bijdrageDoneerjijeenvoordezegratiskrant?
Amor
Het schilderij Amor Fati van Iris Frederix toont een engel met elementen van Sint-Maarten, de beschermheilige van Utrecht, met de Domstad op de achtergrond. Amor Fati betekent ‘liefde voor het lot’ en staat voor het omarmen van alles wat het leven brengt. Dit unieke schilderij is nu te koop als hoogwaardige print, persoonlijk gesigneerd door Iris. De
De lekkerste biologische supermarkt van Nederland
Kazen vers van het mes
Dagverse vis Maaltijden en soepen uit eigen keuken
Kraakverse broden
Maandag t/m zaterdag: 8.00 tot 21.00 uur
Zondag: 10.00 - 19.00 uur
7 dagen per week geopend
15% KORTiNG
1+1
2+1
Nieuws
4. DUIC in Beeld
Hoektorentje
6. Restzetel
De wiskunde achter het Utrechts kiesstelsel
Cultuur / Uit
9. Utrecht volgens
Museumdirecteur Lieve Baetens
11. Uittips
Elke week de leukste tips
Stad / Leven
13. Op pad met Oud-Utrecht
Langs de gebouwen van Alfred Tepe
Sport
15. Puzzel
Zoek de verschillen
CONTACT REDACTIE redactie@duic.nl 030 7600 226
Het is alweer een week geleden dat de stembussen dicht zijn. Hoeveel zetels een partij krijgt op basis van het aantal stemmen lijkt simpel, maar achter elke raadszetel schuilt behoorlijk wat rekenwerk én keuzes over wat ‘eerlijk’ is. In deze krant leggen we met hulp van wiskundige Filip Moons op pagina 6 en 7 onder meer uit hoe de stemmen in Utrecht worden omgezet in zetels en waarom grote partijen een tikje worden bevoordeeld. Verder is in Utrecht volgens op pagina 13 een interview met Lieve Baetens te lezen. Deze geboren en getogen
Utrechter is op 24-jarige leeftijd benoemd tot directeur van het Volksbuurtmuseum en maakt daarmee haar droom werkelijkheid. Ook is in deze krant een verhaal van de historische vereniging Oud-Utrecht te lezen. Dit keer wandelen we langs de Utrechtse gebouwen van bouwmeester Alfred Tepe. Het verhaal over dit bijzondere erfgoed is te lezen op pagina 14.
Utrecht is constant in beweging. Er wordt gebouwd en gesloopt. Hierdoor ziet de stad er op sommige plekken heel anders uit dan vroeger, terwijl andere straten en pleinen juist al decennia hetzelfde blijven. In deze rubriek laten we dat zien.
VRAGEN OVER DISTRIBUTIE? Pierre Schoonhoven via pierre@duic.nl, 030 7600 146 AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE
ADVERTEREN
Helling 13, 3523 CB Utrecht, adverteren@duic.nl Dave Vorstenbosch dave@duic.nl 030 7600 146
ART DIRECTION EN VORMGEVING ddk.nl en redactie DUIC
UITGEVERS
Joris Daalhuisen en Martijn Rademakers
De DUIC-redactie een afscheid precies zoals u het wilt
U bent altijd welkom voor een open gesprek.
Bel 0800 - 023 05 50 of ga naar monuta.nl/utrecht
Ook als u niet of elders verzekerd bent.
Hoektorentjes bevinden zich, zoals de naam al doet vermoeden, op de hoeken van een pand. In de middeleeuwen hebben zulke bouwwerken een praktische functie: ze dienen als uitkijkpost of voor de verdediging. De praktische functie verdwijnt en de torentjes die op de woningen in Utrecht – in bijvoorbeeld Wittevrouwen en de Vogelenbuurt – te vinden zijn, zijn allemaal gebouwd om
esthetische redenen. Het zijn een soort architectonische luxe-opties zoals erkers en glas-in-lood. In de loop van de twintigste eeuw neemt de populariteit van de hoektorentjes af en de afgelopen decennia zijn torentjes afgebroken vanwege de hoge onderhoudskosten. Woensdag vond er in Utrecht een ommekeer plaats. Op een hoekpand aan de Kleinesingel is een nieuw hoektorentje geplaatst. a
De Utrechtse verkiezingsuitslag lijkt simpel, maar achter elke raadszetel schuilt behoorlijk wat rekenwerk én keuzes over wat ‘eerlijk’ is. Met hulp van wiskundige Filip Moons leggen we uit hoe de stemmen in Utrecht worden omgezet in zetels, waarom grote partijen een tikje worden bevoordeeld én hoe het kan dat lijsttrekkers niet per se in de raad komen als hun partij zetels wint.
Filip Moons (foto) is wiskundige aan de Universiteit Utrecht en auteur van het boek ‘Van stem tot zetel: De wiskunde achter de Nederlandse verkiezingen’. In België was hij zelf een tijdje actief in de gemeentepolitiek en ontdekte hij hoe zeer het Belgische systeem grote partij en bevoordeelt. Het was voor hem reden een opiniestuk erover te schrijven. Van het een kwam het ander. Moons hield er een toespraak over in het Vlaams Parle ment en publiceerde over het Belgische en Nederlandse kiesstelsel.
