Issuu on Google+

‫‪www.ddan.org‬‬

‫مهنت‬ ‫رێژایی‌ته ‌‬ ‫‌‬ ‫به‌‌د‬ ‫مت‌بپارێزه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ندروستی‌ده‬ ‫‌‬ ‫ته‬ ‫بهر‌‬ ‫له ‌‬ ‫ی‌ژناندا‌ڕوودهدات‪‌ ‌.‬‬ ‫‌‬ ‫فزێۆلۆژی‌جه ‌‬ ‫سته‬ ‫‌‬ ‫ندین‌گۆڕان‌له‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ن‌چه‬ ‫درێژایی‌ته ‌‬ ‫مه‬ ‫‌‬ ‫به‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌که‌ژنان‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫و‌قۆناغانه‬ ‫شیان‌بدهن‪‌ ‌.‬‬ ‫ئه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ندروستی‌له‬ ‫خ‌به‌ ‌‬ ‫ته‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫بێت‌پتر‌بایه‬ ‫‌‬ ‫ژنان‌ده‬ ‫وه‌‬ ‫ئه ‌‬ ‫‌‬ ‫پێگهیشتن‌‬ ‫کانی‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫له‌قۆناغه‬ ‫یاندا‌دێت‌بۆ‌نمونه‌‬ ‫‌‬ ‫ر‌جه ‌‬ ‫سته‬ ‫‌‬ ‫بن‌و‌گۆڕانکاری‌به ‌‬ ‫سه‬ ‫‌‬ ‫وره‌ ‌‬ ‫ده‬ ‫گه ‌‬ ‫‌‬ ‫تهندروستی‌‬ ‫خ‌به‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌زیاتر‌بایه‬ ‫بۆ‌ژنان‌بۆ‌ئه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫دا‌زۆر‌گرنگه‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫م‌کاتانه‬ ‫‌‬ ‫و‌دووگیانیدا‪‌،‬له‬ ‫میان‌بدهن‪.‬‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ده‬ ‫دهن‪‌،‬‬ ‫میان‌ده ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ندروستی‌ده‬ ‫خ‌به‌ ‌‬ ‫ته‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ژنان‌زیاتر‌بایه‬ ‫یه‌‬ ‫وه ‌‬ ‫ویش‌ئه ‌‬ ‫‌‬ ‫یه‌ ‌‬ ‫ئه‬ ‫ک‌هه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ڕاستییه‬ ‫رچاو‌له‌پیاوان‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کی‌به‬ ‫ڕێژه ‌‬ ‫یه‬ ‫می‌ژنان‌به‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ندروستی‌ده‬ ‫وهشد ‌‬ ‫ا‌ته‬ ‫ڵ‌ئه ‌‬ ‫‌‬ ‫اڵم‌له ‌‬ ‫گه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫به‬ ‫دهن‌‬ ‫ژیانی‌ژناندا‌ڕوده ‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌له‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫هۆرمۆنیانه‬ ‫و‌گۆڕانه‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌ئه‬ ‫رئه ‌‬ ‫وه‬ ‫به ‌‬ ‫ش‌له ‌‬ ‫‌‬ ‫ئه ‌‬ ‫مه‬ ‫باشترنین‪‌ ‌.