PM_Magazine_2026

Het belang van samenwerking tussen praktijkhouder en praktijkmanager Gedeeld leiderschap

Infectiepreventie als fundament voor veilige zorg, werkgeluk en goed werkgeverschap

Vakblad voor praktijkmanagers in de mondzorg

april | 2026

Wat praktijkmanagers en - houders moeten weten, en doen!

No12

Ongewenst gedrag van werkgevers in de mondzorgpraktijk

Save the date!

Hét Event voor de Praktijkmanager 9 april 2027

2

www.dentalbestpractice.nl

Samen sterker aan de stoel In de tandheelkundige praktijk draait alles om precisie, zorg en vertrouwen. Maar wie verder kijkt, ziet dat de echte kracht vaak ligt in de samenwerking achter de schermen. In dit nummer van PM magazine staat die samenwerking centraal. Want zoals Nora Ennahachi laat zien: gedeeld leiderschap tussen praktijkhouder en praktijkmanager is geen luxe, maar een voorwaarde voor continuïteit en werkplezier.

Die samenwerking vraagt om duidelijke rolverdeling én wederzijds begrip. Waar de praktijkhouder vaak de klinische koers bepaalt, zorgt de praktijkmanager voor structuur, verbinding en continuïteit. Juist in het samenspel tussen deze rollen ontstaat ruimte voor groei, ontwikkeling en een sterk team. Dat zie je terug in de thema’s van dit nummer: van strategische keuzes en teamontwikkeling tot dagelijkse processen die het verschil maken op de werkvloer.

Sjoerd Kuiken belicht de impact van de tariefdaling en de keuzes die dat vraagt voor beleid en personeel, en laat zien hoe een praktijk sterker wordt wanneer verantwoordelijkheden breder worden gedragen. Matthijs Luitjes benadrukt hoe belangrijk ergonomie is voor de lange termijn, terwijl Nicolette Biesters laat zien dat infectiepreventie verder gaat dan protocollen alleen. Het begint bij de manier waarop je de agenda inricht, hoe je processen organiseert en welk gedrag je als team laat zien. Daarmee raakt het direct aan werkdruk, samenwerking en uiteindelijk ook werkplezier.

“ Waar de praktijkhouder vaak de klinische koers bepaalt, zorgt de praktijkmanager voor structuur, verbinding en continuïteit. ”

Ook communicatie vormt een belangrijke schakel. Marenka Franke laat zien hoe begrip begint bij jezelf, terwijl Jan Willem Vaartjes inzicht geeft in hoe technologie kan bijdragen aan heldere communicatie en goede verslaglegging.

In het interview met Isabella Busch komt de kracht van leren en samenwerken in de praktijk tot leven.

Daarnaast is er aandacht voor thema’s die verder reiken dan de dagelijkse praktijk. Yalda Ahmadzai en Nina Nijland laten zien hoe mondgezondheid invloed heeft op zwangerschap, en Valesca Nederlof gaat in op het omgaan met ongewenst gedrag binnen teams – een onderwerp dat vraagt om leiderschap en duidelijke keuzes.

Een sterke praktijk bouw je samen.

Veel leesplezier!

Lies Ligtvoet Ilko Alink

3

Ilko Alink en Lies Ligtvoet

Redactieadres Koggeschip 212 | 7429 BG Deventer (Colmschate) Contact: Ilko Alink, ilko@dentista-magazine.nl

Aan dit nummer werkten mee Sjoerd Kuiken, Matthijs Luitjes, Marenka Franke, Valesca Nederlof, Jan-Willen Vaartjes, Isabella Busch, Nicolette Biesters, Nina Nijland, Nora Ennahachi

Vormgeving Kim van de Vooren

Adreswijzigingen Per e-mail: pm@dentalbestpractice.nl

Inhoudsopgave

Redactie

Vermeld zowel je oude als nieuwe adres.

Adverteren en marketing Concetta Scibona, pm@dentalbestpractice.nl, Ilko Alink, ilko@dentista-magazine.nl

Volg ons ook op Facebook en Instagram @Praktijkmanager_magazine

Copyright © 2026 Dental Best Practice. Niets in deze uitgave mag worden overgenomen, vermenigvuldigd of gereproduceerd zonder schriftelijke toestemming van Dental Best Practice of andere auteursrechthebbenden.

Dental Best Practice kan geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de juistheid en volledigheid van alle in deze uitgave opgenomen teksten en beelden.

12 Marenka Franke Begrijpen begint bij jezelf

05 04 Matthijs Luitjes Zie jij het scherp?

18 Sjoerd Kuiken Wat is de implact van de tariefdaling?

10 Werken, leren en inspireren binnen de kaakchirurgie Geen dag hetzelfde

14 Infectiepreventie begint bij de agenda

Infectiepreventie als fundament voor veilige zorg, werkgeluk en goed werkgeverschap

22 Het belang van samenwerking tussen praktijkhouder en praktijkmanager Gedeeld leiderschap in de tandheelkunde

26 Ongewenst gedrag van werkgevers in de mondzorgpraktijk Wat praktijkmanagers en -houders moeten weten, en doen

36 Parodontale gezondheid en zwangerschap

32 Jan-Willem Vaartjes Verslaglegging

4

Waarom vergroting hét ergonomische breekpunt kan zijn voor endodontologen

Zie jij het scherp?

Matthijs Luitjes

Endodontologen hebben één ding gemeen: ze werken op

kantelen om in de juiste kijklijn te blijven. Tegelijkertijd

de vierkante millimeter. Zonder vergroting is een precieze,

moeten de ogen schuin naar beneden gericht blijven, wat

betrouwbare wortelkanaalbehandeling ondenkbaar. Toch

op den duur leidt tot overbelasting van de nekspieren en

is vergroting een tweesnijdend zwaard: het kan een zegen

vermoeidheid van de extraoculaire oogspieren. Met andere

zijn voor je zicht, maar een valkuil voor je lichaam. De keuze

woorden: optisch functioneel, maar ergonomisch een val-

tussen werken zonder vergroting, met loepbril of met micro-

kuil, vooral bij langdurig gebruik.

scoop bepaalt niet alleen de kwaliteit van je behandeling, maar ook de duurzaamheid van je loopbaan. Zoals dr. Gary

De prisma-loep daarentegen vormt momenteel het top-

Carr, pionier in endodontische ergonomie en microscopie,

segment onder de loepen. Dankzij het ingebouwde prisma

het ooit zei: “If you can’t see it, you can’t treat it.” Ik voeg

worden lichtstralen afgebogen, waardoor je met een

daar graag iets aan toe: “If you can’t sit in a relaxed way,

rechte nek, toch naar beneden kunt kijken. De declina-

you won’t last in your profession.”

tiehoek, de hoek waaronder je naar beneden kijkt zonder het hoofd te buigen, wordt hierdoor aanzienlijk groter. Het

Een juiste vergrotingsmethode is dus niet alleen een opti-

resultaat: een ontspannen, rechte zithouding en een dras-

sche, maar minstens even belangrijk, een ergonomische

tische vermindering van de belasting van nek- en rugspie-

beslissing.

ren.

Loepbrillen onder de loep

Voor tandartsen die (nog) niet met een microscoop wer-

In de tandheelkunde worden grofweg twee soorten loe-

ken, is de prisma-loep mijns inziens dan ook de enige ver-

pen gebruikt: de Galilean-loep en de prisma-loep (ook wel

antwoorde keuze (afbeelding 1-2).

refractieve of Keplerian-loep genoemd). Beide vergroten het zicht, maar hun invloed op de werkhouding verschilt drastisch.

De Galilean-loep is nog altijd veruit het meest gangbare model in de tandheelkundige praktijk. Door de combinatie van twee lenzen, een objectief en een oculair, biedt deze loep een helder en vergroot beeld. Fabrikanten presenteren haar vaak als “de betere lens”, maar optische kwaliteit vertelt niet het hele verhaal.

Bij de Galilean-loep staan de lenzen namelijk onder een vaste, naar beneden gerichte hoek in het montuur.

Daardoor moet de behandelaar het hoofd licht voorover

1. Tandarts met Galilei loepbril. De Galilei loepbril vergroot het zicht, maar zorgt slechts ten dele voor een betere werkhouding. (NB: Deze tandarts gebruikt geen mondkapje omdat de foto werd gemaakt tijdens een gesimuleerde behandeling tijdens een individuele ergonomietraining.)

2. Tandarts met prisma loepbril. De prisma loepbril zorgt naast de vergroting voor een veel betere werkhouding. Let op: de bril komt alleen goed tot z’n recht als de behandelaar een degelijke ergonomietraining heeft gevolgd. Dit niet doen is één van de 7 meest gemaakte ergonomische fouten (zie het artikel in Dentista 3, 2025, pag. 60-63). (NB: Deze tandarts gebruikt geen mondkapje omdat de foto werd gemaakt tijdens een gesimuleerde behandeling tijdens een individuele ergonomietraining)

5

Waarom maximaal 3x vergroting?

Het klinkt verleidelijk: hoe meer vergroting, hoe beter je ziet. Maar juist hier schuilt de grootste ergonomische valkuil.

Bij vergrotingen boven de 5x wordt de scherptediepte zo klein dat zelfs minieme hoofdbewegingen het beeld kunnen vervagen. Dit leidt tot een onbewuste neiging om met hoofd of romp te bewegen om scherp te blijven zien.

En dat is precies wat je wilt vermijden.

Een vergroting van 3-4x biedt een goede balans: voldoende detail, terwijl de scherptediepte groot genoeg blijft om ontspannen rechtop te werken.

Alles daarboven is fantastisch voor de eerste vijf minuten,

3. Behandelaar achter de microscoop waarbij zijn ogenaansluiten aan de binoculair (zonder de tubusverlenger).

De tandarts heeft het hoofd in antepositie, omdat de tubus te kort is. Dit leidt tot nekklachten/een pijnlijk vermoeid gevoel tussen de schouderbladen.

4. De tandarts achter de microscoop waarbij zijn ogen niet aansluiten aan de binoculair. Hij zit op deze afbeelding ontspannen rechtop en maakt goed gebruik van de lendesteun. De afstand tussen zijn ogen en de binoculair laat zien hoever zijn hoofd eerder in antepositie werd gebracht

maar rampzalig voor je nek, schouders en bovenrug na vijf jaar.3. Heb je een grotere vergroting nodig vanuit tandheelkundig (visueel) perspectief? Daar heb je een microscoop voor.

De microscoop: de gouden standaard Voor endodontologen is de microscoop de gouden standaard. Niet alleen vanwege de optische kwaliteit, maar zeker ook vanwege de ergonomische voordelen.

Een goed ingestelde microscoop biedt vier essentiële pluspunten: 1. Vergroting naar wens – traploos of in zes stappen verstelbaar, zonder dat je je houding hoeft aan te passen.

2. Stereoscopische visie – via beide ogen ontvangt het brein twee lichtelijk verschillende beelden, wat echte dieptewaarneming mogelijk maakt.4 3. Werken op afstand – de vergroting maakt een ruime werkafstand mogelijk, zodat je rechtop kunt blijven zitten.

5. Behandelaar achter de microscoop met tubusverlenger.

Onder de zwarte pijl zie je de tubusverlenger die we hebben geplaatst. Nu zit de behandelaar helemaal ontspannen, ondersteund rechtop terwijl het binoculair mooi aansluit.

4. Geïntegreerde verlichting – optimale belichting van het werkveld, zonder extra gewicht op de neusbrug.

(tubusverlenger) worden geplaatst. Deze vergroot de werkafstand, zodat de behandelaar ontspannen rechtop kan

Toch is de microscoop niet automatisch ergonomisch. In de

blijven zitten. (Afbeelding 5: De tubusverlenger is geplaatst

praktijk zie ik vaak dat endodontologen het hoofd in ante-

onder de zwarte pijl).

positie brengen tijdens het werken.

Dr. Carr beschrijft dat hij “alles” onder de microscoop doet,

Een voorwaartse stand van het hoofd ten opzichte van de

zelfs het plaatsen van de cofferdam.

romp. Vaak ligt dat aan een onjuiste instelling van het bino-

Voorwaarde is wel dat de microscoop zes vergrotingsni-

culair, of aan een te korte tubus. Het gevolg is een lichte

veaus heeft. Of, bij traploze instelling, dat bij de kleinste

maar langdurige statische spierspanning in de nek, wat op

vergroting het gebied tussen neus en kin goed zichtbaar

termijn vrijwel altijd tot klachten leidt.

blijft.1

5

Een correcte instelling van de microscoop is dus cruciaal.