Hoe Utrecht aan 45 zetels komt De basis van het huidige stelsel werd al in de vroege twintigste eeuw gelegd. Tot 1917 gold nog het kiesrecht uit de grondwet van Thorbecke (1848), waar bij alleen mannen die voldoende belas ting betaalden, voldoende loon of ver mogen hadden, een woning bezaten of bepaalde examens hadden gehaald, mochten stemmen. Deze regels wer den steeds ruimer. Volgens het Montes quieu Instituut kon in 1850 slechts zo’n tien procent van de volwassen mannen stemmen. In 1914 was dit opgelopen tot ongeveer 65 procent.
In 1917 kwam het algemeen mannen kiesrecht en konden ook vrouwen zich verkiesbaar stellen. Vanaf 1919 mochten vrouwen ook stemmen; sindsdien lijken de Utrechtse gemeenteraadsverkiezin
gen in de kern sterk op wat we nu ken nen, legt Moons uit.
Sinds de samenvoeging met de toenma lige gemeente Zuilen in de jaren vijftig telt de Utrechtse gemeenteraad 45 ze tels. Het zetelaantal is bepaald door de wet op basis van het aantal inwoners en is altijd oneven: om staking van stem men te voorkomen.
Lage drempel, veel partijen
De recente Utrecht se verkiezingen le verden een opvallend versplinterd beeld op: maar liefst zestien partijen komen in de raad, waarvan tien met slechts één ze tel. GroenLinks‑PvdA werd de grootste met 14 zetels; D66 volgt met 9 zetels, VVD met 5 en daaronder een lange rij kleinere partijen.
drempel van één hele zetel zien, waar door een partij circa 2,22 procent van de stemmen nodig heeft en het aantal par tijen, in het Utrechtse geval, zou krim pen van zestien naar twaalf. “Tijdens landelijke verkiezingen geldt die mi ni kiesdrempel al.”
Restzetels: kleine gemeenten vs. Utrecht
‘‘Als één raadslid lastig doet, heeft hij veel macht’’
Deze versplintering komt deels tot stand door de afwezigheid van een kies drempel: “In grotere Nederlandse ge meenten geldt helemaal geen kiesdrem pel, waardoor je in Utrecht genoeg hebt aan 1,86 procent van de stemmen om al zet te halen.” Moons zou liever een kies
Bij de zetelverdeling wordt allereerst ge keken hoeveel ‘volle’ zetels partijen heb ben gehaald. De kies deler wordt berekend door het aantal geldi ge stemmen op par tijen te delen door 45 (het aantal raadsze tels). In Utrecht wer den er 177.531 stem men uitgebracht, wat de kiesdeler op 3.945 brengt. Door te checken hoeveel keer 3.945 in elk partijresultaat past, bereken je het aantal ‘volle zetels’. Op basis hier van zijn in Utrecht 35 zetels als hele ze tels toe te wijzen; de resterende 10 zijn zogenoemde ‘restzetels’. Om die 10 restzetels te verdelen, wordt in Nederlandse gemeenteraden met
19 raadsleden of meer de methode van grootste gemiddelden gehanteerd, net zoals bij de landelijke verkiezingen. “Vergelijk dat met een bieding waarin je in 10 rondes die 10 restzetels verdeelt”, aldus Moons. De vraag is dan wat elke partij in elke ronde mag inzetten. Neem nu GL PvdA: die hebben al 11 volle zetels behaald en willen uiteraard meedoen voor een eerste restzetel, wat hun 12e zetel zou zijn. Hun 46.677 stemmen deel je dan door 12, wat neerkomt op 3.890 stemmen per zetel. Dat is de gemiddel de prijs die ze zouden betalen als ze 12 zetels halen en dus hun bod doen voor een eerste restzetel. Die gemiddelde prijs voor een extra zetel bereken je voor alle partijen. De hoogste bieder wint de eerste restzetel, wat in dit geval ook GL PvdA was. Die zijn uiteraard ook nog geïnteresseerd in een tweede restzetel, wat hen op 13 zetels zou brengen. Opnieuw bereken je hun gemiddelde prijs: 46.677 gedeeld door 13 is 3.591 stemmen. Dat wordt hun bod voor een tweede restzetel, terwijl de andere partijen hun bod niet aanpas sen. Zo ga je verder tot alle 10 restzetels ver deeld zijn. In dit geval haalt GL PvdA er 3 binnen en komt zo uit op 14 zetels in totaal. In kleine gemeenten met minder dan 19 zetels wordt voor die restzetels de me
thode van de grootste overschotten gebruikt: men deelt het aantal stemmen per partij door de kiesdeler, kent de volle zetels toe en rangschikt vervolgens op het cijfer achter de komma. De partijen met de hoogste ‘kommagetallen’ krijgen de restzetels. “Dat zou voor GL-PvdA betekend hebben dat ze maar 12 zetels zouden gehaald hebben, omdat je met grootste overschotten maar maximaal 1 restzetel kan halen en dus geen 3. Grootste overschotten is daardoor nog wat voordeliger voor kleinere partijen, terwijl grootste gemiddelden net meer in de kaarten van grote partijen spelen: zo haalt GroenLinks-PvdA met ongeveer 26 procent van de stemmen toch 31 procent van de zetels, en ook D66 profiteert van een extra zetel.” Deze extra zetels gaan ten koste van SP, Volt en Link Volgens Moons is dat niet per se een nadeel: grotere fracties zorgen voor duidelijkere blokken en kunnen het vormen van een stabiele coalitie makkelijker maken.
