Dentista Magazine 1 | 2026

magazine voor het tandheelkundig team

nummer 1 | 2026

Een conventioneel uitbehandelde patiënt, wat nu?

De tandartsassistent als dynamische surgical guide

Implantologie op internationaal topniveau Gordon van der Avoort, Walter van Willigen en Erik Blom

www.dentista-magazine.nl

Thema: Implantologie

Live demo op Dental Expo Probeer onze innovaties live - stand B02

AI voor röntgenanalyse Meer zekerheid. Duidelijkere uitleg. Meer vertrouwen.

Volledig geïntegreerd in NextGen

Volledig geïntegreerd in VisiQuick

Nieuw: de QuickSleeper6 Nóg makkelijker, slimmer en sneller verdoven.

Online demo?

VOORWOORD

New York, New York “If I can make it there, I’ll make it anywhere.” Sinatra

een verdiepend interview over zijn boek ‘Treating

zong het over New York. Over ambitie, lef en jezelf

People, Not Patients’, waarin gastvrijheid, vertrou-

blijven uitdagen in een omgeving waar de lat hoog

wen en oprechte verbinding centraal staan.

ligt. Vanaf september kun je die lat letterlijk in New

Daarnaast neemt Guido Rhemrev je mee in een

York hoger leggen met een nieuwe internationale

complexe full-arch casus, is er aandacht voor anti­

opleiding implantologie. En wie het daar kan, kan

bioticagebruik rondom implantologie, deelt Luc La-

het overal, aldus Sinatra.

gas zijn persoonlijke leerreis en laat Martin Grobler zien hoe onmisbaar het team – en met name de as-

Deze Dentista Implantologie Special ademt dat New

sistent – is bij chirurgische precisie onder druk.

York-gevoel: internationaal, inhoudelijk scherp en met oog voor de mens achter de behandeling. We

Verder vind je in dit nummer onder andere artikelen

besteden uitgebreid aandacht aan het nieuwe twee-

over chloorhexidine en bloeddruk, praktijkmanage-

jarige programma Implantology and Oral Rehabilita-

ment, onze vaste columns en natuurlijk informatie

tion van New York University (NYU) en Dental Best

over de Dental Expo van 5 tot en met 7 maart in

Practice. In een interview met de initiatiefnemers

Gorinchem.

lees je er meer over.

Het internationale karakter krijgt verder vorm met

Veel leesplezier!

twee Engelstalige bijdragen van Michael Sonick.

Een casus over falende implantaten in het front én

Colofon

Dentista is een uitgave van Dentista Media en verschijnt 4 keer per jaar

Redactie

Ilko Alink, Lies Ligtvoet, Sifra Hordijk

Lies en Ilko.

Grafisch Design

Degen en Leideritz BNo

Vormgeving

LDB Production, Levin den Boer

Fotografie

Adverteren

Concetta Scibona,

concetta@dentista-magazine.nl +31 6 281 829 62

Druk

Wilco, Amersfoort

Redactie(adres) Dentista Media

Lars van den Brink

Ilko Alink, ilko@dentista-magazine.nl

Abonneren

Niets in deze uitgave mag worden

Digitaal aanwezig

verspreiding toegezonden aan tandarts-

gereproduceerd zonder schriftelijke

Koggeschip 212, 7429 BG Colmschate

www.dentista-magazine.nl

Instagram: @dentistamagazine

Aan dit nummer werkten mee

Walter van Willigen, Erik Blom, Gordon van der

Dentista wordt in gecontroleerde

en mondhygiënistenpraktijken in Nederland.

Ben je werkzaam binnen de tandheelkunde en

wil je Dentista ontvangen, stuur dan een e-mail naar: info@dentista-magazine.nl

Avoort, David Rijkens, Frank Andriessen, Celina

Adreswijzigingen

Luc Lagas, Martin Grobler, Dési Toornvliet,

Vermeld zowel je oude als nieuwe adres.

Klappers, Guido Rhemrev, Marit Verschuuren,

Michael Sonick, Isabella Busch, Fridus van der

overgenomen, vermenigvuldigd of

toestemming van Dentista Media of andere auteursrechthebbenden. Dentista Media

kan geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de juistheid en volledigheid van alle in deze uitgave opgenomen teksten en beelden.

Per e-mail: info@dentista-magazine.nl.

Weijden, Lars Toonen, Bregje van Swaaij, Sjoerd

Marketing

Elea Kooiman-van der Wal.

ilko@dentista-magazine.nl

Kuiken, Valesca Nederlof, Jan-Willem Vaartjes,

©2013-2026 Dentista Media.

Ilko Alink,

3

INHOUDSOPGAVE 2026 | 1

20

Een conventioneel uitbehandelde patiënt, wat nu?

Guido Rhemrev

6

Implantologie op internationaal topniveau Erik Blom, Gordon van der Avoort en Walter van Willigen

32

Nog lang niet uitgeleerd Luc Lagas

4

36

Assistent als dynamische surgical guide Martin Grobler

45

Dental Expo 2026 Stands, plattegrond, informatie

50

Rescue and reconstruction of a failed anterior implant Michael Sonick

68

Verslaglegging Jan-Willem Vaartjes

Werken, leren en inspireren binnen de kaakchirurgie Isabella Busch

en

Chloorhexidine en bloeddruk Fridus van der Weijden, Lars Toonen, Bregje van Swaaij

86

66

90

Column Erik Vast en zeker Column Celina Column Marit Productnieuws Design in beeld Praktijkmanagement Praktijkmanagement Advertorial Mag ik je wat vragen?

12 14 19 31 60 72 74 78 84 98

Treating people, not patients Michael Sonick

5

INTERVIEW

Tweejarig opleidingsprogramma in New York

Implantologie op internationaal topniveau Een opleiding volgen aan de New York University (NYU), les krijgen van wereldautoriteiten én jouw implantologische vaardigheden naar het hoogste niveau brengen? Vanaf september 2026 wordt dat werkelijkheid met het nieuwe tweejarige programma Implantology and Oral Rehabilitation, ontwikkeld in samenwerking tussen de New York University en het Nederlandse opleidingsinstituut Dental Best Practice. Het programma biedt tandartsen de mogelijkheid zich zowel academisch als klinisch te verdiepen binnen een internationale leeromgeving.

Voor dit artikel spraken we met de samenstellers van

aan bod. Daarnaast wordt zowel digitale als analoge

het programma: Erik Blom, Gordon van der Avoort en

implantaatplanning behandeld, inclusief de prothe-

Walter van Willigen. Zij vertellen hoe het program-

tische component. Ook wordt er uitgebreid aandacht

ma is opgebouwd en waarom deze internationale sa-

besteed aan chirurgische technieken, de uitvoering

menwerking zoveel waarde heeft voor tandartsen die

van de prothetische behandeling, de bijbehorende

zich verder willen verdiepen in de implantologie.

nazorg en eventuele complicaties.”

De opleiding is bedoeld voor tandartsen die al im-

Over de opleiding

planteren op elementair tot middelgevorderd niveau en hun vaardigheden willen verdiepen. Na voltooiing ontvangen de deelnemers een officieel certificaat

Het curriculum van de opleiding bestaat uit vier

van het NYU Linhart Continuing Dental Education

intensieve onderwijsweken aan het NYU College of

Program. Daarnaast verstrekt de faculteit een afzon-

Dentistry, verspreid over twee jaar, aangevuld met

derlijke ondertekende verklaring waarin het aantal

twee blokken van drie dagen in Nederland met the-

theoretische en praktische contacturen worden vast-

orie en praktijkgerichte hands-on trainingen. De

gelegd, evenals de klinische werkzaamheden, de ge-

deelnemers verdiepen zich onder begeleiding van

presenteerde casussen en de uitvoering van de ‘Writ-

internationale en Nederlandse docenten in de meest

ten Report’ opdracht.

recente wetenschappelijke inzichten en geavanceer-

Het programma start met drie lesdagen in Neder-

de behandelmethoden, ondersteund door klinische

land, waarin deelnemers zich richten op diagnostiek,

toepassingen en casuïstiek. Walter: “Allereerst ko-

behandelplanning en chirurgische basisvaardighe-

men diagnostiek en behandelplanning uitgebreid

den. Vervolgens gaan de deelnemers tweemaal naar

6

Het ontstaan van het programma De samenwerking tussen Walter, Gordon en Erik ontwikkelde zich vanzelf: Gordon kent Walter sinds de jaren 90 en zocht hem vaak op bij NYU. “Vorig jaar kwam Walter met het idee om samen een cursus op te zetten”, vertelt Gordon. “Ik haalde ook Erik erbij, omdat wij jaren samenwerkten op de afdeling Orale Implantologie van het ACTA en nog steeds publicaties maken voor het postacademisch onderwijs.”

Voor de organisatie werd contact gezocht met Dental Best Practice (DBP). Erik: “Ik stuurde ze een bericht met de vraag of ze mee wilden denken, en we kregen al snel een enthousiaste reactie terug.” Het management van DBP heeft Walter op de NYU-afdeling bezocht en gezien hoe het daaraantoe gaat.

Deze positieve ervaring is de aanzet geweest voor de definitieve samenwerking en het verder opzetten van het programma.

Voor wie klaar is voor verdieping “Deze opleiding is echt bedoeld voor mensen die de basis al onder de knie hebben”, legt Erik uit. “Als je helemaal niets weet van implantologie, dan is dit niveau te hoog.”

Volgens Walter vraagt het programma daarnaast om een bepaalde houding. “Je moet echt een open vi(v.l.n.r.) Walter van Willigen, Gordon van der Avoort en Erik Blom

zier hebben en bereid zijn om anders te denken. Als je nieuwsgierig bent en openstaat voor nieuwe inzichten, merk je al snel dat behandelingen die aan-

NYU, waar zij intensief worden onderwezen in alle

vankelijk complex lijken, in werkelijkheid best goed

onderwerpen en behandelmethoden die direct toe-

toepasbaar zijn in de eigen praktijk.”

pasbaar zijn in de praktijk. In de vierde week volgt opnieuw een driedaagse verdiepingsmodule in Nederland, gericht op chirurgische technieken op ge-

De perfecte kruisbestuiving

vorderd niveau. Tijdens week vijf en zes wordt dit traject aan de NYU voortgezet, waarbij in de laatste

De grootste meerwaarde van het programma zit

week op de slotdag iedere deelnemer zijn casussen

volgens de organisatoren in de unieke combinatie

presenteert aan de groep en daarbij constructieve

van geschiedenis en expertise die NYU biedt. Wal-

feedback ontvangt van zowel de NYU‑docenten als

ter: “De implantologie-afdeling van NYU werd in de

de Nederlandse begeleiders. Dit onderdeel wordt door

jaren tachtig opgezet door dr. Dennis Tarnow, van

de deelnemers als bijzonder waardevol ervaren.

oorsprong parodontoloog. Hij heeft wereldwijd een

Opleidingsprogramma implantologie

7

to care

Van factuur naar betaling, zorgeloos geregeld.

enorme stempel gedrukt op onderzoek en onderwijs

en klinisch handelen vormt de ruggengraat van het

rondom implantologie. NYU heeft daarnaast een uit-

programma. Walter: “Het NYU curriculum vereist dat

gesproken internationale missie: kennis delen met

iedere deelnemer een zorgvuldig onderbouwd litera-

tandheelkundige professionals over de hele wereld.

tuuronderzoek - de ‘Written Report’ opdracht - uit-

Tijdens het programma maak je kennis met zowel de

voert over een zelfgekozen, relevant implantologisch

docenten van de NYU College of Dentistry, maar ook

thema.”

uit andere Amerikaanse staten en diverse landen die

Gordon: “Dat dwingt je om kritisch te kijken, be-

aan de NYU faculteit verbonden zijn. Dat is het unie-

staande behandelstrategieën tegen het licht te hou-

ke van de New York University: de hoge kwalitatieve

den en je klinische keuzes beter te onderbouwen. De

kennis en expertise, én de diversiteit. Het is een ware

‘Written Report’ opdracht hoeft niet van hoog aca-

‘big melting pot’.”

demisch niveau te zijn, maar het is de bedoeling dat er een verdieping van een onderwerp wordt uitge-

“Dat is het unieke van de New York University: de hoge kwalitatieve kennis en expertise, én de diversiteit.”

werkt.”

Elke cursist krijgt de opdracht om gedurende de opleiding drie casussen te maken die in de laatste week voor alle deelnemers en de docenten-jury moeten worden gepresenteerd. Walter: “In de eerste week van de opleiding worden de cursisten geïnstrueerd hoe zo’n casus moet worden opgebouwd en gepresenteerd. De nadruk ligt hierbij niet op de complexiteit van de behandelkeuze, maar wel op de syste-

Die internationale breedte wordt volgens Gordon

matiek en de uitvoer van het gekozen behandelplan,

perfect aangevuld door de Nederlandse docenten:

de documentatie van de behandeling zelf, inclusief

“Deze zijn geselecteerd op basis van hun didactische

patiëntgebonden opnamen in de tijd. Denk aan rönt-

capaciteiten en praktijkervaring. Bovendien zijn ze

genfoto’s, scans en klinische foto’s. In dat proces

bekend uit het sprekerscircuit binnen tandheelkun-

word je écht gedwongen om anders te gaan denken,

dig Nederland.”

uiterst zorgvuldig te werken en keuzes te maken die

Ook Erik benadrukt de waarde van de internationale

volledig zijn gebaseerd op de huidige stand van de

component van de opleiding. “NYU heeft een enor-

wetenschap en het geleerde in de opleiding.

me reputatie binnen de implantologie. Veel innovaties zijn daar ontstaan. Europa heeft inmiddels een inhaalslag gemaakt, maar bij NYU zit je nog altijd heel dicht bij de bron.” Hij ziet vooral de combinatie van academische en klinische verdieping in New

De unieke waarde van het programma

York en Nederland als krachtig: “In New York krijg

Gordon vertelt dat hij de opzet van de opleiding

je inzicht in de ervaring én de wetenschap achter de

zeer bijzonder vindt: “De vorm is anders dan an-

behandelingen. In Nederland geven we daarbij, naast

dere postacademische opleidingen waar ik aan heb

colleges, ook de hands-on trainingen zodat de deel-

meegewerkt. Alleen al omdat hij twee jaar duurt. Het

nemers de leerstof en technieken zelf in hun eigen

is een hele actieve opleiding: ik weet uit de praktijk

praktijk kunnen toepassen.” Erik glimlacht ten slot-

hoe waardevol het is als je tijdens het behandelpro-

te: “En dan hebben we het nog niet eens gehad over

ces iemand hebt die met je meekijkt. Nu kan dat ook

de magie van de stad New York.”

echt. De bedoeling is dat deelnemers met ons contact kunnen opnemen tijdens het maken van een behan-

Balans tussen wetenschap en praktijk Een sterke wisselwerking tussen academisch denken

Opleidingsprogramma implantologie

delplan en om advies kunnen vragen over de lopende behandeling.”

Erik: “Na deze opleiding hebben deelnemers een brede range aan behandelingen in hun portefeuille, ze zullen het grote merendeel van de implantologische

9

TRIOS 6 – De nieuwe standaard in digitale tandheelkunde Revolutionaire scanervaring. Maximale precisie.

Ongekend gebruiksgemak.

• • • • •

Haarscherpe beelden – tot 110% hogere scanresolutie voor natuurgetrouwe 3D scans.

Hyperspectraal scannen – wit, fluorescerend en near-infrared data in één vloeiende scan.

Draadloos & kalibratievrij –direct klaar voor gebruik.

ScanAssist – AI scan-ondersteuning voor snelle, consistente resultaten.

Dx Plus compatibel – AI ondersteunde detectie en visualisatie van o.a. cariës, slijtage, plaque en recessie.

Ontdek TRIOS 6 – Bezoek de 3Shape stand F02 tijdens de Dental Expo of vraag een demo aan via je 3Shape reseller.

Great patient care starts here!

Erik Blom is tandarts-implantoloog en universitair docent aan ACTA. Hij studeerde in 1989 af aan de UvA en werkte vervolgens als algemeen tandarts bij de marine en in diverse praktijken. Sinds 1994 is hij verbonden aan de afdeling Orale Implantologie van ACTA, waar hij zich specialiseerde in reconstructieve en esthetische tandheelkunde. In 2001 promoveerde Erik op botregeneratie en opende hij de Tandheelkunde Kliniek in Blaricum. In 2002 behaalde hij zijn Master of Science in orale implantologie.

Gordon van der Avoort is tandarts-implantoloog en tandarts-parodontoloog (i.r.). Vanaf 1978 was hij docent Parodontologie aan de Vrije Universiteit en later ACTA. In 1994 was hij medeoprichter van de Verwijspraktijk voor Tandheelkunde in Amsterdam. Binnen ACTA maakte Gordon in 1995 de overstap van Parodontologie naar Orale Implantologie waar hij zich bezig hield met (post)academisch onderwijs, patiëntenzorg en opleiding. zorg beheersen. En juist omdat dit programma zo

Nog steeds is Gordon actief betreft publica-

efficiënt is ingericht, is het bijzonder geschikt voor

ties over biologische en technische compli-

tandartsen die minder tijd hebben, maar zich wél op

caties bij orale implantaten.

hoog niveau verder willen ontwikkelen.”

Walter van Willigen is tandarts-implantoloog en Program Director bij het NYU Department of Continuing Dental Education.

“Na deze opleiding hebben deelnemers een brede range aan behandelingen in hun portefeuille, ze zullen het grote merendeel van de implantologische zorg beheersen.”

Na zijn afstuderen aan ACTA in 1990 ging hij aan de slag in Zuid-Frankrijk en volgde hij het implantologieprogramma aan NYU, aangevuld met een tweejarige opleiding in de implantologie en orale rehabilitatie aan de Universiteit van Bordeaux. Sinds 1998 ontwikkelt Walter gecertificeerde onderwijsprogramma’s voor NYU in samenwerking met toonaangevende universiteiten. Tot 2023 runde hij een praktijk in Juan-les-Pins met een focus op implantologie en reconstructieve tandheelkunde.

Walter gaat in op de persoonlijke groei die het programma mogelijk maakt: “Groeien is iets heel per-

Wil je meer weten of je inschrijven voor het

soonlijks. De één maakt enorme sprongen, de an-

programma?

der ontwikkelt zich op een rustiger tempo. Maar het

Bekijk hier het program-

mooie van dit programma is dat je zelf kunt bepa-

ma Implantology and Oral

len waar je naartoe wilt. Je krijgt de ruimte én de

Rehabilitation: https://

begeleiding om te ontdekken welke richting jouw

dentalbestpractice.nl/leer-

implantologische ontwikkeling op gaat. Dat vind ik

gang-nyu/

misschien wel het meest waardevol.”

Opleidingsprogramma implantologie

11

COLUMN ERIK

Hoe ervaring mijn kijk op implantologie veranderde

Erik Blom, tandarts-implantoloog bij Tandheelkunde Kliniek Blaricum en universitair docent aan ACTA.

Implantaten zijn niet meer weg

meneer gaf aanwijzingen aan

nu complexer. In mijn kliniek

te denken uit de hedendaagse

dr. Grevers en prof. Coppes: Per-

in Blaricum oefen en evalueer

tandheelkunde.

tand-

Ingvar Brånemark. Geheimzin-

ik verschillende opties om tot

arts beschouwt ze inmiddels als

nig allemaal, in een donkere OK

best practice te komen. Op ACTA

een reguliere voorziening in de

met alleen de operatielamp als

bestuderen we, vaak in team-

mond van patiënten. Heel wat

spot op de mond van de patiënt.

verband, bestaande en nieuwe

anders dan dertig jaar geleden,

Ik wilde niets liever dan met

behandelmethoden. Die kennis

toen door veel collega’s nog

deze mannen meedoen.

mogen delen met enthousiaste,

Iedere

werd gezegd dat de implanto-

vaak jonge collega’s, houdt het

logie experimenteel was. Even-

Jaren later, met de marine in

goed is het opmerkelijk dat niet

Gothenburg,

alle tandartsen weten wat ze

Brånemark

kreeg

Daar

komt

ermee aan moeten, er met een

ik een rondleiding van prof.

met

vermaarde

boogje omheen gaan en, als het

Albrektsson.

collega’s en die van New York

dan echt niet anders kan, ver-

van

wijzen naar de implantoloog. Op

mijn lichtende voorbeelden.

de

bezocht Center Deze

ik

en

godfathers

implantologie

vak uitdagend en scherp.

het

waren

de

samenwerking Nederlandse

University (NYU) nog bij. Namen als Tarnow en Wallace hebben het vak blijvend gevormd. Hun

zich is dat prima; daarvoor zijn er gedifferentieerde tandartsen.

Een paar jaar later werkte ik op

werk heeft geleid tot belangrij-

Misschien zou elke tandarts in

de afdeling implantologie van

ke inzichten, zoals de vereiste

zijn kastje een laadje met im-

het ACTA, en dat is altijd zo

bothoogte voor papilvorming en

plantaten moeten hebben voor

gebleven. Nog steeds geniet ik

het gangbaar maken van de si-

‘standaard’ casussen en, zodra

enorm van het werken met im-

nuslift.

dat niet het geval is, gericht

plantaten en van het feit dat ik

doorsturen.

patiënten daarmee weer kan la-

In New York delen grootheden

Ruim veertig jaar geleden zag ik

ten functioneren – en er zo mo-

hun

de eerste presentatie over im-

gelijk ook weer goed kan laten

bouwde ervaring; in Nederland

plantaten op mijn alma mater,

uitzien.

voegen we daar met Dental Best

wetenschappelijk

Practice

de tandheelkundefaculteit van

een

onder-

praktische

di-

de Universiteit van Amsterdam

Vandaag is er ongelooflijk veel

mensie aan toe. Het wordt een

(UvA), en dacht meteen: dat wil

mogelijk in de implantologie.

prachtige reis en een ervaring

ik ook. Al tijdens mijn studie

Zoveel

en

waar menig tandarts met affi-

verdiepte ik me erin en mocht ik

materialen,

afgewo-

niteit voor de implantologie z’n

meekijken bij de eerste boven-

gen tegen de wetenschap. Waar

leven lang plezier van zal heb-

kaak die op de Louwesweg werd

het begin simpel was – ‘volg de

ben. Let’s go!

geïmplanteerd.

Brånemark-methode’ – is het

12

Een

Zweedse

keuzes,

methoden

allemaal

Dentale fotografie – zo eenvoudig is het!

Compacte en bijzonder lichte dentale camera (ca. 540 g)

Eenvoudige en nauwkeurige kleurbepaling

Eenvoudige bediening dankzij 9 programma's

Helpt bij de fotodocumentatie met de modus 'Isolate Shade' (kleur isoleren)

Bestand tegen water en snel te desinfecteren

Richtinggevend voor de vormgeving van de gingiva

Met videofunctie en optioneel polarisatiefilter

Kleurbepaling zonder invloeden van buitenaf

Meer informatie

Camera demonstraties met Daan van Oort op de

stand nr H38 www.shofu.de

VAST EN ZEKER

Antibiotica in de implantologie Halverwege 2025 werd de definitieve versie van de KiMo-Richtlijn Indicatiestelling Antibioticagebruik in de Mondzorg definitief. Ondanks het ontbreken van keiharde evidence op dit onderwerp is het de Richtlijn Ontwikkelcommissie (ROC) toch gelukt om met een aantal klinische aanbevelingen te komen. In deze editie van Vast & Zeker lichten we het gebruik van antibiotica rondom implantologie behandelingen verder uit.

Het Kennis Instituut Mondzorg (KiMo)

Algemene Principes van rationeel antibioticumgebruik

Het KiMo werd in 2016 opgericht met het doel om

Tandartsen en MKA-chirurgen schreven in 2019 on-

de kwaliteit van de mondzorg verder te professio-

geveer 400.000 recepten antibiotica uit. Meestal be-

naliseren door het ontwikkelen en herzien van evi-

trof het een penicilline (365.000 keer), zoals amoxi-

dence-based klinische praktijkrichtlijnen. Inmid-

cilline. Omdat het voorschrijven niet altijd volgens

dels zijn er 13 klinische praktijkrichtlijnen voor de

de juiste indicatie (ontbreken indicatie, te lage dose-

tandheelkunde afgerond, die zijn terug te vinden

ring, inadequate duur, verkeerde keuze) gebeurt, kan

op de website van Het KiMo (www.hetkimo.nl). Op

dit zogenaamde antimicrobiële resistentieproblema-

deze website is voor elke richtlijn, naast de volledige

tiek, maar ook bijwerkingen en allergieën in de hand

versie, ook een samenvatting en informatie voor de

werken. Het verantwoord voorschrijven van antibio-

patiënt terug te vinden. Tussen 2019 en 2025 werd

tica is dan ook essentieel. Hiervoor geldt dan ook dat

de Richtlijn Indicatiestelling Antibioticumgebruik in

het antibioticum werkzaam dient te zijn tegen de te

de Mondzorg ontwikkeld. In deze richtlijn worden

verwachten pathogenen en dat er voldoende concen-

aanbevelingen gedaan voor het gebruik van antibi-

tratie is te bereiken op de plek van infectie. Ook dient

otica rondom parodontologie, implantologie, endo-

het antibiotisch spectrum zo smal mogelijk te zijn.

dontologie, apicale infecties , en het voorkomen van

Een antibioticum kan op meerdere manieren worden

MRONJ bij patiënten met botafbraak remmende me-

ingezet, namelijk als een proylaxe, als empirische

dicatie of angiogeneseremmers. Voor het gebruik van

therapie of als een gerichte therapie. Een profylaxe

antibiotica rondom verwijdering verstandskiezen en

wordt voorafgaand aan de ingreep ingenomen en

peri-implantitisbehandelingen wordt verwezen naar

heeft als doel dat er tijdens de ingreep een adequa-

reeds bestaande richtlijnen over deze onderwerpen.

te antibiotische weefselspiegel wordt bereikt met als

14

Voor de mondzorg zijn er twee allergische reacties te onderscheiden; de vroege reactie (binnen zes uur) en de late reactie (meestal na 2 tot 5 dagen). Bij een vroege reactie kan huiduitslag, zwelling tong/lippen keel en zelfs een anafylaxie optreden. In dit geval dient direct medische hulp ingeschakeld te worden (112/spoeddienst) en dient intramusculair adrenaline te worden toegediend (epipen). De late reactie wordt gekenmerkt door huiduitslag (figuur 1). Dit kan ver1. Een vertraagde huiduitslag drie dagen na een

velend zijn, maar is zelden ernstig.

profylaxe dosis van 2000mg amoxicilline.

doel het voorkomen van een postoperatieve infectie. Bij een empirische therapie wordt, veelal met een breedspectrum antibioticum ingezet op de verwachte

Is antibioticaprofylaxe geïndiceerd bij implantologiebehandelingen?

pathogenen. Gerichte therapie volgt vaak op een mi-

Op basis van 19 systematic reviews en twee RCT’s

crobiologisch onderzoek. In de tandheelkunde wordt

kon worden gesteld dat het geven van een antibio-

antibioticum bijna altijd profylactisch of empirisch

ticaprofylaxe (amoxicilline) bij implantaatplaatsing

voorgeschreven.

de kans op implantaatfalen enigszins lijkt te verminderen. Wel dient hierbij vermeld te worden dat

Resistentie, toxiciteit en allergieën

de beoordeelde artikelen een zogenaamde lage tot zeer lage ‘certainty of the evidence’ (bewijslast) hadden. Antibioticaprofylaxe lijkt bij het plaatsen van implantaten de kans op een postoperatieve infectie

Bacteriën kunnen resistent worden voor bepaalde

niet of nauwelijks te verminderen. Het risico op im-

antibiotica, bijvoorbeeld door chromosomale mutatie

plantaatfalen na plaatsing in combinatie met bot-

bij een specifieke bacterie, of door opname van ge-

augmentatie werd onderzocht in een aparte analyse.

netisch materiaal uit de omgeving. Bij blootstelling

Het betrof hier slechts één studie, met een zeer lage

van een bacteriële populatie aan een antibioticum

‘certainty of the evidence’. Er was geen significant

zullen de gevoelige stammen snel worden bestreden,

verschil.

terwijl de resistente stammen hierdoor juist in staat

Op basis van de

worden gesteld om zich te vermenigvuldigen. Met

houdend met de voor- en nadelen rondom antibio-

name bij het gebruik van een breedspectrum antibi-

ticagebruik, komt de Richtlijn Ontwikkel Commissie

oticum is de kans op het ontwikkelen van resistentie

met de aanbeveling om niet routinematig antibioti-

het grootst.

caprofylaxe voor te schrijven bij eenvoudige implan-

Naast resistentie kan gebruik van antibioticum ook

tologiebehandelingen. Het geven van een profylaxe

leiden tot langdurig disbalans van de microbiota in

dient wel te worden overwogen in situaties waarbij

de darmen, met diarree en soms zelfs een ontste-

implantaatfalen zal leiden tot een slechte nieuwe

king van de darm als gevolg. Veel patiënten (circa

klinische uitgangssituatie (zoals in de esthetische

10%) geven aan dat ze ‘allergisch’ zijn voor penicil-

zone), herplaatsing na eerder implantaatfalen, bij

line. Dit wordt vaak aangenomen op basis van eer-

bepaalde patiëntengroepen met een hoger risico (ro-

dere bijwerkingen/reacties (misselijkheid, hoofdpijn,

ken, diabetes) of in combinatie met botaugmentatie/

diarree). Van deze groep blijkt slechts 10% (dus 1%

sinuslifting. Bij deze laatste groep weegt het geven

van de bevolking) daadwerkelijk allergisch te zijn.

van een eenmalige profylaxe op tegen het uitsparen

Een consult bij de allergoloog kan vaak meer duide-

van een langere behandeling met antibiotica indien

lijkheid geven, zodat kan worden voorkomen dat ten

postoperatief een infectie optreedt. Er is geen indi-

onrechte wordt uitgeweken naar een minder effectief

catie voor het geven van een verlengde meerdaagse

middel met veelal meer bijwerkingen.

antibioticaprofylaxe na de ingreep.

