Issuu on Google+

Бүгінгі нөмірде: Мақсатқа білім мен еңбек жеткізеді ҮКІМЕТ №78 (28017) 1 НАУРЫЗ ЖҰМА 2013 ЖЫЛ

2-бет

5-6-беттер

Атакәсіптің ертеңі алаңдатады

7-бет

Көңілде – перне, көкейде – терме

10-бет

Өңір өмірі

Болашаќќа баста, «Болашаќ»! Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Тəуелсіздік алған соң елімізде ашылған алғашқы аудан халық санының өсімі жағынан республикада алдыңғы орындарда саналатын Маңғыстау облысында құрылған болатын. Арада оншақты жыл өтсе де облыста тұрғындар санының үздіксіз артуы өз үрдісінен жаңылған жоқ. Осының айғағындай аймақтың бос жатқан кең даласынан ақшаңқан жаңа ауылдар бой көтере бастады. Біздің айтпағымыз жаңа ауданның жаңа орталығы Батыр немесе географиялық орналасуы келешегін келісті деп ойлауға мүмкіндік беретін Құрықтың маңынан салынған Аппақ, тіпті Жаңаөзен қаласының аумағында Мерей, Жұлдыз, Рахат, Ақсу шағын аудандарын біріктіру арқылы құрылған Рахат ауылдары емес, аты жақсы Болашақ ауылы жайында. Бұл ауылдың төлқұжаты сонау 2007 жылдан бастау алады деуге болады. Сол жылы күзде Иранда кездескен Қазақстан, Иран, Түркіменстан президенттері «ӨзенГорган» темір жол желісі құрылысы туралы декларацияға қол қойған болатын. Көп кешікпей Ашхабадта үкімет басшылары арасында жүргізілген үшжақты келісім үш ел үшін де экономикалық маңызды темір жол құрылысы жұмыстарына қозғау салды. Əлемді шарпыған дағдарыс кезінде қолға алынған алып құрылыстың қиындығы талайды ерте шошынтып, талайдың тəуекелін алдын ала шайқағанмен, тиімділігі мен маңыздылығы бауырлас үш елді еш кедергіге мойынсұндырған жоқ. Еуропа мен Азияны жалғастыратын «СолтүстікОңтүстік» халықаралық көлік дəлізінің маңызды тармағы, яғни «Өзен-ҚызылқияБерекет-Этрек-Горган» жобасының бір бөлігі саналатын бұл темір жол басқаны айтпағанда біздің еліміз үшін зор қажеттілікке ие. Елімізді Ресей, Қытай, Беларусь елдерімен бірге Парсы шығанағы жəне Иран айлақтары арқылы халықаралық рыноктарға алып шығатын, экспорттық жəне транзиттік əлеуетті арттырып, солтүстікоңтүстік жолын қолданыстағы магистраль қатынасымен салыстырғанда 600 шақырымға қысқартатын жаңа көлік дəлізі таяу жəне алыс шетелдермен тауар айналымы мен сауданы жаңа деңгейге көтереді, темір жолға қатысты көліктік шығындарды да азайтады. Сондай-ақ, инфрақұрылымды

дамытуға айтарлықтай үлес қосатын жол құрылысы, сарапшылардың айтуынша, пайдалануға берілген соң елімізге мұнай мен газдан түсетін табыстан да артып түсетін кіріс бермек. Біз айтқалы отырған Болашақ стансасы – жалпы ұзындығы 686 шақырымды құрап, оның 470 шақырымы Түркіменстан, 70 шақырымы Иран арқылы өтетін, 146 шақырымы біздің еліміздің үлесіне тиетін осы алтын көпірдің қазақстандық бөлігіндегі басты ауыл. Қарақия ауданының құрамына жаңа əкімшілік округ ретінде енетін өңір Жаңаөзен қаласынан 145 шақырым қашықтықта орналасқан. Алыс жолдан, шет мемлекеттен енгендер көзіне алдымен ілінген ауылдың ажарына қарап-ақ, мемлекеттің əл-ауқаты мен халықтың мəдениетін бағамдайды десек, Болашақтың өн бойына заманауи сипат берілген. Негізінен теміржолшылар мекені ретінде бой көтеріп келе жатқан ауыл шаңырағын көтергенмен, əзір керегесін кеңге жайып кете алған жоқ. Бірақ, мұнда жүргізіліп жатқан ауқымды жұмыстар көңіл

Демократия – даму даңғылы

қуантады. Кеше ғана құлазып жатқан дала қойнауы шұғылалы шырақтарға, қарбалас тірлікке, адамдардың ақжарқын дауысына толды. Аз уақыт ішінде 1 қабатты 85 тұрғын үй, 50 орындық балабақша мен 80 орындық мектеп құрылысы аяқталды. Жоғарыда аталған тұрғын үйлерге 20 отбасы қоныстанып, ауылдың тіршілік ырғағын үйлестіруде. Темір жол қызметкерлері үшін 8 жатақхана, локомотив бригадасының жəне машинистердің демалуына бөлек үй арналған. Биылғы жылы дəрігерлік

амбулатория, наубайхана, асхана мен азық-түлік дүкені, тұрмыстық бұйымдар дүкені мен монша пайдалануға беріледі деп күтіліп отыр. Темір жол құрылысын аяқтап, жол бойы бекеттерін салып, алғашқы тұрғындарын қоныстандыра бастаған Қазақстан пойыздарын темір жол бойымен желдей жүйткітуге сақадай-сай дайын, тек Түркіменстан бетінің темір жолы құрылысының аяқталуын күтіп отыр. (Соңы 2-бетте).

Газетіміздің кешегі санында Мемлекеттік басқару академиясында «Қазақстан- 2050» Стратегиясы ережелеріне сəйкес озық басқару шешімдерін қабылдау жəне əкімшілік реформаларды іске асыру мəселелері жөнінде халықаралық семинар өткені турасында жазылған болатын. Елді елеңдеткен əкімшілік реформа турасында арнайы шетелден білікті маман шақыртылып, дəріс тыңдалған осы маңызды шара туралы есепті оқырман назарына ұсынып отырмыз. Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Жасырып жабатын несі бар, көпшілік арасында мемлекеттік қызметшілердің қызметтеріне көңілдері толмай, осы пəтшағарлар халықтан түскен қаржыдан еңбекақы алмай ма, ендеше, неге алдарына барсаң, жүре тыңдап, шешілуі оңай шаруаның өзін қиындатып, əбден

3. Жергілікті атқарушы органдар тиісті жергілікті əскери басқару органдары арқылы 2013 жылдың сəуір – маусымында жəне қазан – желтоқсанында азаматтарды мерзімді əскери қызметке шақыруды жүргізуді ұйымдастырсын жəне қамтамасыз етсін. 4. Қазақстан Республикасының Үкіметі, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті, Қазақстан Республикасы Республикалық ұланы мерзімді əскери қызметті өткеру үшін Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріне, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Ішкі əскерлеріне, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Қазақстан Республикасы Республикалық ұланына, Қазақстан Республикасы

Төтенше жағдайлар министрлігіне əскерге шақырылған Қазақстан Республикасының азаматтарын жөнелтуді жəне мерзімді əскери қызметтің белгіленген мерзімдерін өткерген əскери қызметшілерді босатуды қаржылай жəне материалдық қамтамасыз етуді ұйымдастырсын. 5. Осы Жарлық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2013 жылғы 28 ақпан № 509

Жемқорлық – індет, жою – міндет

Жаѕа жїйеге кґшеді

өткелектен өткізіп қинайтыны несі деген сөз жиі айтылады. Əрине, барлық мемлекеттік қызметшіге бірдей топырақ шашудан аулақпыз, алайда тапқан нанын адалымен жеп, еңбегін сатпайтын адал қызметшілер де осының арасында, қосақ арасында кетіп жатады, дегенмен, «Жел тұрмаса шөптің басы қимылдамайды», «Халық айтса, қалт айтпайды» деген де сөз бар. (Соңы 2-бетте).

бин Халифа Əл-Танимен, Македония Президенті Георге Ивановпен жəне ЮНЕСКО-ның Бас хатшысы Ирина Боковамен жүздесті. Венаға сапары аясында Қ.Мəми Қазақстан-Австрия қоғамының мүшелері мен Австрияның қоғамдық-саяси, іскерлер тобы жəне бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері алдында сөз сөйледі. Сенат Төрағасы Қазақстанның қазіргі заманғы даму кезеңдері, «Қазақстан-2050» Стратегиясының негізгі бағыттары, Президент Н.Ə.На зарбаевтың халықаралық бастамаларын ілгерілету туралы айтты. Қ.Мəми қазақстандық экономиканы жаңғыртуға байланысты инвестициялық мүмкіндіктері, балама энергетиканы дамытудың келешегі жəне Астанада «ЭКСПО-2017» көрмесін өткізу туралы хабардар етті. Спикер австриялық мүдделі қауымды «G-Global» интернет бағдарламасы мен АТОМ жобасына белсенді қатысуға шақырды. Кездесу соңында Сенат Төрағасы жиналғандардың сауалдарына жауап берді. Шара аясында Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көш басшылары съезінің 10 жылдығына арналған фотокөрме ашылды.

Туризм саласы тїлейді

Əскери қызметтің белгіленген мерзімін өткерген мерзімді əскери қызметтегі əскери қызметшілерді запасқа шығару жəне Қазақстан Республикасының азаматтарын 2013 жылдың сəуір – маусымында жəне қазан – желтоқсанында мерзімді əскери қызметке кезекті шақыру туралы 2. Əскерге шақыруды кейінге қалдыруға немесе одан босатылуға құқығы жоқ он сегіз жастан жиырма жеті жасқа дейінгі ер азаматтар, сондай-ақ оқу орындарынан шығарылған, жиырма жеті жасқа толмаған жəне əскерге шақыру бойынша əскери қызметтің белгіленген мерзімдерін өткермеген азаматтар 2013 жылдың сəуір – маусымында жəне қазан – желтоқсанында Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріне, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Ішкі əскерлеріне, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Қазақстан Республикасы Республикалық ұланына, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігіне мерзімді əскери қызметке шақырылсын.

Кеше Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қайрат Мəми БҰҰ Өркениеттер альянсының 5-ші Жаһандық форумының аясында Венада бірқатар кездесулер өткізді, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының баспасөз қызметі. Австрия Республикасының Федералды Президенті Хайнц Фишермен, сондай-ақ, Вице-канцлер – Австрияның Еуропалық жəне халықаралық істер жөніндегі министрі Михаел Шпинделеггермен кездесулер барысында өзара іс-қимылдың өзекті мəселелері, Қазақстан Президентінің 2012 жылғы қазан айында Венаға ресми сапары барысында қол жеткізілген уағдаластықтарды іске асыру барысы талқыланды. БҰҰ Бас хатшысының Өр кениеттер альянсы жөніндегі қайта тағайындалған Жоғары өкілі Нассир Абдулазиз əл-Нассермен кездесуде Альянс пен Əлемдік жəне дəс��үрлі діндер көшбасшыларының съезі арасындағы өзара іс-қимыл мəселелері талқыланды. Өркениеттер альянсы «Достар тобының» мүшесі ретінде Қазақстан оның халықаралық аренадағы қызметіне зор маңыз береді жəне мəдениетаралық, ұлтаралық жəне дінаралық қайшылықтарды еңсеруге ықпал ететін жобаларға тұтастай қолдау білдіреді, деп атап өтті Сенат Төрағасы. Сонымен қатар, форум барысында Қ.Мəми Катар Əмірі Шейх Хамад

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы

«Əскери қызмет жəне əскери қызметшілердің мəртебесі туралы» 2012 жылғы 16 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес қаулы етемін: 1. Əскери қызметтің белгіленген мерзімін өткерген мерзімді əскери қызметтегі əскери қызметшілер 2013 жылдың сəуір – маусымында жəне қазан – желтоқсанында Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Ішкі əскерлері, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті, Қазақстан Республикасы Республикалық ұланы, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі қатарынан запасқа шығарылсын.

Ортаќ мəселелер талќыланды

Ымырасыз кїрес Кеше елордада «Нұр Отан» халықтық-демократиялық партиясының бастамасымен «Ұлттың жаңа саяси бағыты: мемлекет пен қоғамның сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-əрекеті» деген тақырыпта халықаралық ғылыми-тəжірибелік конференция өтті. Оның жұмысына Парламент депутаттары, құқық қорғау органдарының басшылары, еліміздегі бірқатар саяси партиялардың жетекшілері, отандық жəне шетелдік ғалымдар қатысты. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Конференцияда негізінен «Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» заң жобасы талқыланды. Бұл құжат жобасы «Нұр Отан» партиясының фракциясы депутаттарының бастамасымен жəне Елбасы, партия Төрағасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жаппай

құқықтық тəртіп пен қауіпсіздік қоғамын құру тапсырмасы бойынша əзірленген. Жиынды ашып, оған төрағалық еткен «Нұр Отан» ХДП Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек алдымен Мемлекет басшысының конференцияға қатысушыларға арнаған құттықтауын оқып берді. (Соңы 3-бетте).

Кеше Үкімет үйінде Премьер-Министр Серік Ахметов Қазақстанның туристік саласын дамыту мəселелері бойынша кеңес өткізді, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі. Премьер-Министрдің орынбасары – Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешев Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша дайындалған Қазақстан Республикасының туристік саласын дамытудың 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасын таныстырды. Ə.Исекешевтің айтуынша, тұжырымдамада 5 ұлттық туристік кластер анықталған, оның ішінен 4 ұлттық жəне 20-дан астам өңірлік жобалар іріктеліп алынды. Тұжырымдаманың негізгі міндеттерінің бірі жаңа жұмыс орындарын құру болып табылады. Оны жүзеге асыру барысында туризм саласы мен оған жанама салаларда жұмысқа тартылатындар санын бірнеше есеге арттыру жоспарлануда. «Туризм саласы дамыған Малайзия, Сингапур, Испания,

Мек сика, Марокко жəне тағы бас қа əлем елдері тəжіри беле рі көрсеткендей, бұл тұжы рым даманың сəтті іске асуы мен туризмнің серпінді дамуында мемлекеттің рөлі кепіл болып табылады», деді Ə.Исекешев. Өз кезегінде, С.Ахметов туризм ді дамыту қолайлы инфрақұрылымдарды құрумен тікелей байланысты екенін атап көрсетіп, оны Президенттің тапсырмасы бойынша əзірленіп жатқан көлік инфрақұрылымын дамыту бағдарламасында ескеруді тапсырды. «Қазақстан əлеуетті, тартымды туристік аймақтар орын тепкен кең байтақ жерге ие. Аталған тұжырымдаманы жүзеге асыру бізге жаңа жұмыс орындарын құру жəне елімізде жаңа табысты саланы қалыптастыруға мүмкіндік береді», деп сөзін түйіндеді С.Ахметов.

Оқиғаға орайлас ой

АЛМАТЫ – ХАЛЫЌАРАЛЫЌ КЕЗДЕСУЛЕР АЛАЅЫ

Проблемаєа жаѕа кґзќарас ўсынылды ядролық бағдарламасына байланысты маңызды келіссөздердің кезекті кезеңінің Алматыда өткенін заңды деп білеміз. Бұл жерде Иран Ұлттық жоғары кеңесінің хатшысы Саид Иран проблемасын тек дип- Джалилидің осы келіссөздерге ерекломатиялық жолмен, халықаралық ше назар аударғаны үшін Президент келіссөздер арқылы шешу ке- Нұрсұлтан Назарбаевқа ризашылық рек екеніне сенімім кəміл. Жəне білдіруі де орынды көрінеді. де халықаралық бітімгершілер Иран – біздің Каспий теңізі «алтылығының» – АҚШ, Ұлы- бойындағы көршіміз. Сондықтан британия, Франция, Ресей, Қытай, біз осы өңірдегі тұрақтылыққа мүдГермания, сондай-ақ, Теһран өкілдері деліміз. Бірақ бұл тұрақтылық тек кездесуінің нақ Алматыда, Қазақстан бей біт жолмен ғана қамтамасыз жерінде өтуі тіптен де кездейсоқ етілуі тиіс. емес. Өйткені, біздің еліміз өзінің Біз проблеманың сəл де болса тəуелсіздігіне қол жеткізе салысы- ілгерілеп, Алматы кездесуінің белгілі мен Лиссабон хаттамасына алғаш бір деңгейде нəтижелі болу дерегін болып қол қойып, əлеуеті жөнінен қуаттаймыз. Бұл жолы проблемаға əлемдегі төртінші ядролық арсена- жаңа көзқарас ұсынылды. Əрине, лынан өз еркімен бас тартты. өзінің ауқымы жөнінен күрделі боІс жүзінде, жаһандық тарихтың лып табылатын аталған проблемажаңа дəуірі осы сəттен басталды. ны келіссөздердің бір кезеңі ішінде Қазақстан қарусыздану үдерістеріне оң шешіп тастау мүмкін емес екені бастамашылық таныта отырып, баршаға түсінікті, ол үшін уақыт оны əлемдік ауқымда əрі қарай керек. «Алтылықтың» сəуір айыүндеуге моральдық жағынан на белгіленген Алматыдағы келесі толық құқықты деп санаймыз. кездесуі нақты нəтиже əкеледі деп Осы тұрғыдан келгенде, Иранның үміттенейік. (Тақырыпқа арналған топтаманы 4-беттен оқисыздар.) Ким СЕРІКБАЕВ,

Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, əскери ғылымдар докторы.


2

www.egemen.kz

Кеше елордадағы «RIXOS» қонақ үйінде «Аманат» интеллектуалды пікірсайыс клубының кезекті отырысы өтіп, күн тəртібінде Мемлекеттік хатшы Марат Тəжиннің ақпараттық саясаттың өзекті мəселелеріне қатысты көтерген проблемалары талқыға салынды.

Ескі тəсілден арылу – басты баєыт Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Аталған басқосуға «Нұр Отан» ХДП хатшысы Ерлан Қарин, Қазақстан Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің ресми өкілі Алтай Əбибуллаев, «Хабар» Агенттігі» АҚ басқарма төрағасы Айдос Үкібаев жəне өзге де БАҚ өкілдері келіп қатысты. Пікірсайыс клубының кезекті жиынын белгілі журналист Берік Уəли жүргізіп отырды. Алдымен сөз алған Алтай Əбибуллаев мемлекеттік құрылымдар мен бұқаралық ақпарат құралдары арасындағы кері байланыс тетігін орнату бүгінгі уақыт талабы екенін алға тартты. Ресми өкіл Мемлекеттік хатшының ескі жүйемен жұмыс істеу мүмкін емес, деген қағидатын алға тарта отырып, мемлекеттік БАҚ-тарға қаржы бөлу артқанымен, олардың танымалдығы мен тиімділігі əлі де көптеген тер төгуді қажет ететіндігіне ерекше ден қойды. Ендігі мəселе – бəсекелестік ауанды қалыптастыру, деді ол. Əсіресе, қазақ журналистикасында əр сала бойынша маманданған журналистердің қалыптасуы маңызды. Ақпарат кеңістігінде өзіндік пікірлерімен көрініп жүрген журналист Дəурен Қуат кабельдік телеарналар арқылы қазақстандық қоғамға шетелдік ақпараттық экспансиясының жалғасып келе жатқанын алға тартты. Оның пікірінше, қазіргі таңда өңірлік басылымдар ықпалы əлсіреп барады. Журналистердің майталмандары негізінен Алматы мен Астана қалаларында шоғырланған. Тіпті, кейбір басылымдарда ең жас тілші 45 жаста көрінеді. Сол сияқты ол апталық газеттердің болмауы қажеттігіне, оның орнына апталық журналдар шығарылуы орынды боларына назар аударды. Кейбір басылымдардың бəсекеге қабілеттігін арттыру үшін олардың акцияларын жеке компанияларға сатып беру де қажет шығар, деді Д.Қуат сөзін қорытындылай келе. Мемлекеттік БАҚ-тардың үгіт-насихат құралына айналып кетпеуі тұрғысында ой өрбіткен «Нұр Отан» ХДП хатшысы Ерлан Қарин кері байланыс тетігін орнату қажеттігін ерекше атады. Е.Қарин, сонымен қатар, қазіргі қазақтілді хабарлардың телеарналар рейтингін көтеріп отырғанымен, жарнамалардың орыс тіліндегі хабарларға берілетінін алға тартты. Олай болса, жарнама агенттіктерімен арнайы кездесулер өткізіп, осы мəселенің байыбына барған жөн. Жалпы, «Аманат» интеллектуалды пікірсайыс клубының отырысында кадрлар даярлау, газеттің интернет нұсқалары қандай болуы тиіс жəне өзге де мəселелер бойынша көптеген пікірлер ортаға салынды. Мұндай ашық пікірлердің саланы дамытуға үлкен септігін тигізетіні сөзсіз.

1 наурыз 2013 жыл

Жаѕа жїйеге кґшеді (Соңы. Басы 1-бетте).

Əйтеуір, мемлекеттік қызметтің, əкімшілік басқарудың реформаға сұранып тұрғаны айқын. Елімізде 26 наурыздан бастап «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңға енгізілген өзгерістер мен толықтырулардың күшіне енуінен жұртшылық тек жақсылық күтіп отыр. Бір айға жетпейтін уақытта əкімшілік басқаруға жаңалық алып келетін заң қалай жұмыс жасар екен, жергілікті өзін өзі басқаруда əкімдер сайланады екен деген əңгіме қариялар отырған жерде де айтылатын болды. Бұл заңдағы өзгерістерге халықтың көз тігіп отырғанын көрсетеді емес пе?! Сондықтан реформаны жүзеге асыру жұмыстары алдында өткізілген халықаралық семинарға біз дің де қызығушылығымыздың тууы заңды. Семинар жұмысын ашып, онда сөз сөйлеген Қазақстан Президенті Əкімшіл��гі Басшысының орынбасары Ғабидолла Əбдірахымов елімізде əкімшілік реформа жүргізу аясында бірқатар маңызды шаралар қабылданатынын атап өтті. Олар екі бағытта атқарылып, бірінші бағытта мемлекеттік қызмет саласы одан əрі жетілдірілсе, екінші бағытта өзін өзі басқару саласында маңызды қадамдар жасалмақ. Мəселен, мемлекеттік қызметшілер санатына бұрын мемлекеттік басқару жүйесінде болмаған «А» корпусы қосылады. Оған министрліктердегі қазіргі жұмыс жасап жатқан жауапты хатшылар мен комитет төрағалары, ал жергілікті басқару органдарынан аудан əкімдері кіріп, бұл корпус санаты 400 лауазымды құрап, жоғары көлемде жалақы тағайындалатын болады. Олардың барлығы арнайы тесттен өтеді, оның ішінде қуанарлығы– осы санаттағылардың бар лығының мемлекеттік тілден тест тапсыратындығы. Прези дент Əкімшілігі Басшысы орынбасарының айтуынша, қазіргі уақытқа «А» корпусына кіретін лауазымды қызметкерлерге арналған тест бағдарламасы жасалған. Оны Мемлекеттік қызмет істері агенттігі дайындап та қойыпты. Ал «А» корпусына өтуге үміткер тест тапсырғаннан кейін Ұлттық кадр комиссиясынан əңгімелесуден өтеді. Осыдан кейін əрбір үміткердің қандай лауазымды қызметке баратындығы шешіледі. Жергілікті өзін өзі басқарудағы ендігі бір жаңалық – ауыл əкімдерінің сайлануы. Президент тапсырмасы бойынша ол осы жылдың қыркүйек

айына дейін жүргізілуі тиіс. Сондықтан деген Ғабидолла Əбдірахымов сайлау тамыз айының ішінде өтуі мүмкін деп орталық органдардың бірқатар өкілеттерінің жергілікті органдардың құзыретіне өтетінін айтты, яғни «5 мыңға жуық штаттық бірлік министрліктерден алынып, ауыл аппараттарын құру үшін берілетін болады», – деді ол. Қазіргі күні де ауылдық жерлерде əкімдер жұмыс істеуде. Дегенмен, олар дың жеткілікті аппараты жоқ. Сондықтан да ауыл əкімдіктерінің аппаратын кеңейту көзделіп отыр екен, сонымен бірге, оларға біраз жауапкершілік те жүктелетіні белгілі. Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы Əлихан Байменов Ұлыбритания Біріккен Корольдігі Премьер-министрі Кеңсесінің Тони Блэр басқарған уақыттағы басшысы болған Джонатан Пауэллге сөз берерде тəуелсіз Қазақстанның мемлекеттік қызметті құруда о баста ағылшын-саксон тəжірибесі қаперге алынғанын айта келе, мейман оқитын дəрістің барлық қатысушыларға пайдасы болатынын жеткізді. Ал алқалы жиында «Мемлекеттік қызметтегі персоналды басқарудағы қазіргі заманғы үрдістер. Ұлыбритания тəжірибесі» тақырыбы бойынша мінберге көтерілген Джонатан Пауэллдің дəрісі назар аударарлықтай болып шықты. Ал Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының орынбасары Əли Көмекбаев «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңды жүзеге асыру» жəне «А» корпусын құру жөнінде сөз сөйлеп, елдегі мемлекеттік қызмет сапасын жақ сарту төңірегінде əңгіме өрбітті. Мемлекеттік қызмет керлердің дəрежесіне қарай екі корпусқа бөлінетіні туралы мəселе бұрын да көтеріліп

келген еді. Мəселен, «А» корпусына басқарушы қызметкерлер топталатын болса, «Б» корпусына атқарушы, яғни орындаушы қызметкерлер жинақталмақ. Кадрларды, мемле кеттік қызметкерлерді бұлай ша бөлу – мемлекеттік қызметкерлердің қызметтік сатыда көтерілуін дұрыс жүргізуге, жалпы алғанда, мемлекеттік қызмет сапасын арттыруға жағдай жасайтын көрінеді. Бір атап өтерлігі, «А» корпусында жұмыс жасау үшін қызметкер алдымен «Б» корпусында ұзақ та қажырлы еңбек етуге тиіс. Тек содан кейін ғана оған алғашқы корпусқа өтуге мүмкіндік тумақ. Бұл – еліміздегі мемлекеттік қызмет жүйесінің жанданып жəне мемлекеттік қызмет сапасының жақсартылып, сондай-ақ мемлекеттік қызметке алынушыларға қойылатын талап тардың жыл санап қатаңдатылып келе жатқанын көрсетсе керек. Жиын барысында Əли Көмекбаев мемлекеттік қызмет саласын жандандыруға қатысты реформа жайын əңгіме өзегіне айналдырды. Бұл заңға өзгерістер наурызда енетінін барлық тарыңыз білесіздер. Осы саладағы реформаға сəйкес, саяси қызметкерлердің санын азайту арқылы еліміз мемлекеттік қызметтің əлем бойынша ең озық үлгісін қалыптастыратын болады. Мемлекеттік қызметкердің кəсіби біліктілігі мен мемлекеттік қызметтің сапасын арттыру бағы тында жаңа заң жобасы оң өзгерістер əкеледі деген ойдамыз, деді ол өз сөзінде. Оның сөзіне қарағанда, жаңа заң күшіне енген сəтте мемлекеттік қызметкерлердің жаңа тізімі құрылады. Мəселен, жоғарыда айтқанымыздай, «А» корпусына қала, аудан əкімдері де еніп, оларға белгілі бір деңгейде біліктілік талаптары қойылады. Ал ауыл, кент əкімдері «Б»

корпусына топтастырылмақ. Бір айта кетерлігі, мемлекеттік қызметкердің орны үш жағдайда – тағылымдамадан өтуге жіберілгенде, əскери борышын өтеуге шақырылғанда, оқуға түскенде сақталып қалады екен. Қазіргі таңда Президент Əкімшілігінің кадрлық саясатын жүзеге асыру бағытында ауқымды жұмыстар жүргізілуде. Бүгінде бұл заң жобасының өз күшіне енуіне тыңғылықты дайындықтар жасалуда. Бұл ретте негізгі функцияларға тоқталуға болады: мəселен, «А» корпусынан үмітті қызметкерлердің жеке құжаттары мен материалдары жан-жақты қаралады. Бүгінде Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің басшылығымен «А» корпусына кіретін мемлекеттік қызметкерлерге арналған тест бағдарламасы əзірленгенін жоғарыда айттық. Сондай-ақ, Ə.Көмекбаев өзінің сөзінде мемлекеттік қызметке қабылданатын азаматтың тəжірибесі айрықша ескерілетінін, бұл оның жоғары лауазымды қыз метке көтерілуіне белгілі бір дəрежеде ықпал ететінін де тілге тиек етті. Бұл ретте, оларға қойылар талап та сəйкесінше күшейтілетін болады. Бір сөзбен айтқанда, елімізде жасалып жатқан мұндай өзгерістер, яғни жаңа реформалардың барлығы мемлекеттік қызметтің, əкімшілік басқарудың сапасын арттыруды көздейді, деді ол. Бұдан кейінгі кезекте «Жергілікті ауыл əкімдерін сайлауды ұйымдастыру» мəселесі бойынша Орталық сайлау комиссиясы төрағасының орынбасары Владимир Фоос сөз алып, жергілікті өзін өзі басқаруға енгізілген өзгерістердің бірі – ауыл əкімдерін сайлау төңіре гінде жиналғандарға ақпарат берді. Оның айтуынша, жергілікті жерлерде ауыл əкімдерін сайлаудың жүйесі жан-жақты əзірленген. «Биылғы жылдың тамыз айында өткізу көзделіп отырған шараға дайындық басталып кетті. Оларға қойылар талап та күшейтілді. Мəселен, ауыл əкіміне үміткер азаматтарға қойылар талаптар жаңартылды. Солардың бірі – үміткерлердің барлығы да жоғары білімді азаматтар болуы тиіс», – деді В. Фоос. Жиын барысында мем лекеттік қызмет сапасын арттыруға, əкімшілік жəне жергілікті өзін өзі басқару тетігін күшейтуге қатысты өзге де өзекті мəселелер жан-жақты талқы таразысына түсті. –––––––––––––––––– Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Болашаќќа баста, «Болашаќ»! (Соңы. Басы 1-бетте). Бұлай деуімізге тұрғындарға қажетті əлеуметтік нысандары дайын тұрған Болашақ стансасында темір жол саласына қатысты ұйымдастыру, тасымалдау жұмыстарын жүргізуші бөлім, электрмен жабдықтау, вагон шаруашылығын жүргізуші, байланыс, дабыл, бағдаршам қызметтерін ұйымдастырушы жəне жол шаруашылығы қызметін атқарушы, сумен қамтамасыз етуші, өрт қауіпсіздігін қамтамасыз етуші, жылумен қамтамасыз етуші бөлімдері, сондай-ақ, теміржолшыларды ыстық тамақпен қамтамасыз ететін дербес кəсіпкерлік орындары жұмыс жасап тұрғандығы себеп. Жаңаөзеннен Болашаққа дейінгі аралықта əрқайсысының арақашықтығы 17-25 шақырымдық 6 жол бекеті орналасқан. Атауы жағынан жергілікті халық көңіліне қона кетіп, Маңғыстау табиғатымен үндесе қалатын бекеттердің бірі алып арманды арқалап, биік межені бағдарлап, ауқымды істерді бастаған еліміздің бейнесін беретін Бастау атын иеленсе, екіншісі маңғыстаулық Қайып əнші ғашығы Ақбөбек есімін иемденген. Ал үшінші бекет Əбілқайыр ханның жары, маңғыстаулықтар əз тұтатын Бопай ару атында болса, келесісі қызыл жағалы, қызыл жалаулылар үшін жалғыз өзі «алдырмас күшке» айналып, «банды» атанған Құрмаш батыр есімінде. Жер бедері жағынан тамсанта сөйлеуге татитын Маңғыстауда сонау замандардағы тау түзілімдерінің бұзылуынан жазық

жерде көз тартар төрткілдер қалған. Ел арасында Айрақты, Шерқала, Серікбайтөрткіл, Сұлутөрткіл, Қозыбайтөрткіл, Үшшоқы, Қосшолпан, Жалпақтөрткіл атаулары жақсы таныс. Бекеттің бірінің атауы осы төрткілдер құрметіне Бестөрткіл атаныпты. Кезінде 2000-нан астам адам жұмыла еңбек етіп, 4 көпір, 68 жасанды құрылымдарды іске қосқан темір жол бойындағы бұл бекеттердің барлығында үйлер салынып, желі бойы толықтай электр энергиясымен қамтылды, талшықтыоптикалық байланыс пайдалануға берілді. Қыруар жұмыс атқарылып, ел қоныстана бастаған өңірде қазіргі таңда 250-ден астам теміржолшылар қызметке кірісіп кетті. Бекеттерде жəне Жаңаөзен қаласында тұратын теміржолшылардың жұмысқа алаңсыз қарым-қатынасы үшін биылғы жыл басынан бастап Жаңаөзен қаласы мен Болашақ стансасы арасына «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ «Қалааралық тасымалы» АҚ қолдауымен арнайы пойыз жүре бастады. Болашақ – еліміздің темір жол қақпасы болғалы тұр. Сондықтан, мұнда тұрғындар саны жыл өткен сайын арта түсетіні анық. Қазір ауыл дық əкімдіктің, мектеп пен бала бақшаның басшылары белгіленді. «Қазақстан темір жолы» АҚ тарапынан құрылысы аяқталған барлық нысандарды мемлекеттік меншікке қабылдауға қатысты негізгі техникалық құжаттар мен өзге де тиісті құжаттарды күтіп отырмыз, дейді Қарақия ауданы əкімінің

орынбасары Нұрлан Тəжібаев. Мамандар қажеттілігіне қатысты сауалға аудан əкімінің орынбасары «бір жақсысы, Болашаққа көшіп келетін теміржолшылар отбасында мұғалімдер де, мейірбикелер де бар. Жоқ мамандарды алдыртып, жұмыс жүргізу біздің назарымызда», дейді.

Нұрлан Төлегенұлының айтуынша, халық саны əзірге көп емес, стансада мектеп жасындағы –54, мектеп жасына дейінгі 59 бала бар. Сондықтан, мектеп шағын кешенді болып ашылмақ. «Өзен-Түркіменстанмен мемлекеттік шекара» темір жолы

ашылған соң тек темір жол бойында мыңға тарта адам жұмыспен қамтылып, алғашқы жылдың өзінде 8 млн. тонна көлемінде жүк тасымалданады деп шамаланып отыр. Маңғыстау облысы, Қарақия ауданы.

Атырау облысының Исатай ауданында «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» аймақтық форумы жалғасын тапты. Ол биыл Ақмола облысының Қорғалжын ауданында бастау алған-тын. Жыл сайынғы «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» республикалық форумының аясында өткен ісшараның басты мақсаты өз ауданының жəне тұтастай тəуелсіз Қазақстанның қалыптасуы мен жүйелі дамуына қомақты үлес қосқан аудан тұрғындары жетістіктерінің тарихын айқындау мен көрсету болды.

Маќсатќа білім мен еѕбек жеткізеді

Бақытжан ЖҰМАТ,

аудандық «Нарын таңы» газетінің бас редакторы,

Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ,

«Егемен Қазақстан».

Аққыстауда өткен аймақтық форумға меморгандардың, ҮЕҰ, ғылыми жəне шығармашылық интеллигенцияның өкілдері, атақты спортшылар, жастар қатысты. Ауған соғысының ардагері, «Жайықмұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасының операторы Теміржан Қазыбаев, құрметті теміржолшы Майра Жұмəлиева, кəсіпкер, «Əлинұр» наубайханасының бастығы Мейіржан Қадым, «Жайықмұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасының инженері Назгүл Махамбет, Ш.Шəріпов атындағы саз мектебінің мұғалімі, балалар хорының жетекшісі Лəйла Жанарыстанова, аудандық жасөспірімдер мен балалар спорт мектебінің қазақ күресінен аға жаттықтырушысы Болатбек Сəбиев, «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасының қатысушысы, Абай атындағы орта мектептің педагогі Жаңагүл Əміралиева жəне хирург-дəрігер Ризабек Хайыров жерлестеріне өз өмірлерінен сыр шертіп, ойларымен бөлісті. Жиналған жерлестерін айтулы шарамен құттықтаған Исатай ауданының əкімі Тұрарбек Сұлтанбеков сөзін жалғай келіп: «Отандастарымыздың тағдыры арқылы Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың көреген басшылығымен қол жеткізген республикамыздың жетістіктерін көрсетуді көздейтін жəне Қазақстанның барлық аймақтарын қамтитын «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» форумын Атырау облысында бірінші болып өткізу мəртебесіне Исатай ауданының ие болуы бəріміз үшін үлкен жауапкершілік əрі зор құрмет. Біздің ауданымыздың да Қазақстанның бір бөлшегі ретінде Тəуелсіздік жылдарында қалай өзгеріп, қалай дамығанына өздеріңіз куəсіздер. Сіздердің көз алдарыңызда туған өлкеміз жақсарды, экономикасы дамыды, республикамыз өркендеді», – деп форумның жұмысына сəттілік тіледі. «Өзінің арманын елімен байланыстырған жан міндетті түрде жетістікке жетеді, – деп санайды форумда сөз алған құрметті теміржолшы Майра Жұмалиева. – Осыдан отыз бес жыл бұрын, орта мектепті бітірісімен, Аққыстау стансасына темір жол жөндеушісі болып жұмысқа келгенмін. Кейін арнаулы оқу орнын бітіріп, аға-апаларымның көмегімен мамандығымды, кəсіби шеберлігімді шыңдап, еңбегім арқылы абырой-беделге ие болдым. Ауданда қыздар арасынан алғашқылардың бірі болып 1982 жылы Мəскеуде өткен темір жол көлігі қызметкерлері кəсіподағының съезіне қатысу бақытына ие болдым, маған «КСРО-ның Құрметті теміржолшысы атағы берілді... Бұл – менің еңбектен тапқан бақытым! Сүйікті кəсібім бар, елім аман, жерім тыныш, туғантуыстарым қасымда! Бүгінгі жастарға айтарым: тынымсыз еңбек ету арқылы ғана адам қиындықтарды жеңіп, абыройлы бола алады!» Мінберге көтерілген белсенді жастардың өкілі, таяуда өткен «Жас Отан» Жастар қанатының ІІ съезіне делегат болып қатысқан «Жайықмұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасының инженері Назгүл Махамбет қатарластарын өз білімдерін жетілдіруге үндеді: «Қазіргі қоғамның қозғаушы күші – жастар. Ел болашағы да білімді жастар. Қазір – білім заманы. Ақыл-ой, сапалы білім мен біліктілік бəсекеге түсер сəт. «Жасы кіші демеңіз, ақылы озса, аға ғой» деп дана халқымыз бекер айтпаса керек. Ел саясатының негізгі діңін құрайтын жастар мəселесі ел ағаларының назарынан ешқашан тыс қалмаған. Адам баласының бұл өмірдегі орнын анықтайтын ең бір жарқын кезең – жастық шақ екені сөзсіз. Сондықтан алға қойған мақсатқа жету үшін жастық жалынымыз, жасымас жігер, тынымсыз ізденіс, табанды еңбегімізбен жұмыс істеуге елімізде барлық жағдай жасалған». Форумның аясында «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» деректі фильмі мен алдағы қыркүйекте 85 жылдығын мерекелейтін Исатай ауданының жетістіктері туралы фильм көрсетілді. Еске сала кетсек, бірінші республикалық «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» форумы 2012 жылдың шілдесінде, Елорда күні қарсаңында Астанада өткізілген болатын. Іс-шараның бастамашысы жəне ұйымдастырушысы көпфункциялы ғылымиталдамалық жəне гуманитарлық-ағартушылық «Назарбаев орталығы» мемлекеттік мекемесі болды. Форум қоғамда кеңінен резонанс туғызып, оны ендігі кезекте жыл сайын елдің барлық аймақтарында өткізу туралы шешім қабылданды. Аймақтық форум екі кезеңде өткізіледі: біріншісі – аудандық деңгейде; екіншісі – облыстық, Астана жəне Алматы қалалары деңгейінде. Елорда күні қарсаңында Астанада өткізілетін «Елімнің тағдыры – менің тағдырым!» екінші республикалық форумына қатысуға лайықты дегендері жолдама алады.