Deze moet worden aangepast aan de lichaamslengte en

Zes ergonomische factoren bij de aanschaf van een loep

zithouding van de gebruiker. Blijf tijdens het werken met de

Bij de aanschaf van een loepbril gaat het niet alleen om

rug altijd tegen de lendesteun zitten en laat de microscoop

vergroting, maar om balans tussen optiek en ergonomie.

zich naar jou toe bewegen. Niet andersom.

Zes factoren zijn bepalend:

Wanneer de tubus + binoculair combinatie ‘te kort’ is, kan in overleg met de fabrikant een verlengring

6

by

‘s Werelds eerste Ergo-loepbril met verstelbare vergroting

3 Vergrotingen, 1 apparaat, dezelfde houding.

Ervaar ongekende precisie met verstelbare loepen die drie vergrotingen in één apparaat bieden.

Ergo V TM

Ergo V TM Pro Pr

Gewicht:

Gewicht:

59gr

63gr 3gr

Vergroting

Vergroting

3.8x, 5.3x,7 .0x

5.6x,7 .4x, 10x

Werkafstand

Werkafstand

40-70cm

40-70cm

+31 23 200 14 10

info@admetec.nl

admetec.nl

1. Werkafstand. De afstand tussen ogen en werkveld

De stoel: met armleuningen

bepaalt je zithouding. Is de afstand te kort, dan hang je

Een veelvoorkomende fout is het werken zonder armsteun.

voorover; te lang, en je strekt de nek onnatuurlijk.

Zonder ondersteuning blijven de armen langdurig in sta-

Laat deze afstand daarom altijd professioneel opmeten

tische elevatie, wat leidt tot verhoogde spierspanning in

en op maat instellen.

schouders en nek.6 Onderzoek toont aan dat het gebruik

2. Scherptediepte zone. Hoe groter de zone waarin het

van arm- en rugsteunen de spierbelasting significant ver-

beeld scherp blijft, hoe minder je hoeft te bewegen.

mindert en de precisie van handbewegingen verbetert.7 Dr.

Boven de 3–4x vergroting neemt de scherptediepte

Gary Carr en ook

sterk af.

Juan Carlos Ortiz Hugues benadrukken dit consequent in

2

3. Declinatiehoek. Hoe ver kun je naar beneden kijken

hun ergonomische literatuur: een stoel met armleuningen

zonder je hoofd te kantelen? Prisma-loepen scoren

is voor endodontologen geen luxe, maar een noodzakelijk-

hier het best; Galilean-loepen buigen het beeld

heid.

niet af, waardoor het hoofd sneller voorover kantelt.

4. Convergentiehoek. De hoek waarin de twee optische

De juiste inclinatiehoek

assen samenkomen. Bij een correcte instelling

Bij de dentale microscoop verwijst de inclinatiehoek naar

kruisen de assen precies in het werkveld, zodat het

de lichte neerwaartse kanteling van de binoculaire tubus

beeld ontspannen scherp blijft. Een foutieve convergentie

ten opzichte van de horizontale lijn. Deze vaste hoek zorgt

veroorzaakt dubbelzien en vermoeidheid.

ervoor dat het beeld uit het werkveld optisch naar de ogen

5. Vergrotingsfactor. Een vergroting van 3-4x is ideaal.

van de behandelaar wordt geleid. Het doel is eenvoudig: de

Minder geeft te weinig detail; meer leidt tot onnodige

microscoop laat jou recht vooruitkijken, terwijl het opti-

spierspanning.

sche systeem het beeld omhoog buigt.

6. Verlichtingsbehoefte. Loepen met geïntegreerde

Wanneer het binoculair correct is ingesteld, bevindt de blik

LED-verlichting zijn handig, maar voegen gewicht

van de behandelaar zich in een neutrale, ontspannen stand.

toe aan de neusbrug. De microscoop heeft verlichting

De tubus helt dan slechts licht naar beneden, ongeveer tien

geïntegreerd in de optische as, wat zowel ergonomisch

tot vijftien graden, zodat de ogen in hun natuurlijke, licht

als visueel superieur is.

neerwaartse positie blijven zonder dat de oogspieren continu hoeven te corrigeren. Zo kan de endodontoloog

Microscoop versus prisma-loep: stereoscopische visie

scherp en comfortabel werken, met een rechte nek en een

Een belangrijk verschil tussen de microscoop en de

stabiele houding.

prisma-loep is de wijze van dieptewaarneming. De

Belangrijk is dat niet de behandelaar zich aanpast aan de

microscoop biedt echte stereoscopische visie: het brein

microscoop, maar de microscoop aan de behandelaar.

ontvangt twee net verschillende beelden via beide ogen,

Een juiste inclinatiehoek maakt het mogelijk om langdurig

waardoor diepte reëel wordt ervaren. De prisma-loep

geconcentreerd te werken zonder visuele of cervicale over-

werkt met convergente visie: de lichtstralen worden kunst-

belasting. Recent onderzoek bevestigt bovendien dat het

matig naar elkaar toe gebracht, wat de illusie van diepte

gebruik van een microscoop de belasting van de nek- en

wekt. Het lijkt alsof er diepte is, maar de perceptie is minder

schouderspieren significant vermindert ten opzichte van

natuurgetrouw.

werken met loepen of zonder vergroting. Juist dankzij deze

Is stereoscopie dan écht een voordeel? Ja, zeker in de

ergonomische kijkrichting.8 Het is daarmee één van de

endodontologie. Dieptewaarneming is essentieel voor het

meest onderschatte, maar ook meest bepalende instellin-

herkennen van subtiele structuren zoals

gen voor duurzaam microscopisch werkcomfort.

4

fissuren, foramina en verkalkingen. Een goed ingestelde microscoop biedt een helder, driedimensionaal beeld waar-

Conclusie

door deze microstructuren beter zichtbaar worden en

Endodontologie is topsport. Net als een atleet heeft een

behandelingen nauwkeuriger kunnen worden uitgevoerd.9-11

endodontoloog precisie, stabiliteit en uithoudingsvermo-

Toch geldt: een slecht afgestelde of zelden gebruikte

gen nodig, en dat begint bij een ergonomische werkhou-

microscoop is minder waard dan een goed ingestelde en

ding. Vergroting is daarbij niet alleen een visueel hulpmid-

correct gebruikte prisma-loep.

del, maar een voorwaarde voor duurzaam werken.

8

De Galilean-loep biedt redelijke optiek, maar is ergonomisch af te raden. De prisma-loep is een uitstekende keuze voor wie (nog) geen microscoop gebruikt. De microscoop blijft de gouden standaard, mits goed ingesteld en gecombineerd met een stoel die arm- en rugsteun biedt. Want goed zien is één ding. Pijnvrij blijven werken, dát is de echte winst.

Matthijs Luitjes is fysiotherapeut en ergonoom, gespecialiseerd in mondzorgprofessionals. Met zijn bedrijf Ergonomic Solutions (www.ergonomicsolutions.nl) en via LinkedIn helpt hij professionals in Nederland en daarbuiten met het verlichten en voorkomen van werkgerelateerde pijn. info@ergonomicsolutions.nl.

Opleiding Praktijkmanager II De verdieping

R-code Scan de Q informatie voor meer en en aanmeld

Een verdieping in de praktijkvoering van jouw praktijk

Geen dag hetzelfde

Werken, leren en inspireren binnen de kaakchirurgie Isabella Busch

De mond-, kaak- en aangezichtschirurgie is een vakgebied dat vaak wordt onderschat, terwijl de praktijk juist veelzijdig, dynamisch en intens mensgericht is. Achter elke behandeling staat een team van professionals, waarin de assistent een cruciale rol speelt. Isabella Busch weet daar alles van. Met ruim tien jaar ervaring binnen de kaakchirurgie en een sterke passie voor praktijkgericht leren en patiëntbegeleiding, combineert zij haar werk op de polikliniek met het opleiden en inspireren van nieuwe assistenten. In dit interview vertelt Isabella over haar loopbaan, haar visie op het vak en haar rol binnen de nieuwe opleiding tot MKA-, paro- en implantologie-assistent.

Isabella Busch (1991) werkt al ruim tien jaar binnen de mond-, kaak- en aangezichtschirurgie. Sinds 2015 is zij actief op de polikliniek kaakchirurgie van ziekenhuis Rijnstate, waar ze assisteert bij operaties, lokale anesthesie toedient en patiënten begeleidt tijdens het spreekuur. Daarvoor werkte ze als tandarts- en preventieassistente in een

10

algemene tandartspraktijk.

Isabella heeft een passie voor praktijkgericht leren, infectiepreventie en het inspireren van nieuwe generaties assistenten. Daarom is ze ook docent bij de nieuwe opleiding tot MKA-, paroen implantologie-assistent.

Je werkt al jaren binnen de kaakchirurgie. Wat trok jou in dit vakgebied, en waarom vind je het belangrijk om nu ook les te geven?

Wat mijn interesse en nieuwsgierigheid al tien jaar lang gewekt heeft, is de diversiteit in patiënten en de verschillende behandelingen die binnen de kaakchirurgie uitgevoerd worden. Geen dag is hetzelfde. Ik merk dat veel patiënten denken dat er bij de kaakchirurg alleen maar verstandskiezen of implantaten geplaatst worden, maar hier gebeurt zoveel meer dan dat. Denk bijvoorbeeld aan de diverse samenwerkingen binnen het ziekenhuis met andere specialismen, zoals de dermatologie of het oncologisch centrum.

In de loop van de jaren heb ik opgemerkt dat er een terugloop van assistentes is; dit zien we terug in het lage aantal reacties op een vacatureplaatsing. Juist daarom vind ik het belangrijk om hierin les te geven en mijn enthousiasme te kunnen delen, want het is een superleuk vak.

Welke vaardigheden of inzichten uit jouw dagelijkse werk op de polikliniek zijn volgens jou het meest waardevol voor toekomstige assistenten?

Dat je in sommige gevallen snel moet schakelen en, indien nodig, de doorslaggevende factor bent. Een vooruitziende blik is in dit vakgebied erg prettig.

Daarnaast is het belangrijk dat je je goed kunt verplaatsen in de patiënt, of dat nu een angstige patiënt is of juist een boze patiënt.

In de opleiding leren cursisten hoe ze “het verschil kunnen maken” als assistent. Kun je een voorbeeld geven waarin jouw rol als assistent echt doorslaggevend was voor het verloop van een behandeling?

Denk hierbij aan het geruststellen van een angstpatiënt. Dit kan voorafgaand aan de behandeling zijn door alles duidelijk uit te leggen, of wanneer ze angst hebben voor geluiden door ze een koptelefoon of oortjes met eigen muziek te laten gebruiken. Zelf vraag ik ook altijd aan de patiënt of er dingen zijn waar wij rekening mee kunnen houden, of dat ze zelf iets kunnen aangeven wat voor hen prettig is of rust geeft tijdens de behandeling. Maar ook tijdens een behandeling ben je een

belangrijke factor in het begeleiden van de patiënt, bijvoorbeeld door ademhalingsoefeningen of juist door simpelweg tegen ze te blijven praten en ze voor te bereiden op wat ze kunnen merken of horen.

Het maken van een CBCT-scan wordt ook dagelijks door de assistent uitgevoerd. Hiermee kun je patiënten een duidelijk advies geven met een passende behandeling, allemaal tijdens één afspraak.

De opleiding combineert theorie en praktijk. Hoe zorg jij ervoor dat die balans goed aansluit bij de werkelijkheid in het ziekenhuis of de praktijk?

Ik zorg dat theorie en praktijk goed aansluiten door theoretische onderwerpen meteen te koppelen aan voorbeelden uit mijn eigen werkervaring op de poli-kliniek kaakchirurgie.

Daarnaast laat ik studenten zelf in de praktijk dingen doen, zoals het klaarleggen van het instrumentarium voor een specifieke behandeling.

Zo is de theorie makkelijker te vertalen en begrijpen studenten beter waarom bepaalde dingen belangrijk zijn.

Naast technische vaardigheden gaat het ook om patiëntbegeleiding, geruststellen en nazorg. Hoe belangrijk vind jij dit aspect, en hoe geef je dit door aan de cursisten?

Ik vind goede begeleiding van de patiënt ontzettend belangrijk. Dat is vaak wat een patiënt het meest onthoudt en wat zorgt voor een prettige ervaring.

Tijdens de lessen deel ik mijn eigen ervaringen en praktijkvoorbeelden, zodat cursisten inzicht krijgen in hoe ze patiënten goed kunnen geruststellen en begeleiden. Zo geef ik ze handvatten die ze direct in hun werk kunnen toepassen.