Antibiotica in de implantologie

beperkte literatuur, en rekening

15

Meer dan 100 jaar innovatie die de tandheelkunde vooruitbrengt.

Dentsply Sirona combineert meer dan een eeuw expertise met geavanceerde digitale technologie. Van baanbrekende innovaties tot geïntegreerde digitale workflows: wij zetten wereldwijd de standaard in professionele tandheelkundige oplossingen.

Met Primescan® 2 tilt u uw praktijk naar een hoger niveau. Deze veelzijdige intra-orale scanner biedt een toegankelijk startpunt voor digitale groei en ondersteunt een breed scala aan indicaties, waaronder restauraties, aligners en implantologie. Flexibel, efficiënt en afgestemd op uw manier van werken.

DS Core vormt het digitale hart van uw praktijk. Dit cloudgebaseerde platform verbindt apparatuur, software en patiëntgegevens in één veilige omgeving en optimaliseert de volledige workflow van beeldvorming tot behandeling en samenwerking met het laboratorium.

Dentsply Sirona Vertrouwd door professionals. Gedreven door innovatie.

Bezoek onze stand op Dental Expo voor een expertgesprek!

Stand G06

Uw praktijk, compleet en toekomstbestendig.

Wij staan voor u klaar zodat u elke uitdaging aan kunt, van uw dagelijkse behandelingen tot aligner-therapie en implantologie.

Kom langs voor een gratis expertgesprek en ontdek hoe u uw praktijk kunt optimaliseren met de juiste oplossingen voor nu én de toekomst.

Dental Expo – Stand G06 – 5, 6 & 7 maart 2026, Gorinchem © 2026 Dentsply Sirona Inc. Alle rechten zijn gereserveerd.

Dentsply Sirona Netherlands B.V. Signaalrood 55 - 2718 SG Zoetermeer, Nederland

Scan de QR en boek een tijdslot voor uw gratis expertgesprek op onze stand.

2. Een ‘eenvoudige’ 1-fase implantaatbehandeling bij

3. Implantaatplaatsing in combinatie met een botaug-

een gezonde patiënt waarbij geen antibioticaprofylaxe is

mentatie waarbij vooraf een antibioticaprofylaxe is

voorgeschreven.

ingenomen.

Bij profylactisch gebruik wordt als eerste keuze

heeft geen toegevoegde waarde. Wel kan rondom

2000mg amoxicilline 30-60

minuten voor de in-

deze behandelingen worden overwogen om antimi-

greep aanbevolen. Bij een allergie voor amoxicilli-

crobiele/antiseptische spoelmiddelen, tandpasta’s,

ne dient eenmalig 600mg clindamycine te worden

sprays en gels te gebruiken.

voorgeschreven.

Botafbraakremmende medicatie of angiogeneseremmers

Gezamenlijke besluitvorming met de patiënt Het gebruik van antibiotica in de implantologie is

In de algemene praktijk komen we steeds meer pa-

niet zonder risico’s. Vanwege de kans op resisten-

tiënten tegen die botafbraakremmende medicatie

tievorming, allergische reacties en toxiciteit dient

gebruiken of hebben gebruikt. Het gebruik van zo-

antibiotica weloverwogen te worden voorgeschre-

genaamde bisfosfonaten ter behandeling van osteo­

ven. De nieuwe Richtlijn Indicatiestelling Antibioti-

porose is wellicht het meest bekend. Er zijn echter

cagebruik in de Mondzorg biedt, ondanks beperkte

ook andere groepen medicatie, zoals angiogenese-

bewijslast van de beschikbare literatuur, een goed

remmers, die net als de bisfosfonaten kunnen leiden

handvat voor de praktijk. Voorafgaand aan hierboven

tot botnecrose (MRONJ) na bijvoorbeeld een extrac-

beschreven, meer complexe implantologiebehande-

tie of implantaatplaatsing. Om deze reden dient men

lingen kan het gebruik van een profylaxe overwogen

terughoudend te zijn met het behandelen van deze

worden. De voor- en nadelen van antibiotica dienen

patiënten, zeker wanneer bepaalde medicatie langer

met de patiënt besproken ter worden om gezamenlijk

gebruikt is. De Richtlijnen adviseren dan ook gebruik

tot een risico-afweging te komen. Uiteraard kan in

van een antibioticaprofylaxe bij patiënten die nu of in

afwijkende klinische situaties altijd gemotiveerd af

het verleden 24-36 maanden orale botafbraakrem-

worden geweken van een richtlijn. Hierbij dienen de

mende medicatie gebruiken of hebben gebruikt. Bij

overwegingen wel altijd goed te worden vermeld in

een gebruik langer dan 36 maanden, intraveneuze

het patiëntendossier.

toediening van meer dan een jaar of bij het gebruik van angiogeneseremmers dient men zeer terughoudend te zijn ten aanzien van het uitvoeren van een chirurgische ingreep. Als de ingreep onvermijdelijk is dient bij voorkeur te worden doorverwezen naar

De auteurs

een expertisecentrum. Antibioticaprofylaxe is dan geïndiceerd.

Frank Andriessen is werkzaam als tandarts-implantoloog bij het Tandheelkundig

Peri-Implantitis (Richtlijn Periimplantaire infecties) Het gebruik van antibiotica in aanvulling op mecha-

Centrum

Wilhelminapier

(www.tand-im-

plant.nl) in Rotterdam. David Rijkens is werkzaam

als

tandarts-implantoloog

bij

Mondzorg Kudelstaart (www.mondzorgkudelstaart.nl).

nisch reinigen bij een peri-implantitisbehandeling

Antibiotica in de implantologie

17

Inhoud: 1x Instrumentenlaken 67x70cm 1x Boorhoes met invoer 7x170cm 1x Zuigset 2,1M 1x Afdeklaken 75x100cm 1x Splitlaken 75x90cm 2x OK jas, maat L 3x Muts Bouffant 2x Mondmasker

Infuusbestek voor verschillende motoren HY-110001

infuusbestek voor alle type motoren

Basic Implanetic Set Disposable 44001630

Wilt u wel een custom made set?

Neem dan contact op met onze vertegenwoordigers.

€16.95 per stuk

implanetic.com/product/ basic-implanetic-set/

Sodium Chloride 0,9% HY-80111 / HY-80109

250ml en 500ml (steriel water) Niet voor intraveneus gebruik.

€48,00 per 10 stuks

v.a. €2,70 per stuk

Nitril handschoenen

Hemostatische gelatinespons

v.a.

RNBM10001

Blauw

€3,85

CS-310

10x10x10mm (steriel) van CuraSpon

per doos van 100 stuks

€29,99 per 50 stuks

Mondmasker type IIR

BlueM Oxygen fluid

401102

OFI250

Chirurgisch, IIR, blauw, elastiek

250ml

€3,50 per 50 stuks

€7,49 per stuk

+31 (0) 30 2077024 | info@implanetic.com | implanetic.com

Neutraal mondwater voor wondgenezing

VOOR DENTALE CHI R URGI E , I M P LAN TOLOG I E EN GEAVANCEER DE TANDHEELKUND E

COLUMN CELINA

Celina Klappers, Praktijkhouder-Tandarts bij Wellestate Tandartsen, IJsselstate Tandartsen en Jungle Tandartsen. @drs.celina_klappers

Zachte heelmeesters Nu ons tandartsenteam groeit

perkt is, creëert onrealistische

restauratie. De vraag is niet of

met

bekwa-

verwachtingen. En die leiden la-

die verwachting reëel is, maar

me collega’s, valt me iets op.

ter tot teleurstelling. Niet omdat

hoe die is ontstaan. En daar ligt

De vragen van patiënten die bij

de behandeling technisch niet

onze verantwoordelijkheid als

onze managers en uiteindelijk

goed is uitgevoerd, maar omdat

behandelaar.

bij ons als praktijkhouders te-

de patiënt iets anders verwacht-

In de gesprekken die wij later

rechtkomen, gaan zelden over

te.

voeren met beide partijen, blijkt

de technische uitvoering van

Ik zie bijna heroïsche pogin-

vrijwel altijd dat er met de bes-

een

nooit

gen: een deep margin elevati-

te intenties is gehandeld. Alleen

zelfs. Ze gaan over communi-

on, technisch knap uitgevoerd,

niet met de beste communi-

catie. Over verwachtingen. Over

maar waarbij een knobbel net

catietools. Implantologie is bij

wat er vooraf is gezegd, of juist

iets anders aanvoelt dan voor-

uitstek een vakgebied waarin

niet.

heen. De reactie van de patiënt?

expectation

Wat ik vooral zie bij jongere col-

“Mijn kies voelt niet goed, ik ga

sentieel is. Het allerbeste in je

lega’s, is een terughoudendheid

hier niet voor betalen.” Terwijl

mond is en blijft je eigen ge-

om echt duidelijk te zijn. Het

een ander het element allang

zonde tand. Alles wat wij daarna

moment waarop je moet zeg-

had afgeschreven.

doen, hoe goed ook uitgevoerd,

gen: “Dit element is niet meer

En dat is precies het interessan-

is een vervanging.

te restaureren” of “Dit kunnen

te: stel dat het wél lukt. Stel dat

Alles wat je vooraf zegt is voor-

we niet behouden.” De onder-

je een element redt dat eigenlijk

lichting. Alles wat je achteraf

liggende angst is herkenbaar:

afgeschreven was. Dan ben jij de

zegt, voelt al snel als een ex-

straks denkt de patiënt dat ik

held. De behandeling is inhou-

cuus. En dan geldt vaak: zachte

geen goede tandarts ben.

delijk dezelfde, maar de erva-

heelmeesters maken stinkende

Maar precies daar ontstaat het

ring voor de patiënt is totaal an-

wonden.

probleem. Want juist het toch

ders. Niet omdat jij ineens beter

Onze

proberen te restaureren van een

hebt gerestaureerd, maar omdat

met het tandartsenteam is in de

element met een slechte prog-

de verwachtingen vooraf klop-

maak! Onze stap in samen beter

nose, zonder expliciet te benoe-

ten. De patiënt verwacht vaak

worden.

men dat de kans van slagen be-

de perfectie van een indirecte

technisch

zeer

behandeling.

Bijna

management

es-

communicatietraining

19

IMPLANTOLOGIE

Een conventioneel uitbehandelde patiënt, wat nu?

Een patiënt die conventioneel tandheelkundig vrijwel volledig is uitbehandeld, stelt de behandelaar voor complexe keuzes. In dit artikel wordt aan de hand van een uitgebreide casus beschreven hoe diagnostiek, prognosebepaling en interdisciplinair overleg leiden tot een voorspelbaar implantologisch behandeltraject. De casus illustreert hoe een ogenschijnlijk onsamenhangende restauratieve voorgeschiedenis kan uitmonden in een doordacht en succesvol full-arch implantaatgedragen rehabilitatieplan.

Op maandagochtend halfnegen dient zich in mijn

landen. Ze heeft zich uitgebreid laten behandelen

agenda een nieuwe patiënt aan, mevrouw G. Ik heb

met kroon- en brugwerk. Haar voornaamste klacht

haar nooit eerder gezien en een verwijzend tandarts,

is van algemene en esthetische aard: haar gebit doet

stuurt haar in met de vraag of ik met implantaten

pijn bij functie en laat esthetisch te wensen over.

het eerste kwadrant wil restaureren aangezien daar

Haar grootste wens is weer probleemloos te kunnen

de brug is losgekomen. Eerder heeft mevrouw G. een

kauwen met een stevig, pijnvrij en gezond gebit.

uitgebreide informed consent ontvangen met een gezondheidsvragenlijst. Er is verder intensief contact geweest met de verwijzer die ook enkele gemaakte röntgenfoto’s heeft gemaild. Tijdens het eerste onderzoek blijkt dat ze zich goed heeft ingelezen in

Klinisch onderzoek en diagnostiek

alle informatie die haar per mail is toegestuurd. De

Er worden lichtfoto’s gemaakt van het gebit waarop

patiënt is 65 jaar oud, spreekt moeilijk Nederlands,

blijkt dat enkel een aantal incisieven in boven- en

echter in het Engels kan ze zich goed verstaanbaar

onderkaak onbehandeld zijn (zie lichtfoto’s bij in-

maken. Bij navraag blijkt ze in verschillende landen

take). De residentie lijkt vrijwel geheel gekroond en/

te hebben gewoond in verband met de werkzaamhe-

of overbrugd. Er is sprake van gedateerd kroon- en

den van haar man. Ze is van een economisch hogere

brugwerk waarbij kroonranden met de jaren bloot

sociale klasse en woont nu sinds een jaar of vijf in

zijn komen te liggen en er is sprake van secondaire

Nederland. Ze is gezond en slikt geen medicijnen,

cariës. Daarnaast stel ik een fors verlies van verti-

behalve pijnstillers tegen de pijn in haar gebit.

cale hoogte van de aanwezige processus in alle vier de kwadranten vast. Is hier sprake geweest van een

Door haar vele residenties heeft ze ook veel verschillende tandartsen gehad, verdeeld over een aantal

20

verleden met ernstige parodontitis?

1a

1b

1c

2

4

3

1. Gedateerd kroon- en brugwerk; fors aanhechtingsverlies zijdelingse elementen.

2. Ernstige parodontale afbraak

onder de kronen; grote apicale

de kaak. Voor een accuratere

radiolucentie 16.

diagnostiek is een CBCT-scan

3. Paro status bij intake

nodig.

4. Op basis van de OPG is niet nader

verspreid aanwezig; (sec.)cariës

te bepalen wat de breedte is van

Op basis van de eerste indruk die ik krijg tijdens

aanwezig bij de 27 en is dus ook de brug in het twee-

het globale klinische onderzoek, wordt een ortho-

de kwadrant verloren. Daarnaast zijn er verdiepte

pantamogram (zie OPT bij intake) gemaakt. Samen

ontstoken pockets bij de 26, 27 met gevorderd aan-

met de meegestuurde röntgenopnames (zie so-

hechtingsverlies (pockets tot 8 mm) wat bevestigd

lo’s) wordt eenvoudig vastgesteld dat er sprake is

wordt in de opgemaakte parodontiumstatus (zie in-

van ernstig botverlies, bijvoorbeeld bij de 16, 17 en

take status). Verder zijn de 21 en de 23 behandeld

de 18 tot 100% verlies aan alveolair bot. De 16 ver-

met composiet waarbij de 23 is omgebouwd tot een

toont daarnaast een grote peri-apicale laesie. In het

laterale incisief. Als we kijken naar het derde kwa-

eerste kwadrant lijkt daarom alleen de 12 een goe-

drant dan wordt 10 mm aanhechtingsverlies bij de 35

de prognose te hebben. De 12 vormt samen met de

geconstateerd (8mm pocket met 2mm recessie). De

16 een vierdelige brug en deze constructie lijkt dus

brug in het derde kwadrant vindt zijn houvast op de

verloren. Overigens vermoed ik dat de 12 eigenlijk

34, 35; beide elementen zijn endodontisch behandeld.

een cuspidaat is en ontbreekt de 12 (agenesie). Daar-

De 35 heeft een zeer matige prognose ten gevolge van

naast worden sterk verdiepte ontstoken pockets ge-

de ernstige mate van alveolair botverlies en voldoet

constateerd bij de 16, 17 tot 12 mm en zijn de ele-

niet meer als pijlerelement. Hierdoor is de prognose

menten sterk verhoogd mobiel. De 11 lijkt als enige

van de brug 34, 35—38 ook zeer matig en is de brug

element van de gehele dentitie niet te zijn behandeld.

dus verloren. De overspanning van drie elementen met een brug op twee pijlers waarbij de ene pijler

In het tweede kwadrant ziet de situatie er in eerste

een endodontisch behandelde premolaar (34) betreft

instantie röntgenologisch veel beter uit. Een vierde-

en de 38 een enkele korte wortel als enige gezonde

lige brug rust op twee pijlers: de 24—27. Ook hier

pijler functioneert, voldoet de brug mechanisch niet

is sprake van vermoedelijk agenesie van de 22. Bij

meer als duurzame prothetische oplossing. Zowel de

nader onderzoek blijkt diepe cariës onder de kroon

32 als met name de 33 zijn fors met composiet geres-

Een conventioneel uitbehandelde patiënt

21

SHAPE. SEAL. SUCCEED.

GenENDO en BioRoot™ Flow * Maak endo eenvoudig en efficiënt Een geoptimaliseerde vijlenreeks Een bioactieve sealer met een succespercentage van 91% na 2 jaar** *BioRoot™ Flow: is een medisch hulpmiddel dat bedoeld is voor permanente wortelkanaalvulling in combinatie met gutta-percha-punten. GenENDO maakt deel uit van de endodontische behandeling. Beide kunnen samen of afzonderlijk worden gebruikt bij endodontische ingrepen. **Evaluatie op basis van losse criteria (Clinicaltrials.gov) 24 maanden na de behandeling was het totale effectiviteitspercentage volgens ruime criteria 91,0% in de BrF-groep en 90,4% in de BrRCSgroep (p= 0,0003). De resultaten van het klinische onderzoek zijn beschikbaar op Clinicaltrials.gov/study/NCT04757753.

Septodont NV-SA Société Anonyme Grondwetlaan 87 - 1083 Brussel - België www.septodont.nl

WILT U EEN DEMONSTRATIE? SCAN DE QR-CODE

taureerd (zie klinische foto’s) wat waarschijnlijk in

Dit betekent in eerste instantie dat de dentitie inva-

de nabije toekomst een endodontische behandeling

sief wordt gesaneerd wat neerkomt op totaal extrac-

nodig maakt. De prognose van beide elementen is

tie: een volledige gebitsprothese voor in de boven- en

daarom dubieus.

onderkaak. Een implantaat gedragen vaste voorziening kan op termijn aan de wens van de patiënt

Dat de brug in het vierde kwadrant nog niet is los-

voldoen. De chirurgische behandeling omhelst het

gekomen op de pijlers, is een wonder. De zesdelige

plaatsen van implantaten op geleide van een boor-

brug is vervaardigd op vier pijlers: 43, 44, 45 en de

mal eventueel in combinatie dan wel separaat uit te

48. Zowel op de meegestuurde solo als op de OPT is

voeren botopbouw en bilaterale sinuslift. Zes maan-

secondaire cariës zichtbaar onder de kroon van de

den na de eerste fase wordt het mogelijk de tweede

44. Bij de 45 is een poging gedaan om secondaire

fase uit te voeren, namelijk de abutment chirurgie.

cariës cervicaal te behandelen met composiet. Pa-

De immediaat gebitsprothese dient als (tijdelijke)

rodontaal is de 45 mogelijk het slechtst eraan toe.

noodvoorziening en wordt tussentijds aangepast.

De 45 vertoont zeer verdiepte en ontstoken pockets tot 9 mm met gingivarecessie tot 2-4 mm. Er is dus

Ongeveer drie maanden na de totaal extractie zien wij

sprake van aanhechtingsverlies tot 11 mm en rönt-

de patiënt terug voor verder klinisch en röntgenolo-

genologisch lijkt er sprake te zijn van een angulair

gisch onderzoek en het opstellen van het definitie-

defect bij zowel de 44 als de 45. Beide elementen zijn

ve implantologische behandelplan. Gebitsmodellen

endodontisch behandeld. De prognose van beide ele-

worden gemaakt waarbij de kaakwallen worden ge-

menten is dus slecht.

scand ter voorbereiding van de chirurgie. Van groot belang is het vervaardigen van een CBCT-scan om

Naast de 11 zijn de enige overige gave elementen de 31

zowel de breedte als de hoogte van de processus te

en de 41, 42. Deze vier elementen vertonen maximaal

bepalen in de boven- en onderkaak. Daarnaast is het

30% botverlies, bevestigd op basis van de OPT en de

van belang de sinusbodem goed in kaart te bren-

metingen van het aanhechtingsverlies in de paro-

gen en eventuele septa in beeld te brengen. Ook in

dontiumstatus. De prognose van deze vier elementen

de onderkaak is het noodzakelijk te achterhalen hoe

is dus vooralsnog goed. De vraag is echter; kunnen

de canalis mandibularis loopt en waar precies het

we hier een nieuwe gezonde, functionele en fraaie

foramen mentale zich bevindt. Bij patiënt G. wordt

dentitie omheen bouwen die voldoet aan de tand-

al snel duidelijk dat de kaakbreedte in zowel de on-

heelkundige vraag en de wens van de patiënt?

der- als de bovenkaak vrij smal verloopt. Een botopbouw kan daarom niet voorkomen worden en bij de

Behandelopties en besluitvorming Op basis van het bovenstaande onderzoek worden

voorbereiding van het plaatsen van de implantaten zal daarom ook de botopbouw per kaak opgenomen moeten worden in het behandelplan. Een laterale botopbouw met een sinuslift in het eerste kwadrant is vrijwel onvermijdelijk.

twee reële behandelopties voorgesteld aan de patiënt: (1) een exploratieve (restauratief & parodonta-

Voor de uitvoering van de implantologische chirurgie

le) tandheelkundige behandeling, gecombineerd met

is preoperatief een boorsjabloon vervaardigd, zodat

implantologie, waarbij zoveel mogelijk elementen

op de juiste positie de implantaten geplaatst kunnen

behouden blijven of (2) een invasieve maar voor-

worden. Zonder een boorsjabloon is de juiste positi-

spelbaardere tandheelkundige behandeling in com-

onering vrijwel onmogelijk. De voorbereiding van de

binatie met implantaten. Het behandelplan wordt

chirurgie zelf lijkt in de uitvoering van het behan-

met zowel de patiënt als de tandarts uitgebreid be-

delplan het meest voorspelbaar. Buiten de mond kan

sproken. Een begroting wordt opgesteld, besproken

uitgebreid de tijd genomen worden voor de voorbe-

en gemaild naar de patiënt. Het is onmogelijk voor

reiding. Ook de bespreking van de posities van de

de patiënt een gerichte keuze te maken tussen de

implantaten kan interdisciplinair worden besproken

behandelplannen zonder een accurate begroting. In

met de restauratieve tandarts (dr. Paul de Kok) en

goed overleg wordt uiteindelijk gekozen voor optie 2.

de tandtechnicus (Michel Castro) van 4Dental Am-

Een conventioneel uitbehandelde patiënt

23

Start 4 september 2026

Leergang Implantologie Wil je implantologie met vertrouwen, actuele kennis en een sterke praktische basis toepassen in je eigen praktijk? Onze leergang implantologie is al jaren een succes en is onlangs volledig geüpgraded. In tien intensieve lesdagen nemen we je mee door het complete implantologische traject: van intake en diagnostiek tot chirurgie en restauratieve oplossingen.

Je leert van ervaren specialisten, werkt onder begeleiding aan echte casussen en implanteert zelf drie patiënten. Zo ontwikkel je niet alleen kennis, maar vooral vaardigheid en zekerheid in je handelen.

DOCENTEN Thibaut de Jong tandarts-implantoloog

GASTSPREKERS Xander Rijpstra tandarts-implantoloog

Bas Leempoel Mardi Kwehandjaja Jan-Willem Vaartjes

Caroline Cuppens Sascha van Hummel Jacqueline van Zandschulp

PROGRAMMA

e ati

Scan d e

-code voo

eer inform

www.dentalbestpractice.nl

QR

rm

Dag 1: Diagnostiek, indicaties, contra-indicaties, (medische) risico’s en dossiervorming Dag 2: Behandelplanning en implantaattypen Dag 3: Flapdesign, hechten & live intake door docent Dag 4: Botopbouw en tweede fase technieken Dag 5: Live implanteren edentate kaak door docent Dag 6: Zelfstandig implanteren edentate kaak door deelnemer en assistent Dag 7: Suprastructuren uitneembaar en vast & live implanteren dentate kaak door docent Dag 8: Zelfstandig implanteren dentate kaak door deelnemer en assistent Dag 9: Voorbereiding op het examen & lezing Nazorg bij implantologie Dag 10: Examen Dag 11: Graduation

5a

5b

5c

5d

6a

6b

5. Implantaten geplaatst op geleide

implantaten geplaatst terwijl

van een boorsjabloon; botop-

in de zijdelingse delen voor een

bouw met sinuslift volgens de

bredere diameter (3,75 & 4,1)

GBR-techniek en Caldwell Luc

is gekozen, met lengte 8,5 en

methode; materialen: Oragraft & BioOss, Ossix membr, hyaluron-

7

10mm.

7. OPT na abutmentchirurgie 6

zuur. In de BK is gekozen voor

maanden later. De integratie van

Bego implantaten (Bego SC en

de implantaten met de botop-

RSX 3,75x 11,5 & 13mm).

bouw & sinusliften verloopt

6. In het front zijn Bego 3,25mm

voorspoedig.

sterdam. Een interdisciplinaire benadering van deze

(zie foto’s chirurgie en OPT’s). Gekozen is voor Bego

behandeling is dus cruciaal.

SC & RSX Pro van een relatief smalle diameter (3,253,75). Alleen in de molaarstreek valt de keuze op een

Iedere patiënt wordt preoperatief uitgebreid op de

4,1 mm in diameter. De lengte varieert tussen 8,5 en

hoogte gebracht wat de chirurgische behandeling

13 mm afhankelijk van de ligging van de nervus al-

inhoudt. In een aparte afspraak - meestal een week

veolaris inferior en het foramen mentale als de neus-

voor de operatie - krijgt de patiënt uitgebreid in-

bodem en de sinusholte. De keuze van de diameter

structies mee zodat voorzorgsmaatregelen genomen

wordt mede bepaald door de breedte van de proces-

kunnen worden en de patiënt volledig op de hoog-

sus ondanks de uit te voeren laterale botopbouw. In-

te is van eventuele postoperatieve complicaties. De

dien mogelijk gaat de voorkeur uit naar het plaatsen

patiënt krijgt informatiefolder mee waarin de ope-

van implantaten in autoloog en daarmee vitaal bot.

ratie wordt beschreven: het plaatsen van implantaten in combinatie met een (bi-)laterale sinuslift en

Lateraal van de implantaten wordt de kaak fors uit-

botopbouw. Daarnaast wordt een recept uitgeschre-

gebouwd volgens de Hybride GBR-techniek met Ora-

ven voor antibiotica (amoxicilline), pijnstilling (pa-

graft (allograft) van Lifenet die wordt vermengd tot

racetamol en/of ibuprofen) en een mondspoelmiddel

een cocktail met BioOss (xenograft) van Geistlich,

(chloorhexidine). Er wordt nogmaals uitleg gegeven

autoloog geoogste botsnippers en verzameld bloed

over “wat te verwachten in de eerste week na de

uit het wondgebied. De botgraft wordt bedekt met

operatie”, zoals oedeem, hematoomvorming, even-

een Ossix (crossed linked) membraan en met Hya-

tuele nabloeding als ook verminderd kauwvermogen,

dent (hyaluronzuur) overspoten. De sinuslift wordt

aangepaste voeding en levensstijl. Patiënten hebben

gelijktijdig met de laterale botopbouw volgens de

vaak geen idee wat hen te wachten staat.