Ымырасыз кїрес (Соңы. Басы 1-бетте). Бұдан кейін ол аталған заң жобасының маңызына тоқталды. «Президент атап өткендей, «Нұр Отан» партиясының бастамасымен дайындалған бұл заң жобасы Жаппай құқықтық тəртіп пен қауіпсіздік қоғамын құруға ықпал етеді, – деді Бауыржан Байбек. – Со ны мен бірге, құжат мемлекеттік бас қарудың барлық деңгейлерінде пре вентивті шараларды, сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттар мен сараптаулар, жемқорлық тəуекелі мен мониторингті енгізу есебінен сыбайлас жемқорлықтың жүйелі түрде алдын алуға негіз қалайды». Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы Қайрат Қожамжаров сыбайлас жемқорлықпен күрес бүкіл əлем елдерінде өзекті мəселеге айналып отырғанын сөз ете келіп, онымен күрес жүргізуде елімізде жүзеге асырылып жатқан кешенді іс-шараларға назар аударды. Қайрат Қожамжаровтың атап өтуінше, сыбайлас жемқорлықпен күрес Қазақстан саясатындағы басым бағыттардың бірі болып табылады. Өткен үш айдың ішінде аса маңызды бірқатар қоғамдық-саяси жағдайлар болды. Олардың барлығында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мəселелеріне ерекше назар аударылды. «Бұлар Мемлекет басшысының «Қазақстан-2050» Стратегиясы, Үкіметте əкімдердің қатысуымен өткен кеңес жəне құқық қорғау органдарының жетекшілерімен болған кеңес, – деді Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы. – Осы жиындарда Елбасымыз сыбайлас жемқорлықпен күрестің жаңа стратегиясын əзірлеуді тапсырды. Қазіргі кезде Мемлекет басшысының тапсырмасын орындауға қатысты нақты жұмыстар жүргізіліп жатыр». ЕҚЫҰ-ның Қазақстандағы Орталығы басшысының орынбасары Жаннет Клетцер біздің еліміздің сыбайлас жемқорлықпен күресу барысына тоқталды. Дипломаттың сөзіне қарағанда, Қазақстанда жемқорлық сипатындағы қылмыс түрлерімен ойдағыдай күрес жүргізіліп келеді. Сыбайлас жемқорлық кез келген мемлекеттің экономикасына, шағын жəне орта бизнеске, өзге де салаларға, жалпы, қоғамға шығын келтіреді. Оның үстінде ол елдердің шетел инвестицияларын тартуына да кері əсер етіп, олардың сенімін төмендетеді. «Бүгінгі сіздер өткізіп отырған конференцияның маңызы ерекше, – деді ол. – Бұл өз кезегінде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясында көрсетілген мəселелерді жүзеге асыруға үлес қосатын болады». Конференцияда елімізде жемқорлықтың алдын алу жəне ескертуге бағытталған «Нұр Отан» партиясының сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-əрекеттері жөніндегі 2013-2020 жылдарға арналған бағдарламасының жобасы да талқыланды. Бұл жөнінде «Нұр Отан» ХДП жанындағы Сыбайлас

жемқорлықпен күрес жөніндегі республикалық қоғамдық кеңестің төрағасы, Парламент Сенатының депутаты Оралбай Əбдікəрімов баяндама жасады. Баяндамада атап өтілгендей, ел Президенті, «Нұр Отан» ХДП Төрағасы Н.Ə.Назарбаевтың тапсырмасына сəйкес партия сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бойынша өзінің қызметін жетілдіріп келеді. Кеңес құрылғалы бері тұрғындардың оған деген сенімі арта түсті. «Мемлекет басшысының «Қазақстан-2050» Стратегиясында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық қана емес, ұлттық қауіпсіздігімізге де қауіпті екендігі атап көрсетілген, – деді Қоғамдық кеңес төрағасы. – Алды мызға жемқорлықпен аянбай күре су туралы стратегиялық міндет қойылып отыр. Осыған байланысты біздер жемқорлықпен күресудің жаңа басымдықтарын, жаңа тиімді механизмдерін нақтылауымыз қажет». Бұдан кейін баяндамашы қатысушыларды Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі 2013-2020 жылдарға арналған бағдарлама жобасымен таныстырды. Құжаттың басты мақсаты мен міндеті – «Нұр Отан» партиясы мемлекеттік органдармен, азаматтық қоғам институттарымен жəне тұрғындармен бірлесе отырып, сыбайлас жемқорлықтың барлық көріністеріне қарсы іс-əрекет ету. Сенатор бағдарлама жобасындағы негізгі бағыттарды да атап өтті. Олар – сыбайлас жемқорлықпен күресті заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету, экономика жəне мемлекеттік басқару салаларына бақылауды күшейту, тағы басқалар. «Қазақстан 2020 жылға қарай сыбайлас жемқорлық деңгейі төмен алғашқы 60 мемлекеттің қатарына кіруі тиіс», – деді Оралбай Əбдікəрімов. Жиында сондай-ақ «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» заң жобасының тұсаукесері де болды. Онымен Парламент Мəжілісінің депутаты Нұрлан Əбдіров таныстырды. Депутаттың атап өткеніндей, бұл құжат жобасының мəтінін дайындаумен Сенат депутаты Оралбай Əбдікəрімов, Мəжіліс депутаттары Светлана Бычкова, Рамазан Сəрпеков, Айгүл Соловье ва айналысқан. Оның алғашқы нұсқасы еліміздің барлық өңірлерінде таныстырылған. Талқылауға сарапшылармен қатар, тұрғындар да қатысқан екен. «Осы жылдың 8 ақпанындағы «Нұр Отан» партиясы жанындағы Құқықтық кеңестің кеңейтілген отырысында құжат жобасының мəтінін сараптық талқылау өтті, – деді таныстырылымдағы сөзінде Нұрлан Əбдіров. – Талқылауға Парламент депутаттары, ғалымдар мен мүдделі мемлекеттік органдардың же текшілері қатысты. Болашақта біз сыбайлас жемқорлыққа қарсы жаңа құқықтық архитектураны құратын боламыз». Депутат сондай-ақ осы заң жобасы қабылданған жағдайда, онымен тығыз байланысты «Ақпараттарға

қолжетімділік туралы» жəне «Қоғамдық бақылау туралы» заңдарды қабылдауға тура келетінінен хабардар етті. Қазіргі кезде аталған құжаттар бойынша «Нұр Отан» партиясының Мəжілістегі фракциясының депутаттары жұмыс істеп жатыр екен. «Осы жылдың сəуірінде халықаралық сарапшылар мен қазақстандық тəжірибелі мамандардың қатысуымен заң жобасының толықтырылған мəтініне қатысты кезекті талқылау өткізуді жоспарлап отырмыз», – деді ол сөзінің соңында. Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы Əлихан Байменов сөзін «Бүкіл əлемде мемлекеттік қызметкерлердің қатарын тазалау жөніндегі күрес сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұрудың алдыңғы шебі саналатынын ескеру қажет, – деп бастады. – Осыған байланысты үстіміздегі жылдың 26 наурызында тəртіптік жəне этикалық бақылауды, оның ішінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы нормаларды күшейтуді, сондай-ақ, мемлекеттік қызмет саласында негізсіз «командалық ауысулар» тəжірибесін көздейтін «Мемлекеттік қызмет туралы» Заң қолданысқа енетінін атап өткім келеді. Өздеріңіз білетіндей, қазір мемлекеттік қызметтің түйінді мəселелерінің бірі – ол мемлекеттік органның бірінші басшысы ауысқан кезде орын алатын «командалық ауысулар». Агенттік басшысының айтуынша, жаңа заң ауыстыру тəртібімен конкурстан тыс тағайындаулар үшін мүмкіндіктерді қысқартады. Қалған барлық тағайындаулар тек конкурстық негізінде жүргізілетін болады. Шешен сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұру шараларын күшейту мақсатында мемлекеттік қызметшіге өзіне мəлім болған сыбайлас жемқорлық жағдайларын немесе оны жемқорлық жасауға үгіттеу туралы өзі жұмыс істейтін мемлекеттік орган басшылығына хабарлау міндеті енгізілетінінен де хабардар етті. Мемлекеттік орган басшылығы мұндай мемлекеттік қызметшіні оның құқықтарына, заңды мүдделеріне жəне одан кейінгі қызметіне теріс ықпалын тигізетін қуғындаудан қорғау жөнінде шара қабылдауға міндетті болады, – деді Əлихан Байменов əрі қарай. – Заңда сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі Ыстамбұл іс-қимыл жоспарының мемлекеттік қызмет сапасына қатысты негізгі ұсыныстарының басым көпшілігі ескерілген. Олар Елбасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес шараларын күшейту жөніндегі тапсырмаларына сəйкес келеді». Жиын қорытындысында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу жəне ескерту жұмыстарын кеңейту, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» жаңа заңды қабылдау, Жемқорлыққа қарсы іс-əрекет жөніндегі мемлекеттік бағдарламаны дайындау бойынша мемлекеттік органдарға арналған ұсыныстар қабылданды.

Сыртќы істер министрлігініѕ мəлімдемесі

Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі Үндістанның Хайдарбад қаласында жасалған жəне бейбіт тұрғындардың өліміне соқтырған терроризм актісін шешімді түрде айыптайды. Бұл туралы министрліктің мəлімдемесінде жарияланған, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі.

Қазақстан терроризмді оның барлық пішінінде жəне көрінісінде айыптап, əлемдік қоғамдастықты осы құбылыспен күресте ұжымдық күшжігер танытуға шақырады. Бұл жерде

Халықаралық терроризммен күрес жөніндегі жалпыға ортақ конвенцияны жедел қабылдаудың маңызы зор. Мəлімдемесінің соңында Қазақстанның сыртқы саясат ведомствосы

Маѕызды мəселелерге ќазаќстандыќ їлес Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Алексей Волков Қарусыздану жөніндегі конференцияның (ҚК) пленарлық отырысына қатысып, БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесі 22-ші сессиясының (БҰҰ АҚК) Жоғары деңгейлі сегментінің 22-ші сессиясында баяндама жасады, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі. Қарусыздану жөніндегі конференцияда жасаған мəлімдемесінде А.Волков ҚК мүшелігін кеңейтудің оңды қадам екенін, ҚК-нің теңдестірілген жұмыс бағдарламасын қабылдаудың қажеттігін, ғарыштағы бейбіт іс-қимыл қағидатын сақтаудың маңызын атап өтті. Қазақстандық делегацияның басшысы сондай-ақ Қазақстанның ядролық қауіпті жою саласында жалпыға ортақ жəне заңды міндеттейтін құралға қол қоюдың жақтасы екеніне жəне Қазақстан Президентінің БҰҰ шеңберінде Ядролық қарусыз əлемнің жалпыға ортақ декларациясын жасау жəне қабылдау туралы бастамасына ерекше назар аударды. А.Волков АҚШ Президенті Б.Обаманың Ядролық сынақтарға жалпыға бірдей

3

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

тыйым салу туралы келісімді Сенаттың ратификациялауынан өткізу туралы шешімін қуаттап, КХДР-да БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарларын бұза жасалған кезекті ядролық сынақтарға байланысты алаңдаушылық білдірді. Қазақстан делегациясының басшысы қатысушыларды Алматыда өтіп жатқан Иранның ядролық бағдарламасы бойынша алтыжақты келіссөздер туралы хабардар етті. Аталған шараның бұл елге қатысты ұстанымдарды жақындастырып, қалыптасқан жағдайды тек дипломатиялық жолмен шешуге септігін тигізетініне үміт білдірді. Кеңестің Жоғары деңгейлі сегментіндегі баяндамасында А.Волков Қазақстанның адам құқықтарын қорғау

Үндістан үкіметі мен халқына азаматтардың қаза болуына байланысты көңіл айтып, лаңкестік салдарынан зардап шеккендердің барлығына тез сауығуды тілейді. жөніндегі органдардың халықаралық жүйесінің ғаламдық архитектурасын нығайтудың жақтасы екендігіне назар аударды. Сондай-ақ, ол əлемдік, аумақтық, мемлекетішілік өлшемдердегі оқиғалар мен құбылыстарды сынап талдаудың қажеттілігі туғанын мəлімдеді. Бұл ретте қазақстандық делегация басшысы БҰҰ АҚК-нің мүше-мемлекеттерінің оның қызметіне сенімін нығайту мен тең құқықты үнқатысуды дамыту саласындағы жұмысының стратегиялық басымдылығын атап өтті. Қазақстан Сыртқы істер министрінің орынбасары БҰҰ АҚК аясында Қазақ стан мен Ресей сыртқы істер министрліктері аралық консультацияларын өткізді. Консультациялар шеңберінде тараптар БҰҰ АҚК-дегі қазақстандық мүшелік аясында екі мемлекет арасындағы ынтымақтастық мəселелерін талқылады. Сондай-ақ, сапар шеңберінде БҰҰ Бас хатшысының орынбасары – БҰҰ Женева бөлімшесінің Бас директоры Қасым-Жомарт Тоқаевпен, БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі Жоғарғы комиссары Наванетем Пиллэймен жəне БҰҰ АҚК Жоғарғы сегментіне қатысып жатқан бірқатар шетелдік делегация басшыларымен екіжақты кездесулер болып өтті.

Əкім есеп берді. Ел не деді? Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша өткізілетін барлық деңгейдегі əкімдердің есептік кездесулері атқарылған жұмыстарды бағалаудың өзіндік белесіне айналды. Бұған дейін облыс əкімі Архимед Мұхамбетовтің «2012 жылғы əлеуметтік-экономикалық дамудың қорытындылары жəне 2013 жылға арналған міндеттер» атты баяндамасы облыстық басылымдарда жарияланған болатын. Өңір басшысы баяндамасының желісін сол бағытта құрғанымен, негізгі мəселелерге тереңірек тоқталып, атқарылған істерді егжей-тегжейлі жеткізуді назарда ұстады.

Архимед Бегежанұлы өңір дамуына серпін беретін индустриялық-инновациялық бағдарламалардың жүзеге асырылу барысына кеңірек тоқталды. Былтыр үдемелі индустриялық-инновациялық бағдарламаны жүзеге асырудың үш жылы қорытындыланды. Біз бұл бағытта оң нəтижелерге жеттік, деді ол. Қазақстанның индустрияландыру картасына өңірде жалпы сомасы 632,8 миллиард теңге болатын 73 инвес тициялық жоба енгізілген. Оның ішінде 188,2 миллиард теңге тұратын 64 жоба пайдалануға беріліп, 5 мың жаңа жұмыс орны ашылған. Олар іске

Ґѕірдегі ґрелі істер

Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы мемлекеттің жаңаруының ұзақ мерзімді стратегиялық бағытын анықтап берді, деді өңір жұртшылығымен кездесуіндегі есепті баяндамасында облыс əкімі Архимед Мұхамбетов. Өндірістік күш терді оңтайлы орналастыру жəне инфрақұрылымдарды дамыту мақсатында Қазақстанда бес агломерация орталығы құрылады. Жаңа стратегияға сəйкес осы бестіктің ішіндегі Ақтөбені еліміздің индустриялық орталығына айналдыру міндеті қойылған. Есепті кезеңде облыстың жалпы өңірлік өнімі 1,5 триллион теңгеден артып, бір актөбелікке шаққанда орта есеппен 13,0 мың АҚШ долларын құрады. Индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын жүзеге асыру

қосылғаннан бері жалпы сомасы 207 миллиард теңгенің өнімін шығарды, бұл барлық өндірілген өнеркəсіп өнімінің 17 пайызын құрайды. Өткен жылы жалпы сомасы 4,5 миллиард теңге болатын 13 инвестициялық жоба жүзеге асырылды, өңдеу өнеркəсібіне тартылған инвестиция үш жылда 1,5 есе өскен. Бұл осы саладағы еңбек өнімділігін 2009 жылмен салыстырғанда екі есе арттырды. Облыста өнеркəсіп өндірісін əртараптандыру мақсатында отандық жəне шетелдік инвесторларды тартуға қолайлы жағдай туғызылып отыр. Биыл инвестиция көлемі 172,0 миллион еуро тұратын əйнек зауытының құрылысы басталады. Жыл аяғына дейін қуаты жылына 300,0 мың шаршы метр энергиялық тиімді жəне қауіпсіз əйнек пакеттерін шығаратын зауытты «Ақтөбе» ƏКК іске қосатын болады. Бұдан басқа, қазірдің өзінде құрылған құрылыс материалдары кластеріне таяудағы бір-екі жылда тұрғын үй құрылыс комбина ты қосылады. Үстіміздегі жылы «Стройдеталь» ЖШС қуыс плиталар өндірісін іске қосады, ал, «АлинаПРО» АҚ құрғақ құрылыс қоспалар өндірісін, «АЗМ» ЖШС арқалық металл бекіткіш шығаратын зауытты пайдалануға береді. «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы «Көлік технологиясы» ЖШС-мен бірігіп жылына 430 мың тонна рельс арқалығын шығаратын зауытты салуға кірісті. Құрылыс кезінде 400 адам еңбек етсе, пайдалануға берілгеннен кейін 310 адам тұрақты жұмыс істейтін болады. Жобаға инженерлік инфрақұрылым жүргізуге 2,9 миллиард теңге шамасында мемлекеттік қолдау көрсетіледі. Үстіміздегі жылы пайдалануға берілетін Ақтөбе ферроқорытпа зауытының құны

нəтижесінде облыс экономикасын əртарап тандырудың тиімділігі көрінуде. Айталық, өнеркəсіп өндірісі көлемінің үздіксіз өсуі жалғасып, 2012 жылы 107,0 пайыз құрады, бұл республикалық орташа көрсеткіштен 6,5 пайыз жоғары деген сөз. Сонымен қатар, өңдеу өнеркəсібінің өсу қарқыны республикалық орташа көрсеткіштен едəуір артып, 106,9 пайыз болғанын ерекше атап өткен жөн. Есепті жылы кəсіпорындардың қосымша инвестициялық белсенділіктері тиімді пайдаланылды. Негізгі капиталға құйылған инвестиция көлемі 7,9 пайызға өсіп, 430,5 миллиард теңгені құрады. Яғни республикалық орташа көрсеткіштен 4,1 пайызға жоғары болды. Инвестициялық жағдайдың қолайлылығы мен тұрақтылығы өңір эко номикасындағы тікелей шетелдік инвестициялардың 29,0 пайыз өсімін қамтамасыз етті, дей келіп өңір басшысы басқа салалардағы қол жеткен жетістіктерді тарата əңгімеледі. Оның айтуынша, құрылыс жұмыстарының көлемі елеулі қарқынмен дамып, 23,8 пайыз өскен. Жүргізілген құрылыс жұмыстарының көлемі 127,0 млрд. теңге құраған. Тұрғын үй құрылысындағы инвестициялар көлемі шамамен үш есеге өсті. Жалпы көлемі 430,1 мың шаршы метр тұрғын үйлер пайдалануға беріліп, 3175 ақтөбелік отбасы пəтерлерге ие болды. Облыста бөлшек сауда дамуда, сыртқы сауда айналымы 12,5 пайызға ұлғайды немесе 11,7 млрд. АҚШ долларын құрады. Шикізаттық емес экспорттың өсімі байқалады, оның жалпы экспорт көлеміндегі үлесі 38,4 пайызға жетті, бұл жоспарланған көрсеткіштен 4,0 пайыз артық. Жұмыссыздықпен күрес бойынша, экономикалық өсімдер мен қабылданған тиімді шаралар еңбек рыногына оң ықпалын тигізді. Тіркелген жұмыссыздық деңгейі экономикалық белсенді тұрғындар санынан 0,2 пайызға дейін төмендеді.

111,0 миллиард теңге болатын №4 цехы жылына 440,0 мың тонна жоғары көмірсутекті феррохром өндіруге мүмкіндік береді. Қарғалы ауданы аумағында никель-кобалть кенін игеру басталды. «Казкуппер» ЖШС жылына 7 мың тонна катодты мыс өндіретін бірегей жобаның бірінші кезегін жүзеге асырды, енді оның қуатын жылына 20 мың тоннаға кеңейтуді қолға алды. «СНПСАқтөбемұнайгаз» АҚ үшінші Жаңажол газ өңдеу зауытының құны 1,0 миллиард АҚШ доллары болатын екінші жəне үшінші кезегі құрылысын салуда. Əрине, бұл бағытта шағын жəне орта бизнестің де үлес салмағын жоққа шығаруға болмайды. Тіркелген шағын жəне орта бизнес нысандарының саны есепті кезеңде 10 пайызға өсіп, 52 мыңға жетуінің өзі кəсіпкерліктің қаншалықты ілгерілеп отырғанын көрсетсе керек. Олар жыл ішінде 380,0 миллиард теңгенің өнімін өндіріп, бұл көрсеткішті оның алдындағы жылға қарағанда 2,4 пайызға арттырды. Шағын жəне орта бизнесті дамытуға 48 миллиард теңге мемлекеттік қолдау көрсетілді. Кəсіпкерлікті қол дау дың негізгі құралдарының бірі Елбасының тікелей тапсырмасымен өмір ге келген «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы болып табылады. Бағдарламаның арқасында 154 бизнесжобаға 1,8 миллиард теңге көлемінде қолдау жасалды. Арнаулы курстарда 800-ге жуық ақтөбеліктер кəсіпкерліктің əліппесін ашып, оқыды. Нəтижесінде, 2,4 мың жаңа жұмыс орны ашылды. «Жұмыспен қамту-2020» мемлекеттік бағдарламасын жүйелі жүргізу үшін ауыл тұрғындарына шағын несие беруге 264,5 миллион теңге бөлінді. Архимед Мұхамбетов экономиканың егіз саласының бірі – ауыл шаруашылығы проблемаларын да əңгімеледі. Рас, былтыр ақтөбелік диқандар үшін қолайлы бола қоймады. Өңірдегі егін алқаптарының

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

жартысына жуығы аптап ыс тық қа ұрынып, есептен шығарылды. Егіні жиналған алқаптан небəрі орташа 2,9 центнер астық бастырылды. Мұның барлығы аграрлық сектордың жұмыс нəтижелеріне салқынын тигізді. Саладағы жалпы өнім көлемі 2011 жылғы деңгейде қалды, 119,5 миллиард теңгенің өнімі өндірілді. Əкім саладағы қалыптасқан жағдайды саралай келіп, алдағы уақытта ірі қара, қой, тауық жəне шошқа етін экспортқа шығаруға бағыт ұсталып отырғанын жеткізді. Облыста мал тұқымын асылдандыруға, мал өсіруді жəне оның өнімділігін арттыруды ғылыми негізде жүргізудің іргетасы қаланып жатқанын тіл ге тиек етті. Екі жылда «Сыбаға» бағдарламасы аясында шаруашылықта 6310 сиыр сатып алынған екен. «Актеп» ЖШС 3000 басқа арналған канадалық технологиямен мал семіртетін алаңды пайдалануға берсе, «АқтөбеЖил комплект» ЖШС жылына 100 тонна ет өнімдерін өңдейтін, ал «Болат ЛТД» ЖШС жылдық қуаты 312 тонна сүт өнімдерін шығаратын цехты іске қосты. «Анди» ЖШС тауарлы-сүт фермасының құрылысы аяқталды. Төрт ауданда жайылымдық қой шаруашылығын дамыту қолға алынды, оларға «Қазагро» АҚ арқылы 500,0 миллион теңге бөлініп, 20 мың қой сатып алды. Өңір басшысы тұрғын үй-комму налдық шаруашылығын жаңғыртуға да айрықша назар аударды. Өткен жылы республикалық бюджеттен бөлінген 812,5 миллион теңгеге Ақтөбе, Қандыағаш жəне Хромтау қалаларындағы 35 көп пəтерлі тұрғын үй қайта жаңғыртылды. Биыл осы бағдарлама бойынша 60 үйді жаңғыртуға 1,6 миллиард теңге қарастырылған көрінеді. Қазір облыс орталығы мен шағын қалалар толық газдандырылды. Облыс тұрғындарының 80,0 пайызы көгілдір отынның игілігін көруде. Былтыр 24 газбен қамту нысандары пайдалануға берілді. Биыл осындай 11 нысан іске қосылмақ. Оған 2,4 миллиард теңге бөлінген. Осы арада облыс басшысы Қобда селосына газ құбырын тартуы тиіс. «Газстройсервис» ЖШС кестеге сай жұмыс істей алмағанын, бюджеттік қаржыны басқа мақсатқа жұмсағанын қатты сынға алды. Архимед Бегежанұлы өңірдегі көлік инфрақұрылымының даму бағытындағы оң өзгерістерді атап өтті. Сондай-ақ, денсаулық сақтау жəне білім беру салаларындағы игі істерден де хабардар етті. Денсаулық сақтауға өткен жылы 29,1 миллиард теңге бөлінген, бұл 2011 жылға қарағанда 14,5 пайызға көп. Өткен жылдың қорытындысы біздің экономикамыздың қарқынды дамуын айғақтайды, ол, ең алдымен, ақтөбеліктердің орасан зор еңбегінің арқасында жүзеге асты. Мемлекет басшысы таяуда өткізілген кеңесте «2050» Стратегиясының басты міндеттері – бұл барлық көлемдегі экономикалық прагматизм» деп атап көрсеткен болатын. Бізге керегі экономикалық статистикадағы дерексіз цифрлардың өсімі емес, қала, аудан, ауыл жəне селолардағы тұрмыстың нақты жақсаруы, деп қорытындылады баяндамасын А.Мұхамбетов. Көпшілік көп жиналатын жерлерге қойылған жəшіктерге, облыс əкімінің блогына, сайтына тұрғындардан 77 сауал түскен екен. Архимед Бегежанұлы, сол сауалдарға байланысты балалардың ойын алаңдарын жабдықтаудың көктем шыға қарқынды жүргізілетінін, қала ішіндегі туберкулез ауруханасын сыртқа шығарудың мүмкіндіктері қарастырылып жатқанын, ал қала маңынан тұрғын үй салуға жер телімдерін берудің қаланың бас жоспары бекітілгенше тоқтап тұрғанын, саяжайларды түгендеу жүргізілетінін жеткізді. Қалған сұрақтарға жазбаша жауап берілетінін мəлімдеді. Содан кейін есепті кездесуге жиналғандардың сауалдарын тыңдады. Ибрагим Ермекбаев, Байғанин аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы: – Аудан орталығына газ келді. Былтыр 200 үй мен 7 əлеуметтік мекеме көгілдір отынға қосылды. Ауылдың қалған бөлігіне газ жеткізу қалай шешіледі? – Бұл мəселені білемін. Темір жолдың екінші бетіндегі тұрғын үйлерді газ құбырына қосу үшін 700 миллион теңге қаржы керек. Бұл қаржы республикалық бюджеттен бөлінуі тиіс. Біз де қарастырып жатырмыз. Мəселенің оңтайлы жəне таяу уақытта шешілуін қарастыратын боламыз. Бұл шаруа өз бақылауымда ұсталады. Ақеділ Мақанов, Ойыл аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы: – Ойылда көптеген игі істер атқарылуда. Бірқатар жаңа əлеуметтік нысандар пайдалануға берілді. Темір жолдан 160 шақырым облыс орталығынан 250 шақырым қашықтықта орналасқан аудан орталығы тұрғындарын отын мəселесі қинайды. Газ қашан келер екен? – Қобда селосына газ жеткізуді биыл аяқтаймыз. Содан кейін Ырғызға газ барады. Сонда газ бармаған Əйтеке би жəне Ойыл аудандарының орталықтары ғана қалады екен. Ойылға Байғаниннен газ жеткізудің техникалық-экономикалық негіздемесі жасалған. Осы екі арадағы 95 шақырымда 9 елді мекенге де көгілдір отын барады. Бұл мəселені таяудағы екіүш жылда шешеміз. Əкімнің есебінде өңірді дамытудың басқа да көкейкесті мəселелері сөз болды. Жиынға Президент Əкімшілігінің мемлекеттік инспекторы Қалдыбек Бəйімбетов қатысты. Ақтөбе облысы.


4

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

 Оқиғаға орайлас ой

АЛМАТЫ – ХАЛЫЌАРАЛЫЌ КЕЗДЕСУЛЕР АЛАЅЫ Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, медицина ғылымдарының докторы, Президенттің Бейбітшілік жəне рухани келісім сыйлығының лауреаты.

Барлығымыз Иранның ядролық бағдарламасы бойынша жүргізілген келіссөздер барысын мұқият қадағаладық. Өйткені, аталған мəселеге бүкіл планета мыздың, балаларымыздың болашағы тəуелді. Мұндай айтулы басқосудың нақ Қазақстанда, оның аса ірі мегаполисі Алматыда өтуінің нышандық мəні бар. Өйткені, қаланың рухани ауанының өзі баршаны тыныштыққа, тағаттылыққа шақырып тұрғандай əсер қалдырады. Осындағы келіссөз үстеліне отырған адамдар нəтижелі үнқатысуға əркез дайын болса екен деп тілегеніміз де рас. Осындай күрделі де шетін мəселеде адамдардың бір-бірін тыңдай білуі, түсіне білуі үлкен рөл атқаратыны тағы анық. Əрине, осының бəрінде өзінің көптеген бейбіт бастамаларымен танылған Отанымыздың Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың

үлкен еңбегі бар деп айту лəзім. Президент кез келген проблеманы шешуге үлкен дайындықпен ғана емес, үлкен түсіністікпен де келген ұтымды деп санайды. Бұл – Елбасының жалпы саясатына тəн қасиет. Еліміз ядролық қаруды пайдаланудан алғаш болып өз еркімен бас тартты. Осындай адамгершілікке лайық үлгіге басқа мемлекеттер мен халықтар да ден қойса игі. Жалпы, Отанымыз өзінің көпұлтты достығымен, келісімімен, өзге ұлттар дың мəдениетін қабылдай білуімен əлемге белгілі. Бұл кездесу мемлекетіміздің жаһандық ауқымдағы проблемаларды шешуде таптырмайтын орын екенін тағы бір мəрте айғақтап берді ғой деп ойлаймын. Келіссөздердің келесі кезеңін Алматыда өткізу туралы шешім қабылдануы біздің мəртебемізді тағы бір мəрте көтеріп тастады. Қонақжай да меймандос еліміз мəмілелесуші тараптарды өз жерінде қабылдауға əркез дайын жəне осындай маңызды мəселенің бейбітшілік пен Жер бетіндегі тыныштықтың пайдасына шешілуі үшін қолынан келгенінің бəрін жасайтыны күмəнсіз.

Пікір алмасуға қол жеткізу – үлкен табыс Нұрлан СЕЙДІН,

Білім жəне ғылым министрлігі Ғылым комитетінің «Ғылым ордасы» республикалық мемлекеттік кəсіпорны бас директорының орынбасары, саясаттанушы.

Бұл жолғы кездесу барысында ЕО мен «алтылық» мемлекеттері өкілдері Иранның ядролық бағдар ла масын реттеуге қатысты жаңа ұсы ныстарын жариялады. Яғни, «алтылық» өкілдері Иранға ядролық бағдарламасына қатысты ашық ақпарат беруді талап етіп, егер келісімге қол жеткен жағдайда Батыс мемлекеттері тарапынан қойыл ған бірқатар санкциялардың алынатындығы жөнінде мəлімделді. Алматыда өтетін келесі кездесуге дейін Иран тарапы ұсыныстарды қарастырып, шешім қабылдауы тиіс. Иран тарапы да «алтылықпен» нақты келісімдерге келуге дайын екендігін жəне бұл мəселені күш көрсету арқылы шешуге болмайтындығын айтып отыр. Жоғары деңгейдегі келесі кездесу сəуір айында Алматыда

өтпек, оған дейін сарапшылар деңгейінде кездесулер өтіп, нақты қадамдар жасалмақ. Иранның ядролық бағдарламасы жөніндегі Алматыдағы келіссөздер белгілі бір деңгейде нəтижелі болды деп айтсақ, ақиқаттан тым алшақ кетпейміз. Бұл жолы тараптардың өзара түсіністікке жəне бір-біріне деген сенімнің артуына бейбіт, дипломатиялық жолмен қадам жасауына мүмкіндік туды. Қазақстан мəселені талқылауға тікелей араласпаса да, оның нəтижелі өтуі үшін барлық жағдайды туғызып, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев келіссөздердің тең төрағаларымен кездесіп, оларға табыс тіледі. Күрмеуі қиын күрделі мəселеде тараптарды бір үстелдің басына отырғызып, негізгі мəселелер бойынша пікір алмасуға қол жеткізу – үлкен табыс. Ал бұл іске ядролық қарудан өз еркімен бас тартқан біздің еліміздің үлес қосуын да айтарлықтай жетістік деп бағалауға əбден болады. Қазақстанның күрделі жаһандық мəселелерді талқылаудағы жинақтаған мол тəжірибесі бұл үдерістің оң шешілуіне өз ықпалын тигізеді деп үміттенейік.

Иранның Ұлттық қауіпсіздігі жоғары кеңесінің хатшысы Саид Джалили Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа «алтылықпен» келіссөздерді ұйымдастырғаны үшін ризашылығын білдірді. Қонақжайлық танытылғаны жəне келіссөздердің осы кезеңін өткізуге жағдай туғызылғаны үшін рахметімді айтамын. Ұлтқа табыс тілеймін. Жоғары мəртебелі Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа осы келіссөздерге ерекше назар аударғаны үшін рахмет, деді сəрсенбі күні өткен брифингте келіссөздердің қорытындылары жөнінде айта келіп С.Джалили. Өз кезегінде Еуроодақтың өкілі Кэтрин Эштон да Қазақстан тарапына келіссөздерді ұйымдастырғаны үшін ризашылығын білдірді. Біз қонақжайлық танытқаны үшін Қазақстан Үкіметіне ризамыз. Біздің жұмысымызға

атқара алмаймын деген оймен бас тартып отырған жоқ. Бұл жерде өткен жылдың 11 қыркүйегінде Бенгази қаласындағы АҚШ-тың консулдығы ғимаратына жасалған қарулы шабуыл еске түседі. Сол террорлық əрекет кезінде АҚШ елшісі Кристофер Стивенсон қаза тауып, дипломатиялық миссияның тағы үш қызметкері жараланған болатын. Осы террорлық əрекетке байланысты түсінік берген

Ауғанстандағы саяси жағдай тіпті шиеленісе түсер еді. Жаңа Мемлекеттік хатшының соңғы жылдары АҚШ-пен арақатынасы нашарлаған Пəкстан билігімен де кезінде белгілі мəселелерге байланыс ты істес болғаны айтылады. Мəселен, ол Пəкстан тарапымен келіссөз жүргізе отырып, Усама бен Ладеннің көзін жою операциясы барысында осы елдің аумағына заңсыз кіріп

Мемлекеттік хатшы ќызметіне ќалай келді?

Күллі адамзат көз тіккен кездесу Камал БҰРХАНОВ,

Парламент Мəжілісінің депутаты.

Иранның ядролық бағдарламасына қатысты жиынның қазақ жерінде, Алматы қаласында өтуінің өзін халықаралық дип ломатиялық салада еліміздің қол жеткізген тағы бір табысы деп айтуға əбден болады. Бұдан 9 ай бұрын Мəскеуде өткен жиыннан кейін бұл тақырып əлемдік деңгейде қозғалмаған еді. Халықаралық жағдай өте шиеленісіп тұрған тұста «Иран мəселесіне» əлем назарын аударта білу – бұл да біздің ұстанған саясатымыздың биік деңгейін аңдатса керек. Шетелдік сарапшылар Сириядан кейін осы Иран Ислам Республикасын үлкен қақтығыстар күтіп тұр деп болжап отыр. Өйткені, мұсылман елдері мен Америка Құрама Штаттары бастаған Батыс елдерінің саясаткерлері арасындағы қарама-қайшылық, қырғи-қабақ қатынас пен саясаттағы қақтығыстар тоқтамай тұр. Бұл егер үлкен жан жалға ұласатын болса, бүкіл əлемге өзінің жағымсыз əсерін тигізіп, оның зардабын барлық елдер тартатын болады. Қалай дегенмен де, Иран – əлемді мұнаймен қамтамасыз етуші ірі мемлекет, қуатты елдердің бірі. Сондықтан да, Алматыдағы «Иран келіссөздерінің» қайта жаңғыруының өзі əлемдік саяси қатынастар сахнасындағы үлкен нəтиже. Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіп сіздік Кеңесінің барлық тұрақты мүшелері қатысқан бұл жиында баяғыша бұра тартуға жол берілмей, əр тарап өздерінің пікірлерін бірбіріне тыңдатып, ұсыныстарын өткізе білді. Ядролық бағдарлама мəселесінде белгілі бір келісімге келетіндіктерін дəлелдеді.

Осындай жемісті жүздесуге арнайы «өзара тілқатысу алаңын» ұсынған Қазақстан үшін де бұл кездесулер үлкен нəтижелерге жетелейтін жарқын бағыт. Еуропалық Одақ пен Иран арасындағы тоқтап қалған үдеріске жан бітіп, ілгері дамуға бағыт алып отыр. Наурыз айында ядролық бағдарлама бойынша техникалық сарапшылар жиналып Түркияның Ыстамбұл қаласында бас қоспақ. Осы Иран ядролық бағдарламасының техникалық сипатына қатысты үлкен пікір алмасулар мен талқылаулар болады. Сосын, Алматы қаласында кешегі өткізілген «Иран мəселесінің» бесінші үнқатысуының жалғасы, яғни қорытынды кездесуі өтеді. Осы іс-қимылдың өзі қазақ жерінде өткізілген келіссөздердің жанжақты қолдауға ие болғандығын, тараптардың өзара түсіністікке бет бұрғандығын көрсетіп отыр. Еуроодаққа мүше елдер, оның ішінде Еуропаның азуын айға білеген ірі мемлекеттері бар, осы Иранның ядролық бағдарламасына қатысты жаһандық мəселеде бір-бірімен түзу амандаспай жүрген мемлекеттердің бір үстел басына жиналып, өзара сұхбат құруы біздің мемлекетімізге көрсеткен олардың құрметін нақтылайды. Жəне оны Қазақ еліне үлкен абырой əкелетін нəтижелі қадам деп бағалау керек. Бұл дегеніміз, Қазақстанның əлем алдындағы беделі мен Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жүргізіп отырған сындарлы саясатының жемістілігін білдіреді. Бұйыртса, биылғы сəуір айында бас қосатын «Иран келіссөздерінің» екінші кездесуінде елімізбен бірге күллі əлемге игілігі тиетін ілгері басулар болады деп сенім артамыз. Бұл оқиғаларға қазір барша адамзат алаңдай көз тігіп отыр.

 Басқа басылымдардан

«Алтылық» пен Иранның келесі кездесуі Ыстамбұлда өтетін болды. Ол 17-18 наурызда сарапшылар деңгейінде ұйымдастырылады деп жоспарланып отыр. Оған қоса, келіссөздер 5-6 сəуірде Алматыда жалғасатын болады. Бұл жөнінде Иранның Ұлттық қауіпсіздігі жоғары кеңесінің хатшысы Саид Джалили жария етті. С.Джалили өзінің сөзінде Иранның ядролық бағдарламасы жеткілікті деңгейде мөлдір екенін де атап көрсетті. Иран МАГАТЭмен ынтымақтастығын жалғастырады, бірақ аталған ұйыммен жұмыс келіссөздер барысында белгіленген шеңбер аясында айқындалады, деді ол өзінің сөзінде.

Бүгінде сарапшылар жаңа Мемлекеттік хатшының бұл жоғары лауазымды қызметке осыдан төрт жыл бұрын, яғни Барак Обаманың президенттік сайлауда жеңіске жетіп, алғаш рет ел президенттігіне сайланған кезде келуіне мүмкіндігі болған деген пікірлер айтады. Өйткені, президенттік сайлаудың алдын ала нəтижесі жария етілісімен, елдің сыртқы саясатына басшылық

Джон Керри

Оң шешімге планетамыздың, ұрпақтарымыздың болашағы тəуелді Нина ҚАЮПОВА,

 Саяси сипаттама

барлық жағдайды жасап, күш-жігер жұмсаған адамдарға да айтар алғысымыз шексіз. Біз осында қайта оралатын уақытты асыға күтеміз, деді ол.