‬‬ ‫شانهی‌پووک‪.‬‬ ‫‌‬ ‫وانه‌‬ ‫ت‌له ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌ئافره‬ ‫کانی‌جه ‌‬ ‫سته‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌ئۆرگانه‬ ‫‌‬ ‫ر‌زۆربه‬ ‫کاته‌ ‌‬ ‫سه‬ ‫کارده ‌‬ ‫‌‬ ‫گۆڤاری‌جۆرناڵ‌ئهڤ‌پێرۆدۆنتۆلۆجی‌‬ ‫‌‬ ‫ه‌‬ ‫له‌ساڵی‌‪‌9111‬ل ‌‬ ‫ک‌که‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫وه ‌‬ ‫یه‬ ‫توێژینه ‌‬ ‫‌‬ ‫ساڵ‌نهخۆشیی‌‬ ‫‌‬ ‫مهن‌‪‌45-23‬‬ ‫ژنانی‌ته ‌‬ ‫‌‬ ‫له‌‪‌%32‬‬ ‫که‌ ‌‬ ‫ریخستوه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫وه‌ ‌‬ ‫ده‬ ‫ته ‌‬ ‫باڵوکراوه ‌‬ ‫‌‬ ‫هه‌وکردنی‌ده‌و‌روبه‌ری‌ددانیان‌هه‌یه‌‌و‌له‌‌‪‌%55‬ژنانی‌ته‌مه‌ن‌‪‌13-44‬ساڵ‌(ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫یه‪‌.‬‬ ‫هه ‌‬ ‫وروبهری‌ددانیان‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫وکردنی‌ده‬ ‫‌‬ ‫خۆشیی‌هه‬ ‫کانیان‌ماوه)‌ ‌‬ ‫نه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ددانه‬ ‫که‌‬ ‫‌‬ ‫له‌به‌ر‌ئه‌وه‌ی‌نه‌خۆشیی‌پووک‌(ده‌وروبه‌ری‌ددان)‌نه‌خۆشییه‌کی‌هه‌ستپێنه‌کراوه‌‌(بێ‌‬ ‫گاته‌بارێکی‌‬ ‫نه ‌‬ ‫که‌ ‌‬ ‫خۆشییه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫تاکو‌نه‬ ‫‌‬ ‫کانیان‌نازانن‌هه‬ ‫نهخۆشی ‌‬ ‫یه‬ ‫ی‌ژنان‌به‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫زۆربه‬ ‫ئازاره)‌‬ ‫‌‬ ‫مهنیاندا‌‬ ‫کانی‌ته ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫جیاوازه‬ ‫قۆناغه‌‬ ‫‌‬ ‫توانن‌له‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫رچۆنیک‌بێت‪‌،‬ژنان‌ده‬ ‫زۆر‌خراپ‪‌ ‌.‬‬ ‫هه‬ ‫ند‌ههنگاوێک‪.‬‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ری‌چه‬ ‫گرتنه ‌‬ ‫به‬ ‫‌‬ ‫میان‌بپارێزن‌به‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ندروستی‌ده‬ ‫‌‬ ‫توانن‌ته‬ ‫‌‬ ‫ده‬