Coalitievorming: GroenLinks-PvdA, D66 met een derde partij? Voor coalitievorming is het politieke speelveld spannend. GroenLinks-PvdA en D66 hebben samen een nipte meerderheid in de Utrechtse raad: 14 plus 9 zetels is 23, precies één zetel boven de 22 die nodig zijn voor een meerderheid.
Moons wijst erop dat zo’n minimale marge kwetsbaar is. “Als één raadslid lastig doet, heeft hij veel macht.”
Daarom ziet hij ook voordelen in samenwerking met een derde, wat grotere partij: eenpitters zijn volgens hem te klein om écht impact te maken in een complexe stad als Utrecht.
“Het is niet evident om als eenpitter al die thema’s te kunnen hanteren. Ik denk dat de relatieve macht van zo’n partij zeer klein is.” Moons
zou deze partijen dan ook aanraden te fuseren, zodat ze ook thema’s kunnen verdelen. “Waren Volt en Student & Starter bijvoorbeeld samen naar de kiezer getrokken, dan hadden ze met hun stemmen samen 3 zetels gescoord in plaats van elk één. Het systeem van grootste gemiddelden moedigt kartelvorming aan.”
‘Ik zou deze partijen dan ook aanraden te fuseren’
Voorkeursstemmen: wanneer kiezers de lijst omgooien Is eenmaal duidelijk hoeveel zetels een partij krijgt, dan volgt de vraag: wie mag er eigenlijk in de raad plaatsnemen?
In Nederland zijn de door partijen opgestelde kieslijsten het uitgangspunt: bij drie zetels gaan in principe nummer 1, 2 en 3 de raad in. In landen als België gaat het anders en belanden juist de kandidaten met de meeste voorkeursstemmen in de raad; kiezers kunnen daar bovendien op meerdere kandidaten (van eenzelfde partij) tegelijk stemmen. Men kan dus meerdere bolletjes rood kleuren.
In Nederland mag elke kiezer op slechts één kandidaat stemmen. Een kandidaat schuift alleen over collega’s op de lijst heen als hij of zij genoeg voorkeursstemmen haalt:
minimaal een kwart van de kiesdeler. Bij de huidige kiesdeler van 3.948 stemmen ligt die voorkeursdrempel dus op 987 stemmen. Wie die grens haalt, komt alsnog in de raad, ook als die persoon lager op de lijst stond. Volgens Moons is het echt knap als een kandidaat het op eigen kracht redt: “Zo iemand heeft mensen echt overtuigd om op hem te stemmen en op niemand anders.” Toch zijn er in Utrecht meerdere kandidaten die op die manier een raadszetel veroverden, onder wie Ismail El Bassi, die als nummer 13 op de lijst van DENK alsnog in de raad komt dankzij voorkeursstemmen.
Waarom sommige lijsttrekkers buiten de raad vallen
Het systeem van voorkeursstemmen leidt er bij Student & Starter, EenUtrecht en Utrecht Solidair toe dat hun lijsttrekker geen raadszetel behaalt. Deze partijen wisten elk één zetel te behalen. Bij alle drie haalde de nummer 2 op de lijst – respectievelijk Aileen Siedenburg (Student & Starter), Loise van Dijk (EenUtrecht) en Paul Pessel (Utrecht Solidair) – meer dan 987 voorkeursstemmen en daarmee de voorkeursdrempel. Omdat de partij maar één zetel heeft, gaat die zetel automatisch naar de kandidaat met genoeg voorkeursstemmen, ten koste van de lijsttrekker.
De praktijk valt echter anders uit. De nummers 2 van EenUtrecht en Utrecht Solidair hebben besloten van hun zetel af te zien, waardoor de nummers 1, respectievelijk Gert Dijkstra en Yvonne Hessel, alsnog in de raad komen. Bij Student & Starter ziet Siedenburg de eerste twee jaar af van haar zetel en de nummer 1, Lars van Rooij, dus ook in de raad. Na twee jaar zal Siedenburg de zetel overnemen en Student & Starter vertegenwoordigen in de raad. Zo laat de Utrechtse uitslag (ta-
bel) precies zien hoe de regels van het spel werken: een onbestaande kiesdrempel zorgt voor een volle raadszaal met kleine partijen, de verdeling van restzetels geeft grote partijen een klein zetelvoordeel, en voorkeursstemmen kunnen de zorgvuldig opgebouwde kieslijsten van partijen volledig op hun kop zetten. a
Tekst: Luuk Beckers / Fotografie: Bas van Setten & Luuk Beckers
utrechtnatuurlijk.nl
Waarom families kiezen voor ons uitvaartcentrum:
• de sfeervolle opbaarkamers zijn warm en huiselijk ingericht
• de professioneel uitgeruste aula biedt ruimte voor grote afscheidsdiensten
U bent altijd welkom voor een open gesprek.