Иранның ядролық бағдарламасы бойынша өткізілетін кездесулерде өңірлік ынтымақтастық мəселесі де талқыланатын болады, деп мəлімдеді сəрсенбі күні өткен брифинг кезінде Иран делегациясының басшысы, Иранның Ұлттық қауіпсіздігі жоғары кеңесінің хатшысы Саид Джалили. Біздің Ыстамбұлдағы, Бағдаттағы жəне Мəскеудегі келіссөздеріміз барысында біз ілгерілеткен ұсыныстардың бірі ядролық мəселелермен қатар, өңірлік ынтымақтастық жайы бойынша да кездесулер өткізу болды. Солардың бірі Сирия жəне Бахрейн мəселелеріне арналды, деді Иран делегациясының басшысы. Ал 26-27 ақпан күндері Алматыда Иранның ядролық бағдарламасы проблемасына байланысты өткен келіссөздердің кезекті кезеңінде нақты бір шешім қабылданбаса да, тараптар тарапынан өзара түсіністікке деген ұмтылыс байқалды. Иранның ядролық бағдарламасы бойынша Алматыда 26-27 ақпанда өткен келіссөздер Иран мен халықаралық бітімгершілер тобы арасындағы өзара түсіністікті нығайтуға өзіндік бір үлес қосты. Қазақстан, келіссөздерге тікелей қатысушы болмаса да, оларды

жемісті өткізуге барлық оңтайлы жағдайлар жасауға ұмтылды. Қазақстан тараптардың келіссөздерді жалғастырып қана қоймай, проблеманы тек бейбіт, дипломатиялық жолмен шешу қажет деген ұстанымын қуаттай отырып, келесі кездесуді мəлімделген мерзімде Алматыда қабылдауға дайын екенін білдірді. Еске сала кетсек, «алтылық» (Ресей, АҚШ, Қытай, Ұлыбритания, Франция жəне Германия) пен Иранның кездесуі қорытындысында алда тұрған мəселелерді 18 наурызда Ыстамбұлда сарапшылар деңгейінде қарастыру жөніндегі уағдаластыққа қол жеткізілсе, келіссөздердің жоғары деңгейдегі келесі кезеңін 5-6 сəуірде Алматыда өткізу белгіленді. Қытай делегациясының басшысы, ҚХР Сыртқы іс тер министрінің кө мекшісі Ма Чжаосюй сəрсенбі күні келіссөздер барысында оң нəтижелерге қол жеткізілгенін жария етті. Тараптар бір-біріне оң көзқарас танытып қана қоймай, Иранның ядролық проблемасын шешу жоспарына қатысты ашық-жарқын пікір алмасты, деді Қытай делегациясының басшысы. Ма Чжаосюй Қытай БАҚ-тарына берген сұхбатында тараптар арасында алдағы келіссөздерден оң нəтиже күтуге алғашқы қадам жасауға мүмкіндік беретін оңтайлы ахуал қалыптасқанын атап көрсетті. Сондай-ақ, ол Қытай жағы проблеманы бейбіт жолмен шешуге оң ықпал ету үшін күш-жігер танытып келе жатқанын көлденең тартты. 2006 жылы Қытай «алтылық» механизміне қосылса, өткен жылы «алтылық» пен Иран арасындағы үнқатысудың төрт раундына қатысты, деді ол.

Ең тəжірибелі сенаторлардың бірі, белгілі саясаткер Джон Керридің АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы қызметіне ресми түрде кіріскеніне үш аптадан астам уақыт өтті. Конгресте оның кандидатурасына демократтар да, республикашылар да түгелге жуық қолдау білдіріп, дауыс берді. Бұл бірнеше ғасырлық тарихы бар АҚШ Конгресінде өте сирек кездесетін жағдай еді. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

жасауға лайықты əрі негізгі үміткерлердің бірі ретінде осы Джон Керридің аты аталған екен. Бұл жерде оның ішкі жəне сыртқы саясаттағы мол тəжірибесі, өткір мəселелерді шешудегі белсенділігі басшылыққа алынса керек. Бірақ Ақ үйдің жаңа басшысы өзінің командасына сенатор Джон Керриді емес, елдің экспрезидентінің зайыбы, саясаткер Хиллари Клинтонды алуды жөн санаған. Бұған сенатордың кəдімгідей «көңілі қалған» сияқты. Өз кезегінде Президент бұдан ұтылған жоқ. Хиллари Клинтон Мемлекеттік хатшы қызметін атқарған төрт жыл ішінде өзі басқарған құрылымды бұрынғыдан да салмақты, бұрынғыдан да беделді ете түсті. Өткен төрт жылда 100-ден астам мемлекетте сапарда болып, ұшақпен 1,5 миллион шақырым жол жүруі Хиллари Клинтонның өз ісіне ерекше жауапкершілікпен қарайтын нағыз дипломат екенін көрсетіп берді. Сарапшылардың жасаған болжамдарына қарағанда, Барак Обама сенатор Джон Керридің «көңілін» тағы бір мəрте қалдырған көрінеді. Ол осыдан төрт жылдан астам уақыт бұрынғы сайлауалды науқанына қатысты. Президенттік сайлау науқанының бастапқы сатысында вице-президенттікке кандидаттардың тізімінде Джон Керридің де аты-жөні болған. Бұл жолы Барак Обама вицепрезиденттікке кандидат ретінде Сенаттың халықаралық қатынастар жөніндегі комитетінің басшысы Джозеф Байденді таңдаған. Ал тізімнен «сызылып» қалған Джон Керриге осы аталған комитет басшысының орны бұйырған еді. Конгрестің жоғарғы палатасының іргелі бір комитетіне жетекшілік етіп келген Джон Керри қазіргі Мемлекеттік хатшы лауазымына бірден ұсыныла қойған жоқ. Барак Обама АҚШ Президенті болып екінші мерзімге сайланған кезде Пентагон басшылығына Сенаттың халықаралық қатынастар жөніндегі комитетінің басшысы Джон Керридің, ал Мемлекеттік хатшы қызметіне АҚШ-тың БҰҰ жанындағы тұрақты өкілі Сьюзан Райстың кандидатураларын ұсынуы мүмкін деген ақпараттар тараған болатын. Арада біраз уақыт өткенде жағдай басқаша тұрғыда өрбіді. Бұған Сьюзан Райстың ел президентіне өз кандидатурасын Мемлекеттік хатшы қызметіне ұсынудан бас тартатындығы жөнінде хат жолдауы себеп болды. Бастапқыда елдің сыртқы саясат ведомствосының басшылығынан бірден-бір үміткер əрі мүмкіндігі жоғары деп саналған С.Райс хатында Барак Обамадан өзінің кандидатурасын Мемлекеттік хатшы қызметіне ұсынбауды өтіне келіп, Сенат оның кандидатурасын бекітулері екіталай екенінен хабардар етіпті. Сонымен қатар, ол бекіту үдерісі «ұзаққа» созылатынын жəне бұл сенаторлар арасында «талас» тудыратынын да ашық айтыпты. Америкалық бұқаралық ақпарат құралдарының жазуынша, АҚШ президенті С.Райстың бұл шешіміне өкініш білдірген екен. Барак Обама оның жұмысын «Райс АҚШ-тың БҰҰ жанындағы тұрақты өкілі қызметін өте тиімді жəне кəсібилікпен атқарып жүр» деп жоғары бағалаған. Сьюзан Райс Мемлекеттік хатшы лауазымынан бұл қызметті

С.Райс «Елшілікке шабуыл «Мұсылмандар күнəсіздігі» фильміне қатысты стихиялы түрде жасалған. Ливиялықтар исламға қарсы фильмнен туындаған тəртіпсіздікті пайдаланды» деп мəлімдеген еді. Кейін оның осы мəлімдемесі болған оқиғаны жете зерттемей, асығыстықтан жасалған деп танылды. Əсілі, сол 11 қыркүйек күні Бенгазиде қандай да бір қарсылық акциясы немесе шеру өтпеген екен. Ал дипломатиялық миссия ғимаратына жасалған шабуыл алдын ала ойластырылып, мұқият жоспарланған террорлық əрекет екені дəлелденді. Содан кейін-ақ С.Райс демократтар тарапынан да, республикашылар тарапынан да, тіпті саясаткерлер тарапынан да өткір сынға ұшырады. Осылайша, ол президентке өзінің кандидатурасын Мемлекеттік хатшылыққа ұсынбау жөнінде хат жолдап, өтініш білдіруге мəжбүр болды. АҚШ Конгресінің сенаторлары жауапты тұлғаның асығыстық танытып, шалыс басқан қадамын, дəлірек айтқанда, жіберген қателігін кешірмесе керек. Мақаланың басында Джон Керридің кандидатурасына сенаторлардың барлығы дерлік қолдау көрсеткенін, бұл Конгресте сирек кездесетін жағдай екенін атап өткен едік. Мұны жаңа Мемлекеттік хатшыға сенаторлар тарапынан берілген жоғары баға, нық сенім деп қабылдаған жөн шығар. Оның үстіне Барак Обама Джон Керридің кандидатурасын Сенатқа ұсынған кезде «Джон бұл жұмысқа өмір бойы дайындалды» деп айтқаны көп нəрсені аңғартады. Шынында да, «дипломатия» сөзі оған бала кезден таныс болған. Əкесі Ричард елуінші жылдардың басында Мемлекеттік департаментке қызметке қабылданып, онда он жылдан астам жұмыс істеген. Осы уақыт ішінде ол отбасымен бірге көптеген елдерді аралапты. Ал Джон Керридің халықаралық қатынастар ісімен кəсіби түрде айналысқаны 1985 жылы сенатор болып сайланғаннан кейін басталған. Сол жылдың өзінде-ақ ол Никарагуаға сапармен барып, ел президенті Даниэль Ортегамен азамат соғысын тоқтатуға қатысты келіссөз жүргізеді. Келіссөз нəт��желі болмағанмен, оның осы сапары АҚШ-тың никарагуалық көтерілісшілерге қаржылай қолдау көрсетуді белгілі бір деңгейде төмендетуіне мүмкіндік береді. Джон Керридің бұдан кейін де талай мəрте шет мемлекеттер лидерлерімен кездесуіне тура келіпті. Ал оның дипломатиялық қызметінің ерекше жарқырап танылған тұсы – Барак Обаманың алғашқы президенттік мерзімі кезеңі. Сарапшылардың пікірінше, сол кезде сенатор АҚШ президентінің ең қиын жəне өткір мəселелер тапсыратын ресми емес жеке елшісі болған. Сарапшылардың бұл пікіріне қосылуға болады. Мысалы, 2009 жылы Б.Обама президенттік сайлаудың екінші турында жеңіліп қалудан сақтанып, Д.Керриді сайлауды өткізбеу туралы шешім қабылдауға ниеттенген Ауғанстан президенті Хамид Карзаймен келіссөз жүргізуге тапсырмамен жібереді. Мəселеге байланысты Джон Керри төрт күн бойы Ауғанстан басшысымен өзара сұхбаттасып, ақырында мұндай қадам ауыр зардаптарға соқтыратынына оның көзін жеткізеді. Егер Карзай сайлау өткізбеу жөнінде шешім қабылдағанда, онсыз да тұрақсыз

кетіп, атып түсірілген тікұшақтың сынықтарын қайтаруға күш салды. Сондай-ақ, адам өлтірді деп айыпталып, Пəкстанда тұтқынға алынған АҚШ-тың Орталық барлау басқармасының қызметкері Рэймонд Девисті бостандыққа шығарған да осы Джон Керри болатын. Сенатор əрі саясаткер ретінде Джон Керри ел ішінде де ықпалды тұлға болып танылды. Ол Ливияның əуе кеңістігіне əуе кемелерін ұшырмау аймағын енгізуді қолдап, соған орай мəселе көтерген сенатордың бірі болды. Сонымен қатар, ол – АҚШ пен Ресей арасындағы Стратегиялық шабуылдау қаруын қысқарту туралы жаңа шартқа қол қоюға Сенаттың келісім беруіне ерекше ықпал еткен саясаткер. Джон Керридің əлемдегі іргелі мемлекеттің бірі – АҚШ-тың сыртқы саясат ведомствосы басшылығына келуі оның дипломат ретіндегі кезекті жеңісі деп бағалануда. Тіпті, оның кандидатурасы Конгреске ұсынылғанда, билікке жиі сын айтатын белсенді демократ, Аризона штатынан сенаторлыққа сайланған Джон Маккейннің өзі Керри жөнінде жақсы пікір білдірген еді. Бір жағынан бұл тəжірибелі екі сенатордың достық қарым-қатынасын айғақтаса, екінші жағынан шетелдерде елдің мүддесін қорғайтын Мемлекеттік хатшы қызметіне Джон Керри сияқты нағыз лайықты тұлғаның келгенін мойындау десек, артық болмайды. Осыдан біраз күн бұрын АҚШ президенті елдің Қорғаныс министрі қызметіне Чак Хейгельдің кандидатурасын ұсынды. Бірақ оның кандидатурасы Конгресс мүшелері – сенаторлардан күткендегідей қолдау таппаған-ды. Оның əлі де мүмкіндігі бар. Егер Конгресс Чак Хейгельдің кандидатурасын Пентагон басшылығына бекітетін болса, жаңа Мемлекеттік хатшы мен жаңа Қорғаныс министрі бір-бірімен тығыз байланыста жұмыс істейтін «сəтті жұп» болмақ. Себебі, Джон Керри де, Чак Хейгель де кезінде Вьетнам соғысына қатысқан. Адам өмірінің қаншалықты қымбат екенін жақсы біледі. Соғыс атаулы адамзат баласына орасан зор шығын əкелетінін өте жақсы түсінеді. Джон Керридің Мемлекеттік хатшы болып тағайындалуын ресми Мəскеу де оң бағалағанын айта кетейік. Ресейлік бұқаралық ақпарат құралдарының жазуларына қарағанда, Ресей Сыртқы істер министрлігі Джон Керридің кандидатурасына «анағұрлым қолайлы тұлға» деген баға берген. Ал Сьюзан Райсты «қаламағандары» бірден байқалады. Ал жаңа Мемлекеттік хатшы қандай саясат ұстанады? Оның Барак Обаманың сыртқы саясаттағы ұстанымынан ауытқып кетпейтіні анық. Джон Керридің сенаторлар алдында жария еткен бағдарламасының негізгілерін атайтын болсақ, бірінші кезекте Иранның ядролық қаруды иеленуіне жол бермеуге қатысты дипломатия тұр. Мемлекеттік хатшы алдағы уақытта, сондай-ақ Сирия президенті Башар Асадты биліктен кетіру мақсатында Ресеймен келіссөзді жалғастыруға, Қытаймен өзара сенімді нығайтуға, соңғы жылдары нашарлап кеткен Мəскеумен жақындасу үдерістерін қалпына келтіруге, Израиль мен Палестина арасындағы келіссөздерді қайта жаңғыртуға жəне Кубамен қатынас орнатуға күш салмақ.


ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

«Жасыл экономика» жолындаєы жаќсы істер Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Қоршаған ортаны қорғау министрі Нұрлан Қаппаров облыста жүзеге асырылып жатқан экологиялық жағынан тиімді қуат көздерінің жобаларымен танысты. Олардың ішінде қуаты 504 кВт-ны құрайтын «Отар» күн электр стансасы мен қуаты 1,5 мың кВт-ны құрайтын Қордай асуындағы жел электр стансасы бар. Отар ауылындағы күн электр стансасының қуатын осы жылдың желтоқсан айына дейін 7 мВтға жеткізу, ал Қордай жел электр стансасының қуатын 20 мВтға жеткізу жоспарланып отыр. Министр сондай-ақ, Шу ауданындағы Тасөткел су қоймасында болып, осы жылдың сəуір айында іске қосылатын гидроэлектр стансасындағы жұмыспен танысты. «Жасыл экономикаға» көшу бүгінде облыс экономикасындағы басым бағыттардың бірі. Соңғы 3 жылдың көлемінде облыста су, жел жəне күн электр стансаларын салу қарқынмен жүзеге асырылып отыр. Өткен 2010 жəне 2012 жылдары облыста осындай 3 жоба өз жұмысына кірісті. Мысалы, 2011 жылы Меркі ауданында қуаты 1,5 мВт-ны құрайтын су электр стансасы жұмыс істей бастаса, былтыр Қордай ауданында алғаш рет өнеркəсіптік мақсаттағы күн электр стансасы іске қосылды. Ал биылғы жылы облыс аумағынан 3 су электр стансасының құрылысын аяқтау көзделіп отыр. Алдағы 2014-2015 жылдары Жаңатас қаласы маңында тағы бір жел электр стансасы пайдалануға берілмек. Облыстағы су шаруашылығы

нысандарының материалдық-техникалық жағдайы да көңіл бөлуге тұрарлық. Қазіргі уақытта облыста 117 су қоймасы бар. Оның 5-і мемлекет меншігінде,102-і комму налдық меншікте жəне 10-ы жеке меншікте. Олардың барлығы да мемлекеттік органдардың жіті бақылауында. Осы тұрғыдан алғанда Н.Қаппаровтың облыс аумағынан салынатын су қоймаларының жобаларымен танысуы құптарлық. Бұл жобалар жүзеге асқан кезде шаруалардың суға деген тəуелділігі едəуір азая түсері анық. Министр электр қуатын үнемдейтін шамдар шығаратын «Энерджи-Тараз» ЖШС-ны да арнайы барып көрді. Бұл мекеме жылына 1 миллион шам шығарады. Алдағы уақытта оның көлемін 2 миллионға жеткізу жоспарланып отыр. Сондай-ақ, министр облыстың экологиялық жағдайын жақсарту бойынша атқарылып жатқан шаралармен де танысты. 2010 жылға дейін облыста қатты қалдықтарға арналған полигон болмаған екен. Қазіргі уақытта 137 полигон қалдықтар төгуге рұқсат алған жəне олар экологиялық талаптарға сай. 2011-2012 жылдары Меркі, Қордай, Шу жəне Жаңатас полигондарының құрылыстары аяқталыпты. Тараз қаласында қатты қалдық тарды өңдейтін кешеннің құрылысын салу жобасы даяр. Улы қалдықтарға арналған полигон салу жөнінде инвесторлармен келіссөздер жүргізіліп жатыр. Сондай-ақ, қалада ауаның ластануын бақылайтын 5 стационарлық бекет жұмыс істеуде. Ендігі кезекте Жаңатас, Қаратау, Шу қалаларында жəне Қордай

ауылында «СКАТ» стансаларын орнату жоспарланып отыр. Автокөліктерден шығатын қалдықтарды тұрақты бақылау үшін 10 бекет құрылыпты. Олар 20 газоанализатор жəне 20 түтін өлшейтін құралдармен жабдықталған. Жол полициясы басқарма с ының мəліметтеріне сəйкес 2012 жылы 7713 заң бұзушылық анықталып, 9,5 миллион теңге қаржы өндірілген. Билікөл – еліміздегі ластанған су тоғандарының қатарына жатқызылады. Өйткені, химиялық кəсіпорындардың зиянды қалдықтарының құйылып кетуі салдарынан осы бір ғажайып көлдің фаунасы мен флорасы қатты зиян шеккен болатын. Сол 1983 жылдан бастап Билікөл еліміздегі лас көлдердің қатарына қосылды. Өткен жылы осы көлде ғылымизерттеу жұмыстары жүр гізілді. Соның нəтижелері бойынша көлді биологиялық тəсілмен тазарту ұсынылды. Қазіргі уақытта қажетті қаржы есептелуде. Соңғы жылдары облыс аумағында радиоактивті ластануға байланысты да мəселе байқалып отыр. 2011 жылы Шығанақ стансасында радиоактивті ластану анықталған, оны жою мақсатында бүгінде жергілікті бюджеттен 21,8 млн. теңге бөлініпті. Жəне облыстың радиоэкологиялық атласын құрастыруға 90,0 млн. теңге бөлінген. Биыл осы жобаны аяқтау жоспарланып отыр. Министр Тараз қаласындағы сарқынды суларды тазарту мəселесімен де танысты. Жамбыл облысы.

Мемлекеттік баєдарламаєа єылыми ќолдау Қазақ ұлттық аграрлық университетінде «Аграрлық ғылым, білім жəне өндірісті «Агробизнес-2020» мемлекеттік бағдарламасы бойынша жүзеге асыру» атты республикалық ғылыми семинар болып өтті. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Семинар жұмысына Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары Мүсілім Өмірияев, «Қазагроинновация» АҚ-тың басқарма төрағасы Сергей Могильный жəне «Қазагро» ұлттық басқарушы холдингі, «Алматы» əлеуметтік кəсіпкерлік корпорациясы, ғылымизерттеу институттарының басшылары мен шағын жəне орта бизнестің, шаруа қожалықтарының өкілдері мен ғалымдары қатысты. Республикалық деңгейде өткі зі ліп отырған бұл шарада «Агробизнес-2020» мемлекеттік бағдарламасына қатысты түйткілді мəселе лер талқыланып, осыған байланысты жүзеге асырыла бастаған жұ мыстар таразыланды. Сонымен бірге, фитосанитарлық

5

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

жүйе мен ветеринарлық қауіпсіздік, су ресурстары құрылымын дамыту, агроөнеркəсіп саласын мемлекет тік реттеу жүйесінің тиімділігін арттыру, сондай-ақ агроөнеркəсіптік салаларды агрохимиямен қамтамасыз ету жəне ауыл шаруашылығы дақылдарын мемлекеттік сынақтан ө��кізу, аграрлық ғылым мен кеңестік қызмет нəтижелерін нақтылап, қызмет көрсету мен тауарлардың жеткізілуін арттыру мəселелері пысықталды. Семинарға қатысушылар «Агробизнес-2020» бағдарламасы төңірегіндегі өзекті мəселелерді сарапқа салып, олардың арасынан мақсатты бағдарламадағы кешенді жұмыс істеу жөніндегі ескертпелер назарға алынды. Оның ішінде республикалық, аймақтық мемлекеттік жəне жеке кəсіпкерлік

Əр кəсіпкердің өзіндік еңбек жолы бар. «Solo-интерьер» фирмасының директоры Сейітхан Тохметовтің жиһаз-мүлік жасау саласына келуі əкесінің ағаш шебері болуында, яғни əке жолын қууында еді. Əлі күнге дейін көптеген таныстары мен туыстарында əкесі Алпысбай ағаның алтын қолынан шыққан түрлі ағаштан түйілген бұйымдар сақталып қалған. Иə, бəрін айт та бірін айт, Алпысбай аға жоғары деңгейлі ағаш шебері еді, ол кездері осындай қарапайым кəсіп адамдарының еңбегі бағаланып, түрлі дəреже-деңгейлер беріліп жататын. Бала кезінен əкесінің қасында болып, қолөнерді ұнатқан Сейітхан мектеп бітірісімен көп ойланып-толғанбастан Краснояр технологиялық институтының ағаш өңдеу факультетіне оқуға түседі. Оны тəмамдаған соң 1982-1984 жылдары Семейдегі жиһаз фабрикасында жұмыс істейді. Бірақ, өмірге енді ғана жолдама алған жас маманға бұл жұмысы баспана алуына мүмкіндік бермеді. Ол үшін ұзақ жылдар бойы кезекте тұру қажет еді. Сөйтіп, аяқ астынан кəсібін өзгерткен Сейітхан «Иртышгэсстрой» мекемесіне жұмысқа тұрады. Осы салада бақандай 8 жыл жұмыс істеп, құрылыстың қыр-сырын меңгеріп болған кезде əрең деп бір баспанаға қол жеткізген еді. Сейітхан Тохметов тəуекелшіл адам. Не керек нарық заманы туған кезде нар тəуекелге бет бұрып, 1994 жылы өз кəсібін бастауды жөн көрді. Ол алдымен кішкентай станок сатып алған еді. Темір жол училищесінен 23 шаршы метрлік бір

мал шаруашылығы саласындағы түрлі аурулардың алдын алу жəне жойып жіберу, аталмыш дерттерге ветеринарлық бақылау мен қадағалауды күшейту, бұл салаларды ақпаратпен қамтамасыз етіп отыру секілді мəселелерге де ерекше көңіл аударылды. Осыған орай, Ауыл шаруашылығы вицеминистрі М.Өмірияев журналистерге елімізде соңғы кезде ауыл шаруашылығы саласында орын алып отырған бірқатар даулы мəселелерге байланысты түсінік берді. Жиын соңында «Агробизнес2020» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру шарасына ғылымитехникалық жəне ақпа рат тықкеңесшілік қолдау көрсету ниетінде ведомствоаралық жұмыс тобын құрып, оған бағдарлама барысында атқарылатын іс-шаралар жоспарын жасау жəне Ауыл шаруашылығы министр лігіне ұсыну туралы шешім шығарылып, семинардың қарары қабылданды. АЛМАТЫ.

Иə, осылай деген ата-бабаларымыздың көрегендігіне таң қалмасқа шара жоқ. «Малжаның аман ба?» деп амандасып, «Мал балағынан өседі», «Бақпасаң мал кетеді, қарамасаң қатын кетеді» дейтін де сол қазағың. Біреулер оның күні өтті, өндіріс дамыды, айдалада мал бағып қажеті не дер, бəлкім. Алайда, атакəсіптің бəсі ешқашан да түспек емес. Төрт түлік мал өсіріп те өркениеттен қалмай, тұрмысыңды түзеуге болады. Оның үстіне қазіргідей мал шаруашы лығын дамытуға Үкімет оң көзқарас

көзге ыстық, көңілге жылы малды ауылдың тірлігі бай қалады. Əңгіме ауанымен тез келіп қалдық па десем, біз шыққан аудан орталығынан небəрі 5-6 шақырым ғана жер екен. Тоғайлыққа таяу жерде шанадан шөп шашып жатқан адамдарға бұрылдық. Олар осы шаруа қожалығының малшылары Сақтаған Əбдіғалиев пен Халел Табынбаев деген жігіттер болып шықты. Біз қойға шөп шашатын жерді алмастырып тұрамыз. Бұл шөптің таза болуына, қойдың сүйсініп жеуіне жақсы, сондай-ақ,

Мал баќќанєа бітеді

алған. Кей жылдары шөпті одан да көп дайындайтын көрінеді. Былтырғы қуаңшылық оған мүмкіндік бермеген сыңайлы. Ұланның əкесі марқұм Қуаныш Көкжардағы мықты ұста адам болған. Анасы Бəтия екеуі бес ұл, бір қыз тəрбиелеп өсірді. Бес ұл түгелдей жабылып жүріп осындағы екі пəтерлі екі тұрғын үйді, моншаны, қоралар мен ашық аулаларды өздері салып алыпты. Шаруа қожалығында үш «Беларусь» тракторы, екі шөпшапқыш, төрт тіркеме, шөп көтергіш трактор, рулон пресс бар. Тракторларды қоятын гаражды да өз күштерімен салып алған. Қыстаққа электр қуаты келіп тұр. Осы арадан қазып алған скважинаның суы тұп-тұщы, қажет кезінде токты қосып, суды керегіңше алуға əбден болады. – Мен осы шаруа қожалығын құрудағы бауырларым марқұм Серік, Жомарт, Асқар, Нұрланның қолдау-көмегіне дəн ризамын. Сондай-ақ, нағашым Еркіннің үлкен ұлы Орақ Бөлекбаевтың да көмегі көп болды. Қазір осы шаруа қожалығы жұмыстарының басықасында Орақ пен Жомарт жүреді. Мен жалпы басшылық жасаймын, –дейді Ұлан Шыңбаев. Қазір «Толағай» шаруа қожалығында1 мыңнан астам қой, 70 ірі қара, 40 жылқы қыстатылуда. Жем-шөп жеткілікті, малшылар Ұланға бұрыннан сыралғы жандар. Бағым-күтімі келіскен малдың күйі жақсы. Мұнда бар күшжігер көктемгі төл алуға, қолдағы техникаларын жөндеуге жұмылдырылған. Малшылар əрқайсысы 40 мың теңге айлық алады. Отын-суы да шаруа қожалығының мойнында. Өз малын қанша бағамын

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

танытып, қолдау-көмек көрсетіп жатқанда. Оған нақты мысалды əр ауылдан табуға болады. Соның бірі – Ойыл ауданындағы «Толағай» шаруа қожалығы. Көне Көкжарда тұратын ағайынды Шыңбаевтарды білмейтіндер кемде-кем. Шаруасын жүргізіп, тұрмысын түзеп жатқан ағайындылар туралы біз де естігенбіз. Жақынырақ танысудың сəті жақында ғана түсті. Аудандық мəслихаттың хатшысы Берік Бисекеновке осы ойымызды білдіріп едік, оңтайын келтіруге ұмтылды. «Толағай» шаруа қожалығының басшысы Ұлан Шыңбаев көп күттірген жоқ, астындағы су жаңа «Джип» машинасымен жетіп келді. Шымыр денелі қараторы жігіттің бірден-ақ еңбекпен етене өскені аңғарылады. Амандық-саулықтан соң мал ұстап отырған қыстаққа бастады. Қыстағы да көне Көкжардан асырыңқырап айтқанда таяқ тастам жер екен. Жолшыбай білгеніміз сонау тоқсаныншы жылдардың орта шенінде Ұлан əр кəсіптің басын бір шалып, қалалық болуға талпынып көріпті. Алайда, кіндігі туған жерге байланған жас жігіт көп ойлана келе қаладағы екі бөлмелі үйін сатып, елге келіп мал өсіруді ұйғарады. Сөйтіп, 1998 жылы Батыс Қазақстан облысындағы асыл тұқымды еділбай қой шаруашылығынан бастапқыда 74 қой, 3 қошқар сатып алады. Алғашқыда малшы жалдап бақтырады. Араға үш жыл салып, «Толағай» шаруа қожалығын ашып, жер сатып алады. Рөлде отырып, əңгімесін сабақтап келе жатқан Ұлан бауырымыз «қыстаққа да келіп қалдық» деді алдағы малды ауылды нұсқап. Қаладай-қаладай етіп үйілген шөмелелердің көне Көкжар жақ бетіндегі бір отар қой қылаусыз қап-қара екен. Одан əріде екі пəтерлі екі тұрғын үй, қора-қопсы, ашық аулалар көрінеді. Айналасында артық-ауыс ештеңе жоқ, жып-жинақы,

ертеңгі күнге қарбаластан құтқарады, дейді жайдақ шанаға жегілген пар өгізді жетектеп іскіртке бет алған малшылар. Осы кезде қазір аздап жем бермесе, малдың күйі кетіп қалуы мүмкін, деді Берік əңгімеге араласып. Беке, мен осы отарды жасақтағалы бері жем берген емеспін. Ол үшін жазда шөптің нағыз сөлі бойында тұрғанда шауып аламын. Яғни шөптің сабағы 5 сантиметр сарғая бастағанда орақ салып, тез арада жинап, үйіп аламын. Əзірге жем беріп көргенім жоқ. Рас қазір малдың іші өсті. Берілетін шөптің мөлшерін көбейтемін, тіл-көзім тасқа, саулықтарым ақсыз төлдеген емес, деді Ұлан өз пайымын алға тартып. Біз аудан орталығында өссе де малдың жайын бір кісідей білетініне риза болдық. Былтыр жазда 2 мың рулон шөп дайындап

десе еркі. Ал жазда мал азығын дайындауға жалданатын механизаторларға 100 мың теңге айлық төлейді, екі тіркеме отындық қи, 25 рулон шөп береді. Бұл жалдамалы механизатордың бір айдағы табысы үшін аз болмаса керек. Шаруа қожалығының басшысы Ұлан Шыңбаевтың «Еңбек ет те, міндет ет» дегеннің не екенін түсінетін жігіт екені осыдан-ақ көрініп тұр. Оның ойға алған істері үлкен табыстардан үміттендіреді. Мұндағы бір отар еділбай қойының қыстың ортасындағы күйін көріп-ақ көзі қарақты адам шаруақорлық қолтаңбасын таныр еді. Құйрықтары тегенедей дөңгеленген шымқай қара ірі саулықтарды арнайы сырт көзге көрсету үшін іріктеп қойғандай.

Ќўлсарыда тўрєын їйлер салынады Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Атыраудағы ең өндірісті ауданның бірегейі саналатын Жылыой ауданының орталығы – Құлсарыға кешенді келбет қажет. Бұдан бір айдай бұрын «Егеменде» дəл осылай мақала жариялаған едік. Өйткені, Құлсарыдағы 253 көп пəтерлі үйдің 163-і

əбден ескірген, ал 60 үй апатты жағдайда тұр. Статистикалық мəліметке сүйенсек, ауданда 1989 жылдан бері мемлекеттік тұрғын үй салынбапты. Енді, соңғы 24 жыл ішінде тұңғыш рет мемлекет қаражатына көп қабатты тұрғын үйлер салу жоспарланып отыр. Бұл туралы облыс əкімінің баспасөз қызметі мəлімет таратты.

– Жиырма төрт жылдан бері Жылыой ауданында бірде-бір үй тұрғызылмаған. Осы жағдайды ескеріп, биыл Құлсары қаласынан əрқайсысы 60 пəтерлі 5 үш қабатты тұрғын үйдің құрылысын бастағалы отырмыз. Осылайша, ауданда 300 жаңа пəтер пайдалануға берілетін болады, – деп таяуда облыс əкімі Б.Ізмұхамбетов Жылыой ауданы тұр-

Əке жолын ќуєан кəсіпкер бөлмені жалға алды. Ең алдымен ас үй жиһаздарын жасап сата бастаған кезде, ол нарықты толық қамтамасыз ете алатындығын ұқты. Себебі, күн сайын тапсырыстар көбейіп, бұның ж��саған мүлкіне халықтың сұранысы ерекше болған еді. Енді кəсібін кеңейтіп, қасына қосымша жұмысшылар алуға да тура келді. Төрт жыл өткен кезде оған темір жол вокзалы аумағындағы балалар бақшасының жартысын сатып алу жөнінде ұсыныс түседі. Не істеу керек? Кəсібін енді ғана бастағандықтан онда қажетті қаражат болмаған еді. Несие алуға көңілі соқпады. Сөйтіп, əрең дегенде қолы жеткен пəтерін, көлігін, саяжайын сатуға тура келді. Ақыры, 1998 жылы ең алғаш рет «Solo-интерьер» фирмасының негізі де қаланды. Фирма бүгінде түрлі жиһаз жасап, 70 адамды жұмыспен қамтып отыр. Фирма əуел баста ас үй жиһазын шығарса, қазірде бұл жақтан 100 түрлі жиһазды таба аласыз. Алыс жəне жақын шетелдерге танымал. Семейде «Интерьер», «Классик» дүкендерін, «Жаңа көктем», «Дана» сауда орталықтарынан бөлімдер ашып отыр. Фирманың ірі тапсырыс беретін кəсіпорын əріптестері де бар. Олар мектеп-интернаттар, балалар бақшасы жəне «Құрылыс» ЖШС. Тіпті Алматы мен Астанадан да тапсырыстар жиі түседі. Фирма жаңа бір саланы бастап отыр. Ол – терезе перделерін тігу.

(Соңы 6-бетте).

– Біз перделерге қажетті матаны Түркиядан алғызамыз, – дейді С.Тохметов, – сондықтан да олардың сапасы өте жоғары. Ламбрекен, тюльдердің сан түрін тұтынушылар осыдан таба алады. Фирманың дизайнерлері ерекше талантты адамдар. Сондықтан да əр ай сайын фирма жиһаздың жаңа түрін сатуға шығарады. Мəселен, «София», «Жасмин» жиһаздары халықтың сұранысына ие. Фирма МДФ материалын пайдаланатындықтан сапасы жоғары. Мəселен, МДФтың үлдірі өте жақсы болғандықтан күн көзіне, суға төтеп бере алады. Жиһаз əрдайым жап-жаңа күйде сақталып тұрады. Сапалы өнім шығару үшін технология да жоғары болу керек. Сондықтан да, мұнда Италия, Польша, Германияның станоктары пайдаланылады. «Solo-интерьер» фирмасының жиһаздарын тасымалдаған уақытта бүлінбейді. Себебі, фурнитураның сапасы жақсы. Австрияның «Blum», «Hafele», Түркияның «Мера» деп аталатын жылжымалы технологиялары жиһаздың сапасын жоғарылата түспек. Семейдегі «Solo-интерьер» ЖШС-ның өндірістік қуаты жыл дан-жылға артып келеді. Өйткені, халықтың аталған кəсіпорынның жиһазына деген сұранысы мол.

ғындарымен кездесуде сүйінші хабар жеткізді. Мұны өте орынды қадам дей аламыз. Өйткені, бұл біріншіден, Құлсары тұрғындары үшін үлкен жаңалық болғалы отыр. Екіншіден, Құлсарының өзі көп қабатты үйлерімен де моноқала атана алады. Бұған қоса Құлсарыдағы өзге бес қабатты үйлердің келбеті жаңартылса, нұр үстіне нұр болатынын ұмытпаған абзал. Атырау облысы.

Кəсіпорын басшысының айтуынша, бүгінде сатып алушылардың талғамы жоғары. Сол себептен алдымен сапаға көңіл бөлінуде. Өткен жылы Түркияның Бурса қаласына барған кезде ондағы өндіріс орындарындағы еңбек өнімділігі жоғары, сапасы мықты екендігін көріп, тəжірибе жинақтап қайтқан екен. – Шыны керек, Семейде сатылып жатқан сапалы мүліктердің басым бөлігі шетелден əкелінетіндігі жасырын емес, – дейді Сейітхан Тохметов, – сапа жағынан Белоруссия елінің жиһаздары ерекше орын алады. Осыған орай айтарым, біздің кəсіпкерлер бəсекелестікке төтеп бере алатындай қабілетке ие болуы тиіс. Семей қаласында тұрғын үй құрылысы қарқын алып жатыр. Алдағы уақытта мыңдаған отбасын пəтермен қамтамасыз ету жоспарда тұр. Демек, жиһазға сұраныс артуы керек, жиһаз рыногын өзіміз қамтамасыз еткеніміз жөн. Бүгінде кəсіпорында жұмыс істейтіндердің жалақылары тұрақты əрі жоғары деңгейде. Бюджетке қомақты салық құйып, қала тұрғындарын үй жиһаздарымен қамтамасыз етуде жетістіктерге ие болып отырған кəсіпорын алдағы уақытта жаңа дизайндегі жиһаздар шығарып, сапа биігінен көріне бермек. Раушан НҰҒМАНБЕКОВА. СЕМЕЙ.

1


6 Облыс əкімдігі ауыл шаруашылығы басқармасы «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ-қа сомасы 4,85 миллиард теңгені құрайтын 9 инвести циялық жоба ұсынған болатын. Бүгінде «Қақпатас Қордай» ЖШС, «Зияда» ШҚ, «Зылиха» ШҚ, «Ма нат» ШҚ жəне «БайНұр» ЖШС-ларда

www.egemen.kz

Репродуктор шаруашылықтар құру мақсатында Қордай ауданы бойынша 816 бас герефорд, ангус, лимузин тұқымды шетелдік асыл тұқымды ірі қара сатып алынды. Сөйтіп, репродуктор құру жөніндегі тапсырма 82 пайызға орындалды. Бүгінде облыста 2300 басқа арналған мал

«ЌазАгроныѕ» ќамќорлыєы

Биыл облыстың аграрлық саласында 20 миллиард теңгеден астам сомаға 20 инвестициялық жоба іске асырылмақшы Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

солардың құны 939 миллион теңге болатын 5 инвестициялық жобасы жүзеге асты. Бұдан басқа еліміздің үдемелі индустриялық-инновациялық дамуының 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы аясында сомасы 1,2 миллиард теңге болатын 2 инвестициялық жоба жүзеге асырылып, 245 жаңа жұмыс орны ашылды.