Caldwell Luc methode uitgevoerd en de uitgeprepareerde holte opgevuld met de botgraft. De flaps

Tijdens de chirurgische behandeling worden na het

worden eerst horizontaal ontlast (gemobiliseerd) en

afschuiven van de flap de posities bepaald van de

vervolgens naar elkaar toe gehecht met vicryl rapide.

implantaten met de boorsjabloon. In de bovenkaak

Daarbij wordt gebruikgemaakt van horizontale ma-

worden 7 implantaten geplaatst en in de onderkaak 8

trassen, zodat de wondranden passief tegen elkaar

Een conventioneel uitbehandelde patiënt

25

IMPLANTOLOGIE

komen te liggen en de flaps primair gesloten kunnen

Barrière-membranen variëren van resorbeerbare

worden. Het passief sluiten van een flap voorkomt

(meestal collageen) membranen tot niet-resorbeer-

wonddehiscenties in de genezingsfase die als com-

bare barrières (PTFE of titaniumversterkte meshes).

plicaties kunnen optreden en botregeneratie versto-

Resorbeerbare membranen zijn klinisch gebruiks-

ren. Daarnaast wordt bij een wonddehiscentie het

vriendelijk waarbij een tweede ingreep kan vermeden

risico op infectie van de graft sterk verhoogd waar-

worden om het membraan te verwijderen. Niet-re-

door het gewenste resultaat niet kan worden bereikt.

sorbeerbare membranen bieden een hogere stabili-

Afstoting van graft materiaal komt dan veelvuldig

teit bij grotere botaugmentaties, maar zijn gevoeliger

voor soms gecombineerd met abcesvorming als geen

voor complicaties bij wonddehiscenties (perforaties)

voorzorgsmaatregelen worden genomen. Compli-

en vragen een strikt weke delenmanagement.

caties moeten daarom nauwlettend gevolgd worden

Wonddehiscentie en membraanexpositie zijn de

totdat ze verdwenen zijn. De patiënt krijgt na chi-

meestvoorkomende complicaties bij GBR en hebben

rurgie postoperatieve instructies en adviezen over

aantoonbaar een negatief effect op botregeneratie. In

de postoperatieve zorg. Daarbij wordt ook de nadruk

een systematic review en meta-analyse was horizon-

gelegd op het koelen (coldpack) en zijdelingse druk

tale bottoename bij edentate botcresta aanzienlijk

op de wang. Het blijkt dat koelen en het uitoefenen

groter wanneer geen expositie optrad; ook reductie

van druk op het operatiegebied oedeem en hema-

van peri-implantaire dehiscentiedefecten was beter

toomvorming grotendeels kunnen verminderen en

zonder expositie.3 Daarmee wordt het belang onder-

soms zelfs kunnen voorkomen.

streept van passieve flapsluiting, drukvrij prothesegebruik en een actieve follow-up in de vroege gene-

Achtergrond en overwegingen bij botopbouw

zingsfase.

Twee weken later zie ik de patiënt terug voor controle van de eerste wondgenezing. De noodprothese

Guided Bone Regeneration (GBR) is een operatietech-

mag de eerste twee weken niet gedragen worden en

niek waarbij een barrière-membraan het botdefect

wordt tijdens de controle zorgvuldig aangepast aan

afschermt van snel migrerende epitheliale cellen,

de nieuwe situatie. Hiervoor wordt de prothese ge-

zodat osteoblasten eerder de kans krijgen het defect

deeltelijk uitgefreesd en voorzien van een Soft Reli-

naar binnen te groeien. Dit principe is beschreven in

ner materiaal. Te veel druk op de beide kaken moet

experimenteel onderzoek en vormt de basis van he-

ten alle tijden voorkomen worden en heeft effect op

dendaagse botaugmentatie rond implantaten.1

de ingroei van de botopbouw. De genezingsperiode duurt tenminste zes maanden voordat verdergegaan

Voor voorspelbare GBR wordt vaak het PASS-princi-

kan worden met de tweede fase: de abutment chi-

pe aangehaald: (P) primaire, spanningsvrije wond-

rurgie. Hierbij wordt extra aandacht besteed aan het

sluiting; (A) angiogenese en adequate perfusie; (S)

herstel van de gekeratiniseerde gingiva rondom de

space maintenance/creation; en (S) stabiliteit van het

abutments. Dit komt ten goede aan de uitvoering van

bloedstolsel en het graftcomplex.2 In de kliniek be-

de mondhygiëne en dus de stabiliteit van de peri-im-

tekent dit dat flapdesign, periostale releasing inci-

plantaire mucosa. Deze ogenschijnlijk eenvoudige

sions, fixatie van membraan/graft en hechttechniek

behandeling is essentieel voor de prognose van de

net zo bepalend zijn als de keuze van het botvervan-

implantaten op de lange termijn. Te weinig gekera-

gend materiaal.

tiniseerde mucosa maakt zelfzorg (borstelen/interdentaal reinigen) vaker pijnlijk of lastig, waardoor

Materiaalkeuze van botaugmentatie producten de-

plaque en mucositis makkelijker kunnen ontstaan en

fect en volume afhankelijk. Autoloog bot biedt os-

blijven over de lange termijn. Dat kan bij patiënten

teo-inductieve eigenschappen, maar resorbeert rela-

die vatbaar zijn voor peri-implantitis zich vertalen

tief snel; xenografts en allografts bieden met name

naar crestaal botverlies rondom implantaten. Gek

volume-stabiliteit en osteoconductie. Composiet-

genoeg wordt de essentie van het herstellen van de

of ‘hybride’ grafts (autoloog bot gemengd met een

gekeratiniseerde gingiva rondom implantaten regel-

langzaam resorberend botsubstituut) worden daarom

matig genegeerd.

veel toegepast om biologische activiteit en contourstabiliteit te combineren.

26

Herstel van gekeratiniseerde mucosa en weke delenmanagement

vullend botverlies, met uitzondering van de initiële

De breedte en kwaliteit van de peri-implantaire

mucositis in de regel reversibel is, terwijl peri-im-

mucosa beïnvloeden niet alleen esthetiek, maar met

plantitis behandeling complexer is en het risico op

name de uitvoerbaarheid van zelfzorg en de stabi-

recidief op termijn reëel blijft.

bot-remodelling. Peri-implantitis omvat naast klinische ontsteking ook progressief crestaal botverlies.7 Deze definities zijn klinisch relevant omdat

liteit van de mucosale barrière. Consensus reports en meta-analyses laten zien dat een beperkte of afwezi-

Preventie start in de planningsfase: (a) risicoprofile-

ge col van gekeratiniseerde peri-implantaire mucosa

ring (onder andere parodontitis-geschiedenis, rook-

(vaak gedefinieerd als <2 mm) geassocieerd kan zijn

status, diabetes, mondhygiënecapaciteit), (b) een

met (1) meer plaque-accumulatie, (2) meer weke-

chirurgische uitvoering die weke-delen-stabiliteit

delen-inflammatie, (3) meer mucosale recessie, (4)

faciliteert, en (c) een prothetisch ontwerp dat ‘cle-

meer marginaal botverlies en (5) een hogere preva-

ansable’ is (toegankelijke interdentale ruimtes, be-

lentie van peri-implantitis.4-6

perkte overcontouring, en waar mogelijk schroefre-

In de dagelijkse praktijk is dit vooral relevant bij

tentie om cementresten te vermijden).7

full-arch restauraties waarbij de connectie prothese-abutments en de overgang prothese-mucosa

Supportive peri-implant therapy is bij full-arch rehabi-

moeilijker te reinigen zijn. Bij onvoldoende gekera-

litaties geen ‘extra’, maar een randvoorwaarde voor

tiniseerde mucosa of een ondiepe omslagplooi wordt

stabiliteit en succes. Het doel is vroegtijdige detectie

poetsen vaak pijnlijk, waardoor plaquecontrole on-

van plaque, BOP/pusafvloed, toename van pocket-

voldoende is en peri-mucositis gemakkelijk ontstaat.

diepte en röntgenologische botveranderingen, met

Dit verdedigt de indicatie voor een wekedelen aug-

name door vergelijking met een baseline na de pro-

mentatie als chirurgisch onderdeel van de implanto-

thetische afbehandeling.7

logische behandeling. Streefwaarde van ongeveer ≥2 mm gekeratiniseerde mucosa rondom implantaten

Wanneer peri-mucositis wordt vastgesteld, is de eer-

wordt in de literatuur vaak gehanteerd.4, 5

ste stap intensivering van plaquecontrole (professio-

Technisch kan dit in de tweede fase (abutmentchi-

nele reiniging+ instructie), omdat plaque de grootste

rurgie) voorafgaand aan de prothetiek worden uit-

risicofactor vormt voor peri-mucositis en peri-im-

gevoerd met een apicaal gepositioneerde flap, al dan

plantatis. Poeder-airpolishing met glycine of ery-

niet gecombineerd met een gesteelde dan wel een vrij

thritol wordt in systematische reviews beschreven

bindweefseltransplantaat (free gingival graft, FGG).

als een effectieve aanvulling voor het verwijderen

FGG geldt als ‘standard of care’ voor voorspelbare

van de biofilm rondom implantaten, met gunstige

toename van gekeratiniseerde mucosa. Xenogene

effecten op plaque- en ontstekingsparameters.8 An-

collageenmatrixen kunnen in geselecteerde gevallen

timicrobiële spoelmiddelen (zoals chloorhexidine)

een alternatief zijn, bijvoorbeeld om donor site mor-

kunnen voor de korte termijn zinvol zijn in de vroe-

biditeit te beperken.4 Waar dikte en contour belang-

ge postoperatieve fase of bij plaquevorming, maar

rijk zijn (recessies/esthetiek) wordt vaker een bind-

zijn geen vervanging voor mechanische reiniging en

weefseltransplantaat overwogen.

worden bij voorkeur voor langdurig gebruik vermeden als gevolg van nadelige bijwerkingen (verkleu-

Preventie van peri-implantaire mucositis en peri-implantitis De Consensus report of workgroup 4 of the 2017 World Workshop on the Classification of Periodontal and Pe-

ring, smaakstoornis).

Mondhygiëne hulpmiddelen en instructies

ri-implant Diseases and Conditions” definieert pe-

Bij full-arch bruggen is de reiniging gericht op (1) de

ri-implant

plaque-geïnduceerde

overgang brug-mucosa, (2) interimplantaire ruim-

mucosale ontsteking rond een implantaat met als

ten, en (3) de toegang tot schroefopeningen/abut-

markers: bloeding na sonderen (BOP), zonder aan-

ment-overgangen. Disclosing (plaquekleuring) is

mucositis

als

Een conventioneel uitbehandelde patiënt

27

8a

8b

8c

8d

9a

9b

8. Digital Smile Design (DSD).

9. Pasfase definitieve brug.

9d

9c

hierbij een praktisch hulpmiddel om ‘blinde’ zones

mentconnecties volledig te kunnen reinigen en de

zichtbaar te maken.

gezondheid van de mucosa te kunnen evalueren.

Dagelijks: een elektrische tandenborstel met zach-

In de prothetische fase (zie foto’s) is in de bovenkaak

te borstelkop (bij voorkeur met ‘pressure control’)

gebruikgemaakt van verschroefde zirconia bruggen,

voor de gladde oppervlakken, een single-tuft borstel

die enkel buccaal zijn opgebakken. Deze bruggen

voor de randzones en interdentale ragers (passende

zijn verlijmd op individuele, geanguleerde titani-

maat per ruimte) voor de interdentale reiniging. Su-

um abutments. In de onderkaak is een verschroefde

perfloss/bridge floss kan bijdragen aan plaquecon-

kunststofbrug op een titaniumbasis (wrap-around)

trole, maar is voor veel patiënten lastiger in gebruik

gemaakt. Voor deze combinatie is gekozen vanwege

dan bijvoorbeeld ragers en orale-irrigatie (waterflos-

een minder hinderlijk tikkend geluid bij functie en

ser). Een waterflosser kan bij implantaatpatiënten

kleinere kans op breuk van de keramiek. Een nadeel

een bruikbare aanvulling zijn, met name wanneer

is verhoogde slijtage van de kunststof elementen,

ragers pijnlijk zijn of de bereikbaarheid beperkt is.

maar deze zijn in de jaren later eenvoudig te vervan-

In een gerandomiseerde klinische studie bij peri-im-

gen op de bestaande brug. Ondanks alle digitale mo-

plant mucositis liet aanvullende orale irrigatie, naast

gelijkheden is de afdruk en registratiefase analoog

mechanische biofilmverwijdering en instructie, een

uitgevoerd, omdat in ervaring van de behandelaren

reductie in prevalentie en ernst van mucositis zien

dit bij deze totale rehabilitaties op implantaten nog

na 12 weken (met name bij gebruik van lage dosering

altijd de grootste precisie oplevert. Er is afgedrukt

chloorhexidine in de irrigator).9

met impregum in individuele lepels en de pasvorm is gecontroleerd met rigide duralay bars. De relatie

Bij de periodieke implantologische nazorg wordt bij

wordt vastgelegd zoals bij een volledige prothese met

voorkeur gebruikgemaakt van instrumentatie met

waswallen en pijlpuntregistratie. De opstelling in

implantaatvriendelijke

en,

was wordt gepast en laatste correcties worden ge-

waar geïndiceerd, airpolishing met glycine/erythri-

maakt in samenspraak met de patiënt, de restaura-

tol om de biofilm in moeilijk bereikbare ruimtes en

tieve tandarts en de tandtechnicus. Na het vastzet-

niches te reduceren.8 Bij full-arch restauraties ver-

ten van de suprastructuren worden de schroefgaten

dient het daarnaast aanbeveling om periodiek de

afgesloten met composiet.

tips

(kunststof/PEEK)

suprastructuur te demonteren (indien klinisch haalbaar) om prothese-mucosa oppervlakken en abut-

28

Patiënt G. is ingedeeld in een recall fase van eens

10

11

10. In de bovenkaak is gekozen voor 3 zirconium bruggen; in

12

core.

11.

uitgevoerd met restauratief

In de bovenkaak is keramiek

de onderkaak is gekozen voor

gebruikt en in de onderkaak

een wrap-around met titanium

kunststof (behandeling is

tandarts Paul de Kok, KVPA).

12. Eindresultaat.

in de zes maanden bij de mondhygiënist voor pe-

stijfheid en detailweergave, maar vraagt aandacht

ri-implant reiniging, pocketmetingen, mondhygië-

voor verwijderingsrichting en ondersnijdingen.

ne instructies en controles. De AirFlow wordt daarbij standaard gebruikt. Verder wordt de patiënt na één,

Het gebruik van een verificatie-jig (bijvoorbeeld Du-

drie en zes jaar gezien voor controle van de supra-

ralay bar) is in full-arch cases een belangrijke kwa-

structuren door de restauratieve tandarts. Uit de

liteitscontrole: eerst wordt de jig intraoraal gepast

röntgenfoto’s kan afgeleid worden dat het botniveau

en zo nodig gesegmenteerd/geresplint. Vervolgens

gelijk blijft over tijd. Klinisch ziet de situatie er in-

wordt de mastercast hiermee gevalideerd voordat een

fectievrij uit; de patiënt onderhoudt het zelf netjes

definitieve brug wordt vervaardigd. Dit reduceert het

met ragertjes, een elektrische tandenborstel als ook

risico op spanningsopbouw, loskomen en technische

de Waterpik.

complicaties.

Afdruk- en registratieprotocol

Patiënt G. is van ver gekomen. Voor het behandelplan was interdisciplinair overleg en samenwerking essentieel om tot het gewenste resultaat te kunnen

Hoewel intra-orale scanners sterk zijn ontwikkeld,

komen. De Kliniek voor Parodontologie Amsterdam

blijft de nauwkeurigheid bij de rehabilitatie van vol-

(KVPA) - met ruim 40 jaar ervaring op het gebied van

ledige bogen met meerdere implantaten klinisch

implantologie, restauratieve tandheelkunde, paro-

veeleisend. Veel teams kiezen daarom bij totale re-

dontologie, endodontologie en gnathologie - is hier-

habilitaties nog regelmatig voor een conventioneel

voor de uitgelezen kliniek. En waar het uiteindelijk

afdrukprotocol met verificatie, omdat de kans op

om draait: de patiënt is tevreden met het behaalde

spanningsvrije passieve fit daarmee reproduceerbaar

resultaat!

te controleren is.

Systematische reviews beschrijven dat afdruktech-

De auteur

niek (open tray/pick-up versus closed tray/transfer), splinten van afdrukstiften en implantaatangulatie

Guido Rhemrev, tandarts-parodontoloog en

de nauwkeurigheid van het werkmodel kunnen be-

-implantoloog bij de Kliniek voor Tandheel-

ïnvloeden, met name bij meerdere implantaten en

kunde Amsterdam (KvPA).

grotere overspanningen.10 Voor het afdrukmateriaal worden polyether (PE; bijvoorbeeld Impregum) en additionele siliconen (VPS)

Referenties

het meest toegepast. In experimenteel onderzoek bleek dat bij angulatie zowel techniek als materiaal

De literatuurlijst is op te vragen bij de redac-

effect hebben op de nauwkeurigheid; VPS in combi-

tie en in te zien bij het artikel online op

natie met een gesplinte pick-up techniek presteerde

www.dentista-magazine.nl

in die setting gunstig.11 Praktisch is PE sterk door

Een conventioneel uitbehandelde patiënt

29

Bel ons voor een gratis en vrijblijvende demo van Odontium

Over ons TSE is een familiebedrijf met meer dan 35 jaar ervaring in de mondzorgsoftware. TSE is door Kiwa gecertificeerd conform ISO 9001, ISO 27001 én NEN 7510 kwaliteits- en veiligheidsnormen en is trotse

Ervaar een revolutionair systeem en til uw praktijk naar een nieuw niveau

marktleider in de tandprothetiek.

Als bedrijf streeft TSE ernaar om de dagelijkse administratieve werkzaamheden in de mondzorg te vereenvoudigen en digitaal werken écht efficiënt te maken, en dat voor alle disciplines in

Werk lokaal óf in onze cloudoplossing AES-256 bit beveiligde data, zowel lokaal als in de cloud.

k dit o o taan op de s j i W er e om w K r ! a o a j Exp d F10! l a t Den op stan s lang

Een workspace voor iedere discipline in de mondzorg Uitgebreide software voorzien van unieke features die uw werk versnellen Persoonlijke klantenservice met korte lijntjes

één softwarepakket!

Waarom kiezen voor Odontium?

Odontium biedt mogelijkheden die verder gaan dan het bijhouden van een patiëntendossier. De apps, koppelingen en integraties maken het een uitgebreid en flexibel systeem. Hierdoor is het klaar voor de toekomst en past het bij iedere discipline en bij praktijken van elk formaat.

COLUMN MARIT

Marit Verschuuren, mondhygiënist en trainer van De Cariësvrije Generatie

Een kleine keuze, een groot verschil

(cariesvrij.nu).

In onze best grote praktijk heb-

in de wachtkamer op me zit te

dan een vage zwarting. Op de

ben we bijna alle smaken wel te

wachten. Dat beeld sommeer ik

vraag wat hij ervan vindt geeft

pakken. De een maakt de mooi-

mijn hoofd uit voor ik de wacht-

hij aan dat hij behoorlijk schrikt,

ste restauraties met composiet,

kamer binnenstap, eerst maar

hij wil in ieder geval niet dat al

de ander is dol op diepe pussen-

eens kijken.

die plekjes geboord moeten wor-

de pockets en een derde schroeft

den. Hij baalt zelfs flink, dit had

met gemak blinkende implan-

Hij woont best een stukje bij de

hij echt niet verwacht. Ik neem

taten in de mond. Zo weten we

praktijk vandaan, maar komt

hem mee in een korte bloemle-

elkaar te vinden en gebruik te

nog altijd trouw naar de praktijk

zing van het cariësproces en de

maken van elkaars expertise.

waar hij als kind al kwam. Als

invloed van tandplaque, voeding

hij de kamer binnenstapt begint

en fluoride. ‘Oh dus daarom zeg-

Vandaag trof ik een voor mij

hij direct over zijn verstandskie-

gen jullie altijd dat ik die ragers

nieuwe patiënt in mijn agenda,

zen ‘die zijn er nog steeds niet

moet gebruiken, tot nu toe deed

op verwijzing van de preventie

uit hoor, maar ik ga het echt

ik dat niet. Maar als dat helpt ga

assistent. De röntgenfoto’s tel-

doen’. In de kaart staat dat hij

ik het zeker doen’.

len vijftien gloednieuwe initië-

dat de laatste drie bezoeken ook

le laesies en in de tekst van het

al zei en toch wil hij ergens wel.

Zit ik weer met mijn mond vol tanden…

behandeldossier staat ‘opnieuw instructie ragers en floss en

En dan die laesies. We kijken sa-

het belang benadrukt!’ In mijn

men naar de foto’s, en al gauw

hoofd gaan de alarmbellen al af

blijkt dat hij vatbaar is voor de

en ik heb een halve seconde no-

flitsende door AI aangekleur-

dig om me een beeld te vormen

de vlekjes tussen de kiezen in.

van de 23-jarige jongen die al

Die maken meer indruk bij hem

31

COLUMN

Nog lang niet uitgeleerd Op een zonnige zomerdag, inmiddels elf jaar geleden, nam ik mijn tandartsdiploma in ontvangst. Ik realiseerde mij die dag maar al te goed dat ik weliswaar dat felbegeerde papiertje verdiend had, maar eigenlijk simpelweg nog helemaal niet uitgeleerd was. Er zaten nog talloze theoretische en praktische doelen in mijn hoofd. Zowel mijn jaargenoten als de hoogleraren van de studie geneeskunde, die ik deed na mijn opleiding tot tandarts, zullen mij herinneren als een eendagsvlieg. Ik besloot definitief mijn pijlen te richten op het vak als tandarts, mij daarin te verbeteren en mijn ambities te verkennen.

De praktijk leert anders dan de opleiding

ontwikkeling

geïnvesteerd

in

de

reconstructie-

ve opleiding aan de Academie van Reconstructieve Tandheelkunde van Sjoerd Smeekens. Deze opleiding, gegoten in een cursus van twaalf dagen ver-

De eerste stappen in mijn carrière zette ik in Veen-

deeld over zes weekenden, was een ware eyeopener

endaal en Culemborg. Daar ontdekte ik met veel ple-

en een bevestiging van mijn vermoeden dat ik aan de

zier dat niet alles wat we op de opleiding tandheel-

universiteit nog niet voldoende geleerd had. Pas tij-

kunde leren, ook daadwerkelijk werkt in de algemene

dens deze opleiding leerde ik kritisch te beoordelen

praktijk. Ik leerde van mijn fouten en maakte kennis

waarom mijn restauratief werk in sommige situaties

met een totaal andere patiëntenpopulatie dan in de

eerder faalde dan zowel mijn patiënt als ik hoopten

onderwijspraktijk.

en hoe dit voorspelbaar te voorkomen.

Als jochie op het voortgezet onderwijs droomde ik ervan om later mensen te helpen. Al snel kwam ik er echter achter dat het juist diezelfde mensen waren die mij het leven soms zuur maakten. Het leek haast niet mogelijk dat er zoveel mensen zijn die al een

De sprong naar het ondernemerschap

half jaar kiespijn hebben, maar dan een same-day

Toen mij vervolgens na een jaar of twee werken het

afspraak afdwingen met een complete behandeling,

nieuws bereikte dat de tandartspraktijk van mijn

omdat ze de volgende dag voor twee weken naar een

grootste opdracht overgenomen werd door een lan-

ander continent vertrekken.

delijk bekende keten, zag ik dit als een extra duwtje in de rug om zelf een praktijk te starten. Ik achtte

Bijscholen als noodzaak

mezelf capabel genoeg om dat wat ik voor praktijkhouders aan het doen was, ook in een eigen praktijk kon doen. En waar ik naasten en kennissen jarenlang

De eerste periode na afstuderen heb ik voor mijn

32

zag wikken en wegen over het wel of niet starten van

hun eigen praktijk, ben ik vrij impulsief begonnen

paald in de koude kleren zitten, er zijn behoorlijk wat

met de overname van een collega solo-tandarts in

nachten met verminderde slaap. Het gaat vervolgens

Veenendaal. Zijn patiëntenbestand en het nog kleine

niet vanzelf om altijd gemotiveerd te blijven voor

hoopje bruikbare, gedateerde inventaris heb ik over-

mijn werk, patiëntenadministratie op orde te hebben

geheveld naar een pand een paar honderd meter ver-

of een antwoord te hebben op vragen van personeel

derop. Dat is het pand, verbouwd en ingericht vanaf

waar ze al weken op wachten. Toch slaag ik er aardig

casco, waar mijn praktijk nu bijna negen jaar later

in vele ballen hoog te houden, maar lang niet alle.

nog steeds in gevestigd is. De praktijk die begon met 1.500 overgenomen patiënten telt er inmiddels 9.000 en ik heb de gedateerde inventaris vervangen voor

Een team als tweede familie

moderne apparatuur. Het ziet er prachtig uit, ik wil haast niet meer naar huis.

Ik houd van mijn team, mijn tweede familie. Met 24 mensen zijn wij werkzaam in onze praktijk, echt al

Werk en gezin: een dagelijkse balanceeract

een heel team. Iedereen wordt evenveel gewaardeerd.

Ook een team aansturen is iets dat ik voor dit avontuur te lichtzinnig opgevat heb, al is het alleen al door gebrek aan kennis op het gebied van HR. Dat

Mijn definitie van ‘huis’ is onze woning nog geen

geeft ruimte om te leren, alhoewel ik tot op de dag

honderd meter achter het Concertgebouw, hart-

van vandaag geen loonstrook lezen kan. Dat onze

je Amsterdam. Daar woon ik met mijn vrouw, zoon

tandartspraktijk zo succesvol is, heb ik bij lange na

Beau van vier jaar oud en dochter Maxime van zes

niet alleen aan mezelf te danken maar des te meer

maanden oud. Dat gezinsleven combineren met een

aan mijn team. Zij zullen mij kennen als een warme,

eigen praktijk op ongeveer een uur rijden is een grote

zachte aanvoerder die meedogenloos kan doen als

uitdaging. Ik voel me gezegend met een vrouw die

het echt niet meer anders gaat.

haar klinische werk als mondhygiëniste opgegeven heeft voor het algemeen bestuur van onze praktijk.

En niet alleen van onze praktijk, ook de aansturing

De fascinatie voor implantologie

van ons gezin neemt ze grotendeels voor haar rekening. Ik ben met name in dienst van mijn patiënten.

Naast het oprichten van een praktijk en het stich-

De tropenjaren met jonge kinderen gaan me niet be-

ten van een gezin, heb ik nog een van mijn doelen

Nog lang niet uitgeleerd

33

TePe

EasyFit asy it

™

Helpt patiënten starten én volhouden met interdentale reiniging.

Nieuw TePe EasyFit™: de slimme instap in interdentale reiniging.

Net zo eenvoudig als een pick, maar met de grondigheid van een conische rager. Start vandaag!

Benieuwd naar onze nieuwe EasyFit rager? Haal jouw gratis sample op stand D45 tijdens Dental Expo!

Scan de QR code voor meer informatie

S/M

M/L

S/M past in nauwe interdentale ruimtes, M/L voor bredere interdentale ruimtes.

nagejaagd die ik al sinds afstuderen gesteld heb. Ik

drie adressen in de buurt verwijzingen.

heb mij bekwaam gemaakt in de implantologie door

Al geruime tijd heb ik voldoende casussen om mijn

het volgen van cursussen en opleidingen, en ik heb

NVOI erkenning aan te vragen. Echter, ik gun mezelf

vaardigheden chairside geleerd van collega’s. De im-

niet de tijd dit fatsoenlijk te verwerken, een casus-

plantologie heeft mij altijd geïntrigeerd en ik wilde

presentatie voor te bereiden en mijn praktijk te laten

het deelgebied überhaupt niet links laten liggen als

visiteren door de commissie. Het zijn veranderingen

je ziet hoe omvangrijk de indicatiestelling geworden

in het personeel, het optimaliseren en implemente-

is. Het is al jaren niet alleen maar meer de standaard

ren van nieuwe processen in de praktijk, en jonge

enkeltandsvervanging en de overkappingsprothese

kinderen thuis, die roet in het eten gooien. Gelukkig

in de onderkaak. Technieken als immediaat implan-

word ik gesteund door een collega en zij verwerkt

teren en augmentatieprocedures pas ik ook toe. Toch

alles voor mij in de dentale software en maakt het

valt er ook nog te leren; tijdens een driedaagse hu-

klaar om het eindelijk, binnenkort, aan te leveren

mane kadavercursus in Wenen heb ik al ontzettend

aan de commissie.

veel geleerd. Vooral in soft tissue management zie ik nog veel uitdaging. Daarvoor staan de opleidingen van dr. Zuccheli in Bologna op mijn wensenlijst voor

Verder kijken dan het gebit

de korte termijn, zodat ik daarna nooit meer bolognesesaus van het tandvlees maak.

