Kỹ thuật Bào chế viên nang & thuốc phun mù

VIÊN NANG

(Capsulae)

MỤC TIÊU HỌC TẬP 1.Trình bày được định nghĩa, phân loại, đặc điểm và ưu nhược điểm của viên nang.

2.Trình bày được tính chất vỏ nang, kỹ thuật bào chế nang thuốc.

3.Kể được 4 yêu cầu chất lượng viên nang theo DĐVN III.

NỘI DUNG 1. ĐỊNH NGHĨA 2. PHÂN LOẠI 3. ĐẶC ĐIỂM 4. ƯU NHƯỢC ĐIỂM VIÊN NANG

5. KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC VIÊN NANG 6. KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG VIÊN NANG

I. ĐỊNH NGHĨA Thuốc nang là một dạng thuốc phân liều chứa một hay nhiều hoạt chất trong vỏ nang cứng hay mềm với nhiều kiểu dáng và kích thước khác nhau.

Thuốc chứa trong nang có thể ở dạng rắn, lỏng hay mềm.

Thuốc nang chủ yếu dùng để uống, ngoài ra có thể dùng ngoài hay đặt trực tràng, âm đạo…

Hình 1: Các loại viên nang

2. PHÂN LOẠI

Có 4 loại thuốc nang:

- Thuốc nang cứng.

- Thuốc nang mềm.

- Thuốc nang tan trong ruột.

- Thuốc nang giải phóng hoạt chất đặc biệt.

3. ĐẶC ĐIỂM * Thuốc nang cứng: - Có vỏ nang gồm 2 phần hình trụ lồng khít vào nhau, mỗi phần có một đầu kín, đầu kia hở.

-Thuốc đóng trong nang thường ở dạng rắn (bột hay cốm).

Ví dụ: viên nang ampicillin, viên nang vitamin C…

3. ĐẶC ĐIỂM (tt ) * Thuốc nang mềm: - Có vỏ nang dày hơn vỏ nang cứng, là một khối mềm với các hình dạng khác nhau.

- Thuốc đóng trong nang thường ở dạng lỏng hay mềm.

Thí dụ: Viên nang vitamin A-D, Viên nang vitamin E, Viên nang Pharmaton, Viên nang NNO…

3. ĐẶC ĐIỂM (tt ) * Thuốc nang tan trong ruột: Thường là các nang cứng hay nang mềm, có vỏ nang bền vững với dịch dạ dày và chỉ tan trong dịch ruột hoặc là các nang có đóng thuốc dạng cốm có màng bao chỉ tan trong dịch ruột.

Ví dụ :

Viên nang chứa Lansoprazol 30mg Viên nang Lactomin

3. ĐẶC ĐIỂM (tt )

* Thuốc nang giải phóng hoạt chất đặc biệt:

Thường là các nang cứng hay nang mềm, trong đó vỏ nang hay thuốc trong nang (hoặc cả 2) được bào chế đặc biệt, để kiểm soát tốc độ hay vị trí giải phóng hoạt chất trong cơ thể.

4.ƯU NHƯỢC ĐIỂM VIÊN NANG 4.1 Ưu điểm

- Che dấu mùi vị khó chịu của dược chất.

- Dễ nuốt do hình dạng thuôn, mềm (nang mềm)

hay bề mặt trơn bóng (nang cứng).

- Bảo vệ dược chất tránh tác động bất lợi của môi trường như ánh sáng và độ ẩm.

4.ƯU NHƯỢC ĐIỂM VIÊN NANG 4.1 Ưu điểm ( tt ) - Thuốc có tác dụng theo ý muốn như tránh được sự phân hủy thuốc do môi trường dịch tiêu hoá (nang bao tan ở ruột) hoặc kéo dài tác dụng của thuốc.

- Có tính sinh khả dụng cao hơn viên nén do thời gian rã chủ yếu chi phối bởi vỏ nang, còn phần dược chất bên trong rất dễ rã do chưa bị nén chặt.

- Dễ sản xuất ở qui mô công nghiệp.

4.ƯU NHƯỢC ĐIỂM VIÊN NANG (tt ) 4.2 Nhược điểm

- Vỏ nang dễ hỏng do nhiệt độ, độ ẩm nên khó bảo quản.

- Giá thành cao.

- Dễ bị giả mạo hoặc thay đổi dược chất bên trong nếu

không có biện pháp phòng ngừa chặt chẽ.

5. KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC VIÊN NANG 5.1 Kỹ thuật bào chế thuốc viên nang cứng Qui trình sản xuất viên nang cứng gồm 3 giai đoạn: - Sản xuất vỏ nang.

- Đóng thuốc vào nang.

- Lau sạch nang.