Noorderveld
Structuurbaan 1 030 - 604 42 35
Droppie Utrecht: Londenstraat 3a | Smaragdplein 249
Statiegeld Retourshop Utrecht: Seinedreef 116-118
Intratuin Vleuterweide: Mostperenlaan 6, Vleuten
UTRECHT VOLGENS
Lieve Baetens (24) is een geboren en getogen Utrechter. Al jaren is ze nauw betrokken bij het Volksbuurtmuseum. Eerst als vrijwilliger, later als collectiemedewerker. Nu als directeur-bestuurder. “Het klinkt heel cliché, maar ik leef echt mijn droom. Met mijn beste vriendin fantaseerde ik er altijd over om directeur van dit museum te worden. En nu ben ik het gewoon. Op mijn 24e. Dat had ik nooit verwacht.”
Hoe ben je bij het Volksbuurtmuseum terechtgekomen?
“Mijn liefde voor het Volksbuurtmuseum startte tijdens corona. In dat jaar begon ik met mijn bachelor Cultureel Erfgoed, maar alle geplande excursies konden niet doorgaan. Dit was jammer, omdat ik hierdoor geen praktische ervaring kon opdoen in een museum. Zodra het weer mogelijk werd om naar een museum te gaan, greep ik mijn kans. Dat werd een bezoekje met mijn moeder aan het Volksbuurtmuseum.”
“Tijdens dat bezoek raakte ik in gesprek met de vrijwilligers en besloot ik om zelf vrijwilliger te worden. Dit vrijwilligerswerk ruilde ik vervolgens in mijn tweede studiejaar in voor een stage bij het museum. Dat vond ik zo leuk. Daarna kon ik door een subsidie van het Mondriaan Fonds tijdelijk in dienst als collectiemedewerker om aan een project te werken. Toen dat project afliep én mijn bachelor klaar was, ben ik er even tussenuit geweest. Snel merkte ik dat ik het erfgoed miste. Daarom meldde ik me aan voor de master Kunst en Erfgoed aan de Universiteit Maastricht. Dat ik tijdens mijn master ook directeur van het Volksbuurtmuseum zou worden, had ik niet gepland. Dat was een onverwachte, maar leuke aanvulling.”
Hoe ben je de directeur van het museum geworden?
“Eind 2025 belde Lysette (Jansen, voormalig directeur-bestuurder van het museum, red.) met de mededeling dat ze ging stoppen als directeur. Toen de vacature van het museum online kwam, werd ik aangespoord door mensen uit het museum om te solliciteren. Een grap, dacht ik. Lachend legde ik uit dat ik nog maar een 24-jarige student was en in Maastricht woonde. Lang heb ik het afgehouden, maar uiteindelijk heb ik toch een brief geschreven met daarin mijn toekomstvisie voor het museum. Ik vind het namelijk het allerbelangrijkste dat het goed gaat met het museum, ongeacht of ik wel of niet gekozen zou worden.”
“Door mijn brief mocht ik op sollicitatiegesprek komen. Uit beleefdheid, dacht ik. Ze kenden me al door mijn werkzaamheden in het museum. Tegen mijn ver-
wachting in mocht ik door naar de volgende ronde. Hoe verder ik kwam, hoe meer ik merkte dat ik het echt graag wilde. Maar eigenlijk durfde ik niet te hopen dat ik het werd. Gewoon om mezelf te beschermen. Na de laatste sollicitatieronde zat ik in de trein naar Maastricht en werd ik gebeld door de Raad van Toezicht van het museum. Precies op het moment dat
In de rubriek Utrecht Volgens spreken we een bekende of onbekende Utrechter. Vaak met een actuele aanleiding en altijd met een paar standaardvragen over het leven in Utrecht.
Tekst: Marly Claassen Fotografie: Bas van Setten
gesprek gaan, in plaats van dat ze tegenover elkaar komen te staan.”
“Ook willen we aandacht besteden aan het verenigingsleven, dat vroeger in Utrecht een grote rol had. Iedereen zat vroeger wel ergens bij, bijvoorbeeld bij een orkest of fanfare. Nu is onze stad veel individualistischer geworden. Dus wat kunnen we leren van het oude, hechte Utrecht?”
‘Tegen mijn verwachting in mocht ik door naar de volgende ronde’
de conducteur station Weert aankondigde. Ik verstond er niets van. Maar uiteindelijk bleek dat ik het was geworden. Die hele treinrit daarna was een waas. Ik was zo blij.”
Wat doe je zoal als directeur?
“De afgelopen weken waren we in het museum vooral druk met het afmaken en openen van onze nieuwe tentoonstelling. Deze heet ‘Mijn plek in ons stadsie’. Hiervoor maakten Utrechters een kunstwerk over hun favoriete plek in de stad. De tentoonstelling staat er maar tot 12 april, maar ik ben er trots op dat we een tentoonstelling voor en door Utrechters hebben kunnen realiseren. Daarnaast ben ik de komende tijd druk met onze toekomstvisie. De visie die ik in mijn sollicitatiebrief beschreef, wil ik namelijk ook waarmaken.”