‫قۆناغی پێگهیشتن‬

‫کات‌وهکو‌هۆرمۆنی‌پرۆجیسترۆن‌و‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کان‌زیاد‌ده‬ ‫گهزی ‌‬ ‫یه‬ ‫ڕه ‌‬ ‫یشتندا‌هۆرمۆنه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کاتی‌پێگه‬ ‫‌‬ ‫له‬ ‫ش‌ههستیاری‌‬ ‫‌‬ ‫به ‌‬ ‫مه‬ ‫هۆی‌زیادبوونی‌سوڕی‌خوێن‌لهناو‌پووکدا‪‌ ‌.‬‬ ‫‌‬ ‫بنه‌‬ ‫ده ‌‬ ‫سترۆجین‪‌،‬که‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ئه‬ ‫لکاووه‌‬ ‫‌‬ ‫بێت‌بۆ‌مادده‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌زیاتری‌هه‬ ‫کات‌پووک‌کاردانه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ش‌واده‬ ‫کات‌ئه ‌‬ ‫مه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫پووک‌زیاد‌ده‬ ‫م‌کاتانهدا‌‬ ‫‌‬ ‫کو‌پاشماوهی‌خۆراک‌و‌پالکی‌ددانیی‪‌ ‌.‬‬ ‫له‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ر‌ددان‌وه‬ ‫‌‬ ‫کانی‌سه‬ ‫‌‬ ‫خشه‬ ‫‌‬ ‫زیانبه‬ ‫گهڕێت‪.‬‬ ‫ڵده ‌‬ ‫ئاوسێت‌و‌سورهه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫پووک‌ده‬ ‫ی‌پووک‌بۆ‌بۆ‌ئاوسان‌کهمتر‌‬ ‫‌‬ ‫ڕن‪‌،‬کاردانه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫یشتندا‌تێئه ‌‬ ‫په‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌پێگه‬ ‫کاتێک‌ژنان‌به‌ ‌‬ ‫ماوه‬ ‫‌‬ ‫خ‌به‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫یشتندا‌بایه‬ ‫‌‬ ‫قۆناغی‌پێگه‬ ‫بۆ‌ژنان‌له‌‬ ‫‌‬ ‫رچۆنێک‌بێت‪‌،‬زۆر‌گرنگه‌‬ ‫‌‬ ‫وه‪‌ ‌.‬‬ ‫هه‬ ‫بێته ‌‬ ‫ده ‌‬ ‫‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ده‌میان‌بده‌ن‌به‌‌به‌کارهێنانی‌فڵچه‌‌و‌هه‌ویر‌و‌‌ده‌زووی‌پزیشکیی‌ددان‌‬ ‫یهکی‌کاتی‌ڕێکوپیک‪‌.‬‬ ‫خشته ‌‬ ‫‌‬ ‫ست‌بوون‌به‌‬ ‫‌‬ ‫په ‌‬ ‫یوه‬ ‫دنی‌پزیشکی‌ددان‌به‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫ڵ‌سهردانکر‬ ‫‌‬ ‫له ‌‬ ‫گه‬ ‫‌‬ ‫‪1‬‬


‫سهرکردن‌و‌‬ ‫چاره ‌‬ ‫‌‬ ‫به‌‬ ‫کات‌ ‌‬ ‫ندێ‌باردا‪‌،‬پزیشکی‌پسپۆڕی‌ددان‌ئامۆژگاریت‌ده ‌‬ ‫‌‬ ‫له‌ ‌‬ ‫هه‬ ‫‌‬ ‫گهر‌زیانیان‌‬ ‫ئه ‌‬ ‫کانیان‌داوه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫وری‌ددانه‬ ‫ی‌که‌ ‌‬ ‫ده‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ئێسکانه‬ ‫و‌شانه‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫پاراستنی‌ئه‬ ‫یشتبێتن‌و‌‌داخورابێتن‪.‬‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫پێگه‬

‫سوڕی مانگانه‬

‫وه‪‌.‬‬ ‫هۆی‌سوڕی‌مانگانه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫بن‌به‬ ‫‌‬ ‫وکردنی‌پووک‌ده‬ ‫‌‬ ‫ژنان‌توشی‌هه‬ ‫ندێ‌له‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫می‌هه‬ ‫زۆر‌به‌ ‌‬ ‫که‬ ‫‌‬ ‫وکردنه‌پێش‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫م‌هه‬ ‫ڕێت‌و‌دهئاوسێت‪‌ ‌.‬‬ ‫ئه‬ ‫‌‬ ‫ڵده ‌‬ ‫گه‬ ‫دا‌پووک‌خوێنی‌لێدێت‪‌،‬سوور‌هه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫م‌باره‬ ‫‌‬ ‫له‬ ‫کاتی‌دهستپێکردنیدا‌نامێنێت‪‌.‬‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫دات‌و‌له‬ ‫‌‬ ‫ڕووده‬ ‫که‌‬ ‫ڕوودانی‌سوڕه ‌‬ ‫‌‬