Verdere interesse van mij gaat uit naar niet alleen

Implantologie, en vooral ook de vaste prothetische

de esthetiek van het gebit, maar van het hele gelaat.

restauratie, is voor mij belangrijk omdat het een

Nadat ik de prothetische fase van een behandelplan

discipline is waarin techniek en uitkomst naadloos

afgerond heb, waarin ik de esthetische uitkomst

samenkomen. Veel behandelingen zijn voorspelbaar,

vaak belangrijker vind dan mijn patiënten zelf, valt

protocol gestuurd en chirurgisch beheersbaar, maar

mij soms op dat de dentitie daarna aan meer regel-

achter die ogenschijnlijke routine schuilt een duide-

tjes der esthetiek voldoet dan het gezicht. Recentelijk

lijke klinische relevantie. Patiënten passen zich vaak

heb ik een opleiding voor het toedienen van botu-

jarenlang aan functieverlies aan, zonder dit expliciet

linetoxine en het plaatsen van hyaluronzuur fillers

als probleem te benoemen. Juist door een relatief be-

afgerond. Wat is dan mooier dan het toepassen hier-

perkte ingreep kan een verloren gegane functie op

van om daarmee mijn patiënten er een paar jaartjes

een duurzame en betrouwbare manier worden her-

jonger uit te laten zien? En dan komt hun nieuwe lach

steld.

echt tot zijn recht!

Wat mij in de praktijk steeds opnieuw overtuigt van de waarde van implantologie en restauratieve tandheelkunde, is het moment waarop patiënten aange-

Met beide benen in het leven

ven dat iets weer ‘vanzelfsprekend’ is geworden. Niet de restauratie zelf staat centraal, maar het verdwij-

Ik sta midden in het leven en mijn carrière, ik geniet

nen van een beperking waar zij zich ongemerkt naar

van iedere dag en hou van mijn dierbaren. Ik ben te-

hadden geschikt. Dat herstel van functie maakt dui-

vreden met de groei die ik doorgemaakt heb, en kijk

delijk dat implantologie niet alleen een technische

met uitdagende blik naar de groei die ik nog wil en

oplossing biedt, maar een directe en blijvende verbe-

ga maken. Het starten van een onderneming als een

tering van het dagelijks functioneren. En precies dat

tandartspraktijk kan ik zeker aanraden. Heb niet de

maakt dit deelgebied voor mij relevant.

verwachting het direct goed te doen, maar leer van je fouten. Kinderen leren ook opstaan door te vallen. Ga

Dromen en ambities voor de toekomst Voor de langere termijn zijn mijn dromen om mijn praktijk verder uit te rusten voor implantologie, zo-

geen uitdagingen uit de weg, er is geen berg te hoog en geen dal te diep. Ik wens iedereen een glansrijke en rooskleurige carrière toe.

De auteur

als de aanschaf van een CBCT. Deze opnamen laat ik nu nog extern maken. Tevens droom ik ervan regio-

Luc Lagas, Lagas Tandartsen, Veenendaal

naal verwijzingen te krijgen, ik krijg nu slechts van

Nog lang niet uitgeleerd

35

ASSISTEREN

Meer dan een mal

De tandartsassistent als dynamische surgical guide Implantologische behandelingen in het esthetische front vragen meer dan technische vaardigheid alleen. Ze vragen om overzicht, timing, vertrouwen en een team dat als vanzelf samenwerkt onder druk. Juist bij complexe casussen, waarin angst, infectie en hoge esthetische verwachtingen samenkomen, wordt zichtbaar hoe bepalend de rol van de tandartsassistent is.

Deze casus beschrijft een uitgebreide immediate im-

chronische ontsteking en een brug die mobiel was en

plantaatbehandeling bij een patiënt die door meer-

elke beet pijnlijk maakte. Ze had inmiddels meerdere

dere collega’s werd geweigerd. Niet omdat de mo-

tandartsen bezocht. Drie hadden haar geweigerd. Te

gelijkheden ontbraken, maar omdat de complexiteit

complex. Te veel wensen. Te onvoorspelbaar.

vroeg om een perfect afgestemde samenwerking. Het

De kern van haar vraag was eenvoudig en tegelijker-

verhaal laat zien hoe de assistent in zo’n traject veel

tijd uitdagend: Is het mogelijk om mijn huidige brug te

meer is dan een uitvoerende kracht of “mal”, maar

dupliceren en een nieuwe brug te vervaardigen met min-

een dynamische surgical guide die het proces mede

der complicaties?

stuurt, bewaakt en mogelijk maakt.De patiënt: wanneer alles samenkomt Ze kwam binnen op een dinsdagochtend, iets voor achten. Een vrouw van begin zeventig, met een

De basis van een complexe beslissing

zachte stem en ogen die meer vertelden dan haar

Mijn behandelplan begint altijd met een uitgebreid

woorden. Ze vertelde dat ze een eigen B&B had en

klinisch onderzoek. Dat omvat een medische anam-

dat ze zich nauwelijks kon voorstellen gasten te ont-

nese, intra- en extra-orale camerafoto’s en uitge-

vangen zonder tanden. Op dit moment kon ze echter

breid verwachtingsmanagement. In deze fase is mijn

nauwelijks lachen. “Het doet pijn… en het ruikt soms

assistent vooral bezig met het zorgvuldig vastleggen

ook niet goed,” zei ze bijna verontschuldigend.

van alle gegevens. Juist dat nauwkeurig documente-

Haar oude bovenbrug, die ze al meer dan twintig jaar

ren zorgt voor rust in de behandelkamer.

droeg, was langzaam maar zeker ingestort. Er was

Minstens zo belangrijk is het luisteren naar de pa-

sprake van cariës onder meerdere pijlers, pusafvloed,

tiënt. Niet alleen naar de klachten, maar naar het

36

1

2

4

5

1. Extra-orale foto (lachlijn).

2. Beoordeling van zacht weefsel en botcontour.

3

3. Reflectiefoto – beoordeling van occlusievlakken en tandboog.

5. Klinische foto direct na verwijdering van de brug.

4. Pre-chirurgische OPG.

levensverhaal en de mens achter de brug. Begrijpen

stabiliteit onvoldoende blijkt?”

wat deze behandeling voor iemand betekent, is cru-

Het zijn dit soort gesprekken die ontstaan tussen

ciaal voor het uiteindelijke succes.

mensen die elkaar al honderden keren door vergelijkbare gevallen hebben geleid.

Röntgenologisch onderzoek en digitale planning

De dag van de behandeling

Na het klinische onderzoek volgde het röntgeno-

Op de dag van de behandeling was de spanning voel-

logisch traject. De CBCT liet precies zien wat we al

baar. Een patiënt met angst en hoge verwachtingen

vreesden: een front waarin het bot onregelmatig

legt onvermijdelijk extra druk op het hele team. Be-

was, duidelijke radiolucenties rond de pijlers en een

handelingen zoals deze – extracties, vier immedi-

infectiegebied dat zich onder vrijwel de gehele brug

ate implantaatplaatsingen in het esthetische front

had verspreid. Tegelijkertijd was er ook potentie. Net

en immediate loading met een tijdelijke brug die

voldoende botstructuur om immediate implantaat-

chairside moet worden gerelined – zijn chirurgisch

plaatsing te overwegen, mits alles perfect gepland

intensief.

zou worden.

Alles moet kloppen: primaire stabiliteit, zachtweef-

Die planning gebeurde in R2Gate, niet als techno-

selmanagement en het exacte moment waarop de

logische “fetish”, maar als noodzakelijk hulpmid-

tijdelijke restauratie definitief wordt vastgezet.

del. Met behulp van intra-orale scans, foto’s en

Mijn assistent speelde hierin een onschatbare rol als

CBCT-data bouwden we stap voor stap het verhaal

katalysator in een zorgvuldig uitgebalanceerde che-

van haar mond op. Wat was er misgegaan, wat was er

mische reactie. Vooraf hadden we het behandelplan

nog mogelijk en hoe konden we haar bestaande brug

uitvoerig doorgenomen, want heldere communicatie

kopiëren en verbeteren tot een tijdelijke oplossing

is in dit soort trajecten een cruciale succesfactor.

die dezelfde dag functioneel zou zijn.

Het verwijderen van de oude brug bracht de onder-

Terwijl ik door de digitale lagen bladerde, werkte

liggende realiteit onverbloemd aan het licht. Uitge-

mijn assistent rustig naast me. Geen grootse mo-

breide cariës, pusafvloed bij sonderen en palpatie, en

menten, geen spektakel, maar die vertrouwde sa-

bot dat aanzienlijk fragieler bleek dan gehoopt. Maar

menwerking. Ze controleerde of alle componenten

het plan stond.

besteld waren, keek mee naar de scans en stelde af

Mijn assistent hield het overzicht, werkte steriel en

en toe een eenvoudige vraag die precies raak was.

rustig, en vertrouwde op de volgorde van het digitale

“Kunnen we niet ook een uitneembare constructie

plan zonder eraan vast te blijven zitten. Ze benoem-

als back-up laten maken, voor het geval de initiële

de wat ze zag, voelde de sfeer in de kamer feilloos

De tandartsassistent als dynamische surgical guide

37

De perfecte combinatie voor een optimaal resultaat

✚ PERIO•AID: optimale ondersteuning b� tandvleesproblemen. Met Chloorhexidine (CHX) en Cetylpyridiniumchloride (CPC) voor een bewezen antibacteriële werking.

Effectief. Mild. Zonder alcohol.

VITIS Anti-stain: voorkomt verkleuring t�dens Chloorhexidinebehandelingen.

Mild voor het tandvlees, anti-tandsteen én geschikt voor dagel�ks gebruik.

Meer weten?

Scan de QR-code

Voor het behoud van de natuurl�ke glans van tanden.

www.dentaid.nl | info@dentaid.nl | +31(0)30-6343154

6

7

8

10

6-7. Post-extractie controle van 9

9.

tandvlees en bot.

8.

Dwingende boormal.

Megagen AnyRidge implantaat - guided implant pick-up.

10.

Bindweefsel ingehecht.

aan en merkte precies op wat de patiënt nodig had,

mijn assistente de patiënt nauwlettend observeren.

vaak nog voordat ik erom vroeg. Dit soort natuurlijk

Emotionele ondersteuning is cruciaal tijdens een

teamwork is niet na te bootsen.

behandeling waarbij een patiënt zich volledig moet overgeven aan het team. Succes begint hier, met dui-

Atraumatische extractie: precisie boven snelheid De extracties vroegen om uiterste precisie. Het front werd zeer zorgvuldig geëxtraheerd, atraumatisch, met fijne microbewegingen, een platte luxator en

delijke, optimistische en empathische communicatie.

Implantaatplaatsing: vier momenten van stilte

continue irrigatie om ontstekingsproducten weg te

Vier momenten waarop de tijd even stil leek te staan.

spoelen. Elke beschadiging van het bot of het zachte

Vier Megagen AnyRidge implantaten werden exact

weefsel kon de uiteindelijke implantaatpositie com-

volgens het R2Gate-plan gepositioneerd. Het eer-

promitteren, en we hadden geen millimeter te ver-

ste implantaat (13) behaalde een inserttorque van 42

liezen.

Ncm, ideaal voor immediate loading. Het tweede (23)

Mijn assistente anticipeerde alsof ze mijn gedachten

eindigde op 38 Ncm, het derde (11) op 45 Ncm. Het

kon lezen. Ze zoog af op precies het juiste moment,

vierde implantaat (21), geplaatst in het gebied met de

ondersteunde het weefsel wanneer spanning een flap

meeste infectie, was het spannendst, maar behaalde

dreigde te scheuren en wees subtiel aan waar pus zijn

uiteindelijk 36 Ncm. Voldoende stabiliteit om door te

weg naar buiten vond, zodat we het gebied volledig

gaan.

konden reinigen. Het waren geen opvallende han-

Tijdens dit soort kritieke momenten hangt er altijd

delingen, maar wel essentieel werk dat het verschil

een specifieke stilte in de behandelkamer. Juist in die

maakt tussen chaos en geconcentreerde precisie.

stilte speelt de assistent een rol die niet volledig in

Zelfs tijdens momenten van maximale focus bleef

protocollen te vangen is. Ze bewaakt de sfeer, leest

De tandartsassistent als dynamische surgical guide

39

K A R M AVA L F E ST IVA L 5 - 7 MAART Evenementenhal GORINCHEM

F R E E l e ct u r e s & wo r k s h o p s

D o n d e r d ag MIRAN MIR - Naomi doelen - Daniel Ochoa. a n Ng u y e n - k e e s pa m e ij e r - E r ik-ja n mu t s maarten de beer

V r i j d ag Jaya n d s o ec h itr a m - W ie b e d e r k s e n e ric van de r winde n - Lu uk crins jasper thoolen - erik-jan muts maarten de beer

Z at e r d ag M a rt R a m a e k e r s - M a a rtj e b r a n d s - m a rt i n grobler - jasper thoolen - Erik-jan muts maarten de beer

KA R M A - D E N T I S T R Y.C O M

VERVOLG VAN CASUS

11

12

13

11. Geplaatste implantaten met tijdelijke brugcylinders.

12. Immediate post pick-up voor initiële afwerking.

13. Brug afgewerkt met juiste tandvleesdruk.

14. Direct na plaatsing tijdelijke brug.

14

lichaamstaal en voelt precies wanneer ze ruimte

Digitale planning verhoogt de voorspelbaarheid,

moet laten of juist iets moet aanreiken, nog voordat

maar kent beperkingen. De daadwerkelijke positie

erom wordt gevraagd.

kan coronale, apicale en angulaire afwijkingen vertonen. Daarom blijft intra-operatieve beoordeling

3D-positionering en klinische realiteit De voorspelbaarheid van implantaattherapie in het

essentieel. Hier speelt de assistent opnieuw een belangrijke rol. Vanuit een andere positie aan de stoel kan zij diepte en angulatie onafhankelijk beoordelen en terugkoppelen, wat fungeert als een extra ruimtelijk referentiepunt.

esthetische gebied wordt in belangrijke mate bepaald door de driedimensionale positionering van het implantaat, de kwaliteit en dikte van het omliggende bot, de mucosale dikte en de primaire stabiliteit die tijdens plaatsing wordt bereikt. Deze factoren zijn

Zacht weefsel en de tuberosity graft

onlosmakelijk met elkaar verbonden en bepalen sa-

Een tijdelijke brug zonder ondersteuning van het

men het esthetische en functionele eindresultaat.

zachte weefsel is uiteindelijk slechts een façade. Om

Implantaten worden bij voorkeur subcrestal ge-

voldoende volume en papilvorming te creëren, werd

plaatst, doorgaans één tot twee millimeter onder het

een bindweefselgraft uit de tuberosity genomen.

crestale botniveau. Deze positionering gaat gepaard

Deze regio staat bekend om zijn dikke, vezelrijke

met minder marginale botremodellering doordat de

bindweefsel, ideaal voor volumestabiliteit in het es-

microgap verder van het bot ligt en de biologische

thetische gebied.

breedte voorspelbaarder wordt gevormd. Een te co-

Het zogenaamde jumping gap – de ruimte tussen

ronale plaatsing vergroot daarentegen het risico op

implantaat en buccale botwand – werd opgevuld met

esthetische complicaties.

allograft om volumeverlies en botresorptie te beper-

Ook de buccale botdikte is van groot belang. Een

ken en een stabiele basis voor het zachte weefsel te

dikte van minimaal twee millimeter biedt de bes-

creëren.

te bescherming tegen volumeverlies en recessie. Bij

Tijdens deze fase bewaakte de assistent het over-

een dikte van minder dan één millimeter treedt vrij-

zicht, hield spanning op de lip en zorgde voor een

wel altijd resorptie op, ongeacht implantaatdesign of

droog en overzichtelijk werkveld, waardoor zowel

boorprotocol. Om deze reden ligt de optimale im-

graft als botmateriaal nauwkeurig en atraumatisch

plantaatpositie licht palatinaal ten opzichte van de

konden worden gepositioneerd.

buccale contour.

De mucosale dikte speelt eveneens een cruciale rol. Onderzoek van onder andere Linkevičius heeft aangetoond dat bij een dun mucosaal biotype meer marginale botresorptie optreedt, onafhankelijk van

De tijdelijke brug: de grootste valkuil

implantaatdesign. In dergelijke situaties kan extra

Het meest kritische moment van het hele behandel-

subcrestale plaatsing bijdragen aan stabiliteit van

plan is zelden het plaatsen van de implantaten zelf.

het peri-implantaire weefsel.

Het is het pick-up moment van de tijdelijke brug.

De tandartsassistent als dynamische surgical guide

41

15

16

17

18

19

20

21

22

23a

23b

24

15. Eerste verwijdering tijdelijke brug (onvoldoende druk regio 12).

16. OPG bij verwijdering eerste tijdelijke brug.

17. Tweede verwijdering tijdelijke brug – verbeterde papilvorming.

42

18. Pre-operatief.

19. Tijdelijke brug een week na plaatsing.

20. Finale brug drie maanden na plaatsing.

21. Tijdeljke brug zes maanden na

plaatsing.

22. Een jaar follow-up.

23a en b. Twee jaar na plaatsing finale brug.

24.Twee jaar nacontrole.

Als hier microbewegingen ontstaan, als de occlusie

theorie en techniek naar tastbare controle. Ze be-

niet klopt of als de tijdelijke brug te veel druk uit-

waakt het ritme van de behandeling, anticipeert op

oefent op één implantaat, kan het gehele immediate

elke stap en beschermt zowel patiënt als proces.

loading-concept mislukken.

De assistent is de stille kracht die het succes samen-

De oude brug was volledig gerepliceerd zodat de tij-

brengt, vaak onzichtbaar, maar onmisbaar.

delijke constructie esthetisch perfect aansloot. De brug werd zo vormgegeven dat zij het peri-implantaire zachte weefsel actief ondersteunde en model-

Dankwoord

leerde, met een biologisch respectvol emergence profile. Subgingivaal bleef de contour bewust vlak

Ik kan niet genoeg benadrukken hoe dankbaar ik ben

tot licht concaaal om ischemie en botremodellering

voor alle tandartsassistenten die mij gedurende mijn

te voorkomen.

carrière hebben bijgestaan. Ik kan jullie niet allemaal

Toen de brug definitief geplaatst was, was er geen

persoonlijk noemen, maar alles wat ik als tandarts

mobiliteit of rocking en werd uitsluitend minimale,

heb kunnen bereiken, is mede dankzij jullie inzet.

gecontroleerde occlusale belasting toegestaan.

Ik heb fouten gemaakt, ingrepen moeten herhalen en dagen gehad waarop alles uitliep. Toch waren jullie

Nazorg en definitieve restauratie

er altijd. Jullie zorgden voor rust, overzicht en continuïteit, juist wanneer dat het hardst nodig was.

Jullie zijn de katalysatoren van succes. Dankzij jul-

De maanden daarna verliepen rustig. De implanta-

lie precisie, alertheid en teamwork verlopen zelfs de

ten integreerden voorspelbaar en het zachte weefsel

meest complexe behandelingen beheerst en voor-

vormde zich fraai rond de tijdelijke constructie. De

spelbaar. Zonder jullie zouden veel van deze resulta-

definitieve brug werd ontworpen met exact de con-

ten simpelweg niet mogelijk zijn.

touren die tijdens de genezing waren ontstaan.

Dank voor jullie professionaliteit, geduld en onmis-

Het eindresultaat was een combinatie van stabiliteit,

bare steun. Jullie maken elke dag opnieuw het ver-

esthetiek en een glimlach die voor de patiënt weer

schil.

natuurlijk en vertrouwd voelde.

Meer dan een mal: de assistent als dynamische surgical guide

De auteur

Wat deze casus uiteindelijk laat zien, is dat implantaten, digitale planning en chirurgische techniek

Martin Grobler, tandarts gespecialiseerd in

slechts hulpmiddelen zijn. Het echte verschil wordt

orale chirurgie en implantologie. Oprichter

gemaakt in het samenspel in de behandelkamer,

Karma Blade orale chirurgie cursus (samen

waar stress, precisie, planning en zorg samenkomen.

met Kees Heijdenrijk). Karma ambassadeur.

De tandartsassistent is veel meer dan een mal of uit-

Instructeur bij ABAS implant academy. Chef

voerder. Als tweede paar ogen observeert zij kritisch,

de clinique bij DENTAL & CO de Helftheuvel.

signaleert wat dreigt te worden gemist en vertaalt

De tandartsassistent als dynamische surgical guide

43

Mis ons niet op de Dental Expo; stand C35

Op 5, 6 en 7 maart zijn wij aanwezig met een interactieve stand op de Dental Expo in de Evenementenhal Gorinchem. Bezoek ons op stand C35 en ervaar onze live demonstraties, speel onze VR-game en maak bij onze lingoton kans op een gratis ééndaagse cursus naar keuze.

Zien we je daar?!

Tip! ratis Wil je g ? g toegan 69 H15 Code: E

www.dentalbestpractice.nl

Zeker niet te missen op de Dental Expo 2026!

Kijk snel op de plattegrond op de volgende pagina om te zien waar onderstaande bedrijven staan.

stand

E12

stand

D30

stand

stand

F10

stand

H38

stand

G06

stand

F43

stand

stand

Dental Expo 2026

G44

E31

B02

45

Beleef de nieuwste ontwikkelingen in de tandheelkunde Live op de Nobel Biocare Stand Unieke presentaties Ervaar het verschil: scannen met 3Shape® 5 & 6 AI die met je meekijkt: slimmer diagnosticeren met DTX Studio™ Van scan tot kroon in één workflow – SprintRay Midas live Zo snel en nauwkeurig kan intraoraal scannen zijn – Dexis Imprevo De toekomst van implantologie begint hier Precisie 2.0: de nieuwste ontwikkelingen in Procera™ milling

6 - 7 - 8 maart 2026 Nobel Biocare Booth n° G44 Ter hoogte van de Food Court

Ontdek het programma

DENTAL EXPO

Dental Expo, Nederlands grootste onafhankelijke dentale evenement, belooft dit jaar weer een indrukwekkende editie te worden. Het is dé plek voor mondzorgprofessionals om nieuwe producten te testen, kennis te delen, bestaande relaties te versterken en nieuwe contacten te leggen. Je ontdekt de toekomst van de totale mondzorg op 5, 6 en 7 maart 2026 in de Evenementenhal Gorinchem. We vroegen Dési Toornvliet, Marketing Event Manager, om ons een kijkje te geven in het veelbelovende programma.

Dental Expo 2026 Wat is de opzet van Dental Expo 2026?

fairs NL-app hun bezoek vooraf plannen. De app

Dental Expo 2026 is de grootste onafhankelijke vak-

bezoekers gerichter kunnen netwerken en niets hoe-

beurs voor de mondzorgsector in Nederland. Het

ven te missen van het programma.

evenement fungeert als dé ontmoetingsplek voor

De meest opvallende introductie is de Mondzorgal-

tandartsen, mondhygiënisten, tandtechnici, preven-

liantie. KNMT, ONT en NVM slaan voor het eerst de

tieassistenten en andere professionals uit de dentale

handen ineen en creëren samen een ontmoetings-

branche. Ontmoeten, kennisdelen en het ontdekken

plek op de beurs: de Mondzorgalliantie Lounge. Deze

van innovaties staan hierbij centraal.

lounge biedt ruimte voor netwerken, korte sessies en

maakt het mogelijk exposanten te selecteren, sessies te markeren en informatie digitaal op te slaan, zodat

gesprekken over actuele ontwikkelingen binnen de

Wat is er te doen voor bezoekers?

Dental Expo biedt bezoekers een veelzijdige en inspirerende ervaring waarin leren, ontdekken en verbinden

samenkomen.

mondzorg.

Wat mag de bezoeker zeker niet missen?

Mondzorgprofessionals

Bezoekers mogen de lezingen en workshops in de

kunnen kennismaken met een breed aanbod aan

kennistheaters niet missen, evenals de nieuwe

producten en diensten van ongeveer 200 exposanten.

Mondzorgalliantie Lounge. Ook bieden live demon-

Op de beursvloer is volop ruimte voor persoonlijke

straties en oefenlaboratoria unieke kansen om nieu-

gesprekken, live demonstraties en direct advies van

we producten en technieken zelf te ervaren.

leveranciers en specialisten.

Daarnaast is er een uitgebreid inhoudelijk programma met lezingen, workshops en presentaties in drie verschillende theaters: het Dental Expo Theater, de Edin Dental Academy en het Karma Dentistry Theater. In deze kennistheaters delen experts hun kennis

Praktische informatie

over actuele en relevante thema’s binnen de mondzorg, gericht op zowel de dagelijkse praktijk als toe-

Data & openingstijden

komstige ontwikkelingen.

5 maart 2026: 13:00 - 20:00 6 maart 2026: 10:00 - 20:00

Wat is er nieuw dit jaar?

7 maart 2026: 10:00 - 17:00 Locatie

Een belangrijke vernieuwing is de nieuwe locatie:

Evenementenhal Gorinchem.

Evenementenhal Gorinchem. Deze moderne, centraal

Franklinweg 2

gelegen beurslocatie beschikt over verbeterde faciliteiten en een overzichtelijke indeling, wat bijdraagt

Tickets

aan een comfortabel en efficiënt beursbezoek. Daar-

www.dentalexpo.nl

naast kunnen bezoekers met de vernieuwde EasyDental Expo 2024

49

IMPLANTOLOGY

A four–building block approach to bone, position, soft tissue, and restoration

Rescue and reconstruction of a failed anterior implant Successful implant therapy in the anterior aesthetic zone requires more than osseointegration alone. Long-term functional and aesthetic outcomes depend on the coordinated integration of four critical parameters: adequate bone volume, ideal three-dimensional implant positioning, stable and healthy peri-implant soft tissue, and a properly designed restoration.

When these elements are respected from the outset, treatment outcomes are predictable and durable. When they are compromised, clinicians are often forced into complex rescue procedures with inherent biologic, aesthetic, and restorative limitations. Michael Sonick DMD

This article contrasts an ideal anterior implant out-

meticulous coordination of biologic principles, sur-

come with the staged reconstruction of a failing im-

gical execution, and restorative planning. When un-

plant in a young patient. Through clinical examples,

successful, even osseointegrated implants may fail

the biologic cost of improper implant positioning is

biologically or aesthetically, often with consequenc-

examined, and principles of bone regeneration, im-

es extending to adjacent teeth.

plant removal, guided gingival growth, and selective

Implant therapy in the aesthetic zone may be viewed

connective tissue grafting are discussed. These cases

as a system dependent upon four essential building

highlight the importance of prevention over rescue

blocks: bone, implant position, soft tissue, and res-

and reinforce prosthetically driven planning as the

toration. These elements are interdependent; fail-

foundation for long-term implant success.

ure of any single parameter compromises the others. Two clinical scenarios are presented. The first

Introduction

demonstrates an ideal outcome achieved through ridge preservation and staged site development. The second illustrates the biologic and aesthetic con-

The “perfect implant” in the anterior maxilla—one

sequences of improper implant positioning and the

that is indistinguishable from a natural tooth—re-

complex pathway required to rescue a failing im-

mains uncommon (Fig. 1). When achieved, it reflects

plant.

50

1a

1b

2a

2b

3a

3b

4a

4b

4c

1. Pre- and postoperative image of a completed dental implant. The upper left central incisor was lost and replaced sequentially with a dental implant.

2. Draining buccal fistula on upper right central incisor.

ALL gingival soft tissue is visible when the patient smiles.

4. Flapless ridge preservation using cancellous allograft, collagen plug, and cyanoacrylate. Primary

Endodontic therapy is failing, and a draining fistula

closure was not attempted to augment the keratini-

exists buccally. The patient has a thin biotype.

zed gingiva as well as to maintain the position of the

3. High lip line demonstrating elevated aesthetic risk.

The Four Building Blocks of Anterior Implant Therapy

mucogingival junction.

loading forces, compromises restorative contours, and predisposes the site to soft tissue recession and peri-implant disease.

Bone Adequate bone volume and quality are prerequisites

Soft Tissue

for long-term implant success. In the anterior max-

Soft tissue stability is influenced by both bone sup-

illa, facial bone thickness is particularly critical.

port and implant position. While adequate bone re-

Clinical and experimental evidence suggests that

generation alone may yield acceptable soft tissue

sites with less than 2 mm of facial bone are at in-

outcomes in many cases, scarred or compromised

creased risk for recession, peri-implant bone loss,

sites often require additional intervention. Guided

and aesthetic failure. When bone is deficient, regen-

gingival growth allows controlled soft tissue aug-

eration must precede or accompany implant place-

mentation through flap design, provisionalization,

ment. Regeneration following implant integration

and transmucosal healing components, often with-

is unpredictable and often limited, underscoring the

out the need for routine connective tissue grafting.

importance of site development prior to or at the time of placement.

Restoration The final restoration reveals the cumulative suc-

Implant Position

cess—or failure—of all prior decisions. Emergence

Implant positioning must be prosthetically driven

profile, subgingival contours, and restorative ma-

and three-dimensional. Implants replacing maxil-

terial selection must support peri-implant tissues

lary central incisors should ideally emerge through

rather than challenge them.

the cingulum. Labial angulation introduces eccentric

Rescue and reconstruction of a failed anterior implant

51

5a

5b

6a

6b

6c

7a

7b

7c

7d

8a

8b

8c

5. One-week postoperative healing

applied to the adjacent teeth to

patient is wearing a flipper, and

regenerate bone via GTR (guided

soft tissues are preserved.