5.1 Kỹ thuật bào chế thuốc viên nang cứng 5.1.1 Sản xuất vỏ nang

- Giai đoạn này được thực hiện tại các nhà máy chuyên sản xuất vỏ nang - Vỏ nang gồm 2 phần lồng vào nhau gọi là nắp nang và thân nang, thành mỏng và kích thước rất chính xác (đến 1/40mm).

- Vỏ nang thường có hình trụ, nhưng cũng có thể có những dạng khác.

5.1.1 Sản xuất vỏ nang ( tt )

Thân nang và nắp nang có thể có gờ giúp viên nang chịu được những tác động mạnh trong quá trình đóng gói và vận chuyển sau khi đóng thuốc vào nang và đậy nắp nang

5.1.1 Sản xuất vỏ nang ( tt ) Thành phần vỏ nang cứng bao gồm: Gelatin: Được điều chế bằng cách thủy phân collagen thu được từ da (thường dùng nhất là da heo), gân, sụn động vật.

Nước: Thông thường các vỏ nang gelatin cứng thường chứa từ 12 – 16% nước.

Nếu hàm lượng nước thấp vỏ nang thường dòn và dễ vỡ, nếu hàm lượng cao các vỏ nang thường dẻo và bị dính lại với nhau.

5.1.1 Sản xuất vỏ nang ( tt ) Chất màu: Thường dùng nhất là các oxyd sắt.

Chất tạo độ đục: - Thường dùng nhất là titan dioxyd.

- Giúp cho dược chất bên trong không bị ảnh hưởng bởi ánh sáng.

Chất bảo quản: Thường dùng các dẫn xuất của paraben.

Chất tạo độ ẩm ( chất làm dẻo) : Glycerin, saccarin, sorbitol, PEG,….

5.1 Kỹ thuật bào chế thuốc viên nang cứng ( tt ) 5.1.2 Đóng thuốc vào nang

Đối với bột thuốc để đóng vào nang, cần cho thêm một số tá dược như: Tá dược trơn Tá dược độn

Tá dược rã Chất diện hoạt

* Tá dược trơn: Để điều hoà sự chảy, giúp cho bột hoặc hạt chảy đều vào nang nhằm đảm bảo sự đồng nhất về khối lượng và hàm lượng dược chất cho nang thuốc. + Tá dược trơn thường dùng là:

Magnesi stearat, Calci stearat, Talc với tỷ lệ 0,5 – 1%....

* Tá dược độn: Dùng trong trường hợp liều hoạt chất thấp, không chiếm hết dung tích nang.

Tá dược độn thường dùng là: lactose, dicalci phosphat…

* Tá dược rã: Để đảm bảo sự giải phóng dược chất (đối với dược chất ở thể hạt). + Các chất thường dùng là: Tinh bột, natri glycolate, tinh bột biến tính, explortab, chất diện hoạt (Natrilaurin sulfat, Natridocusat)…

* Chất diện hoạt : Được sử dụng để gia tăng tính thấm của tiểu phân dược chất,giúp viên rã và dược chất hòa tan nhanh trong đường tiêu hóa. +Các chất diện hoạt thường dùng là: - Natri lauryl sulfat - Natri docusat - Natri stearyl fumarat, với tỷ lệ 0,1- 0,5% so với khối lượng bột.

* Đóng thuốc vào nang : - Có thể đóng bằng tay, máy thủ công, bán tự động, tự động.

- Tuỳ thuộc vào tính chất hoạt động của máy để điều chế hạt cho phù hợp.

5.1.3 Lau sạch nang : Để làm bóng viên nang , làm cho nang đẹp.

- Có thể thực hiện bằng cách lau, hút bột thuốc còn dính lại trên nang.

- Thường dùng nhất là hệ thống băng tải có máy hút bụi để vừa kiểm tra vừa có thể lau sạch nang.

5 Kỹ thuật điều chế viên nang (tt) 5.2 Kỹ thuật điều chế viên nang mềm

* Thành phần căn bản để có một vỏ nang mềm gồm có: - Gelatin.

- Nước ( Gelatin tan trong nước ) - 0,4- 0,6 phần Chất làm dẻo (glycerin, sorbitol, propylene glycol…)

- Ngoài ra còn có thể có chất màu, chất bảo quản

* Điều chế khối gelatin:

- Ngâm khối gelatin trong nước đã hoà tan sẵn các chất màu, chất bảo quản trong vài giờ để gelatin trương nở hoàn toàn.

- Đun nóng ở nhiệt độ nhỏ hơn 700C để hoà tan glycerin vào.

- Lọc dung dịch qua gạc hoặc vải.

- Để yên 1 – 2 giờ.

