Op beide gebieden wordt hetzelfde nagestreefd: “We willen een gezond en duurzaam stedelijk leven uitdragen”, zegt Susanne. Volgens Annemieke zit de gezondheid in het Utrechtse DNA. “De wortels van academische geneeskunde in Utrecht bestaan bijvoorbeeld al honderden jaren. Vandaag de dag is het grootste Science Park van Nederland met maar liefst 6 ziekenhuizen in Utrecht gevestigd. Daar spelen we op in door een bepaald type bezoeker, bewoner en bedrijf aan te trekken.’’
Op zakelijk gebied betekent dit bijvoorbeeld het binnenhalen van congressen met een link naar gezondheid. Wat betreft toerisme wordt onder andere gemikt op mensen die
met de trein komen in plaats van de auto en minimaal één nachtje blijven in plaats van dagbezoek. Een overnachting betekent namelijk meer tijd, wat weer kan bijdragen aan het beter spreiden van toeristen over de stad. Onder andere via sociale media, het onderhouden van contacten met internationale (reis)pers en de UITkrant wordt hierop ingespeeld met foto’s en tips.
Tour de France
Utrecht trok in 2024 2,7 miljoen unieke bezoekers. Recentere cijfers zijn nog niet bekend. Wel wordt verwacht dat het aantal in 2025 en 2026 iets hoger ligt. Het aantal bezoekers van de Domkerk, DOMunder en Paleis Lofen is sinds 2023 alleen maar gestegen. Het bezoekersaantal van de Domtoren is vorig jaar ten opzichte van 2023 zelfs bijna verdubbeld. Het uit de steigers komen van de toren speelt hier ongetwijfeld een grote rol in. Dat geldt volgens Annemieke en Susanne overigens ook voor het algehele toerisme in Utrecht: “We zien dat toerisme overal groeit, maar de zichtbare Domtoren en het aanbod op het Domplein heeft ook een enorme boost gegeven.”
“Het is heel fijn dat het zo goed gaat met de stad”, zegt Susanne. Zij werkt al ruim tien jaar bij Utrecht & Partners en heeft de stad zien groeien “van dorpje naar inspirerende stad”. “Ik heb Utrecht in het buitenland vaak moeten aanwijzen op de kaart.” Dat is inmiddels niet meer nodig. Dit jaar staat Utrecht al voor de tweede keer als reistip in Lonely Planet. “Dat was een verrassing voor ons”,
zegt Annemieke. “Alles klopte met hoe we Utrecht al jaren proberen neer te zetten. Dat voelde als een kroon op het werk.” Utrecht wordt in 2012 door Lonely Planet opgenomen in de top 10 van ‘unsung places’ in de wereld. Drie jaar later wordt de start van de Tour de France georganiseerd. “Dat trok veel internationale aandacht, waaronder van journalisten.” Susanne merkt dat beiden een enorme katalysator zijn in het populairder worden van de stad. De coronapandemie zorgt voor een dip, maar volgens Susanne lijkt het alsof deze periode er nooit is geweest: “Daar merk je nu niets meer van. We hebben inmiddels alweer meer bezoekersaantallen dan in de recordjaren voor corona.”
Controle houden
Maar wat doet Utrecht om het toerisme in goede banen te leiden en te voorkomen dat het niet zo de spuigaten uitloopt als in Amsterdam? “Ervoor zorgen dat een gecontroleerde groei plaatsvindt”, zegt Susanne. “Het behouden van een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid voor bewoners vinden wij belangrijker dan een groei in bezoekersaantallen.” Dat doet de organisatie ten eerste door samen te werken met ‘partners’ in de stad. Om die reden is Utrecht & Partners eind 2025 van de oude naam Utrecht Marketing afgestapt. “Dit past beter, maar er verandert niks in ons beleid.” Voorbeelden van partners zijn Centrum Management Utrecht, gemeente Utrecht en Samenwerkende Utrechtse Musea. Met onze culturele, zakelijke en vrijetijdspartners zijn wij continu in gesprek en monitoren we hoe Utrecht ervoor staat, wat goed gaat en wat beter kan“, legt Susanne uit. “Het kleine centrum kan namelijk niet groeien”, gaat ze verder. “Dus een uitdaging zit in het monitoren van de verhouding tussen het aantal bezoekers en de ruimte die er is. Maar we kijken ook in hoeverre we in de regio kunnen samenwerken in de promotie, denk bijvoorbeeld aan fietsroutes. We hebben een onderzoeksteam dat de groei in de gaten houdt. Maar bijvoorbeeld ook de vraag naar hotelovernachtingen wordt bijgehouden, want we willen voorkomen dat de prijs wordt opgedreven.”