En wat is deze visie precies?
“We willen ons als museum meer richten op burgerschap. Thema’s als de wooncrisis of het demonstratierecht bespreken. We krijgen als Volksbuurtmuseum iedereen over de vloer. Jong, oud, mensen in werkkleding of in pak. We willen deze mensen verbinden. Met materiaal uit onze collectie willen we mensen laten zien hoe deze thema’s in het verleden ook speelden. Zo kunnen zij hierover met elkaar in
Wat is jouw lievelingsplek, naast het museum, in Utrecht?
“Stiekem ben ik als huismus natuurlijk het liefste thuis bij mijn ouders. Maar dat is een saai antwoord”, vertelt Lieve lachend.
“Als ik de stad inga, dan ga ik het liefste naar de plantjesmarkt met mijn moeder. Deze is iedere zaterdag op Janskerkhof. Door mijn studie in Maastricht ben ik er
al even niet geweest, maar binnenkort ga ik weer.”
“Andere leuke plekken vind ik de bibliotheek op de Neude. Niet alleen om te studeren, maar je kunt er ook leuk een drankje doen in het café. Sinds kort hebben ze een initiatief dat je onuitgebrachte boeken kunt lezen. Dat vind ik ook heel vet.”
Waar doe je het liefst een drankje?
“Dat zijn voor mij maar weinig plekken. Ik heb coeliakie (glutenintolerantie, red.), waardoor ik niet met gluten in aanraking mag komen. Veel horeca valt hierdoor af. Het liefst kom ik bij Rose & Vanilla of Gys. Sinds kort is het Centraal Museum ook aangesloten bij de Horeca Alliantie Glutenvrij. Daar kwam ik al onder andere voor hun mooie tuin, maar nu kan ik er ook een drankje doen. En ze hebben bij het Centraal Museum mijn lievelingstaartje van Rose & Vanilla, namelijk het worteltaartje. Die is daar in de vorm van Nijntje. Zo leuk!”
Wie is jouw favoriete Utrechter? “Nijntje. Die is in staat om alles en iedereen met elkaar te verbinden. Zelfs in het buitenland. Ik ben er trots op dat Nijntje uit onze stad komt. Ik ben nogal gevoelig voor heimwee, maar altijd als ik Nijntje zie, denk ik weer aan thuis.” a
Rijdt u in een oude dieselauto?
Let dan op.
Vanaf 1 januari 2027 breiden we de grenzen van de milieuzone uit. Dan mogen diesel personenauto’s met emissieklasse 0 t/m 4 niet meer in de bebouwde kom van Utrecht rijden. Dit geldt ook voor diesel autobussen met emissieklasse 0 t/m 5. Dieselauto’s zorgen voor vieze stoffen in de lucht. Daar kunnen mensen ziek van worden. We vinden het belangrijk dat iedereen schone lucht in kan ademen.
Wat kunt u doen?
• Kijk of u een vrijstelling heeft en toch de milieuzone in mag.
• Vraag de sloopsubsidie aan, dan krijgt u geld voor uw oude dieselauto. Aanvragen kan via utrecht.nl/ subsidiesloopdieselvoertuigen
• Heeft u uw auto aangepast om medische redenen? Misschien kunt u dan ontheffing krijgen. Ook in een paar andere gevallen is ontheffing mogelijk.
• Probeer deelvervoer. Maak een gratis probeerafspraak op utrecht.nl/deelvervoer.
Minder vervuilend verkeer. Een hele verademing.
Gegarandeerd
Utrecht.nl/ milieuzone
Weg met dat ouwe barrel. Hallo Stella! Misschien staat er nog een doorgetrapte omafiets in je schuur. Een kinderfietsje dat te klein werd. Een roestige halve stadsfiets. Of een bijna nieuwe e-bike waar je geen klik mee hebt. Wat je ook inlevert, in welke staat of van welk merk dan ook, je ontvangt nu minimaal €200 inruilwaarde.
Actie geldig van 9 t/m 31 maart 2026. Maximaal 1 inruilfiets per nieuwe Stella.
Waar: Janskerkhof
Festival Utrecht
Wanneer: Vrijdag 27 tot en met zondag 29 maart
Prijs: Vanaf 4,95 euro
Op het Janskerkhof is aankomend weekend het Lentebock Festival. Proef lentebockbieren van meer dan 25 verschillende brouwerijen en haal daarbij een borrelhapje bij een van de foodtrucks van lokale horeca. Ook is er livemuziek en kun je je opgeven voor bierproeverijen. Op de website van het festival vind je meer informatie.
Eric van Sauers: #UNMUTE
Waar: Stadsschouwburg Utrecht, Lucasbolwerk 24
Wanneer: Vrijdag 27 maart, 20.00 uur
Prijs: Vanaf 19 euro
Comedian Eric van Sauers is terug in het theater met de voorstelling #UNMUTE. Zwijgen is de krachtigste vorm van communicatie. Het biedt de ruimte om in jezelf te keren en heeft meer impact dan veel woorden of lichaamstaal. “Tja… het zal allemaal wel, maar dit is cabaret”, zegt Eric. “Dus trekken we de scheur open. Eric van Sauers gaat UNMUTE.”