5.2 Kỹ thuật điều chế viên nang mềm (tt) *Có 3 phương pháp điều chế viên nang mềm: - Phương pháp nhúng khuôn

- Phương pháp ép - Phương pháp nhỏ giọt

5.2.1 Phương pháp nhúng khuôn

- Dùng khuôn kim loại có hình dạng và kích thước mong muốn bôi trơn bằng dầu parafin, làm lạnh, nhúng vào khối gelatin đun nóng ở nhiệt độ 40- 450C. - Lấy khuôn ra, gelatin sẽ bám thành một lớp mỏng liên tục.

- Làm đông đặc lớp mỏng này ở nhiệt độ -50C, - Tháo vỏ gelatin ra khỏi khuôn, đóng đầy thuốc và hàn kín bằng cách nhỏ lên 1 giọt dung dịch gelatin hay dùng mỏ hàn hàn kín lại.

5.2.1 Phương pháp nhúng khuôn ( tt ) Ưu điểm: Dược chất được phân phối trong nang rất đồng đều.

Phương pháp này có thể thực hiện thủ công hoặc bán tự động.

Hình 2. Khuôn, nhúng tạo vỏ nang mềm

5 Kỹ thuật điều chế viên nang (tt) 5.2 Kỹ thuật điều chế viên nang mềm (tt) 5.2.2 Phương pháp ép Phương pháp ép trên khuôn cố định: Phương pháp này hiện nay không được áp dụng vì sự phân phối thuốc không đều, tỉ lệ hư hỏng cao.

5.2.2 Phương pháp ép (tt) Phương pháp ép trên máy:

-Khuôn được chế tạo thành 2 trục hình trụ quay ngược chiều nhau.

- Dược chất sẽ được bơm vào khoảng trống ứng với viên bằng một bơm cho thể tích rất chính xác

- Hai trục quay ngược chiều sẽ ép dính 2 tấm gelatin lại và cắt rời ra thành viên.

5.2.2 Phương pháp ép (tt) Phương pháp ép trên máy ( tt ) - Phương pháp này cho phép điều chế viên có hình dạng mong muốn và có thể điều chế viên có 2 phần vỏ nang có màu khác nhau.

- Viên có đặc trưng là có đường gờ ở giữa (viên nang 2 màu Ví dụ: Zoscal, Cyskin, Ganpotec , Viên nang Eucalyptin , viên dầu gấc …)

- Phương pháp này được sử dụng nhiều và cho năng suất cao nhưng trang thiết bị thường phức tạp.

Hình 3. Sơ đồ nguyên tắc phương pháp ép bào chế viên nang mềm

5.2.3 Phương pháp nhỏ giọt -Dựa theo cơ chế tạo giọt đồng thời và lồng vào nhau của dung dịch dược chất và dung dịch tạo vỏ nang.

-Thiết bị gồm 2 ống tạo giọt đồng tâm, ống trong chứa dược chất, ống ngoài chứa dung dịch tạo vỏ nang .

-Tốc độ chảy của 2 ống được điều chỉnh sao cho lượng gelatin vừa đủ để tạo 1 lớp vỏ bao bọc lượng thuốc bên trong.

5.2.3 Phương pháp nhỏ giọt ( tt ) Viên hình thành rơi vào dung dịch khác pha với dung dịch tạo vỏ nang (dung dịch parafin) đã làm lạnh -

- Lớp vỏ đông lại sau đó được làm khô và rửa sạch dầu bên ngoài bằng dung môi hữu cơ ( cồn, aceton).

- Sau đó sấy ở 40-45o C cho đến khi bay hết dung môi.

Phương pháp này cho viên hình cầu, khối lượng không quá 0,75g

5.2.3 Phương pháp nhỏ giọt ( tt ) Ưu điểm:

Năng suất cao, thiết bị đơn giản.

Nhược điểm: Chỉ sử dụng đối với dung dịch dược chất có độ nhớt thấp (các dung dịch dầu).

Hình 4. Sơ đồ thiết bị tạo nang nhỏ giọt

5.3 Các dạng viên nang khác - Viên nang tan trong ruột - Viên nang tác dụng kéo dài

5.3 Các dạng viên nang khác 5.3.1 Viên nang tan trong ruột

- Có thể được điều chế bằng cách đóng thuốc vào nang rồi bao nang bằng những chất bao tan trong ruột.

- Hiện nay thường áp dụng phương pháp điều chế các vi hạt (pelet) tan trong ruột, sau đó đóng các vi hạt này vào vỏ nang.

5.3 Các dạng viên nang khác (tt) 5.3.2 Viên nang tác dụng kéo dài

- Viên nang tác dụng kéo dài thường chứa các vi hạt hoặc vi nang được bao với những lớp bao có thời gian rã khác nhau khi tiếp xúc với dịch tiêu hoá - Điều chế những vi hạt được bao bằng lớp bao không tan và cho dược chất phóng thích từ từ qua màng phim.

6. KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG VIÊN NANG Theo DĐVN III, viên nang được đánh giá về các tiêu chuẩn sau: - Độ đồng đều về hàm lượng.

- Độ đồng đều về khối lượng.

- Định tính, định lượng.

- Độ rã: phải tan rã trong vòng + 30 phút (nang cứng, mềm), + 60 phút (viên nang tan trong ruột).

7. BẢO QUẢN Đóng trong bao bì kín, bảo quản ở nhiệt độ không quá 30°C.

PHẦN LƯỢNG GIÁ Trả lời ngắn các câu hỏi 1. Kể tên 4 loại thuốc viên nang A. B. C. D. Thuốc nang giải phóng hoạt chất đặc biệt

2. Hai thành phần chính của vỏ nang cứng là A. B. Nước

Trả lời ngắn các câu hỏi (tt ) 3. Kể ba thành phần chính của vỏ nang mềm A. B. C. Chất hóa dẻo (glyerin, propylenglycol, …)

4. Kể tên 3 giai đoạn sản xuất viên nang cứng A. B. C.

Trả lời ngắn các câu hỏi (tt )

5. Nêu 3 phương pháp điều chế viên nang mềm A. B. C. 6. Kể bốn tiêu chuẩn chất lượng thuốc viên nang A. B. C. D.

Trả lời đúng sai các câu sau 1. Nang thuốc là dạng thuốc phân liều, dùng đường uống 2. Thuốc chứa trong nang cứng chỉ là dạng thuốc rắn

3.

Thuốc đóng trong nang chỉ có hoạt chất

4.

Nguyên liệu chính quyết định chất lượng của vỏ nang là gelatin

5. Thuốc viên nang dễ sản xuất ở qui mô công nghiệp

Trả lời đúng sai các câu sau ( tt ) 6. Thuốc viên nang có tính sinh khả dụng kém hơn viên nén

7. Dược chất trong nang mềm có thể là dung dịch, hỗn dịch, nhũ tương với môi trường phân tán dầu 8. Điều chế viên nang bằng phương pháp nhỏ giọt chỉ áp dụng với dung dịch dược chất có độ nhớt thấp

Chọn câu trả lời đúng nhất

1. Khi đóng bột thuốc vào nang có thể cho thêm một số tá dược sau, ngoại trừ: A. Tá dược trơn B. Tá dược độn C. Tá dược rã D. Tá dược dính E. Chất diện hoạt

2. Tiêu chuẩn nào dưới đây không có ở viên nang A. Độ đồng đều về hàm lượng B. Độ đồng đều về khối lượng C. Độ cứng D. Độ rã E. Định tính, định lượng

Chọn câu trả lời đúng nhất (tt ) 3. DĐVN qui định thời gian rã của viên nang mềm là A. 15 phút B. 30 phút C. 45 phút D. 60 phút E. 100 phút 4. DĐVN qui định thời gian rã của viên nang tan trong ruột là A. 15 phút B. 30 phút C. 45 phút D. 60 phút E. 100 phút.

THUỐC PHUN MÙ

Thuốc Phun Mù

Nội Dung • • • •

Định Nghĩa Ưu Nhược Điểm Phân Loại Kỹ Thuật Bào Chế Và Nguyên Tắc Hoạt Động Của Bình Phun Mù. + Thành Phần + Thiết Bị Tạo Khí Dung Bằng Máy Nén Khí + Khí Dung Hoàn Chỉnh

Định Nghĩa Thuốc phun mù (hay còn gọi là thuốc khí dung) là dạng bào chế mà trong quá trình sử dụng dược chất được phun thành những hạt nhỏ với kích thước thích hợp, thuốc được nén qua đầu phun bởi một luồng khí đẩy ở áp suất cao để tới nơi tác dụng, như trên da, tóc, niêm mạc mũi họng, phổi,...

Ưu Điểm + Giảm được độc + Thuốc phun mù tính có hiệu quả trị liệu + Đặc biệt có thể cao, vì không hấp thu qua đường tiêu phân liều nếu có van chuyên biệt, hóa. nên liều lượng +Trong một số chính xác. trường hợp có thể + Có khả năng tạo thay thế được dạng tác dụng hiệp đồng thuốc tiêm và uống, với các dạng thuốc khi dược động học khác ( Nếu chúng không tốt tương kỵ nhau khi ở cùng 1 dạng bào chế )

+ Đơn giản, thuận tiện dễ sử dụng ( với các thuốc như amphotericin B, insulin, dinatri cromoglycat ) + Thuốc phun mù thường ổn định hơn, không bị ẩm, nhiễm khuẩn giữa 2 lần sử dụng

Nhược Điểm

Giá thành sản xuất cao, kỹ thuật bào chế phức tạp.