Aan de knoppen draaien Maar is het te voorkomen dat de stad wordt overspoeld met toeristen, zoals bij Amsterdam lijkt te gebeuren? Susanne denkt van wel. “Dit monitoren doen wij al jarenlang heel strikt en we draaien aan allerlei knoppen om te grote drukte te voorkomen. Het zit in heel veel aspecten. Wij laten in tegenstelling tot Amsterdam bijvoorbeeld geen bierboten toe en hebben niet zoveel coffeeshops én een Red Light District in het centrum. Ook heeft Utrecht geen evenementen die zo groot zijn als het Amsterdam Dance Event.’’ ‘‘Utrecht heeft bijvoorbeeld wel het Festival Oude Muziek, maar dat trekt ook een ander type bezoeker”, gaat ze verder. Bovendien is Utrecht volgens de vrouwen, als het gaat om het aantal hotelovernachtingen, niet te vergelijken met Amsterdam. In Utrecht zijn dat er ongeveer 1 miljoen per jaar, terwijl dat in Amsterdam om zo’n 22 miljoen overnachtingen per jaar gaat. Susanne en Annemieke benadrukken daarbij dat Utrecht wel drukker wordt, maar dat het groeiende inwonersaantal ook een belangrijke factor is.
Van Domplein naar de regio Wat Utrecht & Partners daarom ook actief doet, is toeristen naar ‘de regio’ lokken. “We geven bewust tips voor activiteiten aan de rand van de stad”, zegt Susanne. Als voorbeeld noemen de vrouwen locaties als Hondenkop, de Nijverheid, het Máximapark en Kasteel de Haar. Dit zorgt er allemaal voor dat er meer spreiding van bezoekers is. Toch blijft Utrecht & Partners de bezoeker altijd aanraden om in het centrum te beginnen: op het Domplein. Dit jaar bestaat het plein, ontstaan nadat de puinhopen van de ingestorte Domkerk werden opgeruimd, 200 jaar. Hier zit de ‘Winkel van Utrecht’. “Dat trekt jaarlijks 200.000 bezoekers”, zegt Annemieke. “Sinds de renovatie van de Domtoren valt alles op het plein mooi samen: de toren in de lucht, de Domkerk op het plein en de Romeinse opgravingen onder de grond. Daar hoort de bezoeker alles over het ontstaan van Utrecht. Zo leer je de stad gelijk goed kennen. Daarom blijft dit volgens ons toch wel hét startpunt in Utrecht!” a
Tekst: Else Marie Vonk
UPCOMING IN UTRECHT
Lukas Jungens debuut
Hoe een debuutalbum de basis vormt voor een nieuw trio
Utrecht bruist van opkomend muzikaal talent, en velen hebben nog nauwelijks van ze gehoord. In de rubriek ‘Upcoming in Utrecht’ zet DUIC een aantal van deze artiesten in de spotlight: dé muzikanten die je moet ontdekken voordat de rest van Nederland dat doet. Lukas Jungen is met de aankomende release van zijn debuutalbum het gezicht van de rubriek in deze editie.
Wie is Lukas Jungen?
Lukas Jungen (28) is de frontman, vocalist en gitarist van het Utrechtse trio, dat begonnen is als soloproject. Dit doet hij nu samen met bassiste Manou Hell (29) en drummer Vos van der Noordt (29). Voordat de band samenkwam, had Lukas onder zijn eigen naam al twee singles uitgebracht. Sinds begin 2025 maken ze muziek als trio. De muziek van de band omschrijft hij als een mix van rock, indie, een vleugje psychedelica en surf. “Het is niet in één woord te vangen,” zegt hij.
Wat is jullie band met Utrecht?