1 наурыз 2013 жыл

бордақылау кешендері бар. Нақты бордақылауда тұрған мал басы 1930 ірі қараны құрап отыр. Өткен жылы «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ жəне «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ-тың өңірлік өкілдіктерімен 727,5 миллион теңгеге несие беріліп, барлығы 3826 бас мүйізді ірі қара сатып алынды. Оның 3607-і сиыр болса, 219-ы бұқа. «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» АҚ облыстағы қаржы институттарымен бірлесіп, облыс

аудандарында аталған қаржы институттарының ауыл шаруашылығын қаржыландыру шарттарын, лизингке техникалар мен несиелер беру тəртіптерін түсіндіру бойынша көптеген көшпелі семинар-кеңестер өткізді. Елмен етене араласа отырып істеген осындай жұмыстардың нəтижесін де аграрлық секторда «ҚазАгроҚаржы» АҚ-ның қаржыландыруымен – 981,9 миллион теңге, «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ арқылы берілген – 805,8 миллион теңге, «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ тарапынан бөлінген 953,5 миллион теңге толығымен игерілді. Соның нəтижесінде өткен жылы аграрлық секторда өндірілген жалпы өнім көлемі 93,2 миллиард теңгеге жетті. Үстіміздегі жылы облыстың аграрлық секторы бойынша барлығы 20 миллиард теңгеден астам 20 инвестициялық жобаны іске қосу жоспарлануда.

«Егемен Қазақстан».

Хромтау қаласында моноқалаларды дамытудың 20122020 жылдарға арналған бағдарламасына сəйкес кəсіпкерлікті қолдау орталығы құрылды. Бұл ісшараны «Даму» қорының Ақтөбе облыстық аймақтық филиалы Хромтау ауданының əкімдігімен бірлесіп ұйымдастырды. Адамдардың көрсетілетін қыз меттерге қолже тім ділі гі не ыңғайлы болу үшін моно қа лалардағы кəсіпкерлікті қолдау орталықтары еліміздің бар лық аймақтары бойынша халыққа қызмет көрсету орталықтарының ғимараттарында орналастырылуда. Осыған орай, Хромтаудағы кəсіпкерлікті қолдау орталығы да жергілікті халыққа қызмет көрсету орталығының ғимаратында орналастырылды.

Аталған орталықты құрудағы басты мақсат халықтың жəне жеке кəсіпкерлік субъектілерінің кəсіпкерлік белсенділігін арттыруға жəрдемдесу, сондайақ кəсіпкерлік саласында сапалы консалтингтік қызмет көрсету болып табылады. Орталықта жұмыс жасап тұрған жəне əлеуетті кəсіп керлерге «Даму» қорының бағдарла малары, сондай-ақ басқа да мемлекеттік кəсіпкерлікті қолдау бағдарламалары бойынша ақпараттық-кеңес беру, даму инс титуттарының, мемлекеттік жəне ұлттық компаниялардың, сервистік компаниялардың, екінші деңгейлі банктер жəне басқа да кəсіпкерлікті қолдау ұйымдарының мамандарын тарта отырып дөңгелек үстелдер, се минарлар мен тренингтер ұйымдастыру, жергілікті кəсіпкерлерді бизнесті қолдау

мақсатында өткізілгелі отырған ай мақтық, аймақаралық жəне халықаралық көрмелер мен басқа да іс-шаралар туралы ақ параттандыру жүргізіледі. Сондайақ, моно қалаларды дамытудың 2012-2020 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру шеңберіндегі қаржылай қолдау көрсету шараларын жүзеге асыруға жəрдемдесу, Хромтау қаласында ақпараттандыру жұмыстарын жүргізу арқылы кəсіпкерлерді «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасына, сондай-ақ «Даму» Қорымен іске асырылып жатқан басқа да бағдарламаларға қатыстыру көзделуде. Мұның өзі өз ісін ашып, орта жəне шағын бизнеспен айналысуға талаптанушылардың жұмысын жеңілдетіп, уақытын үнемдеуге айтарлықтай пайдалы болмақ.

Соңғы жылдары ел аумағында қызмет жасайтын кəсіпорындардың инновацияға қатысты ісқимылдары жиі көрініс таба бастады. Мұның өзі қазіргі уақыттың басты талабы десе де болады. Өйткені, инновацияға өгейси қараған өндіріс орындарының өрісі ұзаққа бара алмайды. Бұл мəселе Үкімет пен салалық министрліктердің де ұдайы назарында болып келеді. Осы жоғары атқарушы органдардың бастамасымен инновациялық қызметке статистикалық бақылаулар өткізу ісі тұрақты сипатқа ие. Осы орайда Орал өңіріндегі кəсіпорындардың инновациялық белсенділігі қандай дегенге келсек, бұған тек оң жауап қайтара аламыз. Мұндағы басты көрсеткіш инновациялық өнім көлемі мен осы бағытта көрсетілген қызмет түрлері болып табылады. Бұл жөнінен облыс республикадағы ең алдыңғы көрсеткіштердің бірін иеленеді. Əрине қол жеткен табыс ешқайда қашпайды. Басты мақсат алынған асқарларды тұ рақтандырып, инновациялық қызметті одан əрі дамыту болса керек. Инновация да жас шыбық, өскін секілді. Уақытында тиісті қамқорлық пен қолдау болмаса тамыры тартылып қалады. Бір жақсысы, жергілікті атқарушы органдар тарапынан кəсіпорындардағы инновациялық белсенділікті көтеруге ұдайы назар аударылуы жақсы нəтижеге жол ашуда. Бұған Батыс Қазақстан облыстық əкімдігі жанынан құрылған инновациялар жəне жаңа технологиялар кеңесінің тигізген ықпалы да мол. Осындай қолдаудың арқасында Ақжайықтағы

Осыны аңғарғандай Ұлан бауырымыз əңгіме желісін асыл тұқымды мал төңірегінде өрбітті. Ол о бастан-ақ, асыл тұқымды еділбай қойын өсіруге бағыт ұстаған екен. Бұл мақсаты орындалған сияқты. Өткен жылы күзде осы «Толағай» шаруа қожалығынында асыл тұқымды еділбай қойын өсіруге арналған облыстық ғылымитəжірибелік семинар өткізіліп, облыстың əр

Елордадағы Локомотив құрастыру зауытын дуальды жүйе бойынша Көліктегі технология орталығында оқып жатқан студенттер аралап көрді. Бұл шара салалық колледждер студенттеріне ұнады. Зауыттың дуальды оқу жүйесіне практикалық көмек көрсетуі мұнымен ғана шектелмейді. Өйт кені, Көліктегі технология орталығы мен «Локомотив құ растыру зауыты» АҚ теміржолшылар мен студенттердің

атағын алғаннан кейінгі ет үшін берілетін субсидияға да үміт артады. Бұл оның мал басын көбейтуіне де мүмкіндік береді деп күтілуде. – Жалпы, тұқымы азған малдан өнім алып жарытпайсың. Сондықтан мал тұқымын асылдандыруға бағыт ұстап отырмыз. Алда асыл тұқымды екі-үш бұқа сатып алсам ба деп отырмын, – дейді ол көкейіндегі ойдың арнасын аңғартып. Шаруасын кеңейту үшін ол жер көлемін ұлғайтуды да көздеуде. Жаз жайлауы Талдықұм сайда да екі үй салып қойды. Мұнда мал жаз бойы ұсталады. Қыс түсе осы Барқын құмының қойнауындағы Ақтоғай қыстағына қоныс тебеді. Бұл бір қой үшін таптырмайтын отты жер. Тоғайлыққа тойына жайылған қой тез қоң алып, қыс қатайғанша қолға тұра қоймайды. Шыңбаевтар шаруа қожалығын дамытумен бірге, басқа салаларда да кəсіпкерлік нысандарын ашып, бірқатар адамдарға жұмыс тауып беріп отыр. Ағаш өңдеу цехы жұмыс істейді. 250 орындық «Зарина» мейрамханасында 5 адам еңбек етеді. Бұл мейрамхананы аз қамтылғандарға жеңілдетілген, кей жағдайда тегін береді. Шаруасын жүргізіп, тұрмысын түзеумен бірге, имандылыққа ұйыған Ұлан Шыңбаевтың бұл қасиеті өзгелерге де жұғысты болса деген тілекпен қоштастық біз онымен.

журналист,

«Егемен Қазақстан».

өңірмен шектей салуға болмайды. Бұл жобаны жүзеге асыру арқылы, Қашаған, Теңіз жəне Қарашығанақ кен орындарында қазақстандық қамту үлесін көтеру үшін айта қаларлықтай мол мүмкіндіктер ашылмақ. Екіншіден, теңдесі жоқ технопарк таяу жəне алыс шетелдерге өнім өткізуді əжептəуір жеңіл дете алатын аралық буын болып табылады. – Орал өңірінің жағрафиялық тұрғыдан да, геосаяси тұрғыдан да ұтымды орналасуы инновациялық үдерістерді үнемі жетілдіріп отыруды қажетсінеді. Мұндай мүмкіндік технологиялық алмасуға да кең жол аша алады. Оны Кедендік одағы шеңберіндегі интеграциялық байланыстар арқылы шешу жолдары белгіленді. Мұндағы басты мақсат өңірге жаңа инвесторлар тарту жəне бірлескен кəсіпорындар құру. Бүгінде Ресейдің көршілес Саратов, Самара, Орынбор, Волгоград жəне Астрахань облыстарымен өзара ынтымақтастықты дамыту жөнінде қол қойылған құжаттарға сəйкес сауда-экономикалық байланыстар тереңдеп келеді, – деді бізге Батыс Қазақстан облысы əкімінің орынбасары Алтай Көлгінов. Міне, инновациялық өңірдегі инновациялық белсенділіктің кейбір қырлары осындай. Батыс Қазақстан облысы.

дуальды оқу бағдарламасын жүзеге асыруда өзара əріптестік қарым-қатынас орнатқан. Атап айтқанда, өткен жылдың тамыз айынан бастап «ҚТЖ» ҰК» АҚ Көліктегі технология орталығының Астана, Алматы, Тараз қалаларынан келген 700 тыңдаушысы, салалық колледждің 300 студенті «Локомотив құрастыру зауыты» АҚ кəсіпорнын аралап көрген. Локомотив шаруашылығының тыңдаушылары мен студенттері

Қазақстандағы тұңғыш жаңа буынды тепловоз зауытының жоғары технологиялық құрылғыларымен, шығарылған өнімнің сапалық деңгейімен танысты. Зауытқа келушілер өздерін қызықтырған барлық сұрақтарға тыңғылықты жауаптар алды. Оған қоса, «Локомотив құрастыру зауыты» басшылығы оқу орталығына инженер-техник мамандарды тартуда практикалық көмек көрсетуді жолға қойған. – Біздің орталықтың

тыңдау шылары отандық машина құрас тыру зауытын аралау барысында өз көздерімен ТЭЗЗА тепло возының толық құрастырылу үдерісіне куə болады. Оған өте көп мөлшерде құрал-жабдықтар жұмсалады, – дейді Көліктегі тех нология орталығының өнді ріс тік оқу шебері Болат Төлекбаев. Оқу орны мен өндірістік кəсіпорынның арасындағы бірлескен жұмыс нəтижесінде темір жол саласының мамандары сапалы теориялық жəне практикалық дайындықтан өтеді. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ.

Ќаѕќылдатып ќаз ґсіреді Темір ҚҰСАЙЫН,

инноваторлардың инновациялық жобалары тұтастай республика көлеміне таныла бастады. Олардың арасынан «БатысЭнергоПром» ЖШС-да жасалған жел энергетикалық қондырғысы мен «Арктур» ЖШС инженер-техниктері əзірлеген қоқыс-сұрыптау кешені құрылысын айрықша атауға болады. Мұндағы бірінші жоба ЭКСПО-2017 көр ме сінің басты тақырыбы мен негізгі талаптарына сəйкес келсе, екіншісінің коммуналдық шаруашылықты ілкімді жүргізу ісінде ТМД көлемінде баламасы болмай отыр. Өңірдегі кəсіпорындардың инновациялық белсенділігі туралы əңгіме қозғаған кезде мұнда өткен жылы іске қосылған Ақсай индустриялы паркі жөнінде айтпай кету еш мүмкін емес. Оның қызметі мұнай-газ саласында əлемдік озық технологияларды қолдана отырып, сапалы өнім өндіруге бағытталған. Əрине бұл бір сəтте өздігінен бола қалмайды. Оған жоғары технологиялар трансфертін тартпаса технопарк жанды қозғалысқа кіре алмайды. Аталған мəселеде əлі толық шешімін тауып үлгермеген кейбір инженерлік-конструкторлық түйткілдер де жоқ емес. Бүгінгі күні мұндағы өндіріс жаңашыл дары осы түйінді тарқатуға бір кісідей жұмылған. Ақсай технопаркі жобасын бір ғана иннова циялық

ауданынан келгендер мұндағы шаруа жүргізудің, қой өсірудің тəжірибесіне тəнті болып кетіпті. Ал, шаруа қожалығы асыл тұқымды шаруашылық атағын алуға барлық құжаттарын өткізіп, енді əне-міне сертификат келеді деп күтіп отыр. Өткен жылы мал азығын дайындауға Үкіметтен 200 мың теңге субсидия алды. Жылына 150200 қой сатады. Бұл шаруа қожалығын ұстауға, жұмысшыларымен есеп айырысуға жетіп жатыр. Болашақта асыл тұқымды мал шаруашылығы

Теория мен тəжірибе байланысы

Мүсербек АЙТАШОВ,

Ақтөбе облысы.

Орал өңірінде кəсіпорындардың инновациялық белсенділігі жоғары «Егемен Қазақстан».

(Соңы. Басы 5-бетте).

Ақтөбе облысы.

Жаѕа ґріс Темір ҚҰСАЙЫН,

Мал баќќанєа бітеді

Жамбыл облысы.

Кəсіпкерлікті ќолдау орталыєы ашылды Сатыбалды СƏУІРБАЙ,

ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

Бүгінгі қазақстандық нарықтық қоғам жағдайында баяғыдай үкімет асырайды ғой кеңқолтық көқарас келмеске кетіп барады. Əр азамат отбасы бюджетін толықтырудың қам-қарекетіне көшті. Республика тұрғындарының мұндай топтары шағын кəсіпорын, серіктестік құрып, ресми түрде тіркеліп, бюджетке салықтық түсімдер түсірмейақ қойсын. Жұмыссыз отырмай өз отбасын өзі асырағанының өзі мемлекет үшін мерей. Өмір бір орында тұрмайды. Уақыты келгенде олар дербес өз шаруашылығын құратынына да, құра алатынына да шек келтіруге болмайды. Отбасы бюджетіне табыс келтіру үшін қаз өсіруді қолға алған Жымпиты ауылы тұрғыны Бауыржан Ғалиевті де дəл осы топқа қоса аламыз. Ол бұған дейінгі жылдарда аудандағы жол пайдалану кəсіпорнында көлік жүргізушісі болып істепті. Кейін қысқартудың құрығына тап болып жұмыссыз қалған. Енді не істеу керек? Аяқ-қолы балғадай азамат қарап отыра ала ма?! Ата-анасы ежелден қаз ұстауға бейім болатын. Бұл соны көріп оның жайкүйіне қанығып өсті. Осы үрдісті одан əрі жаңғыртсам қайтеді деген ой келді. Əрі көп кешікпей осы ниетін іске асыруға кірісті. Зайыбы Жадыра да отағасының бұл қадамын қуана құптады. Қазір ерлі-зайыпты Бауыржан жəне Жадыра Ғалиевтер қаз өсіру арқылы күнделікті тұтыну себетін өтеп қана қоймай, өздерінен артылған өнімді тиімді де

ыңғайлы бағамен ауылдастарына өткізіп, отбасы бюджетін толықтыруда. Бауыржан, үй құстарының үйрек, тауық жəне қаз секілді бір неше түрлері бар. Соның ішінде қазды көбірек өсіруге басымдық беретініңді немен түсіндіресің? Біз реті келгенде оған осындай сауал тастадық. Ол іркілген жоқ. – Иə, біз үй құстарының барлық түрін ұстаймыз. Соның ішінде қаз өсіруге көбірек ден қоятын себебіміз, қаздар жем түрлерін талғамайды. Таңертеңгі жəне кешкі уақыттарда жемдерін жеп, еркін жайылып жүре береді. Қаздар салқын суда жүзгенді өте жақсы көреді. Оған да қолайлы жағдайлар бар. Өлеңті өзені де алыс емес, іргемізде тұр. Қазір қаздар адамға тез бауыр басады, əрі қолға тез бейімделгіш келеді. Құс төрелері таң атқан соң бір ізбен жайылысқа, суға кетіп, кешқұрым бір-ақ оралады. Алыстан қарап, бақылап қойсаң болғаны, – дейді шаруақор азамат. Əрине, қаздың да қазы бар. Селекциялық асылданыру жұмыстары тек малға ғана емес, сонымен бірге, құсқа да қажет екенін Бауыржан өз тəжірибесінен айқын көз жеткізген. Орал өңірі аумағында өсіріліп жүрген жергілікті қаздардың салмағы 5-6 килограмнан аса бермейді. Сондықтан оның сатылым бағасы да айтарлықтай жоғары сома құрай алмайды. Сөйтіп, саннан көрі сапаның тиімді екенін түсінген азамат Ресейдің Орынбор облысынан əрқайсысы он килограмға тарта алатын асыл тұқымды қаз сатып алуға бекем бел буады. Бүгінде қазға құмар ауыл тұрғынының осы мақсаты орындалып ұзын мо��ын, аққуға ұқсас, əдемі де салмақты, маң-маң

басқан қаздар Б.Ғалиевтің отбасы бизнесінің шырайын келтіре бастады. Қаз өсірудің де тек өзіне ғана тəн ерекшелігі мен иірімдері бар. Əсіресе, жұмыртқа басар кезде

жоғары қаз етіне деген сұраныс күннен-күнге өсіп келеді. Оны сатып алуға тілек білдірушілер аудан көлемінен асып тұтастай Орал өңірінде, көршілес Атырау облысына қанатын жайып отыр. Олар

құстың бұл түріне айрықша бап керек. Əйтпесе ұтылғаның. Бұл кезде қаздар тым семіріп кетпей, орташа қоңдылықта болғаны жөн. Ұяға тасталған жұмыртқалардың бə рінен балапан пайда болуы үшін оны ертеңгілік не кешқұрым салған дұрыс. Қаздың ұясын құрғақ ұстап, тамағын да белгілі бір уақыт аралығында беріп тұрса, күткенің келеді дейді Бауыржан. Қаздардың балапандарын күтіп-баптау отағасының зайыбы Жадыраның еншісіндегі іс екен. Ол жұмыртқаны жарып шыққан балапандарды буындары бекіп қатайғанша екі-үш апта бойы тартқан тары, сөк, дəрумендер беріп, бөлек торда ұстайды. Арнайы алаңқайдағы көк шөпке жаяды. Бүгінде Ғалиевтер отбасы өсіретін құнары мен сіңімділігі

отбасы бизнесінде қалдықсыз технология үдерісін ұстанады. Бұл орайда қаздың еті ғана емес, сонымен бірге, оның мамығы мен майын да кəдеге асырып жүр. Халықтық медицинада қаздың майы адам ағзасының үсіген жəне күйген жеріне мың да бір шипа, ем болатыны əлдеқашан дəлелденген. Осындай мұқтаждықпен келгендерге Бауыржан мен Жадыра бəлсініп тұрмайды. Тіпті, тегін де беріп жібереді. Міне, осылайша қаңқылдатып қаз өсірген Ғалиевтер отбасы бюджетінің бүйірі тоқ. Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданы. -------------------------------Суретте: асыл тұқымды қаздың үлкендігі осындай.

ОРТАЛЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ОРГАНДАРДЫҢ ИНТЕРНЕТ-САЙТТАРЫ:

2

Қазақстан Республикасының Үкіметі Ішкі істер министрлігі Қорғаныс министрлігі Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Білім және ғылым министрлігі Сыртқы істер министрлігі Денсаулық сақтау министрлігі Көлік және коммуникация министрлігі

www.government.kz www.mvd.kz www.mod.kz www.eco.gov.kz www.edu.gov.kz www.mfa.kz www.mz.gov.kz www.mtk.gov.kz

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Қаржы министрлігі Әділет министрлігі Төтенше жағдайлар министрлігі Мәдениет және ақпарат министрлігі Ауыл шаруашылығы министрлігі Экономикалық даму және сауда министрлігі

www.enbek.gov.kz www.minfin.kz www.minjust.kz www.emer.kz www.mk.gov.kz www.minagri.kz www.minplan.kz

Мұнай және газ министрлігі Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Статистика агенттігі Спорт және дене шынықтыру істері агенттігі

www.memr.gov.kz

wwww.mit.kz www.stat.kz www.mts.gov.kz


www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

 Толғандырар тақырып Ауыл – алтын бесік, мал шаруашылығы – атакəсіп. Қазақтың қанына сіңген бұл егіз ұғымның қасиеті хақында айтып жатудың өзі артық. Себебі, бүгінгі ел билеген басшыдан бастап, ғылым қуған ғұлама мен қарақан басын баққан қараға дейін жөргегінде жатып-ақ ауылдың саумал ауасымен ауызданған, тəй-тəй басқан сəтінен атакəсіптің қыры мен сырына қаныққан кешегі қаратабандар. Өкінішке қарай, ауыл шаруашылығын нарыққа көшіру жолындағы реформалар мен тəжірибелерге тым əуестеніп, соңғы жылдары осы қасиетті ұлттық құндылықтарымызға көлеңке түсіріп алған сыңайлымыз. Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Ашығын айтсақ, өскелең ұрпақ санасында бұл қос ұғымның қасиеті көмескі. Көмескіленгені сол емес пе, қазақ жастары атакəсіптен қол үзіп барады. «Ауыл жылдары» жарияланып, мемлекет тарапынан ауыл шаруашылығына миллиардтаған қаржы бөліне бастаған соңғы бірнеше жылдың жүзінде де ауылға барып, тұралаған атакəсіпті тұрғызуға құлшыныс танытқан жастар қарасы көрінбейді. Бұл ретте ауыл жастары жеңіл тұрмыс іздеп, қалаға қашады деген жаңсақ пікірге негіз жоқ. Өйткені, ауыр жұмыстарының 90 пай-

сияқты. Бір ғана мысал, мемлекет шаруаға асыл тұқымды 1 бас малды ұстау үшін 8 мың теңге, жемге кеткен шығыны үшін қосымша 4,5 мың теңге субсидия төлейді екен. Жүздеген бас мал ұстаған фермерлер тек субсидия ретінде ғана мемлекеттен жыл сайын миллиондаған теңге көмек алады. Министрліктің мəлімдеуінше, бұл сала жылдан жылға дамып, біршама жұмыс істеп тұрған сияқты. Ендеше, отандық мал шаруашылығының өнімдері қазақстандықтардың сұранысын қаншалықты дəрежеде қамтамасыз етеді? Бюджеттен бөлінген миллиардтаған қаржының қайтарымы қандай? Мамандардың дерегі бойынша, елімізде

ықылым заманнан бергі күн көріс көзі – атакəсіп – мал шаруашылығымен қоса қалыптасып, бірге дамыды. Ежелгі қазақ елінің еркіндігі, туған жерінің кеңдігі де осы қасиетті атакəсіппен тікелей байланысты. Төрт түліктің бабымен жылдың төрт маусымын да табиғат аясында өткізетін қазақтардан артық мал өсірудің қыры мен сырын білетін халық жоқ екендігін де көне тарих тəжірибесі дəлелдеген. Халқымыз ғасырлар бойы мал шаруашылығын дамыту жағдайын жетілдіріп отырды. Бертін келе мал бағудың көне дəуірдегі дəстүрі өзгеріп, шаруашылықты дамытудың уақытқа сай жетілген жаңа əдістері орнығып, мал жартылай жайылып бағылатын болды. Жаз айларында мал жайылымда бағылып, қыста қорада күтіп бағылатын. Қолға қарайтын мал үшін қысқа жеткілікті жем-шөп қоры дайындалды. Тіпті тебінге түсетін жылқы малын да қатты қыс айларында арнайы əзірленген жем-шөп қорымен қосымша азықтандырып отыратын. Өткен ғасырдағы Кеңес заманында қазақ мал бағудың осы əдісіне бүтіндей көшкен еді. Бүгінгі фермерлер қазақ даласының өңірлік ерекшеліктерін, атакəсіптің бабалардан қалған осынау бай тəжірибесін ескермей, мал шаруашылығының қалыптасқан жүйесін бұзды. Олар барынша аз шығынмен мол пайда табуды

жылқы қырылған. Павлодар облыстық статистика департаментінің директоры Дана Сұлтанованың мəлімдеуінше, тек қаңтар айында ғана облыста 150-ге тарта ірі қара, 539 бас жылқы өлім-жітімге ұшыраған. Ал енді кімге сенесіз?!. Жалпы, біздің статистика саласының деректеріне деген сенімімізге көлеңке түс кен. Мəселен, жақында экономика ғылымдарының докторы, профессор Атамұрат Шаменов «Ауылға ауқымды саясат керек» атты сұхбатында («Айқын». 9 ақпан, 2013 жыл): «Соңғы он жыл шамасында еліміздегі мал басының статистикасы жылда аз да болса өсімді көрсетіп келе жатқан болатын. Өткен жылғы ірі қараны идентификациялау кезінде Қазақстан бойынша 1 миллион ірі қара жоқ болып шықты. Статистикалық мұндай көзбояушылық кімге керек, ол дұрыс шешім қабылдауға кедергі жасайды» деп атап көрсетті. Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасы бойынша, соңғы жылдары елімізде мал тұқымын асылдандыруға ерекше басымдық беріліп келеді. Бұл көкейкесті мақсатты жүзеге асыру үшін арнайы бағдарлама қабылданып, миллиардтаған қаржы бөлінді. Осы бағдарлама шеңберінде осыдан екі жылдан астам уақыт бұрын «ҚазАгро» ұлттық холдингінің бастамасымен еліміздің болашақтағы ет экс-

Атакəсіптіѕ ертеѕі алаѕдатады

ызы қол күшімен атқарылатын қаладағы құрылыс ұйымдарына жалданған қазақ жастарының жұмысы жеңіл, тұрмысы тамаша деп ешкім айта алмас. Қазақты алтын бесігі мен атакəсібінен қол үздірген басты себептердің бірі, сонау тоқсаныншы жылдардың басындағы ауыл шаруашылығында асығыс жүргізілген жекешелендіру реформасы екендігі анық. Ауылдың сəні – мал еді. Мал кеткен соң ауылдан да мəн кетті. Аға ұрпақ жылдар бойы өсірген мыңғырған мал аяқ астынан «көлденең көк аттының» қолына көшті. Нарық əкелген «бартер» деген бəленің кесірінен миллиондаған мал пышаққа ілікті. Айналасы алтыжеті жылдың ішінде ақтылы малынан айрылған ауыл азып-тозып шыға келді. «Асыра сілтеу болмасын, аша тұяқ қалмасын» ұранымен өткен ғасырдың 30шы жылдарында зорлықпен жасалған ұжымдастыру науқаны Қазақстанның мал шаруашылығын күйретсе, 90-шы жылдардың басында жүргізілген жүйесіз жекешелендіру реформасы қазақ даласында мал басын екінші рет орасан зор шығынға ұшыратты. Мəселен, 1990 жылы Қазақстанда 9 757,2 мың бас ірі қара мал болса, 2000 жылы 4 106,6 мың бас ірі қара мал ғана қалған. 1990 жылы 1 626,3 мың жылқы болса, 2000 жылы 976 мың жылқы қалған. Əсіресе, осы кезеңде қойды қынадай қыру оқиғалары белең алды. Қазақстанда 1990 жылы 36 миллионға жуық қой болса, 2000 жылы 9 миллионның о жақ, бұ жағында ғана қой-ешкі болды. Қолдағы малын «бартердің» құрбандығына беріп, тəжірибелі малшылар құрығын ұстап қалды. Төрт-бес қойын бірекі қап ұнға айырбастап, екі-үш баспағын балалардың мектепке баратын киімкешегіне жаратып, ауыл қазағы тесік астауға телмірді. Жаппай жұмыссыздық жайлаған ауыл тұрғындары кəсіп іздеп қалаға ағылды. Ел ішінде стихиялық урбанизация мен бей-берекет көші-қон үдерісі белең алды. Аз уақыттың ішінде мəдениеті дамыған, инфрақұрылымы қалыптасқан кеңшарлар мен ауылдар қаңырап, ақтылы мал мекені болған жасыл жайлаулар тусырап қалды. Барлық саналы ғұмырын мал өсірудің жайына арнаған кешегі майталман малшылар енді күн көріс қарекетімен амалсыз қаладағы басқа кəсіптерге бейімделуге мəжбүр болды. Сөйтіп, атадан балаға жалғасып келе жатқан атакəсіп сабақтастығы əлсіреді. Бұл өкпені қысқан өтпелі кезеңдегі «өз күніңді өзің көрдің» кебіне ұрынған тоқсаныншы жылдардағы еліміздің ауыл шаруашылығына тəн ортақ көрініс еді. Мемлекет басшысының соңғы жылдары еліміздің ауыл шаруашылығын дамыту мақсатында тұрақты түрде жүргізіп келе жатқан басымдықтарының арқасында бұл салада да оң өзгерістер байқала бастады. Мемлекет тарапынан бөлінген мил лиардтаған қаржының көмегімен егін шаруашылығында айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізілді. Енді мал шаруашылығын дамыту мəселесіне көңіл бөліне бастады. Соңғы уақытта мемлекет тарапынан бөлінетін қаржыға мал шаруашылығы да кенде болып жатпаған

тұтынылатын сүт өнімдерінің 27 пайызы ғана Қазақстанда өндіріледі екен. Қалған 73 пайыз сүтті біз шетелдерден тасимыз. Ал ет өнімдерінің 25 пайызы ғана қазақстандық фермерлердің үлесіне тиесілі. Еліміздің етке деген сұранысының да 75 пайызын импортпен жауып отырмыз. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мəліметі бойынша, 2011 жылы еліміздегі өңделген азық-түлік тауарларының жалпы айналымы 3 805,3 млн. АҚШ долларын құрап, 2006 жылмен салыстырғанда 184,6 пайызға өсіпті. Оның ішінде 2 835 млн. АҚШ доллары немесе 74 пайызы тағы да импорттың үлесіне тиеді екен. Ең өкініштісі, қаншама жылдардан бері күнделікті азық-түлік өнімдерін тұтынатын қазақстандықтар Ресей мен Белоруссияның мал шаруашылығын дамытуға, шетел фермерлерін гүлдендіруге үлес қосып жатыр. Ішкі сұраныстың 20 пайызын ғана қамтамасыз ететін мал шаруашылығын толыққанды сала деп айтуға да ауыз барар емес. Еліміздің азық-түлік қауіпсіздігінің кілті тұтастай жаттың қолына көшкен. Желге ұшып кетпесе, жыл сайын бюджеттен бөлінетін миллиардтаған қаржының да тиімділігін көретін уақыт жетті ғой. Айналып келгенде, кəсіпкерлерге мемлекет тарапынан оңды-солды құйып жатқан қаржы да салық түрінде алынған қарапайым халықтың несібесі емес пе? Қарапайым тұтынушы тым болмаса сол несібесінің игілігін дастарқан мəзіріндегі отандық өнімдерден көргісі келеді. Ал біздегі жағдай «баяғы жартас – бір жартас». Нарықтық қатынастар қалыптасқан кезеңнен бергі уақытта базарлар мен дүкендердің сөрелеріндегі самсаған азықтүлік тауарларының жылтыраған қағаздарының өзі шекара асып, жат жерден жеткен жартылай фабрикаттар екенін айғақтайды. Химиялық қоспасы көп бұл өнімдердің адам ағзасына келтіріп жатқан кесірі келешек таразысында. Мал шаруашылығының қайтарымы құлдырап, атакəсіптің қадірі қашуының тағы бір себебі, осы бір стратегиялық саланың маңызын түсініп, шынайы жұмыс жүргізетін нағыз майталман мамандардың жоқтығынан болып отыр. Жеңіл ақшаның жайын жақсы білетін «жаңа қазақтардың» жаппай араласуымен мал шаруашылығына жан бітірудің қадамдары жасалып-ақ жатыр. Алайда, «қолыңнан келсе, қонышынан бастың» керімен күштеп жекешелендіру науқаны кезінде қоғамдық малды жаппай жекешелендіріп алған кешегі партия жəне кеңес органдарының қызметкерлері мен кеңшарлардың, ұжымшарлардың директорларынан құралған бизнесмен-фермерлер – «жаңа қазақтар» мал шаруашылығын нарық жағдайына бейімдеп, жаңаша дамытып əкете алмады. Олар оңай жолмен қолдарына келген төрт түлікке жеңіл ақша түсіретін байлық көзі ретінде ғана қарады. Мал шаруашылығы базасын нығайтуға, жем-шөп қорын қалыптастыруға қаржы салмады. Осынау кең-байтақ далада қазақ халқы ғасырлар бойы мал шаруашылығын дамытып, көшпенділердің ұлы өркениетінің негізін қалаған болатын. Халқымыздың ұлттық болмысы, тарихи салт-дəстүрі де

күйттеді. Отарлы қой, табынды малға бірекі малшы ғана жалдап, ферманың иесі де, зоотехнигі де, мал дəрігері де бір өзі болды. Ірі кеңшарлардағы малдəрігерлік орталықтар, зертханалар жүйесі жойылды. Мал табындарында зоотехникалық сұрыптау, ветеринарлық емдеу шаралары жүргізілмейтін болды. Шаруа қожалықтарының иелері «қазаншының еркі бар, қайдан құлақ шығарса» дегендей, кейінгі кездегі ауа райының жылыну үрдісіне үміттеніп, қысқа қажетті жем-шөп қорын дайындауға да салғырт қарай бастады. Оған биылғы қаһарлы қыста малдары қырылып жатқан Павлодар облысындағы шаруа қожалықтарының жетесіздігі дəлел. Павлодар облысында биылғы қыста орын алған осы оқиға қордаланған талай-талай кемшіліктің бетін ашты. Мал шаруашылығы саласын өркениетті тұрғыда дамыту мəселелері былай тұрсын, қоғамымызда төрт түлікке деген жаны ашымастық көзқарастың қалыптасқаны анық көрінді. Жергілікті əкім-қараларды қырылған малдың обал-сауабынан, өңір экономикасына тигізетін кері əсерлерінен гөрі, орынтақтарынан айрылып қалмауы, келеңсіз кемшіліктердің жоғары жаққа əшкере болмауы ерекше алаңдатса, шаруа қожалықтарының иелерін қалтасының қамы ғана қынжылтады екен. Сондықтан олар жергілікті жерде болып жатқан жағдайларды жасырып бағуда. Қарашада қырық градус аяз қақап, қаңтарда жаңбыр жауған биылғы қыстың сынағында шаруа қо жалықтарының жағдайы сын көтермеді. Солтүстік облыстардың бірқатар шаруашылықтарында мал шығынға ұшырады. Əсіресе, Павлодар облысы шаруа қожалықтарының тебіндегі жылқысы көп қырылды. Алғашқыда Кереку өңірінде желтоқсан жəне қаңтар айларында тебіндегі төрт мыңға тарта жылқы қырылғаны туралы хабар тарады. Ауыл шаруашылығы министрлігі ізінше бұл қауесетті жоққа шығарды. Тіпті Павлодар облысының əкімі Ерлан Арын теледидар арқылы өңірлік ашық жиналыс өткізіп, малы шығынға ұшыраған шаруа қожалықтары басшыларын жалған ақпар таратты деп айыптап, құқық қорғау органдарына олардың үстінен қылмыстық іс қозғау туралы тапсырма да берді. Əкімнің айтуынша, бұл шаруа қожалықтарының иелерінің «джип» мініп, қалада салтанат құрудан қолдары босамайтын көрінеді. Олар қысқа қажетті жем-шөп қорын дайындамайды. Малдың шығынын қасақана өсіріп, артық малды далаға тығып, мем лекеттен өтемақы алуды ойлайды екен. Мұндай жағдай бұрын да болған көрінеді. Павлодар облысындағы мал шығынына байланысты журналистердің қойған сұрағына жауап берген Ауыл шаруашылығы министрі Асылжан Мамытбековтің сөзі де əкімнің пікірімен орайлас шықты. Оның мəлімдеуінше, Павлодар өңірінде жұттың ешқандай белгісі байқалмаған. Облыста тұтастай алғанда 250-ге тарта жылқы шығын болған. Керісінше, павлодарлық «Тұрар», «Абылайхан» атты шаруа қожалықтары иелерінің айтуынша, тек осы екі шаруа қожалығында ғана 300-ден 500-ге дейін

порттау əлеуетін арттыру үшін шетелдерден жаппай асыл тұқымды мал импорттау шарасы қолға алынды. Бұл бастамаға бұрынғы Ауыл шаруашылығы министрі, С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің ректоры Ақылбек Күрішбаев бастаған ғалымдар қарсы болып, шетелдерден ұрық алу үшін селекциялық мақсатта ғана белгілі мөлшерде мал импорттау қажеттігін айтып, ал жаппай асыл тұқымды мал импорттау бір жағынан өте қымбатқа түсетінін, екінші жағынан қауіпті жұқпалы ауру əкелуі мүмкін екендігін алға тартқан болатын. Қазіргі Ауыл шаруашылығы министрі Асылжан Мамытбеков өзінің «ҚазАгро» холдингінде жетекшілік жасап жүрген кезінде көтерген осы бастамасын орындауға құлшына кірісіп кетті. Жыл басында өткен Үкімет отырысында А.Мамытбеков 2016 жылға дейін елімізге 72 мың бас мал импорттау жоспары бар екендігін, соңғы екі жылда 22 мың бас асыл тұқымды малдың орнына 30 мың бас мал жеткізілгендігін, 60 асыл тұқымды репродуктор-шаруашылықтардың құрылғанын атап көрсетті. Өкінішке қарай, бюджеттің миллиардтаған қаржысы шығындалған бұл аса жауапты шарадан да ши шықты. Министр қанша жуып-шайғанымен асыл тұқымды мал импорттау мəселесінде орын алған олқылықтар соңғы уақытта үлкен қоғамдық пікір туғызуда. Ағымдағы жылдың ақпан айында еліміздің барлық БАҚ-тары Солтүстік Қазақстан облысына Австриядан ұшақпен əкелінген малдан бұрын құлақ естіп, көз көрмеген шмаленберг вирустық ауруының шыққаны туралы дабыл қағуда. Бұл туралы «Егемен Қазақстан» газеті 2012 жылы мəселе көтерген болатын (қараңыз, «ҚазАгроҚаржы» - ауылды нақты қолдау». «Егемен Қазақстан», 5 желтоқсан, 2012 жыл). Осындай тақырыппен газетке берген сұхбатында «ҚазАгроҚаржы» АҚ басқармасының төрағасы Ғұмар Рахымжанов «Қазір елімізге əкелініп жатқан аргус жəне герефорт тұқымды ірі қаралар өте қымбат тұрады. Олардың əрқайсысының бағасы 5 мың доллардан асады. Ал бұл əкелінген мал асыл тұқымды деген атына лайық па? Оны əрбір шаруа өзі бағалауы керек. Кейбір алыпсатар компаниялар Еуропадан, Америкадан бір сиырды 1 мың доллар арзан бағаға сатып алып, оларды асыл тұқымды мал ретінде көрсету үшін анаболик дəрі-дəрмегімен егіп, біздің ауыл шаруашылығы субъектілеріне нағыз асыл тұқымды мал ретінде қымбат бағаға сатады. Шетелден асыл тұқымды мал сатып алуда сұмдық сорақы мысалдар шығуда», деп атап көрсетті. Əрбір басын 5 мың АҚШ долларына сатып алып, ұшақпен тасып жатқан бұл асыл тұқымды мал Қазақстанның мал шаруашылығын қай ұшпаққа шығарады? Ең алдымен, бұл малдың бағасы мемлекет үшін аса қымбатқа түсуде. Екіншіден, қанша керемет төзімді болса да бұл мал жергілікті жағдайға бейімделіп кете ала ма? Тіпті Батыс елдерінің ылғалға бөккен көкмайса шөбімен ауызданған малдың ішіне біздің құрғақшылыққа бейім қатқыл шөбіміз жаға ма? Қазақстанның бір

