Page 1

DOUKAS_2019_001_168 12/14/18 11:48 AM Page 17

2 Η εκπαίδευση έχει φωνή, τη φωνή όλων μας Νικόλαος Αρμένης Δάσκαλος, Προϊστάμενος Δημοτικού Σχολείου Ειδικού Καταστήματος Κράτησης Νέων Αυλώνα.

Αποτελεί κοινή παραδοχή πως η εκπαίδευση συνιστά ένα διαχρονικό εργαλείο, ίσως το μοναδικό, κοινωνικής και προσωπικής ανάπτυξης. Είναι επίσης δεδομένο και αναφαίρετο δικαίωμα κάθε ανθρώπου να έχει απρόσκοπτη πρόσβαση στην εκπαιδευτική διαδικασία ανεξαρτήτως φύλου, χρώματος, κοινωνικής θέσης και οικονομικής στάθμης. Ο δείκτης διασποράς του κοινωνικού αυτού αγαθού χαρακτηρίζει απόλυτα το μέγεθος της βούλησης της οργανωμένης κοινωνίας για συμπερίληψη και ενσωμάτωση, ιδιαίτερα στους καιρούς μας, ευάλωτων κοινωνικών ομάδων (κρατούμενοι, μετανάστες, Ρομά ) που ανέκαθεν ζούσαν και λειτουργούσαν στις παρυφές του οργανωμένου κοινωνικού μας συστήματος έχοντας ελεύθερη πρόσβαση στην Παιδεία κατ’ επίφαση και πάντοτε με αστερίσκους. Εύκολα ρίχνουμε 17


DOUKAS_2019_001_168 12/14/18 11:48 AM Page 18

ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΗΜΕΡΑ

2019

18

την ευθύνη στον τρόπο ζωής των ομάδων αυτών, στην «περίεργη και ακαταλαβίστικη» κουλτούρα τους χωρίς όμως να αναγνωρίζουμε τον αυτισμό του εκπαιδευτικού μας συστήματος και δεν αναφερόμαστε φυσικά μόνο στην Ελλάδα καθώς το πρόβλημα δείχνει να είναι παγκόσμιο. Στον τομέα της εκπαίδευσης των κρατουμένων στην Ελλάδα έχουμε να διανύσουμε ακόμα πολύ δρόμο ώστε να πούμε πως όλοι οι κρατούμενοι έχουν πρόσβαση στην εκπαιδευτική διαδικασία. Από το σύνολο των 12.000 περίπου κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές μόλις 1200 περίπου απολαμβάνουν το αγαθό της εκπαίδευσης. Οργανώνονται και λειτουργούν δομές χωρίς να έχει γίνει πρώτα η ανάλογη διερεύνηση εκπαιδευτικών αναγκών των εγκλείστων, η πρόσβαση σε αυτές είναι δυνατή πολλές φορές με αδιόρατα κριτήρια και το χειρότερο, δεν υπάρχει η μέριμνα σε κεντρικό επίπεδο να διαπιστωθεί το αποτύπωμα που άφησε το Σχολείο της Φυλακής στη μετέπειτα ζωή του παραβάτη ώστε εκ του αποτελέσματος αυτού να αναπροσαρμόσουμε ή να ενισχύσουμε τακτικές και στρατηγικές, έστω σ’ αυτό το μικρό αριθμό (μόλις 10 %) που αναφέραμε παραπάνω. Ασφαλώς η αντιμετώπιση της εκπαίδευσης ως event δε γεννήθηκε στις φυλακές όπου μάλιστα υπάρχει και το ισχυρό άλλοθι της ασφάλειας, της έλλειψης υποδομών και κατάλληλων δασκάλων, για την περιορισμένη πρόσβαση. Τη σταδιακή απαξίωση της Παιδείας ως μήτρα παραγωγής κοινωνικών, ηθικών και εν τέλει πανανθρώπινων αξιών την παρατηρούμε και στον έξω κόσμο. Απλά τα πρώτα απόνερα νομοτελειακά αρχίζουν να σφυροκοπούν τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Φοβάμαι πως η Παιδεία με τη μορφή που παρέχεται σήμερα, έχει απολέσει τον κυρίαρχο ρόλο που είχε κάποτε στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του μελλοντικού πολίτη. Αντιμετωπίζει έναν αντίπαλο που κάποτε με μπλαζέ ύφος έκανε πως δεν τον έβλεπε, οχυρωμένη