Stitch & Screen: I swear
Waar: Louis Hartlooper Complex, Tolsteegbrug 1
Wanneer: Zondag 29 maart, 11.30 uur
Prijs: 13 euro
Op 29 maart is er een nieuwe editie van Stitch & Screen in het Louis Hartlooper Complex. Tijdens Stitch & Screen neem je je breiwerk mee naar de film. Dit keer kun je breien terwijl je kijkt naar de film I Swear. Deze film gaat over John Davidson, een Schotse woordvoerder met Tourette die met humor en veerkracht laat inzien wat die aandoening inhoudt.
Happy Valley
Waar: Theater Kikker, Ganzenmarkt 14 Wanneer: Zaterdag 28 maart, 19.30 uur
Prijs: 18 euro
In de voorstelling Happy Valley krijgen kinderen het woord en spreken zij tot het volwassen publiek. Zij nemen de volwassenen mee in het verhaal van Happy Valley, een ogenschijnlijk rustig dorpje waar alles vredig lijkt. Totdat er een vogel in het dorpje neerstort. Een voorval dat uitgroeit tot een onheilspellend verhaal.
Transition Festival
Waar: TivoliVredenburg
Wanneer: Zaterdag 28 maart, vanaf 14.30 uur
Prijs: Regulier 75,50 euro; onder 30 jaar 49,50 euro.
Bij TivoliVredenburg draait het zaterdag 28 maart volledig om jazz wegens het Transition Festival. Tijdens het jazzevenement krijgen jonge, vooruitstrevende jazzmuzikanten een podium. Zij presenteren de jazz van nu en laten de ontwikkelingen in de internationale jazzscene horen.
De kleuren van Piet
Waar: Podium Oost
Wanneer: Opening zondag 29 maart 16.00-18.00 uur. Prijs: Gratis
De kunstwerken van Piet Gros zijn vanaf zondag 29 maart te zien bij Podium Oost. Piet is zo’n 2,5 jaar lid van schildervereniging De Toets in Zeist. Hij schildert met veel kleur en zorgt daarmee voor vervreemdende effecten op het doek. De expositie is tot en met 15 mei te bewonderen.
Waar: onder andere Castellum De Hoge Woerd
Wanneer: Zaterdag 28 maart, vanaf 19.15 uur. Prijs: Gratis
Een nieuwe editie van The Passion Leidsche Rijn vindt zaterdag 28 maart plaats. Vanaf 19.15 uur vertrekt er een processie met een groot verlicht kruis vanaf Kerk aan het Lint naar Castellum De Hoge Woerd. Daar is vanaf 20.00 uur het Passieverhaal te horen, met livemuziek en beelden. The Passion Leidsche Rijn wordt georganiseerd door 9 samenwerkende kerken uit Leidsche Rijn, Vleuten en De Meern.
Goedkoop blijven karren terwijl de brandstofprijzen oplopen?
Dat kan. Met de winkelkar van Vomar. Want met onze extreem lage prijzen en topacties bespaar je eenvoudig honderdeneuro’s per jaar op je boodschappen.
Precies wat je nodig hebt om die dure liters aan de pomp een beetje
Vomar tot wel 21% goedkoper
*Bekijk de volledige kassabonnen op vomar.nl. De prijzen zijn online geverifieerd bij Vomar, Picnic, Albert Heijn en Jumbo op maandag 23 februari 2026. Alle prijzen zijn o.b.v. reguliere verkoopprijzen en exclusief statiegeld. te compenseren.
Alfred Tepe (1840-1920) werd in Amsterdam geboren als zoon van een uit Duitsland afkomstige textielhandelaar. Hij studeerde architectuur in Berlijn. Zijn belangstelling ging vooral uit naar de neogotiek, een architectuurstroming die teruggrijpt op de gotiek, die in de middeleeuwen de grote kathedralen had voortgebracht. Na zijn studie werkte Tepe onder meer aan de restauratie en de voltooiing van de Dom van Keulen. In 1872 vestigde hij zich in Utrecht, waar hij zich aansloot bij het St.-Bernulphusgilde, een groep Utrechtse katholieke geestelijken en vakmensen die een religieuze kunst nastreefden die de middeleeuwse kunst als voorbeeld nam en niets moest hebben van de later ontstane kunststromingen, zoals de renaissance en het classicisme. Het Gilde liet zich vooral inspireren door de Nederrijnse gotiek, de Duitse versie van de gotiek, waar Alfred Tepe nu juist zeer mee vertrouwd was. Aan de Maliebaan bouwde hij woningen voor zichzelf en voor de beeldhouwer Friedrich Willem Mengelberg, de ontwerper van de interieurs van veel van de meer dan 70 kerken die Tepe zou bouwen. Dankzij het Utrechtse St.-Bernulphusgilde had Tepe zo goed als een monopoliepositie bij de kerkenbouw in het bisdom Utrecht. En kregen andere architecten, zoals zijn bekende collega Pierre Cuypers, daarvoor zelden een opdracht. Willibrordkerk
We beginnen onze wandeling in de Minrebroedersstraat bij de Sint-Willibrorduskerk. Het is een van de bekendste en mooiste ker-
