Dorpsplan Harkstede

Opdrachtgever: In opdracht van Dorpsbelangen Harkstede

Contact: Anke van Duuren voorzitter@dorpsbelangenharkstede.nl (voorzitter Dorpsbelangen Harkstede)

Opdrachtnemer: Sweco Nederland

Winschoterdiep 70 9723 AB Groningen

Contact: Frank Zijlstra frank.zijlstra@sweco.nl

Laura van Dijk laura.van.dijk@sweco.nl

Diede Brookhuis diede.brookhuis@sweco.nl

April 2024

Afbeelding voorblad: Eigen afbeelding

OPDRACHT

De Gemeente Midden-Groningen moedigt haar inwoners aan om zelf aan de slag te gaan met het opstellen van dorps- en wijkplannen. Dorpsbelangen Harkstede heeft deze uitdaging aangenomen en is begonnen met het opstellen van een dorpsplan. Momenteel wordt er in Harkstede door de inwoners op verschillende gebieden nagedacht over de toekomst van het dorp. Het ontbreekt echter nog aan een duidelijk plan dat de toekomstige ontwikkelingen en wensen omvat. Dit maakt het lastig om zorgvuldige en goed onderbouwde keuzes te maken op het gebied van wonen, werken, winkelvoorzieningen, verkeer, recreatie & toerisme, cultuurhistorie en meer. Met de nieuwe ontwikkelingen in Meerstad, is het belangrijk dat er over de toekomst van Harkstede wordt nagedacht.

Dit dorpsplan bevat het proces, twee ruimtelijke projecten in Harkstede en een algemene inrichtingsschets van het voorkeursproject. Het is als volgt tot stand gekomen: In juli en augustus 2023 zijn er enquêtes afgenomen onder de bevolking van Harkstede door Dorpsbelangen. De resultaten hiervan hebben een goed beeld opgeleverd waar de bewoners van Harkstede op korte en lange termijn behoefte aan hebben. Uit deze resultaten zijn twee ruimtelijke projecten vastgesteld die zowel ideeën voor de korte termijn als de lange termijn bevatten. Tijdens een werksessie konden dorpsbewoners aangeven welke projecten de voorkeur hadden en welke belangrijke punten daar in moeten worden meegenomen. De uitkomsten van de enquêtes, de werksessie en projecten zijn in dit dorpsplan verwerkt.

STAP 1

Enquête bewoners

STAP 2

Vaststellen 3 ruimtelijke projecten

STAP 3

Dorpsavond

STAP 4

Opstellen concept dorpsplan

STAP 5

Presentatie Dorpsplan

Processchema

ENQUÊTES & RESULTATEN

ALGEMEEN

Dorpsbelangen Harkstede heeft een enquête verstuurd naar de inwoners van Harkstede. In totaal hebben er 131 inwoners gereageerd op de enquête. Onderstaande grafieken geven een beeld van enkele eigenschappen van respondenten.

Figuur 1 geeft een beeld van de verdeling van leeftijd van de respondenten. Waar voornamelijk bewoners tussen de 26 en 69 de enquête hebben ingevuld. Hoe lang de respondenten al in Harkstede wonen is echter meer verdeeld. Waarbij een enkeling zelfs nooit ergens anders heeft gewoond.

Bijna de helft van de respondenten heeft aangegeven voor altijd in Harkstede te willen blijven wonen. Dit laat zien dat het dorpsplan belangrijk is. Zo kan Harkstede mee veranderen met de ontwikkelingen. Volgens respondenten missen er vooral locaties voor horeca, ontmoetingsplekken en groene recreatieplekken.

Figuur 2: Hoe lang woont u al

Figuur 3: Hoe lang denkt u nog in Harkstede te blijven wonen?

Figuur 4: Van welke voorzieningen zijn er te weinig of mist u in Harkstede?

RECREATIE

Uit de enquête zijn er drie thema’s naar voren gekomen die door de bewoners als belangrijk worden beschouwd: RECREATIE, SPELEN EN ONTMOETEN, & VERKEER.