Hoewel alle bandleden uit Arnhem komen, hebben ze elkaar leren kennen in Utrecht. Lukas studeerde Sociale Geografie en Planologie aan de Universiteit Utrecht en heeft dus geen muzikale opleiding gevolgd. Hij woont inmiddels al ruim zeven jaar in de stad.
Hoe begon je muziekcarrière? Lukas speelde eerder in andere bands. Zo was hij twee jaar bassist in een studentencoverband en speelde hij gitaar in een ander project. Maar daar merkte hij dat hij zich niet kon ontwikkelen zoals hij
wilde. Uiteindelijk ging hij zelf aan de slag, omdat hij zichzelf wilde ontwikkelen als schrijver en om gitaar en zang te combineren. Wat begon als iets individueels, groeide al snel uit tot een band. Er lagen op dat moment al op korte termijn nummers en optredens klaar. “Veel bands spelen eerst jaren samen en maken daarna een album, maar bij ons ging het andersom,” vertelt Lukas. “Ik wilde een ambitieus project, een album maken. Dat vormde voor ons de start als trio.”
Waar schrijven jullie over? Lukas schrijft de nummers zelf. De thema’s zijn grofweg te verdelen in persoonlijke ervaringen en maatschappelijke observaties. Hij beschrijft het als één derde maatschappijkritisch en twee derde een persoonlijke blik op het leven, waarin emotie en vrijheid centraal staan: “Ik heb het gevoel dat ik constant ‘aan’ sta en altijd in beweging moet zijn, terwijl ik ook een gevoelsmens ben. Dat brengt onrust met zich mee.”
Daarnaast kijkt hij kritisch naar de maatschappij. In het nummer Physically Digital beschrijft hij hoe mensen steeds meer opgaan in
hun telefoon. “Ik heb het idee dat verbinding vroeger echter was. Nu lijkt het alsof je verbonden bent, terwijl dat eigenlijk niet zo is.”
Wat maakt jullie uniek?
“Ik denk dat onze muziek zich onderscheidt doordat het meer een ervaring is dan iets wat je snel consumeert,” zegt Lukas. De kracht
‘Veel bands spelen eerst jaren samen en maken daarna een album, maar bij ons ging het andersom’
van de band zit volgens hem in het live samenspel. “Ik vind het leuk om de plaat terug te horen, maar live komt de muziek tot leven.”
Wat dit zo bijzonder maakt, zijn de invloeden van alle bandleden. Lukas, Vos en Manou hebben elk hun
eigen muzikale achtergrond en dat hoor je live terug. Bij de albumopnames bleven die invloeden meer op de achtergrond, omdat ze elkaar toen muzikaal nog maar net hadden gevonden. Inmiddels is die dynamiek verder gegroeid.
Wat zijn de leukste plekken waar jullie hebben opgetreden? “Toch wel ’t Oude Pothuys,” zegt Lukas. “De sfeer was fijn en muzikaal speelde het daar ook lekker.”
Ze zouden er afgelopen september al staan, maar dat ging niet door vanwege een gescheurde kruisband die hij opliep tijdens het voetballen, wat zijn leven even op zijn kop zette. Uiteindelijk hebben ze er op 12 december tóch kunnen spelen.
Wat kunnen we dit jaar van Lukas Jungen verwachten? Lukas Jungen heeft grootse plannen voor de komende tijd. Op vrijdag 10 april verschijnt het debuutalbum van de band, genaamd Hypersonic. Dit wordt gevierd met een releaseshow in De Nijverheid, waarbij de band voor deze gelegenheid wordt uitgebreid met onder anderen een toetsenist en achtergrondzangeressen. Ook zal
het album op vinyl uitgebracht worden.
In de zomer wil Lukas graag verdergaan met een volgend album. “Eigenlijk denk ik: oké, nu knallen we gewoon door.” Door langer samen te spelen, groeit de sound en dat werkt ook inspirerend. “Sommige nummers zou ik nu anders aanpakken, maar ze zijn wel belangrijk geweest in het vormen van onze sound.”
Wat is je advies voor beginnende artiesten?