‫قۆناغی دووگیانیی‬

‫تای‌مانگی‌دووهم‌و‌‬ ‫‌‬ ‫سه ‌‬ ‫ره‬ ‫له‌ ‌‬ ‫وه‌ ‌‬ ‫بێته ‌‬ ‫کات‌و‌سوورده ‌‬ ‫‌‬ ‫ژنان‌پووکیان‌هه ‌‬ ‫وده‬ ‫‌‬ ‫له‌‬ ‫زۆرێک‌ ‌‬ ‫م‌کاتانهدا‌ژنان‌‬ ‫‌‬ ‫شتهم‪‌ ‌.‬‬ ‫له‬ ‫درێژایی‌مانگی‌هه ‌‬ ‫‌‬ ‫کات‌به‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫زیاد‌ده‬ ‫وکردنه‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫م‌هه‬ ‫سێیهم‌دا‪‌ ‌.‬‬ ‫ئه‬ ‫‌‬ ‫کهن‪.‬‬ ‫ی‌پووکیان‌ده ‌‬ ‫‌‬ ‫تێبینی‌ئاوسان‌و‌خوێن‌لێهاتن‌و‌سووربوونه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫بێت‌و‌لوویهک‌دروست‌‬ ‫‌‬ ‫وره ‌‬ ‫ده‬ ‫کدا‌گه ‌‬ ‫‌‬ ‫جێگه ‌‬ ‫یه‬ ‫‌‬ ‫ووک‌له‌‬ ‫‌‬ ‫ندێ‌ئافرهتی‌دووگیاندا‪‌،‬پ‬ ‫‌‬ ‫له‌ ‌‬ ‫هه‬ ‫‌‬ ‫نیشتووه‌‬ ‫‌‬ ‫ماده‌‬ ‫ر‌به‌ ‌‬ ‫رامبه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫بێت‌به‬ ‫وه‌ ‌‬ ‫ده‬ ‫ی‌پووکه ‌‬ ‫‌‬ ‫هۆی‌کاردانه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ش‌به‬ ‫ئه ‌‬ ‫مه‬ ‫دهبێت‪‌ ‌.‬‬ ‫‌‬ ‫م‌لووه‌‬ ‫‌‬ ‫پێی‌دهوترێت‌لووی‌دووگیانیی‪‌ ‌.‬‬ ‫ئه‬ ‫‌‬ ‫م‌لووه‌‬ ‫‌‬ ‫کانی‌وهکو‌پالکی‌ددانی‪‌ ‌.‬‬ ‫ئه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫خشه‬ ‫‌‬ ‫زیانبه‬ ‫پاش‌ماوهی‌‬ ‫‌‬ ‫وه‌‬ ‫مایه ‌‬ ‫م‌لووه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫گه ‌‬ ‫ر‌ئه‬ ‫ئه ‌‬ ‫ئازاره‪‌ ‌.‬‬ ‫‌‬ ‫و‌لوویهکی‌بێ‌‬ ‫‌‬ ‫یی‌نییه‌‬ ‫‌‬ ‫لووی‌شێرپه ‌‬ ‫نجه‬ ‫‌‬ ‫رگهری‌پووک‌ال‌ببرێت‪.‬‬ ‫شته ‌‬ ‫ری‌نه ‌‬ ‫‌‬ ‫الیهن‌پزیشکی‌پسپۆ‬ ‫بێت‌له‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫وا‌ده‬ ‫‌‬ ‫دووگیانی‌ئه‬ ‫نێوان‌نهخۆشیی‌پووک‌‬ ‫‌‬ ‫له‌‬ ‫یه‌ ‌‬ ‫ندی‌هه ‌‬ ‫‌‬ ‫په ‌‬ ‫یوه‬ ‫که‌ ‌‬ ‫ریان‌خستووه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کان‌ده‬ ‫توێژینه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫که‪‌.