RECREATIE

De dorpsbewoners missen voor elke leeftijdscategorie een speel- en recreatievoorziening (Figuur 5). Rondom de Borgmeren zien bewoners ruimte voor nieuwe plekken om te ontspannen. Daar is bij het bedenken van het ruimtelijke project voor recreatie rekening mee gehouden. Deze plekken moeten voor iedereen makkelijk te gebruiken zijn. Daarom zien bewoners graag dat er een toegankelijk pad rondom de Borgmeren gerealiseerd word. Bijna alle respondenten zouden hier gebruik van maken, zoals afgebeeld in figuur 6.

ONTSPANNEND RONDJE LANGS BORGMEREN

Figuur 7 is een eerste idee voor een rondje Borgmeren. Waarbij rondom een toegankelijk en verhard pad wordt gemaakt. Daarnaast is er de wens om horeca, meer beleving op het water en een strandje toe te voegen rondom de Borgmeren. Een ander idee is om het schiereiland te verbinden met de Johan Rengerssingel en het gebied aan de Bieleveldslaan door middel van een (loop)brug. Daarnaast zijn er verschillende recreatieve mogelijkheden in het idee opgenomen zoals vissteigers, het aanleggen en uitbreiden van strandjes en realiseren van horeca (paviljoen). En eventueel het realiseren van woningen op het water.

Ruimte voor natuur Horeca

Uitlaat- en/of losloopgebied

Wandel-, fiets, en ruiterpaden

Water toegankelijk maken

Strand aanleggen

Openbare recreatie

Figuur 5: Voor welke leeftijdscategorie mist u speel- en recreatievoorzieningen?

Zeker gebruik van maken

Misschien gebruik van maken

Figuur 6: Als er een beter toegankelijk pad rondom de Borgmeren zou komen om te wandelen, zou u daar dan...?

Door het maken van een SWOT-analyse (figuur 8) zijn de sterke punten en kansen benoemd zoals de grootte van het gebied en de daarbij behorende kansen voor recreatie. Maar ook enkele zwakke punten en bedreigingen zoals niet zichtbare locaties (sociale veiligheid) en de huidige eigendomssituatie.

TOWSDoordat het vroegere zandwinningsterrein niet in bezit is bij de gemeente, is het toegankelijk maken van het pad rondom Borgmeren op de korte termijn niet mogelijk. Het alternatief is het verkleinen van het rondje door het ‘schiereiland’ te verbinden met de Johan Rengerssingel door middel van een (loop)brug. Het is van belang dat de ingang bij de nieuwbouwwijk Borgmeren vrij blijft.

GROOT UITLOOPGEBIED.

WATER BIEDT VERKOELING IN DE ZOMER

GEEN ZICHTBARE LOCATIE

SOCIALE VEILIGHEID

GEEN OMMETJE KUNNEN MAKEN

HORECA/TERASSEN/PAVILJOEN

ONTMOETINGSPLEKKEN

BELEVING AAN HET WATER (RECREATIE)

STRAND AANLEGGEN

WONINGEN TOEVOEGEN (OP WATER?)

GRONDEIGENDOM

GEEN OMMETJE KUNNEN MAKEN

“Een SWOT-analyse is overzicht van de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen van een gebied. Op deze manier kan worden bepaald welke punten goed gaan en welke punten nog meer aandacht verdienen.”

Figuur 9: Huidige situatie eigendomssituatie rondom de Borgmeren.

Figuur 8: SWOT analyse Rondje Borgmeren.

Figuur 7: Concept ruimtelijk plan Rondje Borgmeren.

Figuur 10: Recreatie, eigen beeld.

DORPSBIJEENKOMST

Tijdens de dorpsbijeenkomst op 15 januari 2024 konden de bewoners opmerkingen geven op het eerste idee voor het rondje Borgmeren. Daaruit kwamen verschillende punten naar voren die bewoners belangrijk vinden:

Bewoners vinden het van belang dat er een toegankelijk voetgangers- en fietspad rondom het Borgmeren komt.

Er is geen voorkeur voor een (loop)brug op de aangewezen locatie in verband met het vaarverkeer. Wel zien ze de mogelijkheid voor een (loop)brug op een andere plek.

De groenstrook bij de Jonker Egbert Clantsingel wordt gebruikt als een opstapplek voor windsurfers. Ze zien hier graag een steiger in verband met de veiligheid. Het is wel van belang dat er dan een laad- en loslocatie gerealiseerd wordt om zo overlast voor omwonenden te voorkomen.