6. Five-month clinical and radio8d

(BioXclude). Emdogain was also

following ridge preservation. The

tissue regeneration).

8. Second stage surgery with guided

graphic evaluation demonstrat-

gingival growth. Immediately

ing ridge regeneration.

there is an increase in gingival

7. Implant placement with facial augmentation using autogenous

volume without the need to perform a gingival graft.

bone with placental membrane

Case 1: Ideal Implant Placement in a High-Risk Aesthetic Patient

aesthetic risk (Fig. 3). The thin periodontal biotype

A female patient presented with a failing maxillary

The tooth was atraumatically extracted, and the

right central incisor previously treated endodonti-

socket thoroughly degranulated. Ridge preservation

cally. Clinical examination revealed a subtle facial

was performed using cancellous allograft combined

fistula, and radiographic evaluation demonstrated

with a collagen plug and secured with cyanoacrylate

a periapical radiolucency (Fig. 2). The patient ex-

without flap elevation (Fig. 4). A collagen membrane

further increased the risk for post-extraction ridge collapse and recession (Fig. 3).

hibited a high lip line with approximately 4 mm of

was used to stabilize the facial plate while preserv-

gingival display on smiling, placing her at elevated

ing the mucogingival junction.

52

Guided Gingival Growth

Improving Aesthetics During 2nd Stage Surgery

• Non-surgically grow gingiva • Titanium is gingiva loving • Use THA to guide gingiva • Leave THA slightly below ging • Wait 4-6 weeks • Push gingiva labially • Place final THA or do again

Michael Sonick, Debby Hwang Dentistry Today – Vol 25 No 1 January 2016

9

Second Stage Surgery Guided Gingival Growth

Loosely suture

Bury THA

10

Guided Gingival Growth 4 weeks

11

9. Guided Gingival Growth Technique 10. Guided gingival growth using a 2 mm temporary

zontal soft tissue growth.

11. Four weeks following second stage surgery and guid-

healing abutment as a tenting “screw” to increase

ed gingival growth, 2-4 mm of vertical soft tissue

subgingival space. This facilitates vertical and hori-

growth is seen.

Early healing demonstrated favourable soft tissue

autogenous bone harvesting. Autogenous bone was

response at one week postoperatively (Fig. 5). At five

placed facially and covered with a placental mem-

months, clinical and radiographic evaluation con-

brane to enhance biologic stability (Fig. 7). Enamel

firmed successful bone regeneration and ridge pres-

matrix derivative was applied to the adjacent lateral

ervation (Fig. 6).

incisor following scaling and root planing to support periodontal health (Fig. 7).

Implant Placement and Site Development

The implant was intentionally buried to allow for

Following confirmation of ridge regeneration, im-

guided gingival growth and controlled soft tissue

plant placement was performed using low-speed,

maturation (Fig. 8). Transmucosal healing abut-

non-irrigated osteotomy preparation to facilitate

ments were sequentially utilized to direct gingival

Rescue and reconstruction of a failed anterior implant

53

12a

12b

13a

13b

14a

14b

15a

15b

16a

16b

16c

12. Final restoration demonstrates harmonious gingival contours, ideal implant position, and

teeth. The gingiva is inflamed

15. The implant crown was removed, and the implant was atraumat-

and suppurative.

14. Labial emergence of screw access

maintenance of adjacent alveolar

channel confirming improper

bone.

implant positioning. The implant

ically removed using an implant removal tool (Salvin).

16. The implant was removed and

is at a 45-degree angle to the

immediately grafted with Puros

anterior implant with inflamed

implant axis. CBCT shows the la-

cancellous bone allograft, a

peri-implant tissues. Loss of

bially angulated implant within

placental membrane (BioXclude),

papilla is evident as well as loss

the incisive canal and lacking

and a bovine cross linked colla-

of bone on the adjacent natural

50% of alveolar bone.

gen membrane (Osseoguard).

13. Clinical presentation of a failing

architecture during the healing phase (Fig 8-11).

Second-stage surgery focused on further refinement of soft tissue contours using guided gingival

Case 2: Failure Due to Improper Implant Positioning

growth principles (Fig. 9-11). Four weeks following

A 32-year-old woman presented with a failing im-

second-stage intervention, the peri-implant tissues

plant replacing the maxillary right central incisor,

demonstrated increased thickness and stability (Fig.

placed approximately two years earlier. Clinical ex-

8).

amination revealed inflamed peri-implant tissues

The final restoration exhibited harmonious gingival

with bleeding on probing (Fig. 13). Radiographic

contours and an emergence profile consistent with

evaluation demonstrated circumferential bone loss

the adjacent dentition (Fig. 12). This case illustrates

extending to adjacent teeth (Fig. 13). CBCT analy-

that even in high-risk aesthetic situations, predict-

sis revealed a labially angulated implant positioned

able outcomes are achievable when all four building

within the incisive canal, with complete loss of fa-

blocks are respected.

cial bone support (Fig. 14). The screw access channel

Rescue and reconstruction of a failed anterior implant

55

Utrecht Dental

Turn-key praktijkinrichting. Uw wensen, onze ervaring.

Behandelkamer

ehandelkamer 1

op be h a n d e le

2

Complete praktijk met de laagste prijs­garantie­voor­€­27.785,-­

Prijsvoor beeld Behandel eenheid Sw ident Oas Computer Operatiel +1500 i amp Faro VGA. 9. 7.

8.17b. €data 12 Maia .950,Cattani co er Tim mpressor € 1.495,Cattani af wcd's & data arts zuigmotor leg met tand € 1.995,Castellini 11. 5.2.

C17 +500 € 1.495,Rossicaw ’s kastense € t 9. data 3.990,00,Financieri € 13.5 ng en leas +500 € eld Pr ing e ,2.815,rb 5 i o 9 as .4 vo O 1 akid t ke nte tijk Prijs e € Sw ni ng € omputer leenheidProj 0,1.995,ec a anag Behande € ro Maitm ement € mp FaTu ,la 5 e 9 ti .4 0,ra 1 e rn -key instal Op € r o ss latie € mpreTr 0,2.495,aini Cattani co € otor ng en instructie zuigm ,- €ldscherm 0,0Bee af i 9 n .9 -3 ta -m at -e C --sy--st e-------€ -n e tg -----------C rön ------------ 2.815,- € 0,Totaal Acteon D € -----------i C17 0,-9.---------------Castellin VGA € t se ) n rleg e ove (in st a dat ,- 24.740,’s ka 0€ Rossicaw Leasle e as g nd € min aa 1 t/m 3 ring en 0,Financie Lease 2m 9.

0 +30 € Daand 4 t/ €0,m 60 ekening 0,Praktijkt P.s. bezo ent € 17b. ek ook de em € ag an 400 0,Ut 88,52 m re +12 Project voor gebruitiktee, dem cht Dental Outlet Sh € o- en show op via ww installa w.ut-roommod re-ch-tdental.nl ellen.-----------Turn-key ---------instructie -n e --g 85,-in .7 ---7 -Train 2 -€ -----wcd plafond.

---------9.

----------

Timer

11. 5.2. +500

2530

Lamp aan plafond

ds Loodfolie 12 pon

voor uw nieuwe of vernieuwde praktijk!

9.

VGA ) data (in overleg

17c. +1200

Compact design Maximale beenvrijheid

wcd plafond.

9.

Eenvoudige in- en uitstap eratielamp

Op Ingebouwd hygiënesysteem aan plafond.

7.

21b.

VANAF

R

VANAF

tek.1:1 Boorsjabloon zie 1b.

1.2a.6b.7.8.16.2

MyRay Proxima X6

lichtschakelaars

€ 16.950,-

5.

R

7.

0% rente

tek.1:1 Boorsjabloon zie 1c.

1.2a.6c.7.8.16.2

5.

5.

lichtschakelaars

Beeldscherm

Airel K2

aan plafond.

21a.

Acteon X-Mind

Close-in boiler

Gegarandeerd de beste prijs-/kwaliteitverhouding

Computer

Operatielamp

owro ek oo P.s. bezo mo- en sh uikte, de voor gebr

9. data +500

Computer

De eerste 6 maanden geen leasekosten

ds Loodfolie 12 pon

7.

9. data +500

Close-in boiler

0,€ 3 ,9 8 2 5 6 € m .nl and 1 t/ a htdental m ec tr e .u s w a w Le m 66 Outlet Shop via w l aand 7 t/ Lease m k de Utrecht Denta ommodellen.

Totaal

R

Vloerplaat 2910 0 boorsjabloon 308 Referentiepunt

520

le e n h e id o p be h a n d e

Computer data VGA. 9. 7.

+1500 8.17c.

e n h e id

250

60

e tek.1:1 .16.21a.

Wij staan op de Dental Expo, je vindt ons op stanBdehandelkam D30

op premium producten zoals XO Flow en MyRay 3D CBCT s

€ 15,75 P/DAG

Eurodent Isoplus

lichtschakelaar

+300 9.

XO Flex

9. +300

+300 9.

5 jaar garantie

5 jaar garantie

r brandhaspel Waterleiding voo overleg met aansluitingen in weer loodgieter/brand

op digitaal röntgen!

op behandel­ eenheden!

00 9. bovenkasten +23 +1200 9.

lder

VANAF

€ 15.999,-

.15.16.23.afblaas 6a,6b,6c en 6d. vloer splitsen in motor ema VS900 zuig ening aansluitsch

VANAF

VANAF

€ 14,85 P/DAG

9. € 21.499,+300

VANAF

lichtschakelaars

€ 19,95 P/DAG

VANAF

€ 14.950,-

VANAF

VANAF

€ 13,98 P/DAG

€ 29.990,-

VANAF

€ 27,85 P/DAG 9.

9. data

+1500 17e. 18.

R

BS Gegarandeerd goed! Sinds 1973 bewezen kwaliteit. Onze 5 garanties: +500 11.

Close-in boiler

5.

2.

Lo

Fabrieksgarantie

Ontwerpgarantie

Financieringsgarantie

5 jaar fabrieksgarantie op

Uw wensen, onze ervaring.

Wij financieren uw praktijk

Wij staan borg voor snelle

uw behandeleenheid

CV

Gratis drie ontwerpen

tegen de beste condities.

service en gedegen onder­

u binnen 4 weken hetzelfde

(vraag naar de voorwaarden).

van uw nieuwe praktijk.

Gratis 3 leaseoffertes

houd. Onze 25 servicetechnici

type DC prijs, product tegen een lagere

van bekende financiële

zijn gegarandeerd binnen

krijgt u het verschil

instellingen.

4 tot 8 uur ter plekke.

van ons terug.

Kleedruimte Atoomweg 476, 3542 AB Utrecht | 030-241 01 30 lockers info@utrechtdental.nl | www.utrechtdental.nl +300

Servicegarantie

Laagste prijsgarantie

+1200 9.

De laagste prijsgarantie. Vindt

8.17e. +1200

Prive ruimte +300 9.

17c

17a

17b

18a

18b

19a

19b

19c

20a

20b

20c

17. Six-month postoperative view demonstrating excellent ridge regeneration (compare with figures 14 and 16).

18. Re-implantation with circumferential bone support and facial augmentation.

19. Autogenous bone was harvested and placed buccally.

emerged labially, confirming improper implant tra-

A placental membrane was used to cover the graft.

It aided in guided bone regeneration both as a barrier as well as a source of growth factors.

20. Primary closure was achieved with the assistance of two vertical incisions. At three months’ healing, soft tissue defects are still visible.

lent regeneration of the alveolar ridge (Fig. 17).

jectory and prosthetic compromise (Fig.14-15).

Re-implantation and Soft Tissue Management Implant Removal and Ridge Reconstruction

A new implant was placed into the regenerated site

The implant was atraumatically removed using a re-

with circumferential bone support. Autogenous bone

verse-torque implant removal system (Fig. 15). Fol-

was again utilized to enhance facial thickness and

lowing removal, the defect morphology confirmed

was protected with a placental membrane (Fig. 18).

significant facial and interproximal bone loss (Fig.

In addition, a bone allograft was placed labially with

15-16). The site was reconstructed using cancellous

a bovine cross linked collagen membrane to further

allograft hydrated with recombinant platelet-derived

augment the buccal aspect of the alveolar ridge. Pri-

growth factor and covered with a combination of

mary closure necessitated advancement of the buccal

collagen and placental membranes (Fig. 16). Primary

flap facilitated with two vertical incisions (Fig. 20).

closure was intentionally avoided to preserve kerati-

Three months post-implant placement and bone

nized tissue. Six-month radiographic follow-up, as

grafting, the patient was ready for second stage sur-

well as alveolar bone exposure, demonstrated excel-

gery. However, aesthetics were not ideal due to sig-

Rescue and reconstruction of a failed anterior implant

57

21a

21b

21c

22a

22b

22c

23a

23b

21. At second stage surgery, there is a need for further soft tissue

need for soft tissue augmenta-

23. At two weeks post connective

tion is seen.

tissue graft, the soft tissues are

augmentation. This is usual-

22. A connective tissue graft was

ly not needed, but due to the

harvested from the palate and

CTG, the patient is ready for

amount of previous surgery

placed labial to the dental

abutment connection (compare

and bone and soft tissue loss

implant and adjacent teeth uti-

with Fig. 20).

secondary to peri-implantitis, a

lizing a tunnel approach.

nificant pre-existing soft tissue scarring (Fig. 21). To

healing nicely. At 8 weeks post

Clinical Pearls

enhance gingival aesthetics and increase soft tissue volume, a connective tissue graft was harvested and placed at second-stage surgery using a tunnelling approach while the implant remained buried (Fig. 22).

Two months later the implant was ready to be exposed (Fig. 23) with the placement of a short temporary healing abutment. Guided gingival growth was performed using sequential transmucosal healing

• Facial bone thickness of ≥2 mm is critical for anterior implant stability and aesthetics • Implant angulation can dictate long-term biologic and restorative outcomes • Osseointegration alone does not define implant success • Peri-implant infection may compromise adjacent natural teeth

abutments to further refine tissue contours (Fig. 24).

• Guided gingival growth can often augment soft

Placement of a taller healing abutment four weeks

tissue without routine connective tissue grafting

later allowed continued labial soft tissue develop-

• Prevention is biologically, surgically, and aesthet-

ment (Fig. 25).

ically superior to rescue

The final restoration demonstrated healthy peri-implant tissues and an improved emergence profile (Fig. 26). Comparative views before and after treat-

Conclusion

ment highlighted the dramatic aesthetic improvement achieved through staged reconstruction (Fig.

Long-term success of anterior implant therapy de-

27). At 18-month follow-up, the peri-implant tissues

pends on the coordinated integration of bone, im-

remained stable with maintained bone levels.

plant position, soft tissue, and restoration. When these parameters are respected from the outset, pre-

58

24a

24b

24c

25

26a

26b

27a

27b

24. Guided gingival growth is performed at second stage surgery.

A 2 mm temporary healing abutment is placed subgingi-

ment (5 mm versus 2 mm) is placed 4 weeks following second

implant.

27. Before and after clinical photos

stage surgery.

demonstrate the significant

26. The final restoration. Excellent

improvement of both health

val following the elevation of a

soft tissue aesthetics have been

and aesthetics. It is not perfect

palatal flap. The flap is loosely

achieved. Bone on the teeth

and never will be due to the

sutured, and the patient allowed

adjacent to the implant has been

compromised nature of the bone

to heal for 4- 6 weeks prior

slightly augmented. There is

following the implant infection.

to placing a longer temporary

slight papillary loss between the

healing abutment.

implant and adjacent teeth due

25. A taller temporary healing abut-

to the initial loss of bone on the

The author dictable and durable outcomes are achievable. When compromised, even advanced regenerative tech-

Dr. Michael Sonick is an international-

niques may yield only acceptable compromises rath-

ly known authority in the fields of dental

er than ideal results. Prevention through prostheti-

implantology and periodontology. A full-

cally driven planning remains the most reliable path

time practicing periodontist in Fairfield,

to long-term aesthetic and biologic success.

Connecticut since 1985, he is boarded in both periodontology and dental implants. A frequent guest lecturer at New York University School of Dentistry and the University of Connecticut School of Dental Medicine, he also lectures worldwide on the subjects of

References

esthetic dental implants, periodontal care, bone regeneration, comprehensive patient care and the delivery of exceptional custo-

The references can be requested from the

mer service. He can be reached at

editors and viewed with the online article

mike@michalesonick.com and

at www.dentista-magazine.nl

www.michaelsonick.com

Rescue and reconstruction of a failed anterior implant

59

DENTAL EXPO PRODUCTNIEUWS

Nieuw! De ExSense Brushpen: Het mooie? U kunt de behandeling direct in de stoel starten. Vervolgens neemt de patiënt de handige brushpen mee naar huis om het effect moeiteloos voort te zetten.

Zo versterkt u uw advies met een concreet product, verhoogt u de therapietrouw én ziet u de patiënttevredenheid stijgen - win-winwin.

Handige displaydoos: De compacte en aantrekkelijke displaydoos

Cavex ExSense BrushPen - dé oplossing

maakt ExSense bovendien perfect voor op de balie of in de behan-

voor een veelgehoorde klacht

delkamer. Direct beschikbaar, eenvoudig mee te geven of te verkopen, en altijd een logisch vervolg op uw professionele advies.

Gevoelige tanden is een veel gehoorde klacht in de praktijk. Met

Kenmerken: Premium desensitizer, ontwikkeld voor zowel profes-

Cavex ExSense heeft u nu een slimme, direct toepasbare oplossing

sioneel gebruik als thuisgebruik - 2% Hydroxyapatiet - 0,1% kali-

waar patiënten zélf al om vragen. Dankzij 2% Hydroxyapatiet wor-

umnitraat - eenvoudige en nauwkeurige applicatie - draagt bij aan

den gevoelige tanden merkbaar comfortabeler, met een langdurig

het re-mineralisatieproces - aangename smaak

verzorgend effect.

www.cavex.nl

Innovatie die de tandheelkunde vooruitbrengt Al meer dan een eeuw zet Dentsply Sirona de standaard in tandheelkundige technologie. Van de eerste elektrische boor tot de meest geavanceerde digitale workflows: wij ontwikkelen oplossingen die uw praktijk klaarstomen voor vandaag én morgen. Ontdek hoe DS Core en Primescan® 2 uw werkprocessen vereenvoudigen en uw behandelmogelijkheden uitbreiden. Of het nu gaat om dagelijkse zorg, restauratieve tandheelkunde, endodontie, implantologie of aligner-therapie — wij ondersteunen u bij elke stap. Met ons complete portfolio aan o.a. behandelunits, röntgenapparatuur en digitale oplossingen bent u voorbereid op elke uitdaging.

Bezoek ons en ervaar hoe innovatie, betrouwbaarheid en praktijkgerichte ondersteuning samenkomen.

Dentsply Sirona – Vertrouwd door professionals. Gedreven door innovatie.

Nieuw bij Straumann: SIRIOS™ X3 Met de toevoeging van de Straumann SI-

de SIRIOS™ X3 een sterke basis voor een

RIOS™ X3 biedt Straumann een nog breder

volledig geïntegreerde, digitale chairside

en completer scannerportfolio, passend bij

workflow.

iedere praktijk. De Straumann SIRIOS™ X3

Tijdens de Dental Expo presenteren wij alle

is een zeer snelle, nauwkeurige en kalibra-

mogelijkheden voor de digitale workflow,

tievrije intra-orale scanner. Dankzij het

passend voor uw praktijk. Bezoek onze

lichte gewicht en het compacte ontwerp,

stand en test de SIRIOS™ X3 zelf.

één van de kleinste intra-orale scanners op de markt, ligt de scanner comfortabel in de

Wilt u de scanner deal ontvangen? Scan de QR

hand en in de mond.

code en laat uw gegevens achter.

De Straumann SIRIOS™ X3 is volledig geïntegreerd binnen het Straumann digitale ecosysteem en sluit naadloos aan op Straumann AXS™. Hierdoor kan data eenvoudig en veilig met uw tandtechnisch laboratorium worden gedeeld, binnen vertrouwde workflows. In combinatie met Straumann Signature

60

Midas™

by

SprintRay

vormt

DENTAL EXPO PRODUCTNIEUWS

Payt: de nieuwe standaard in declaraties Payt biedt sinds 2022 een vriendelijk en kosteneffectief alternatief voor factoring. Van declaratie tot betaling, van zowel patiënten als verzekeraars. Koppel eenvoudig je favoriete praktijksoftware aan Payt en regel je declaratie- en debiteurenbeheer eenvoudig binnen één modern platform.

Je inkomsten worden niet onnodig vastgehouden, maar dagelijks aan de praktijk uitgekeerd, zonder extra kosten. De rekeningen worden verzonden vanuit jouw praktijk, in je eigen huisstijl en met jouw logo en zijn standaard voorzien van een iDEAL-betaalknop en QR-code. Dit zorgt aantoonbaar voor beter betaalgedrag.

maakt naar Payt: van solo-praktijken tot de grootste mondzorg­

In vier jaar tijd hebben meer dan 1.000 praktijken de overstap ge-

organisaties van Nederland.

Wil je ook weten waarom zoveel collega’s voor Payt kiezen? Payt is aanwezig op de Dental Expo. Maak kennis met deze innovatieve softwareleverancier en ga in gesprek met praktijken die al met Payt werken.

Ontdek nu dé alles-in-één software voor uw praktijk Odontium biedt meer dan alleen het bijhouden van uw patiëntendossier en het plannen van afspraken in een agenda. Odontium biedt dankzij vele koppelingen, mogelijkheden en integraties één overkoepelende, eenvoudige en snelle digitale werkplek voor uw administratieve werk. Hierdoor hoeft u niet met tal van verschillende platformen en programma’s te werken, wat tijd en geld bespaart. Zo kunnen bijvoorbeeld medewerkers onderling communiceren via de Odontium app, kan elke discipline uit de mondzorg in de software werken en kunnen tekst- en afbeeldingsbestanden in de software zelf bewerkt worden.

Het bedrijf achter Odontium, TSE, is een familiebedrijf met 35 jaar ervaring in de mondzorgsoftware.

Het is marktleider in de tandprothetiek en opereert graag met korte lijntjes en persoonlijk contact, zodat gebruikers snel vooruitgeholpen worden. TSE is ISO 27001 en NEN 7510 gecertificeerd en werkt aantoonbaar volgens erkende veiligheidsnormen. Data wordt zowel in de cloud als lokaal uitstekend beveiligd door een AES-256 bit versleuteling; in de cloud wordt dit onder eigen beheer in een lokaal datacentrum bewaard. Odontium is dus modern, gebruiksvriendelijk én veilig!

Ook nieuwsgierig? Bezoek TSE op stand F10 op de Dental Expo! www.odontium.nl

61

DENTAL EXPO PRODUCTNIEUWS

De eerste écht volledig resorbeerbare magnesiumpin De volledig resorbeerbare magnesiumpin van Nobel Biocare heeft

Interesse in de volledig resorbeerbare oplossingen van Nobel Bio-

de kracht van titanium, maar is volledig oplosbaar. De pin is 100%

care? Neem contact op, of kom langs op de Nobel Biocare Stand op

bioresorbeerbaar, waardoor geen tweede ingreep nodig is en er

Dental Expo, ter hoogte van de Food court.

minder complicaties optreden. Daarnaast is hij sterker dan andere

Pieter Nierop-Groot +3165881736, order.holland@nobelbiocare.com,

oplosbare pinnen en wordt hij binnen 18 maanden volledig vervan-

www.nobelbiocare.com.

gen door bot. Omdat de pin biocompatibel en titaniumvrij is, zorgt hij voor een stabiele fixatie tijdens de cruciale genezingsfase.

Perfect te combineren met Xenoprotect membraan door de extra sterkte, hoge hechtingsretentie en scheurweerstand. Een veilige en voorspelbare oplossing voor botgeneratie. Xenoprotect is een resorbeerbaar collageenmembraan dat eenvoudig te verwerken is: het kleeft niet, is makkelijk te herpositioneren en vertoont een lage expansie bij hydratatie. Het membraan is natuurlijk en veilig, niet-chemisch cross-linked en gemaakt van porcine collageen. Bovendien bevordert het de botaangroei dankzij bewezen biocompatibiliteit en gunstige klinische resultaten. Xenoprotect een betrouwbare en duurzame ondersteuning tijdens het regeneratieproces.

Aanbevolen door dr. Vivian Wu, tandars-implantoloog NVOI – Verwijspraktijk implantologie Rijnland in Voorhout.

Straight Dental op de Dental Expo Welke technologie past écht bij uw manier van werken? Op de Dental Expo laat Straight Dental bezoekers verschillende oplossingen zelf bekijken, testen en bespreken met collega-tandartsen. Op de stand wordt Pearl Second Opinion gedemonstreerd, AI-ondersteunde röntgenanalyse die volledig geïntegreerd is in NextGen en VisiQuick. Bezoekers zien hoe röntgenopnamen automatisch worden geanalyseerd en visueel gemarkeerd, ter ondersteuning van de diagnostiek en om bevindingen helder met patiënten te kunnen bespreken.

Daarnaast is de nieuwe QuickSleeper6 te ervaren, een systeem voor intraossale verdoving dat zorgt voor snelle en betrouwbare anesthesie zonder wachttijd of herprikken. Gebruikers waarderen vooral de voorspelbaarheid en de controle tijdens de behandeling. Ook zijn Physics Forceps aanwezig, instrumenten voor gecontroleerde, weefselbehoudende extracties. Apparatuur en instrumenten kunnen ter plekke worden bekeken en in de hand worden genomen.

Gedurende de hele beurs zijn meerdere tandartsen op de stand aanwezig die dagelijks met deze technieken werken en hun praktijkervaringen delen.

Straight Dental is te vinden op stand B02.

Straightdental.com, info@straightdental.com, 020 22 99099.

62

DENTAL EXPO PRODUCTNIEUWS

Septodont: Innovatie die uw praktijk versterkt Septodont is wereldwijd toonaangevend in

Genendo Het nieuwste endodontische sys-

de nieuwste technieken en laat u inspire-

de ontwikkeling, productie en distribu-

teem van Septodont. Ontworpen voor een-

ren door oplossingen die écht vooruitgang

tie van innovatieve tandheelkundige pro-

voud, precisie en comfort, zodat u elke be-

brengen.

ducten. Wat betekent dat voor u? U krijgt

handeling met vertrouwen uitvoert.

Septodont – uw partner in tandheelkundig suc-

toegang tot hoogwaardige oplossingen die

Biodentine De gouden standaard voor den-

ces. www.septodont.nl

uw praktijk efficiënter maken, uw patiën-

tinevervanging. Biocompatibel, duurzaam

ten meer comfort bieden en uw resultaten

en klinisch bewezen voor restauraties die

verbeteren. Dankzij onze decennialange

het verschil maken.

expertise creëren we end-to-end waar-

BioRoot Flow Een bioactieve wortelkanaal-

de voor u en uw organisatie, zodat u kunt

vulling die zorgt voor perfecte afdichting

rekenen op betrouwbare producten en on-

en langdurige bescherming.

dersteuning die uw succes versterken. Op

Kom langs op onze stand en ervaar hoe in-

Dental Expo ontdekt u hoe wij die belofte

novatie uw dagelijkse praktijk kan trans-

waarmaken met drie toppers:

formeren. Ontmoet onze experts, ontdek

TRIOS 6 met AI: duidelijkere patiëntgesprekken, sterkere klinische beslissingen Met DX Plus, de software die werkt met TRIOS 6-scans, breng je

Elke tool biedt consistente, visuele inzichten die patiënten begrij-

AI-ondersteunde diagnostiek in je digitale workflow. Het helpt je

pen. De technologie ondersteunt jouw beoordeling met data. Heb je

vier belangrijke mondgezondheidsproblemen te detecteren tijdens

een TRIOS 6? Activeer dan je Dx Plus-proefperiode en ervaar AI-on-

het patiëntonderzoek:

dersteunde diagnostiek bij je volgende scans.

• Oppervlakkige cariësdetectie. Spoor vroege cariës op vóórdat

Test DX Plus uit tijdens de Dental Expo en bezoek de 3Shape stand F02!

deze verergert. Je patiënt ziet precies wat jij ziet - dat maakt het behandelgesprek eenvoudiger.

• Plaque-visualisatie. Brengt ophopingspatronen in kaart. Laat patiënten de zones zien die extra aandacht vragen in hun mondverzorgingsroutine.

• Tandslijtage volgen. Documenteert de slijtage. Signaleer problemen vroeg en monitor de voortgang tussen afspraken.

• Tandvleesrecessie. Toont veranderingen van het tandvlees. Gebruik de gegevens om interventies te plannen en resultaten te volgen.

63

Congres Orale gezondheid in Medisch Perspectief

Voor tandarts & mondhygiëni st

De samenhang tussen mondgezondheid, chronische ziekten en complexe zorg 12 juni 2026 | Miele Experience Centre te Vianen

Sprekers Een greep uit de sprekers:

De mond is onlosmakelijk verbonden met het lichaam. Steeds duidelijker wordt hoe groot die wisselwerking is en hoeveel kansen dat biedt voor de mondzorgpraktijk.