Wat zijn volgens jou de grootste uitdagingen waar een MKA-, paro- of implantologie-assistent tegenwoordig mee te maken krijgt? En welke kansen zie jij voor dit beroep?

Een van de grootste uitdagingen is de wens van patiënten om snelle zorg. In een wereld van ‘vandaag besteld, morgen in huis’ liggen de verwachtingen hoog, terwijl dat in de praktijk helaas niet altijd haalbaar is. Patiënten hebben vaak te maken met lange wachttijden, soms maanden voordat een behandeling gepland kan worden. Dit leidt regelmatig tot lastige of vervelende situaties. Het is dan ook de uitdaging voor de assistent om toch een passende afspraak te vinden en de patiënt zo goed mogelijk van dienst te zijn.

Nieuwe technieken zoals intra-oraal scannen en CBCT komen terug in het programma. Hoe zie jij de rol van technologie in de dagelijkse praktijk én in de opleiding?

Technologie speelt een steeds grotere rol in zowel de dagelijkse praktijk als in de opleiding. Deze ontwikkelingen dragen bij aan een efficiëntere en nauwkeurigere behandelwijze. Denk aan het gebruik van de intra-orale scanner: deze digitale werkwijze vervangt de traditionele afdrukken en biedt direct inzicht in de mondsituatie van de patiënt.

Hiermee kun je een volledig beeld geven van wat er tijdens de operatie gebeurt en, niet onbelangrijk, het eindresultaat laten zien.

Wat geeft jou persoonlijk de meeste voldoening in je werk, en wat hoop je dat cursisten meenemen uit de opleiding?

Wat mij de meeste voldoening geeft, is dat ik patiënten echt kan begeleiden tijdens een behandeling en ze met een gerust gevoel naar huis zie gaan. Vooral het snel kunnen helpen van iemand met veel klachten zijn voor mij de momenten waarop ik denk: daar doe ik het voor. Ik hoop mijn enthousiasme en gevoel van voldoening te kunnen meegeven aan de cursisten, want het is een prachtig en uitdagend vak!

Isabella Busch (1991) werkt al ruim tien jaar binnen de mond-, kaak- en aangezichtschirurgie. Sinds 2015 is zij actief op de polikliniek kaakchirurgie van ziekenhuis Rijnstate, waar ze assisteert bij operaties, lokale anesthesie toedient en patiënten begeleidt tijdens het spreekuur.

Meer weten over de opleiding Kaakchirurgie assistent?

Scan de QR-code!

11

Begrijpen begint bij jezelf Marenka Franke

12

Wanneer we iets vertellen, willen we graag begrepen worden. Vaak denken we ook dat dat zo is, zeker als wat we vertellen voor ons heel simpel lijkt. Toch blijkt bij navraag regelmatig dat dit niet altijd het geval is. Dat kan leiden tot vervelende situaties die vaak eenvoudig voorkomen hadden kunnen worden. Hieronder vind je een aantal inzichten en tips om je boodschap zo begrijpelijk mogelijk over te brengen.

Begrijpen wat je zelf vertelt

Begrijpen wat de ander bedoelt

Allereerst is het belangrijk dat je zelf goed begrijpt

Ook voor jezelf kan het een uitdaging zijn om een

wat je vertelt. Dit kan gaan om iets kleins, zoals een

ander goed te begrijpen. Daarom is het belangrijk om

verandering in het doorgeven van verlofuren, maar

hier bewust mee om te gaan. Enkele tips:

ook om grotere veranderingen, zoals de implementatie

•

Luister aandachtig en onderbreek de ander niet

van een nieuw computersysteem.

•

Laat de ander uitpraten

Wanneer je begrijpt waarom iets wordt toegepast en

•

Herhaal in je eigen woorden wat er is gezegd

wat de meerwaarde is voor het team of de praktijkeigenaar,

•

Denk aan ANNA (altijd navragen, niet aannemen)

zal je boodschap automatisch duidelijker overkomen. Bij

•

Denk aan NIVEA (niet invullen voor een ander)

alles wat je wilt overbrengen is het essentieel dat je zelf inzicht hebt in het waarom en hoe. Als dit voor jou helder is,

Je kunt het onderwerp ‘begrijpen’ ook breder trekken

zul je merken dat je je boodschap met meer zelfvertrouwen

binnen de praktijk en dit bijvoorbeeld bespreken

brengt en steviger in je schoenen staat. Dit helpt ook bij

tijdens een werkoverleg. Het is namelijk belangrijk

hoe jouw boodschap wordt ontvangen.

dat behandelaren zich bewust zijn van hoe essentieel

Ook bij het geven van feedback aan een medewerker

het is dat zij goed begrepen worden door de patiënt,

is het belangrijk dat je goed kunt onderbouwen wat

bijvoorbeeld bij het bespreken van een behandelplan

er anders moet. Door gebruik te maken van concrete

of het geven van uitleg. Ook voor baliemedewerkers,

feiten en duidelijke voorbeelden, maak je voor de ander

receptionisten en backofficemedewerkers is het van

inzichtelijk wat je bedoelt.

belang dat zij de mensen die zij te woord staan goed begrijpen.

Begrijpen wat je overbrengt Wanneer jij begrijpt wat je wilt uitdragen, is het belangrijk

Kortom, het is belangrijk dat iedereen zich ervan bewust

dat jouw medewerker(s) ook begrijpt wat je zegt. Een goede

is dat elkaar begrijpen niet vanzelfsprekend is, hoe

voorbereiding helpt daarbij. Dat kan variëren van een paar

eenvoudig de boodschap ook lijkt.

steekwoorden bij iets kleins tot een uitgebreider verslag bij

Hopelijk heb jij mijn boodschap en tips begrepen!

grotere onderwerpen.

Een aantal aandachtspunten:

Marenka Franke is praktijkmanager bij Centrum voor Mondzorg

•

Rhenen.

Werk met voorbeelden of afbeeldingen om je verhaal te verduidelijken

•

Vertel alleen feiten

•

Geef duidelijk het “waarom” aan

•

Stel tussentijds de vraag of mensen begrijpen wat je bedoelt en of er vragen zijn

•

Let op je houding en praat rustig

•

Let ook op de houding van anderen en speel daarop in

•

Vraag na afloop of de ander in eigen woorden kan herhalen wat er is gezegd

Op deze manier controleer je of jouw boodschap goed en duidelijk is overgekomen.

13

Infectiepreventie als fundament voor veilige zorg, werkgeluk en goed werkgeverschap

Infectiepreventie begint bij de agenda Nicolette Biesters

Infectiepreventie in de mondzorgpraktijk is veel meer dan het volgen van een richtlijn. Het raakt aan gedrag, cultuur en dagelijkse keuzes. Hoe er wordt gewerkt met protocollen bepaalt niet alleen de veiligheid van patiënten, maar ook het werkgeluk en de ervaren werkdruk binnen het team.

Infectiepreventie begint lang voor de behandelstoel. Het zit in de houding van de medewerker die een patiënt ophaalt uit de wachtkamer. In de manier waarop een behandelkamer wordt klaargezet. In hoe er wordt omgegaan met handschoenen, met maskers, met de tijd tussen twee patiënten.

Dat zijn keuzes die dagelijks worden gemaakt, vaak zonder er bij stil te staan. En ze beginnen bij de agenda.

De KNMT-richtlijn Infectiepreventie voor mondzorgpraktijken bestaat sinds 2016. En eindelijk vernemen we dat er een nieuwe richtlijn aankomt. Wat er precies gaat veranderen is nog niet bekend, maar het fenomeen richtlijn infectiepreventie blijft. Dat maakt dit het juiste moment om de praktijk op scherp te stellen. In een praktijk die nu goed georganiseerd is, landt een nieuwe richtlijn vanzelf.

Wie dagelijks in een praktijk werkt weet dat de afstand tussen de richtlijn op papier en het gedrag op de werkvloer soms groot is. Praktijkkleding hoort licht van kleur te zijn, toch werkt inmiddels de helft van de mondzorg in donkere kleding. Korte mouwen horen de norm te zijn zodat de onderarmen gedesinfecteerd kunnen worden, maar hoe voer je dat gesprek met een medewerker die om religieuze redenen de onderarmen bedekt? Sieraden horen af, en dan staat er iemand tegenover je die haar trouwring nooit heeft afgedaan en je aankijkt alsof je haar iets afneemt. Kunstnagels en nagellak: wie dat gesprek ooit heeft gevoerd als leidinggevende weet hoe snel het gaat over identiteit en vrijheid.

14

Het wordt persoonlijk en dat is precies waar het interessant wordt Dit zijn de momenten waarop infectiepreventie ophoudt een hygiënekwestie te zijn. Het wordt een gesprek over iemands identiteit, over geloof, over wat iemand gewend is.

En dat vraagt meer dan een verwijzing naar de richtlijn. Het vraagt om uitleg, om begrip voor de weerstand. Tegelijk is de richtlijn er om een reden: de veiligheid van de patiënt en de collega. Consequent zijn is dan het enige dat werkt.

Vriendelijk en voor iedereen gelijk.

Het is dan ook geen toeval dat infectiepreventie in veel praktijken een stille bron van spanning is. De medewerker die het heel nauw neemt en ziet dat een collega er mee wegkomt. De assistent die weet hoe het hoort en merkt dat de agenda zo vol zit dat er simpelweg geen tijd is om alles goed te doen. Hoe gaat die assistent ’s avonds naar huis?

“Jouw praktijk is zo hygiënisch als de minst hygiënische medewerker” Kijk eens rond tijdens een gewone behandeldag. Het mondneusmasker dat tussen twee patiënten onder de kin hangt. De handschoenen die nog aan zijn als iemand iets uit de la pakt. Een deurgreep die wordt vastgepakt. Een ontbrekend inspuitrek in de thermodesinfector. Of, het ontbreken van tijd.

Neem bijvoorbeeld het doorspoelen van de units tussen iedere patiënt door. Een handeling van misschien 10 seconden, die de waterleiding in de behandelunit spoelt en daarmee de kans op bacteriële besmetting aanzienlijk verkleint. En toch is het een van de punten waarop praktijken

Congres

in de praktijk

Infectiepreventie is de basis van iedere veilige en professionele mondzorgpraktijk. Maar hoe staat jouw praktijk ervoor? Zijn de actuele richtlijnen volledig geïmplementeerd? En ben je voorbereid op nieuwe ontwikkelingen en veranderende besmettingsbronnen?

Tijdens het Congres Infectiepreventie 360° in de praktijk krijg je in één dag een compleet en actueel overzicht van alles wat je moet weten. Van wet- en regelgeving tot microbiologie, van thermodesinfectie tot efficiëntere werkprocessen – praktisch, concreet en direct toepasbaar.

Programma ● Waarom doen we wat we doen & Hoe zit het met de nieuwe richtlijnen?

Nicolette Biesters

● Microbiologie in de praktijk Hanneke de Valk

● Van reinigen tot steriliseren: theorie versus praktijk Jo-Ann van Velsen

● In gesprek met de inspectie

Q&A aan de IGJ; een verhelderend interview met de inspectie

● Lean werken en procesoptimalisatie binnen een praktijk.

Rob de Graaf

● Duwtje gedragspsychologie; Duwtje in de juiste richting Duwtje

Doelgroep ● Hele team; inclusief tandarts & mondhygiënist Partner

Aanmelden Scan de QR-code voor het volledige programma en om je aan te melden!

www.dentalprodutpromotions.nl

15

het vaakst tekortschieten. De reden die dan wordt gegeven is ook altijd dezelfde: daar is geen tijd voor.

tiepreventie helpt je de juiste mensen aan te trekken.

En ze te behouden.

“Als er geen tijd is om de unit door te spoelen, is er dan wel tijd om de patiënt het risico te laten dragen?”

Die vraag klinkt hard. Maar is wat het is. Telkens als er geen tijd is voor een stap in het protocol gaat de agenda voor de veiligheid van de patiënt. Bewust of onbewust. En dat werkt door; de assistent met het zorghart, die het gevoel heeft het werk niet veilig te doen, voelt werkdruk of stress.

Bewustwording werkt aanstekelijk Een goede agenda is daarom net zo belangrijk als een goed protocol. Wie infectiepreventie serieus neemt bouwt de tijd die het kost in de planning in. Dat is een keuze die de praktijkhouder of manager maakt, bewust, met kennis van wat de richtlijn vraagt.

En wie nieuwe medewerkers aanneemt weet ook dat onboarding meer is dan uitleg over equipment en kennismaken. Een nieuwe assistent, een stagiaire, een invalkracht: zij moeten weten hoe infectiepreventie in deze praktijk werkt voordat ze zelfstandig aan de slag gaan.