Bewoners zien graag uitbreiding van de strandjes ten zuiden van de Borgmeren.

Bewoners zien geen mogelijkheid voor een strand ten noordoost van het ‘schiereiland’,

doordat hier weinig tot geen zon is.

Aanleggen van toegankelijke vissteigers ten oosten van de Bieleveldslaan.

Bewoners zien de mogelijkheid voor een samenwerking met het Dorpsplan Scharmer om de recreatiemogelijkheden rondom Borgmeren te vergroten.

Bewoners hebben ook belang bij sport mogelijkheden voor alle leeftijden rondom de Borgmeren.

Het gebied rondom de huidige steiger is tijdens natte periodes vaak modderig. Bewoners zien hier graag een oplossing door bijvoorbeeld een schelpenpad.

Bewoners zien ook graag een groot losloopgebied voor honden inclusief prullenbakken.

Het behouden en verbeteren van het huidige groen vinden bewoners belangrijk.

Bewoners zien graag meer horeca gelegenheden rondom de Borgmeren.

Figuur 11: Impressie bewonersavond. Foto gemaakt door: Art Nagy.

Figuur 12: Impressie bewonersavond. Foto gemaakt door: Art Nagy.

CONCLUSIE

De wensen van de bewoners voor recreatievoorzieningen in Harkstede zijn onder te verdelen in plannen voor de korte termijn en voor de lange termijn. Ook zijn er dingen besproken die ze graag meegenomen zien worden in de Toekomstvisie.

KORTE TERMIJN

Opstap steiger voor windsurfers inclusief laad- en loslocatie.

Het aanleggen van een schelpenpad rondom de huidige steiger en begin pad aan de zijde van Scharmer.

Een losloop gebied voor honden met de benodigde voorzieningen.

Aanleggen vissteigers.

Realiseren van sport- en speelvoorzieningen voor jong en oud rondom de Borgmeren.

LANGE TERMIJN

Verhard voetgangers- en fietspad rondom de Borgmeren.

Uitbreiden strandjes.

Horeca voorzieningen (bijv. strandpaviljoen).

Tijdens de bewonersavond is er ook veel gesproken over de Toekomstvisie voor Harkstede. Zo zien bewoners graag dat het ‘schiereiland’ in eigendom komt van de gemeente. Dan kunnen er meer plekken komen om te ontspannen zoals een paviljoen. Dit zorgt voor meer beleving rondom het water. Harkstede deelt de Borgmeren met Scharmer, zo is de steiger in eigendom van de Dorpsvereniging Harkstede en Scharmer. Een ambitie van Dorpsvereniging Scharmer is het realiseren van een natuurspeelplaats voor kinderen, sport- en speeltoestellen voor de jeugd en beweegtoestellen voor ouderen. Dit sluit aan bij de wensen van de bewoners in Harkstede. En een eventuele samenwerking zou meer mogelijk kunnen maken.

REFERENTIES RONDJE BORGMEREN

Foto: Natuurmonumenten.nl

Foto: Eigen beeld

SPELEN & ONTMOETEN

SPELEN & ONTMOETEN

Figuur 5 geeft aan dat er voor alle leeftijden speel- en ontmoetingsplekken gemist word door bewoners. In Harkstede liggen de meeste speeltuinen rondom de basisschool. En ligt er een speelweide aan de Borgmeren. Er is vraag naar een nieuwe speeltuin in het dorp, die voor elke leeftijd iets te bieden heeft. En eentje die in de weekenden en ‘s avonds ook toegankelijk en veilig is. Uit de enquête kwamen verschillende ideeën naar voren, zoals beweegtoestellen voor ouderen, een buitensportvoorziening en een natuurspeelplaats voor kinderen.