ken van Tepe. Hij bouwde de kerk op een tamelijk smal perceel tussen de Minrebroedersstraat en de Annastraat. De kerk moest extra hoog worden om voldoende licht in de kerk te krijgen. Bij de oplevering in 1877 was de kerk nog maagdelijk wit. Pas geleidelijk aan, steeds als er weer geld beschikbaar was, werd er gewerkt aan de uitbundige beschildering van muren, pilaren en gewelven. Pas in 1891 was die beschildering voltooid. Juist door de beschildering van het interieur wijken de kerken van Tepe af van die van Cuypers, die zijn fraaie metselwerk vaak onbeschilderd liet. Ook werden er steeds meer delen van het meubilair geplaatst, afkomstig uit het atelier van Friedrich Wilhelm Mengelberg. De Willibrordkerk is een van de best bewaard gebleven kerken van Tepe, mede dankzij de grondige restauratie in het begin van deze eeuw. We wandelen via de Domstraat, Domplein en de Korte- en Lange Nieuwstraat naar de middeleeuwse Catharinakerk, gebouwd tussen 1470 en 1551 als kerk van een klooster dat nu het Catharijneconvent huisvest. Na de Reformatie was deze jarenlang in protestantse handen. In 1842 werd de kerk weer door katholieken gebruikt en in 1853 werd het de kathedraal van het nieuw opgerichte bisdom Utrecht. In 1900 werd de kerk door Alfred Tepe gerestaureerd en uitgebreid, zodat er plaats kwam voor een portaal en een doopkapel. De oude voorgevel werd in dezelfde stijl weer opgebouwd. Ook ontwierp Tepe de toren. Opmerkelijk genoeg is deze toren niet in neogotische stijl, maar lijkt het een kopie van de raadhuis-toren van
Wil je lid worden van Oud-Utrecht? Kijk dan op oud-utrecht.nl/ lid-worden
de uitbreiding
De historische vereniging Oud-Utrecht maakt voor DUIC wandelingen door de stad, op zoek naar bijzonder erfgoed. Dit keer wandelen we ( etsen mag ook!) langs de Utrechtse gebouwen van bouwmeester Alfred Tepe.
Kampen. Kampen: een bolwerk van het protestantisme! Tepe’s uitbreiding is nog steeds goed te onderscheiden door het gebruik van 19e-eeuwse bakstenen.
De kerk van Juinen
Via de Korte- en Lange Smeestraat lopen we naar de Springweg, waar we op de hoek met de Brandstraat het voormalige Sint-Andreasklooster vinden. Dit werd door Alfred Tepe gebouwd in 1873 als Sint-Andreasgasthuis en werd later in gebruik genomen als klooster voor de Zusters van Liefde. Na het vertrek van de zusters is het in 2001 verbouwd tot appartementencomplex. De gevel, met beelden van Sint-Andreas en Maria, laat nog steeds de katholieke oorsprong van het gebouw zien. We lopen de Springweg uit naar de Geertestraat en slaan op de Oudegracht rechtsaf. Daar vinden we op nummer 401 de voormalige Martinuskerk uit 1901, ook gebouwd door Tepe. In 1974 is deze kerk voor de eredienst gesloten en heeft hij jarenlang leeggestaan. In de jaren tachtig kreeg de kerk bekendheid door de televisiegrootheden Van Kooten en De Bie, die de kerk gebruikten als kerk van hun fictieve stad Juinen. In 1992 zijn in de kerk en de ook door Tepe gebouwde pastorie 36 appartementen gerealiseerd. We lopen via de Wijde Doelen en de Agnietenstraat naar de Maliesingel. Daar zien we tegenover de Abstederbrug het Hieronymushuis, in 1874 door Tepe gebouwd als wees- en bejaardentehuis. In 2007 is dit rijksmonument verbouwd tot appartementencomplex.
Een verdwenen kerk
We lopen via de Maliesingel naar Maliebaan 80-84. Daar staan de woningen die Tepe in 1872 bouwde voor zichzelf (nummer 84), voor zijn broer, de letterkundige Leo Tepe (nummer 82), en voor de kunstenaar Friedrich Wilhelm Mengelberg met een ruim atelier (nummer 80). Ook de gevels van deze huizen, met heiligenbeelden en tegelplateaus met katholieke voorstellingen, getuigen van de katholieke achtergrond van de ontwerper. Vlak bij zijn woonhuis bouwde Tepe in 1894 op Biltstraat 123 de Onze-Lieve-Vrouw-ten-Hemelopneming-kerk, ook bekend als de Biltstraatkerk. Deze kerk is in 1972 gesloopt en er staat nu een groot appartementengebouw. Bij de sloop is vrijwel het gehele interieur verloren gegaan. Delen van het Maria-altaar zijn nog terug te vinden in de Mariakapel van de Catharinakerk. We lopen via de Museumlaan naar begraafplaats Sint Barbara aan de Prinsesselaan 2, die in 1875 werd geopend. Het ontwerp van de begraafplaats is van Tepe, die ook de neogotische kapel ontwierp. Met een bezoek aan de kapel, die doorgaans open is, beëindigen we de lange wandeling langs de werken van bouwmeester Tepe. a
Tekst: Herman de Wit Foto’s: Het Utrechts Archief
Kruideniersmuseum Utrecht
Waar: Hoogt 10, Utrecht
Kom en geniet van de geschiedenis van de kruidenier vanaf de Middeleeuwen tot aan eind vorige eeuw. Leuk voor jong en oud, met veel nostalgie dankzij een grote collectie oude verpakkingen, spaaracties, winkelinventaris en bijdragen van alle grote kruideniers. Leerzame film, leuke spelletjes, posters, boeken en een museumwinkel met Oud-Hollands snoep, drop, koek en kruiden. Gratis entree! Voor meer informatie: zie www kruideniersmuseum.nl of volg ons op Facebook of Instagram.