Một số thuốc dùng tại chỗ nếu dùng nhầm vào đường hô hấp có thể gây nguy hiểm chết người

+ Phải biết sử dụng theo những hướng dẫn cụ thể. +Thuốc đóng khí nén nên dễ gây cháy nổ.

Phân Loại

Theo Đường Dùng - Thuốc dùng ngoài dùng phun xịt trên da, trên tóc,...

- Thuốc dùng theo đường miệng chữa bệnh răng miệng, hoặc tác dụng toàn thân: trị suyễn, đau nửa đầu,...

- Thuốc dùng theo đường hô hấp để trị bệnh ở mũi, họng, phổi, để gây tê, kháng khuẩn, kháng viêm,...

-Các vị trí khác: Thuốc khí dung dùng cho tai; phụ khoa; hậu môn, vệ sinh môi trường,...

Phân Loại Theo loại khí đẩy và trạng thái tập hợp của thuốc + Theo khí đẩy: Thuốc khí dung dùng khí nén là không khí, là khí trơ, hỗn hợp khí

+ Theo trạng thái tập hợp: Với thuốc khí dung hoàn chỉnh, đóng trong bình khí nén khi ở trạng thái bảo quản, thuốc có thể tập hợp thành 2 pha, 3 pha hoặc dạng phức tạp + Trạng thái bọt: Thuốc dạng bọt được bào chế kiểu nhũ tương dầu trong nước. Loại này thường dùng khí hoá lỏng

Phân Loại Theo kích thước hạt + Thuốc khí dung thật (Nebulae): hoạt chất phân tán trong các hạt có kích thước rất mịn từ 0,1 - 5mm + Thuốc khí dung thô (Atomizer/Spray): hạt thuốc có kích thước từ 5 - 100mm

Theo kỹ thuật tạo khí dung + Thuốc khí dung tạo bằng máy nén khí: dùng cho bệnh viện, tập thể nhiều người bệnh. + Thuốc khí dung dùng khí nén đóng sẵn: thuốc được đóng chai lọ, bình, có gắn van, nén khí trơ hoặc hỗn hợp khí hoá lỏng + Thuốc khí dung dùng piston: đóng chai, bình có gắn van đồng thời với piston, người dùng tự bơm không khí trước khi thuốc được đẩy ra

Thành Phần Của Thuốc Phun Mù Hoạt chất và tá dược Được pha chế thường dưới dạng lỏng như dung dịch, hỗn dịch nhũ tương sau đó có thể dùng ngay hoặc đóng gói hoàn chỉnh.

Bình chứa thuốc và đầu phun Bình hoàn chỉnh có kết nối giữa bình và van phân liều, đầu phun... hoặc đơn giản là một ống, hoặc cốc chứa thuốc, gắn với đầu phun. Bình hoàn chỉnh ngoài chức năng chứa thuốc, còn chứa khí nén đủ dùng cho liều thuốc mà nó chứa đựng.

Thành Phần Của Thuốc Phun Mù Khí đẩy Khí đẩy có chức năng nén thuốc qua đầu phun, tạo ra hệ phân tán của hạt thuốc trong không khí, tới nơi cần trị liệu.

Không khí được xử lý, nén qua máy nén khí dùng trong khí dung tập thể, hoặc dụng cụ tạo khí dung kiểu quả bóp, kiểu piston, ...

Các khí trơ như nitơ, carbonic, nitơ oxid hoặc khí loại hydrocarbon và dẫn chất halogeno như hydro floro carbon (HFC), cloro floro hydrocarbon (CFC). Các khí trơ thường dùng đóng các bình khí dung dưới áp suất cao dạng khí nén, hoặc khí nén hoá lỏng.

Kỹ Thuật Bào Chế

Dụng Cụ Tạo Khí Nén Bằng Máy Nén Khí Nguyên tắc hoạt động chung Nén một luồng khí vào ống có miệng rộng của đầu phun, khí nén này được thổi qua đầu của ống khác có miệng nhỏ (mao quản), nhúng trong thuốc ở thể lỏng. Thuốc sẽ thoát qua đầu mao quản và bị khí nén tán thành hạt mịn trong khí một cách liên tục

Kỹ Thuật Bào Chế Dụng Cụ Tạo Khí Nén Bằng Máy Nén Khí Cấu tạo + Hệ thống gồm 1 đầu phun để chứa thuốc, gắn kết với máy nén khí đẩy + Khí đẩy thường là không khí sạch, tạo ra áp suất 0,6 0,8kf/cm2, với lưu lượng khí khoảng 15 - 20 lít khí/phút, tương tự lượng khí lưu thông qua phổi cùng đơn vị thời gian

Kỹ Thuật Bào Chế Dụng Cụ Tạo Khí Nén Bằng Máy Nén Khí Máy nén khí Một máy nén khí trung tâm tạo luồng khí ổn định và chia ra nhiều ngả dùng cho mỗi bệnh nhân.