SPEEL EN BEWEEGPARK IN HARKSTEDE

Het tweede ruimtelijke project richt zich daarom op spelen en ontmoeten. Aan de noordkant van Harkstede ligt een lang uitgestrekt gebied tussen de woningen waar hier plek voor is (afbeelding 13). Het gebied ligt ten westen van de Achtkant. De Schout Poelmanweg splitst het gebied in tweeën. Op dit moment loopt er een recht wandelpad door de groenstrook, is er een klein crossbaantje en staat er een enkel speeltoestel voor kinderen. Maar er zijn verder geen plekken om te spelen of elkaar te ontmoeten voor mensen van verschillende leeftijden. Dit project wil ervoor zorgen dat mensen in het dorp meer kunnen spelen, sporten, wandelen en elkaar kunnen zien. Waar het groen wordt behouden en waar nodig verbeterd. Afbeelding 15 is een voorbeeld van de herinrichting van het gebied. Het idee is om langs het

Plek voor jeugd Horeca

Uitlaat- en/of losloopgebied

Ontmoetingsplekken Winkels

Voorzieningen voor ouderen

Buitensportvoorzieningen

Openbare speeltuin

rechte wandelpad een slingerende ‘gezellige’ wandelstructuur aan te leggen. Daarnaast geven de gele vlekken de locaties aan waar beweeg- en speeltoestellen van hout geplaatst kunnen worden. Dit zorgt voor een natuurlijke uitstraling van het gebied. Het is belangrijk dat de oversteek bij de Schout Poelmanweg veilig is. Het plaatsen van drempels zou hiervoor kunnen zorgen zoals in afbeelding 14 is afgebeeld.

Figuur 13: Locatie ruimtelijk project spelen & ontmoeten.

Figuur 14: Impressie verkeerssituatie Schout Poelmanweg.

Door het maken van een SWOT-analyse (figuur 16) zijn de sterke punten en kansen benoemd zoals de bestaande wandelstructuur en het uitgestrekte gebied. Met de daar bijbehorende kansen voor een ontmoetingsplek, buitensportvoorzieningen en speelvoorzieningen voor jong en oud. Maar ook een paar zwakke punten en bedreigingen zoals het beschermen van de sociale veiligheid en de oversteek Schout Poelmanweg. Als extra kans is er ook gekeken naar een verbinding met de Hamweg. Maar door de huidige eigendomsitutatie is dit helaas niet mogelijk.

S

W

O

T

BESTAANDE WANDELSTRUCTUUR

UITGESTREKT EN SMAL GEBIED

GEEN ZICHTBARE LOCATIE

SOCIALE VEILIGHEID

ONTMOETINGSPLEK

BUITENSPORTVOORZIENING

SPEEL- EN RECREATIEVOORZIENING

VOOR JONG EN OUD

VERBINDING HAMWEG

OVERSTEEK SCHOUT POELMANWEG

Figuur 15: Concept ruimtelijk plan Spelen & Ontmoeten.

Figuur 16: SWOT analyse Spelen & Ontmoeten.

Figuur 17: Impressie bewonersavond. Foto gemaakt door: Art Nagy.

DORPSBIJEENKOMST

Tijdens de dorpsbijeenkomst op 15 januari 2024 konden de bewoners opmerkingen geven op het ruimtelijke plan voor Spelen & Ontmoeten. Er zijn verschillende dingen benoemd die bewoners belangrijk vinden:

Bewoners willen graag een plek voor de jeugd (15-20 jaar). Zoals het uitbreiden van het crossbaantje of aanleggen van een skatepark.

Het huidige Jeugdhonk Pand 404 wordt weinig gebruikt. Bewoners willen graag dat dit gebouw voor iets anders wordt gebruikt.

Bewoners geven aan dat er te weinig overdekte sportzalen zijn voor jong en oud. Hier is wel behoefte aan.

Bewoners willen graag een groot losloop- en uitlaatplek voor honden (Dit wordt ook meenomen in het ruimtelijke plan Rondje Borgmeren).

Bewoners zien graag meer en kwalitatief beter groen.

Bewoners hebben de voorkeur voor groene speel- en ontmoetingsvoorzieningen.

CONCLUSIE

De wensen van de bewoners voor speel- en ontmoetingsplekken in Harkstede zijn onder te verdelen in plannen voor de korte termijn en voor de lange termijn. Ook zijn er dingen besproken die ze graag meegenomen zien worden in de Dorpsvisie.

KORTE TERMIJN

Slingerende informele wandelstructuur aanleggen achter de Molen.

Meer en kwalitatief beter groen realiseren op diverse plekken.

Groene speel- en sportvoorzieningen.

Ontmoetingsvoorzieningen in de groenstructuren.