Naarmate tandartsen en mondhygiënisten vaker patiënten zien met chronische aandoeningen, medicatiegebruik en complexe zorgvragen, groeit ook de behoefte aan verdieping van medische kennis.

Tijdens het Congres Orale Gezondheid in Medisch Perspectief staat deze samenhang centraal. Hoe beïnvloeden leefstijl, veroudering en chronische ziekten de mondgezondheid?

En omgekeerd: welke rol speelt de mond bij aandoeningen zoals diabetes, hart- en vaatziekten, reumatische ziekten, hormonale veranderingen en multimorbiditeit?

Een must dus voor tandartsen en mondhygiënisten die hun blik willen verbreden en willen begrijpen waarom mondzorg onlosmakelijk verbonden is met de algehele gezondheid!

Deskundig ontworpen voor orthodontie

Ontdek onze hele lijn

GUM ORTHO TANDENBORSTEL

GUM ORTHO TANDPASTA

GUM ORTHO MONDSPOELMIDDEL

Speciale v-vormige borstel

Versterkt glazuur

Extra bescherming

Nina Nijland Peter Nolte Micha Brinkman Esther Kuijper Bruno Loos Yalda Ahmadzai Arthur Diemel Maartje Klapwijk

| Parodontoloog | Orthopeed | Arts-onderzoeker cardiologie | Gynaecoloog | Hoogleraar parodontologie | Mondhygiënist | Tandarts in zorginstellingen | Specialist ouderengeneeskunde

Aanmelden?

Scan de QR-code voor het volledige programma en om je aan te melden!

DENTAL EXPO PRODUCTNIEUWS

Passie voor uw praktijk, van idee tot onderhoud Een nieuwe praktijk starten of een bestaande praktijk herinrichten is een grote stap. U wilt een praktijk die efficiënt en ergonomisch is ingericht, maar ook rust en vertrouwen uitstraalt naar uw patiënten. Bij Utrecht Dental begrijpen we hoe belangrijk die balans is. Met meer dan 50 jaar ervaring, technische expertise en een bewezen aanpak realiseren wij praktijken die klaar zijn voor de toekomst.

Wij gaan verder dan het leveren van apparatuur. Van het eerste idee tot en met de oplevering begeleiden wij het volledige traject: locatie en pand, ontwerp, routing, installatie, financiering en service. Daarbij houden wij rekening met alle geldende wet- en regelgeving, zoals het bouwbesluit, KEW en infectiepreventie. Zo bent u volledig ontzorgd en klopt elk detail.

Met meer dan 1.000 succesvolle praktijkinrichtingen weten wij hoe we kwaliteit, budget en continuïteit perfect combineren. Dat doen we bovendien tegen een zeer scherp tarief. Zo bieden wij nu een complete praktijkinrichting met de laagste prijsgarantie voor slechts € 27.785,-. Zo wordt investeren niet alleen haalbaar, maar ook aantrekkelijk.

Proven products for better dentistry Als wereldwijd opererend tandheelkundig bedrijf met meer dan 100 jaar ervaring en een uitgebreid assortiment aan tandheelkundige en tandtechnische materialen en apparatuur, hecht het Japanse SHOFU Inc. Veel waarde aan de individuele behoeften en wensen van haar klanten. Door nauwe samenwerking met tandartsen, tandtechnici, universiteiten en onderzoeksinstellingen worden producten en innovatieve oplossingen ontwikkeld die voldoen aan de specifieke eisen van de markt en nieuwe normen stellen.

Dentalexpo: Speerpunten van Shofu Dental op stand H38 ( tegenover het Karma theater), zijn onze moderne BEAUTIFIL composieten en de tandtechnische composieten voor K&B CERAMAGE & UP. Ook zeer geschikt ter individualisering van de VERACIA tanden en Zirkonium schijven. Er zijn Live demonstraties van het materiaal te zien op vrijdag en zaterdag.

Drs Erik-Jan Muts M.Sc. demontreert op vrijdag en zaterdag “Posterior Perfection en Anteriro Artistry” met BEAUTIFIL LS en FLOW Plus composiet. Ook te zien in de workshops van het karma Theater. Onze Eyespecial C-V mondcamera is alle dagen te zien en te testen met demonstraties door Daan van Oort op vrijdag en zaterdag.

Shofu Dental; Hans Dijk Mob.; 0625163192 mail; hans@lookingfordental.com

Nieuw bij W&H! Seethrough Max CBCT

• Volledige dentale en maxillofaciale beeldvorming • Field-of-View van 3x4 tot 17x17 • 360° rotatie • Face-to-Face positionering • Eigen W&H ontwikkeling en productie

Op de Dental Expo te zien bij All Dent; stand i24 en i25 Zie ook wh.com en alldent.nl

65

INTERVIEW

“Geen dag hetzelfde”

Werken, leren en inspireren binnen de kaakchirurgie De mond-, kaak- en aangezichtschirurgie is een vakgebied dat vaak wordt onderschat, terwijl de praktijk juist veelzijdig, dynamisch en intens mensgericht is. Achter elke behandeling staat een team van professionals, waarin de assistent een cruciale rol speelt. Isabella Busch weet daar alles van. Met ruim tien jaar ervaring binnen de kaakchirurgie en een sterke passie voor praktijkgericht leren en patiëntbegeleiding, combineert zij haar werk op de polikliniek met het opleiden en inspireren van nieuwe assistenten. In dit interview vertelt Isabella over haar loopbaan, haar visie op het vak en haar rol binnen de nieuwe opleiding tot MKA-, paro- en implantologie-assistent.

Isabella Busch (1991) werkt al ruim tien jaar binnen

verschillende behandelingen die binnen de kaakchi-

de mond-, kaak- en aangezichtschirurgie. Sinds 2015

rurgie uitgevoerd worden. Geen dag is hetzelfde. Ik

is zij actief op de polikliniek kaakchirurgie van zie-

merk dat veel patiënten denken dat er bij de kaak-

kenhuis Rijnstate, waar ze assisteert bij operaties,

chirurg alleen maar verstandskiezen of implantaten

lokale anesthesie toedient en patiënten begeleidt

geplaatst worden, maar hier gebeurt zoveel meer dan

tijdens het spreekuur. Daarvoor werkte ze als tand-

dat. Denk bijvoorbeeld aan de diverse samenwerkin-

arts- en preventieassistente in een algemene tand-

gen binnen het ziekenhuis met andere specialismen,

artspraktijk. Isabella heeft een passie voor prak-

zoals de dermatologie of het oncologisch centrum.

tijkgericht leren, infectiepreventie en het inspireren

In de loop van de jaren heb ik opgemerkt dat er een

van nieuwe generaties assistenten. Daarom is ze ook

terugloop van assistentes is; dit zien we terug in het

docent bij de nieuwe opleiding tot MKA-, paro- en

lage aantal reacties op een vacatureplaatsing. Juist

implantologie-assistent.

daarom vind ik het belangrijk om hierin les te geven en mijn enthousiasme te kunnen delen, want het is

Je werkt al jaren binnen de kaakchirurgie. Wat trok

een superleuk vak.

jou in dit vakgebied, en waarom vind je het belangrijk om nu ook les te geven?

Welke vaardigheden of inzichten uit jouw dagelijk-

Wat mijn interesse en nieuwsgierigheid al tien jaar

se werk op de polikliniek zijn volgens jou het meest

lang gewekt heeft, is de diversiteit in patiënten en de

waardevol voor toekomstige assistenten?

66

Dat je in sommige gevallen snel moet schakelen en,

spraak te vinden en de patiënt zo goed mogelijk van

indien nodig, de doorslaggevende factor bent. Een

dienst te zijn.

vooruitziende blik is in dit vakgebied erg prettig.

Daarnaast is het belangrijk dat je je goed kunt ver-

Nieuwe technieken zoals intra-oraal scannen en

plaatsen in de patiënt, of dat nu een angstige patiënt

CBCT komen terug in het programma. Hoe zie jij de

is of juist een boze patiënt.

rol van technologie in de dagelijkse praktijk én in de opleiding?

In de opleiding leren cursisten hoe ze “het verschil

Technologie speelt een steeds grotere rol in zowel de

kunnen maken” als assistent. Kun je een voorbeeld

dagelijkse praktijk als in de opleiding. Deze ontwik-

geven waarin jouw rol als assistent echt doorslag-

kelingen dragen bij aan een efficiëntere en nauw-

gevend was voor het verloop van een behandeling?

keurigere behandelwijze. Denk aan het gebruik van

Denk hierbij aan het geruststellen van een angst-

de intra-orale scanner: deze digitale werkwijze ver-

patiënt. Dit kan voorafgaand aan de behandeling

vangt de traditionele afdrukken en biedt direct in-

zijn door alles duidelijk uit te leggen, of wanneer ze

zicht in de mondsituatie van de patiënt. Hiermee kun

angst hebben voor geluiden door ze een koptelefoon

je een volledig beeld geven van wat er tijdens de ope-

of oortjes met eigen muziek te laten gebruiken. Zelf

ratie gebeurt en, niet onbelangrijk, het eindresultaat

vraag ik ook altijd aan de patiënt of er dingen zijn

laten zien.

waar wij rekening mee kunnen houden, of dat ze zelf

Het maken van een CBCT-scan wordt ook dagelijks

iets kunnen aangeven wat voor hen prettig is of rust

door de assistent uitgevoerd. Hiermee kun je pati-

geeft tijdens de behandeling. Maar ook tijdens een

ënten een duidelijk advies geven met een passende

behandeling ben je een belangrijke factor in het be-

behandeling, allemaal tijdens één afspraak.

geleiden van de patiënt, bijvoorbeeld door ademhalingsoefeningen of juist door simpelweg tegen ze te

Naast technische vaardigheden gaat het ook om pa-

blijven praten en ze voor te bereiden op wat ze kun-

tiëntbegeleiding, geruststellen en nazorg. Hoe be-

nen merken of horen.

langrijk vind jij dit aspect, en hoe geef je dit door aan de cursisten?

De opleiding combineert theorie en praktijk. Hoe

Ik vind goede begeleiding van de patiënt ontzettend

zorg jij ervoor dat die balans goed aansluit bij de

belangrijk. Dat is vaak wat een patiënt het meest

werkelijkheid in het ziekenhuis of de praktijk?

onthoudt en wat zorgt voor een prettige ervaring.

Ik zorg dat theorie en praktijk goed aansluiten door

Tijdens de lessen deel ik mijn eigen ervaringen en

theoretische onderwerpen meteen te koppelen aan

praktijkvoorbeelden, zodat cursisten inzicht krijgen

voorbeelden uit mijn eigen werkervaring op de po-

in hoe ze patiënten goed kunnen geruststellen en

li-kliniek kaakchirurgie. Daarnaast laat ik studenten

begeleiden. Zo geef ik ze handvatten die ze direct in

zelf in de praktijk dingen doen, zoals het klaarleggen

hun werk kunnen toepassen.

van het instrumentarium voor een specifieke behandeling. Zo is de theorie makkelijker te vertalen en

Wat geeft jou persoonlijk de meeste voldoening in

begrijpen studenten beter waarom bepaalde dingen

je werk, en wat hoop je dat cursisten meenemen uit

belangrijk zijn.

de opleiding?

Wat mij de meeste voldoening geeft, is dat ik patiën-

Wat zijn volgens jou de grootste uitdagingen waar

ten echt kan begeleiden tijdens een behandeling en

een MKA-, paro- of implantologie-assistent tegen-

ze met een gerust gevoel naar huis zie gaan. Vooral

woordig mee te maken krijgt? En welke kansen zie

het snel kunnen helpen van iemand met veel klach-

jij voor dit beroep?

ten zijn voor mij de momenten waarop ik denk: daar

Een van de grootste uitdagingen is de wens van pa-

doe ik het voor. Ik hoop mijn enthousiasme en gevoel

tiënten om snelle zorg. In een wereld van ‘vandaag

van voldoening te kunnen meegeven aan de cursis-

besteld, morgen in huis’ liggen de verwachtingen

ten, want het is een prachtig en uitdagend vak!

hoog, terwijl dat in de praktijk helaas niet altijd haalbaar is. Patiënten hebben vaak te maken met

Meer weten over de

lange wachttijden, soms maanden voordat een be-

opleiding kaakchirurgie

handeling gepland kan worden. Dit leidt regelmatig

assistent?

tot lastige of vervelende situaties. Het is dan ook de

Scan de QR-code

uitdaging voor de assistent om toch een passende af-

Isabella Busch

67

ONDERZOEK

Wat zegt het bewijs?

Chloorhexidine en bloeddruk De laatste tijd is er veel ophef over het gebruik van chloorhexidine, waarbij naar voren wordt gebracht dat dit mondspoelmiddel een nadelig effect zou kunnen hebben op bacteriën die via het omzetten van nitraat in stikstofmonoxide (NO) helpen om de bloeddruk te reguleren. Deze discussie heeft geleid tot vragen over de veiligheid van chloorhexidine mondspoelmiddelen, die al meerdere decennia worden beschouwd als de gouden standaard voor chemische plaquecontrole. De hier besproken systematische review en metaanalyse heeft daarom onderzocht of het gebruik van chloorhexidine mondspoelmiddelen daadwerkelijk leidt tot een klinische relevante verhoging van de bloeddruk bij gezonde mensen.

Achtergrond mondholte kan verstoren die betrokken zijn bij de Tandplaque speelt een belangrijke rol bij het ontstaan

reductie van nitraat tot nitriet; een stap in de zo-

van cariës en parodontale aandoeningen. Mechani-

genaamde nitraat-nitriet-stikstofmonoxide-cyclus.

sche plaqueverwijdering met tandenborstel en inter-

Voedingsmiddelen zoals bieten en spinazie zijn rijk

dentaal hulpmiddel vormen de basis van mondhygi-

aan nitraat. Na inname wordt dit nitraat opgenomen

ëne, maar chemische middelen zoals antiseptische

in het lichaam en via de bloedbaan uitgescheiden

mondspoelmiddelen worden vaak aanvullend inge-

in de speekselklieren. In de mond helpen o.a. orale

zet. Van deze middelen heeft chloorhexidine sinds de

bacteriën bij de omzetting van nitraat naar nitriet.

jaren zeventig de voorkeur vanwege zijn langdurige

Nitriet dat wordt doorgeslikt, draagt in het lichaam

antibacteriële werking en brede effectiviteit tegen

bij aan de vorming van stikstofmonoxide, een be-

diverse micro-organismen.

langrijke signaalstof die onder meer zorgt voor vaat-

Toch is er een groeiende belangstelling voor de mo-

verwijding en bloeddrukregulatie. Theoretisch zou

gelijke systemische effecten van chloorhexidine.

verstoring van dit microbieel systeem kunnen leiden

Recente studies hebben namelijk gesuggereerd dat

tot verminderde stikstofmonoxide-beschikbaarheid

chloorhexidine bacteriesoorten op de tong en in de

en daardoor tot een lichte stijging van de bloeddruk.

68

Doel en opzet van de studie

Hg diastolisch als klinisch relevant beschouwd. De gevonden verschillen van hooguit 1 à 2 mm Hg liggen

Het doel van deze systematische review was om alle

zelfs binnen de foutmarge van bloeddrukmeetappa-

beschikbare (gerandomiseerde en observationele)

ratuur (±3 mm Hg).

studies die zijn uitgevoerd bij mensen te beoordelen

Er kan dan ook geconcludeerd worden dat eventu-

die het effect van chloorhexidine-mondspoelmidde-

ele veranderingen in bloeddruk door chloorhexidi-

len op bloeddruk hebben onderzocht. De zoekactie

ne-gebruik klinisch verwaarloosbaar zijn en geen

in de online databases van PubMed-MEDLINE en

risico vormen voor gezonde volwassenen.

Cochrane-CENTRAL leverde 100 unieke studies op, waarvan er uiteindelijk vijf voldeden aan de inclusiecriteria. Alleen onderzoeken bij gezonde, niet-hypertensieve volwassenen zonder systemische aandoeningen werden opgenomen.

De rol van stikstofmonoxide nader bekeken

De vijf geïncludeerde studies omvatten 19 tot 36 deel-

Het mechanisme achter de mogelijke invloed van

nemers per studie, met leeftijden variërend tussen 18

chloorhexidine op bloeddruk is biologisch interes-

en 71 jaar. De meeste studies gebruikten een 0,2%

sant. Stikstofmonoxide is een klein gasvormig mo-

chloorhexidine-oplossing, twee- tot driemaal daags

lecuul met een belangrijke rol in de regulatie van

gedurende drie tot zeven dagen. In de controlegroe-

vasculaire tonus, ontstekingsprocessen en cel com-

pen werd gespoeld met placebo of niet gespoeld. De

municatie. In het lichaam kan stikstofmonoxide

bloeddruk werd gemeten met automatische appara-

worden geproduceerd via twee routes:

ten, meestal van het merk Omron.

1. Endogeen via L-arginine; een enzymatische omzetting in endotheelcellen.

Resultaten

2. Exogeen via de nitraat-nitriet- stikstofmonoxide-cyclus; waarbij nitraat uit voeding (zoals bieten, spinazie, sla) via bacteriële reductie in de mond wordt

Van de vijf studies vonden er twee een significante

omgezet in nitriet en vervolgens in stikstofmo-

stijging van zowel de systolische bloedruk (boven-

noxide.

druk) als de diastolische bloeddruk (onderdruk) na gebruik van chloorhexidine. De overige drie stu-

Door het gebruik van chloorhexidine worden deze

dies zagen geen significant effect. Wanneer de data

nitraat reducerende bacteriën tijdelijk onderdrukt,

werden samengevoegd in een meta-analyse, bleek

wat leidt tot lagere nitrietwaarden in speeksel. Stu-

er geen significant verschil in eindwaarden tussen

dies hebben aangetoond dat dit effect reversibel is.

chloorhexidine en controle:

Zodra het spoelen wordt gestaakt, herstelt de bacte-

• Voor systolische bloeddruk: gemiddeld verschil

riële flora en normaliseert de bloeddruk weer.

1,56 mm Hg (95% CI: –0,67; 3,80) • Voor diastolische bloeddruk: gemiddeld verschil -0,10 mm Hg (95% CI: –1,99; 1,78)

Hoewel deze interactie microbiologisch relevant is, wijst het huidige bewijs erop dat de fysiologische impact op bloeddruk minimaal blijft. Interessant is dat

Er werd geen statistische heterogeniteit gevonden

juist bij patiënten met parodontitis, een aandoening

(I2 = 0%), wat betekent dat de dat de studies op een

die gepaard gaat met verhoogde lokale stikstofmo-

vergelijkbare manier meten en dus met elkaar te ver-

noxide-productie, het effect mogelijk nog kleiner is.

gelijken zijn.

Interpretatie en klinische betekenis

Kwaliteit en beperkingen van het bewijs De meeste studies in deze review waren kortdurend

Hoewel sommige studies een kleine stijging van de

(maximaal één week) en betroffen gezonde jong-

bloeddruk rapporteerden, bleven de absolute waar-

volwassenen. Daardoor kan niet worden uitgesloten

den ruim binnen het normale bereik (<130/<85 mm

dat langere gebruiksperioden, hogere concentraties

Hg). Volgens internationale richtlijnen worden pas

of specifieke patiëntgroepen (zoals hypertensieve of

verhogingen van >20 mm Hg systolisch of >10 mm

oudere personen) andere effecten zouden laten zien.

Chloorhexidine en bloeddruk

69

Dr. Gert-Jan van der Putten Specialist Ouderengeneeskunde / Kaderarts Palliatieve zorg

Dr. Claar van der Maarel-Wierink Tandarts-geriatrie

Dr. Merel Verhoeff Tandarts-gnatholoog / Tandarts-slaapgeneeskunde

Dr. Antoinette Rozeboom MKA-chirurg

Dr. Fernando Franch Parodontoloog-implantoloog

O

Dr. Laurence Adriaens Parodontoloog-implantoloog

uderenzorg is actueler dan ooit. De maatschappij vergrijst aanzienlijk en dat brengt diverse trends met zich mee: we willen gezonder ouder worden, zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en daarbij een goede kwaliteit van leven behouden. Praktische

dilemma’s en ethische afwegingen leveren hierbij een andere zorgvraag op, waarvoor breder geïntegreerde benaderingen in de gezondheidszorg noodzakelijk zijn. Voor meer info over dit voorjaarscongres 2026 en inschrijven ga naar www.nvvp.org

OPLEIDING Implantology and Oral Rehabilitation Een exclusief gecertificeerd programma

Een u samenw nieke erking tu

ssen:

Scan de QR-code voor me er informatie en om je aan te melden

!

www.dentalbestpractice.nl

Bovendien varieerden de protocollen sterk: in som-

meta-analyse aan dat dit effect in de praktijk ni-

mige studies moesten deelnemers nitraatrijke voe-

hil is. De kleine bloeddrukverhogingen die soms

ding vermijden, in andere niet. Ook de meetme-

worden gezien, zijn binnen fysiologische marges en

thoden voor bloeddruk verschilden: manueel versus

hebben geen klinische betekenis.

automatisch, zittend of liggend, direct na het spoe-

Het blijft echter een fascinerend voorbeeld van hoe

len of na rust. Deze variatie maakt directe vergelij-

de mondbacteriën niet alleen invloed heeft op lokale

king lastig.

gezondheid, maar ook mogelijk bijdraagt aan sys-

Daarnaast kan zogeheten “white-coat hypertension”

temische processen zoals vaatfunctie en bloeddruk-

de metingen beïnvloeden: tijdelijke stijging van de

regulatie via de stikstofcyclus. Verdere studies met

bloeddruk door spanning tijdens een meting.

grotere populaties, langere follow-up en nauwkeurigere metingen zijn wenselijk om dit verband verder

Klinische aanbevelingen

te verhelderen.

Tot die tijd kunnen tandartsen en mondhygiënisten gerust blijven vertrouwen op chloorhexidine als

Op basis van het beschikbare bewijs is er geen reden

krachtig en veilig hulpmiddel in de chemische pla-

om het gebruik van chloorhexidine mondspoelmid-

quecontrole.

delen te ontmoedigen vanwege vermeende nadelige effecten op bloeddruk. De gemeten stijgingen zijn klein, vallen binnen de meetonnauwkeurigheid en hebben geen klinisch betekenisvolle gevolgen. Wel wordt aanbevolen om: • Terughoudend te zijn met langdurig, routinematig gebruik van chloorhexidine bij gezonde personen zonder duidelijke indicatie;

De auteurs

• Bij patiënten met cardiovasculaire aandoeningen of hypertensie verdere onderzoeken af te wachten

Lars Toonen, Bregje van Swaaij en Fridus van

alvorens harde conclusies te trekken.

der Weijden

Voor de meeste toepassingen blijft chloorhexidine dus een veilig en effectief middel, met name bij de bestrijding van plaque en gingivitis of als tijdelijke ondersteuning na operatieve ingrepen.

Samenvattend

Referenties Toonen LSJ, van Swaaij BWM, Vagevuur ML, Van der Weijden FGA, Timmerman MF, Slot DE. The effect of chlorhexidine mouthwash

Hoewel er theoretisch een verband bestaat tussen

on blood pressure: A systematic review and

chloorhexidine, de orale nitraatreductie en bloed-

meta-analysis. Int J Dent Hyg. 2025, 23: ac-

drukregulatie, toont deze systematische review en

cepted to be published in 2026.

Chloorhexidine en bloeddruk

71

DESIGN IN BEELD

Lagas Tandartsen, Veenendaal Acht jaar geleden startte tandarts

een team van 24 medewerkers. En

lisatie. Tegelijk moest de praktijk

Luc Lagas samen met zijn vrouw

waar men begon met twee behan-

hygiënisch, conform alle richtlij-

– mondhygiënist en praktijkma-

delkamers, zijn dat er inmiddels

nen, maar vooral niet kil aanvoe-

nager – een eigen praktijk. Ze

vijf. Daarnaast kwamen er een

len. Goede routing voor personeel

namen een oude solopraktijk over

kantoor, een nieuw plafond en een

en prettig contact met de receptie

van een tandarts met een praktijk

compleet vernieuwd ICT-netwerk

waren essentieel.

aan huis die met pensioen ging.

bij.

Dat leverde ze patiënten en een inventaris op. Een casco ruimte vonden ze verderop in de straat die volledig werd verbouwd en ingericht tot een moderne praktijk.

Vraag van de opdrachtgever

Indeling en uitstraling De entree bevindt zich in een

De wens was een moderne prak-

hoge vide met een volledig trans-

tijk die past bij het eigentijdse

parante glazen hal. Boven zijn de

pand. Openheid, licht en trans-

kleedkamers, kantoren en kanti-

parantie stonden centraal, met

ne gesitueerd, terwijl beneden de

veel glas en behoud van privacy.

behandelkamers liggen. De sfeer

De praktijk groeide door de jaren

Net als bij een restaurant met een

is huiselijk, met planten in hoge

heen van 1.500 patiënten bij de

open keuken mocht het werkpro-

potten, rustige muziek via Sonos

start naar ongeveer 8.800 nu, met

ces zichtbaar zijn, ook in de steri-

en een stijlvol kinderhoekje met

Groei en ontwikkeling

72

touchscreen TV. In de sterilisatie geven ledstrips

wordt gezien als een grote, maar geslaagde vooruit-

visueel onderscheid tussen schoon (groen) en vuil

gang. Er blijven wensen voor de toekomst, zoals be-

(rood).

tere akoestiek in de vide en nieuwe raamstoffering, maar zonder ingrijpende verbouwing. De praktijk blijft zich ontwikkelen – in uitstraling, techniek en

Reacties en toekomst

kwaliteit van zorg.

De reacties van patiënten en personeel zijn zeer positief. De overstap van solopraktijk naar modern pand

Design in beeld • Praktijk: Lagas Tandartsen, Veenendaal • Website: www.lagastandartsen.nl

Lagas Tandartsen Veenendaal

• Design: Axance, Doorn

73

PRAKTIJKMANAGEMENT

Inzicht kan zorgen wegnemen. Maar hoe dan?

Wat is de impact van de tariefdaling?

Het jaar 2026 is gestart, waarin praktijken vanaf 1 januari geconfronteerd zijn met een tariefdaling van 1,12%. Daartegenover staat dat de praktijkkosten niet zijn gedaald.

De praktijkkosten stijgen hoogstwaarschijnlijk of blijven minimaal gelijk. Een logische vraag vanuit praktijkhouders rondom de jaarwisseling was dan ook wat te doen met de salarissen. Wel of niet indexeren?

Concreet – en terecht – kreeg ik vanuit een prak-

dat naast de omzetdaling waarschijnlijk op dit mo-

tijkhouder de volgende vraag: “Ik heb te maken met

ment voor veel praktijken ook sprake zal zijn van een

een flinke stijging van de personeelskosten en de tarieven

kostenstijging.

die gaan dalen. Gaat dit wel goed?” Terecht dus als je

De daadwerkelijke impact is voor iedere praktijk ui-

je als praktijkhouder zorgen maakt om de financiële

teraard anders. Uit globale berekeningen kan de hui-

gezondheid van je praktijk.

dige tariefdaling in combinatie met een ‘gemiddelde’ kostenstijging vanuit inflatie al snel resulteren in

Impact op het rendement In een eerder artikel heb ik de impact van een om-

een daling van het rendement van meer dan 20%.

Inzicht creëren

zetverhoging op het rendement van de praktijk – globaal – doorgerekend. Daaruit kwam naar voren,

Kortom, het is terecht als je je als praktijkhouder

dat een omzetstijging van 10% het rendement van de

hierover zorgen maakt. Een logische eerste reactie

praktijk met wel 25% kan verhogen. Er is in dat geval

van veel praktijkhouders is om je te richten op de

dus sprake van een soort ‘hefboomwerking’.

volgende onderdelen:

Helaas geldt deze hefboomwerking ook in omgekeerde zin. Een daling van de omzet met 1% zal zor-

1. Praktijkkosten verlagen

gen voor daling van het rendement van de praktijk

Praktijkhouders geven aan zo veel mogelijk te wil-

met meerdere procenten. Nog los van het gegeven,

len gaan snijden in de praktijkkosten. Uiteraard

74

kun je de praktijkkosten omlaag brengen door hier

vragen – mijns inziens – om als praktijkhouder een

kritisch naar te kijken. Echter, het is maar zeer

begroting te gaan opstellen.

de vraag of je daarmee in staat bent om de totale praktijkkosten daadwerkelijk omlaag te brengen. Los van het feit, dat een eventuele kostenda-

Wat is een begroting?

ling zeker niet het omzetverlies zal gaan opvangen.