Bewustwording begint bij kennis.

Waarom mag een mondneusmasker niet onder de kin hangen? Waarom spoelen we de slangen door? Wat doet een handschoen wel en wat doet hij niet? Wie die vragen kan beantwoorden werkt anders dan wie ze nooit heeft gesteld. En wie ze kan uitleggen aan een collega draagt bij aan een cultuur waarin infectiepreventie vanzelfsprekend is.

Zodra mensen in een praktijk écht begrijpen waarom infectiepreventie werkt zoals het werkt, verandert de toon.

En is het geen verplichting meer van bovenaf, maar een gedeeld inzicht. De assistent die begrijpt waarom handschoenen er zijn om haar te beschermen werkt anders. De tandarts die begrijpt wat het doorspoelen doet, slaat die stap niet meer over. Bewustwording werkt aanstekelijk.

Infectiepreventie vraagt dagelijkse aandacht. Want gewoontes sluipen erin. Wat vandaag nog vanzelfsprekend is, wordt morgen een kleine afwijking en volgende week de nieuwe norm. De praktijk die denkt dat het wel goed zit omdat het gisteren ook goed zat, onderschat hoe snel het ritme verslapt. Infectiepreventie is een dagelijkse keuze.

Een goed gedesinfecteerd instrument is het absolute minimum. Wat telt is het gedrag er omheen.

Leiderschap: jij bepaalt het ritme In veel praktijken merk je dat infectiepreventie als bijscholing niet de prioriteit heeft voor de tandarts.

Vaak wordt dat gezien als een onderwerp voor het ondersteunend team. Tandartsen hebben dit immers al gehad op de universiteit. Die gedachte is begrijpelijk.

Ze is tegelijk precies het probleem.

De verantwoordelijkheid ligt in de eerste plaats bij de praktijkhouder en de tandarts. Zij bepalen hoe de agenda eruitziet, hoeveel tijd er tussen behandelingen zit en hoe nieuwe medewerkers worden ingewerkt.

Een praktijkmanager die infectiepreventie op de agenda zet en geen mandaat krijgt om het te handhaven, staat met lege handen.

Intussen zijn het juist de ondersteunende functies die dagelijks het dichtst bij de uitvoering staan. Zij zien waar het misgaat, wanneer de tijd tekortschiet en wanneer de werkdruk zo hoog is dat de richtlijn er als eerste bij inschiet.

Zij verdienen ruimte en leiding die de randvoorwaarden schept om goed te kunnen werken.

Als dat structureel ontbreekt ontstaat er iets verontrustends: medewerkers die precies weten hoe het hoort en toch het gevoel hebben dat ze hun werk niet goed doen.

‘‘

“Dit zijn de momenten waarop infectiepreventie ophoudt een hygiënekwestie te zijn” Infectiepreventie die onder druk staat is een sluipmoordenaar van werkgeluk. Een praktijk waar het wél goed geregeld is, is een praktijk waar medewerkers met minder stress werken. Waar het gewoon klopt.

Want juist die ene medewerker die zijn eigen werkwijze belangrijker vindt dan de afgesproken, bepaalt het niveau van de hele praktijk. In een mondzorgpraktijk gaat dat ten koste van de veiligheid van de patiënt en de medewerker.

Er is nog een argument dat zelden wordt genoemd: infectiepreventie als onderdeel van goed werkgeverschap.

In een krappe arbeidsmarkt kiezen mondzorgprofessionals bewust voor een praktijk. Ze letten op sfeer, op organisatie, op hoe een praktijk met zijn medewerkers omgaat. Een praktijk waar infectiepreventie slordig is geregeld, waar de werkdruk hoog is en de protocollen onduidelijk, straalt dat uit. Een praktijk waar het klopt, ook. Goed geregelde infec-

Infectiepreventie is je cultuur, maak het bespreekbaar De richtlijn is het vertrekpunt. Wat een praktijk echt nodig heeft is een cultuur waarin infectiepreventie leeft en van iedereen is. Dat vraagt om leiderschap en om de bereidheid om gedrag bespreekbaar te maken. Tandartsen en praktijkhouders die actief deelnemen aan bijscholing merken het verschil: minder werkdruk omdat processen kloppen, meer werkgeluk omdat het team weet waar het aan toe is en een praktijk waar patiënten het vertrouwen voelen zodra ze binnenkomen.

Infectiepreventie is een van de meest bepalende aspecten van hoe een praktijk werkt. Het begint bij de agenda. En de vraag is simpel: weet iedereen in jouw praktijk hoe het hier gaat?

Nicolette Biesters is eigenaar van Praktijk op Orde, adviesbureau voor beleid, kwaliteit en veiligheid binnen de mondzorg. Ze helpt tandartspraktijken om de praktijk op orde te krijgen en te houden en te voldoen aan eisen van wet- en regelgeving, onder andere door lean werken. Daarnaast ontwikkelt ze samen met andere bekende adviseurs het Praktijk op Orde keurmerk voor tandartspraktijken.

ROGEN P

E

ER

P

TE C HNO LOGY

IOR

EEN STRALENDE GLIMLACH KAN ZO EENVOUDIG ZIJN

XIDE SU

HPS

RO

H

YD

Wilt u uw patiënten een mild en gebruiksvriendelijk Whitening systeem bieden dat bij kamertemperatuur kan worden bewaard?

De Kulzer Vivida Home Kit biedt een praktische oplossing voor uw praktijk en sluit tegelijkertijd aan op de behoeften van uw patiënten.

■ Ontdek de effectiviteit van de gepatenteerde HPS‑formule: voor een betere stabiliteit, viscositeit en zelfactivatie.

■ Een milde behandelingservaring voor uw patiënten, waarbij gevoeligheid tot een minumum beperkt wordt.

■ Slechts 15–30 minuten behandeltijd per dag – zonder het ongemak van nachtbehandelingen.

■ Bewaren op kamertemperatuur en een houdbaarheid van 36 maanden voor een geoptimaliseerd voorraadbeheer.

De reis naar een stralendere glimlach begint hier: kulzer.nl/vivida-home

HOME KIT

WHITENING 6% HYDROGEN PEROXIDE SUPERIOR 17

‘‘

Daarvoor is het dus belangrijk om inzicht te verschaffen in de toekomst, zodat je daadwerkelijk kunt beoordelen of jouw huidige zorgen al dan niet terecht zijn

18

Inzicht kan zorgen wegnemen. Maar hoe dan?

Wat is de impact van de tariefdaling?

Sjoerd Kuiken

Vanaf 1 januari van dit jaar zijn praktijken geconfronteerd met een tariefdaling van 1,12%. Daartegenover staat dat de praktijkkosten niet zijn gedaald.

De praktijkkosten stijgen hoogstwaarschijnlijk of blijven minimaal gelijk. Een logische vraag vanuit praktijkhouders rondom de jaarwisseling was dan ook wat te doen met de salarissen. Wel of niet indexeren?

Concreet – en terecht – kreeg ik vanuit een praktijkhouder de volgende vraag: “Ik heb te maken met een flinke stijging van de personeelskosten en de tarieven die gaan dalen.

Gaat dit wel goed?” Terecht dus als je je als praktijkhouder zorgen maakt om de financiële gezondheid van je praktijk.

Impact op het rendement In een eerder artikel heb ik de impact van een omzetverhoging op het rendement van de praktijk – globaal – doorgerekend. Daaruit kwam naar voren, dat een omzetstijging van 10% het rendement van de praktijk met wel 25% kan verhogen. Er is in dat geval dus sprake van een soort ‘hefboomwerking’.

Helaas geldt deze hefboomwerking ook in omgekeerde zin.

Een daling van de omzet met 1% zal zorgen voor daling van et rendement van de praktijk met meerdere procenten. Nog los van het gegeven, dat naast de omzetdaling waarschijnlijk op dit moment voor veel praktijken ook sprake zal zijn van een kostenstijging.

De daadwerkelijke impact is voor iedere praktijk uiteraard anders. Uit globale berekeningen kan de huidige tariefdaling in combinatie met een ‘gemiddelde’ kostenstijging vanuit inflatie al snel resulteren in een daling van het rendement van meer dan 20%.

Inzicht creëren Kortom, het is terecht als je je als praktijkhouder hierover zorgen maakt. Een logische eerste reactie van veel praktijkhouders is om je te richten op de volgende onderdelen: 1. Praktijkkosten verlagen Praktijkhouders geven aan zo veel mogelijk te willen gaan snijden in de praktijkkosten. Uiteraard kun je de praktijkkosten omlaag brengen door hier kritisch naar te kijken. Echter, het is maar zeer de vraag of je daarmee in staat bent om de totale praktijkkosten daadwerkelijk omlaag te brengen.

Los van het feit, dat een eventuele kostendaling zeker niet het omzetverlies zal gaan opvangen.

2. Praktijkomzet verhogen Het verhogen van de omzet wordt daarnaast ook als oplossing genoemd. Voor veel praktijken is een omzetverhoging zeker realistisch. Wat ik eerder al aangaf kan een omzetstijging van 10% resulteren in een stijging van het rendement van 25%.

Met – een combinatie van – bovengenoemde oplossingen worden jouw huidige zorgen echter niet weggenomen.

Je weet op dit moment namelijk niet of je in de komende periode als praktijk daadwerkelijk in staat bent om de kosten te gaan verlagen dan wel de praktijkomzet te verhogen.

In het hier en nu zullen je zorgen dus blijven. Dé oplossing om jouw zorgen over het rendement weg te nemen is het creëren van inzicht.

Niet terugkijken maar vooruit Voor het creëren van inzicht wordt binnen praktijken steeds meer aandacht gegeven aan verschillende kengetallen, zoals omzet overzichten, patiënten aantallen, aantal verrichtingen, etc. Dergelijke kengetallen geven inzicht in hoe de praktijk nu en in de afgelopen periode heeft gepresteerd.

Het beoordelen van kengetallen gaat dus over terugkijken en dergelijke kengetallen geven daarmee geen inzicht in hoe de praktijk in de toekomst presteert. Of anders, wat het toekomstige rendement zal zijn met de dalende tarieven en de stijgende kosten is juist wat je graag wilt weten als praktijkhouder.

Daarvoor is het dus belangrijk om inzicht te verschaffen in de toekomst, zodat je daadwerkelijk kunt beoordelen of jouw huidige zorgen al dan niet terecht zijn. De huidige ontwikkelingen van dalende tarieven en de bijkomende zorgen bij praktijkhouders vragen – mijns inziens – om als praktijkhouder een begroting te gaan opstellen.

19

Wat is een begroting?

Een begroting is een overzicht (/ financieel plan), waarin de verwachte inkomsten, uitgaven en het verschil hiertussen voor een specifieke, toekomstige periode in kaart worden gebracht. Mijn advies is dit overzicht op te stellen voor een heel boekjaar of kalenderjaar.

Een goede begroting bestaat uit de volgende onderdelen: • Verwachte inkomsten: een inschatting van alle geldstromen die je verwacht binnen te krijgen.

• Verwachte uitgaven: alle kosten, opgesplitst in categorieën zoals vaste lasten, variabele kosten, en incidentele uitgaven.

• Saldo: een berekening van de verwachte financiële positie (overschot of tekort).

• Reserves: Eventuele spaarpotjes of buffers voor onvoorziene kosten.

Hoewel de termen van begroting en budget vaak door elkaar worden gebruikt, zijn ze niet hetzelfde. Een begroting is een projectie van de verwachte inkomsten en uitgaven, wat dus draait om plannen. Een budget is een limiet op wat je mag uitgeven binnen voor bepaalde onderdelen, wat dus is gericht op het beheersen van uitgaven.

Hoe maak je een begroting?

De eerste stap in het maken van een begroting is het verzamelen van de inkomsten en uitgaven over voorgaand jaar, welke je veelal uit je boekhouding haalt. Aan de hand hiervan is het aan jou om realistische inschattingen te gaan maken voor dit – komende – jaar. Het is daarbij van belang om je inschattingen vooral te baseren op feiten en trends en niet op aannames.

Hoe beter de inschattingen, hoe zuiverder de begroting.

Praktijkhouders steunen vaak – en terecht – op hun accountant en boekhouder, waar het gaat om de resultaten van de praktijk. Nadeel is echter, dat accountants en boekhouders alleen kijken naar het verleden. Bij het opstellen van de begroting en het maken van een goede inschatting is het dus echt aan de praktijkhouder en eventueel de praktijkmanager zelf.