“Laat niemand je afbrengen van waar jij voor staat en wat je voelt,” zegt Lukas. “Hoe cliché het ook klinkt: je leeft maar één keer.” Volgens hem is het belangrijk om je eigen pad te volgen, ook als dat niet logisch lijkt. Daarnaast benadrukt hij het belang van de juiste mensen om je heen verzamelen. “Ik had dit album niet gemaakt zonder mijn band en de fijne mensen eromheen.” a
Lukas Jungens debuutalbum Hypersonic komt op 10 april uit. Benieuwd hoe Lukas de band heeft samengebracht en wat hun grootste inspiraties zijn? Lees het hele interview op DUIC.nl.
Tekst: Anuray Soedamah / Fotografie: Bas van Setten
International Pillow Fight
Waar: Beton-T, Koningin Wilhelminalaan 4
Wanneer: Zaterdag 4 april, 15.00 uur
Prijs: Gratis
Op zaterdag 4 april is het internationale kussengevechtsdag. Die dag kun je bij Beton-T terecht voor een gigantisch kussengevecht. Iedereen mag deelnemen en aanmelden is niet nodig. Wel moeten deelnemers een zacht kussen meenemen met kussensloop. Ook mag je geen mensen zonder kussen slaan en geen harde objecten in kussens meenemen. Het kussengevecht is onderdeel van het openingsweekend van Beton-T.
Werkspoor Festival
Waar: Werkspoorkathedraal, Tractieweg 41
Wanneer: Vrijdag 3 april tot en met maandag 6 april Prijs: Gratis
Vier het paasweekend in de Werkspoorkathedraal tijdens het Werkspoor Festival. Het hele weekend zijn er verschillende activiteiten. Van een minimarkt en bachata-workshop tot een kinderbakkerij. Ook zijn er verschillende foodtrucks en is er livemuziek. Het hele programma vind je op de website van het festival.
Circusfestival Cascades
Waar: Stadsschouwburg, Lucasbolwerk 24
Wanneer: Vrijdag 3 tot en met zondag 5 april Prijs: Varieert per voorstelling
Van vrijdag 3 tot en met zondag 5 april staat de nieuwe generatie circusmakers in de Utrechtse Stadsschouwburg. Er is bijvoorbeeld een familievoorstelling van de Circusbroers. De Man Strikes Back laat een muzikale jongleerperformance zien. Het hele programma staat op de website van de schouwburg.
BREL! The Show
Waar: TivoliVredenburg
Wanneer: Woensdag 8 april, 20.30 uur
Prijs: Vanaf 40 euro
Voor velen is Jacques Brel geen onbekende naam. In 1978 overleed de Belgische chansonnier, maar Olivier Laurent kruipt op 8 april in zijn huid voor de voorstelling Brel! The Show. Laurent brengt Brels liedjes tot leven onder begeleiding van vier muzikanten. Verschillende klassiekers van Brel komen voorbij, zoals La Valse À Mille Temps.
Cecilia Moisio Company: AN(I’M)A
Waar: Theater Kikker, Ganzenmarkt 14
Wanneer: Dinsdag 7 april, 20.00 uur
Prijs: Vanaf 10,50 euro
In Theater Kikker is dinsdag 7 april de voorstelling AN(I’M)A. Deze solovoorstelling draait om een nieuwe vorm van mannelijkheid, gebaseerd op zorgzaamheid, emotionele intelligentie en innerlijke kracht. “Het is een oproep tot herdefinitie, een uitnodiging om ruimte te maken voor het volle menselijke spectrum”, aldus het theater.
Pasen bij de Molen
Waar: Molen de Ster, Molenpark 3
Wanneer: Zondag 5 en maandag 6 april
Prijs: Kinderen vanaf 8,50 euro; volwassenen 39,50 euro
Tijdens eerste en tweede paasdag organiseert
Molen de Ster een paasbrunch. De lunch is inclusief koffie, thee, biologische sappen en limonade. Ook zijn er verschillende activiteiten voor kinderen, zoals schminken, een knutseltafel en paaseieren zoeken. Voor de brunch is een ticket noodzakelijk.