өңірінен екінші өңіріне əкелінген малдың өзі қашан жерсінгенше, жүдеп-жадап біраз қиналатын еді ғой. Біздің жақтың табиғи жем-шөп қорына бейімделген күннің өзінде бұл мал ертеңгі күні экспортқа шығаратын жоғары сапалы нағыз «мəрмəр» етті бере ме? Одан да осынау миллиардтаған қаржыны тиімді пайдалана отырып, кезінде өзіміздің аты əлемге жайылған ғалымдарымыз ашқан қазақтың ақ бас асыл тұқымды сиырларын неге көбейтпейміз. Дүние жүзінің мамандары əлдеқашан мойындағандай, қазақтың ақбас сиырл��рының мəрмəр еті сапасы жағынан халықаралық рынокта жоғары бағаланады. «Қолда барда алтынның қадірі жоқ» дегендей, өзгенің қаңсығына қызығып жүріп, өзіміздің асылымыздан да айрылыппыз. Мамандардың айтуынша, қазір елімізде нағыз таза қанды қазақтың ақбас асыл тұқымды сиырлары да қалмапты. Олар кешегі өлара кезеңде мың-мыңдап Ресейге айдалып кетіпті. Қазір біз бұл асыл тұқымды сиырларды Ресейден, Татарстаннан тасып жатырмыз. Ақиқатын айтсақ, асыл тұқымды ақбас сиырлардай салмағы ауыр, еті сапалы мал сирек. Сондықтан, ертеңі дүдəмал шетелдің малын жерсіндіреміз деп əуре-сарсаңға түспей, сыннан өткен отандық асыл тұқымды ақбас сиырларды қайтадан қалпына келтіруіміз керек. Қазір мұхиттың арғы жағынан əкеліп жатқан сыры беймəлім сиырларға жұмсалған бюджет қаржысы ақталмай шығынға белшемізден батып қалуымыз əбден мүмкін. Шығынға батты деген сол емес пе, күні кеше Ауыл шаруашылығы министрлігінің ветеринарлық қызметі Солтүстік Қазақстан облысының «Полянское» ЖШС мен «Леонов» шаруа қожалығындағы Австриядан əкелінген 700-ден астам асыл тұқымды сиырларды 200-ге тарта төлімен бірге дəрі егіп өлтіріп, өртеп жіберді. Ауыл шаруашылығы министрлігінің жауапты мамандары елімізге əкелінген бұл малдың Австрия жерінде жүрген кезінде жұқпалы ауруға шалдыққанын алға тартып, экспортқа шығарылатын мал дың ауруын жасырғаны үшін сол елдің малдəрігерлік қызметін кінəлайды. Осыған байланыс ты жұқпалы ауруға шалдығып жойылған малдың шығынын да австриялықтар өтеуге тиіс дейді. Ал министр Асылжан Мамытбеков бұл асыл тұқымды малды Австрия мемлекетінен біздің елімізге жеткізуде делдалдық көрсеткен Венгрияның компаниясын кінəлап, мал шығынын солар өтеуге міндетті дейді. Кейіннен мəлім болғанындай, іс жүзінде бұл малдың шығынынан Австрия мемлекеті де, Венгрия компаниясы да бас тартты. Амалсыз бұл шығынның да салмағы еліміздің бюджетіне түспек. Кейбір мамандардың пікірінше, мал шаруашылығы тиімсіздігінің басты себебі, оның ұсақталып кетуінде болып отырған сияқты. Мəселен, бүгінде еліміздегі барлық малдың 80 пайызына жуығы ұсақ үй шаруашылығының үлесіне тиесілі. Ал тарыдай шашыраған мұндай шаруа қожалықтарынан қандай тұрақты да сапалы өнім талап етуге болады. Сондықтан, мал шаруашылығында мал өсіретін, оның өнімдерін өңдейтін кешенді мегашаруашылықтардың үлес салмағын барынша арттыру керек. Екінші бір маңызды мəселе, мал шаруашылығы өнімдерін өндіретін кешендердің табысын арттыру үшін олардың өнімін өздері тікелей тұтынушыға жеткізу жағдайын ойластыру керек. Ол үшін жаңа уақытқа бейімделген кооперациялар құру керек. Бұл орайда кешегі Кеңес заманында тиімді жұмыс істеген тұтынушылар кооперациялары жүйесін қайтадан қалпына келтірсе артық болмайды. Ақиқатын айтқанда, талай жылғы тəжірибеден өткен ескі жүйенің бəрін төңкеріп тастау аса көрегендік емес екенін уақыт та дəлелдеді. Соңғы кезде елімізде жаппай өрістеп бара жатқан ештеңе өндірмей-ақ тек алыпсатарлықпен көтеріп алған тауарларынан 100 пайыз пайда түсіретін делдалдық жүйе бара-бара жабайы нарықтың да түбіне жетуі мүмкін. Сондықтан, бүгінде жеңіл пайда табу жолында «тəттіге қонған қара шыбындай» қаптап кеткен делдалдарға тыйым салатын уақыт жетті. Еліміздің мал шаруашылығын бəсекеге қабілетті нарық жағдайында дамытуға кедергі болып отырған ең маңызды мəселе – бұл саланың нағыз мамандармен қамтылмауында болып отыр. Жасыратыны жоқ, бүгінгі таңда малшы мамандығының беделі өте құлдырап кеткен. Малшылардың əлеуметтік тұрмыс жағдайы да ешбір сын көтермейді. Мал шаруашылығын дамытудағы шешуші тұлға – малшының тұрмысы Кеңес кезеңіндегі жағдайдан да төмендеп кеткен. Қысы-жазы мал со ңында жүрген бүгінгі жалдамалы малшы-шопандарға бұрынғыдай автоклуб, автодүкен, жылжымалы монша сияқты əлеуметтік тұрмыстық нысандар қызмет көрсетпейді. Экономикалық зерттеу деректері көрсетіп отырғанындай, бүгінде еліміздегі ең төмен бағаланатын да, тым мардымсыз жалақы алатын да малшы қауымы болып отыр. Малшы еңбегінің тиімділігін арттырмай бұл саланың тиімділігін арттыру мүмкін емес. Ауыл-селоларда жұмыссыздық белең алып тұрған бүгінгі уақыттың өзінде мал бағатын адам табылмауының өзі көп жайды аңғартса керек. Ендеше, атакəсіптің беделін арттыру мал шаруашылығында орын алған осындай олқылықтардың орнын толтырып, бұл салаға нағыз мемлекеттік мүдде тұрғысындағы көзқарасты орнықтыру болып табылады.

7 Алаш арыстарына арналды Ұлты мен жұртына адал қызмет еткен Алаш арыстары қазақты қайтсек қатарға қосамыз, азаттығын алып беріп, тұғырын баянды етеміз деп, небір бас кетер істерге барған. «Байтұрсынов, Дулатов, Бөкейханов, Бірі – күн, бірі – жұлдыз, бірі – айым. Кешегі қара күні осылар ғой, Халық үшін шам қылған жүрек майын» деп аққан жұлдыз, ақиық ақын С.Торайғыров тегін айтпаса керек.

Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Астана қалалық тілдерді дамыту басқармасының ұйытқы болуымен елорда да ғы К.Байсейітова атындағы ұлттық опера жəне балет театрында Мəшһүр Жүсіп Көпейұлы мен Шəкəрім Құ дайбердіұлының 155 жылдығына, Халел Досмұ хаммедұлының 130 жылды ғына, Мағжан Жұмабаев пен Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 120 жылдығына орай «Алаштың ардақтылары» атты əдеби-сазды кеш өтті. «Арғы атам – ер түрік, Біз – қазақ еліміз», деп артынан дəл бүгінгі күнді болжап айтқандай, «Жасаған жар болып, Қазақтың еліне. Жасаған сақтасын, Алаш тың ордасын» деген ардақтыларымызға арналған басқосуды айтыс өнерінің қазіргі айтулы өкілі Аманжол Əлтаев толғаумен бастап, жиылған жұртты бір серпілтті. Түйінінде «Бұл дүние не деген жалған еді» деп, жалған дүниенің өзін жарқыратамыз, қазаққа теңдік əпереміз деп шарқ ұрған ұлыларға, нақтылай түссек, Алаш ардақтыларына Астанадан келісті бір ескерткіш ашылса ғой деп сөз аяғын түйді. Бұдан кейін бес арыс тіріліп келгендей сахна төріне шығып, халқына қасқайып қарап тұрып, сөз арнады. Шəкəрім: «Анадан алғаш туғанда адамның бəрі өз халқың» десе, Мəшһүр Жүсіп: «Құдай кешіреді дегенмен, іс бітпейді» өзің талап қыл деп, өсиет айтты. Ал Мағжан: «Бұл Тұран ежелден-ақ Алаш жері, Тұрансыз тарқамаған Алаш шері» деп еді, Халел Досмұхамедұлы: «Бастығыңа бас ұрма, Ота ныңа қызмет ет», деді. Жарық жұлдыздай жарқ еткен Сұлтанмахмұт Торайғыров: «Шығамын тірі болсам адам болып» деп, артынан тіл туралы тебіренгенде жиналған жұрт ерекше ілтипат көрсетті. Былайғы кезде зал ішіндегі адамдар тарыдай шашылып отыратын. Алаш рухы ма əлде бес арыстың құдіреті ме, құрмет көрсетті. Олардың əр сөзі əнмен əспеттеліп, күймен көмкеріліп, қобызбен қорытылды. Санаңа сəуле түсіріп, қалғып бара жатқан ойыңа от берген Алаш ұлыларына арналған кешті тілдерді дамыту басқармасының бастығы Ербол Тілешев қорытындылап, алға қойған басты мақсат, ұлттық руханиятымыздың өзегі, мемлекеттік тілдің мəртебесі мен маңызын халық арасына кеңінен насихаттау, ұлы тұлғалардың бейнелері арқылы жастардың ұлтты қадірлеу сезімін ояту, елін, жерін, туған тілін сүю – Отан алдындағы қасиетті борышы екендігін ұғындыру. Алаш арыстарының қайраткерлігі мен мұраларын таныта түсу, өскелең ұрпақтың елшілдік сезімдеріне сəуле сіңіру. Осылайша, ұлы ларымыздың мерейтойын Астанада бастап кетуді мақұл көрдік, деді ол.


8

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

Азаматтыќ парызымыз Қазақстан халқы Ассамблеясы құрылғалы тура 18 жыл болып қалыпты. Əлемде теңдесі жоқ бұл институт өз құрамына қазіргі таңда 820дан астам этномəдени бірлестіктің басын біріктіріп, елімізде азаматтық қоғам мен мемлекет мүмкіндіктерін жұмылдыратын қоғамдық келісімнің басты тетігіне айналып отыр. Бүгінде Қазақстан халқы Ассамблеясы этностық немесе ді ни белгісіне қарамастан Конс титуциямен кепілдік берілген азаматтық құқықтар мен бос тандықтарды толығымен иеленетін жəне пайдаланатын, əрбір азаматтың өзіндік ерекшелігін дамытуға мүмкіндік жасайды. Республикамыздағы əрбір этнос – қоғамның маңызды əрі жарасымды бөлігі болып табылады. Сондықтан да олардың мəдениеті мен тілін, дəстүрін одан əрі ілгерілетуге қажетті жағдайдың бəрі бар. Мəселен, 72 жалпы білім беретін ұлттық мектепте

оқыту этнос тілдерінде жүргізілсе, ал 143 мектепте аралас білім беріледі. 195 этно-ағарту кешендері мен лингвистикалық мектептер ашылған. 14 орыс жəне ұйғыр, кəріс, неміс (ТМД-да жалғыз), өзбек ұлттық театрлары жұмыс істеуде. Республикада Ассамблеяның көпфункциялы ресурстық орталықтары ретінде 10 Достық үйі, Астана қаласында Бейбітшілік жəне келісім сарайы қызмет атқаруда. 35 этностық БАҚ (11 тілде) жарық көруде, ҚХА жанынан журналистер мен сарапшылар клубы құрылды. Соның ішінде Қазақстанда тұратын түрік этносының «Ахыска» этномəдени орталығы да қызметін ойдағыдай атқарып отыр. Ел аумағының барлық өңірлерінде филиалдары бар. «Ахыска» газеті 3 тілде жарық көреді. Алматы облысында біздің орталық тарапынан əлеуметтік жауапкершілік

бағдарламасы бойынша 1 жаңа орта мектеп ашылып, əл-ауқаты төмен балаларға талапқа сəйкес орта білім берілуде. Елбасымыздың алдымызға қойған мемлекеттік тілді меңгеру тапсырмасы аясында толыққанды жұмыс атқарудамыз. Қазақстан түріктерінің 80%-ы мемлекеттік тіл ді еркін біледі. Қазақстандық патриотизмді əрбір азаматқа жеткізу, осы бағытта тəлі��-тəрбие беру біздің бірлестігіміздің басты мақсаттарының бірі екендігі анық. Елімізде тұрақтылықтың, бейбітшілік пен келісімнің үнемі сақ талуына атсалысып, қоғамда береке-бірліктің нығаюына үлесімізді қоса бермекпіз. Бұл – біздің азаматтық парызымыз. Əскер ПИРИЕВ, Астана қаласы «Ахыска» түрік этномəдени қоғамдық бірлестігінің төрағасы.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде аукцион өткізеді Сауда-саттық 2013 жылғы 19 наурызда сағат 11.00-де өткізіледі. Өтінімдер қабылдау 2013 жылғы 19 наурызда сағат 10.00-де аяқталады. Кепілді жарна 41 000 теңге. Аукционға сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: Лот №1. Уаз 390942-018 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 541 BR, 2004 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Кəсіби əскерилендірілген авариялық-құтқару қызметінің орталық штабы» РМҚК-ның «Ақ берен» Ақтөбе атқыламаға қарсы əскерилендірілген бөлім филиалы (Ақтөбе қаласы, Атаниязов көшесі, 1). Бастапқы бағасы – 104 000 теңге. Лот №2. Уаз 220602 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 645 BС, 2003 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Кəсіби əскерилендірілген авариялық-құтқару қызметінің орталық штабы» РМҚК-ның «Ақ берен» Ақтөбе атқыламаға қарсы əскерилендірілген бөлім филиалы (Ақтөбе қаласы, Атаниязов көшесі, 1). Бастапқы бағасы – 126 000 теңге. Лот №3. Газ 3110-121 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 002 ВЕ, 2003 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институты» ШЖҚ РМК (Ақтөбе қаласы, Ə. Молдағұлова даңғылы, 34). Бастапқы бағасы – 91 000 теңге. Лот №4. Ваз 2106 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 728 ВЕ, 2004 жылы шығарылған, теңгерім иесі - «Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институты» ШЖҚ РМК (Ақтөбе қаласы, Ə. Молдағұлова даңғылы, 34). Бастапқы бағасы – 66 000 теңге. Лот №5. Газ 322132 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 844 ВЕ, 2001 жылы шығарылған, теңгерім иесі - «Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институты» ШЖҚ РМК (Ақтөбе қаласы, Ə. Молдағұлова даңғылы, 34). Бастапқы бағасы – 172 000 теңге. Лот №6. Бұрынғы «Актюбсельмаш» зауыты 8,9 шеберханаларының ғимараты (Литер А,А1,А2,А4,А5,а,а1,Г2), Литер А 1947 жылы салынған, қалған Литерлер 1954 жылдары салынған, жалпы алаңы 1843,01 ш.м., тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Арынов көшесі, 1, теңгерім иесі - «Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК (Ақтөбе қаласы, ағайынды Жұбановтар көшесі, 263). Бастапқы бағасы – 10 169 000 теңге. Лот №7. Шойын құйма учаскесі (Литер А3), 1954 жылы салынған, жалпы алаңы 207,39 ш.м., тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Арынов көшесі, 1, теңгерім иесі - «Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК (Ақтөбе қаласы, ағайынды Жұбановтар көшесі, 263). Бастапқы бағасы – 1 040 000 теңге. Лот №8. Металдан жалғастыра салынған жай (Литер Б), 1985 жылы салынған, жалпы алаңы 299,25 ш.м., тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Арынов көшесі, 1, теңгерім иесі - «Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК (Ақтөбе қаласы, ағайынды Жұбановтар көшесі, 263). Бастапқы бағасы –879 000 теңге. Лот №9. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 046 ВN, 2003 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Иманов көшесі, 33, теңгерім иесі - «ҚР АШМ АКМИК Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11А). Бастапқы бағасы –59 000 теңге. Лот №10. Ваз 212130 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 917 ВС, 2003 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы, Шалқар қаласы, Үргенішбаев көшесі, 26, теңгерім иесі - «ҚР АШМ АКМИК Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11А). Бастапқы бағасы –71 000 теңге. Лот №11. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 721 ВV, 2003 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Қобда ауданы, Қобда ауылы, Алматы көшесі, 21, теңгерім иесі - «ҚР АШМ АКМИК Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11А). Бастапқы бағасы –55 000 теңге. Лот №12. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 140 ВХ, 2003 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Ойыл ауданы, Ойыл ауылы, Бакаев көшесі, 8, теңгерім иесі «ҚР АШМ АКМИК Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11А). Бастапқы бағасы –48 000 теңге. Лот №13. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 585 ВС, 2003 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Темір ауданы, Шұбарқұдық кенті, Желтоқсан көшесі, 5, теңгерім иесі - «ҚР АШМ АКМИК Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11А). Бастапқы бағасы – 55 000 теңге. Лот №14. Ваз 21213 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 495 АР, 2001 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Мəртөк ауданы, Мəртөк ауылы, Панфилов көшесі, 50, теңгерім иесі «ҚР АШМ АКМИК Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11А). Бастапқы бағасы – 48 000 теңге. Лот №15. Ваз 21213-110 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 385 ВС, 2003 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Қарғалы ауданы, Бадамша кенті, Əйтеке би көшесі, 40-78, теңгерім иесі - «ҚР АШМ АКМИК Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11А). Бастапқы бағасы – 71 000 теңге. Лот №16. Ваз 21213-110-00 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 590 ВС, 2003 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Қарауылкелді кенті, Табын Бөкенбай батыр көшесі, 33, теңгерім иесі - «ҚР АШМ АКМИК Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы» ММ (Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11А). Бастапқы бағасы – 65 000 теңге. Лот №17. Уаз 39629 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 706 АР, 2002 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Сəңкібай батыр даңғылы, 24 Г, теңгерім иесі - «ҚР ДСМ Сот медицинасы орталығы» РМҚК Ақтөбе филиалы (Ақтөбе қаласы, Новое ауылы, 158). Бастапқы бағасы – 42 000 теңге. Лот №18. Газ 3110 411 автокөлігі, тіркеу нөмірі Z 771 СU, 2000 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Сəңкібай даңғылы, 24 Г, теңгерім иесі - «ҚР ДСМ Сот медицинасы орталығы» РМҚК Ақтөбе филиалы (Ақтөбе қаласы, Новое ауылы, 158). Бастапқы бағасы – 41 000 теңге. Лот №19. Газ 3102 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 642 BE, 2001 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, Кобозев көшесі, 19, теңгерім иесі - «ҚР ҚОҚМ ЭРжБК Ақтөбе

облысы бойынша экология департаменті» ММ (Ақтөбе қаласы, Сəңкібай батыр даңғылы, 1). Бастапқы бағасы – 42 000 теңге. Лот №20. Газ 3102-121 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 030 КР, 2004 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Темір ауданы, Шұбарқұдық кенті, Северная көшесі, 25, теңгерім иесі - «ҚР ҚОҚМ ЭРжБК Ақтөбе облысы бойынша экология департаменті» ММ (Ақтөбе қаласы, Сəңкібай батыр даңғылы, 1). Бастапқы бағасы –109 000 теңге. Лот №21. Ваз 21213 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 726 АР, 2002 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы, Шалқар қаласы, Қаражігіт би көшесі, 21, теңгерім иесі - «ҚР ҚОҚМ ЭРжБК Ақтөбе облысы бойынша экология департаменті» ММ (Ақтөбе қаласы, Сəңкібай батыр даңғылы, 1). Бастапқы бағасы – 71 000 теңге. Лот №22. Ваз 21213 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 698 BС, 2003 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, 41 разъезд, теңгерім иесі - «Ақтөбе облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ (Ақтөбе қаласы, Н. Қобландин көшесі, 7). Бастапқы бағасы – 62 000 теңге. Лот №23. Ваз 21213 автокөлігі, тіркеу нөмірі D 686 BС, 2003 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, 41 разъезд, теңгерім иесі - «Ақтөбе облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ (Ақтөбе қаласы, Н. Қобландин көшесі, 7). Бастапқы бағасы – 70 000 теңге. Лот №24. Урал 4320 НЗас автокөлігі, тіркеу нөмірі D 113 BS, 2005 жылы шығарылған, тұрған орны – Ақтөбе қаласы, 41 разъезд, теңгерім иесі - «Ақтөбе облысы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ (Ақтөбе қаласы, Н. Қобландин көшесі, 7). Бастапқы бағасы – 11 651 000 теңге. Лот №25. Mitsubishi Pajero автокөлігі, тіркеу нөмірі D 939 CD, 2001 жылы шығарылған, теңгерім иесі - «ҚР ДСМ Медициналық жəне фармацевтикалық қызметті бақылау комитетінің Ақтөбе облысы бойынша департаменті» ММ (Ақтөбе қаласы, Селиверстов көшесі, 9 «Б»). Бастапқы бағасы – 418 000 теңге. Назар аударыңыз! Жылжымайтын мүлікті жекешелендіру кезінде жер учаскесіне құқық сатып алушыға өтеді. Жер учаскесінің кадастрлық (бағалау) құнын сатып алушы Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сəйкес жеке төлейді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізу ережесі мен жеңімпазды анықтау шарты Аукционшы жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын жəне бағаның артты рылу қадамын жариялайды. Саудасаттыққа қатысушылар нөмірді көтере отырып бастапқы бағаны арттырады, бірақ жарияланған қадамнан кем болмауы тиіс. Аукционшы сауда-саттыққа қатысушылардың аукциондық нөмірлерін жариялайды, бағаларын бекітеді жəне оны көтеруді ұсынады. Жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттық ұсынылған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысаны үшін біршама жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендіру нысанының соңғы бағасын үш рет қайталайды жəне басқа нөмір көтерілмеген жағдайда балғаны соғып, осы жекешелендіру нысанының сатылғандығы туралы жариялайды. Жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын, егер ең болмағанда екі қатысушы бағаны арттырудың кемінде екі қадамына арттырған жағдайда ғана, жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттық өткізілген болып саналады. Сауда-саттық өткізілетін орын: Ақтөбе қаласы, Ш.Қалдаяқов көшесі, 33, 405-бөлме. Аукционға қатысушы реті��де тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: 1.Нысан бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінім. 2.Жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактісін растайтын салық органы берген құжаттың көшірмесіне аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3.Заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тір кеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактісін растайтын салық органы берген құжаттың көшірмесі не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 4. Кепілді жарнаның енгізілгенін растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесі. Қатысушы саудасаттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 5.Заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қай тарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды көшірмесін ұсыну қажет. 6. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялау сəтіндегі) үзінді-көшірменің түпнұсқасын ұсынады. 7.Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне /немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Кепілді жарна «Ақтөбе мемле кет тік мүлік жəне жекешелендіру де пар таменті» ММ-нің мына депозиттік KZ 160705012170166006 есеп-шотына енгізіледі, БСН 120340000827, БСК KKMFKZ2A, бенефиициар коды 11, төлем белгіленген код 171, «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті» ММ. Төлемнің белгіленуі- аукционға қатысу үшін кепілді жарна. Анықтама алу телефоны: 8-(7132) 544454.

 Басты байлық

Науқас адамның ақ халатты жанның алдына барған кездегі көңіл-күйі белгілі ғой. Тамырын ұстап отырған дəрігер білікті, тəжірибелі, сауатты болса екен, сырқатымды дəл тапса екен деп ойлайды. Негізі науқас адам дəрігердің айтқанына имандай сенеді. Содан болар, жылы сөз дəметеді. Дəрігердің «Қорқатындай дəнеңе жоқ, біраз ем алып, өзіңізге күтім жасасаңыз, дертіңізден құлан-таза айығып кетесіз» деген жылы сөзінің өзі жарты ем. Сондықтан науқастар үшiн ең қажеттiсi – дəрiгердiң сауаттылығы, адалдығы, мейірбандығы.

сүру ұзақтығы 69,86 жасқа жетті. Елді қатты алаңдатып отырған қан айналымы жүйесінің ауруларынан өлім-жітім көрсеткіштері халықтың 100 мың адамға шаққанда 168,6-дан 124,4-ке дейін немесе 26,2 пайызға төмендеді. Жүрек қан айналымы аурулары аурушаңдығы мен өлімін азайтуда мамандардың біліктілігін

«Сауыєудыѕ бірден-бір шарты – сауыќсам екен деп тілеу» Адам баласының бақытты болуының оннан тоғызы денсаулығына байланысты екен. Өткен жылы Оңтүстік Қазақстан облысының 303 дəрiгерi мен 223 орта буын мейiрбикесi қайта даярлықтан өтіптi. 2844 дəрiгер мен 4863 мейiрбике бiлiмiн жоғарылатты. Олардың үштен бiрi халықаралық деңгейдегi бiлiмдi меңгерген. Ал 2012 жылы медициналық

ұйымдардың медициналық құралжабдықтармен жарақталуы 56,2 пайызға дейін артты. Облыста жүргізілген жаңа құрылыстардың 94,0 пайызын бастапқы медициналық-санитарлық көмек көрсету саласы құрады. Жергілікті бюджет есебінен сəулелі диагностика мəсе ле лері ше шілді. Облыс ор талығында зертханалық-диагностикалық қызмет толық көлемде жабдықталды. Тұрғындардың өмір

арттыру жұмысы аса маңызды. Бұл бағытта 41 дəрігер біліктілігін жоғарылатты. Міне, Оңтүстіктің ден саулық сақтау саласының мамандары заманға сай бейімделуде. Əйтсе де, біздің қоғамда дертке шалдыққанша денсаулықтың қадірін білмейтіндердің саны əлі де молдау екенін мойындау керек. Жақында ғана Парламент қабырғасында есеп берген

Денсаулық сақтау министрі Салидат Қайырбекова алдағы уақытта ауылдарды тіс дəрігерлерінің аралайтынын жет кізді. Өз басым министрдің осы ұсынысын толық қолдаймын. Шынында аудан орталығында, болмаса, ауылдарда тіс емдеу орындары мүлдем жоқ. Сол елді мекендерде тісі ауырса елемей, əрі кеткенде халықтық ем-доммен емдеп, ақырында бүкіл тісі түсіп қалған қаншама жандар жүр десеңізші... «Сауығудың бірден-бір шарты – сауықсам екен деп тілеу» деген екен бір ойшыл. Сол айтпақшы, мемлекет медицинаға қаншама жақсылықты үйіп-төксе де халықтың өз ынтасы, денсаулығына деген жанашырлығы, жауапкершілігі болмаса, бұл сала ның тірлігі оңға басуы қиын. Бұл істе тек дəрігер ғана емес, халық та сауатты болуы керек. Жазира ТӨЛЕПБЕКОВА, Шымкент медицина колледжінің оқытушысы.

Оңтүстік Қазақстан облысы.

ХАБАРЛАНДЫРУ «Абай жылу жүйесі» ЖШС 2013 жылға 5 975 мың кВт сағат электр энергиясын сатып алу бойынша ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Электр энергиясы Қарағанды облысы, Абай қаласына жеткізілуі тиіс. Келісілген кесте бойынша бір жыл ішінде электр энергиясын жеткізу. Қызметтерді сатып алуды жүзеге асыру үшін бөлінген сома 44 040 000 теңге. Тендерге қатысуға Табиғи монополия субъектілері тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарға сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, олардың шығындары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 05.12.2012 ж. №1467 қаулысымен бекітіліп, реттелетін қызметтерге тарифтерді (бағаларды, алым мөлшерлемелерін) немесе олардың шекті деңгейлерін жəне тарифтік сметаларды бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 2013 жылғы 26 наурызды қоса есептегенде сағат 15.00-ге дейінгі мерзімде мына мекен-жайдан алуға болады: Қарағанды облысы, Абай қ., К.Маркс к-сі, 2, сағат 8.00ден 15.00-ге дейін. Тендерлік құжаттама тегін беріледі. Əлеуетті жеткізушілер конкурсқа қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып, «Абай жылу жүйесі» ЖШС-ға мына мекен-жай бойынша тапсырады: Қарағанды облысы, Абай қ., К.Маркс к-сі, 2. Тендерлік өтінімдер тапсырудың түпкілікті мерзімі 2013 ж. 27 наурызда сағат 13.00-ге дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттер 2013 ж. 27 наурызда сағат 15.00-де мына мекен-жайда ашылады: Қарағанды облысы, Абай қ., К.Маркс к-сі, 2. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар 2013 жылға электр энергиясын сатып алу бойынша «Абай жылу жүйесі» ЖШС өткізетін ашық тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефондар арқылы алуға болады: 8 (72131) 4-42-77, 95-4-80. «Абай жылу жүйесі» ЖШС

«АТФБанк» АҚ-та ШЫҒАРЫЛҒАН ҰСН KZ2С0Y05E271 ОБЛИГАЦИЯ ҰСТАУШЫЛАРЫНЫҢ НАЗАРЫНА! «АТФБанк» АҚ Басқармасы 2013 жылғы 28 мартта «АТФБанк» акционерлік қоғамының облигация ұстаушылары жиналысының өтетіндігі туралы хабарлайды. Акционерлік қоғамның толық атауы: «АТФБанк» акционерлік қоғамы. Қоғамның атқарушы органының орналасқан жері: Қазақстан Республикасы, 050000, Алматы қ., Фурманов к-сі, 100. Жиналыс шақыруға бастамашылық жасаған – «АТФБанк» АҚ Банк Басқармасы. Жиналыстың өткізілетін күні: 2013 жылғы 28 наурыз. Жиналыстың басталатын уақыты: 11 сағат 00 минут (Алматы уақыты бойынша). Жиналыстың өтетін орны: Қазақстан Республикасы, 050000, Алматы қ., Фурманов к-сі, 100Б. Жиналысқа қатысушыларды тіркеу басталатын уақыт: 2013 жылғы 28 наурыз 10 сағат 00 минут (Алматы уақыты бойынша). Жиналысқа қатысушыларды тіркеу аяқталатын уақыт: 2013 жылғы 28 наурыз 10 сағат 45 минут (Алматы уақыты бойынша). Кворум қатыспаған жағдайда, қайтадан жиналыс 2013 жылғы 29 наурызда 11 сағат 00 минутта (Алматы уақыты бойынша) Қазақстан Республикасы, 050000, Алматы қ., Фурманов к-сі, 100 мекен-жайы бойынша өтетін болады. Қайталанған жиналыс қатысушыларын тіркеу басталатын уақыт: 2013 жылғы 29 наурыз 10 сағат 00 минут (Алматы уақыты бойынша). Қайталанған жиналыс қатысушыларын тіркеу аяқталатын уақыт: 2013 жылғы 29 наурыз 10 сағат 45 минут (Алматы уақыты бойынша). Жиналысқа қатысуға құқығы бар, «АТФБанк» АҚ-та шығарылған ҰСН KZ2С0Y05E271 облигация ұстаушылар тізімін құру күні – 00 сағат 00 минут бойынша 2013 жылғы 28 наурыз (Алматы уақыты бойынша). Күн тəртібі: 1) «АТФБанк» АҚ ҰСН KZ2С0Y05E271 облигация ұстаушылары жиналысының күн тəртібін бекіту. 2) Жиналыс Төрағасын сайлау. 3) ҰСН KZ2С0Y05E271 облигация шығарылымы шарттарының өзгерісін бекіту. Жиналыстың күн тəртібі мəселелері бойынша материалдармен бағалы қағаздар ұстаушылар 2013 жылғы 18 наурыздан 2013 жылғы 27 наурызға дейін 09 сағат 00 минуттан бастап 18 сағат 00 минут (Алматы уақыты бойынша) аралығында, түскі үзіліс уақыты 13 сағат 00 минуттан 14 сағат 00 минутқа (Алматы уақыты бойынша) дейін, Қазақстан Республикасы, 050000, Алматы қ., Фурманов к-сі, 100, «АТФБанк» АҚ мекен-жайы бойынша, Активтер мен міндеттемелер департаментінде таныса алады. Анықтамалық ақпаратты мына телефондар арқылы алуға болады: (+7727)2583000, ішкі тел. 1258 немесе 1393.

Қызылорда облысының табиғи ресурстар жəне табиғат пайдалануды реттеу басқармасы «Табиғат» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорнының директоры лауазымына орналасуға ашық байқау жариялайды.

Қызметтік міндеттері: Кəсіпорынға басшылық жасау. Кəсіпорынның тиімді жəне тұрақты жұмысын, мемлекеттік тапсырыстың орындалуын қамтамасыз ету; кəсіпорынның атынан сенімхатсыз əрекет етеді жəне оның мүдделерін барлық органдарға білдіреді; Қазақстан Республикасының заңнамасымен бекітілген шекте сенімхаттар береді; банктік шоттар ашады; кəсіпорынның барлық қызметкерлері үшін міндетті бұйрықтар шығарады жəне нұсқаулар береді; лауазымдық нұсқаулықпен көрсетілген басқа да міндеттерді атқарады. Үміткерлерге қойылатын талаптар: Білімі – жоғары. Агроном, гидротехник жəне техникалық. Басшылық лауазымдары кемінде 5 жыл еңбек өтілі болуы керек. Конкурс Қазақстан Республикасы бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған («Егемен Қазақстан» 29.12.2011 ж.) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 18 қарашадағы №1353 қаулысымен бекітілген Мемлекеттік кəсіпорынның басшысын тағайындау жəне аттестаттау, сондай-ақ оның кандидатурасын келісу қағидалары негізінде өткізіледі. Конкурсқа қатысушы ниет білдіруші азаматтар конкурстық комиссияға мынадай құжаттарды тапсырады: 1) конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) мемлекеттік жəне орыс тіліндегі түйіндеме; 3) еркін нысанды жазылған өмірбаян; 4) білімі туралы құжаттардың көшірмелері; 5) еңбек кітапшасының (ол болған кезде) немесе еңбек шартының көшірмесі не соңғы жұмыс орнынан жұмысқа қабылданғаны жəне еңбек шартының тоқтатылғаны туралы бұйрықтардың көшірмелері; 6) денсаулығы туралы белгіленген нысандағы анықтама. Конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс өтіліне, кəсіби даярлық деңгейіне қатысты қосымша ақпаратты (біліктілігін арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар беру, ғылыми жарияланымдар,бұрынғы жұмыс орнының басшылығынан ұсынымдар туралы құжаттардың көшірмелері жəне т.с.) беруіне болады. Үміткерлердің лауазымдық бос орынға білімдерін байқау бағдарламасына: 1. Қазақстан Республикасының Конституциясын, 2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы жəне Ерекше) бөлімдері; 3. Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 2 шілдедегі №267 «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» заңын; 4. Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 1 наурыздағы №413-VI «Мемлекеттік мүлік туралы» Заңын; 5. Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 15 наурыздағы №349-І «Мемлекеттік құпиялар туралы» Заңын; 6. Қазақстан Республикасының осы кəсіпорынның қызмет саласындағы қатынастарды реттейтін нормативтік-құқықтық кесімдерін білетіндігі тексеріледі. Сондай-ақ тиісті саланың уəкілетті органы бекіткен тиісті кəсіпорын басшысының біліктілік талаптары мен лауазымдық нұсқаулығының негізінде конкурсқа қатысушылардың кəсіби білімімен анықталады. Əңгімелесуге жіберілген үміткерлер Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, №48 мекен-жайында орналасқан басқармада конкурстық комиссиядан əңгімелесу өткізіледі. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлғалардың құжаттарын қабылдау ресми республикалық бұқаралық ақпарат құралдарында («Егемен Қазақстан» газетінде) конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған күннен бастап күнтізбелік он бес күн өткеннен кейін аяқталады. Қосымша ақпарат пен анықтамаларды Қызылорда қ., Абай даңғылы, №48, 8 (7242) 23-54-87; 23-50-25 телефондары бойынша алуға болады.

Түзету

2013 жылдың 27 ақпанында газеттің №76 (28015) нөмірінде жарияланған «Еңбек» РМК борышкердің мүлкін (активтерін) сату бойынша сауда-саттықты жүргізу туралы ақпараттық хабарламасындағы бірінші абзацтағы «Ақтау қаласы, 28-шағын аудан, Автовокзал ғимараты, №11 бөлме мекен-жайы бойынша 2013 жылдың 26 наурызында 11.00 сағатта өткізіледі» деген сөйлемнің бөлігін «Ақтау қаласы, 28-шағын аудан, Автовокзал ғимараты, №11 бөлме мекен-жайы бойынша 2013 жылдың 27 наурызында 11.00 сағатта өткізіледі» деп оқылуын сұрайды.

«АТФБанк» АҚ Басқармасы.

Түзету

«Региональное» акционерлік қоғамы ірі жəне жасалуына қоғам мүдделі мəмілеге – жалпы сомасы 919 000 000 (тоғыз жүз он тоғыз миллион) теңге Уақытша қаржылық көмек туралы келісімшарт бойынша қаржылық көмектің берілу мерзімін 31.12.2013 жылға дейін ұзартуы жөнінде қосымша келісімнің жасалуы туралы мəлімдейді. АО «Региональное» уведомляет о заключении дополнительного соглашения о продлении сроков предоставления временной финансовой помощи до 31.12.2013 года к Договору об оказании временной финансовой помощи на общую сумму 919 000 000 (девятьсот девятнадцать миллионов) тенге, который является крупной сделкой, в совершении которой АО «Региональное» имеется заинтересованность.

2013 жылдың 27 ақпанында газеттің №76 (28015) нөмірінде жарияланған «Еңбек» РМК борышкердің мүлкін (активтерін) сату бойынша сауда-саттықты жүргізу туралы ақпараттық хабарламасындағы бірінші абзацтағы «Астана қаласы, Сейфуллин көшесі мекен-жайы бойынша 2013 жылдың 26 наурызында 11.00 сағатта өткізіледі» деген сөйлемнің бөлігін «Астана қаласы, Сейфуллин көшесі мекен-жайы бойынша 2013 жылдың 28 наурызында 11.00 сағатта өткізіледі» деп оқылуын сұрайды.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Хабарландыру

Білім жəне ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Қолданбалы математика институты М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университеті Қазақстан филиалының математика жəне информатика кафедрасының меңгерушісі, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Ерлан Дəуітбекұлы Нұрсұлтановқа жəне Қарағанды мемлекеттік медицина академиясының доценті Сəуле Дəуітбекқызы Нұрсұлтановаға аналары, белгілі дəрігер, медицина ғылымдарының кандидаты, профессор Мəриəм Шəймерденқызы ТАСТАНБЕКОВАНЫҢ өмірден өтуіне байланысты қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Хабарландыру

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Математика жəне математикалық модельдеу институтының ұжымы институттың бас ғылыми қызметкері, профессор Ерлан Дəуітбекұлы Нұрсұлтановқа анасы Мəриəм Шəймерденқызы ТАСТАНБЕКОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) 2013 жылға «Шар стансасы – Жаңаөскемен стансасы» теміржол желісіндегі АБТЦ-М жүйесін автоматты бүлендеу жабдығын жөндеу қызметтерін сатып алу жөнінде 2013 жылғы 18 ақпанда сағат 10.00-де мына мекен-жайда өткізілген ашық тендердің қорытындысы туралы хабарлайды: Өскемен қ., Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, болмады деп танылды.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) 2013 жылға «Шар стансасы – Жаңаөскемен стансасы» теміржол желісіндегі өлшеу аспаптарын жөндеу, тексеру жəне аспаптарды кешенді алмастыру қызметтерін сатып алу жөнінде 2013 жылғы 18 ақпанда сағат 12.00-де мына мекен-жайда өткізілген ашық тендердің қорытындысы туралы хабарлайды: Өскемен қ., Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, болмады деп танылды.