Conclusie In de dagelijkse praktijk nemen veel praktijkhouders vaak beslissingen op gevoel of ervaring. Een logisch antwoord op de huidige tariefdaling is om te snijden in de kosten of te sturen op omzetverhoging. Hoewel dit uiteraard positief kan zijn, laat alleen een begroting zien wat de financiële impact is.

De huidige ontwikkeling rondom de tariefdaling is wat mij betreft een goede aanleiding om als praktijk structureel met een begroting te gaan werken. Een begroting geeft namelijk vooraf inzicht in de verwachte inkomsten en uitgaven, wat antwoord geeft op de zorgen rondom het toekomstige rendement en vormt daarmee de basis voor gezonde financiële keuzes.

Daarnaast helpt een begroting om de cashflow van de praktijk te bewaken. Door grote uitgaven en verwachte inkomsten vooraf inzichtelijk te maken, ontstaat rust en overzicht. Dit is met name belangrijk bij investeringen in apparatuur, digitalisering of groei van het team.

Sjoerd Kuiken is eigenaar van Kuiken Praktijkmanagement (www.kuikenpraktijkmanagement.nl). Voor objectieve praktijkanalyses, intensieve begeleidingsttrajecten en online cursussen voor praktijkhouders en -managers.

20

Tandheelkunde.

Heruitgevonden!

Maak kennis met TRIOS 6 & Dx Plus Verbeter uw behandelingen met de beste TRIOS scankwaliteit ooit.

De TRIOS 6 beschikt over 3Shape's meest geavanceerde AI-diagnostiek die u helpt bij het maken van nog betere behandelplannen.

Met DX Plus in combinatie met onze baanbrekende DentalHealth app kunt u patiëntgerichte voorlichting geven en inzichten delen. Zo helpt u patiënten actief mee te werken aan het behandelplan en bij te dragen aan hun langdurige mondgezondheid!

Uitstekende patiëntenzorg begint hier!

21

Gedeeld leiderschap in de tandheelkunde

Het belang van samenwerking tussen praktijkhouder en praktijkmanager Nora Ennahachi

In de wereld van tandheelkundige zorg

onder andere met een opleiding

tegenop.”

draait succes niet alleen om technische

praktijkmanagement en een diploma

In die beginjaren ervaarde Nora ook

expertise, maar minstens zo veel om

Organisatie en Bedrijfspsychologie.

hoe samenwerking juist níet moet. Ze

samenwerking en leiderschap. Wie naar

Inmiddels is zij verantwoordelijk voor

werkte met tandartsen die hiërarchisch

goed functionerende praktijken kijkt,

de dagelijkse aansturing van drie

en gesloten waren, wat soms leidde tot

ziet dat de echte kracht vaak schuilt in

snelgroeiende praktijken en begeleidt

onzekerheid en spanning. “Ik heb perio-

de relatie tussen praktijkhouder en

zij met haar eigen bedrijf andere

des gekend waarin ik angst voelde rich-

praktijkmanager. Nora Ennahachi,

praktijkhouders en managers in hun

ting behandelaren. Angst om fouten te

operationeel directrice van tandarts-

ontwikkeling. Maar de basis van haar

maken.” Tegelijkertijd ontmoette ze ook

praktijk MyDent en oprichter van Dent

visie werd al veel eerder gelegd.

professionals die het tegenovergestelde

Management, weet daar alles van. Met

lieten zien: respect, geduld, vertrouwen

17 jaar ervaring in praktijkmanagement

Leren door ervaring

en echte samenwerking.

heeft zij van dichtbij gezien wat werkt

Haar eerste kennismaking met de

Juist dat contrast vormde de basis voor

en wat niet.

tandheelkunde was op 1 augustus

haar latere overtuiging: een praktijk kan

2009, in een kleine tweekamerpraktijk

alleen groeien als mensen elkaar verster-

Nora’s visie op samenwerking is niet

in Utrecht. De praktijkhouder was

ken.

alleen gebaseerd op theorie, maar

prettig in de omgang, maar weinig

vooral ook op praktijkervaring.

betrokken. “Ik werd al snel in het diepe

Van uitdaging naar sterke samen-

Haar loopbaan begon in de zorg als ver-

gegooid met een paar bankpassen

werking

pleegkundige, waarna zij de overstap

en de boodschap: ‘draai jij de praktijk

Die overtuiging werd verder verdiept

maakte naar de tandheelkunde. Ze

maar’.” Wat destijds een uitdagende

in de samenwerking met tandarts en

behaalde haar diploma als tandarts- en

situatie was, bleek achteraf een van

praktijkeigenaar Hardi Mirza, met wie zij

preventieassistent en ontwikkelde zich

haar belangrijkste leermomenten. “De

vanaf 2012 intensief samenwerkte.

verder aan de organisatorische en

beste leerschool die ik ooit had kun-

Die periode was niet altijd makkelijk. “Er

strategische kant van praktijkvoering,

nen krijgen. Hier kan geen diploma

waren momenten waarop we zakelijk

22

bijna uit elkaar gingen.”

Die complementariteit vraagt om duidelijke communicatie,

Maar juist door die moeilijke fases leerden ze beter

vertrouwen en wederzijds begrip. “We plannen regelmatig

communiceren, elkaars kwaliteiten waarderen en

overlegmomenten waarin we niet alleen praktische zaken

bouwen aan vertrouwen. “We hebben elkaar opnieuw

bespreken, maar ook visie, strategie en persoonlijke ont-

gevonden. Die fase heeft de basis gelegd voor verdere

wikkeling.” Door die structurele afstemming ontstaat hel-

groei en stabiliteit.” Inmiddels vormen zij een sterk

derheid: waar staan we, waar willen we naartoe en wat ver-

duo en zijn zij samen verantwoordelijk voor meerdere

wachten we van elkaar?

succesvolle praktijken.

Volgens Nora is die samenwerking geen toeval, maar

De menselijke kant van samenwerking

een bewuste keuze. “Het succes van MyDent hebben

Toch gaat samenwerking volgens Nora verder dan

wij te danken aan die samenwerking. Het gaat om het

structuur en overleg. Het is in de kern ook een menselijke

respecteren van elkaars mening, het stellen van duidelijke

relatie. “Je moet elkaar respecteren, ook als je het niet altijd

kaders en het elkaar in eigen kracht zetten.”

eens bent. Vertrouwen geven, verantwoordelijkheden

Wanneer dat goed gebeurt, ontstaat er volgens haar een

delegeren en elkaar in de kracht zetten, dat is wat een prak-

praktijk waarin zowel het team als de patiënt zich gehoord

tijk echt vooruithelpt.”

en gewaardeerd voelt.

Het effect daarvan reikt verder dan alleen de samenwerking tussen twee personen. Het is merkbaar in de hele

Complementaire rollen als kracht

organisatie. Een goed georganiseerde praktijk waarin ieder-

Binnen een tandartspraktijk zijn de rollen van praktijkhou-

een zijn rol kent, werkt efficiënter en creëert een positieve

der en praktijkmanager duidelijk verschillend, maar juist

sfeer. “Wanneer het team goed wordt ondersteund en dui-

daarin ligt de kracht. De praktijkhouder is vaak volledig

delijke richtlijnen heeft, kunnen zij zich volledig richten op

gefocust op de klinische zorg en kwaliteit, terwijl de prak-

patiëntenzorg.”

tijkmanager zorgt dat alles eromheen soepel verloopt.

Dat heeft directe invloed op zowel de kwaliteit van zorg als

“Wanneer deze twee rollen elkaar aanvullen, in plaats van

de tevredenheid van patiënten.

overlappen, ontstaat er efficiëntie én een werkklimaat waarin iedereen kan excelleren.”

23

Vertrouwen als fundament

Investeren in de relatie

Psychologisch gezien vormt vertrouwen de hoeksteen van die

Om het belang van samenwerking nog tastbaarder te

samenwerking. “Wanneer praktijkhouder en manager elkaar

maken, ontstond bij Nora het idee om een speciaal event

volledig vertrouwen, ontstaat mentale ruimte,” legt Nora uit.

te organiseren voor praktijkhouders en praktijkmanagers.

Die ruimte maakt het mogelijk om verantwoordelijkheden los

Een moment weg van de dagelijkse drukte, waarin ruimte

te laten, open feedback te geven en eerlijk te bespreken wat

ontstaat voor verdieping en verbinding. “Op 11 september

werkt en wat niet. Zonder dat vertrouwen kunnen kleine

2026 vindt het eerste event plaats,” vertelt ze. “Een dag vol

misverstanden snel uitgroeien tot frustratie en stress, met een

inspiratie, inzicht en concrete tools om de samenwerking

negatieve invloed op het hele team.

te versterken.”

Daarbij spelen ook identiteit en verantwoordelijkheid een rol.

Juist in de huidige tijd is zo’n investering volgen haar

De praktijkhouder voelt zich vaak sterk verbonden met de kli-

urgenter dan ooit. Want uiteindelijk blijft de kern het-

nische kwaliteit van de zorg,

zelfde: een sterke praktijk begint bij sterke samenwerking.

terwijl de manager zich verantwoordelijk voelt voor het

Wanneer praktijkhouder en praktijkmanager elkaar respec-

functioneren van het team en de organisatie.

teren, duidelijke kaders stellen en elkaar in hun kracht

“Wanneer beiden elkaars rol erkennen en waarderen, ontstaat

zetten, ontstaat er een fundament voor duurzaam succes

een complementair systeem waarin beiden optimaal

— voelbaar voor het team, zichtbaar in de organisatie en

functioneren.”

merkbaar voor elke patiënt die de praktijk binnenkomt.

Een belangrijk onderdeel daarvan is psychologische veiligheid: het gevoel dat je open kunt communiceren zonder angst voor

Nora Ennahachi is operationeel directeur van drie Mydent

negatieve consequenties. “Tandheelkundige teams en hun

praktijken in Utrecht en Rotterdam waar zij leiding geeft aan een

managers willen vooral respect, waardering en erkenning. Een

team van 45 professionals. Daarnaast ondersteunt ze met haar

goed salaris is slechts een randvoorwaarde. Wanneer praktijk-

eigen bedrijf Dent Management andere praktijken bij het verster-

houder en manager dat gezamenlijk uitdragen, groeit de

ken van hun teams, optimaliseren van processen en vormgeven

motivatie en betrokkenheid van het hele team.”

van toekomstbestendig leiderschap. Vanuit haar overtuiging dat

Samenwerking werkt daarbij als een spiegel voor de organisa-

de toekomst van de mondzorg ligt in samenwerking en gedeeld

tie. “Hoe jij als praktijkhouder of manager communiceert,

leiderschap, bracht zij verschillende stakeholders samen om één

beïnvloedt direct de sfeer in het team,” zegt Nora.

krachtig doel te realiseren: een inspirerend congres waar verbin-

Respectvolle, transparante en open communicatie straalt door

ding, kennisdeling en toekomstbestendigheid centraal staan.

naar de hele praktijk.

Event Samen sterk, gedeeld leiderschap in de tandheelkunde.

Spanningen of onduidelijkheden worden daarentegen net zo snel opgepikt — en soms zelfs versterkt.

Samenwerking in een veranderende sector In een tijd waarin de tandheelkundige sector te maken heeft met personeelstekorten en toenemende werkdruk, wordt het belang van die samenwerking alleen maar groter. “Geld alleen is niet meer de oplossing,” stelt Nora. Medewerkers zoeken veiligheid, waardering en een omgeving waarin zij zich gezien voelen. Juist de samenwerking tussen praktijkhouder en praktijkmanager speelt daarin een cruciale rol.

Samen creëren zij een werkklimaat waarin mensen willen blijven en zich willen ontwikkelen.

Met haar jarenlange ervaring ziet Nora duidelijk verschil tussen praktijken die hierin investeren en praktijken die dat niet doen.

De eerste groep is beter in staat om in te spelen op veranderingen, teams te behouden en duurzaam te groeien. “Het is geen luxe, het is een investering in de toekomst van je praktijk, je team én je patiënten.”

24

Een initiatief van Nora Ennahachi

praktijkmanager & praktijkhouder

11 september 2026, Flint te Amersfoort Op vrijdag 11 september brengen we praktijkhouders en praktijkmanagers uit heel Nederland samen op één plek.

Niet om harder te werken. Maar om elkaar écht te ontmoeten!

In een tijd waarin personeelstekorten, veranderende patiëntverwachtingen en werkdruk de norm lijken, kiezen wij voor iets groters: herstel van vertrouwen, verdieping van verbinding, en leiderschap dat werkt. Dat doen we door een unieke dag te organiseren voor leiders in de mondzorg, praktijkhouders en praktijkmanagers.