+ Máy nén khí chạy điện, động cơ có công suất phù hợp, thường dùng máy nén kiểu cánh quạt và phải có màng lọc khí, đảm bảo khí sạch khi vào buồng nén.

Kỹ Thuật Bào Chế

Dụng Cụ Tạo Khí Nén Bằng Máy Nén Khí Lưu ý - Cấu tạo của bộ phận chứa thuốc và đầu phun: phần này thường chế tạo bằng thuỷ tinh trung tính, được sử dụng riêng cho mỗi bệnh nhân, sau mỗi lần dùng được vệ sinh và dùng lại nhiều lần.

- Ống mao quản đặt trong đầu phun phải đủ nhỏ (đường kính trong của ống f » 0,5 - 2mm) và không quá cao (khoảng 10cm) để ít tốn năng lượng từ máy nén khí. Khi đó dòng khí nén đi qua đầu hở của mao quản tạo ra sự giảm áp mạnh, cuốn thuốc lỏng đi theo và phân tán thành hạt.

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Thuốc khí dung đóng khí nén - còn gọi là dạng khí dung hoàn chỉnh là chế phẩm mà khi sử dụng, khí nén trong bình có khả năng đẩy thuốc khỏi đầu phun, thành hệ phân tán gồm các hạt mịn trong khí.

Dạng khí dung hoàn chỉnh tạo thành từ 3 thành phần chính: thuốc và khí đẩy và bình chứa.

Thuốc đôi khi là thể rắn - bột mịn, song thường ở dạng lỏng (hỗn dịch, dung dịch, nhũ tương - bọt) với các tá dược như dung môi - chất dẫn, các chất phụ....

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Khí đẩy Là khí chịu nén và trơ, ngoài vai trò là khí đẩy, khí có thể là dung môi trong trường hợp dùng khí hoá lỏng.

Sau khi đẩy thuốc ra khỏi bình, khí nén phải bay hơi nhanh, để lại thuốc tại nơi trị liệu.

Bình chứa ngoài chức năng thông thường là chứa đựng thuốc, phải đáp ứng thêm vai trò phân phối thuốc bằng 1 van đặc biệt, phải chịu được áp lực, đảm bảo an toàn khi sử dụng và bảo quản.

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Bình chứa gồm 3 phần chính: vỏ bình, van, đầu phun nút bấm và nắp bảo vệ .

Vỏ hay thân chứa thuốc và khí đẩy có dạng hình trụ như các chai lọ hoặc bình, nhưng phải có cổ phù hợp với van và đầu phun.

Vật liệu vỏ bình chứa Thuỷ tinh trung tính, nhựa dẻo, kim loại với điều kiện cơ bản là bền hoá học và chịu áp lực cao.

Kỹ Thuật Bào Chế Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Kim loại Như nhôm, thiếc, chịu áp suất tốt (3 - 7 atm), thường được đúc toàn bộ, giá khá rẻ . Tuy vậy, dễ tương kỵ với alcol ethylic, nước... nên cần phải tráng các lớp vecni bảo vệ bề mặt trong của bình, nhất là bình nhôm.

Nhựa dẻo Được dùng chế các bình kiểu quả bóp, kiểu piston, kiểu xếp nếp... không dùng riêng cho bình đóng thuốc áp suất cao do kém chịu áp lực, mà chỉ dùng để bọc vỏ ngoài.

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Van Giữ bình kín dưới áp suất cao và cho thuốc thoát ra khi sử dụng với lượng thuốc ấn định. Có nhiều kiểu van được chế tạo phù hợp với kiểu cấu trúc của thuốc: hỗn dịch, bọt nhũ tương, hay dung dịch và yêu cầu định liều hay không cần định liều.

Van định liều Van định liều cấp những liều thuốc chính xác. Cấu tạo của van dựa trên nguyên tắc nén những thể tích thuốc chính xác vào một buồng trống tạo ra bởi một cơ cấu thích hợp.

5. Đầu nhấn 5a: Trạng thái van đóng: định liều thuốc.

5b: Trạng thái van mở: phun thuốc.