Хабарландыру

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) «Шар стансасы – Жаңаөскемен стансасы» теміржол желісіндегі белгі беру, орталықтандыру, бүлендеу құрылғыларына қызмет көрсету үшін жабдықты жəне материалдарды сатып алу жөнінде 2013 жылғы 18 ақпанда сағат 15.00-де мына мекен-жайда өткізілген ашық тендердің қорытындысы туралы хабарлайды: Өскемен қ., Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, жеңімпаз болып танылды, №1 лот бойынша - «Желдоравтоматика» ЖШС, Семей қ., Шəкəрім д-лы, 20/168, өтінім бағасы (ҚҚС-ын есепке алғанда теңгемен): Лот № 1- 10 586 320; № 2 жəне №3 лоттар бойынша - «KIRERO» ЖШС, Өскемен қ., Михаэлис к-сі, 24/1, өтінім бағасы (ҚҚС-ын есепке алғанда теңгемен): Лот № 2 -17 288 320; Лот № 3 -13 393 318,40.

«Жамбылгипс» акционерлік қоғамының ұжымы Қазақстан Журналистер одағының мүшесі Бейбітбек Нығметұлы Əбдікəрімовке əкесі Нығмет ƏБДІКƏРІМҰЛЫНЫҢ дүниеден озуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін 1976 жылы бітірген курстастары белгілі қаламгер, «Астана эко-полигон» кəсіпорнының қызметкері Бекен Əбдікəрімовке əкесі, Ұлы Отан соғысының ардагері, Семей өңіріне танымал азамат Нығмет ƏБДІКƏРІМОВТІҢ дүниеден өтуіне байланысты қатты қайғырып көңіл айтады. Марқұмның иманы өзіне серік болып, нұры пейіште шалқысын.


Дґѕгеленген дїние їйіѕізде Дүйсенбі, 4 наурыз

Сейсенбі, 5 наурыз

Сəрсенбі, 6 наурыз

7.00 9.30 9.45 10.35 11.25 12.30 12.45 13.05 13.35 13.50 14.50 15.15 15.45 15.55

7.00 9.30 9.40 10.00 11.05 11.25 12.30 12.45 13.20 13.50 14.50 15.20 15.45 15.55 17.00 17.30 17.50 18.05 19.05 19.30 20.30 21.05 21.50 22.35 23.25 00.00 00.20 02.20 02.35 03.05 03.50 7.00 9.00 10.00 11.00 11.15 13.00 13.15 13.40 14.00 14.15 15.15 16.30 17.00 17.15 17.45 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 20.50 21.00 21.30 23.00 23.30 00.00 00.50 01.20 02.0004.00

8.30 8.55 9.00 9.20 9.55 10.00 11.40 12.10 12.40 13.20 14.00 14.50 15.40 16.10 16.40 17.30 19.30 20.00 21.40 22.40 23.30 00.00 00.05 00.35

9.00 9.05 9.35 10.05 10.10 11.40 12.30 13.00 13.55 14.45 15.10 15.35 16.00 16.50 17.30 18.10 18.30 18.55 19.00 19.55 20.00 20.20 21.55 22.00 00.00 00.05 01.00

«Таңшолпан». Жаңалықтар. «Жан жылуы». «Апта.Kz». «Арнайы репортаж». «Ұлы əмірші Куаң Ге То». Телехикая. Жаңалықтар. «Таутұлға». «Ақсауыт». «Кешір мені». Телехикая. «Алаш алыптары». Деректі фильм. «Хайуанаттар əлеміне саяхат». Деректі фильм. «Джеспен бірге табайық!». Мультхикая. «Ұлы əмірші Куаң Ге То». Телехикая. «Менің Қазақстаным». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Парыз». Телехикая. «Қылмыс пен жаза». «Кешір мені». Телехикая. Жаңалықтар. «Алаң». «Өмір өткелдері». Телехикая. «Келін». Телехикая. Жаңалықтар. «Sport.KZ». «Суайт Якоб». Кино. «Өзекжарды». «Кітапхана». «Парыз». Телехикая. Аңдатпа, əнұран. «Іске сəт!». «Жеті күн». «Жеті күн». «Балаларға өмір сыйлаңыз...». «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Арнайы репортаж». Жаңалықтар. «Тікен арасындағы əн». Телехикая. «Секреты в раю». Кино. «Айбын». Жаңалықтар. «Топжарған». «Индустрия күнделігі». Жаңалықтар. «Белгісіз аймақтар». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». «Профессионал». Жаңалықтар. «Долина волков». Телесериал. Футбол. Жаңалықтар «След». Кино. Жаңалықтар. «Өмір тынысы». Телехикая. Жаңалықтар.

«Сүйінші». Ауа райы. «Рупперт Қонжық». Мультсериал. «Бəрі есімде». Тамара Асармен бірге. Ауа райы. «Цена жизни». Телесериал. «Бағдаршам». «Жарайсың». «Желіккендер». Телехикая. «Жасырмай». «Закрытая школа». Телесериал. «Жарқын бейнелер». Деректі фильм. «Н20 жəй ғана су қос». Жастар телехикаясы. «Сүйінші». «Триумф любви». Телесериал. Футзал. Қазақстан – Өзбекстан. «Жарайсың». «Судьбы сестер». Телесериал. «Джейннің даңқы». Телехикая. «Закрытая школа». Телесериал. «Жарайсың». Ауа райы. «Сүйінші». Ауа райы.

Əнұран, аңдатпа. «Алтын көмбе». «Əлі есімде». Телеафиша. «Ақ азу». Кино. «Жүздесу». Концерт. «Сүйкімді Доррит». Телехикая. «Сегіз қырлы». Дəстүрлі өнер шеберлерінің əн бəйгесі. «Голливудтың жарқын жұлдыздары». Деректі хикая. «Таутұлға». «Музыка əлемінде». «Жас нояндар». Телехикая. «Күй-тартыс». «Қолтаңба». «Қазақстанның жиырма кереметі». «Голливудтың жарқын жұлдыздары». Деректі хикая. «Сурет-ғұмыр». «Сүйкімді Доррит». Телехикая. «Құмсағат». «Шаңырақ». «Белый пароход». Кино. «Сурет-ғұмыр». «Бейбарыс Сұлтан» операсының концерттік нұсқасы. «Құмсағат». «Жас нояндар». Телехикая. Аңдатпа, əнұран.

9

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

7.00 9.30 9.45 10.35 11.25 12.30 12.45 13.05 13.55 14.55 15.20 15.45 15.55 17.00 17.30 17.50 18.05 19.00 19.30 20.30 21.05 21.50 22.35 23.25 23.55 01.50 02.35 02.55 7.00 9.00 9.10 10.00 10.10 11.00 11.10 11.15 13.00 13.15 13.40 14.00 14.15 15.15 16.15 17.00 17.15 17.50 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 20.50 21.00 21.30 23.00 23.30 00.30 01.00 02.0004.00 8.30 8.55 9.00 9.15 9.55 10.00 11.40 12.00 12.30 13.20 14.00 14.50 15.40 16.10 16.40 17.30 18.40 19.10 19.30 20.00 21.40 22.40 23.30 00.00 00.05 00.35 9.00 9.05 9.45 10.05 10.10 11.45 12.20 13.00 13.50 14.40 15.05 15.30 16.00 16.50 17.30 18.15 18.30 18.55 19.00 19.50 20.00 20.30 21.00 22.05 23.40 00.00 00.05 01.00

“Таңшолпан”. Жаңалықтар. «Өмір өткелдері». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Ұлы əмірші Куаң Ге То». Телехикая. Жаңалықтар. «Sport.kz». «Алаң». «Кешір мені». Телехикая. «Сөнбес сəуле». «Хайуанаттар əлеміне саяхат». Деректі фильм. «Джеспен бірге табайық!». Мультхикая. «Ұлы əмірші Куаң Ге То». Телехикая. «Əн-жұмбақ». Жаңалықтар. «Тағылым». «Парыз». Телехикая. «Алаш алыптары». Деректі фильм. «Кешір мені». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай…» «Өмір өткелдері». Телехикая. «Келін». Телехикая. Жаңалықтар. «Үлкен қаладағы жігіттер». Кино. «Парыз». Телехикая. «Қылмыс пен жаза». Аңдатпа, əнұран. «Іске сəт!» Жаңалықтар. «Қайта оянған махаббат». Телехикая. Жаңалықтар. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «Балаларға өмір сыйлаңыз». «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Тікен арасындағы əн». Телехикая. «Секреты в раю». Кино. Футбол. Жаңалықтар. «Менің жерім». Туристік журнал. «Профессионал». Жаңалықтар. «Белгісіз аймақтар». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «Казахстан: социальные проекты». «Профессионал». Жаңалықтар. «Долина волков». Телесериал. Жаңалықтар. «След». Кино. Жаңалықтар. «Өмір тынысы». Телехикая. Жаңалықтар.

«Сүйінші». Ауа райы. «Рупперт Қонжық». Мультсериал. «Мүмкін емес...». Ауа райы. «Цена жизни». Телесериал. «Даңқтың көлеңкелі жақтары». Деректі сериал. «Жарайсың». «Желіккендер». Телехикая. «Бесінші бұрыш». «Закрытая школа». Телесериал. «Жарқын бейнелер». Деректі фильм. «Н20 жəй ғана су қос». Жастар телехикаясы. «Сүйінші». «Триумф любви». Телесериал. «Бетховеннің сиқыры». Телехикая. «Нағыз керемет». Деректі сериал. «Той көйлегін таңдай біл». Реалити-шоу. «Жарайсың». «Судьбы сестер». Телехикая. «Джейннің даңқы». Телехикая. «Закрытая школа». Телесериал. «Жарайсың». Ауа райы. «Сүйінші». Ауа райы. Əнұран, аңдатпа. «Өркениет». Ток-шоу. «Шаңырақ». «Телеафиша». «Белый пароход». Кино. Концерт. «Сол жылдар». «Сүйкімді Доррит». Телехикая. «Сегіз қырлы». «Голливудтың жарқын жұлдыздары». Деректі хикая. «Жетісаз». «Келбет». «Жас нояндар». Телехикая. «Жылдарым менің қанатым». Деректі фильм. «Көкжиек». «Мирас». «Голливудтың жарқын жұлдыздары». Деректі хикая. «Сурет-ғұмыр». «Сүйкімді Доррит». Телехикая. «Қазақтың қолөнері». «Легенды и мифы оперного...». «Музыкант». Деректі фильм. «Ақсарай». «Алғашқы ұстаз». Кино. «Музыка əлемінде». «Құмсағат». «Жас нояндар». Телехикая. Аңдатпа, əнұран.

17.00 17.30 17.50 18.05 19.10 19.30 20.30 21.05 21.50 22.35 23.25 23.55 01.30 02.15 02.30 02.45 03.25 7.00 9.00 9.10 10.00 10.10 11.00 11.10 11.15 13.00 13.15 13.40 14.00 14.15 15.25 16.05 17.00 17.15 17.50 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 20.50 21.00 21.30 23.00

Бейсенбі, 7 наурыз

“Таңшолпан”. Жаңалықтар. «Өмір өткелдері». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Ұлы əмірші Куаң Ге То». Телехикая. Жаңалықтар. «Иман айнасы». «Сыр сұхбат». «Ғажайыпстанға саяхат». «Кешір мені». Телехикая. «Сөнбес сəуле». «Хайуанаттар əлеміне саяхат». Деректі фильм. «Джеспен бірге табайық!». Мультхикая. «Ұлы əмірші Куаң Ге То». Телехикая. «Əн-жұмбақ». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Парыз». Телехикая. «Елорда». «Кешір мені». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай…». «Өмір өткелдері». Телехикая. «Келін». Телехикая. Жаңалықтар. «Сыр сақтаушының қызы». Кино. «Парыз». Телехикая. «Елорда». «Өзекжарды». «Өркениет». Аңдатпа, əнұран.

7.00 9.30 9.45

«Іске сəт!». Жаңалықтар. «Қайта оянған махаббат». Телехикая. Жаңалықтар. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «Балаларға өмір сыйлаңыз». «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Индустрияландыру күнделігі». Жаңалықтар. «Тікен арасындағы əн». Телехикая. «Секреты в раю». Кино. «Бармысың, бауырым!» Жаңалықтар. «Патриот». Бағдарлама. «Профессионал». Жаңалықтар. «Белгісіз аймақтар». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». «Профессионал». Жаңалықтар. «Долина волков». Телесериал. Жаңалықтар.

7.00 9.00 9.10

10.35 11.25 12.30 12.45 13.35 13.50 14.50 15.15 15.40 15.55 17.00 17.30 17.50 18.05 19.05 19.30 20.30 21.05 21.50 22.35 23.25 23.55 01.05 01.30 02.15 02.35 03.05

10.00 10.10 11.00 11.10 11.15 13.00 13.15 13.40 14.00 14.15 15.15 16.05 16.30 17.00 17.15 17.35 18.00 18.15 19.15 20.00 20.30 20.50 21.00 21.30 23.00

«Таңшолпан». Жаңалықтар. «Өмір өткелдері». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Ұлы əмірші Куаң Ге То». Телехикая. Жаңалықтар. «Толағай». Отбасылар сайысы. «Ғажайыпстанға саяхат». «Кешір мені». Телехикая. «Жарқын бейне». «Хайуанаттар əлеміне саяхат». Деректі фильм. «Джеспен бірге табайық!». Мультхикая. «Ұлы əмірші Куаң Ге То». Телехикая. «Əн-жұмбақ». Жаңалықтар. «Қазақтың қолөнері». «Парыз». Телехикая. «Жаңа Қазақстан-2050». «Кешір мені». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай…». «Өмір өткелдері». Телехикая. «Келін». Телехикая. Жаңалықтар. «Дүние жарық». Кино. «Жан тербеткен əуендер». Концерт. «Парыз». Телехикая. «Жаңа Қазақстан-2050». «Əлі есімде». Аңдатпа, əнұран. Іске сəт! Жаңалықтар. «Қайта оянған махаббат». Телехикая. Жаңалықтар. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «Балаларға өмір сыйлаңыз». «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Менің ханшайымым». Телехикая. «Секреты в раю». Кино. «Азық-түлік мəселесі». «Шешім қабылданды». Жаңалықтар. «Үкімет пен əлеумет». «Профессионал». Жаңалықтар. «Белгісіз аймақтар». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «Қазақстан: əлеуметтік жобалар». «Профессионал». Жаңалықтар. «Долина волков». Телесериал. Жаңалықтар.

Жұма, 8 наурыз

Халықаралық əйелдер күні 7.00 “Таңшолпан”. 9.30 Жаңалықтар. 9.40 «Шын жүректен!». 9.45 «Өмір өткелдері». Телехикая. 10.30 «Шын жүректен!». 10.35 «Айтуға оңай...». 11.20 «Шын жүректен!». 11.25 «Қыз Жібек». Кино. 13.50 «Шын жүректен!». 13.55 «Менің Қазақстаным». 14.25 «Жарқын бейне». 14.50 «Шын жүректен!». 14.55 «Қазақ телевизиясы». Арнайы тележоба. 15.45 «Бақытты əйел». Танымал эстрада жұлдыздарының концерті. 16.55 «Шын жүректен!». 17.00 «Телеғұмыр». 17.30 Жаңалықтар. 17.45 «Өзекжарды». 18.05 «Шын жүректен!» 18.10 «Парламент». 18.30 «Иман айнасы». 18.50 «Шын жүректен!». 18.55 «Жайдарман». Үздік əзілдер. 19.15 «Шəмші Қалдаяқов əндерінің кеші.» 20.25 «Шын жүректен!». 20.30 Жаңалықтар. 21.05 «Айтуға оңай». 21.50 «Шын жүректен!». 21.55 Қазақ эстрада жұлдыздарының концерті. 22.55 «Ана жүрегі». Кино. 00.00 Жаңалықтар. 00.30 «Ана жүрегі». Кино. 01.40 «Жайдарман». Үздік əзілдер. 02.00 «Парламент». 02.20 «Өзекжарды». 02.35 «Ғасырлар пернесі». 03.05 Аңдатпа, əнұран.

ТОЛЫ ДЇНИЕ

Сенбі, 9 наурыз

7.00 7.45 8.10 9.40 10.00 10.30 12.05 12.20 13.05 13.20 13.50 15.25 15.55 16.05 16.30 17.05 17.30 17.50 19.35 20.05 20.30 21.05 23.05

00.35 01.05 03.10 7.00

7.00 9.00 10.40 11.30 13.00 13.15 14.00 14.15 15.35 17.00 17.15 18.00 18.15 20.00

Іске сəт! Мерекелік саны. «Көзіңнің мөлдірін-ай». «Біз». Ток-шоу. «Күтпеген махаббат». Кино. Жаңалықтар. «Сүйген жүрек». Концерт. Жаңалықтар. «Самая обаятельная и привлекательная». Кино. «Жан анам». Мерекелік концерт. Жаңалықтар. «Жан анам». Мерекелік концерт. Жаңалықтар. «Сбежавшая невеста». Кино. Жаңалықтар.

10.00 10.10 10.30 11.00 11.10 11.30 12.00 13.00 13.15 14.00 14.15 14.30 16.30 17.00 17.15 18.00 18.15 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 00.05 00.35 01.0503.30

9.00 9.15 9.20 10.50 11.30 12.40 23.30 «След». Кино. 00.30 Жаңалықтар. 01.00 «Өмір тынысы». Телехикая. 02.00- Жаңалықтар. 04.00

23.30 «След». Кино. 00.30 Жаңалықтар. 01.00 «Өмір тынысы». Телехикая. 02.00- Жаңалықтар. 04.00

8.30 8.55 9.00

8.30 8.55 9.00

9.15 9.55 10.00 11.40 12.00 12.30 13.20 14.00 14.50 15.40 16.10 16.40 17.30 18.40 19.00 19.30 20.00 21.40 22.40 23.30 00.00 00.05 00.35 9.00 9.05 9.35 10.05 11.40 12.30 13.00 13.50 14.40 15.05 15.35 15.40 16.00 16.50 17.30 18.00 18.30 18.55 19.00 19.55 20.00 20.30 21.00 22.00 23.20

00.05 01.00

«Сүйінші». Ауа райы. «Рупперт Қонжық». Мультсериал. «ХХІ ғасыр көшбасшысы». Ауа райы. «Цена жизни». Телесериал. «Даңқтың көлеңкелі жақтары». Деректі сериал. «Жарайсың». «Желіккендер». Телехикая. «Что наша жизнь...». «Закрытая школа». Телесериал. «Жарқын бейнелер». Деректі фильм. «Н20 жəй ғана су қос». Жастар телехикаясы. «Сүйінші». «Триумф любви». Телесериал. «Бетховеннің сиқыры». Телехикая. «Нағыз керемет». Деректі сериал. «Той көйлегін таңдай біл». Реалити-шоу. «Жарайсың». «Судьбы сестер». Телехикая. «Джейннің даңқы». Телехикая. «Сплетница». Телесериал. «Жарайсың». Ауа райы. «Сүйінші». Ауа райы. Əнұран, аңдатпа. «Кітапхана». «Неслучайные встречи». «Алғашқы ұстаз». Кино. «Əн мұхиты». Концерт. «Легенды и мифы оперного...». «Сүйкімді Доррит». Телехикая. «Сегіз қырлы». «Голливудтың жарқын жұлдыздары». Деректі хикая. Ең үздік махаббат əндері. Концерт. «Сурет-ғұмыр». «Шығармашылық қиғаштығы». «Жас нояндар». Телехикая. «Əн-айтыс». «Кітапхана». М.Арынбаевтың шығармашылық кеші. «Голливудтың жарқын жұлдыздары». Деректі хикая. «Құмсағат». «Сүйкімді Доррит». Телехикая. «Сурет-ғұмыр». «Раскрытая партитура». «Музыкант». Деректі топтама. Концерт. «Қызыл алма». Кино. «Туған жерім – Атырау». Композитор Ғ.Бисеновтің шығармашылық кеші. «Жас нояндар». Телехикая. Аңдатпа, əнұран.

9.20 9.55 10.00 11.40 12.00 12.30 13.20 14.00 14.50 15.40 16.10 16.40 17.30 18.40 19.00 19.30 20.00 21.40 22.40 23.30 00.00 00.05 00.35 9.00 9.05 9.50 10.20 11.40 11.45 13.00 13.55 14.45 15.10 15.15 15.35 16.00 16.50 16.55

17.30 17.50 18.05 18.30 18.55 19.00 19.50 20.00 20.30 20.40 21.00 21.05 21.35 22.20 23.45 00.05 01.00

«Сүйінші». Ауа райы. «Рупперт Қонжық». Мультсериал. «Əзіл-Tube» бағдарламасы. Ауа райы. «Цена жизни». Телесериал. «Сенім. Білім.kz». «Жарайсың». «Желіккендер». Телехикая. «ХХІ ғасыр көшбасшысы». «Сплетница». Телесериал. «Жарқын бейнелер». Деректі фильм. «Н20 жəй ғана су қос». Жастар телехикаясы. «Сүйінші». «Триумф любви». Телесериал. «Бетховеннің сиқыры». Телехикая. «Нағыз керемет». Деректі сериал. «Той көйлегін таңдай біл».Реалити-шоу. «Жарайсың». «Судьбы сестер». Телехикая. «Джейннің даңқы». Телехикая. «Сплетница». Телесериал. «Жарайсың». Ауа райы. «Сүйінші». Ауа райы. Əнұран, аңдатпа. «Көкжиек». «Раскрытая партитура». «Қызыл алма». Кино. «Көктем көңіл...». Концерт. «Сүйкімді Доррит». Телехикая. «Сегіз қырлы». «Голливудтың жарқын жұлдыздары». Деректі хикая. «Көктем көңіл...». «Музыка əлемінде». «Келесі аялдама». «Жас нояндар». Телехикая. «Көктем көңіл...». «Əнім сенсің, туған ел!». Қазақстанның халық əртісі Н.Үсенбаеваның концерті. «Қылқалам». «Дала даусы». «Фариза Оңғарсынова». Деректі фильм. «Голливудтың жарқын жұлдыздары». Деректі хикая. «Құмсағат». «Ұрланған мұрагер». Кино. «Қазақтың қолөнері». «Ғасырлар пернесі». «Қазақтың қолөнері». «Фарида Шəріпова». Деректі фильм. «Телеафиша». «Əлі есімде». «Жан анам». Аналарға арналған концерт. «Гауһартас». Кино. «Дала даусы». «Жас нояндар». Телехикая. Аңдатпа, əнұран.

20.30 «Ана болу оңай ма?». Арнайы «Хабар». 21.00 Жаңалықтар. 21.30 «Жүрегімді махаббатың өртесін... ». Қайрат Нұртас. 23.50 «Помни меня». Кино. 01.35 Жаңалықтар. 02.05 Жаңалықтар. 02.35- «Доктор Т жəне оның 04.30 əйелдері». Кино. 8.30 8.55 9.00 10.15 10.20 10.50 12.00 13.50 15.30 17.00 17.50 19.00 19.50 20.20 21.40 22.40 23.30 00.30 01.00 01.05 01.35

9.00 9.05 9.10 9.40 10.10 10.15 11.40 11.50 12.20 12.25 13.35 14.25 15.15 16.05 16.30 16.35 17.05 17.35 17.40 17.45 18.10 19.00 19.05 19.45 19.50

20.45 20.50 21.30 21.35 22.45 23.40 23.45 01.00

«Сүйінші». Ауа райы. «Подкидыш». Кино. Ауа райы. «Жарайсың». «Айна мен Жайна». Мюзикл. «Свадебный переполох». Кино. «Базар жоқ – 8 наурыз». Концерт. «Көше биі-2». Кино. «Сүйінші». «Көктем құшағында». Мерекелік концерт. «Бесінші бұрыш». «Жарайсың». «Гүл көктем». 8 наурыз аналар күніне арналған мерекелік концерт. «Фобия». Реалити-шоу. Концерт. «10 поводов влюбиться». Реалити-шоу. «Жарайсың». Ауа райы. «Сүйінші». Ауа райы.

Əнұран, аңдатпа. «Көктем көңіл...». «Əлі есімде». «Алтын көмбе». «Көктем көңіл...». «Гауһартас». Кино. «Аңсар». «Əмина». Деректі фильм. «Көктем көңіл...». «Тек қана қыздар». «Айгүл» ансамблінің əн кеші. «Ұрланған мұрагер». Кино. «Сегіз қырлы». Дəстүрлі өнер шеберлерінің əн бəйгесі. «Жас нояндар». Телехикая. «Сөнбес сəуле». «Көктем көңіл...». «Қыз – өмірдің қызғалдағы». Гитарашы қыздардың əн кеші. «Кітапхана». «Аманат». «Құмсағат». «Голливудтың жарқын жұлдыздары». Деректі хикая. «Ұрланған мұрагер». Кино. «Көктем көңіл...». «Сол жылдар». «Құмсағат». «Махаббатты мəңгілік сақтаңыздар!». Ə.Асылбековтің шығармашылық кеші. «Телеафиша». «Ақсарай». «Көктем көңіл...». «Жан анам». Аналарға арналған концерт. 2-бөлім. Концерт. «Құмсағат». «Қызжылаған». Кино. Аңдатпа, əнұран.

ДҮБІРГЕ

13.00 13.50 14.50 17.00 17.40 19.00 19.50 20.30 21.00 22.30 23.55 00.00 01.20

9.00 9.05 9.20 9.35 10.05 11.15 12.00 12.30 12.50 13.30

13.40 14.30 15.20 16.10 16.40 17.15 18.00 18.20 18.30 19.00 19.30 19.40 20.30 21.20 22.25 23.40 00.10 01.00

«Саяхатшы Дара». Мультхикая. «Алдар көсенің басынан кешкен хикаялары». Мультфильм. «Келін». Телехикая. «Біздің сүйікті кейіпкерлеріміз». Киноконцерт. «Жиһанкез». «Толқын пірі Джонни». Кино. Мультфильмдер. «Телқоңыр». «Қазақтың қолөнері». «Алаш алыптары». Деректі фильм. «Өмір өткелдері». Телехикая. «Ас мəзірі». «Тағылым». «Елорда». «Жүзден жүйрік». «Жан жылуы». Жаңалықтар. «Дениз». Телехикая. «Ғибратты ғұмыр». «Арнайы репортаж». Жаңалықтар. Футбол. Қазақстан Премьер-Лигасы. «Қайрат» – «Жетісу». «ІХМаусымашар-2013». Жайдарман фестивалі. Астана. 3-күн. Жаңалықтар. «Өгей шеше». Кино. Аңдатпа, əнұран. «Горячее сердце». Кино. Жаңалықтар. «Народный эксперт». «Ұлт саулығы». Денсаулық бағдарламасы. Жаңалықтар. «Азық-түлік мəселесі». «Контуры на карте». «Қыздар шақырады». Мерекелік бағдарлама. Жаңалықтар. «Əзіл-кеш». Жаңалықтар. «Аймақтар аламаны». Күнделік. «Уақытша күйеужігіт». Кино. «Патриот». Бағдарлама. Жаңалықтар. «Бармысың, бауырым?». Жаңалықтар. Валерий Меладзе. Концерт. Жаңалықтар. «Менің жерім». Туристік журнал. Жаңалықтар. «Хабар stars». Музыкалық бағдарлама. «Аймақтар аламаны». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Турандот ханшайым». Спектакль.

«Смешарики». Мультсериал. Ауа райы. «Золотая рыбка». Мюзикл. «Суперпапа». Реалитишоу. «Н20 жəй ғана су қос». Жастар телехикаясы. «Маша и медведь». Мультсериал. «ХХІ ғасыр көшбасшысы». «Жаным». Телехикая. Футбол. «Ордабасы» – «Ертіс». Шымкенттен тікелей көрсетілім. «Жасырмай». «Гүл көктем». 8 наурыз аналар күніне арналған мерекелік концерт. «Фобия». Реалити-шоу. «Бағдаршам». «Что наша жизнь...». «Пусть ангелы хранят». Телесериал. «Супер Баха». Кино. Ауа райы. «Қияли Бетти». Телехикая. Ауа райы.

Əнұран, аңдатпа. «Мирас». «Дала даусы». «Леонардо». Кино. «Қызжылаған». Кино. Концерт. «Неслучайные встречи». Мəдениет жаңалықтары. «Əн-айтыс». «Алдар көсенің басынан кешкен таңғажайып оқиғалары». Мультфильм. «Таңғажайып табиғат». Деректі хикая. «Крэнфорд». Кино. «Дала-думан». «Леонардо». Кино. Концерт. «Атақты өнертапқыш əйелдер». Деректі фильм. Мəдениет жаңалықтары. «Қазақтың қолөнері». «Сағындырған əндерай». Ретроконцерт. «Алтын көмбе». «Қазақтың қолөнері». «Крэнфорд». Кино. «Жүздесу». Қазақстан эстрада жұлдыздарының əн шашуы. «Қызжылаған». Кино. Концерт. «Атақты өнертапқыш əйелдер». Деректі фильм. Аңдатпа, əнұран.

Жексенбі, 10 наурыз

7.00 7.50 8.10 9.35 10.00 10.30 11.20 11.55 12.30 13.15 13.50 15.20 15.35 15.55 16.25 17.00 17.30 17.50 19.30 20.30 21.35

23.10 23.55 01.55 02.40 7.00 8.15 9.15 10.00 10.30 11.00 11.15 11.40 12.10 12.30 15.30 16.30 17.20 18.00 19.30 20.00 21.00 22.00 22.30 00.30 02.1504.00

9.00 9.15 9.20 10.45 10.50 11.10 11.30 12.30 13.00 13.50 14.30 16.00 17.00

19.00 19.30 20.00 21.00 22.30 23.20 23.25 01.00

9.00 9.05 9.20 10.00 11.15 11.20 12.00 12.30 12.50 12.55 13.40 14.30 15.25 16.15 16.55 17.40 18.10 18.30 19.00 19.40 20.30 21.10 21.20 23.10 00.10 00.20 01.00

«Саяхатшы Дара». Мультхикая. «Алдар көсенің басынан кешкен хикаялары». Мультфильм. «Келін». Телехикая. «Жан тербеткен əуендер». Концерт. «Ас мəзірі». «Толағай». «Ақсауыт». «Сыр-сұхбат». «Көкпар». Ұлттық ойын. «Телеғұмыр». «Өмір өткелдері». Телехикая. «Алдар көсенің басынан кешкен хикаялары». Мультфильм. «Жаңа Қазақстан-2050». «Жиһанкез». «Жүзден жүйрік». «Алтын таға». Халықтық лотерея. «Ғажайыпстанға саяхат». Мультфильм. «Дениз». Телехикая. «Сағындырған əндерай». Ретроконцерт. «Апта.kz». «ІХМаусымашар-2013». Жайдарман фестивалі. Астана. 1-күн. «Телқоңыр». «Мен армандаған Африка». Кино. «Көкпар». Аңдатпа, əнұран. «Сары чемоданның хикаясы». Балаларға базарлық. «Дружок». Балаларға базарлық. «Бірлігіміз жарасқан!». Ұлт ынтымағы. «Айбын». «Топжарған». «Халық сарапшысы». «Robot.kz». «Əскери іс». «Ас арқау». «И в печали и в радости». Кино. Тікелей эфирде – ТВ Бинго. «Хабар stars». Музыкалық бағдарлама. «Əзіл-кеш». «Аймақтар аламаны». «Менің жерім». Туристік журнал. «Жеті күн». «Жеті күн». «Бюро расследований». «Три метра над уровнем неба-1». Кино. «Іскер компания». Кино. «Паладин». Кино.

«Смешарики». Мультсериал. Ауа райы. «Бакуган: Жанкешті жауынгерлер». Мультсериал. Ауа райы. «Жанама əсер». «FreshmanЫ». «Н20 жəй ғана су қос». Жастар телехикаясы. «Маша и медведь». Мультсериал. «ХХІ ғасыр көшбасшысы». «Суперпапа». Реалитишоу. «Жас қанат-2012». Республикалық конкурс. «Бəрі есімде». Тамара Асармен бірге. Баскетбол. «Астана» (ҚР) – «Уникс» (Қазан). Астанадан тікелей көрсетілім. Концерт. «Əзіл-Tube» бағдарламасы. «Мүмкін емес…». «Пусть ангелы хранят». Телесериал. «10 поводов влюбиться». Реалити-шоу. Ауа райы. «Қияли Бетти». Кино. Ауа райы.

Əнұран, аңдатпа. «Мирас». «Жан əуені». Деректі фильм. «Қызжылаған». Кино. «Құмсағат». «Маңғыстау мақамдары». Концерт. «Əлі есімде». Мəдениет жаңалықтары. «Сурет-ғұмыр». Концерт. «Таңғажайып табиғат». Деректі хикая.. «Крэнфорд». Кино. «Саз толғау». «Жан əуені». Деректі фильм. Концерт. «Бикен апа». Деректі фильм. Мəдениет жаңалықтары. «Сағындырған əндерай». Ретроконцерт. «Өркениет». «Крэнфорд». Кино. «Сол жылдар...». «Қазақтың қолөнері». «Мона Лизаның жымиысы». Кино. Концерт. «Қазақтың қолөнері». «Бикен апа». Деректі фильм. Аңдатпа, əнұран.

Украина жол айырыєында тўра бере ме? Мамадияр ЖАҚЫП, «Егемен Қазақстан».

Осындай сұрақ Украинаға қатысы бар адамдардың көптен бері көңілінде жүр. Оның иə Батысқа, иə Шығысқа біржола бет бұрғанын күткен жұрт көп. Ал Украина əлі күнге дейін біржола өз бағытын нақпа-нақ айқындай алмай отыр.

Бұл сұрақтың осы аптаның басында Брюссельде Украина-Еуропа саммиті өтуіне байланысты көңілге оралғаны бар. Саммитте нақты шешімге қол жете қойған жоқ. Үмітке жетелейтін мəлімдемелер ғана жасалды. Еуропалық Одақтың төрағасы Хэрман Ромпейдің айтқан алдағы «қараша айындағы болатын ассоциация жөніндегі келісім» əлі қиялдағы нəрсе. Оған дейін əлі талай су ағады, талай пікір айтылып, көзқарас өзгереді. Алдағы келісім тек мүмкіндік қана. Оған бірден қол жете ме? Уақыты жетті, келісе қоямыз деп отырған Батыс жоқ. Украинадан біраз шартты орындау талап етіледі. Осы саммитте оны еске де салды. Айтарлықтай прогресті күтеміз деді. Əңгіме демократия жайында. Бұрынғы премьер-министр Юлия Тимошенко мен бұрынғы ішкі істер министрі Юрий Луценконы түрмеден босату да сол «прогреске» жатады екен. Еуроодақ алға тосқан талаптар деңгейіне көтерілу Украинаға оңайға соға қоймас. Онан соң үнемі Шығысқа қарай, Мəскеуге қарай алаңдайды. Олардың арасында əлдеқашан ала мысық өтіп кетіп, қарым-қатынастары оңып тұрмаса да, украиндардың бір бүйрегі осылай қарай бұрылады. Туыстығы өз алдына, Киевтен айырылып қалмас үшін Мəскеу оған көп жеңілдік ұсынады. Газын арзанға береді, одан соң Ресейдің кең рыногының өзі не тұрады?! Содан да Украина екі жаққа алаңдаумен жүреді. Оларда арман көп: Еуропаның қолайлы несиесін,

озық технологиясын алып, аймағына визасыз кірсем дейді, сондай-ақ Ресейдің арзан газын алып, кең рыногын пайдаланғысы келеді. Ал бұған Еуропа мен Ресей көнбейді. Болсаң, тек біреуімізбен бол дегенді айтады. Көреген басшы олардың екеуімен де тіл табысар жол іздер еді, əзірге ондай адам Украинада табылмай тұр. Енді бұл мəселенің саяси жағы бар. Жалпы, Украина қоғамы тəуелсіздікке қолы жеткелі бері бір жағы Батысқа, екінші жағы Ресейге қарай бағыт ұстап, екіге бөлінген. Билікке жеткен адам мұны есепке алмай тұра алмайды. Күні кеше билік тізгінін ұстаған Виктор Ющенко тек Батысқа бет бұрып, Шығыстан сырт айналғанда, ақыры жеңіліс тапты жəне халықтың арасында жік тудырды. Ал Виктор Янукович оның қателіктерін қайталағысы жоқ. Содан да екі жаққа жалтаңдайды. Оның үстіне кезінде өзін билік үшін күресте Кремльдің қолдағанын да ұмытпайды. Алда, екі жылдан кейін жаңа президенттік сайлау келе жатыр. Əлі де өзінің саяси жəне экономикалық бағыт-бағдарын толық айқындамай, аумалы-төкпелі күй кешіп, саяси тартыстан көз ашпай келе жатқан Украина өзінің экономикалық əлеуетін толық пайдалана алмай отыр. Бұл ел кешегі КСРО құрамындағы ең дамыған аймақ еді. Ол жалғасын таппады. Кері кеткен де жайы бар. Халқының саны біздің елден үш еседей артық, индустриялық құрылымы жоғары болғанмен, бұл ел ішкі жалпы өнім көлемі жөнінен біздің республикамыздан да қалып қойды. Біз əлем елдері ішінде 49-шы орында болсақ, Украина бұрнағы жылы 51-ші орыннан 54-ші орынға сырғыды. Осының барлығы елде саяси тұрақтылық жоқтығының, өзінің сара жолын нақты таңдай алма уының салдары. Алға жылжу үшін жолайырықта тұра бермей, бағытыңды айқындап қозғалу қажет.

Берлусконимен дау бірге жїреді Италияда парламенттік сайлау өтіп, Солшыл-центристік демократиялық партия жеңіске жетті. Одан сəл ғана ұпайы кем бұрынғы премьер-министр Сильвио Берлусконидің «Азаттық халқы» партиясы екінші орында. Ал комик-артист Джузеппе Гриллоның «Бес жұлдыз» партиясының үшінші орын алғаны жұртты таңдандырды.

Демократтардың жеңіске жетуі, əрине, ең алдымен оның көсемі, бұрынғы коммунист Пьер Луиджи Берсанидің беделіне де байланысты ғой. Сөйтсе де осы сайлауда жұрттың көп сөз қылған адамы Сильвио Берлускони болды. Рас, комик-актер Гриллоның сөздері, оның көңілді уəдеге толы сөздері сайлаушыларды қызықтырғаны анық. Жұрт Берлусконидің бағдарламаларынан бұрын оның басқалармен ара-қатынасына көп назар аударды. Жай сайлаушылар ғана емес, Еуропаның сарапшыларымен қатар, биліктегі қайраткерлері де оны өз əңгімелеріне арқау етті. Барлығы дерлік Берлускони үкіметті басқарғанда Италияның экономикасын тұралатты, оның қайтадан билікке келмегені жөн дегенді ашық айтты. Еуропарламенттің төрағасы Мартин Шульц «өзінің жауапсыз саясатымен, жеке жосықсыз əрекеттерімен ол Италияны бір рет дағдарысқа соқтырды» десе, оның аржағында бұл адамға дауыс бермеңдер деген пікір айқын көрініп тұрды. Берлускони биліктен кеткен соң, қазіргі момындау уақытша премьер-министр Марио Монтидің тұсында бүкіл Еуропа жабылып жүріп Италияны дағдарыс ұйығына түсіп кетуден сақтап қалған. Енді Берлускони қайта келіп, бұрынғы əрекеттерін қайта жалғастырар болса, оның салдары кəрі құрылыққа қатты тиюі мүмкін деген пікір көп айтылды. Осы жерде Италияның əлеуеті жайында да айта кеткен жөн. Əдетте үнемі əлемді шулатып жүретін Ресейге алып ел деген сипаттаманы ойланбай-ақ қоса саламыз. Италияға көп адам ондай сипаттаманы

қимайды. Ал экономиканың басты бір көрсеткіші саналатын ішкі жалпы өнім жөнінде Италия ($2.194.750 млн.) сол Ресейден ($1.857.770 млн.) жоғары тұр. Егер осындай алып Италия суға батар болса, ол Еуропаны да су түбіне тартады. Еуропа басшыларының Берлускониге байланысты шулайтыны содан. Бұл шошу жайдан жай емес. Берлускони қайта келсем, халықтан жиналған 40 млрд. доллар салықты қайтарып беремін де ді. Қайдан алып?! Германия канцлері Ангела Меркельді де бүкіл Еуропада шығынды шектеп отыр деп сынап тастады. Демек, ол мұнымен келіспейді. Келіспегенде, Италияның Еуропадан бөлінгенін қалайды. Бұл Еуропаға ұнамайды. Əйтеуір біраз адамның тілегі болып, Берлусконидің қолы билікке жетпей қалды. Бірақ жұрт одан құтылдық деп отырған жоқ. Италия өмірінде сонау екінші дүниежүзілік соғыстан бері партиялардың бірі айқын басымдыққа жетпей, екіншісімен тайталас деңгейінде болуы (0,4 пайыз айырмашылық) алғаш рет екен. Сарапшылар мұны берекетсіздікке апарады деп қорқады. Мұндай жағдайда билік ұстаған партияның өкілдері парламентте шешім қабылдаса, оған деңгейлес оппозициялық партия (бұл жерде Берлусконидің партиясы) оны қабылдатпай тастап, аяқтан шалады да отырады, дейді. Қарап тұрсаң, бұл елдегі көп дауыс алған партиялар негізінен центристік бағытта. Рас, бірі – сол шыл, бірі – оңшыл, енді бірі на ғыз ортада. Бірақ тіл табыса ал май ды. Алдымен Берлускони. Ол өзі нен кейін премьер болған Ма рио Монтимен (оның партиясы төртінші орында) коалицияға баруға мүлде қарсы. Берсанимен одақтасу жөнінде ойланып көрмек. Алда-жалда бұлар тіл табыспай, коалицияға біріге алмаса, елдің саяси өмірінде берекесіздік орнайды. Одан шығудың жалғыз жолы жаңа сайлау болуы мүмкін.