Een begroting is een overzicht (/ financieel plan), 2. Praktijkomzet verhogen

waarin de verwachte inkomsten, uitgaven en het

Het verhogen van de omzet wordt daarnaast ook als

verschil hiertussen voor een specifieke, toekomsti-

oplossing genoemd. Voor veel praktijken is een om-

ge periode in kaart worden gebracht. Mijn advies is

zetverhoging zeker realistisch. Wat ik eerder al aan-

dit overzicht op te stellen voor een heel boekjaar of

gaf kan een omzetstijging van 10% resulteren in een

kalenderjaar.

stijging van het rendement van 25%.

Een goede begroting bestaat uit de volgende onderMet – een combinatie van – bovengenoemde oplos-

delen:

singen worden jouw huidige zorgen echter niet weg-

• Verwachte inkomsten: een inschatting van alle

genomen. Je weet op dit moment namelijk niet of je

geldstromen die je verwacht binnen te krijgen.

in de komende periode als praktijk daadwerkelijk in

• Verwachte uitgaven: alle kosten, opgesplitst in ca-

staat bent om de kosten te gaan verlagen dan wel de

tegorieën zoals vaste lasten, variabele kosten, en

praktijkomzet te verhogen. In het hier en nu zullen je zorgen dus blijven. Dé oplossing om jouw zorgen over het rendement weg te nemen is het creëren van inzicht.

incidentele uitgaven.

• Saldo: een berekening van de verwachte financiële positie (overschot of tekort).

• Reserves: Eventuele spaarpotjes of buffers voor onvoorziene kosten.

Niet terugkijken maar vooruit

Hoewel de termen van begroting en budget vaak door elkaar worden gebruikt, zijn ze niet hetzelfde. Een

Voor het creëren van inzicht wordt binnen praktij-

begroting is een projectie van de verwachte inkom-

ken steeds meer aandacht gegeven aan verschillen-

sten en uitgaven, wat dus draait om plannen. Een

de kengetallen, zoals omzet overzichten, patiënten

budget is een limiet op wat je mag uitgeven binnen

aantallen, aantal verrichtingen, etc. Dergelijke ken-

voor bepaalde onderdelen, wat dus is gericht op het

getallen geven inzicht in hoe de praktijk nu en in de

beheersen van uitgaven.

afgelopen periode heeft gepresteerd. Het beoordelen van kengetallen gaat dus over terugkijken en dergelijke kengetallen geven daarmee geen inzicht in hoe

Hoe maak je een begroting?

de praktijk in de toekomst presteert. Of anders, wat het toekomstige rendement zal zijn met de dalende

De eerste stap in het maken van een begroting is

tarieven en de stijgende kosten is juist wat je graag

het verzamelen van de inkomsten en uitgaven over

wilt weten als praktijkhouder.

voorgaand jaar, welke je veelal uit je boekhouding

Daarvoor is het dus belangrijk om inzicht te ver-

haalt. Aan de hand hiervan is het aan jou om realis-

schaffen in de toekomst, zodat je daadwerkelijk kunt

tische inschattingen te gaan maken voor dit – ko-

beoordelen of jouw huidige zorgen al dan niet te-

mende – jaar. Het is daarbij van belang om je in-

recht zijn. De huidige ontwikkelingen van dalende

schattingen vooral te baseren op feiten en trends en

tarieven en de bijkomende zorgen bij praktijkhouders

niet op aannames.

Impact van de tariefdaling

75

DENTALE DIENSTVERLENING VAN (AF)BOUW TOT ONDERHOUD Rodenburg Zorgoplossingen is gespecialiseerd in de afbouw en renovatie van mondzorgpraktijken en medische klinieken. Bouwend op een jarenlange ervaring geven wij graag samen met jou vorm aan de praktijk van je dromen. Wij genieten ervan om samen het hele proces te doorlopen, liefst zo vroeg mogelijk. Op deze manier kunnen we direct met je meedenken, samen sparren, je breed adviseren en met slimme, technische en praktische oplossingen komen.

Als we samen een geschikt pand hebben gevonden maken we een prachtig ontwerp voor jouw praktijk en deze werken we later uit in een gedetailleerde bouwkundige offerte. Klanten van Rodenburg zijn onze ambassadeurs. Zij vertellen graag meer over onze werkwijze, onze kwaliteit en dat wij graag veel plezier maken op de bouw; dat staat bij ons voorop!

PRAKTIJKMEUBILAIR VAN NEDERLANDSE BODEM Onder de naam SKAPA leveren wij praktijkmeubelen die speciaal zijn ontworpen voor onze klanten. De naadloze afwerking, de praktische ‘slimmigheidjes’ en het gebruik van nieuwe vuilafstotende, non-poreuze materialen maken onze meubels anders dan al het meubilair dat je al kent. De ideale inrichting voor een leven lang werkplezier!

In onze prachtige showroom zijn diverse modellen te bezichtigen en kun je volop inspiratie opdoen. We maken graag een afspraak om het perfecte maatwerk plaatje voor jou te maken!

SERVICE EN ONDERHOUD Rodenburg is jouw huismeester op afstand. Een centraal aanspreekpunt voor al het onderhoud in jouw praktijk, van klimaatinstallatie tot BA-klep en KVE test bij ons kun je voor alles terecht. Wij gebruiken een digitaal logboek voor het onderhoud waardoor je altijd online inzicht hebt in de onderhoudsstatus.

Een vak apart.

Rodenburg zorgoplossingen Fokkerstraat 19 3905 KV Veenendaal 0318 -46 33 68 info@rodenburgbv.nl

www.rodenburgzorg.nl

Hoe beter de inschattingen, hoe zuiverder de begro-

begroting geeft namelijk vooraf inzicht in de ver-

ting. Praktijkhouders steunen vaak – en terecht –

wachte inkomsten en uitgaven, wat antwoord geeft

op hun accountant en boekhouder, waar het gaat om

op de zorgen rondom het toekomstige rendement

de resultaten van de praktijk. Nadeel is echter, dat

en vormt daarmee de basis voor gezonde financiële

accountants en boekhouders alleen kijken naar het

keuzes.

verleden. Bij het opstellen van de begroting en het maken van een goede inschatting is het dus echt aan

Daarnaast helpt een begroting om de cashflow van

de praktijkhouder en eventueel de praktijkmanager

de praktijk te bewaken. Door grote uitgaven en ver-

zelf.

wachte inkomsten vooraf inzichtelijk te maken, ontstaat rust en overzicht. Dit is met name belangrijk bij investeringen in apparatuur, digitalisering of groei

Conclusie

van het team.

In de dagelijkse praktijk nemen veel praktijkhouders vaak beslissingen op gevoel of ervaring. Een logisch

De auteur

antwoord op de huidige tariefdaling is om te snijden in de kosten of te sturen op omzetverhoging. Hoewel

Sjoerd Kuiken is eigenaar van Kuiken Prak-

dit uiteraard positief kan zijn, laat alleen een begro-

tijkmanagement

ting zien wat de financiële impact is.

nagement.nl). Voor objectieve praktijkana-

(www.kuikenpraktijkma-

lyses, intensieve begeleidingsttrajecten en De huidige ontwikkeling rondom de tariefdaling is

online cursussen voor praktijkhouders en

wat mij betreft een goede aanleiding om als praktijk

-managers.

structureel met een begroting te gaan werken. Een

Verbreed & verdiep jouw kennis als tandarts

Wil jij je als tandarts verder specialiseren?

Als tandarts ben je een allround professional. Je beheerst alle basisvaardigheden om uitstekende zorg te leveren, maar waarom zou je daar stoppen?

Wij bieden een breed en inspirerend aanbod van opleidingen en cursussen waarmee je jouw kennis verbreedt of je juist verdiept in een specialisatie die écht bij jou past. � � � �

Aanbod van high-end opleidingen maar ook alledaagse cursussen die je meteen kunt toepassen Duidelijke leerdoelen en lesstof vol meerwaarde voor jou als tandarts KRT geaccrediteerd Tijdens de opleiding of cursus is er ruimte om te sparren met collega tandartsen

EEN GREEP UIT ONS AANBOD � Cursus Piezo chirurgie � Cursus Injectietechniek met composiet � Cursus Esthetische kroonverlenging � Cursus Orale chirurgie in de algemene praktijk � Cursus Botaugmentatie en Soft Tissue Management � Cursus Pijnstilling, diabetes en bisfosfonaten � Opleiding Lachgassedatie in de mondzorg NIEUW! � Leergang Kindertandheelkunde

www.dentalbestpractice.nl

het voor -code om je R Q e d en Scan anbod lete a en ld e comp m e aan t

PRAKTIJKMANAGEMENT

Wat praktijkmanagers en praktijkhouders moeten weten én doen

Ongewenst gedrag van werkgevers in de mondzorgpraktijk In de meeste mondzorgpraktijken is de sfeer goed: kleine teams, korte lijnen, persoonlijke aandacht voor elkaar. Juist daardoor kan het extra schuren als er sprake is van ongewenst gedrag – zeker wanneer dit afkomstig is van de werkgever of praktijkhouder zelf. Wat begint als een foute grap, een kwetsende opmerking of een ongelijkwaardige benadering, kan leiden tot een verstoorde werksfeer, uitval van medewerkers en zelfs juridische risico’s.

Voor praktijkmanagers ligt hier een belangrijke, maar soms lastige rol. Want wat doe je als je signalen opvangt dat er iets speelt tussen een medewerker en een werkgever – of als jijzelf er getuige van bent? En hoe kun je als praktijkhouder zorgen voor een cultuur waarin dit gedrag geen kans krijgt?

Waarom de mondzorg extra kwetsbaar is

medewerker zal niet snel iets zeggen als de werkge-

In de mondzorg werken we in kleine teams, vaak met

Tegelijkertijd bestaat het risico, zeker in een krappe

nauwe onderlinge verhoudingen. De hiërarchie is

arbeidsmarkt waarin goede mondzorgprofessionals

duidelijk: de praktijkhouder is meestal ook de werk-

schaars zijn, dat een medewerker hierom vertrekt,

gever, behandelaar én eindverantwoordelijke. Veel

zonder dat de praktijkhouders ooit weten wat er aan

werknemers – denk aan (paro)preventieassistenten,

de hand is.

baliemedewerkers en mondhygiënisten – hebben een

Daarnaast wordt in de mondzorg vaak gewerkt in

sterke loyaliteit naar de praktijkhouder of tandarts

behandelkamers met privacy, waar collega’s en as-

met wie ze dagelijks samenwerken.

sistenten dicht op elkaar werken en vaak even samen

Dat maakt het moeilijk om grenzen aan te geven. Een

alleen zijn. Ook informele omgangsvormen (“we

78

ver zich grensoverschrijdend gedraagt, bang om haar baan, werkuren of opleidingskansen te verliezen.

kennen elkaar al jaren”) kunnen ervoor zorgen dat

stig beoordeeld. De wet legt werkgevers namelijk

gedrag minder snel wordt gecorrigeerd.

een verzwaarde zorgplicht op om juist dit gedrag te

Kortom: de structuur en cultuur van veel mondzorg-

voorkomen.

praktijken maken de kans op ongewenst gedrag – en het negeren van signalen – groter dan in grotere organisaties met duidelijke omgangsnormen proto-

De wettelijke verplichtingen

collen.

Elke werkgever – dus ook elke praktijkhouder –

Wat verstaan we onder ongewenst gedrag?

heeft op grond van de Arbowet de verplichting om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving.

Daaronder valt ook de psychosociale arbeidsbelasting (PSA), waaronder seksuele intimidatie, discri-

Ongewenst gedrag is een verzamelbegrip dat onder

minatie, pesten en agressie expliciet worden ge-

meer omvat:

noemd. Dat betekent concreet:

• (Seksuele) intimidatie: ongepaste opmerkingen,

1. Inventarisatie en beleid

aanrakingen, blikken of voorstellen.

Ongewenst gedrag moet onderdeel zijn van de Risi-

• Discriminatie: op grond van geslacht, afkomst,

co-inventarisatie & -evaluatie (RI&E). De werkgever

leeftijd, geloof, seksuele voorkeur of andere per-

moet de risico’s benoemen en maatregelen beschrij-

soonlijke kenmerken.

ven om ze te beperken.

• Pesten of buitensluiten: herhaald negatief gedrag, roddelen, kleineren, negeren.

• Agressie of geweld: verbaal of fysiek, van dreigende toon tot daadwerkelijke handelingen.

2. Een protocol of beleid tegen ongewenst gedrag Een praktijk moet beschikken over een protocol of beleid waarin staat wat onder ongewenst gedrag wordt verstaan, hoe medewerkers melding kunnen

• Machtsmisbruik: misbruik maken van de gezags-

maken en welke stappen er worden genomen. Heeft

verhouding, bijvoorbeeld door iemand onder druk

jouw praktijk nog geen protocol? Zie kader voor tips.

te zetten of te straffen bij weerstand.

3. Een vertrouwenspersoon

Wanneer degene die zich ongewenst gedraagt een

Het aanstellen van een vertrouwenspersoon is (nog)

leidinggevende of werkgever is, wordt dit extra ern-

niet wettelijk verplicht, maar wordt sterk aanbevolen

Ongewenst gedrag van werkgevers

79

Een initiatief van Nora Ennahachi

praktijkmanager & praktijkhouder

11 september 2026, Flint te Amersfoort Op vrijdag 11 september brengen we praktijkhouders en praktijkmanagers uit heel Nederland samen op één plek.

Niet om harder te werken. Maar om elkaar écht te ontmoeten!

In een tijd waarin personeelstekorten, veranderende patiëntverwachtingen en werkdruk de norm lijken, kiezen wij voor iets groters: herstel van vertrouwen, verdieping van verbinding, en leiderschap dat werkt. Dat doen we door een unieke dag te organiseren voor leiders in de mondzorg, praktijkhouders en praktijkmanagers.

Hét 1e event in de tandheelkunde dat volledig draait om gedeeld leiderschap in de tandheelkunde. Een dag weg van de praktijk, weg van de waan van de dag.

Een dag voor verbinding, vertrouwen en leiderschap.

Waarom samen?

Omdat een sterke praktijk begint bij een sterke band en gezamenlijk leiderschap | Omdat cijfers pas waarde krijgen als je ze samen begrijpt en gebruik | Omdat groei niet alleen op de werkvloer ontstaat, maar juist daarbuiten.

Programma 8.45 uur Ontvangst 9.30 uur Opening door dagvoorzitter Inga + interview Nora Ennahachi & Hardi Mirza 9.45 uur René Savelberg - Groeikracht Pauze en bezoek partnerplein 10.45 uur Marlies van der Vooren/Valesca Nederlof – Samen sterk in HR-leiderschap 11.30 uur 12.30 uur Lunch en bezoek partnerplein 13.30 uur Sonny Wessels – Boost jullie synergie in financieel praktijkmanagement 14.30 uur Pauze en bezoek partnerplein 15.15 uur Noor Elshof – Gedrag in de tandartspraktijk: hoe kleine duwtjes groot verschil maken 16.15 uur Borrel Dit event is een samenwerking van de volgende partners:

Wij dragen de Sociale Tandarts een warm hart toe en doneren een deel van de opbrengst

Schrijf je nu samen in en ervaar wat echte samenwerking oplevert!

Scan d eQ co R-

de!

www.eventsamensterk.nl

door de Nederlandse Arbeidsinspectie en door be-

2. Ken de procedures

roepsorganisaties zoals KNMT en NVM-mondhygi-

Zorg dat je weet welk beleid of protocol binnen de

ënisten. Er ligt een wetsvoorstel om dit verplicht te

praktijk geldt. Als dat er niet is, is dat een belangrijk

stellen.

signaal richting de praktijkhouder om dit alsnog te

4. Voorlichting en preventie

regelen.

Werkgevers moeten medewerkers voorlichten over

3. Adviseer over de juiste stappen

wat onder ongewenst gedrag valt en hoe ze hiermee

Wijs de medewerker op de mogelijkheid van een ver-

kunnen omgaan. Denk aan een jaarlijkse bespreking

trouwenspersoon of externe meldroute. Vermijd dat

tijdens een teamoverleg of training.

je zelf de rol van onderzoeker of mediator inneemt

5. Actie bij signalen

– dat kan je positie onder druk zetten.

De werkgever moet optreden bij vermoedens of mel-

4. Schakel externe hulp in bij ernstige situaties

dingen van ongewenst gedrag. Niet reageren kan

Denk aan een arbodienst, een externe vertrouwens-

worden gezien als nalatigheid, met mogelijke aan-

persoon of, indien nodig, juridische ondersteuning.

sprakelijkheid tot gevolg.

5. Zorg voor verslaglegging Noteer feiten (geen interpretaties) en bewaar corres-

Professionele normen: wat mag van tandartsen verwacht worden ?

De vernieuwde KNMT-gedragsregels (2025) bena-

pondentie zorgvuldig. Dit is belangrijk als er later een onderzoek of klacht volgt.

Wat te doen als er op je praktijk nog geen protocol is?

1. Begin vandaag: benoem in het team dat

drukken dat de tandarts niet alleen verantwoordelijk

jullie dit onderwerp willen vastleggen.

is voor goede zorg aan patiënten, maar ook voor een

2. Gebruik bestaande voorbeelden: Arbo-

respectvolle en veilige omgang met medewerkers,

diensten bieden formats voor protocol-

collega’s en andere zorgverleners.

len tegen ongewenst gedrag. Dental Care

Grensoverschrijdend gedrag, machtsmisbruik of in-

professionals heeft ook voorbeelden. Of

timidatie zijn nadrukkelijk in strijd met deze gedragsregels. Daarmee is het onderwerp niet langer alleen een HR-kwestie, maar ook een onderdeel van professioneel handelen. De gedragscode vergt bovendien van tandartsen dat zij collega’s of beroepsgenoten aanspreken bij een vermoeden van on-

zoek een voorbeeld op internet.

3. Wijs een vertrouwenspersoon aan: bij voorkeur extern.

4. Veranker het in je RI&E en personeelshandboek.

5. Bespreek gedrag regelmatig in het team.

gewenst gedrag. Wegkijken is dus in strijd met de gedragscode voor tandartsen.

De rol van de praktijkmanager

En wat als de praktijkhouder zelf ongewenst gedrag vertoont?

Dat is de moeilijkste situatie – en helaas niet on-

In steeds meer praktijken is de praktijkmanager de

denkbaar. Als de werkgever of praktijkhouder zich-

spil tussen het team en de praktijkhouder. Dat maakt

zelf schuldig maakt aan ongewenst gedrag, is het

deze functie cruciaal – maar soms ook kwetsbaar –

voor medewerkers (en ook voor managers) vaak on-

bij situaties van ongewenst gedrag.

mogelijk om dit intern op te lossen. In dat geval is

De praktijkmanager is vaak het eerste aanspreek-

het essentieel dat er een externe route beschikbaar

punt voor medewerkers die zich onveilig voelen. Wat

is. Dat kan via:

kun je dan doen?

• Een externe vertrouwenspersoon of arbodienst.

1. Luister en neem serieus

• De KNMT-meldprocedure of een melding bij de

Bied ruimte aan het verhaal zonder direct te oordelen of oplossingen aan te dragen. Benoem dat je het belangrijk vindt dat iemand dit deelt.

Ongewenst gedrag van werkgevers

Nederlandse Arbeidsinspectie.

• Een mediator of bedrijfsjurist wanneer de samenwerking volledig is vastgelopen.

81

TANDVLEES EXPERT

WANNEER U ER NIET BIJ KUNT ZIJN WANNEER ZIJ POETSEN, KAN PARODONTAX DAT WEL parodontax verbetert de gezondheid van het tandvlees* ~2x meer mensen met gingivitis krijgen weer gezond tandvlees* 63% verbetering in bleeding index** 82% verbetering in plak index**

Bestel gratis samples op: Haleonhealthpartner.com *Na 12 weken. **Vanaf 3 weken bij patienten met lokale gingivitis.

Trademarks owned or licensed by Haleon. © 2025 Haleon or licensor. PM-NL-PAD-25-00033.

Voor praktijkhouders die samen een maatschap of

houder is het belangrijk om zorgvuldig te handelen,

vennootschap vormen, ligt er bovendien een onder-

zonder te oordelen of partij te kiezen. Een open, pro-

linge verantwoordelijkheid. Als zakenpartner kun je

fessionele aanpak betekent:

niet wegkijken. Wie signalen ontvangt over grens-

• Oog voor het slachtoffer (veiligheid en vertrouwen

overschrijdend gedrag van een collega-praktijkhouder, moet actie ondernemen – bijvoorbeeld door in gesprek te gaan of een externe deskundige in te schakelen. Wegkijken kan later ook leiden tot medeaansprakelijkheid.

herstellen).

• Oog voor de beschuldigde (geen trial by rumor, maar zorgvuldig hoor en wederhoor).

• Oog voor het team (duidelijk communiceren dat er wordt gehandeld en dat gedrag serieus genomen wordt).

Hoe creëer je een veilige praktijkcultuur?

Wanneer emoties oplopen of posities verharden, kan een onafhankelijke mediator helpen om de situatie bespreekbaar te maken en tot een duurzame oplossing te komen.

Een veilige werkplek ontstaat niet door één protocol, maar door bewust leiderschap. En dat begint bij voorbeeldgedrag.

Tot slot

1. Geef het goede voorbeeld Laat zien dat respect, gelijkwaardigheid en humor

Ongewenst gedrag komt in elke sector voor – ook

kunnen samengaan zonder dat iemand zich onge-

in de mondzorg. Juist omdat teams klein zijn en re-

makkelijk voelt.

laties persoonlijk, is het des te belangrijker om dit

2. Maak gedrag bespreekbaar

onderwerp niet te vermijden. Een veilige praktijk is

Zet het onderwerp regelmatig op de agenda, bijvoor-

niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een

beeld tijdens teamoverleggen. Vraag actief of mensen

voorwaarde voor plezier, kwaliteit en continuïteit.

zich veilig voelen en of ze weten bij wie ze terecht-

Voor praktijkmanagers betekent dit: alert blijven,

kunnen.

weten wat er speelt en durven handelen. Voor prak-

3. Stel een vertrouwenspersoon aan

tijkhouders: het goede voorbeeld geven, duidelijke

Bij voorkeur extern, zodat medewerkers laagdrem-

kaders scheppen en verantwoordelijkheid nemen –

pelig kunnen melden zonder angst voor repercussies.

ook als het moeilijk wordt.

4. Leg vast wat jullie normen zijn Een kort en duidelijk protocol over ongewenst gedrag helpt om verwachtingen helder te maken. Beschrijf concreet gedrag dat niet wordt getolereerd en de stappen die volgen bij een melding.

De auteur

5. Train leidinggevenden en praktijkmanagers Leer signalen herkennen en gesprekken hierover

Valesca Nederlof is jurist, mediator en trainer

professioneel te voeren.

binnen de mondzorg en werkzaam bij Dental

6. Reageer altijd

Care Professionals. Ze combineert juridische

Ook als het om ‘kleine dingen’ gaat. Niet reageren

expertise met ervaring in HR, verzuimbege-

versterkt het gevoel dat grensoverschrijdend gedrag

leiding en praktijkmanagement. Haar speci-

geaccepteerd wordt.

alisatie ligt in arbeidsconflicten en vastgelopen samenwerkingen, met een scherp oog

Balans tussen belangen

voor de dynamiek in mondzorgpraktijken.

Daarbij beoogt zij werkgevers, werknemers, teams en zakelijke partners op een respect-

Een melding van ongewenst gedrag raakt iedereen in

volle manier weer verder te laten gaan – sa-

de praktijk: de melder, de vermeende dader, het team

men of ieder voor zich.

en de organisatie. Als praktijkmanager of praktijk-

Ongewenst gedrag van werkgevers

83

ADVERTORIAL

Complexe implantologi­ sche casus opgelost met innovatieve concepten

In de hedendaagse praktijk zien we steeds meer implantaat gedragen restauraties. Hoewel implantologie betrouwbaar is, neemt met het toenemende aantal implantaten ook het aantal complicaties toe. Peri-implantitis, botverlies en esthetische problemen vormen daarbij een uitdaging. Nieuwe behandelprotocollen en materialen bieden mogelijkheden om complexe situaties voorspelbaar te behandelen.

CASUSPRESENTATIE

In augustus 2023 meldde zich een 40-jarige gezonde man (ASA I) met roodheid en pusafvloed rond een implantaat gedragen kroon ter hoogte van element 22.

Klinisch waren pockets tot circa 8 mm meetbaar. Röntgenologisch werd botverlies van circa een derde van de implantaatlengte vastgesteld, met waarschijnlijk aanvullend verlies van de buccale botlamel.

De diagnose luidde: falend implantaat door lokale peri-implantitis, gepaard met fors verticaal en horizontaal botverlies. Door de actieve infectie en destructie van het bot moest het implantaat als verloren worden beschouwd (foto 1 & 2).

PROBLEMATIEK

De casus kende meerdere uitdagingen: uitgesproken botverlies, dreigend verlies van gingivahoogte- en contour, een diep verontreinigd implantaat met een ongunstig emergence profile en een over gecontoureerde, subgingivaal geplaatste kroon. Direct herimplanteren was gecontra-indiceerd door de actieve infectie en het botdefect.

BEHANDELSTRATEGIE

Conventionele alternatieven, zoals een Maryland-etsbrug of een conventionele brug, werden overwogen.

Vanwege de gave buurelementen en de esthetische wens van de patiënt werd gekozen voor een nieuwe implantaat gedragen kroon. Het plan bestond uit: • Explantatie van het falende implantaat met een trepaanboor (foto 3).

• Autologe botaugmentatie met een kinblok, aangevuld met Creos Xenograft en afgedekt met een resorbeer84

baar Creos-membraan (Nobel Biocare) (foto 4 & 5).

• Plaatsing van een tijdelijke voorziening met een ovale pontic ter ondersteuning van de gingiva (foto 6).

• Na 5-6 maanden plaatsing van een Nobel Biocare N1 Narrow Platform implantaat met direct een definitief abutment (one-abutment-one-time) en tijdelijke kroon volgens het ‘Immediate Loading’ protocol (foto 7, 8 & 9).

• Na 3–4 maanden vervaardiging van de definitieve kroon (foto 10 & 11).

CHIRURGISCHE UITVOERING

Na explantatie werd het defect gereinigd en geperforeerd naar de spongiosa. Het autologe botblok werd gefixeerd en aangevuld met Creos Xenograft. Het Creos resorbeerbare membraan zorgde voor separatie van weke delen en bevorderde de botgenezing. Na 5-6 maanden genezing was de gingiva contour verbeterd.

Het N1-implantaat werd flapless geplaatst volgens digitale planning met DTX. De preparatie werd uitgevoerd met het N1-boorprotocol: eerst een Osseodirector voor richting en diepte, daarna een Osseoshaper op lage snelheid (50 RPM) en zonder waterkoeling. Laterale condensatie van botdeeltjes en schroefdraadvoorbereiding vonden in één stap plaats, wat primaire stabiliteit in geaugmenteerd bot voorspelbaar maakt. Het TiUltra-oppervlak draagt bij aan snelle osseointegratie.

PROTHETISCHE FASE

Direct na implantatie werd een N1 Base abutment geplaatst en vastgezet met 20 Ncm. Dit abutment wordt niet verwijderd, waardoor zich een stabiele biologische breedte kan vormen en het risico op botverlies door

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

herhaald manipuleren van componenten vermindert.

Het Xeal-geanodiseerde oppervlak ondersteunt muco­ integratie. Een tijdelijke kroon optimaliseerde het emergence profile (foto 9).

Na osseointegratie werd een digitale afdruk genomen met een originele N1-scancoping. De definitieve kroon bestond uit monolithisch zirkoniumoxide met een esthetisch opgebakken venster (foto 10, 11 & 12). Occlusie en esthetiek werden zorgvuldig gecontroleerd.

Samenwerking met het laboratorium was cruciaal: kennis van de gebruikte technieken en materialen zoals titanium en zirkoniumoxide is essentieel voor een voorspelbaar resultaat in esthetisch veeleisende situaties.

CONCLUSIE

Deze casus laat zien dat ook bij een falend implantaat met fors botverlies een voorspelbare rehabilitatie mogelijk is met een doordachte, gefaseerde aanpak. Het N1-implantaatconcept van Nobel Biocare biedt daarbij meer dan alleen een nieuw implantaat: het combineert een vernieuwd preparatieprotocol en geavanceerde oppervlakken met het werken op abutment niveau. Dit Nobel Biocare

draag bij aan een stabiele biologische breedte, behoud van marginale bothoogte en een voorspelbaar esthetisch resultaat. Met name in esthetisch veeleisende en gecompromitteerde situaties dragen deze inzichten bij aan stabiele bot- en weke delencondities en een duurzaam eindresultaat.

Graag verwijs ik naar het artikel dat collega Tristan Staas eerder heeft gepubliceerd in Dentista (2020 nr.2 pagina 2 t/m 5).

Over de auteur Daniël Vos is tandarts-implantoloog en mede-oprichter van Prime Dental Alliance (PDA).