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Thuốc chứa trong bình khí dung có thể bào chế dưới dạng dung dịch, hỗn dịch và nhũ tương như các dạng thuốc khác

Song với sự tham gia của khí đẩy sẽ xuất hiện những vấn đề mới, như độ tan của hoạt chất trong dung dịch, khả năng phân tán và kết tinh trở lại của chúng trong hỗn dịch... chắc chắn có ảnh hưởng bởi áp suất bề mặt do khí nén gây ra

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh

Như vậy, việc lựa chọn dung môi, chất phụ trong dạng thuốc này cũng phải tuân thủ các nguyên tắc chung tuỳ các yếu tố: độ tan, độ mịn... của hoạt chất. Khi thuốc được đóng gói, tuỳ cấu trúc của hệ và sự lựa chọn chất đẩy mà hình thành một số thông số chung có thể tham khảo trong thiết kế thuốc

Kỹ Thuật Bào Chế

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Đầu phun, nút bấm và nắp bảo vệ Đầu phun là một ống dẫn thuốc gắn liền với van, thường đồng thời là nút bấm để đẩy van về vị trí mở cho thuốc thoát ra được chế tạo liền một khối. Đầu phun thuốc có thể thẳng đứng hay nằm ngang và có hình dạng phù hợp với nơi sử dụng như miệng, mũi, tai

Nắp bảo vệ có chức năng giữ đầu phun khỏi biến dạng và tránh ô nhiễm, phù hợp với chai, lọ, bình như nắp chai lọ thông thường

Kỹ Thuật Bào Chế Khí đẩy + Khí đẩy được nén vào bình chứa ở áp suất cao 2 - 7 kgl/cm2, với chức năng ép đẩy thuốc vào van và phun thuốc tạo ra hệ phân tán hạt trong khí. + Khí đẩy có thể ở trạng thái khí hoặc trạng thái lỏng gồm 2 nhóm thông dụng: nhóm khí nén và nhóm khí hoá lỏng Khí đẩy được coi như "trái tim" của bình thuốc khí dung.

Tham gia vào công thức pha chế của thuốc như là dung môi, chất pha loãng (khí hoá lỏng), hoặc tham gia vào hệ nhũ tương - bọt.

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Yêu cầu chất lượng của khí đẩy Có 2 đặc tính quan trọng của một khí đẩy được chọn dùng: đặc tính giãn nở tốt và an toàn trong sản xuất và sử dụng.

Đặc tính giãn nở tốt Trong điều kiện áp suất hoạt động của bình, giúp đẩy thuốc ra khỏi bình và phân tán thuốc thành hạt mịn

Đặc tính an toàn của khí đẩy An toàn hoá lý hay tính trơ, không ảnh hưởng tới thuốc và vật liệu của bình, không gây cháy nổ .

An toàn sinh học: không độc cho người sử dụng.

An toàn môi trường: không làm hại môi sinh, môi trường.

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Một số khí đẩy hay dùng Các khí nén gồm 3 chất: khí carbonic, khí nitơ và khí nitơ oxid, hay dùng cho khí dung hỗn dịch, dung dịch hoặc dạng bọt để dùng ngoài.

Các khí hoá lỏng: Gồm 2 nhóm chính là hidrocarbon và halocarbon, được sản xuất tồn trữ dưới dạng hoá lỏng.

Nhóm hidrocarbon gồm 3 chất: + Propan (C3H8) : A70 + n - Butan (C4H10) : A17 + Isobutan(C4H10) : A31

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Nhóm halocarbon gồm 7 chất thông dụng Dichloro difluoro methan : CCl2F2 (Propellant 12, Freon 12) Dichloro tetrafluoro ethan : C2Cl2F4 (Propellant 114, Freon 114)

Trichloro monfluoro methan : CCl3F (Propellant 11, Freon 11) Chlorodifluoro ethan : C2H3ClF2 (Propellant 142b) Hepta fluoro propan : C3HF7 (Propellant 227) Difluoro ethan : C2H4F2 (Propellant 152a) Tetra fluoro ethan : C2H4F2 (Propellant 134a)

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Đây là các chất nhân tạo, đắt tiền so với các hidrocarbon vốn là các chất thu từ thiên nhiên.

Các chất trên được sử dụng trong nhiều loại khí dung, có thể dùng riêng hay phối hợp 2 hoặc 3 chất. Đặc biệt với các dạng khí dung phân liều dùng qua đường hô hấp nhóm 3 chất chloro fluoro carbon 12, 114, 11 hay sử dụng nhất.

Lưu ý sử dụng: các khí hoá lỏng khi phun trực tiếp cho cảm giác lạnh hoặc ớn lạnh trên da, niêm mạc và có thể kích thích nhu mô phổi. Nhưng do đa số các khí hoá lỏng thoát khỏi thuốc rất nhanh và việc sử dụng các van đặc biệt nên các khí này hiện được coi là rất an toàn. Riêng trong bào chế cần có chế độ bảo vệ công nhân bằng các biện pháp chống ngạt, chống cháy nổ, chống bỏng lạnh do tiếp xúc.