DOUKAS_2019_001_168 12/14/18 11:48 AM Page 19

ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΗΜΕΡΑ

σε σταθερές και κλισέ, αρνούμενη να δει τον κίνδυνο κατάματα, ο οποίος όργωνε κυριολεκτικά νεανικές ψυχές και ιδεώδη. Δυστυχώς το lifestyle, η εικόνα, το φαίνεσθαι, η επιφάνεια κερδίζει – ελπίζω προσωρινά – τη μάχη. Και τι κάνουμε εμείς; Δυστυχώς το ένα λάθος πίσω από το άλλο. Προσπαθούμε να εκσυγχρονίσουμε την εκπαίδευση με τους όρους του αντιπάλου. Φαίνεσθαι εσύ; Φαίνεσθαι κι εμείς! Εικόνα εσύ;  Εικόνα κι εμείς! Ωστόσο αξίζει να γνωρίζουμε πως οι φυλακές αρχίζουν να γεμίζουν με παιδιά της διπλανής πόρτας που εγκλημάτησαν όχι από ανάγκη όπως λέγαμε παλιά, αλλά από νεαρούς που θέλησαν να ευθυγραμμιστούν με τα μοντέλα που βομβαρδίζονται καθημερινά, το lifestyle, το εύκολο χρήμα, την αδρεναλίνη, τα ναρκωτικά. Απαιτείται επομένως ως πρώτο βήμα να κάνουμε πράξη το δόγμα «Σχολείο για Όλους» χωρίς αστερίσκους και προσκόμματα. Να διαχειριστούμε τη σχολική αποτυχία, αυτήν που ήδη στην Αμερική διαπίστωσαν πως παράγει το φαινόμενο “school to prison pipeline”. Να δώσουμε ευκαιρίες σε όλους, να αναπροσαρμόσουμε στρατηγικές και να δημιουργήσουμε διεξόδους. Να αφανίσουμε αντιλήψεις πως το σχολείο είναι ο πρώτος απ΄ τους στίβους μάχης  της ζωής όπου αναδεικνύεται ο καλύτερος και ο άριστος. Έχει χρόνια μπροστά του ο νεαρός (κι αυτό το ξέρουμε καλά εμείς οι μεγαλύτεροι) να αναδειχθεί πρώτος και να ανταγωνιστεί σκληρά με τους συνανθρώπους του. Ας αφήσουμε στο σχολείο τη δυνατότητα να κάνει αυτό που έκανε πάντα καλά, να δημιουργεί ανθρώπους με συνείδηση και αξίες. Να προσφέρει στην παλέτα του όλα τα χρώματα χωρίς όρους και ο καθένας να διαλέγει εκείνο το χρώμα που ταιριάζει στην προσωπικότητά του και να γεμίζει την ψυχή του. Δεν υπάρχει γνώση Α’ και Β’ κατηγορίας, υπάρχει καλή και κακή γνώση, υπάρχει γνώση που έμαθα υπό το στρεβλό πρίσμα των καιρών.

2019

19


DOUKAS_2019_001_168 12/14/18 11:48 AM Page 20

ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΗΜΕΡΑ

2019

20

Το Σχολείο και κατ’ επέκταση, όλοι εμείς οι δάσκαλοι οφείλουμε να αποτελούμε τους θεματοφύλακες υπεράσπισης του δικαιώματος όλων των παιδιών στη μόρφωση, στην ουσία της οποίας όμως, είναι ανάγκη να εντρυφήσουμε και να την επαναφέρουμε στη βάση της. Από εκεί θα επανακτήσει τον κυρίαρχο ρόλο της. Δεξιότητες και αξίες δε διδάσκονται σε ανταγωνιστικά πλαίσια, πολύ περισσότερο όταν διαπιστώνεται σε παγκόσμια κλίμακα πως η σχολική αποτυχία οδηγεί σε αχαρτογράφητα εδάφη ολόκληρες κοινωνικές ομάδες, οι οποίες μπαίνουν στο περιθώριο αντί να αποτελούν ανθρώπινο κεφάλαιο για την ανάπτυξη της ανθρωπότητας. Τέλος αξίζει να επισημάνουμε πως υπάρχει άφθονη λογικοφανής επιχειρηματολογία για το ότι ένα Σχολείο που δεν αφουγκράζεται την αγορά είναι καταδικασμένο σε αποτυχία. Ας αντιστρέψουμε τους όρους κι ας ρωτήσουμε με τη σειρά μας πώς θα ήταν το Σχολείο του μέλλοντος αν αφουγκραζόταν μια αγορά που απαρτιζόταν από πραγματικά μορφωμένους ανθρώπους; Ποια θα ήταν η κοινωνία μας;

Τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Σήμερα| Κεφ. 2| Νικόλαος Αρμένης  
Τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Σήμερα| Κεφ. 2| Νικόλαος Αρμένης  
Advertisement