Hét 1e event in de tandheelkunde dat volledig draait om gedeeld leiderschap in de tandheelkunde. Een dag weg van de praktijk, weg van de waan van de dag.

Een dag voor verbinding, vertrouwen en leiderschap.

Waarom samen?

Omdat een sterke praktijk begint bij een sterke band en gezamenlijk leiderschap | Omdat cijfers pas waarde krijgen als je ze samen begrijpt en gebruik | Omdat groei niet alleen op de werkvloer ontstaat, maar juist daarbuiten.

Programma

Dit event is een samenwerking van de volgende partners:

08:45 uur

Ontvangst

09.30 uur

Opening door dagvoorzitter Inga + interview Nora Ennahachi & Hardi Mirza

09.45 uur

René Savelberg - Groeikracht

10.45 uur

Pauze en bezoek partnerplein

11.30 uur

Marlies van der Vooren/Valesca Nederlof – Samen sterk in HR-leiderschap

12.30 uur

Lunch en bezoek partnerplein

13.30 uur

Sonny Wessels – Boost jullie synergie in financieel praktijkmanagement

14.30 uur

Pauze en bezoek partnerplein

15.15 uur

Noor Elshof – Gedrag in de tandartspraktijk: hoe kleine duwtjes groot verschil maken

16.15 uur

Borrel

Wij dragen de Sociale Tandarts een warm hart toe. Daarom doneren wij een deel van de opbrengst aan hun prachtige initiatief.

Tijdens het event zijn zij bovendien aanwezig met een eigen stand.

co R-

Schrijf je nu samen in en ervaar wat echte samenwerking oplevert!

Scan d eQ de!

www.eventsamensterk.nl

25

Wat managers en praktijkhouders moeten weten, en doen

Ongewenst gedrag van werkgevers in de mondzorgpraktijk Valesca Nederlof In de meeste mondzorgpraktijken is de sfeer goed: kleine teams, korte lijnen, persoonlijke aandacht voor elkaar. Juist daardoor kan het extra schuren als er sprake is van ongewenst gedrag – zeker wanneer dit afkomstig is van de werkgever of praktijkhouder zelf. Wat begint als een foute grap, een kwetsende opmerking of een ongelijkwaardige benadering, kan leiden tot een verstoorde werksfeer, uitval van medewerkers en zelfs juridische risico’s. Voor praktijkmanagers ligt hier een belangrijke, maar soms lastige rol. Want wat doe je als jij signalen opvangt dat er iets speelt tussen een medewerker en een werkgever – of als jijzelf er getuige van bent? En hoe kun je als praktijkhouder zorgen voor een cultuur waarin dit gedrag geen kans krijgt?

Waarom de mondzorg extra kwetsbaar is

informele omgangsvormen (“we kennen elkaar al jaren”)

In de mondzorg werken we in kleine teams, vaak met nauwe

kunnen ervoor zorgen dat gedrag minder snel wordt

onderlinge verhoudingen. De hiërarchie is duidelijk: de

gecorrigeerd.

praktijkhouder is meestal ook de werkgever, behandelaar én

Kortom: de structuur en cultuur van veel mondzorgpraktijken

eindverantwoordelijke. Veel werknemers – denk aan (paro)

maken de kans op ongewenst gedrag – en het negeren van

preventieassistenten, baliemedewerkers en mondhygiënisten

signalen – groter dan in grotere organisaties met duidelijke

– hebben een sterke loyaliteit naar de praktijkhouder of

omgangsnormen protocollen.

tandarts met wie ze dagelijks samenwerken.

Dat maakt het moeilijk om grenzen aan te geven. Een mede-

Wat verstaan we onder ongewenst gedrag?

werker zal niet snel iets zeggen als de werkgever zich grens-

Ongewenst gedrag is een verzamelbegrip dat onder meer

overschrijdend gedraagt, bang om haar baan, werkuren of

omvat:

opleidingskansen te verliezen. Tegelijkertijd is er het risico,

•

zeker in een krappe arbeidsmarkt waarin goede mondzorgprofessionals schaars zijn, dat een medewerker hierom

gen, blikken of voorstellen.

•

vertrekt, zonder dat de praktijkhouders ooit weten wat er aan

behandelkamers met privacy, waar collega’s en assistenten dicht op elkaar werken en vaak even samen alleen zijn. Ook

26

Discriminatie: op grond van geslacht, afkomst, leeftijd, geloof, seksuele voorkeur of andere persoonlijke kenmer-

de hand is.

Daarnaast wordt er in de mondzorg vaak gewerkt in

(Seksuele) intimidatie: ongepaste opmerkingen, aanrakin-

ken.

•

Pesten of buitensluiten: herhaald negatief gedrag, roddelen, kleineren, negeren.

• •

Agressie of geweld: verbaal of fysiek, van dreigende toon

3.

Een vertrouwenspersoon:

tot daadwerkelijke handelingen.

Het aanstellen van een vertrouwenspersoon is (nog) niet

Machtsmisbruik: misbruik maken van de gezagsverhou-

wettelijk verplicht, maar wordt sterk aanbevolen door de

ding, bijvoorbeeld door iemand onder druk te zetten of te

Inspectie SZW en door beroepsorganisaties zoals KNMT

straffen bij weerstand.

en NVM-mondhygiënisten. Er ligt een wetsvoorstel om dit verplicht te stellen.

Wanneer degene die zich ongewenst gedraagt een leidingge-

4.

Voorlichting en preventie:

vende of werkgever is, wordt dit extra ernstig beoordeeld. De

Werkgevers moeten medewerkers voorlichten over wat

wet legt werkgevers namelijk een verzwaarde zorgplicht op om

onder ongewenst gedrag valt en hoe ze hiermee kunnen

juist dit gedrag te voorkomen.

omgaan. Denk aan een jaarlijkse bespreking tijdens een teamoverleg of training.

De wettelijke verplichtingen

5.

Actie bij signalen:

Elke werkgever – dus ook elke praktijkhouder – heeft op grond

De werkgever moet optreden bij vermoedens of meldin-

van de Arbowet de verplichting om te zorgen voor een veilige

gen van ongewenst gedrag. Niet reageren kan worden

en gezonde werkomgeving. Daaronder valt ook de psychoso-

gezien als nalatigheid, met mogelijke aansprakelijkheid tot

ciale arbeidsbelasting (PSA), waaronder seksuele intimidatie,

gevolg.

discriminatie, pesten en agressie expliciet worden genoemd.

Professionele normen: wat mag van tandartsen verwacht Dat betekent concreet:

worden ?

1.

Inventarisatie en beleid:

De vernieuwde KNMT-gedragsregels (2025) benadrukken dat

Ongewenst gedrag moet onderdeel zijn van de Risico-

de tandarts niet alleen verantwoordelijk is voor goede zorg aan

inventarisatie & -evaluatie (RI&E). De werkgever moet de

patiënten, maar ook voor een respectvolle en veilige omgang

risico’s benoemen en maatregelen beschrijven om ze te

met medewerkers, collega’s en andere zorgverleners.

beperken.

Grensoverschrijdend gedrag, machtsmisbruik of intimidatie

Een protocol of beleid tegen ongewenst gedrag:

zijn nadrukkelijk in strijd met deze gedragsregels. Daarmee is

Een praktijk moet beschikken over een protocol of beleid

het onderwerp niet langer alleen een HR-kwestie, maar ook

waarin staat wat onder ongewenst gedrag wordt verstaan,

een onderdeel van professioneel handelen. De gedragscode

hoe medewerkers melding kunnen maken en welke stap-

vergt bovendien van tandartsen dat zij collega’s of beroepsge-

pen er worden genomen. Heeft jouw praktijk nog geen

noten aanspreken bij een vermoeden van ongewenst gedrag.

protocol? Zie kader voor tips.

Wegkijken is dus in strijd met de gedragscode voor tandartsen.

2.

27

De rol van de praktijkmanager

signalen ontvangt over grensoverschrijdend gedrag van een

In steeds meer praktijken is de praktijkmanager de spil tussen

collega-praktijkhouder, moet actie ondernemen – bijvoorbeeld

het team en de praktijkhouder. Dat maakt deze functie

door in gesprek te gaan of een externe deskundige in te

cruciaal – maar soms ook kwetsbaar – bij situaties van

schakelen. Wegkijken kan later ook leiden tot medeaansprake-

ongewenst gedrag.

lijkheid.

De praktijkmanager is vaak het eerste aanspreekpunt voor

Hoe creëer je een veilige praktijkcultuur?

medewerkers die zich onveilig voelen. Wat kun je dan doen?

Een veilige werkplek ontstaat niet door één protocol, maar

1.

Luister en neem serieus.

door bewust leiderschap. En dat begint bij voorbeeldgedrag.

Bied ruimte aan het verhaal zonder direct te oordelen of

1. Geef het goede voorbeeld.

oplossingen aan te dragen. Benoem dat je het belangrijk

Laat zien dat respect, gelijkwaardigheid en humor kunnen

vindt dat iemand dit deelt.

samengaan zonder dat iemand zich ongemakkelijk voelt.

Ken de procedures.

2. Maak gedrag bespreekbaar.

Zorg dat je weet welk beleid of protocol binnen de praktijk

Zet het onderwerp regelmatig op de agenda, bijvoorbeeld

geldt. Als dat er niet is, is dat een belangrijk signaal rich-

tijdens teamoverleggen. Vraag actief of mensen zich veilig

ting de praktijkhouder om dit alsnog te regelen.

voelen en of ze weten bij wie ze terechtkunnen.

Adviseer over de juiste stappen.

3. Stel een vertrouwenspersoon aan.

Wijs de medewerker op de mogelijkheid van een vertrou-

Bij voorkeur extern, zodat medewerkers laagdrempelig kunnen

wenspersoon of externe meldroute. Vermijd dat je zelf de

melden zonder angst voor repercussies.

rol van onderzoeker of mediator inneemt – dat kan je posi-

4. Leg vast wat jullie normen zijn.

tie onder druk zetten.

Een kort en duidelijk protocol ongewenst gedrag helpt om

Schakel externe hulp in bij ernstige situaties.

verwachtingen helder te maken. Beschrijf concreet gedrag dat

Denk aan een arbodienst, een externe vertrouwensper-

niet wordt getolereerd en de stappen die volgen bij een

soon of, indien nodig, juridische ondersteuning.

melding.

Zorg voor verslaglegging.

5. Train leidinggevenden en praktijkmanagers.

Noteer feiten (geen interpretaties) en bewaar correspon-

Leer signalen herkennen en gesprekken hierover professioneel

dentie zorgvuldig. Dit is belangrijk als er later een onder-

te voeren.

zoek of klacht volgt.

6. Reageer altijd.

2.

3.

4.

5.

Ook als het om ‘kleine dingen’ gaat. Niet reageren versterkt het En wat als de praktijkhouder zelf ongewenst gedrag

gevoel dat grensoverschrijdend gedrag geaccepteerd wordt.

vertoont?

Dat is de moeilijkste situatie – en helaas niet ondenkbaar. Als

Balans tussen belangen

de werkgever of praktijkhouder zich zelf schuldig maakt aan

Een melding van ongewenst gedrag raakt iedereen in de

ongewenst gedrag, is het voor medewerkers (en ook voor

praktijk: de melder, de vermeende dader, het team en de orga-

managers) vaak onmogelijk om dit intern op te lossen.

nisatie. Als praktijkmanager of praktijkhouder is het belangrijk om zorgvuldig te handelen, zonder te oordelen of partij te

In dat geval is het essentieel dat er een externe route beschik-

kiezen.

baar is. Dat kan via:

Een open, professionele aanpak betekent:

•

Een externe vertrouwenspersoon of arbodienst.

•

•

De KNMT-meldprocedure of een melding bij de Inspectie SZW.

•

len).

•

Een mediator of bedrijfsjurist wanneer de samenwerking volledig is vastgelopen.

Oog voor het slachtoffer (veiligheid en vertrouwen herstelOog voor de beschuldigde (geen trial by rumor, maar zorgvuldig hoor en wederhoor).

•

Oog voor het team (duidelijk communiceren dat er wordt gehandeld en dat gedrag serieus genomen wordt).

Voor praktijkhouders die samen een maatschap of vennootschap vormen, ligt er bovendien een onderlinge verantwoorde-

Wanneer emoties oplopen of posities verharden, kan een onaf-

lijkheid. Als zakenpartner kun je niet wegkijken. Wie

hankelijke mediator helpen om de situatie bespreekbaar te maken en tot een duurzame oplossing te komen.