10

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

 Өңір өнері

 Айбын

Десантшылар ґмірініѕ бір кїні Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Қыс айлары Қарулы Күштер үшін қарбаласқа толы. 2013 жылғы оқу бағдарламасына сəйкес əскерлерде бірінші жартыжылдыққа жоспарланған іс-шаралардың дені жауынгерлік əзірлікті арттыруға арналған. Астанада шоғырланған десантты-шабуылдаушылар бөлімі бұқаралық ақпарат құралдары өкілдеріне арнап жеке құрамының бір күндік жауынгерлік қызметін көрсетті. Бүгінде осы бөлімдегі десантшы сарбаздардың оқу дайындығы үшін барлық қажетті жағдайлар жасалған. Оқу-материалдық база жеткілікті. Нұсқаушылардың денін жоғары білікті офицерлер құрайды. Журналистер десантшылардың оқу-жаттығулары өтіп жатқан бірнеше оқу нүктесінде болып, олардың күнделікті жауынгерлік дайындықтарына куə болды. Десантшы-жауынгерлер алдымен əуе десанты кешенінде өткізілетін жаттығуларымен тəнті етті. Одан соң кедергі жолағындағы күрделі қимылдарды пысықтады. Бұл жерде əрбір əскери қызметші үшін міндетті түрде атлетизм, тез арада шешім қабылдау сияқты қасиеттерді игеру шарт. Елордадағы десантшылар бөлімі құрылған күннен бері астанамызда өтіп тұратын мемлекеттік жəне халықаралық саяси маңызы бар іс-шаралардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге атсалысып келеді. Осыдан бірер жыл бұрын бас қаламызда болып өткен Азиада ойындары мен ЕҚЫҰ саммитінде қауіпсіздікті бақылауға тартылған болатын. Осындай мемлекеттік маңызы бар іс-шаралардағы арнайы жабдықталған блог-бекеттердегі қызметін олар бүгін де жұрт назарына ұсынды. Одан соң десантшылар бұқаралық ақпарат құралдары өкілдеріне арнап бөлім қолданысындағы заманауи байланыс құралдарының мүмкіндіктерін көрсетті. Ж��ке қарудан атып, жаттығып жатқан жауынгерлердің сабақтарымен танысты. Көгілдір беретті десантшылардың жауынгерлік əзірлігін жекпе-жек ұрысынсыз елестету мүмкін емес. Мұздай қаруланған, шыныққан шымыр жігіттер көрсеткен бұл ұрыс түрінің элементтері десантшылардың ержігіт деген атқа лайық екенін тағы бір рет дəлелдеді. Одан соң журналистер бөлімнің бронедромында болып, Т-72 танкісінің жауынгерлік мүмкіндіктерін бақылады. Журналистерге шағын сұхбат берген бөлім командирі генерал-майор Алмас Жұмакеев: – Біздің сарбаздар күнделікті оқу-жаттығулар барысында кəсіби тəжірибелерін жетілдіріп, жауынгерлік шеберліктерін арттыруға мүмкіндік алады. Сол себепті десантшыларға жүктелер негізгі тапсырма моралдық жағынан тұрақты, денсаулығы мықты, сауатты, кез келген тапсырманы орындауға қабілетті кəсіпқойды дайындау болып табылады, – деді.

Кґѕілде – перне, кґкейде – терме Сирек орындалатын кїй кешінен кейінгі ой

Бұл жолы халық облыстық қазақ драма театрының залына сыймай кетті, аяғына дейін тапжылмай аяғынан тік тұрып тамашалағаны қаншама. Былай қарасаң, атында да алып бара жатқан ештеңе жоқ, заты да жұп-жұмыр шағын: күні кеше жарық көрген ботатірсек «Дана» тарихи-танымдық журналы мен Құрманғазы атындағы саз колледжі бірігіп өткізген «Алтын жүрек домбыра» кеші. Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Кеш сирек орындалатын күй, термелер мен бұрын-соңды сахна тоздырмаған, көкірегіне ға сырлардың сарынын сақтаған орындаушыларға арналды. Бір қарасаң, бірөңкей үлкендер болуы керек деп болжамдайсың, ал мұнда жасы сексеннен асып жығылған ақсақалдармен бірге жас перілер де жүр. «Мың өліп, мың тірілген қазақтың» өзі секілді қара домбырамыз

да тарихтан теперішті аз көрген жоқ. Десек те күй өнері қайтып оралды ортамызға, жаңарып, жаңғырып, түрленіп келді. Жақсылығы жетіп артылады. Күйді аялайтын – халықтың ыстық мейірімі мен шын ындынықыласы. Кешке қатысып отырғанымызда, қазақтың күй-жыры киіктің лағындай болып екі көзі жəудіреп біздің алақанымызда отырғандай əсер қалдырды. Дүркіретіп қол соқтық. Күйдің маңдайынан сипайық, күйші-термешінің мəртебесін өсірейік деп. Саймандап ат мінген, сайрандап күй шерткен халықтың ұрпағы емеспіз бе, қызды-қыздымен отырып, осындай қара ормандай жұрты қаптап келіп, қолдап отырғанда қазақтың күй-термесінің ғұмыры мəңгілік екеніне қатты қуандық. Оған ащы терін алдырған арғымақтай қазақы кешті жүргізушінің шешен сөзі, жүргізушілік шебер қасиеті əсер етті. Ол – Дəулеткерей Құсайынов деген күйші еді. Жəнібекте аудандық мəдениет бөлімін жиырма жылдай басқарған жігітті облыс əкімі Нұрлан Ноғаев сол ауданға барған бір сапарында бай қап, өзінің баспасөз хатшысы қызметіне тағайындаған. Кештің батагөй абызы сияқты алғашқы болып экраннан жүрекжарды лебізін жолдаған Қайрат Жұмағалиев ағамыз ұйымдастыру барысында рухани тірегі болған көрінеді,

тəмам кеш басталарда сырқаттанып қалып, ауруханаға түскен ол Құрманғазының «Арба соққанын» сұратып сəлем айтып жіберіпті, соны орындаған Дəулеткерейдің қолындағы ине-жіптен жаңа шыққандай домбыра ерекше дауысымен тыңдаушыларды елең еткізді. Күйді кемеліне жеткізіп орындап жүрген жасы үлкен ағалардың алды Өтеген Жұмашевты күй өнерінің бағбаны десе болғандай. Бағбан демекші, байырғы домбырашы Өтағаң жасынан жеміс ағаш-

тарын өсірумен де айналысқан. Əр жылдары қоныс еткен құтты мекенінің жанында жай қа лып алма ағаштары қалып отыратынын жерлестері аңыз қып айтады. Өзінің «Шаттық» күйі мен «Махамбеттің «Өкінішін» шығу тарихымен əңгімелеп орындап берді. Кездесу соңында журнал редакторы Қазбек Қабжанов иығына шапан жауып, тарту-таралғы жасады. Кештің келісті көркі болған Едіге Нəбиев жөнінде сөз бөлек. Домбыра жасаудың шебері, көркем күйдің шебер орындаушысы. Өтеген, Нұржан Сертеков, үше уі аңыз күйге кезек беріп, «Айнам қалды», «Қош аман бол, Ақ бикеш», «Соқыр Есжанды» орындады. Дəулескер домбырашы Нұржан Орынғалиұы – кешті ұйымдастырушылардың бірі, бас демеуші болған Құрманғазы атындағы саз колледжінің директоры, жүрегі таза, сегіз қырлы, бір сырлы жігіт, күй туралы, күйшілік өнер туралы тұшымды мақалаларымен республика оқырмандарына бірсыдырғы таныс. Тасқалалық дирижер Ермак Молдабеков, республикалық «Шабыт» фестивалінің дипло ман ты Дəурен Тəшпенов, республикалық сайыстардың дипломанты Жасқайрат Мұқасовтар кештің сəнін келтіріп отырды. Арнайы му зыкалық білімі болмаса да, Шернияз Жарылғасұлы, Ақтан Керейұлы, Əбубəкір Кердері, Нұрым

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Шыршығұлұлы, Мұрат Мөң кеұлы шығармаларын орындап, насихаттап жүрген халық арасынан шыққан дарынды өнерпаз, Зеленов ауданының «Достық» ауылдық мектебінің сызу пəнінің мұғалімі Жасұлан Жанғазиевті алдыртулары жаңалық болды. Халықаралық «Шабыт» фестивалінің дипломанты Фархат Оразов шырқаған «Өр Ишанның термесі» былайғы жұрт өз алдына, өлкенің тарихын білемін дегендердің өзін ойлантып тастады. Термеші Тілек Базаров əн салып, терме айтуды ауылдың құймақұлақ көнекөз қарияларынан үйренген, өзіндік мақамы, орындаушылық ерекшелігі бар өнерпаз. Кештің ең жас орындаушысы Əділ Ахметов қаладағы №42 Ақ ниет мектепгимназиясының 4-сынып оқушысы. Бес жасынан бастап қолына домбыра ұстап, қазақтың дəстүрлі əндерін орындай бастапты. Оралға келген Елбасыны қарсы алу сəтінде «Елім менің» əнін шырқап көзге түскен. Облыстық «Алтын ұя» отбасылық сайысында өз отбасын өрге сүйреп, ата-анасымен бірге байқаудың бас жүлдесін иеленген кезі де бар. Айнамкөз есімді əпкесінің есімін əндетіп жүріп Мұхиттың «Айнамкөзін» қалай салғанын байқамай қалыпты. Əділ əн-күйге сусаған жұртшылықпен сол əн арқылы қауышты. «Бұлақ көрсең, көзін аш» деген, ұрпақтар сабақтастығының белгісі іспетті болды. Бауыржан Момышұлы: «Домбыра – қазақтың қасиетті дүниесі. Оны тарта алмасаң да, қадірлей біл. Себебі, ұрпақтың бойына халықтың рухани байлығын сіңіру домбырадан басталады, – деген екен. – Домбыраның сырлы сазы на ауызданбаған бала уызына жарымаған көтерем қозыдай бо лады. Домбыраны қастерлей білмеген қазақтың баласы туған халқының жанын білмейді.Ал халықтың жанын түсінбеу деген – тамыры шабылған ағашпен тең. Ондай ағаш жапырақ жайып, сая да болмайды, жеміс те бермейді». Бұған алып-қосарымыз жоқ. Ине шаншар орын жоқ көрер мен залынан Орал өңірінің қаймағы саналатын зиялы қауым өкілдері көзімізге оттай басылды. Төрт көздері түгел отырды деуге де болады. Кəрі-жасы жиылып, кетпес байлық – күй өнерінің қамын күйттеп жүргендей көңілде кеттік. Таудай тақырыпты өзек еткен отырыстан тақиядай көзге ыстық, көңілімізге туыс белгі қалды. ОРАЛ.

––––––––––

Суреттерді түсірген Рафхат ХАЛЕЛОВ.

 Спорт

Риддерде

əлем чемпионаты ґтеді Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Еліміз тəуелсіздік алғалы спорт жанкүйерлерін табындырған дүбірлі жарыстар жиі өте бастады. Өткен жылы допты хоккейден Алматыда əлем чемпионаты, жақында ғана шаңғыдан қос сайыстан əлем біріншілігі өтсе, енді Шығыс Қазақстан облысының Риддер қаласында тұңғыш рет

шаңғыда бағдарлаудан əлемдік бəсеке жалауын көтермек. Бұл спорт түрі Олимпия ойындарының бағдарламасына енбесе де Еуропа мен мұхиттың ар жағындағы мемлекеттер қызығушылық танытып, шаңғыда бағдарлау күрт дамып келеді. Қазірдің өзінде Риддердегі əлем чемпионатына 27 мемлекет қатысуға өтініш жасапты. Олардың қатарында АҚШ, Кана да,

Ресей, Украина, Италия, Норвегия, Чехия, Швеция, Қытай, Алмания, басқа да дамыған елдер бар. – Риддер қаласында өтетін əлем чемпионатына Михаил Сорокин, Ольга Новикова мен Эльмира Молдашева қатысып, еліміздің намысын қорғайды. Ресей, Канада, Украина, Беларусь командалары да мықты, – дейді облыстық спорт жəне дене шынықтыру басқармасының бастығы Əбіл Дөңбаев. Қазақстан Республикасы Спорт жəне дене шынықтыру агенттігінің Ұлттық штаттағы командалар дирекциясының баспасөз хатшысы

ӨСКЕМЕН.

Жарыстар кїнделігі ҚАЗАҚ КҮРЕСІ. Түркістан қаласында 1994-1995 жылдары туған жастар арасында Қазақстан чемпионаты өтті. Оған еліміздің барлық облыстарынан Астана жəне Алматы қалаларынан бес салмақ дəрежесі бойынша 180-ге жуық балуан қатысты.

біріншілікке Астана, Алматы қалалары мен облыс орталықтарынан жəне Тəжікстан, Өзбекстан, Қырғызстаннан бар лығы 165 спортшы қатысты. Бұл бəсекеде Қызылорда об лысының спортшылары 3 алтын, 1 қола медаль иеленіп,

Чемпионаттың қорытындысында Қызылорда облысының балуандары 2 алтын, 2 қола медальмен жалпыкомандалық есепте бірінші орынды иеленсе, екінші орынды Оңтүстік Қазақстан облысы, үшінші орынды Алматы қаласының құрама командасы еншіледі. ДЗЮДО. Қарағанды қаласында дзюдодан жастар арасында халықаралық турнир өтті. Осымен үшінші рет жалау желбіреткен

жалпыкомандалық есепте бірінші орынды жеңіп алса, Өзбекстанның балуандары екінші, Шығыс Қазақстан облысының командасы үшінші орынды иеленді. Енді жеңімпаздар тамыз айында Макаода өтетін жастар арасындағы Азия чемпионатына қатысатын болады. БОКС. Бүгін Бүкілəлемдік бокс сериясының жарыстарына қатысып жатқан «Аст��на

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Ардақ Тоғымовтың айтуынша, əлем чемпионатын өткізуге жанжақты əзірленді. Шығыс Қазақстан облысының əкімі Бердібек Сапарбаев та дүбірлі доданың жақсы өтуін назарда ұстап отыр. 4 наурызда Риддер қаласында кешкі 17.00де əлем чемпионатының салтанатты ашылуы өтіп, келесі күні ерлер мен əйелдер сайысы басталады. Ал, 8 наурызда спортшылар бір күн демалып, жарыс одан əрі жалғасып, 10 наурызда жалауын түсіреді. Біздің ел алғашқы үштікке енуді жоспарлауда.

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Мистоль» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

арландары» командасы «Герман қырандары» клубымен кезекті жекпе-жегін өткізеді. Бокс кеші тағы да Алматының Балуан Шолақ спорт сарайында өтіп, онда шаршы алаңға Қазақстан жағынан мына боксшылар шығады. 50-54 кило салмақта Мирас Жақыпов «Герман қырандарының» Николае Андреаинамен (Румыния), 57-61 кило да Ержан Мүсəпіров Роберт Харутянянмен (Германия) қолғап түйістірсе, 68-73 килодағы кездесу Константин Снигур (Израиль) мен Василий Белоус (Молдова), 80-85 килодағы ай қас Эхсан Роузбахани (Иран) мен Серге Мичел (Германия) жəне 91 килодан жоғары салмақтағы жекпе-жек біздің Руслан Мырсатаев пен Эрик Бречлин (Германия) арасында өтеді. ТЕННИС. Ақтөбеде Халықаралық теннис қауымдастығының ITF сериясы бойынша өтіп жатқан халықаралық турнирде Евгений Королев итальяндық Пиетро Лиссардиді 6:4, 6:7, 6:0 есебімен ұтып, ширек финалға шықты. Енді ол жартылай финалға шығу үшін ресейлік Аслан Карацевпен күш сынасады. Қазақстандық тағы бір теннисші Ярослава Шведова Бразилияның Флорианополисе қаласында өтіп жатқан Халықаралық теннис қауымдастығының WTA Brasil Tennis Cup турнирінде жұптық бəсекеде испаниялық Анабель Медин Гарригеспен бірге Флоренция Молинеро (Аргентина) мен Адриану Престі (Венесуэла) 6:1, 6:1 есебімен жеңіп, жартылай финалға шықты. «Егемен-ақпарат».

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 10 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №09 ek


11

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 28 желтоқсан

№1696

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2011-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2011 жылғы 8 ақпандағы № 94 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы (Соңы. Басы өткен 74-нөмірде). Бюджеттік 014 Кеден қызметін жаңғырту бағдарлама Сипаттамасы Экономикалық дамуына ықпал ететін жəне Қазақстан Республикасы экономикасының бəсекелестік қабілетін арттыратын тұрақты, тиімді қызмет ететін кеден жүйесін қалыптастыру бюджеттік мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру бағдарлама іске асыру тəсіліне жеке түрі қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Консалтингтік қызмет көрсетулерді сатып бірлік 1 3 1 алу Негізгі құралдарға жататын тауарларды бірлік 10142,8 21 166 10 121 3 3 сатып алу Бар ақпараттық жүйені жаңғырту үшін бірлік 1 5 2 материалдық емес активтерді сатып алу түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Консалтингтік қызмет көрсетулерді есеп 6 12 аяқтау қорытындысы бойынша берілген кедендік рəсімдерді жетілдіру жөніндегі ұсынымдарды талдау, бағалау (техникалық есептер) Серверлік жабдықтарды сатып алу 3 Аруш декларациясына сəйкес сыбайлас келісім1 жемқорлыққа қарсы күресу бойынша шарт кешенді жоспарды жоспарлау жəне əзірлеу келісім1 Кеден қызметінің əрбір бағытын толық автоматтандыру үшін тиісті БҚ жəне АЖ шарт пакетін енгізу жəне кейіннен əзірлеумен Кеден органдары ИКТ бірыңғай архитектурасын əзірлеу Кеден заңнамасын жетілдіру бойынша келісім1 талдау, бағалау, ұсыныстар беру шарт Бизнес-процестерді реинжениринг келісім1 шарт сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері Тəуелсіз əлеуметтік сауалнаманың % 52 58,4 63,3 75 75 нəтижесі бойынша жоспарлы кезеңнің алдындағы жыл ішіндегі СЭҚ-қа қатысушылардың жəне басқа мүдделі тұлғалардың кеден органдары көрсететін қызметтерімен қанағаттану пайызы бюджет шығыстарының көлемі мың 20 673 120 267 423 404 942 120 2 836 2 549 теңге 279 265 Бюджеттік 016 Жекешелендіру, мемлекеттік мүлікті басқару, жекешелендіруден кейінгі қызмет, осымен бағдарлама байланысты дауларды реттеу Сипаттамасы Республикалық мемлекеттік заңды тұлғаларға бекітілген мемлекеттік мүлікті оңтайландыру, Мемлекеттік меншік тізілімін жүргізу бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан бағдарлама туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету түрі іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Жекешелендіруілуге тиіс объектілердің % 99,7 100 94 95 95 95 95 санына қарағанда сатуға қойылған объектілердің пайызы Мемлекеттік кəсіпорындар мен бірлік 27 000 26 700 27 600 27 400 27 300 27 200 27 100 мекемелердің, жарғылық капиталына мемлекеттің қатысы бар заңды тұлғалардың Тізілімінде тіркелген есепке алу объектілерінің көлемі түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Жекешелендіруге қойылған объектілердің % 94,8 83 84 86 84 84 84 санына қарағанда сатылған объектілердің пайызы сапа көрсеткіштері % 100 100 100 100 100 100 100 Республикалық меншік объектілерін сатып алу-сату шарттары талаптарының орындалуын қамтамасыз ету тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 353 815 383 455 420 075 426 925 524 402 546 962 546 962 теңге Бюджеттік 019 Жеңілдікті тұрғын үй кредиттері бойынша бағамдық айырманы төлеу бағдарлама Сипаттамасы «Тұрғынүйқұрылысбанкі» ЖАҚ жеңілдікті тұрғын үй кредиттерін алған азаматтар үшін теңгенің айырбас бағамының өзгеруінен болатын əлеуметтік салдарды жұмсарту бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттің міндеттемелерін орындау бағдарлама іске асыру тəсіліне жеке түрі қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Жеңілдікті тұрғын үй кредиттерін алған % 100 100 100 100 100 100 100 азаматтарды мемлекеттік қолдауды қамтамасыз ету түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Бағам айырмасын төлеудің толықтығы % 100 100 100 100 100 100 100 қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 12 016 12 601 13 718 18 494 12 657 12 340 12 340 теңге Бюджеттік 021 Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгiнің күрделі шығындары бағдарлама Сипаттамасы Мемлекеттік органдардың ғимараттарын, үй-жайлары мен құрылыстарын күрделі жөндеу. Жобалық-сметалық құжаттама əзірлеу. Қаржы министрлігін, комитеттерді жəне олардың аумақтық бөлімшелерін материалдық-техникалық жарақтандыру. бюджеттік мазмұнына қарай күрделі шығыстарды жүзеге асыру бағдарлама іске асыру тəсіліне жеке түрі қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 жобакөрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл ла2009 2010 жыл 2011 2012 2013 натын жыл (ағымдағы жыл жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Əкімшілік ғимараттарға, үй-жайлар мен бірлік 4 16 31 36 28 26 26 құрылыстарға күрделі жөндеу жүргізудің болжамды саны, жобалау-сметалық құжаттаманы əзірлеу Əкімшілік ғимараттар сатып алу бірлік 3 2 Қызметтік автокөлік сатып алу бірлік 23 31 Сатып алынатын есептеу техникасының, бірлік 22 5 971 106 083 104 956 жабдықтың, жиһаздың, материалдық емес активтердің жəне тағы басқалардың болжамды пайызы Сатып алынатын есептеу техниканың, 100 100 100 жабдықтың, жиһаздың, материалдық емес активтердің жəне тағы басқалардың болжамды пайызы түпкілікті нəтиже көрсеткіштері 16 31 36 Комитеттердің аумақтық бөлімшелерінің бірлік 4 əкімшілік ғимараттарына, үй-жайлары мен құрылыстарына күрделі жөндеу жұмыстары бойынша жоспарланған жұмыс көлемін уақтылы аяқтау, жобалау-сметалық құжаттаманы əзірлеу Жоспарланған бірліктер саны шегінде % 100 100 100 материалдық-техникалық базаны жақсарту, оның ішінде комитеттердің аумақтық бөлімшелерінің əкімшілік ғимараттарына, үй-жайлары мен құрылыстарына күрделі жөндеу бойынша жоспарланған жұмыстар көлемін аяқтау, жобалау-сметалық құжаттамасын əзірлеу сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 643 200 1 646 642 2 292 1 477 1 751 3 798 1 812 теңге 102 894 716 378 499 Бюджеттік 023 Кедендік сараптама жүргізу бағдарлама Сипаттамасы Зерттеу мүмкіндіктерін кеңейту жөніндегі орталық жəне өңірлік кеден зертханаларын ұстау, тарифтік жəне тарифтік емес реттеу шараларын дұрыс қолдану, сапасыз тауарларды əкелуден жəне радиациялық-қауіпті жүктердің транзитінен қорғау, кеден органдары қызметкерлерінің радиологиялық əсерге ұшырау деңгейін бақылау жөніндегі жұмыстарды жүргізу (жеке дозиметриялық бақылау) бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан бағдарлама туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету түрі іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Кеден ісі саласындағы міндеттерді шешу сарап- 1 669 515 2 000 2 700 3 500 3800 4100 үшін арнайы жəне ғылыми танымдарды тама пайдалана отырып, кедендік операцияларды жүргізу кезіндегі зерттеулерді жүргізу түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Кедендік бақылау жүргізу кезінде қоры1 669 515 2 000 2 700 3 500 3800 4100 туындаған мəселелер бойынша кедендік тынды сарапшының қорытындыларын беру сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 16 779 17 960 19 576 24 440 26 697 26 031 26 534 теңге Бюджеттік 025 Оқу-əдістемелік орталығының қызметтері бағдарлама Сипаттамасы Кедендік бақылау комитетінің Алматы жəне Атырау қалаларындағы оқу-əдістемелік орталықтарын ұстау. Кеден органдарына жаңадан қабылданған қызметкерлерді оқытуды ұйымдастыру, сондай-ақ кеден органдарының лауазымды тұлғаларын қайта даярлау жəне біліктілігін арттыру. Қазақстан Республикасы кеден қызметінің негізгі қызметі бойынша оқу-əдістемелік материалдары дайындау. бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан бағдарлама туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету түрі іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Кеден органдарына жаңадан қабылданған адам 354 300 400 270 150 150 150 қызметкерлерді оқыту Кеден органдарының лауазымды адам 110 275 375 425 625 635 610 тұлғаларын қайта даярлау мен біліктілігін арттыру түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Қойылған біліктілік талаптарына сəйкес адам 464 575 775 695 775 905 880 өзінің қызметтік міндеттерін тиімді орындап жəне кəсіби шеберлігін

жетілдіру үшін, теориялық жəне тəжирибелік білімді жаңарту бойынша сертификаттарды алу, кəсіби қызметі саласындағы шеберлікті жəне дағдыны жаңарту сапа көрсеткіштері Алдын ала даярлау курсы тыңдаушыларының жалпы санынан қорытынды тестілеу нəтижесі бойынша 50 жəне одан астам пайыз білім деңгейін алған курс тыңдаушыларының пайызы тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі

Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы

%

мың теңге

100

42 480

100

47 723

100

73 641

100

87 940

100

96 449

100

97 415

100

97 181

Бюджеттік 026 Кедендік бақылау жəне кедендік инфрақұрылым объектілерін салу бағдарлама Сипаттамасы Кедендік бақылау объектілерінде жалғастырылып жатқан құрылыс жұмыстары, жобалау-сметалық құжаттарды, жобалардың техникалық-экономикалық негіздемелерін əзірлеу жəне бекіту, Қазақстан Республикасының өңірлерінде кедендік бақылау объектілерінің құрылысын аяқтау. бюджеттік мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру бағдарлама іске асыру тəсіліне жеке түрі қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Оңтүстік Қазақстан, Манғыстау, Ақтөбе объектілер 7 4 1 жəне Алматы облыстарындағы объектілердің құрылысын аяқтау Жобалау-сметалық құжаттама əзірлеу, объектілер 1 Мемлекеттік сараптама жүргізу жəне Шығыс Қазақстан облысында Бірыңғай бақылау-өткізу пункті құрылысының басталуы Жобалау-сметалық құжаттама əзірлеу, объектілер 4 Мемлекеттік сараптама өткізу жəне Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Алматы облыстарының кеден бекеттерінде қайта жаңарту жобасы бойынша құрылыстың басталуы Жобалау-сметалық құжаттама əзірлеу, объектілер 1 Мемлекеттік сараптама жүргізу жəне Оңтүстік Қазақстан облысында кеден бекеті құрылысының басталуы Жамбыл облысында «Нововоскресеобъектілер 1 новка» Бірыңғай бақылау-өткізу пункті құрылысының аяқталуы Жобалау-сметалық құжаттама əзірлеу, объектілер 430 Мемлекеттік сараптама жүргізу жəне Алматы, Жамбыл, Манғыстау, Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан облыстарында тез салынатын қызметтік тұрғын үй құрылысының басталуы Жобалау-сметалық құжаттама əзірлеу, объектілер 4 Мемлекеттік сараптама жүргізу жəне Алматы облысында инженерлік қамтамасыз етілген 18 пəтерлі тұрғын үй құрылысының басталуы Жамбыл облысы Меркі ауданы Андас объектілер 1 батыр ауылындағы Жамбыл облысы бойынша Кедендік бақылау департаментінің «Сыпатай батыр» бірыңғай бақылау-өткізу пункті құрылысы Оңтүстік шекарада үш кеден бекетінің объектілер 6 (Бақты, Құлан, Қалжат) жəне үш бірыңғай бақылау-өткізу пунктінің (Майқапшагай, Атамекен, Қарасу) құрылысы жəне қайта жаңарту объектілер 2 «Бақты» кеден бекетінің жəне «Майқапшагай» бірыңғай бақылау-өткізу пунктінің құрылыстарының аяқталуы Алматы облысындағы кеден объектілер 4 бекеттерінің қызметкерлері үшін қызметтік тұрғын үйлер салу Кеден бекеттерінің қызметкерлері үшін объектілер 44 қызметтік тұрғын үйлер мен жатақханалар салу Кеден бекеттерінің қызметкерлері үшін объектілер 27 қызметтік тұрғын үйлер мен жатақханалар салуды аяқтау объектілер 1 «Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қаласында кедендік рəсімдеу орталығымен Кедендік бақылау департаменті ғимаратының құрылысы» жобасы бойынша жобалау-сметалық құжаттамаларын əзірлеу, Мемлекеттік сараптама өткізу 1 Жамбыл облысы Қордай ауданы Қарасу объектілер ауылдық округіндегі «Қордай» кеден бекеті «Қарасу» бірыңғай бақылау-өткізу пунктінің құрылысын аяқтау түпкілікті нəтиже көрсеткіштері объектілер 5 1 Кеден бекеттеріндегі жаңа бақылау-өткізу пункттерін пайдалануға енгізу жəне қолданыстағыларын қайта жаңарту Шекара маңындағы аудандарда кеден объектілер 434 4 27 органдары қызметкерлерін тұрғын үймен қамтамасыз ету Кедендік бақылау департаментінің ғимарат құрылысын қайта жаңғырту сапа көрсеткіштері Құрылыс нормалары мен ережелеріне % 100 100 100 100 сəйкес тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 1 634 3 954 073 5 314 2 381 0 0 0 теңге 809 092 202 Бюджеттік 027 Меншікке мониторинг жүргізу жəне оның нəтижелерін пайдалану бағдарлама Сипаттамасы Шаруашылық жүргізетін субъектілерді кешенді тексеруді ұйымдастыру жəне жүргізу жəне мониторинг жүргізу кезінде пайда болған ұсынымдарды іске асыру жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан бағдарлама туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету түрі іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 2011 2012 2013 жыл жыл жыл жыл жыл (есеп) (жоспар) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Басқару шешімдерін қабылдау % 10 18 11,8 6,8 12,4 12,7 мақсатында мемлекеттің қатысуы бар заңды тұлғалардың меншікті басқару тиімділігінің кешенді мониторингі тексерілген объектілерінің пайызы Меншікті мемлекеттік мониторингтеу % 31 34 33 30 32 32 жүзеге асырылатын объектілердің жалпы тізбесінен стратегиялық маңызы бар экономика салаларында меншіктің мемлекеттік мониторингі зерттелген объектілердің пайызы түпкілікті нəтиже көрсеткіштері 69 100 100 100 100 100 Меншікті мемлекеттік мониторингтеу % жүзеге асырылатын объектілердің жалпы тізбесінен стратегиялық маңызы бар экономика салаларында меншіктің мемлекеттік мониторингі жөнінде жедел ақпарат беретін ұйымдардың пайызы сапа көрсеткіштері Мониторинг бағдарламасында көрініс % 100 100 100 100 100 100 тапқан тапсырмалар бойынша ақпаратты ашудың толықтығы тиімділік көрсеткіштері Іске асыруға қабылданған ұсынымдар % 20 17 16 16 17 17 саны бюджет шығыстарының көлемі мың 283 838 283 838 283 838 283 838 306 682 370 652 теңге Бюджеттік 031 «КААЖ» жəне «Электрондық кеден» ақпараттық жүйесін құру бағдарлама Сипаттамасы Ақпараттық технологияларды дамыту негізінде кеден органдары қызметінің айқындығы мен тиімділігін қамтамасыз ету. Кеден органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесін дамыту жəне жетілдіру, елдің Электронды үкімет инфрақұрылымын құру шеңберінде оның базасында электронды кеден қызметіне көшуді құру жəне қамтамасыз ету бюджеттік мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру бағдарлама іске асыру тəсіліне жеке түрі қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 2011 2012 2013 жыл жыл жыл жыл жыл (есеп) (жоспар) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Серверлік жабдықтарды сатып алу бірлік 14 1 Кластердің дискілі массивін кеңейту бірлік 1 Телекоммуникациялық жабдықтарды бірлік 34 1 18 сатып алу Жүйелік өнімдерді, лицензияларды лицен- 252 451 451 21 сатып алу зия жəне басқа Ақпараттық жүйелерді дамыту жəне жүйе 3 2 6 5 5 енгізу түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Кеден қызметінің бағдарламалық% 71 71 80 84 100 аппараттық кешенін жəне телекоммуникациялық жабдықтарды жаңғырту сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 616 935 477 886 732 954 735 373 231 977 теңге Бюджеттік 033 «Электрондық мемлекеттік сатып алу» автоматтандырылған интеграцияланған ақпараттық бағдарлама жүйесін дамыту Сипаттамасы «Электрондық мемлекеттік сатып алу» автоматтандырылған ықпалдастырылған ақпараттық жүйесін дамыту жəне функционалдығын кеңейту бюджеттік мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру бағдарлама іске асыру тəсіліне жеке түрі қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 2011 2012 2013 жыл жыл жыл жыл жыл (есеп) (жоспар) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Бюджет қаражатын шартты үнемдеу % 9 10 22 Электрондық мемлекеттік сатып алу % 85 85 жүйесінің жұмысымен қанағаттанған пайдаланушылардың үлесі түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Мемлекеттік сатып алудың жалпы % 1,4 11 12 19 көлемінде электрондық мемлекеттік сатып алудың үлесін ұлғайту «Электрондық мемлекеттік сатып алу» % 100 автоматтандырылған ықпалдастырылған ақпараттық жүйесінің бағдарламалық-аппараттық кешенін жете жарақтандыру сапа көрсеткіштері Электрондық мемлекеттік сатып алу % 60 70 75 жүйесінің жұмысымен қанағаттанған пайдаланушылардың үлесі тиімділік көрсеткіштері Тапсырыс берушілер мен мемлекеттік % 20 30 100 сатып алуды ұйымдастырушылардың электрондық мемлекеттік сатып алу жүйесімен қамтылу деңгейі бюджет шығыстарының көлемі мың 347 584 70 070 1 347 83 105 1 824 теңге 817 679

036 Салық заңнамасын өзгертуге байланысты салық органдарының ақпараттық жүйелерін жаңғырту Салық əкімшілігін жаңғыртуға байланысты ақпараттық жүйені құру жəне дамыту; салық органдарын орташа алғанда серверлік жабдықтармен жарақтандыру; лицензиялық БҚ сатып алу бюджеттік мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру бағдарлама іске асыру тəсіліне жеке түрі қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 жобалакөрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл натын 2009 2010 2011 2012 2013 жыл жыл жыл жыл жыл жыл (есеп) (жоспар) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Серверлік жабдықтарды сатып алу дана 9 8 7 10 Жаңғыртылатын кіші жүйелердің саны дана 9 15 9 9 9 Ілеспе жəне активті жабдықтарды дана 137 145 2 529 6 сатып ату Лицензиялық бағдарламалармен дана 613 1 176 201 қамтамсыз ету түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Салық органдары ақпараттық жүйе 12 9 9 9 жүйелерінің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері Кезек күтуге кететін орташа уақытты мин. 30 24 30 25 20 қысқарту тиімділік көрсеткіштері % Өндіріп алуға үмітсіз берешекті есепке % 1,3 1,8 1,6 1,4 1,2 алмағанда шоғырландырылған бюджет кірістерінің жалпы көлемінде салық түсімдері бойынша берешек үлесі (жалған кəсіпкерлік белгілері бар салық төлеушілерді салықтық тексеру нəтижелері бойынша) бюджет шығыстарының көлемі мың 2 485 1 845 3 526 6 958 1 424 теңге 476 161 273 898 880 Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы

038 «Дағдарыстан кейінгі қалпына келтіру бағдарламасы (бəсекеге қабілетті кəсіпорындарды сауықтыру)» шеңберінде сыйақының пайыздық ставкасын субсидиялау Бір кредиттік желі шеңберінде банктердің бар кредиттері бойынша жəне жаңа берешекке пайыздық ставканы субсидиялау бюджеттік мазмұнына қарай трансферттер мен бюджеттiк субсидиялар беру бағдарлама іске асыру тəсіліне жеке түрі қарай ағымдағы/даму ағымдық бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 2011 2012 2013 жыл жыл жыл жыл жыл (есеп) (ағымдағы жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Субсидияланатын кредиттердің саны бірлік 14 20 30 30 30 түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Субсидияландырылған кредиттер саны бірлік 14 20 30 30 30 сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 4 766 5 016 19 200 19 200 19 200 теңге 720 420 828 828 828

бюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы

өлшем бірлігі

1 2 тікелей нəтиже көрсеткіштері Уақытылы трансферттер бөлу % түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Жергілікті бюджетке % трансферттердің барлық сомасының түсуін қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың теңге

есепті кезең 2009 2010 жыл жыл (ағымдағы (есеп) жылдың жоспары) 3 4

жоспарлы кезең 2011 2012 2013 жыл жыл жыл 5

6

2014 жыл

2015 жыл

8

9

7

100

100

100

100

100

100

12 485 670

15 900 000

9 277 489

0

0

Бюджеттік 060 Заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттiң қатысуы арқылы бюджеттiк бағдарлама инвестициялардың іске асырылуына мониторинг жүргізу Сипаттамасы Заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттiң қатысуы арқылы бюджеттiк инвестициялардың іске асырылуына мониторинг жүргізу бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзега асыру жəне олардан туындайтын бағдарлама мемлекеттік қызметтерді көрсету түрі іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Заңды тұлғалардың жарғылық % 100 100 100 капиталына мемлекеттiң қатысуы арқылы бюджеттiк инвестициялардың іске асырылуына мониторинг жүргізуді қамтамасыз ету түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Заңды тұлғалардың жарғылық есеп 2 2 2 капиталына мемлекеттiң қатысуы арқылы бюджеттiк инвестициялардың іске асырылуының мониторингі бойынша есеп сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 62 813 62 813 62 813 теңге Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы бюджеттік бағдарлама түрі