‬‬ ‫میی‌بارستایی‌کۆرپه ‌‬ ‫‌‬ ‫دایک‌بوونی‌کۆرپه‌ ‌‬ ‫و‌که‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫خت‌له‬ ‫‌‬ ‫و‌پێشوه‬ ‫وروبهری‌ددان)‌‬ ‫‌‬ ‫( ‌‬ ‫ده‬ ‫کرێت‌له‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ماشاده‬ ‫وه‌ ‌‬ ‫ته‬ ‫خه ‌‬ ‫چاوی‌پڕ‌بایه ‌‬ ‫‌‬ ‫به‌‬ ‫ک‌ههوکردنی‌پووک)‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫ر‌ههوکردنیک‌( ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫هه‬ ‫‪‌،‬حهوت‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫خۆشه‬ ‫‌‬ ‫پووکیان‌نه‬ ‫ی‌که‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫دووگیانانه‬ ‫ته‌‬ ‫و‌ئافره ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ڕاستیدا‪‌،‬ئه‬ ‫له‌‬ ‫ماوهی‌دووگیانیدا‪‌ ‌.‬‬ ‫‌‬ ‫کانیش‌له‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫دایک‌ببن‌و‌کۆرپه‬ ‫‌‬ ‫خت‌له‬ ‫‌‬ ‫کانیان‌پێشوه‬ ‫‌‬ ‫ی‌کۆرپه‬ ‫بارن‌بۆ‌ئه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫جار‌زیاتر‌له‬ ‫ی‌مناڵت‌ببێت‪‌،‬ئهوا‌‬ ‫‌‬ ‫بۆ‌ئه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫ر‌پالنت‌داناوه‌‬ ‫‌‬ ‫ئه ‌‬ ‫گه‬ ‫م‌بارسته‌بن‪‌ ‌.‬‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫زۆر‌بچوک‌و‌که‬ ‫باره‌‬ ‫قه ‌‬ ‫‌‬ ‫ردانکردنی‌پزیشکی‌ددان‌به‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ڵ‌سه‬ ‫له ‌‬ ‫گه‬ ‫مت‌بدهیت‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ندروستی‌ده‬ ‫خ‌به‌ ‌‬ ‫ته‬ ‫‌‬ ‫زۆر‌گرنگه‌ ‌‬ ‫بایه‬ ‫‌‬ ‫ی‌پووک‌و‌ددانهکانت‌بۆ‌بپشکنێت‪.‬‬ ‫‌‬ ‫ناوێکی‌ڕێکوپێک‌بۆ‌ئه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ناوبه‬ ‫مان‌گرفتی‌پووکیان‌ههبێت‌‬ ‫‌‬ ‫یه‌ ‌‬ ‫هه‬ ‫وانه ‌‬ ‫هێنن‪‌،‬له ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کارده‬ ‫‌‬ ‫دووگیانی‌به‬ ‫دژه‌‬ ‫ی‌که‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫و‌ژنانه‬ ‫‌‬ ‫ئه‬ ‫وه‌و‌خوێنلێهاتنی‌‬ ‫ئاوسان‌و‌سووربوونه ‌‬ ‫‌‬ ‫ست‌به‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫مانیش‌هه‬ ‫وهکو‌ژنانی‌دووگیان‪‌ ‌.‬‬ ‫ئه‬ ‫‌‬ ‫کهن‪.‬‬ ‫پووکیان‌ده ‌‬ ‫‌‬