Hij werkt in meerdere praktijken en is gespecialiseerd in esthetische en reconstructieve implantologie, waaronder immediaat belasten van implantaten en complexe restauraties.

Daniël geeft daarnaast regelmatig lezingen en workshops voor collega-tandartsen over geavanceerde implantologische technieken.

85

AI

De voordelen van informed consent software en spraak-naar-tekst met AI

Verslaglegging In de dagelijkse praktijk gaat het zelden mis op de goede bedoelingen van de tandarts. Maar als er later een probleem ontstaat en de patiënt heeft het vertrouwen verloren, dan zie je vaak dat de wettelijke bepalingen niet zijn nageleefd. Wat heb je precies uitgelegd? Welke alternatieven zijn besproken? Welke risico’s zijn benoemd? En: waaruit blijkt dat de patiënt dit begreep en ermee instemde?

De Wet op de geneeskundige behandelingsovereen-

en de nazorg van een kroon op een natuurlijk ele-

komst (WGBO) is er helder over: patiënten hebben

ment. Daarnaast krijgt de patiënt ook de voordelen te

recht op informatie, en zonder toestemming mag je

lezen over waarom de kroon nodig is en uitleg over

een onderzoek of behandeling in principe niet uit-

de procedure met animaties en beelden. Dat verhoogt

voeren. Tegelijk moet je als zorgverlener een dos-

de acceptatie en voorkomt nare verassingen over de

sier bijhouden met de relevante gegevens rond de

uitgebreide wetgeving achteraf.

behandeling. In de mondzorg komen daar nog door de NZa opgelegde transparantie eisen bovenop: bij behandelingen boven de €250,- moet je vooraf een prijsopgave verstrekken, en vanaf €500,- moet dat schriftelijk of digitaal.

Bij alle recente klacht- en tuchtrecht uitspraken

Ondertekenen van een plan: meestal niet nodig, soms verstandig

blijkt dat in de praktijk bijna geen enkele tandarts

De WGBO heeft als minimumeis: aantonen dat de

voldoet aan dit brede pallet van eisen. Iets wat vaak

patiënt het plan heeft gelezen én heeft ingestemd.

leidt tot gegrondverklaringen, waarschuwingen en

Een patiëntenkaart notitie is daarom tegenwoordig

berispingen. Zelfs als de tandarts normaal en te goe-

vaak onvoldoende. Maar een handtekening is geen

der trouw heeft gehandeld, maar de patiënt het daar

standaardeis. In het Actieplan (Ont)Regel de Zorg is

niet mee eens was.

door de minister benoemt dat een handtekening alleen nog nodig is “als de situatie daarom vraagt”.

MondPlan: tariefcodes omzetten

Versturen van het plan met ZorgMail en Zivver geeft een extra zekerheid dat de patiënt het heeft geopend.

Daarnaast biedt een tool als MondPlan de mogelijk-

Met een software tool als MondPlan kan je automa-

heid om akkoord te gaan met een klik of toch ook een

tisch tariefcodes omzetten naar een brief die vol-

handtekening. Deze handtekening kan dan een extra

doet aan de WGBO. Als MondPlan R24 herkent dan

laag zekerheid geven bij bijvoorbeeld zeer kostbare (>

schrijft het een informed consent, de alternatieven

€5000,-) of langlopende trajecten (o.a. orthodontie).

86

Een consult is rijk aan informatie

2. Dossieraantekening en facultatief advies op basis van de richtlijnen

Een goed consult bevat ook heel veel unieke infor-

De AI zet het consult om naar een vaste structuur

matie: klachten, anamnese, bevindingen, uitleg,

(anamnese, bevindingen, behandelplan etc.). Daar-

verwachtingen, risico’s, alternatieven en vaak ook

naast kan je de AI vragen voor advies en toetsing van

planning. Het consult is óók het moment waarop je

je behandelplan aan de bestaande richtlijnen.

WGBO-proof werkt: je geeft informatie zodat de pa-

Per type consult kan je ook in een prompt vastleg-

tiënt echt kan meebeslissen, en je vraagt toestem-

gen wat het format is. Zo is bijvoorbeeld bij een eer-

ming op basis van begrip. Maar het consult is tegelijk

ste bezoek van de nieuwe patiënt aan de praktijk zijn

het moment waarop je het minste tijd hebt voor ad-

voorgeschiedenis, de kortetermijn- en langetermijn-

ministratie. En dus ontstaat er spanning: of je typt

wensen, en het bijbehorende zorgdoel heel belangrijk.

mee en verliest aandacht, kijkt de patiënt niet meer

3. Terugrapportage voor de verwijzer

aan of je focust op het gesprek en schrijft achteraf

Een compacte brief met reden van verwijzing, kern-

onder tijdsdruk een samenvatting met de kans dat je

bevindingen, diagnose, beleid en een concrete vraag

de details vergeten bent.

of terugkoppeling.

De AI maakt het mogelijk om bepaalde synoniemen

Spraak-naar-tekst AI: tijdbesparend en betere voorlichting en advies

of formats te gebruiken, zodat de output bij jouw praktijk past.

Casus

In de praktijkvoering rond WGBO en verslaglegging zie je nu iets vergelijkbaars gebeuren: spraak-naar-

Een patiënt met een uitgebreide tandheelkundi-

tekst en AI. Door een opname te maken van het

ge voorgeschiedenis komt voor evaluatie van een

consult kan met DentPlan een transcriptie worden

langlopend behandeltraject. Door crowding, oud

gemaakt. Met dat transcript kunnen verschillende

kroon- en brugwerk en een val op de voortand is

zaken worden gedaan.

er jarenlang gewerkt aan orthodontie met aligners,

1. Patiëntsamenvatting in patiëntentaal (B1)

meerdere implantaten, wortelkanaalbehandelingen

Een korte brief in begrijpelijke taal: wat is er aan

en tijdelijke kronen. De huidige klachten: niet goed

de hand, welke opties zijn besproken, wat is afge-

kunnen kauwen, een noodkroon die telkens breekt,

sproken, wat zijn de opties, en wat moet de pati-

en esthetische zorgen over de lach. Het behandelplan

ënt zelf doen. Je kan met behulp van en zogenaamde

omvat occlusale deprogrammering, composietop-

‘prompt’ de stijl bepalen. Een vriendelijke jij-vorm of

bouw van de onderkaak, definitieve kronen en mo-

juist meer een zakelijke u-vorm.

gelijk bleken. Een multidisciplinair traject richting

Verslaglegging

87

Win je tijd terug en focus op de zorg

Doe mee aan de pilot: www.dentplan.com

1. Dossiersamenvatting

2. Dossiersamenvatting

3. Richtlijn advies

4. Samenvatting patiënt

functieherstel én een mooie lach. Het behandelplan

en toestemming baseren op begrip. De technologi-

is al ingewikkeld genoeg, maar als je dit alles wilt

sche stap daarna – spraak-naar-tekst met AI-sa-

terugkoppelen en ook WGBO-proof wilt noteren, dan

menvattingen – maakt het makkelijker om het con-

heb je geen tijd meer over voor de echte zorg. In de

sult te vertalen en vast te leggen richting patiënt,

screenshots hierboven is te zien hoe de AI je hiermee

dossier en verwijzer.

helpt.

AI maakt het makkelijker

De auteur

WGBO-proof werken begint bij het consult: begrijpelijk informeren, alternatieven en risico’s bespreken,

Verslaglegging

Jan-Willem Vaartjes, tandarts-implantoloog

89

INTERVIEW

Interview with Dr. Michael Sonick

Treating people, not patients In this in-depth interview, Walter van Willigen speaks with Dr. Michael Sonick about his book Treating People, Not Patients. Known worldwide for his expertise in periodontology and implantology, Sonick reveals a more personal and human perspective on dentistry.

He reflects on hospitality, trust, team culture, integrity, and the importance of genuine connection in healthcare—offering insights that go far beyond clinical excellence and speak to the heart of patient-centred care.

Interviewer: Michael, I had the pleasure of reading

implant surgery, but if the person in the chair is sca-

your book “Treating People, Not Patients”. It is hig-

red, uncomfortable, or feels like just another num-

hly accessible, easy to read, and alongside its se-

ber, then I haven’t truly done my job. This book isn’t

rious messages and new insights, it offers delightful

about the technical side of dentistry; it’s about the

examples and entertaining anecdotes.

human side. It’s a collection of stories and lessons

As you are an authority in the field of clinical peri-

learned over a lifetime of serving people, whether

odontology and implantology, this book comes as a

it was a gin and tonic or a dental implant. I wrote it

different surprise. Could you share what motivated

because I believe that we in the healthcare profession

you to write it?

have a sacred duty not only to treat diseases, but also to care for the people who have them.

Dr. Sonick: Well, thank you for those kind words.

You know, it’s funny, people see the white coat and

Interviewer: What key message or philosophy did

the degrees on the wall, and they think they have

you hope to convey to dental professionals through

you all figured out. But before I was a periodontist, I

this book?

was a lifeguard, a cocktail pianist, a furniture deliveryman, and even a waiter. And I’ll tell you, waiting

Dr. Sonick: The title really says it all: “Treating Peo-

tables taught me more about people than any medi-

ple, Not Patients.” It’s a simple idea, but it’s a pro-

cal textbook ever could.

found one. We’ve become so focused on the science

I learned that you could serve the most perfect steak

and technology of medicine, which is wonderful, but

in the world, but if the person eating it feels ignored

we’ve lost sight of the art of healing. The art of hea-

or rushed, they won’t enjoy it. It’s the same in my

ling is about connection. It’s about taking the time to

practice. I can perform the most technically brilliant

listen, to understand, to empathize. It’s about crea-

90

ting an environment where people feel safe, comfortable, and cared for.

I want dental professionals to understand that their success isn’t just measured by their clinical skills, but by the relationships they build with the people they serve. When you treat people with kindness, respect, and genuine care, you build trust. And when you have trust, you can truly make a difference in their lives. It’s not just about fixing teeth; it’s about improving the quality of people’s lives. That’s the real bottom line.

Interviewer: Beyond your remarkable contributions to periodontics and implant surgery, you have begun exploring in depth the patient–practitioner relationship. How do you see this relationship in contemporary dental practice, and why is it so important?

Dr. Sonick: I think we’re at a crossroads in healthcare. On one hand, we have these incredible advancements in technology and treatment. On the other hand, we have a system that often feels impersonal and transactional. The patient-practitioner relationship has suffered as a result. People feel like they’re on a conveyor belt, rushed in and out, their concerns unheard.

This is not just a “feel-good” issue. It has real consequences. When patients don’t trust their doctors, they’re less likely to follow treatment plans, less likely to come in for regular check-ups, and more likely to have anxiety and fear. A strong patient-practitioner relationship is the foundation of good healthcare. It’s about partnership. It’s about working together towards a common goal: the patient’s wellbeing. When you have that kind of relationship, you can achieve amazing things.

Interviewer: What is the importance and role of social media in the world of patient satisfaction and quality of care?

Dr. Sonick: Social media is a double-edged sword, isn’t it? It can be a powerful tool for connection and education. We can use it to share information, to demystify dental procedures, and to build a sense of

91

‘ s Werelds eerste Ergo-loepbril met verstelbare vergroting

Maak nu een afspraak! +31 (0)6 1504 1825 - info@admetec.nl

community around our practices. It can also be a

about you.” That’s the essence of hospitality. It’s ma-

place of misinformation and negativity. The key is to

king people feel seen, heard, and valued. And that’s a

use it authentically and transparently.

lesson that every practitioner, in every field, can and

For me, social media is another opportunity to ex-

should learn.

tend the hospitality of our practice beyond our four walls. It’s a way to stay connected with our patients,

Interviewer: How does the concept of hospitality en-

to share stories, and to let them know that we’re

hance the patient experience and strengthen trust

thinking of them. It’s not about marketing or sel-

between practitioner and patient?

ling; it’s about building relationships. And when you do that, patient satisfaction and quality of care will

Dr. Sonick: Hospitality is the secret sauce. It’s what

naturally follow.

transforms a clinical procedure into a healing experience. When you treat people with hospitality, you’-

Interviewer: From your perspective, what lessons

re not just treating their teeth; you’re treating their

can practitioners learn about hospitality in the con-

fears, their anxieties, their humanity. You’re creating

text of patient care?

a space where they can relax and feel safe.

And when people feel safe, they open up. They share

Dr. Sonick: The biggest lesson is that hospitality is

their concerns. They ask questions. They become ac-

not about grand gestures; it’s about a thousand little

tive partners in their own care. That’s how you build

things. It’s the warm greeting when a patient walks

trust. Trust isn’t given; it’s earned. And you earn it

in the door. It’s the comfortable chair in the waiting

by consistently showing up with kindness, compas-

room. It’s the offer of a blanket if they’re cold. It’s

sion, and a genuine desire to serve. Hospitality is the

taking the time to explain a procedure in a way they

most powerful tool I know for building that kind of

can understand. It’s calling them the evening after a

trust.

surgery to see how they’re doing.

These things may seem small, but they add up to

Interviewer: I graduated in 1990 from the Faculty of

create an experience. They send a powerful messa-

Dentistry at ACTA, University of Amsterdam, whe-

ge to the patient: “You are important to us. We care

re part of my training included psychology courses

Michael Sonick

93

ONDER NARCOSE BEHANDELEN IN UW EIGEN PRAKTIJK?

Anesthesia & Intensive Care Services B.V.: AIC is gespecialiseerd in het verzorgen van hoogwaardige medische zorg binnen de anesthesiologie en intensive care geneeskunde.

Met ons VOLWAARDIG MOBIEL ANESTHESIETEAM inclusief apparatuur, monitoring, medicatie, gasvoorziening, disposables en al het nodige personeel kunnen wij op een voor u wenselijke locatie op 4 behandelkamers tegelijk algehele anesthesie toedienen aan uw cliënten, zonder dat u ook maar iets hoeft aan te passen aan de inrichting van uw kliniek.

Tandheelkundige klinieken die behandelingen onder algehele anesthesie willen aanbieden: Als u aan uw cliënten behandelingen onder algehele anesthesie wilt aanbieden zonder dat u dure investeringen hoeft te doen in uw kliniek, dan bent u bij ons aan het juiste adres. Wij kunnen met ons MOBIEL ANESTHESIETEAM in elke kliniek op 4 behandelkamers tegelijk volledig de anesthesie verzorgen zonder dat u daar naar hoeft om te kijken. Wij zijn volledig selfsupporting.

Wij kunnen in elke tandartspraktijk de anesthesie verzorgen.

Uw praktijk hoeft dus niet aan speciale voorwaarden te voldoen!!

Bel voor een gratis en vrijblijvende offerte: Schroom niet om te bellen of te emailen voor een gratis en vrijblijvende offerte. Zonder enige verplichting komen wij graag bij u langs om de situatie in uw kliniek te beoordelen en de wensen en mogelijkheden met elkaar te bespreken.

Weena 1197 3013 AL Rotterdam Tel: + 316 247 257 37 www.aicservices.nl info@aicservices.nl

focused on patient fear. At the time, that seemed to be the main aspect of patient–practitioner interacti-

Think about the feeling you want to create for your patients

on that was emphasized. In your book, however, you describe many subtle factors in the personal patient approach that can help ease fear. Could you please

Interviewer: You also emphasize in your book the

elaborate on these factors that create the difference

importance of “décor” - the visual aspect of the den-

with regard to patients’ outsized worries?

tal clinic - as it “sets the first tone” for the patient experience and can even influence whether patients

Dr. Sonick: That’s a great question. Fear is a power-

choose a provider. What do you see as the key factors

ful emotion, especially when it comes to dentistry.

in this, and what advice would you offer our readers?

And while psychology courses are important, they often focus on the clinical aspects of fear. But what

Dr. Sonick: The moment a patient walks into your

I’ve learned is that fear is often rooted in a feeling of

office, they’re forming an impression. And that im-

powerlessness. People are afraid because they don’t

pression is based on everything they see, hear, and

know what’s going to happen, they don’t feel in con-

smell. The décor is a huge part of that. It’s not just

trol, and they don’t feel seen or heard.

about having a pretty office; it’s about creating an

The subtle factors I talk about in the book are all

environment that reflects the quality of your care.

about giving that power back to the patient. It’s about

Is your office clean and modern, or is it cluttered and

creating a sense of partnership and collaboration.

outdated? Is the lighting warm and inviting, or is it

It’s about explaining everything in plain language,

harsh and clinical? Is the art on the walls calming

so they understand what’s happening and why. It’s

and beautiful, or is it generic and uninspired? These

about giving them permission to ask questions, to

things matter. They send a message to the patient

express their concerns, and to be a part of the deci-

about who you are and what you value. My advice is

sion-making process. It’s about the little things, like

to be intentional about your décor. Think about the

a warm blanket or a gentle touch on the shoulder,

feeling you want to create for your patients, and then

that say, “I’m here with you. We’re in this together.”

design your space to reflect that. It’s an investment

When you do these things, you’re not just treating

that will pay for itself many times over.

their fear; you’re building their courage.

Interviewer: Every organization’s success depends Interviewer: Forging a connection with the patient

on whether its team members can fulfill their roles

is an essential part the Doctor-Patient relationship.

within the organization’s defined culture. This ap-

What essential features, in your opinion, define a va-

plies very much to the dental office as well. In your

luable, long-lasting connection with the patient?

opinion, what are the essential qualities healthcare employees need to be a good fit in providing state-

Dr. Sonick: I think it comes down to three things:

of-the-art “patient-centred” care?

authenticity, empathy, and consistency. Authenticity means being yourself. People can spot a fake a mile

Dr. Sonick: That’s a fantastic question, and it’s

away. You have to be genuine in your care and your

something I’m incredibly passionate about. You can

concern. Empathy is the ability to put yourself in the

have the most beautiful office and the most advanced

patient’s shoes, to feel what they’re feeling. It’s the

technology, but if you don’t have the right people

foundation of all human connection. And consisten-

on your team, you’ll never be able to deliver truly

cy means showing up with that same level of care

patient-centric care. The most important quality I

and compassion, every single time. It’s not a one-

look for is a genuine love of people. You can teach

time thing; it’s a commitment.

someone the technical skills of dentistry, but you

When you have those three things, you create a bond

can’t teach them to be kind, compassionate, and

with your patients that goes beyond the clinical.

empathetic. That must come from the heart.

They see you not just as a doctor, but as a trusted

I also look for people who are good listeners, who

friend and advisor. That’s the kind of connection that

are detail-oriented, and who have a strong work

lasts a lifetime.

ethic. But above all, I look for people who are team

Michael Sonick

95

INTERVIEW

players. In our office, we have a saying: “We’re all in

principles is “do the right thing.” It’s a simple phra-

this together.” We support each other, we celebrate

se, but it’s a powerful one. It means always putting

each other’s successes, and we help each other grow.

the patient’s best interests first. It means being ho-

That’s the kind of culture that allows us to provide

nest and transparent. It means taking responsibility

the best possible care for our patients.

for our mistakes. When everyone on the team is guided by that principle, you don’t need a lot of rules.

Interviewer: Could you share your insights on how you evaluate or vet new candidates in the recruit-

Interviewer: I have read some very interesting books

ment process when building your team? Do you fol-

about the subconscious mind and ego. Personally, I

low a particular process to assess whether someone

found great value in the work of the German author

is the right fit?

Eckhart Tolle, who explains how the false identity and narrative of the ego can undermine authenticity

Dr. Sonick: We have a saying in our practice: “Hire

and honesty in our behaviour. How has your organi-

slow, fire fast.” We take the hiring process very se-

zation managed to set aside ego for the greater good

riously, because we know that the right people are

of the team? Can you explain how this works in the

our most valuable asset. We have a multi-step in-

operational aspects of patient care and the organiza-

terview process that includes a phone screening, an

tion of your clinic?

in-person interview with me and my office manager, and a working interview where the candidate spends

Dr. Sonick: That’s a deep question, and it’s one that

a day in our office.

I’ve thought a lot about. Ego is the enemy of team-

During the working interview, we’re not just looking at their technical skills; we’re looking at how they interact with our team and our patients. Are they friendly and engaging? Are they a good listener? Do they take initiative? Do they have a positive attitude?

We’re looking for people who will not just fit into our culture, but who will enhance it. It’s a rigorous

“It’s okay to make mistakes.

It’s how we learn and grow.”

process, but it’s worth it to find the right people who share our commitment to treating people, not patients.

work. It’s what makes people put their own needs ahead of the team’s. It’s what makes them afraid to

Interviewer: In your book, you discuss the fascina-

admit when they’re wrong. It’s what makes them re-

ting subject of cultivating an effective team culture

sistant to change. In our practice, we’ve worked hard

within the clinic. What is your team-based philosop-

to create a culture where ego takes a backseat to the

hy, and do you apply specific rules to help implement

greater good.

the dental office’s culture?

One of the ways we do this is by celebrating our failures as much as our successes. We have a “failure

Dr. Sonick: My philosophy is simple: a happy team

of the week” award, where we recognize someone

leads to happy patients. If my team feels valued,

who tried something new, and it didn’t work out. It’s

respected, and supported, they’re going to pass

a way of saying, “It’s okay to make mistakes. It’s

that on to our patients. We have a culture of open

how we learn and grow.” We also have a culture of

communication, where everyone feels comfortable

feedback, where everyone is encouraged to give and

sharing their ideas and concerns. We have regular

receive constructive criticism. It’s not about point-

team meetings where we celebrate our successes and

ing fingers; it’s about helping each other be the best

brainstorm ways to improve. We also have a lot of

we can be. When you have that kind of environment,

fun together. We have team outings, we celebrate

people are more willing to let go of their egos and

birthdays and anniversaries, and we make a point to

work together for the good of the team and the pa-

laugh every day.

tients.

As for rules, I’m not a big fan of them. I prefer to

Interviewer: Finally, in any organization—including

have guiding principles. One of our most important

a dental office—a well-functioning system needs to

96

be steered by a visionary. How do you view the role

nal wisdom was

and position of a visionary within a dental clinic?

to

save

teeth

at

all

costs.

Dr. Sonick: The visionary is the keeper of the flame.

But I had seen

They’re the one who holds the vision for what the

the data, I had

practice can be and inspires the team to make that

done the re-

vision a reality. But a visionary isn’t a dictator. They

search, and I

don’t have all the answers. They’re a collaborator.

knew that in

They’re a listener. They’re a coach.

some

My role as the visionary is to create a clear and com-

extracting

pelling vision for our practice, and then to empower

tooth and pla-

my team to bring that vision to life. It’s about setting

cing an implant was the bet-

the direction, but then getting out of the way and

ter long-term solution. It wasn’t the po-

letting my team do what they do best. It’s a dance

pular opinion, but it was the right one. And that’s

between leading and following, between talking and

what integrity is all about. It’s about having the cou-

listening. And it’s the most rewarding job I’ve ever

rage of your convictions and the willingness to stand

had.

up for what you believe in, even when it’s unpopular.

Interviewer: When I began my role as Program Di-

Interviewer: How do you personally integrate these

rector at NYU CDE in 1998, you lectured many times

principles into your daily practice?

cases, a

for my international students. One of your most memorable teachings was the principle of “Staying

Dr. Sonick: It’s a daily practice, in every sense of the

Principled, Even When the Going Gets Tough.” I vi-

word. It’s about starting each day with the intention

vidly recall one of my first French university-re-

to do my best, to be my best, and to serve my patients

lated “periogroups” you taught at NYU in 2001, in

to the best of my ability. It’s about being mindful in

the field of implantology. At that time, implantology

my interactions, listening more than I talk, and tre-

was still rapidly evolving, and the challenges were

ating everyone with kindness and respect. It’s about

significant—particularly when confronting entren-

being a lifelong learner, always seeking to improve

ched periodontal concepts such as preserving teeth

my skills and my knowledge. And it’s about being

“at any cost” versus extracting them to achieve bet-

grateful for the opportunity to do this work, to make

ter outcomes through immediate implant placement

a difference in people’s lives. It’s not always easy, but

supported by bone grafting procedures. I remember

it’s always worth it.

the strong reaction of disbelief from that group of French periodontists. Yet you held firm in your position, and after an hour, once their emotions sub-

Interview

sided and they understood the reasoning behind your stance, their initial resistance turned into respect.

Michael Sonick, DMD: Author, Educator, Pe-

What does integrity and practicing principle‑cente-

rio-dontist (mike@michaelsonick.com), was

red dentistry truly mean in the context of today’s

interviewed by Walter van Willigen, dental

many aspects in dentistry and medicine?

implantologist and Program Director at NYU Department of Continuing Dental Education.

Dr. Sonick: That’s a wonderful memory, and it gets to the heart of what it means to be a professional.

Integrity is about having a set of principles that you live by, even when it’s hard. It’s about doing the right thing, even when no one is watching. In dentistry, it means always putting the patient’s best interests first, even if it means going against the grain or challenging conventional wisdom.

More about the book

More about the Author

In the case of that French periogroup, the conventio-

Michael Sonick

97

MAG IK JE WAT VRAGEN

Naam: Elea Kooiman-van der Wal Geboortejaar: 1986 Studie: Mondzorgkunde aan de Hogeschool Utrecht

Waarom de keuze voor het vak van mondhygiënist?

Na de studie: in verschillende praktijken

Toen ik op de middelbare school zat, had ik werke-

gewerkt zoals algemene praktijk, paropraktijk,

lijk alle beroepen al de revue laten passeren. Ik wilde

mondhygiënepraktijk

heel graag offsetdrukker worden net als mijn vader

Werkt nu bij: Mondzorg Ambacht, haar

en opa, maar omdat ik best goed en makkelijk kon

eigen praktijk sinds 2013. Ze heeft in 2019

leren, vond mijn vader dat zonde en “mocht” ik dus

de mondhygiënepraktijk omgezet naar

niet naar de grafische school om offsetdrukker te

tandartspraktijk.

worden. Destijds had ik een bijbaan in de bloemen.

Functie: Mondhygiënist praktijkeigenaar

Ook daar werd gezegd: “Meid, ga iets leuks studeren.” Toen ik bij de tandarts kwam dacht ik: ja dit is het! Mijn tandarts heeft mij toen op het idee gebracht om mondhygiënist te worden en ik was meteen enthousiast. Het grappige is dat mijn zusje wel

Wat is de belangrijkste les die je ooit hebt geleerd?

de opleiding voor offsetdrukker mocht gaan doen en

Dat het heel belangrijk is te communiceren wat je wil

daarmee is gestopt. Ze werkt nu al 13 jaar bij mij in

en wat je verwacht van de ander. Ik vond dit soms

de praktijk.

best lastig, maar ben daar echt in gegroeid en vind het nu heel leuk om te zien dat het niet spannend is

Waardoor raak je geïnspireerd?

om te vertellen wat je wil of wat je verwacht, maar

Van mensen die doen wat ze leuk vinden en hier vol

dat je dan ziet dat het echt lukt doordat je hierover

voor gaan met bedrijven die dan een groot succes

hebt gepraat.

worden. Ik heb altijd 101 ideeën om andere bedrijven te starten, maar vaak wordt het weggewuifd met

Wat zou je nog willen leren?

“Je hebt het toch veel te druk” of “Oh, daar komt ze

Hahaha, oh zo veel! Ik vind chirurgie fantastisch,

weer!” Ik vind het dan fantastisch om bijvoorbeeld

maar kan dat als mondhygiënist niet uitvoeren. Ver-

te lezen dat iemand met iets kleins een fantastische

der vind ik kindertandheelkunde ook heel leuk, maar

onderneming heeft neergezet.

daarin zijn we ook weer beperkt in handelingen.

Hoe ziet de perfecte werkdag eruit?

Welk advies wil je collega’s meegeven?

Leuke patiënten, gezelligheid met collega’s en af-

Werk samen, ga niet op je eigen eilandje zitten, wees

wisselende behandelingen. Vrolijker kun je me dan

niet bang voor elkaar en zie elkaar niet als concur-

niet krijgen!

rent. Als je samenwerkt kom je zoveel verder.

Waar ben je trots op?

Als je één ding aan je vak zou kunnen veranderen,

Dat ik een goedlopende praktijk heb. Inmiddels ben

wat zou dat zijn?

ik met de praktijk verhuisd, omdat we in ons vori-

Dat we meer handelingen mogen uitvoeren. Het is

ge pand te weinig ruimte hadden. Verder ben ik ook

dan ook heel erg jammer dat het experiment zelf-

trots dat ik als moeder het allemaal maar gewoon

standige bevoegdheid niet is doorgegaan. Een ge-

doe, want er komt heel veel bij kijken.

miste kans!

98

DE VAKBEURS VOOR DE T O TA L E M ON D Z ORG

27, 28 & 29 OKTOBER 2O22

RAI AMSTERDAM

5, 6 & 7

MAART 2O26 EVENEMENTENHAL GORINCHEM SCAN DE QR CODE EN BESTEL UW TICKET

NIEUWE LOCATIE

BESTEL HIER UW TICKET