Boekpresentatie: Schandalig rijk of
Waar: Bibliotheek Neude
Wanneer: Dinsdag 7 april, 20.00 - 21.30 uur
Prijs: Gratis, wel vooraf reserveren
Gents econoom Jonas Van der Slycken vertelt op dinsdag 7 april over zijn nieuwste boek Schandalig rijk of ongelijk. Het boek gaat over ongelijkheid, democratie en maatschappij en over hoe we het gekende spelsysteem van de loterij het tij kunnen keren door middelen beter te verdelen. De presentatie is in het Huis van Actief Burgerschap op de begane grond van de bibliotheek.
OP BEZOEK BIJ DE UTRECHTSE STRIPTEKENAAR MILOU
‘Zo natuurgetrouw mogelijk tekenen en schrijven’ Striptekenaar Milou maakt Truus van Lier-beeldroman
De Utrechtse striptekenaar en illustrator Milou van Montfort (35) werkt aan een graphic novel over Truus van Lier. Deze jonge verzetsstrijder schoot in de Tweede Wereldoorlog de NSBpolitiehoofdcommissaris Gerard Kerlen dood in Utrecht. Haar standbeeld staat aan de Catharijnesingel, maar in het voorjaar van 2028 krijgt ze ook een eigen beeldroman.
Tekst: Bo Steehouwer / Fotografie: Bas van Setten
Het idee voor het project kwam van journalist en schrijver Jessica van Geel, die eerder een biografie over Van Lier schreef. Zij benaderde Milou met de vraag of zij het verhaal opnieuw wilde vertellen, maar dan in beeld. “Met de graphic novel kan de verzetsvrouw Truus van Lier weer op een andere manier tot leven komen”, aldus Van Geel. “Dat is mooi en nodig, zeker in deze tijd, want verhalen van verzet moeten we blijven vertellen. En Milou van Montfort is de gedroomde striptekenaar om dit te verbeelden.”
“Ik vond het echt supergaaf”, vertelt Milou. “Ik kende het verhaal nog niet, maar toen ik las wat Truus had gedaan, was ik enorm onder de indruk.” Milou is sowieso geïnteresseerd in geschiedenis en werkte eerder aan projecten waarin het verleden ook centraal stond. Dat doet ze in haar atelier aan de Lauwerecht. “Ik hou ervan om te tekenen vanuit de realiteit in plaats van vanuit fantasie.”
Zo maakt ze sinds 2015 via de stichting De Inktpot strips over Utrecht en de geschiedenis van de stad. “Ik was bezig met de Tweede Wereldoorlog en merkte dat ik die periode heel interessant vond. Niet per se ‘leuk’, maar wel intrigerend om uit te beelden.” Het verzoek van Van Geel sloot daar dan ook perfect op aan.
Milou krijgt veel vrijheid in de vorm en inhoud van de graphic novel. Wel stond één ding vast: het moet een volwaardige graphic novel worden, geen traditioneel stripboek. “Een beeldroman die je echt meeneemt in het verhaal van Truus.”
Het Utrecht van toen Na een geslaagde crowdfunding begin maart, doet Milou op dit moment vooral onderzoek naar de betreffende periode. Zo leest en bekijkt ze pamfletten en noodverordeningen uit de jaren 30 en 40 in het Utrechts Archief. “Door te zien hoe dingen er toen uitzagen en hoe er werd geschreven, krijg ik een beter gevoel bij die tijd. Dat helpt me om het verhaal geloofwaardig neer te zetten.”
Daarnaast bezoekt ze musea en historische locaties, zoals een concentratiekamp, om de sfeer van de oorlogsjaren te ervaren. “Er zit een hele wereld achter het verhaal van Truus. Die wil ik echt begrijpen en voelen.” Het doel is om niet alleen de grote lijnen van het verhaal te vertellen, maar ook de kleine details kloppend te krijgen. Hoe zag
‘Haar verzetsdaad eer aandoen’
Utrecht Centraal er toen precies uit? Welke tram reed er? Hoe voelde het dagelijks leven in oorlogstijd in Utrecht
Milou wil dat lezers het gevoel krijgen dat ze zelf door de stad van toen lopen. De graphic novel zal ongeveer 120 tot 160 pagina’s tellen. “Als je grote beelden tekent,
moet je die ook de ruimte geven op de pagina’s”, vindt ze.