LANGE TERMIJN

Een overdekte sportvoorziening.

Cross- of skatebaan voor jongeren.

De bewoners willen graag een nieuw dorpshuis. Zo zijn er plannen om De Borgstee te verbouwen tot een ontmoetings- en activiteitencentrum. Die zal binnenkort uitgewerkt worden. Daarnaast zijn er in het verleden ook plannen geweest om van het voormalige Jeugdhonk een dorpshuis te maken. Op het moment is het een gezelligheidsvereniging. Maar worden er weinig activiteiten gehouden. De gemeente is in gesprek met het bestuur van de stichting die het pand beheert. Daarom is dit een plan dat bij de Toekomstvisie voor Harkstede hoort.

Figuur 18: Impressie bewonersavond. Foto gemaakt door: Art Nagy.

REFERENTIES SPELEN & ONTMOETEN

Foto: Goede Speelprojecten

Foto: Ed van Alem De Gelderlander

Foto: Jan van den Brink De Rijnpost

Architectenweb.nl

Foto: Johannes Timmermans De Limburger

VERKEER

VERKEER

De enquête liet zien dat 34,4% van de mensen het verkeer in de bebouwde kom niet veilig vindt. Figuur 20 geeft de 3 straten weer die door de meeste bewoners als onveilig ervaren wordt: Laan der Kruisheren

Er wordt aangegeven dat er veel auto’s en zwaar verkeer rijden met een hoge snelheid. Daarnaast is er een hoge verkeersdruk bij de school. Door de vele bochten is het gebied onoverzichtelijk.

Dorpshuisweg

Er rijden veel auto’s met een hoge snelheid. Ook zorgen brommers over overlast bij de school. Tevens ontbreekt er een goed fietspad.

Hamweg

De weg is niet ingericht als een 30km weg. De combinatie van trekkers, fietsers en automobilisten gaan niet altijd samen op de weg. Het is ook een doorgaande fietsroute naar school en sportvelden.

Daarnaast liggen de tegels van veel voetpaden slordig en is er veel onkruid. Waardoor er een struikel gevaar ontstaat. En veel voetpaden sluiten niet (veilig) op elkaar aan. Dit betekent dat mensen soms op de openbare weg moeten lopen. Op korte termijn kan dit samen met de gemeente opgepakt worden.

Het oplossen van de onveilige kruispunten en straten valt buiten de strekking van dit dorpsplan. De kosten hiervan zullen buiten het budget vallen. Daarnaast zou het gehele netwerk aangepast moeten worden om alle knelpunten op te lossen. Bovendien heeft de gemeente op het moment een werkgroep opgezet om de verkeersproblemen in het dorp aan te pakken. Verkeer is daarom niet verder uitgewerkt in één van de ruimtelijke plannen.

Tijdens de dorpsavond konden bewoners zich uitspreken over andere zaken rondom verkeer. Deze uitkomsten zijn gedeeld met de gemeente.

Figuur 19: Noem de 3 belangrijkste straten met de omschrijving van het knelpunt die u als onveilig ervaart?

Figuur 20: Overzicht onveilige straten en kruispunten.

Figuur 21: Impressie dorpsavond 15 januari. Foto gemaakt door: Art Nagy.

OVERZICHT KNELPUNTEN

Vanuit de enquête naar voren gekomen

DORPSHUISWEG Foto: Streetsmart.

DORPSHUISWEG Foto: Streetsmart.

HOOFDWEG Foto: Streetsmart.

HOOFDWEG Foto: Streetsmart.

LAAN DER KRUISHEREN Foto: Streetsmart.

LAAN DER KRUISHEREN Foto: Streetsmart.

Racebaan, ontbreken van dorpskarakter van de weg

Ontbreken aan goeie fietsen voetgangerstructuur

Oversteekbaarheid, onveilig

Onoverzichtelijke kruising, veel zwaar verkeer, gevaarlijk voor fietsers

Racebaan, wel of geen voorrang van rechts Veel bochten, onoverzichtelijk

TOEKOMSTVISIE

Tijdens de dorpsavond zijn er ook veel wensen uitgesproken die van belang zijn voor de Toekomstvisie voor Harkstede. Hieronder staan enkele aanbevelingen.