‫‪2‬‬


‫قۆناغی سوڕوهستان و پاش سوڕوهستان‬

‫ست‌به‌‬ ‫‌‬ ‫یه‌ ‌‬ ‫هه‬ ‫وانه ‌‬ ‫ستان‌له ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ستان‌و‌پاس‌سوڕوه‬ ‫‌‬ ‫نی‌سوڕوه‬ ‫ته ‌‬ ‫مه‬ ‫ته‌ ‌‬ ‫یشتونه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌گه‬ ‫‌‬ ‫و‌ژنانه‬ ‫‌‬ ‫ئه‬ ‫میان‌بکهن‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫تی‌ده‬ ‫ناڕه ‌‬ ‫حه‬ ‫ست‌به‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫یه‌ ‌‬ ‫هه‬ ‫وانه ‌‬ ‫له ‌‬ ‫دهمیاندا‪‌ ‌.‬‬ ‫ن‌له‌ ‌‬ ‫ک‌بکه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ند‌گۆڕانکارییه‬ ‫‌‬ ‫چه‬ ‫تایبهتی‌سوێر‪‌،‬تون‌و‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫و‌گۆڕانی‌تامی‌خواردن‌به‬ ‫‪‌،‬سووتانه ‌‬ ‫وه‌‬ ‫‌‬ ‫ک‌دهم‌ووشکیی‪‌،‬ئازار‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫وه‬ ‫تاڵیی‪.‬‬ ‫م‌له‌ژنان‌‬ ‫کی‌زۆرکه ‌‬ ‫‌‬ ‫ژماره ‌‬ ‫یه‬ ‫‌‬ ‫م‌له‌‬ ‫ی‌پووک‌و‌ناوپۆشی‌ده ‌‬ ‫‌‬ ‫ش‪‌،‬سوتانه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫رای‌ئه ‌‬ ‫مانه‬ ‫‌‬ ‫سه ‌‬ ‫ره‬ ‫‌‬ ‫ییهکی‌‬ ‫مه ‌‬ ‫په ‌‬ ‫شی‌له‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫نگه ‌‬ ‫که‬ ‫دار‪‌،‬ڕه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کو‌وشک‌یان‌بریقه‬ ‫‌‬ ‫کی‌گشتی‌وه‬ ‫شێوه ‌‬ ‫یه‬ ‫‌‬ ‫به‌‬ ‫ڕوودهدات‪‌ ‌.‬‬ ‫‌‬ ‫وهرگرتنی‌‬ ‫که‌ ‌‬ ‫وتووه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌ژنان‌بۆیان‌ده ‌‬ ‫رکه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫زۆربه‬ ‫تۆخ‌دهگۆردرێت‪‌.‬‬ ‫‌‬ ‫کاڵ‌بۆ‌سورێکی‌زۆر‌‬ ‫وه‪.‬‬ ‫کاته ‌‬ ‫م‌ده ‌‬ ‫که ‌‬ ‫م‌بارانه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫سترۆجین‌ئه‬ ‫‌‬ ‫هۆرمۆنی‌ئه‬ ‫میلهبوونی‌ئێسک‌‬ ‫وکردنی‌پو��ک‌و‌ده ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫هۆی‌هه‬ ‫‌‬ ‫کانیش‌به‬ ‫‌‬ ‫وری‌ددانه‬ ‫‌‬ ‫ئێسکی‌ده‬ ‫بههۆی‌‬ ‫م‌ئێسک‌داخورانه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫هۆکاری‌ئه‬ ‫که‌‬ ‫ریانخستووه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کان‌ده‬ ‫توێژینه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫دادهخورێت‪‌.‬‬ ‫‌‬ ‫ری‌هۆرمۆنیان‌بۆ‌دهکرێت‪‌،‬‬ ‫‌‬ ‫ی‌چاره ‌‬ ‫سه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫و‌ژنانه‬ ‫ڕوودهدات‪‌ ‌.‬‬ ‫ئه‬ ‫‌‬ ‫وه‌‬ ‫که ‌‬ ‫ردوو‌باره ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫هه‬ ‫مهش‌‬ ‫دات‌به ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫بوونی‌ئێسک‌ده‬ ‫ی‌ده ‌‬ ‫میله‬ ‫‌‬ ‫نگاربوونه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫دات‌بۆ‌به ‌‬ ‫ره‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫تیان‌ده‬ ‫‌‬ ‫یارمه‬ ‫شی‌مرۆڤ‌دهپارێزێت‪.‬‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کانی‌تری‌له‬ ‫به ‌‬ ‫شه‬ ‫‌‬