Heden en verleden
Verder is het voor haar belangrijk om het verleden niet los te zien van het heden. Ze onderzoekt ook hoe thema’s uit het verhaal van Van Lier terug te zien zijn in de huidige tijd. “Helaas zijn er parallellen te trekken met vandaag. Dat neem ik mee in mijn onderzoek.” Ze spreekt met studenten en volgt hedendaagse discussies om die verbinding te begrijpen. Zo kan de beeldroman niet alleen een historisch verhaal vertellen, maar ook laten zien hoe relevant dat verleden nog altijd is.
De samenwerking met Van Geel blijft op de achtergrond aanwezig. Hoewel Van Montfort de creatieve leiding heeft, kan ze altijd terugvallen op de expertise van de biograaf. “Als ik vragen heb of ergens vastloop, kan ik bij haar aankloppen. En als het scenario af is, kijkt ze bijvoorbeeld mee of de dialogen kloppen.”
’Hartverwarmend’ De reacties op het project zijn tot nu toe enthousiast. “Hartverwarmend”, omschrijft Milou. Vooral in Utrecht leeft het verhaal van Van Lier, maar daarbuiten is het minder bekend. “Mensen uit andere delen van Nederland kennen haar vaak niet. Dan merk je dat je echt iets nieuws vertelt.” Juist dat maakt het project voor Van Montfort zo waardevol: het zichtbaar maken van een lokaal en krachtig verzetsverhaal.
“Ik vind het heel indrukwekkend om Utrecht in oorlogstijd te bestuderen”, zegt ze. “Het is voor mij een
mooie uitdaging om Truus’ verhaal zo natuurgetrouw mogelijk te schrijven en te tekenen. Alleen zo kan ik haar verzetsdaad eer aandoen.” a
Milou in haar atelier
Een schets van een van de pagina’s
VERDWENEN POLITIE- EN BRANDWEERPOSTEN IN UTRECHT
Brandspuithuis op het Vredenburg
Het Vredenburg werd eind 19e eeuw gedomineerd door drie grote gebouwen: de schouwburg, de Korenbeurs en de Fruithal. Die twee laatste waren in 1890 ontworpen door stadsarchitect Ferdinand Jacob Nieuwenhuis in sierlijke neorenaissance-stijl. De meermaals verbouwde schouwburg uit 1821 had een rommelig aanzien gekregen. Verscholen in de zuidwesthoek van het Vredenburg, achter de schouwburg en naast de Korenbeurs, stond een 19e-eeuwse brandspuithuisje.
De spuit op het Vredenburg stond bekend als ‘Brandspuit No. 3’. De bijbehorende ploeg spuit- en pijpgasten werd aangevoerd door commandeur Stephanus Bernardus de Groot (1857-1910), als zadelmaker geboren en getogen aan het Vredenburg. In november 1896 werd zijn 20-jarig jubileum gevierd in Hotel de l’Europe (Vredenburg 17) en kreeg hij ‘namens het personeel van spuit 3 een fotographie aangeboden van de manschappen met het materieel en tevens een album, waarin de namen der deelnemers waren gecalligrapheerd’. Helaas is
deze foto niet bewaard gebleven. Volgens de toespraken was er sprake van een goede verstandhouding tussen commandeur en personeel.