GROENE BUFFERZONE

Bewoners zien graag een natuurlijke scheiding tussen Harkstede en de ontwikkelingen van Meerstad.

VERBINDING VAN HET WATER BIJ HET HERTENKAMP MET HET SLOCHTERDIEP

Het terugbrengen van cultuurhistorische waterstructuur en daarmee transformatie van het centrum van Harkstede.

GROENE VERBINDING VAN HET HERTENKAMP MET DE GROENE BUFFERZONE

Verbinding van het centrum van Harkstede met de natuur.

ONTWIKKELING VAN EEN NIEUW MARKTPLEIN

Er is behoefte naar een nieuw en toegankelijk marktplein. Waarin het gebied wordt ingericht als shared space. De bewoners zien mogelijkheden voor het realiseren van horeca gelegenheden en ontmoetingsplekken.

GROENE WANDELSTRUCTUUR

Realisatie van een gescheiden en groene wandelstructuur langs de Hoofdweg en rondom de Borgmeren.

REALISATIE VAN WONINGEN VOOR STARTERS EN OUDEREN

Er is veel behoefte naar betaalbare woningen voor starters en ouderen. Bewoners zien mogelijkheid voor woningbouw op deze locatie dit dient nader onderzocht te worden.

REALISEREN VAN EEN OP- EN AFRIT A7

Om de bereikbaarheid van het dorp te vergroten, is er de wens van een op- en afrit bij de A7.

Korte termijn Lange termijn

TERUGKOPPELING DORPSPLAN

Op dinsdag 12 maart 2024 vond de terugkoppeling van het dorpsplan plaats in de Borgstee in Harkstede. Naar aanleiding van de uitgezette enquête en de ophaal avond in januari zijn diverse projecten per thema geclusterd. De verschillende projecten (zie figuur 22 op de volgende pagina) zijn verdeeld in korte en lange termijn. Om Harkstede mooier en beter te maken kan er gestart worden met de korte termijn projecten. Hiervoor zijn ‘trekkers’ nodig die met een project aan de slag willen.

Mocht u aan de slag willen met een van de voorgestelde projecten dan kunt u zich melden bij Dorpsbelangen Harkstede. Gezamenlijk zal gekeken worden wat ervoor nodig is om het project tot uitvoering te brengen.

De avond stond ook in het teken van het proces rondom de toekomstvisie van Harkstede. Projectleider Jurriën de Jong gaf een toelichting op het proces om komend jaar tot een gedragen toekomstvisie voor Harkstede te komen. De input die tijdens de avonden zijn opgehaald worden daar ook in meegenomen.

Bron: Terugkoppeling avond. Foto gemaakt door: Art Nagy.

Figuur 22: Projectenkaart voorzien van locatie.

VERVOLG

De uitkomsten van de enquête en de ideeën en plannen die zijn opgehaald tijdens de dorpsavond zijn samengevat in dit Dorpsplan. Dit vormt de gezamelijke agenda waar het dorp de komende jaren aan kan werken.

Als eerste zal er naar aanleiding van het dorpsplan een uitvoeringsagenda worden opgesteld. Hierin verzamelen we met elkaar informatie over bijvoorbeeld beleid en planningen. Dit zal in samenwerking gaan met het dorp en eventueel ondersteuning vanuit de gemeente om zo een volledig beeld te vormen. Belangrijk is hierbij dat er goed met elkaar gepraat wordt om zo tot goede procesafspraken te komen, wie doet wat, en een realistisch tijdspad.

Daarna worden het dorpsplan en de uitvoeringsagenda aangeboden aan de wijkwethouder. Het dorp krijgt dan direct het budget van €20.000 om zo een van de plannen op de korte termijn te kunnen uitvoeren. Het dorp kan dit budget vergroten door middel van fondsaanvragen.

Voor de grote projecten kan er een subsidieregeling worden aangevraagd. Daarmee kan er maximaal €200.000 per jaar vrij komen voor het dorp. Deze aanvraag gaat via het College van Burgermeester en Wethouders. De gemeente vindt het belangrijk dat er regelmatig gepraat word hoe het gaat met de projecten. Zo kunnen we samen kijken hoe alles loopt en wat er misschien beter kan. Dit helpt om de projecten goed te laten gaan.

Bron: Eigen beeld.