‫ههنگاوهکانی پاراستنی تهندروستی دهم‬

‫بۆ‌ئهو‌بۆ‌‬ ‫‌‬ ‫کان‌زۆر‌گرنگه‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫م‌و‌ددانه‬ ‫‌‬ ‫پاک‌وخاوێن‌ڕاگرتنی‌ده‬ ‫پشکنینی‌ووردی‌پووک‌و‌‬ ‫ن‌لهکاتی‌گۆڕانی‌‬ ‫که ‌‬ ‫میان‌ده ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کانی‌ناوده‬ ‫‌‬ ‫تێبینی‌گۆڕانکارییه‬ ‫ی‌که‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫و‌ژنانه‬ ‫‌‬ ‫ئه‬ ‫واوی‌لهش‪‌،‬‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ها‌ته‬ ‫م‌و‌هه ‌‬ ‫روه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کی‌باشی‌ناوده‬ ‫‌‬ ‫ندروستییه‬ ‫بۆ‌دڵنیابوون‌له‌ ‌‬ ‫ته‬ ‫‌‬ ‫هۆرمۆنییدا‪‌.‬‬ ‫ی‌ددانهکانت‌ساڵی‌دووجار‌‬ ‫‌‬ ‫ۆ‌پاککردنه ‌‬ ‫وه‬ ‫‌‬ ‫له‌سهردانکردنی‌پزیشکی‌ددان‌ب‬ ‫‌‬ ‫دڵنیابه‌‬ ‫‌‬ ‫وه‪.‬‬ ‫مه ‌‬ ‫الی‌که ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫به‬

‫وهی‌‬ ‫ی‌الی‌خواره ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫م‌گرفتانه‬ ‫گه ‌‬ ‫ر‌ئه‬ ‫ئه ‌‬ ‫دانی‌پزیشکی‌پسپۆڕی‌ددان‌بکه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫سه‌ر‬ ‫‌‬ ‫پووکت‌بهدی‌کرد‪:‬‬ ‫‌‬

‫کارهێنانی‌فڵچهی‌ددان‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کاتی‌به‬ ‫‌‬ ‫خوێن‌لێهاتنی‌پووک‌له‬ ‫ڵگهڕابێت‌و‌ئاوساوبێت‬ ‫نگی‌پووک‌سورهه ‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫ڕه‬ ‫له‌ئاستی‌سروشتی‌خۆیان)‬ ‫پووکهکانت‌داکشابێت‌( ‌‬ ‫‌‬ ‫بۆنی‌ناخۆشی‌دهم‬ ‫‌‬ ‫نێوان‌پووک‌و‌ددانهکان‬ ‫‌‬ ‫کێم‌هاتن‌له‌‬ ‫‌‬ ‫ق‌بوونی‌ددانهکان‌و‌شوێن‌گۆڕینان‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫له‬ ‫کانی‌سهروو‌و‌خواروو‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کاتی‌جووتبوونی‌ددانه‬ ‫‌‬ ‫شوێنی‌خۆیان‌له‬ ‫کان‌له‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫الدانی‌ددانه‬ ‫‪3‬‬


‫کهت‬ ‫شلبوونی‌تاقمه ‌‬ ‫‌‬ ‫ڵ‌ئهو‌‬ ‫‌‬ ‫هێنیت‌له ‌‬ ‫گه‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫کاری‌ده‬ ‫ی‌که‌ ‌‬ ‫به‬ ‫‌‬ ‫و‌دهرمان ‌‬ ‫انه‬ ‫له ‌‬ ‫ت‌ئاگادار‌بکه‌ ‌‬ ‫‌‬ ‫پزیشکی‌ددانه ‌‬ ‫که‬ ‫‌‬ ‫ر‌تهندروستیدا‌هاتوون‪‌.‬‬ ‫سه ‌‬ ‫پێشتر‌به ‌‬ ‫‌‬ ‫ی‌که‌‬ ‫‌‬ ‫‌‬ ‫گۆڕانانه‬ ‫فڵچه‌‌و‌هه‌ویر‌و‌ده‌زووی‌پزیشکی‌ددان‌به‌کاربهێنه‌‪.‬‬

‫‪4‬‬


ته‌ندروستی ده‌مت بپارێزه‌ به‌ د‌رێژایی ته‌مه‌نت