Kermisbrand
Aan en rond het Vredenburg waren veel winkels en cafés, terwijl markten en andere evenementen voor extra brandgevaar zorgden. Zoals de drukke kermis van juli 1899. Er waren leeuwen en tijgers, een schiettent en worstelaars, maar de gevaarlijkste attractie was de tent waar filmbeelden werden vertoond. Het celluloid was namelijk
erg brandbaar. In de beginjaren van de cinema waren er nog geen vaste bioscopen maar rondreizende exploitanten, hier Hermann Fey met zijn Electro Biograph American. Feys tent vatte vlam en een aanwezige verslaggever schreef: ‘Eer wij ons nog goed konden indenken in wat er eigenlijk gebeurde, hadden de vlammen den top reeds bereikt, sloegen hoog boven het beursgebouw uit… De bezoekers baanden zich een weg door de vlammen…’ Ze wisten rustig de tent te verlaten, maar er ontstond alsnog chaos toen het vuur oversloeg. ‘Reeds
had de gebaktent aan de eene zijde vuur gevat en reeds stond de wilde beesten-tent in de kap in brand, terwijl het akelig geschreeuw der wilde beesten de schrik nog deed toenemen.’ In de paniek werden mensen onder de voet gelopen en de toegesnelde agenten van de post Catharijnebrug moesten met getrokken sabel de kermis ontruimen. Brandspuit No. 3 was uiteraard razendsnel ter plekke. Het team van commandeur De Groot stond er niet alleen voor: ‘De brandweermannen ontvingen spoedig bij hun taak de hulp van omstanders met name van enkele militairen, stoere jonge mannen, die met kordaatheid optraden, en van de athleten uit de zoogenaamde worstelaarstent van Salomon, die in hun tricotpakje toeschoten en met hun gespierde armen de in brand staande tent hielpen omtrekken.’ De brandspuit deed z’n werk en uiteindelijk vielen er geen zwaargewonden. Ook werd voorkomen dat er wilde dieren ontsnapten.
Nieuwbouw en sloop
In 1908 besloot de gemeente de bouwvallige huizen in de zuidwesthoek achter de schouwburg te slopen. Dat betekende ook het einde van het oude brandspuithuisje, dat met de achterkant tegen de huizen stond. Iets verderop verrees een nieuw spuithuis: op de hoek Vredenburg-Achter Clarenburg. Het kwam naast de ingang van de Stadsmanege, waar al sinds 1705 ruiters werden opgeleid. Daarachter stond het Stadstimmerhuis, onderkomen van de Dienst Gemeentewerken onder leiding van stadsarchitect Nieuwenhuis. Daar is ook het nieuwe brandspuithuis ontworpen. Hoewel niet veel meer dan een garage, had het gebouwtje sierlijke elementen, zoals een ge-
velsteen met ‘Brandspuit No. 3’ en een klein torentje met brandbel. Op de deur van het spuithuis stond: ‘Sleutel bij A.J. Bicker Vredenburg 56’. De sleutelbewaarder moest bij brand ook de bel luiden om de andere spuitgasten op te roepen. Dat luiden verviel in 1923 met de installatie van een telefonisch oproepsysteem. Anthonius Johannes Bicker (1882-1956) was paardenslager en werkman van beroep. Hij kreeg in 1933 een medaille ‘voor 25-jarigen trouwen brandweerdienst’ en werd opgevolgd als sleutelhouder door Antonius Schuurman van Hotel Schuurman, Vredenburg 65. Over de verdere bemanning schreef een krant in 1936: ‘Iedere spuitkring heeft een spuitenhuis, waarin slangen- en ladderwagens zijn ondergebracht. De bezetting van een kring bestaat uit een 1e, 2e, 3e en adjunct-commandeur, 10 spuitgasten en vijf haak- en ladderdragers, doch deze hebben een eigen commandeur.’ Dit waren allen vrijwilligers. Daarnaast had de Utrechtse brandweer een ‘beroepskern’, gehuisvest in het Centraal Bureau aan de Minrebroederstraat/Annastraat, waar ook het grote materiaal stond opgesteld zoals de motorbrandspuiten. Ondertussen was op het Vredenburg het eerste Jaarbeursgebouw verrezen en waren de Fruithal en Korenbeurs gesloopt. In 1937 moest de schouwburg wijken voor een nieuwe Jaarbeurs-hal en dat gold ook voor de Stadsmanege en het brandspuithuis. Inmiddels was de rol van de spuithuizen goeddeels uitgespeeld door professionalisering van de brandweer. De nieuwe Beatrixhal werd in 1938 door prins Bernard geopend. 35 jaar later zou hier de vleugel van Hoog Catharijne met het V&D-gebouw verrijzen met de entree ongeveer ter plekke van het verdwenen brandspuithuis.
Tekst: Arjan den Boer / Beeld: Het Utrechts Archief
Brandpuithuis op de hoek Vredenburg-Achter Clarenburg, vlak voor sloop, 1937.
Brandweerlieden bij het Spuithuis No. 3, circa 1930.