Kỹ Thuật Bào Chế

Quy Trình Sản Xuất

Quy trình dùng áp suất cao, nhiệt độ cao: thường sử dụng áp suất cao để nén khí đẩy vào bình thuốc đã đóng sẵn van. Kỹ thuật này áp dụng được cho cả hai loại khí đẩy, khí nén (khí nén hoá lỏng).

Do đặc điểm nhạy cảm với nhiệt độ khác nhau của khí đẩy, 2 quy trình bào chế được tiến hành gồm

Quy trình lạnh: dùng riêng cho khí nén hoá lỏng

Làm lạnh (-35 đến -40oC Pha Thuốc

Đóng khí đẩy Hóa Lỏng

Đóng Thuốc vào Bình

Đặt Van

Kiểm Tra

Đặt Van Chuẩn bị Bình Chứa ( Khô, Sạch)

Bồn trữ khí lỏng

Dán nhãn, bao bì bảo quản

Nén Khí Đẩy

Máy nén khí

Bồ trữ khí

Kỹ Thuật Bào Chế Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Quy trình nhiệt độ lạnh: chỉ áp dụng cho khí hoá lỏng CFC: (Propellant 11, 12, 114) phải có thiết bị làm lạnh khí xuống - 35 - 400C Ở nhiệt độ này, khí hoá lỏng hoàn toàn Không dùng cho khí hoá lỏng hydrocarbon vì dễ thoát khí khỏi thiết bị, gây cháy nổ và thận trọng với loại floro carbon vì dễ thoát khí gây ngạt. Lượng khí lỏng đóng vào từng chai/lọ/bình được xác định bằng phép cân

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Quy trình dùng áp suất cao nén khí: phải có thiết bị nén khí ở áp suất cao 80 - 150 PSI, trong một chu trình kín, có thể áp dụng cho cả khí nén hoặc khí hoá lỏng

Ở quy mô công nghiệp, quy trình dùng áp suất cao được ưa chuộng hơn vì nhiều lý do: ít bị ô nhiễm từ môi trường; ít thoát khí đẩy; máy đóng năng suất cao (đóng trong lồng kín nhiều bình, đóng bằng máy xoay tròn nhiều đầu bơm tự động)

Kỹ Thuật Bào Chế Với khí hoá lỏng: dùng một burette có thể đong những thể tích nhất định 100 - 1000 ml khí hoá lỏng, nén từ bồn trữ vào bình chứa thuốc đã đóng van. Hệ thống đóng khí này có một van 3 ngã vừa nhận khí hoá lỏng, vừa có thể nối với máy nén khí hoặc bình khí trơ nitơ N2 để đẩy khí từ buret vào bình thuốc

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Với khí nén: Các khí này được tồn trữ trong các bồn chứa ở áp suất cao (» 150PSI), nên có thể bơm vào bình chứa thuốc đã gắn van, qua đường ống nối với 1 đầu bơm có gắn áp kế, điều chỉnh bằng tay hoặc cài đặt tự động.

Trong trường hợp cần hoà tan một lượng lớn khí đẩy trong thuốc, khí carbonic, nitơ dioxid được bơm vào trong trạng thái lắc bình khi nén khí. Trường hợp để tăng lượng khí đẩy trong bình cũng dùng 2 khí trơ trên.

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Chú Ý Trong cả 2 quy trình dùng nhiệt độ lạnh hoặc dùng áp suất cao đều có thao tác đuổi không khí khỏi bình trước khi đóng khí đẩy

Có thể thực hiện bằng hút chân không liên kết với nén khí trong quy trình dùng áp suất cao, hoặc đơn giản đặt vào bình một ít khí hoá lỏng, khí hoá hơi sẽ ở lại bình và đuổi không khí khỏi bình.

Kỹ Thuật Bào Chế

Thuốc Khí Dung Hoàn Chỉnh Kiểm tra độ kín: nhúng bình đã hoàn chỉnh trong nồi cách thuỷ ở 54 – 55oC phát hiện bình hở để loại bỏ nếu thấy xuất hiện bọt khí Dán nhãn và hoàn chỉnh bao bì: tương tự như các dạng thuốc khác. Do bình khí dung bằng các vật liệu kim loại, hoặc phủ nhựa nên thường in sẵn nhãn hiệu trong khâu sản xuất bao bì, nên không phải dán nhãn Bảo quản: các bình khí dung luôn ở trạng thái áp suất cao nên không được đè nén bình, chọc vật cứng, nhất là khống chế nhiệt độ nơi tồn trữ < 50oC... để tránh nổ bình hoặc nổ cháy với những chất khí đẩy dễ cháy