28

ONDER NARCOSE BEHANDELEN IN UW EIGEN PRAKTIJK?

Anesthesia & Intensive Care Services B.V.: AIC is gespecialiseerd in het verzorgen van hoogwaardige medische zorg binnen de anesthesiologie en intensive care geneeskunde.

Met ons VOLWAARDIG MOBIEL ANESTHESIETEAM inclusief apparatuur, monitoring, medicatie, gasvoorziening, disposables en al het nodige personeel kunnen wij op een voor u wenselijke locatie op 4 behandelkamers tegelijk algehele anesthesie toedienen aan uw cliënten, zonder dat u ook maar iets hoeft aan te passen aan de inrichting van uw kliniek.

Tandheelkundige klinieken die behandelingen onder algehele anesthesie willen aanbieden: Als u aan uw cliënten behandelingen onder algehele anesthesie wilt aanbieden zonder dat u dure investeringen hoeft te doen in uw kliniek, dan bent u bij ons aan het juiste adres. Wij kunnen met ons MOBIEL ANESTHESIETEAM in elke kliniek op 4 behandelkamers tegelijk volledig de anesthesie verzorgen zonder dat u daar naar hoeft om te kijken. Wij zijn volledig selfsupporting.

Wij kunnen in elke tandartspraktijk de anesthesie verzorgen.

Uw praktijk hoeft dus niet aan speciale voorwaarden te voldoen!!

Bel voor een gratis en vrijblijvende offerte: Schroom niet om te bellen of te emailen voor een gratis en vrijblijvende offerte. Zonder enige verplichting komen wij graag bij u langs om de situatie in uw kliniek te beoordelen en de wensen en mogelijkheden met elkaar te bespreken.

Weena 1197 3013 AL Rotterdam Tel: + 316 247 257 37 www.aicservices.nl info@aicservices.nl

29

Wat te doen als er op je praktijk nog geen protocol is?

1.

2.

3.

4.

5.

Begin vandaag: benoem in het team dat jullie dit onderwerp willen vastleggen.

Gebruik bestaande voorbeelden: Arbodiensten bieden formats voor protocollen tegen ongewenst gedrag. Dental Care professionals heeft ook voorbeelden. Of zoek een voorbeeld op internet.

Wijs een vertrouwenspersoon aan: bij voorkeur extern.

Veranker het in je RI&E en personeelshandboek.

Bespreek gedrag regelmatig in het team.

Tot slot Ongewenst gedrag komt in elke sector voor – ook in de mondzorg. Juist omdat teams klein zijn en relaties persoonlijk, is het des te belangrijker om dit onderwerp niet te vermijden. Een veilige praktijk is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een voorwaarde voor plezier, kwaliteit en continuïteit.

Voor praktijkmanagers betekent dit: alert blijven, weten wat er speelt en durven handelen.

Voor praktijkhouders: het goede voorbeeld geven, duidelijke kaders scheppen en verantwoordelijkheid nemen – ook als het moeilijk wordt.

Valesca Nederlof is jurist, mediator en trainer binnen de mondzorg en werkzaam bij Dental Care Professionals. Ze combineert juridische expertise met ervaring in HR, verzuimbegeleiding en praktijkmanagement. Haar specialisatie ligt in arbeidsconflicten en vastgelopen samenwerkingen, met een scherp oog voor de dynamiek in mondzorgpraktijken. Daarbij beoogt zij werkgevers, werknemers, teams en zakelijke partners op een respectvolle manier weer verder te laten gaan – samen of ieder voor zich.

30

053 - 477 7786

www.odontium.nl

info@odontium.nl

MAAK DE OVERSTAP MET ONS

MONDZORGSOFTWARE MÉÉR DAN 100 PRAKTIJKEN GINGEN U VOOR IN HET AFGELOPEN JAAR

Ervaar de voordelen van moderne software

Sneller werken dankzij extra veel mogelijkheden Odontium AI spraakherkenning Koppeling met uw telefooncentrale Werk eenvoudig met verschillende apps Office integraties zorgen voor tijdsbesparing en minder kosten Uitstekende snelheid en weinig clicks

Wij kunnen niet langer bescheiden blijven Met een rijke historie van 35 jaar

Communicatie met collega’s kan

heeft Odontium zich ontwikkeld

volledig lopen via de software of

tot een universeel en uitgebreid

bijbehorende apps.

softwarepakket dat voor iedere

Geen

discipline

geschreven briefjes die kwijtraken,

in

de

mondzorg

lange

laadtijden,

geen

poespas

met

Odontium is zowel in de cloud als

geen

tickets

indienen

lokaal enorm snel, wat zorgt voor

ondersteuning.

aanzienlijke tijdswinst.

Met Odontium verbetert u uw en

Aanmeldzuil

Overstappen?

3D CBCT viewer

PDF toevoegen

AI integratie

geen

uitstekend werkt.

praktijkvoering

Persoonlijk contact met korte lijntjes

modules, voor

verlicht

u

administratief werk: bij uitbreiding groeit Odontium met u mee.

G. .¥ºTFT ..¥$

G. .¥ºTFT ..¥$

T­ хͻͲͲͳ

t.tх͹ͷͳͲ G. .¥ºTFT ..¥$

T­ хʹ͹ͲͲͳ

Als enige door een RVA geaccrediteerd bedrijf gecertificeerd!

Bekijk onze video’s 31

32

De voordelen van informed consent software en spraak-naar-tekst met AI

Verslaglegging Jan-Willem Vaartjes

In de dagelijkse praktijk gaat het zelden mis op de goede

komt nare verassingen over de uitgebreide wetgeving ach-

bedoelingen van de tandarts. Maar als er later een pro-

teraf.

bleem ontstaat en de patiënt heeft het vertrouwen verloren, dan zie je vaak dat de wettelijke bepalingen niet zijn

Ondertekenen van een plan: meestal niet nodig, soms

nageleefd. Wat heb je precies uitgelegd? Welke alternatie-

verstandig

ven zijn besproken? Welke risico’s zijn benoemd? En: waar-

De WGBO heeft als minimumeis: aantonen dat de patiënt

uit blijkt dat de patiënt dit begreep en ermee instemde?

het plan heeft gelezen én heeft ingestemd.

Een patiëntenkaart notitie is daarom tegenwoordig vaak

De Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst

onvoldoende. Maar een handtekening is geen standaard-

(WGBO) is er helder over: patiënten hebben recht op infor-

eis. In het Actieplan (Ont)Regel de Zorg is door de minister

matie, en zonder toestemming mag je een onderzoek of

benoemt dat een handtekening alleen nog nodig is “als de

behandeling in principe niet uitvoeren.

situatie daarom vraagt”.

Tegelijk moet je als zorgverlener een dossier bijhouden met

Versturen van het plan met ZorgMail en Zivver geeft

de relevante gegevens rond de behandeling. In de mond-

een extra zekerheid dat de patiënt het heeft geopend.

zorg komen daar nog door de NZa opgelegde transparantie

Daarnaast biedt een tool als MondPlan de mogelijkheid

eisen bovenop: bij behandelingen boven de €250,- moet je

om akkoord te gaan met een klik of toch ook een

vooraf een prijsopgave verstrekken, en vanaf €500,- moet

handtekening. Deze handtekening kan dan een extra laag

dat schriftelijk of digitaal.

zekerheid geven bij bijvoorbeeld zeer kostbare (>€5000,-)

Bij alle recente klacht- en tuchtrecht uitspraken blijkt dat

of langlopende trajecten (o.a. orthodontie).

in de praktijk bijna geen enkele tandarts voldoet aan dit brede pallet van eisen. Iets wat vaak leidt tot gegrondver-

Een consult is rijk aan informatie

klaringen, waarschuwingen en berispingen. Zelfs als de

Een goed consult bevat ook heel veel unieke informatie:

tandarts normaal en te goeder trouw heeft gehandeld,

klachten, anamnese, bevindingen, uitleg, verwachtingen,

maar de patiënt het daar niet mee eens was.

risico’s, alternatieven en vaak ook planning. Het consult is óók het moment waarop je WGBO-proof werkt: je geeft

MondPlan: tariefcodes omzetten

informatie zodat de patiënt echt kan meebeslissen, en je

Met een software tool als MondPlan kan je automatisch

vraagt toestemming op basis van begrip. Maar het consult

tariefcodes omzetten naar een brief die voldoet aan de

is tegelijk het moment waarop je het minste tijd hebt voor

WGBO. Als MondPlan R24 herkent dan schrijft het een

administratie.

informed consent, de alternatieven en de nazorg van een

En dus ontstaat er spanning: of je typt mee en verliest aan-

kroon op een natuurlijk element.

dacht, kijkt de patiënt niet meer aan of je focust op het

Daarnaast krijgt de patiënt ook de voordelen te lezen over

gesprek en schrijft achteraf onder tijdsdruk een samenvat-

waarom de kroon nodig is en uitleg over de procedure met

ting met de kans dat je de details vergeten bent.

animaties en beelden. Dat verhoogt de acceptatie en voor-

Spraak-naar-tekst AI: tijdbesparend en betere

33

voorlichting en advies

AI maakt het makkelijker

In de praktijkvoering rond WGBO en verslaglegging zie je nu

WGBO-proof werken begint bij het consult: begrijpelijk

iets vergelijkbaars gebeuren: spraak-naartekst en AI. Door

informeren, alternatieven en risico’s bespreken, en

een opname te maken van het consult kan met DentPlan

toestemming baseren op begrip. De technologische

een transcriptie worden gemaakt. Met dat transcript kun-

stap daarna – spraak-naar-tekst met AI-samenvattingen –

nen verschillende zaken worden gedaan.

maakt het makkelijker om het consult te vertalen en vast te

1.

leggen richting patiënt, dossier en verwijzer.

Patiëntsamenvatting in patiëntentaal (B1) Een korte brief in begrijpelijke taal: wat is er aan de hand, welke opties zijn besproken, wat is afgesproken, wat zijn de opties, en wat moet de patiënt zelf doen.

Je kan met behulp van en zogenaamde ‘prompt’ de stijl bepalen. Een vriendelijke jij-vorm of juist meer een zakelijke u-vorm.

2.

Dossieraantekening en facultatief advies op basis van de richtlijnen De AI zet het consult om naar een vaste structuur (anamnese, bevindingen, behandelplan etc.).

Daarnaast kan je de AI vragen voor advies en toetsing van je behandelplan aan de bestaande richtlijnen. Per type consult kan je ook in een prompt vastleggen wat het format is. Zo is bijvoorbeeld bij een eerste bezoek van de nieuwe patiënt aan de praktijk zijn voorgeschiedenis, de kortetermijn- en langetermijnwensen, en het bijbehorende zorgdoel heel belangrijk.

3.

Terugrapportage voor de verwijzer Een compacte brief met reden van verwijzing, kernbevindingen, diagnose, beleid en een concrete vraag of terugkoppeling. De AI maakt het mogelijk om bepaalde synoniemen of formats te gebruiken, zodat de output bij jouw praktijk past.

Casus Een patiënt met een uitgebreide tandheelkundige voorgeschiedenis komt voor evaluatie van een langlopend behandeltraject. Door crowding, oud kroon- en brugwerk en een val op de voortand is er jarenlang gewerkt aan orthodontie met aligners, meerdere implantaten, wortelkanaalbehandelingen en tijdelijke kronen. De huidige klachten: niet goed kunnen kauwen, een noodkroon die telkens breekt, en esthetische zorgen over de lach. Het behandelplan omvat occlusale deprogrammering, composietopbouw van de onderkaak, definitieve kronen en mogelijk bleken. Een multidisciplinair traject richting functieherstel én een mooie lach. Het behandelplan is al ingewikkeld genoeg, maar als je dit alles wilt terugkoppelen en ook WGBO-proof wilt noteren, dan heb je geen tijd meer over voor de echte zorg. In de screenshots op de pagina hiernaast is te zien hoe de AI je hiermee helpt.