www.kruideniersmuseum.nl
Museum Huis Doorn maakt wereldgeschiedenis persoonlijk
Waar: Langbroekerweg 10, Doorn
Museum Huis Doorn is het voormalige ballingsoord van de laatste Duitse keizer Wilhelm II. Na de Duitse nederlaag in de Eerste Wereldoorlog vlucht hij in 1918 naar het neutrale Nederland. In 1920 koopt hij Huis Doorn waar hij tot zijn dood in 1941 zal wonen. Kom alles te weten over de verwoestende en ingrijpende Eerste Wereldoorlog en ontdek het persoonlijke verhaal van ex-keizer Wilhelm II.
www.huisdoorn.nl
Bezoek het Regionaal Archief Noordwest Utrecht in Breukelen!
Waar: Schepersweg 6E, Breukelen
Beleef de geschiedenis van dichtbij bij het Regionaal Archief Noordwest Utrecht. Ontdek in de tentoonstelling ‘Leven na de Bevrijding’ (verlengd tot en met 29 mei 2026) hoe mensen na 1945 hun leven opnieuw opbouwden. Indringende foto’s, bijzondere archiefstukken en persoonlijke verhalen brengen een tijd van vreugde, verlies en wederopbouw tot leven. Kom ook langs bij de feestelijke Open Dag op 28 maart met workshops, rondleidingen en activiteiten voor jong en oud.
www.regionaalarchiefnoordwestutrecht.nl
Castellum vol Romeinse verhalen en vondsten
Waar: Hoge Woerdplein 1, Utrecht
Prijs: Gratis toegang (donaties welkom)
Museum Hoge Woerd brengt tweeduizend jaar geschiedenis tot leven op de plek waar ooit een Romeins fort stond. In dit moderne castellum ontdek je het unieke schip De Meern 1, bijzondere archeologische vondsten en alles over het leven langs de Limes. Wandel over de wallen, duik in de geschiedenis van Leidsche Rijn en ervaar hoe verleden en heden hier samenkomen. Interactieve exposities, speurtochten, café, theater en stadsboerderij maken het een ideale plek voor nieuwsgierige ontdekkers.
www.museumhogewoerd.nl
Nationaal Glasmuseum: museum én glasblazerij
Waar: Museum: Lingedijk 28, Leerdam / Glasblazerij: Zuidwal, Leerdam
Prijs: museum €12,50, glasblazerij € 10,00. combiticket € 18,50, kinderen t/m 17 jaar, Museumkaart, Vriendenloterij VIP-kaart, Rembrandtkaart en ICOM-pas gratis.
Het glasmuseum toont een grote diversiteit aan glas: van het glas uit de twintigste eeuw van beroemde vormgevers - die Leerdam tot Glasstad hebben gemaakt - tot hedendaags glas. Van simpel maar goed vormgegeven gebruiksglas tot de meest eigenzinnige creaties van beeld kunstenaars –voor kinderen met de speurtocht in de hand ook een ontdekkingstocht! In de glasblazerij krijgen bezoekers te zien hoe glas wordt gemaakt. Van dichtbij voel je de hitte en zie je het vakmanschap. Jarenlange training maakt dat glasblazers het hete stroperige glas kunnen vormen tot de mooiste objecten. www.nationaalglasmuseum.nl
Expositie WEARENATURE in Slot Zeist van Lon Buttstedt
Waar: Zinzendorflaan 1, Zeist
De beelden en schilderijen van Lon Buttstedt wijzen teder maar beslist op het verdwijnen van de natuur. Gerecyclede voorwerpen en textiel geeft Lon een tweede leven en een nieuwe betekenis. In het werk komen schoonheid, hoop en protest samen. Gecombineerd bezitten ze een onverzettelijke kracht. Mens- en dier figuren lijken versmolten met de natuur. Zijn we niet allemaal natuur?! Bij de expositie wordt een film vertoond. Daarnaast zijn er exclusieve rondleidingen en Meet & Greets. www.slotzeist.nl/cultuur/exposities
Aambeien | Anale fissuur | Anale wratten | Fistel | Marisken
De voordelen op een rij
Korte wachttijden
Discrete behandeling
Gespecialiseerde artsen
100% vergoed door alle zorgverzekeraars
ZOEKPLAAT
Zoek de zeven verschillen
OPLOSSING VORIGE
WEEK. LOCATIE: JANSKERKHOF