34

Jan-Willem Vaartjes, tandarts-implantoloog

1. DOSSIERSAMENVATTING

3. RICHTLIJN ADVIES

2. DOSSIERSAMENVATTING

4. SAMENVATTING PATIËNT

Parodontale gezondheid en zwangerschap Yalda Ahmadzai en Nina Nijland

Wereldwijd eindigt één op de vijf zwangerschappen ongun-

en progesteron gehalte stijgen, verhogen de doorbloeding

stig. Denk aan vroeggeboorte, laag geboortegewicht,

en gevoeligheid van de gingiva en kunnen ontsteking

pre-eclampsie en foetaal verlies. Miskramen en doodge-

verergeren.

boorte vormen daarmee een groot klinisch, psychologisch en volksgezondheidsprobleem. De oorzaken zijn complex

De mondholte herbergt meer dan 600 bacteriesoorten

en multifactorieel, maar één factor krijgt de laatste jaren

en vormt daarmee een van de meest diverse microbi-

steeds meer wetenschappelijke aandacht: de mondgezond-

ële omgevingen van het menselijk lichaam (Dewhirst et

heid van de moeder. Wat als tandheelkundige professionals

al., 2010). Bij parodontitis verschuift de bacteriële samen-

hierin een verschil kunnen maken?

stelling richting een dysbiose: grampositieve commensalen maken plaats voor gramnegatieve anaeroben zoals

De mond staat niet los van de rest van het lichaam.

Porphyromonas gingivalis, Fusobacterium nucleatum en

Parodontitis is een chronische ontstekingsziekte die niet

Treponema denticola (Socransky et al., 1998). Deze patho-

stopt bij de gingiva. Via het bloed en ontstekingsmediato-

genen zijn niet passief. Ze produceren virulentiefactoren

ren kunnen pathogenen een ontsteking veroorzaken die

die de lokale weefselafweer ondermijnen en tegelijkertijd

ver buiten de mondholte reikt. Onderzoek toont al langer

de systemische inflammatoire respons activeren (Lamont

een verband aan met hart- en vaatziekten, diabetes en

et al., 2018). Zodra de epitheliale barrière van het parodon-

|reumatoïde artritis.

tium is aangetast, kunnen bacteriën en hun componenten,

Maar de relatie met ongunstige zwangerschapsuitkomsten

zoals lipopolysacchariden, de bloedbaan bereiken.

is nog lang niet volledig in kaart gebracht. Juist binnen dit complexe en multifactoriële speelveld groeit de aan-

Er zijn twee biologische mechanismen voorgesteld die

dacht voor de mogelijke rol van mondgezondheid tijdens

kunnen verklaren hoe parodontitis kan bijdragen aan

de zwangerschap.

ongunstige zwangerschapsuitkomsten. Bij de directe route verspreiden orale bacteriën en hun componenten zich via

Parodontitis en ongunstige zwangerschapsuitkomsten

de bloedbaan naar het foe to-placentaire complex (Sanz et

Parodontitis is wereldwijd een van de meest voorkomende

al., 2013). Daarnaast wordt ook een mogelijke opstijgende

chronische aandoeningen. In 2010 werd ernstige parodon-

infectieroute via de urogenitale tractus beschreven,

titis geschat op ruim 743 miljoen gevallen, en de

bijvoorbeeld na oraal-genitaal contact (Cobb et al., 2017;

prevalentie van zo’n 11% is sindsdien nauwelijks gedaald

Sanz et al., 2013). De indirecte route verloopt via ontste-

(Kassebaum et al., 2014).

kingsmediatoren die worden geproduceerd als reactie op

Bij zwangere vrouwen is de mondgezondheid extra

ontsteking in de parodontale weefsels. Deze mediatoren,

kwetsbaar. Hormonale veranderingen, waarbij oestrogeen

waaronder cytokinen en acute faseeiwitten, kunnen in de

36

systemische circulatie terechtkomen en zo de placenta en de

Een meta-analyse van 20 gerandomiseerde gecontroleerde

foetale ontwikkeling beïnvloeden (Sanz et al., 2013).

studies (RCT’s) met ruim 8.000 deelnemers liet zien dat niet-chirurgische parodontale behandeling gepaard ging

Enerzijds kunnen parodontale pathogenen een ontstekings-

met een significant lagere kans op perinatale sterfte, minder

reactie opwekken binnen het foetoplacentaire

vroeggeboorte én een hoger geboortegewicht. Het risico op

complex. Anderzijds kan het de regulatie van lokale groei-

vroeggeboorte nam af, en het gemiddelde geboortegewicht

factoren verstoren in structuren zoals het myometrium, de

steeg met ruim 200 gram in de behandelde groep. Dit zijn kli-

vruchtvliezen, de placenta, het vruchtwater en de foetale

nisch relevante effecten (Bi et al., 2021). Toch moeten deze

circulatie. Opvallend is dat Fusobacterium nucleatum, een

bevindingen met de nodige voorzichtigheid bekeken worden,

bekende parodontale pathogeen, ook is aangetoond in pla-

want het beschikbare bewijs is niet eenduidig. Bevindingen

centaweefsel en vruchtwater van vrouwen met een vroegge-

zijn inconsistent: studies verschillen sterk in studie-opzet,

boorte of doodgeboorte. Dit geeft biologische geloofwaar-

tijdstip van behandeling en populatiekenmerken. Bovendien

digheid aan de hypothese dat orale bacteriën kunnen

werd de parodontale status in sommige studies via zelfrap-

bijdragen aan ongunstige zwangerschapsuitkomsten.

portage gemeten, wat misclassificatie niet uitsluit en geobserveerde associaties kan verdoezelen, zoals zichtbaar in het

Wat benadrukt dient te worden, is dat een miskraam een

grote preconceptie cohort met 826 miskramen dat géén sig-

complex probleem betreft, waarbij de etiologie doorgaans

nificante associatie met parodontitis vond (Bond et al., 2023).

multifactorieel van aard is. Parodontitis is dan ook niet aangetoond als causale factor, maar zou wel een relevante bij-

Een mogelijke verklaring voor deze inconsistentie ligt in het

drage kunnen leveren. Voor de klinische praktijk onder-

tijdstip van ingrijpen. Parodontale behandeling in het tweede

streept dit het belang van vroege interventie: het reduceren

trimester is mogelijk te laat om placentaire kolonisatie door

van de parodontale bacteriën is niet alleen goed voor het

parodontale pathogenen te voorkomen. Interventies vóór

gebit, maar mogelijk ook voor de zwangerschap.

de conceptie zouden theoretisch effectiever kunnen zijn, maar hier is nog geen goed wetenschappelijk onderzoek naar

Effect van behandeling op de zwangerschapsuitkomst

gedaan. Als deze theorie inderdaad klopt, is het belangrijk

De vraag of parodontale behandeling tijdens de zwanger-

parodontale screening en behandeling te doen bij voorkeur

schap ook de uitkomst van de zwangerschap verbetert, heeft

voordat bevruchting plaatsvindt.

de afgelopen twee decennia tot wetenschappelijke

De beschikbare evidentie wijst dus in de richting van

onderzoeken geleid met wisselende resultaten.

een verband, maar is nog niet eenduidig genoeg voor definitieve conclusies.

37

37

Zwangerschapsgingivitis Hoewel parodontitis in verband is gebracht met ongunstige

Het derde trimester brengt praktische bezwaren met

zwangerschapsuitkomsten, is een dergelijke relatie voor

zich mee zoals verminderd ligcomfort.

gingivitis vooralsnog niet aangetoond, mede door gebrek aan gericht onderzoek. Tijdens de zwangerschap treden

Educatie

hormonale veranderingen op die leiden tot een verhoogde

Educatie van aanstaande moeders is van groot belang,

ontstekingsgevoeligheid en toenemende doorbloeding van

aangezien er veel onwetendheid bestaat over tandheel-

de gingiva. De prevalentie van zwangerschapsgingivitis is

kundige zorg tijdens de zwangerschap. Dit kennisgebrek

hoog: zo’n 60-75% van de zwangere vrouwen krijgt hiermee

beperkt zich overigens niet alleen tot aanstaande

te maken. Vaak begint het in het tweede trimester en is

moeders, maar komt ook voor bij medische professio-

reversibel na de bevalling.

nals zoals huisartsen, verloskundigen en gynaecologen.

Dit is niet het gevolg van onkunde, maar eerder te wijten

Wanneer en hoe behandelen?

aan onvoldoende scholingsmogelijkheden op dit gebied.

In Nederland bestaat geen specifiek behandelprotocol

Kortom, er is nog veel werk aan de winkel!

voor zwangerschapsgingivitis of parodontitis bij zwangere vrouwen; in de praktijk worden vaak de richtlijnen van de

Yalda Ahmadzai, mondhygiënist en Nina Nijland, parodontoloog

European Federation of Periodontology (EFP) als leidraad

NVvP.De literatuurlijst is op te vragen bij de redactie en in te zien bij

gehanteerd.

het artikel online op www.dentista-magazine.nl

Zwangerschap vormt geen contra-indicatie voor het verlenen van adequate mondzorg. Het primaire doel is preventie, waarbij nadruk ligt op mondhygiene-instructies en mechanische plaque verwijdering.

Wel wordt geadviseerd om invasieve behandelingen bij

De mond staat niet op zichzelf

voorkeur niet in het eerste trimester uit te voeren, van-

Het congres Orale Gezondheid in Medisch Perspectief

wege de organogenese van de foetus. In deze periode is

belicht de sterke samenhang tussen

het embryo het meest gevoelig voor medicatie, infecties en

mondgezondheid, chronische ziekten en complexe

systemische stress. Een invasieve ingreep is een tandheel-

zorg. Je ontdekt hoe factoren zoals leefstijl,

kundige handeling waarbij de integriteit van weefsels wordt

veroudering, zwangerschap en aandoeningen als

doorbroken zoals de gingiva, het parodontium, het bot of

diabetes en hart- en vaatziekten invloed hebben

de tandstructuur zelf, vaak gepaard gaand met bloeding en

op de mond.

penetratie in steriele weefsels. Voorbeelden hiervan zijn

Speciaal voor tandartsen en mondhygiënisten

extracties, chirurgie, diepe subgingiva gebitsreiniging,

biedt dit congres praktische inzichten voor het

endodontische behandelingen, en incisie en drainage van

omgaan met complexe zorgvragen en kwetsbare

abcessen.

patiënten. Het congres vindt plaats op vrijdag 12 juni in het Miele Experience Center in Vianen.

Het tweede trimester wordt over het algemeen beschouwd als de meest geschikte periode voor tandheelkundige behandelingen zoals parodontale therapie en extracties,

Aanmelden kan

omdat deze meestal veilig zijn voor zwangere patienten.

eenvoudig via de

Echter, deze behandelingen kunnen een tijdelijke bacteri-

QR-code

emie veroorzaken, een milde ontstekingsreactie opwekken en fysiologische stress geven. Daarom dient bij deze ingrepen toch zorgvuldig te worden afgewogen welke behandelingen echt nodig zijn, om onnodige interventie zoveel mogelijk te vermijden.

38

Inhoud: 1x Instrumentenlaken 67x70cm 1x Boorhoes met invoer 7x170cm 1x Zuigset 2,1M 1x Afdeklaken 75x100cm 1x Splitlaken 75x90cm 2x OK jas, maat L 3x Muts Bouffant 2x Mondmasker

Infuusbestek voor verschillende motoren HY-110001

infuusbestek voor alle type motoren

Basic Implanetic Set Disposable 44001630

Wilt u wel een custom made set?

Neem dan contact op met onze vertegenwoordigers.

€16.95 per stuk

implanetic.com/product/ basic-implanetic-set/

Sodium Chloride 0,9% HY-80111 / HY-80109

250ml en 500ml (steriel water) Niet voor intraveneus gebruik.

€48,00 per 10 stuks

v.a. €2,70 per stuk

Nitril handschoenen

Hemostatische gelatinespons

v.a.

RNBM10001

Blauw

€3,85

CS-310

10x10x10mm (steriel) van CuraSpon

per doos van 100 stuks

€29,99 per 50 stuks

Mondmasker type IIR

BlueM Oxygen fluid

401102

OFI250

Chirurgisch, IIR, blauw, elastiek

250ml

€3,50 per 50 stuks

€7,49 per stuk

+31 (0) 30 2077024 | info@implanetic.com | implanetic.com

Neutraal mondwater voor wondgenezing

VOOR DENTALE CHI R URGI E , I M P LAN TOLOG I E EN GEAVANCEER DE TANDHEELKUN D E

er d r e V ? n e z le Hét online platform voor praktijkmanagers in de mondzorg!

Naast het PM magazine bleek er veel behoefte om met elkaar te sparren en kennis te delen. En dus hebben we een mooi platform neergezet. Het PM platform is een unieke online kennisbank speciaal voor praktijkmanagers waar je een scala van informatie kunt vinden en delen, artikelen kunt lezen én interessante podcasts en video’s kunt beluisteren en bekijken. Is dit voor jou ook interessant of heb je zelf kennis die je graag wilt delen. Neem dan snel een kijkje!

www.platformpraktijkmanager.nl 40

praktijkmanager_magazine