061 «е-Қаржымині» интеграцияланған автоматтандырылған ақпараттық жүйесін жасау

Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы бюджеттік бағдарлама түрі

063 Кеден органдарының ақпараттық жүйелерін құру, еңгізу жəне дамыту

045 «Қазақстан Республикасының «ЕврАзЭҚ Дағдарысқа қарсы қорына» бастапқы жарнасын төлеу Қарапайым, айналымға түспейтін жəне пайызсыз вексель шығару арқылы Қазақстан Республикасының «Еуразиялық экономикалық қоғамдастықтың Дағдарысқа қарсы қорына» бастапқы жарнасын төлеуді жүзеге асыру бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттің міндеттемелерін орындау бағдарлама іске асыру жеке түрі тəсіліне қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Қарапайым, айналымға түспейтін % 100 100 100 жəне пайызсыз вексель шығару арқылы Қазақстан Республикасының «ЕурАЗЭҚ Дағдарысқа қарсы қорына» бастапқы жарнасын төлеуді жүзеге асыру түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Қазақстан Республикасының % 100 100 100 «ЕврАзЭҚ дағдарысқа қарсы қорына» бастапқы жарнасының төлеу үшін шығарылған вексель қаражатының бір бөлігін инкассациялауды уақтылы жүзеге асыру сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 60 000 45 000 30 000 теңге 000 000 000

Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы бюджеттік бағдарлама түрі

064 «Электрондық шот-фактуралар»ақпараттық жүйесін құру

Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы

046 «Дағдарыстан кейін қалпына келтіру бағдарламасы (бəсекеге қабілетті кəсіпорындарды сауықтыру)» қатысушыларының сауықтыру жоспарларын іске асыру мониторингі «Дағдарыстан кейінгі қалпына келтіру бағдарламасы (бəсекеге қабілетті кəсіпорындарды сауықтыру)» қатысушылар��-кəсіпорындарды сауықтыру жоспарларын іске асырудың кешенді жəне жүйелі мониторингін ұйымдыстыру мен өткізу жəне Сауықтыру жөніндегі кеңеске нəтижелерін ұсыну бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзега асыру жəне олардан туындайтын бағдарлама мемлекеттік қызметтерді көрсету түрі іске асыру жеке тəсіліне қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Сауықтыру жоспарлары % 100 100 100 мониторингке жататын Бағдарламаға қатысушы кəсіпорындардың пайызы түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Бағдарламаға қатысушы % 100 100 100 кəсіпорындардың сауықтыру жоспарлары мониторингінің нəтижелерін қабылдау туралы Сауықтыру жөніндегі кеңестің шешімдері

мазмұнына қарай мемлекеттің міндеттемелерін орындау іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең көрсеткіштерінің атауы бірлігі 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 тікелей нəтиже көрсеткіштері Сайлаулардың кортындысы бірлік 1 1 1 3 3 бойынша Қазақстан Республикасы Парламентінің Мəжілісінде өкілдік ететін саяси партияларды уақытылы қаржыландыру түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Қазақстан Республикасының % 100 100 100 100 100 заңнамасына сəйкес саяси партиялардың қызметін қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 719 830 5 217 850 5 583 3 473 3 716 теңге 574 132 305

сапа көрсеткіштері

«Байқоңыр» кешенінің жалға берілген мүлкін жəне объектілерін түгендеуді жүзеге асыру, бухгалтерлік есебін жүргізу үшін мемлекеттік мекемені ұстау мазмұнына қарай мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзега асыру жəне олардан туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері

Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы бюджеттік бағдарлама түрі

040 Салық органдарының ақпаратты қабылдау жəне өңдеу орталықтарын кұру

Аумақтық салық органдарының ақпаратты қабылдау жəне өңдеу орталықтарын кұру мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті кезең жоспарлы кезең көрсеткіштерінің атауы бірлігі 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 тікелей нəтиже көрсеткіштері Салық органдарының ақпаратты бірлік 9 10 4 1 қабылдау жəне қайта өңдеу орталықтарын салу (ДӨО) Мемлекеттік сараптама бірлік 2 қорытындысымен жобалау-сметалық кұжаттаманы дайындау түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Салық органдарының ақпаратты бірлік 9 10 4 1 қабылдау жəне қайта өңдеу орталықтарын пайдалануға енгізу (ДӨО) Мемлекеттік сараптамадан өткен Салық бірлік 2 органдарының ақпаратты қабылдау жəне қайта өңдеу орталықтар құрылысына жобалау-сметалық құжаттама сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 566 876 594 030 237 626 4 491 160 300 теңге Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы бюджеттік бағдарлама түрі

2014 жыл

2015 жыл

8

0

0

042 Жаңа бастамаларға арналған шығыстар

Жаңа бастамаларға арналған шығыстар мазмұнына қарай мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету іске асыру бөлінетін тəсіліне қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Жаңа бастамаларға арналған % 100 100 шығыстарды қолдау түпкілікті нəтиже көрсеткіштері сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 161 471 969 463 теңге 731 376

Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы

044 Жай вексельдерді өтеу

2011 жылғы 30 наурыздағы «Қазақстан Республикасы Үкіметі мен «Rumeli Telekom A.S.» жəне «Telsim Mobil Telekomunikasyon Hizmetleri A.S.» компаниялары арасындағы өзара талаптарды реттеу туралы келісімді жүзеге асыру үшін жай вексельдерді өтеу бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттің міндеттемелерін орындау бағдарлама іске асыру жеке түрі тəсіліне қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Қазақстан Республикасы Қаржы дана 1 1 1 1 министрлігі шығарған жай вексельдер саны түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Қазақстан Республикасы Қаржы % 100 100 100 100 министрлігі шығарған жай вексельдерді өтеу сапа көрсеткіштері Жай вексельдерді өтеу уақтылығы % 100 100 100 100 мен толықтығы тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 5 200 5 222 5 598 6 049 теңге 439 469 699 421 Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы

тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі

мың теңге

0

217 962

235 396

251 875

Бюджеттік бағдарлама

058 Батыс Қазақстан облысының облыстық бюджетіне өңірдің шығындарының орнын өтеуге жəне экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз етуге берілетін нысаналы ағымдағы трансферттер

Сипаттамасы

Аймақтың экономикалық тұрақтылығын жəне жоғалтуды өтеуді қамтамасыз ету үшін Батыс Қазақстан облысының бюджетіне нысаналы ағымдық трансферттер

бюджеттік бағдарлама түрі

мазмұнына қарай трансферттер мен бюджеттік субсидияларды беру іске асыру жеке тəсіліне қарай ағымдағы/даму ағымдағы

Қаржы министрлігінің жəне оның құрылымдық бөлімшелерінің мемлекеттік функцияларды орындау жəне мемлекеттік қызмет көрсету үшін басқару рəсімін (бизнес үдерістерін) кешенді автоматтандыру мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Тəжірибелік пайдалануға енгізілген бірлік 3 8 «е-Қаржымині» БААЖ-нің функционалдық кіші жүйелерінің саны (жыл соңына) е-Қаржымині қажетті % 10 38,3 инфрақұрылымын аппаратты қамтамасыз етудiң бөлiгiнде қамту Қазақстан Республикасы Қаржы % 30 50 100 министрінің 2012 жылғы 27 сəуірдегі № 221 бұйрығымен бекітілген функциялардың жалпы көлемінен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің автоматтандырылған функцияларының (бизнесс-процестер) үлесі түпкілікті нəтиже көрсеткіштері барлық кіші жүйелер бойынша пайд. 130 «е-Қаржымині» БААЖ-нің пайдаланушылардың саны (жыл соңына) пайд. 115 барлық кіші жүйелер бойынша «е-Қаржымині» БААЖ-нің тіркелген пайдаланушы қызметкерлердің саны (жыл соңына) пайд. 500 Сыртқы тіркелмеген пайдаланушылардың саны (порталдың қонақтары) «е-Қаржымині» кіші жүйелерінің % 15 17 19 жұмысымен қанағаттанған тіркелген тұтынушылардың үлесі сапа көрсеткіштері % 100 100 «е-Қаржымині» БААЖ құру кезеңдерінің қортындысы бойынша сапаны сыртқы бақылау тиімділік көрсеткіштері Автоматтандырылған ақпараттық бірлік 17 3 жəне электрондық функциялардың саны (жыл соңына) бюджет шығыстарының көлемі мың 2 113 049 2 284 1 485 1 000 26 440 теңге 505 000 000

Сыртқы сауда саласында экспорттық-импорттық операциялар кезінде бірыңғай электрондық терезені енгізу мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Пилотты мемлекеттік органдар жүйе 1 үшін «Экспорттық-импорттық операциялар бойынша бірыңғай терезе» интеграциялық ақпараттық жүйесін құру Телекоммуникациялық жəне комп 2 ақппараттық-техникалық жабдықтарды иемдену Лицензиялық бағдарламмамен дана 1 қамтамасыз ету түпкілікті нəтиже көрсеткіштері «Экспорттық-импорттық бірлік 1 операциялар бойынша бірыңғай терезесі» интеграциялық ақпараттық жүйесін пилоттық пайдалануға беру «Экспорттық-импорттық бірлік 3 11 операциялар бойынша біріңғай терезе» интеграциялық ақпараттық жүйесін мемлекеттік органдарға кезең-кезеңмен енгізу сапа көрсеткіштері «Кедендік рəсімдер жүктемесі» орын 79 Бəсекеге қабілеттілік ғаламдық индексі индикаторы бойынша ұстанымды жақсарту «Халықаралық сауда» индикаторы орын 176 бойынша «Doing Business» Дүниежүзілік банктің рейтингіндегі позициясын жақсарту тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 2 576 955 104 теңге 297

Электрондық шот-фактураларды қабылдау жəне өңдеу бойынша ақпараттық жүйені құру

мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең көрсеткіштерінің атауы бірлігі 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 тікелей нəтиже көрсеткіштері Электрондық шот-фактураларды дана 1 қабылдау жəне өңдеу бойынша аппаратық жүйені əзірлеу Серверлік жабдықтарды сатып алу компл. 1 түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Пилоттық аймаққа тартылған % 4 бизнес субъектілері мен салық органдары арасында құжат айналымының шығыстарын төмендету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 1 554 теңге 670 Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы бюджеттік бағдарлама түрі

Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы бюджеттік бағдарлама түрі

2014 жыл

2015 жыл

8

9

2014 жыл

2015 жыл

067 Саяси партияларды қаржыландыру Саяси партияларды қаржыландыру

8

9

3

3

100

100

3 976 406

4 641 796

070 «Байқоңыр» кешенінің жалға алынған мүлігін есепке алу

(Соңы 12-бетте).


12

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 11-бетте). «Байқоңыр» кешенінің жалға берілген мүлкін есепке алуды қамтамасыз ету түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Ресей Федерациясы жалға алған «Байқоңыр» кешенінің жалға берілген мүлкі жəне объектілері бойынша жедел жəне дұрыс ақпарат беру сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі

%

100

100

100

100

100

100

%

100

100

100

100

100

100

мың теңге

16 643

19 480

22 342

22 015

22 338

22 664

Бюджеттік 072 Салық əкімшілігін жүргізуді реформалау бағдарлама Сипаттамасы Жобаның негізгі мақсаты – Қазақстан Республикасының экономикалық дамуына жəне экономикасының бəсекелестік қабілетін арттыруға ықпал ететін тұрақты, тиімді жұмыс жасайтын салық жүйесін қалыптастыру бюджеттік мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру бағдарлама іске асыру тəсіліне жеке түрі қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (жоспар) жыл жыл жыл (есеп) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Халықаралық тəжірибені зерделеу бірлік 30 13 40 40 (оқыту турлары, танысу сапарлары, семинарлар) Негізгі қаражатқа қатысты бірлік 14 71 1 653 1040 тауарларды сатып алу (арнайы жабдықтау) Қолданылатын ақпараттық бірлік 8 50 571 67 жүйелерді жаңарту үшін материалдық емес активтерді сатып алу түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Салық есебін электронды түрде % 75 77 78 80 беретін салық төлеушілердің үлес салмағы, кем емес Салық төлеушілердің салық есебін % 30 40 50 (клиенттердің сауалнамасы бойынша) дайындауға жұмсалатын уақытты жəне тиісті шығындарды қысқарту сапа көрсеткіштері Нəтижелі жоспарлы тексерулердің % 96 97 98 98 99 99,5 үлес салмағы тиімділік көрсеткіштері % 28,7 20 21 22 23 Салықтардың түгел есептелген сомасын (өндіріп алуға үмітсіз бересілер сомасына енгізілген) өндіріп алулардың үлес салмағын ұлғайту бюджет шығыстарының көлемі мың 35 706 283 020 199 526 1 829 6 259 теңге 961 628 Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы бюджеттік бағдарлама түрі

073 Қазынашылықтың интеграцияланған ақпараттық жүйесін дамыту жəне «Қазынашылықклиент» компонентін құру Қазынашылықтың ақпараттық жүйесінің тұрақты жəне үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Пилоттық аймақта қажетті % 70 90 100 техникалық жарақтандыру деңгейі бар мемлекеттік мекемелерді «Қазынашылық-клиент» АЖ іске қосу түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Пилоттық аймақта жүйеге қосылу % 50 70 90 үшін қажетті техникалық жарақтандыру деңгейі бар мемлекеттік мекемелердің «Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесінде қызмет көрсетілуіне ауысуы сапа көрсеткіштері жұмыс 16 8 8 Пилоттық аймақта «Қазнашылық-клиент» АЖ арқылы сағат мемлекеттік мекемелерге қызмет көрсету жəне қаржылық төлем құжаттарын өңдеу уақытын қысқарту тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 1 573 241 529 783 510 теңге 498

Бюджеттік 104 Нашақорлыққа жəне есірткі бизнесіне қарсы күрес бағдарлама Сипаттамасы Кеден органдарын кедендік бақылауды сапалы жүргізу үшін техникалық жарақтандыру, Қазақстан Республикасында нашақорлықтың жəне есірткі бизнесінің таралуына тиімді мемлекеттік жəне қоғамдық іс-қимыл жүйесінің негізгі буындарын нығайту бюджеттік мазмұнына қарай мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру жəне олардан туындайтын бағдарлама мемлекеттік қызметтерді көрсету түрі іске асыру тəсіліне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Кедендік бақылаудың техникалық жинақтама 72 47 7 15 құралдары (ИДК, АСКДТ, ЭПП жəне басқа) Телевизиялық эндоскоптар дана 10 11 Есірткі заттарының жинақтама 70 37 экспресс-тесттері Есірткі құралдарының жинақтама 30 31 имитаторлары Қызметтік-іздестіру иттері бас 12 түпкілікті нəтиже көрсеткіштері % 100 100 100 100 Кедент органдары үшін жоспарланған жабдықтарды сатып алу сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың теңге 7 428 737 6 218 264 189 000 615 714 Бюджеттік бағдарлама Сипаттамасы бюджеттік бағдарлама түрі

120 Шартты түрде қаржыландырылатын шығыстар

Бюджеттің қіріс бөлігінің атқарылуына қарай басым шығыстарды қаржыландыру мазмұнына қарай бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру іске асыру тəсіліне бөлінетін қарай ағымдағы/даму даму бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең көрсеткіштерінің атауы бірлігі 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 тікелей нəтиже көрсеткіштері Қазақстан Республикасы Үкіметінің % 100 шешімдері бойынша Шартты түрде қаржыландырылатын шығыстардың тізіміне сəйкес қаражат бөлу түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Республикалық бюджете сəйкес % 100 жылға жоспарланған шартты түрде қаржыландырылатын шығыстардың қаржыландырылуын қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 200 000 теңге 000

2014 жыл

2015 жыл

8

9

Бюджеттік 400 Облыстық бюджеттерге субвенциялар беру бағдарлама Сипаттамасы Жергілікті бюджеттің бірінші кезектегі шығыстарын уақытылы қаржыландыру үшін жергілікті бюджетке субвенцияның барлық сомасының түсуін қамтамасыз ету бюджеттік мазмұнына қарай трансферттер мен бюджеттік субсидияларды беру бағдарлама іске асыру тəсіліне бөлінетін түрі қарай ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлшем есепті жыл жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткіштерінің атауы бірлігі жыл жыл 2009 2010 жыл 2011 2012 2013 жыл (ағымдағы жыл жыл жыл (есеп) жылдың жоспары) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері Жергілікті бюджеттерді уақытылы % 100 100 100 100 100 100 100 қаржыландыру түпкілікті нəтиже көрсеткіштері Жергілікті бюджетке субвенцияның % 100 100 100 100 100 100 100 барлық сомасының түсуін қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджет шығыстарының көлемі мың 526 645 354 441 789 880 865 949 899 теңге 926 835 938 833 645 461 844 050 113 582 580 928 Бюджет шығыстарының жиынтығы Атауы

1 Бюджет шығыстарының БАРЛЫҒЫ Ағымдағы бюджеттік бағдарламалар Бюджеттік даму бағдарламалары

Өлшем бірлігі

есепті кезең

Жоспарлы кезең 2011 жыл

2014 жыл

2015 жыл

5. Азаматтық қолданыстағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттік үйлесімділігінің есебін жүргізу тəртібі 64. Азаматтық мақсаттағы РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалану үшін қолданылатын жəне жоспарланатын РЭҚ жəне ЖЖҚ ЭМҮ есебі (бұдан əрі – есеп) осы Қағидаларға 26-қосымшаға сəйкес тізбеде көрсетілген РЭҚ жəне ЖЖҚ үшін жүргізіледі. Басқа РЭҚ жəне ЖЖҚ үшін есептеу жүргізу жəне ЭМҮ қорытындысын алу талап етілмейді. 65. Есеп мынадай жағдайларда жүргізіледі: 1) РЖС пайдалануға рұқсат алу; 2) егер бұрын РЖС пайдалануға рұқсат алу кезінде есеп жүргізілмесе, РЭҚ пайдалануға рұқсат алу; 3) техникалық параметрлерді, оның ішінде РЭҚ орнату орнын өзгерту (географиялық координаталарының өзгеруі, антенна аспа биіктігінің өзгеруі, антенна бағытының өзгеруі). 66. Өтінімде ұсынылған деректерді ұйымның мамандары ЭМҮ РЭҚ жəне ЖЖҚ алдын ала есебін жүргізу үшін өңдейді жəне: 1) нəтиже оң болған жағдайда, уəкілетті орган одан əрі аталған радиожиіліктің белдеулерін (номиналдарын) келісу жəне (немесе) халықаралық үйлестіру рəсімін өткізу үшін үш жұмыс күні ішінде аумақтық органға жəне (немесе) уəкілетті органға хабарлама жолданады; 2) нəтиже теріс болған жағдайда, үш жұмыс күні ішінде басқа жиілікті таңдау үшін аумақтық органға жəне (немесе) уəкілетті органға хабарлама жіберіледі. Уəкілетті органнан келісу жəне (немесе) халықаралық үйлестіру рəсімдерінің оң нəтижесі туралы хабарлама алғаннан кейін Ұйым РЭҚ жəне ЖЖҚ ЭМҮ есептеуін өткізуге азаматтық заңнама нормаларына сəйкес иесімен не өтінім білдірушімен шарт жасасады. 67. ЭМҮ есебін жүргізуді Ұйымның мамандары ұсынылған құжаттар жəне шекаралас елдердің РЭҚ есепке алумен электронды түрде аумақтық органдар толықтыратын республикалық деректер базасы негізінде он жұмыс күні ішінде жүзеге асырады. 68. РЭҚ жəне ЖЖҚ ЭМҮ қорытындысы есеп жүргізудің осы Қағидаларға 27, 28 жəне 29-қосымшаларға сəйкес нысан бойынша оң нəтижесі бойынша иесі немесе өтініш беруші РЭҚ жəне ЖЖҚ ЭМҮ есебін жүргізу қызметі үшін төлемақысы төленген сəтінен бастап үш жұмыс күні ішінде ресімделеді жəне беріледі. РЭҚ жəне ЖЖҚ ЭМҮ қорытындысының көшірмесі Ұйымда сақталады. 69. РЭҚ жəне ЖЖҚ ЭМҮ қор��тындысының түпнұсқасын қалпына келтіру мынадай жағдайларда: 1) ЭМҮ қорытындысының түпнұсқасы жоғалған жағдайда; 2) жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты немесе заңды тұлғаның атауы өзгеріп, РЭҚ техникалық параметрлері жəне РЭҚ орналасуының географиялық координаталары өзгермесе; 3) егер заңды тұлға қайта ұйымдастырылған заңды тұлғаның құқықтық мұрагері болып РЭҚ техникалық параметрлері жəне РЭҚ орналасуының географиялық координаталары өзгермесе жүргізіледі. Мұндай құжатты беру РЭҚ ЭМҮ сараптамасын жасамай үш жұмыс күнінен аспайтын мерзімде, сондай-ақ өтінім беруші мен Ұйым арасындағы шарт шағдайларына сəйкес жүзеге асырылады.

Р/с №

Радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиілікті құралдардың үлгілері

1 1

2 Радиосəуле шығару құрылғыларынан тұрмайтын тұрмыстық техника бұйымдары: теле- жəне радиохабарларын тарату бағдарламаларын жеке қабылдауға арналған тұрмыстық радиоқабылдағыш құрылғылары, магнитофондар Тұрмыстық мақсаттағы жоғары жиілікті құрылғылар Дербес радиошақыру (радиопейджерлер) бағдарламалары мен сигналдарының радиоқабылдағыш құрылғылары Ұялы байланыстың абоненттік терминалдары, DECT (1880 – 1990 МГц) стандартының абоненттік терминалдары «Сымсыз телефон аппараттары (радиотелефондар): 814-815 / 904-905 (25 кГц жиілікті тор қадамымен); 2400 МГц Сөйлеуді синхронды аудару аппаратурасы (индуктивті жəне синхронды) Репортаждық жəне концерттік радиомикрофондар (165,70; 166,10; 166,50; 167,15 МГц) «Караоке» үлгісіндегі радиомикрофондар (66-74 МГц; 97,5-92 МГц; 87,5-92 МГц) Репортаждық жəне концерттік радиомикрофондар (151-216 МГц; 175-230; 470-638; 710-726 МГц) Индуктивті телефон байланысы, телебақылау жəне сигнализация құралдары, кəбілдік хабар тарату жəне өнеркəсіптік, оның ішінде шахтада пайдаланылатын жоғары жиілікті телевизия жүйелері Автомашиналардың күзет радиосигнализациясының құрылғысы (26,960 МГц) Автомашиналардың күзет радиосигнализациясының құрылғысы (433,073-434,790 МГц)

2 3 4 5 6 7 8 9 10

5 6 7 8 9 1 076 574 533 1 209 038 080 1 509 722 884 1 543 603 128 2 278 620 184

11 12

мың тг.

654 366 327

841 093 698

1 061 463 288 1 192 435 156 1 295 595 641 1 538 309 580 2 277 793 955

мың тг.

8 200 658

10 738 336

13 14

5 293 548

826 229

15 16

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 21 желтоқсан

№1659

Астана, Үкімет Үйі

«Жиіліктер белдеулерін, радиожиіліктерді (радиожиілік арналарын) иелікке беру, радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиілікті құрылғыларды тіркеу жəне пайдалану, сондай-ақ азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттік үйлесімділігін есептеуді жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 29 желтоқсандағы № 1641 қаулысына өзгерістер енгізу жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы (Соңы. Басы өткен 74-нөмірде) 4. Радиоэлектрондық құралдарды жəне жоғары жиілікті құрылғыларды пайдалану 53. РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсат алу үшін өтінім беруші тиісті аумақтық органға (РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалану орны бойынша) РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға өтінімді (теңіз кемелеріне орнатылған теңіз РЭҚ-тан немесе ЖЖҚ-дан басқа) қағаз жəне электрондық тасығышта немесе www. elicense.kz интернет-ресурсы арқылы электрондық түрде ұсынуы тиіс. Өтінім қағаз жəне электрондық тасығышта ұсынылған жағдайда, Ұйым қызметкерлері өтінімді кейіннен www.elicense.kz интернет-ресурсы арқылы аумақтық орган ұсынуы үшін өңдейді. РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсат алуға осы Қағидаларға 18-қосымшада көрсетілген тізбеге сəйкес РЭҚ жəне ЖЖҚ жатады. РЭҚ жəне ЖЖҚ-ны пайдалануға РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсатсыз тыйым салынады. 27 МГц диапазонындағы РЭҚ пен қуаты екі ватқа дейінгі шағын қуатты РЭҚ-ты такси қызметі мен коммерциялық мақсатта пайдалануға жол берілмейді. Өтінімге мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) осы Қағидаларға 21-қосымшаға сəйкес нысан бойынша өтініш; 2) осы Қағидаларға 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11-қосымшаларға сəйкес нысан бойынша радиобайланыстың тиісті түріне белгіленген үлгідегі РЭҚ-қа, осы Қағидаларға 19-қосымшаға сəйкес нысан бойынша ЖЖҚ-ға сауалнама; 3) мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органымен келісілген РЭҚ санитариялық-эпидемиологиялық қорытындысының көшірмесі (егер РЭҚ-қа санитариялық-эпидемиологиялық қорытынды ресімдеу көзделген болса);

10 1 11 12

13

Сымсыз радиоқолжетімділіктің стационарлық (базалық) жүйелері Ұлттық кестеге* сəйкес тіркелген қызметке (WLL) арналған жиіліктер Жерсеріктік байланыс жүйелері «Thuraya», «Inmarsat», «Globalstar» ғаламдық дербес жылжымалы 1525,0 – 1559,0; жерсеріктік байланыс стационарлық станциялары 1626,5 – 1660,5; 1610,00–1621,35; 2483,5 – 2500 МГц 2 3 Жерсеріктік байланыстың стационарлық (жердегі) станциялары Ұлттық кестеге* сəйкес бөлінген жиіліктер Өз құрамында тарататын құрылғылары бар телевизиялық, Ұлттық кестеге* сəйкес тіркелген қызметке репортаждық, стационарлық станциялар (радиорелелі, жерсеріктік арналған жиіліктер байланыс станциялары) Теңіз жылжымалы қызметінің қабылдау-тарату құрылғылары ТЭҚ теңіз қызметі радиостанциялары (жағалау, радиооқшаулау Ұлттық кестеге* жəне Халықаралық электр станциялары, радиомаяктар жəне т.б.) байланыс ұйымының Радио байланыс регламентіне сəйкес тиісті қызметтерге арналған жиіліктер.

* Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 11 қыркүйектегі № 1379 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының радиоқызметтері арасында 3 кГц-тен 400 ГГц-ке дейінгі жиіліктер диапазонындағы жиіліктер белдеулерін бөлудің ұлттық кестесі Жиiлiктер белдеулерiн, радиожиiлiктердi (радиожиiлiк арналарын) иелiкке беру, радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиiлiктi құрылғыларды пайдалану, сондай-ақ азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттiк үйлесiмдiлiгiн есептеудi жүргiзу қағидаларына 3-қосымша Уəкілетті органның аумақтық бөлімшесіне ________________________________________________________________________________ (заңды тұлғаның толық атауы немесе жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты) ӨТІНІШ ________________________________________________________________________________ (Қазақстан Республикасының қаласын, ауданын, облысын көрсету) аумағында радиожиілік спектрін пайдалануға рұқсат беруіңізді сұраймын. Ұйым туралы мəліметтер: 1. Меншік нысаны _______________________________________________________________ 2. Құрылған жылы _______________________________________________________________ 3. Əділет органдарында тіркеу туралы куəлігі ________________________________________ (№, кім жəне қашан берген) 4. Мекенжайы __________________________________________________________________ (пошталық индексі, облысы, ауданы, көшесі, үйдің №, телефон) 5. Есеп айырысу шоты ___________________________________________________________ (шот №, банктің атауы жəне орналасқан жері) 6. СТН _________________________________________________________________________ 7.БСН/ЖСН _____________________________________________________________________ 8. Қызмет көрсету түрі ____________________________________________________________ (лицензиялы қызмет көрсету болған жағдайда, лицензияның нөмірі жəне сериясы) 7. Қоса берілетін құжаттар (үш данада): 1. белгіленген үлгідегі өтініш; 2. сұратылған радиожиілік белдеуін (номиналын) негіздейтін түсіндірме жазба, пайдаланылатын стандарттар мен хаттамалар, пайдалануға жоспарланған РЭҚ техникалық ерекшеліктері туралы мəліметтер, байланысты ұйымдастыру сызбасы егжей-тегжейлі сипатталады; 3. тиісті радиобайланыс түріне РЭҚ-на белгіленген үлгіде толтырылған сауалнама.

Жиiлiктер белдеулерiн, радиожиiлiктердi (радиожиiлiк арналарын) иелiкке беру, радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиiлiктi құрылғыларды пайдалану, сондай-ақ азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттiк үйлесiмдiлiгiн есептеудi жүргiзу қағидаларына 7-қосымша Радиореле желісіне сауалнама

17 18 19

Күзет сигнализациясы мен хабарлауды қашықтықтан басқару құрылғысы (433,075-434,79) Модельдерді радиобасқару аппаратурасы (ұшақтар, катерлер жəне т.б.) (28,0-28,2 МГц; 40,66-40,70 МГц) Балалар радиосөйлесу құрылғылары мен радиобасқару ойыншықтары (26957-27283 кГц) Штрихкодты этикеткаларды өңдеуге жəне осы этикеткалардан алған ақпаратты таратуға арналған радиоэлектронды құралдар (430 МГц) Құлағында мүкісі бар адамдарға арналған сөйлеу-есту радиотренажерлері «Bluetooth» сымсыз жалғау технологияларымен құрылғылар, 2400 – 2483,5 МГц (қайталама негізде) жиілік өрісінде 100 м-ге дейін тарату ұзақтығымен «Wi-Fi» оқшау офисішілік желілерді сымсыз жалғау құрылғылары (802.11 стандарт əртүрлілігі) Кеңселік, қоймалық ғимараттар ішінде пайдаланылатын радиоэлектрондық құралдар (санауыштар, өлшеуіштер, фемтосоттар жəне с.с.)

Басшы ________________ _________________________ МО (қолы) (тегі, аты, əкесінің аты) 20___ ж. «____» __________________ Өтініш алынды: 20___ ж. «___» _________________ ________________________________________________________________________________ (жауапты тұлғаның қолы, Т.А.Ə.) Жиiлiктер белдеулерiн, радиожиiлiктердi (радиожиiлiк арналарын) иелiкке беру, радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиiлiктi құрылғыларды пайдалану, сондай-ақ азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттiк үйлесiмдiлiгiн есептеудi жүргiзу қағидаларына 4-қосымша Ұялы байланысының базалық станциясына сауалнама I. БӨЛІМ – ӨТІНІШ БЕРУШІ ТУРАЛЫ АҚПАРАТ

II БӨЛІМ – ТЕХНИКАЛЫҚ ДЕРЕКТЕР

Жиiлiктер белдеулерiн, радиожиiлiктердi (радиожиiлiк арналарын) иелiкке беру, радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиiлiктi құрылғыларды пайдалану, сондай-ақ азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттiк үйлесiмдiлiгiн есептеудi жүргiзу қағидаларына 5-қосымша Жылжымалы байланыс жүйесінің станционарлық радиоэлектронды құралына сауалнама

1- ЖБЖ нысаны

I БӨЛІМ – ӨТІНІШ БЕРУШІ ТУРАЛЫ АҚПАРАТ

Жиiлiктер белдеулерiн, радиожиiлiктердi (радиожиiлiк арналарын) иелiкке беру, радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиiлiктi құрылғыларды пайдалану, сондай-ақ азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттiк үйлесiмдiлiгiн есептеудi жүргiзу қағидаларына 8-қосымша 1- РТ нысаны Радиохабар таратқышқа сауалнама

Таратқыштың рұқсат етілген қуаты 3 10 мВт дейін

20 мВт дейін 10 мВт дейін 5 мВт дейін

2 Вт дейін 5 мВт дейін 10 мВт дейін 10 мВт дейін 10 мВт дейін 10 мВт дейін 10 мВт дейін 10 мВт дейін 250 мВт дейін

Жиiлiктер белдеулерiн, радиожиiлiктердi (радиожиiлiк арналарын) иелiкке беру, радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиiлiктi құрылғыларды пайдалану, сондай-ақ азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттiк үйлесiмдiлiгiн есептеудi жүргiзу қағидаларына 2-қосымша Радиожиілік спектрін пайдалануға рұқсат алу талап етілетін радиоэлектрондық құралдардың тізбесі Р/с № 1 1 2 3 4

5 6 7 8

Радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиілікті құрылғылардың үлгілері

Пайдаланылатын радиожиіліктер белдеулері (номиналдары)

2 3 Телевизиялық жəне дыбыстық хабар таратуға, дыбыстық сигналды таратуға арналған радиотаратушы құрылғылар Телевизиялық хабар таратуға арналған радиотаратушы Ұлттық кестеге* сəйкес бөлінген жиіліктер құрылғылар Эфир-кəбілдік телевизия станциялары Ұлттық кестеге* сəйкес бөлінген жиіліктер Дыбыстық (радио) хабар таратуға арналған радиотаратушы Ұлттық кестеге* сəйкес бөлінген жиіліктер құрылғылар Жерде радиобайланысты қабылдау-тарату жабдықтары Стационарлық қабылдау-тарату радиоэлектрондық құралдар, мыналарға арналған: транкингтік радиобайланыс жүйесінің УҚТ-радио байланыстары 33-48,5; 57-57,5;146-174; 390-470МГц УҚТ радиобайланыстарының жылжымалы байланыс РЭҚ 146-174; 380-385; 390-470 МГц Радиотелеметрияға арналған стационарлық (базалық) 146-174; 390-470 МГц қабылдау-тарату станциялары Ұялы байланыстың стационарлық (базалық) станциялары Ұлттық кестеге* сəйкес бөлінген жиіліктер Стационарлық жəне жылжымалы радиоэлектрондық құралдар 1,5-30 МГц ҚТ-ауқымды радиостанциялар Радиорелелік станциялар Ұлттық кестеге* сəйкес тіркелген қызметке арналған жиіліктер

1- РРЖ нысаны

I БӨЛІМ – ӨТІНІШ БЕРУШІ ТУРАЛЫ АҚПАРАТ

Пайдалануға рұқсат алуға жатпайтын радиоэлектрондық құралдардың жəне жоғары жиiлiктi құрылғылардың тізбесі

2 мың тг.

214 127 243

9

Жиiлiктер белдеулерiн, радиожиiлiктердi (радиожиiлiк арналарын) иелiкке беру, радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиiлiктi құрылғыларды пайдалану, сондай-ақ азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттiк үйлесiмдiлiгiн есептеудi жүргiзу қағидаларына 1-қосымша

2010 жыл (жоспары) 4 851 832 034

16 602 924

2013 жыл

4) РЖС пайдалануға рұқсаттың көшірмесі (егер РЖС пайдалануға рұқсатты ресімдеу көзделген жағдайда). РЖС пайдалану үшін рұқсат электронды түрде (www.elicense.kz интернет-ресурсы арқылы) алынған болса, көрсетілген құжатты ұсыну талап етілмейді; 5) құрылғыны əкелу кезінде Қазақстан Республикасының РЭҚ жəне ЖЖҚ сəйкестігі туралы берілген сертификат көшірмесі; 6) ЭМҮ қорытындысының көшірмесі (егер ЭМҮ қорытындысын алу көзделген жағдайда). РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсат www.elicense.kz интернет-ресурсы арқылы электронды түрде алынған болса, көрсетілген құжат талап етілмейді. Аумақтық орган РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсат алу үшін берілген өтінімді ресімдеудің дұрыстығын тексереді. Өтінім дұрыс ресімделмеген жағдайда, аумақтық орган өтінім келіп түскен сəттен бастап екі жұмыс күні ішінде жазбаша түрде өтінімді одан əрі қарай қараудан дəлелді бас тарту ұсынады. 54. РЭҚ пайдалануға рұқсат алу үшін өтінім қабылданған жағдайда, тиісті аумақтық орган өтінім берушімен бірге он күндік мерзімде оның өтініші негізінде РЭҚ қабылдау жүргізеді. Қабылдау нəтижесі бойынша осы Қағидаларға 22-қосымшаға сəйкес нысан бойынша үш жұмыс күні ішінде пайдалануға енгізу туралы акт жасалады. 55. Тараптар РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға енгізу актісіне қол қойғаннан кейін аумақтық орган үш жұмыс күні ішінде осы Қағидаларға 23, 24-қосымшаларға сəйкес үлгі бойынша РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсат дайындайды. РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалану үшін рұқсат келесі күнтізбелік жылдың 25 наурызына дейінгі мерзімге беріледі. 56. ЖЖҚ пайдалануға рұқсат алу үшін осы Қағидалардың 53-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген құжаттарды ұсыну талап етілмейді. Осы Қағидаларға 19-қосымшаға сəйкес ЖЖҚ сауалнама-рұқсаттың «Уəкілетті органның аумақтық органының рұқсаты» деген IV тарауы толтырылған жағдайда, аумақтық орган бастығының қолы жəне мөрі қойылады. Егер сауалнама-рұқсат электрондық цифрлық қолтаңбамен куəландырылған электрондық құжат форматында (www.elicense.kz интернет-ресурсы арқылы) ресімделген болса, ол аумақтық орган бастығының электрондық цифрлық қолтаңбасымен расталады. РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалану аумағы өзгерген жағдайда, иесіне немесе өтініш берушіге РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалану үшін рұқсатты қайта ресімдеу қажет, бұл үшін мынадай құжаттарды ұсына отырып, осы РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсат берген аумақтық органның берген рұқсатының күшін жою керек: 1) еркін үлгідегі өтініш; 2) РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалану рұқсаттың түпнұсқасы. Егер РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалану рұқсаты электрондық цифрлық қолтаңбамен куəландырылған электрондық құжат форматында (www.elicense. kz интернет-ресурсы арқылы) алынған болса, көрсетілген құжаттың қажеті жоқ; 3) РЭҚ пайдаланудан шығару актісі (қажет болған жағдайда). Пайдалануға берген рұқсаттың күшін жойғаннан кейін РЭҚ жəне ЖЖҚ иесіне мынадай құжаттарды ұсынумен РЭҚ жəне ЖЖҚ жаңа пайдалану орны бойынша аумақтық органға он жұмыс күні ішінде РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалану үшін жаңа рұқсат алуы қажет: 4) осы Қағидаларға 21-қосымшаға сəйкес өтініш; 5) осы Қағидаларға 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 жəне 20-қосымшаларға сəйкес нысан бойынша радиобайланыстың тиісті түріне белгіленген үлгідегі РЭҚ-қа, осы Қағидаларға 19-қосымшаға сəйкес нысан бойынша ЖЖҚ-ға сауалнама; 6) санитарлық-эпидемиологиялық қызметтің мемлекеттік органдарымен келісілген РЭҚ жəне ЖЖҚ-ға санитарлық-эпидемиологиялық қорытындының көшірмесі (РЭҚ-қа санитарлықэпидемиологиялық қорытынды ресімдеу қарастырылған жағдайда); 7) ЭМҮ қорытындысының көшірмесі (егер ЭМҮ қорытындысын алу қажет болса); 8) РЖС пайдалануға рұқсаттың көшірмесі, егер РЖС пайдалануға рұқсат ресімдеу көзделген болса. Егер РЖС пайдалану үшін рұқсат www.elicense.kz интернет-ресурсы арқылы электрондық цифрлық қолтаңбамен куəландырылған электрондық құжат форматында ресімделген болса көрсетілген құжатты ұсыну талап етілмейді. Өтінім иесі жоғарыда аталған құжаттарды ұсынғаннан кейін аумақтық орган үш жұмыс күні ішінде қайта ресімдейді жəне РЭҚ мен ЖЖҚ пайдалануға жаңадан рұқсат береді. РЭҚ жəне ЖЖҚ иесі ауысқан жағдайда, жаңа иесіне 30 жұмыс күні ішінде осы тармақтың 4)-8) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды ұсына отырып, РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға жаңадан рұқсат алу үшін аумақтық органға жүгінуі қажет. РЭҚ жəне ЖЖҚ иесі жүгінгеннен кейін, бес жұмыс күні ішінде аумақтық орган жаңа РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсатын береді. 57. Радиожеліні жабу, РЭҚ жəне ЖЖҚ ауыстыру, оларды пайдаланудан шығару бір ай мерзімде жазбаша түрде аумақтық органды міндетті түрде хабардар ете отырып, осы Қағидаларға 25-қосымшаға сəйкес акт бойынша жүргізіледі. 58. Телефон арнасының радиоұзартқыштарын (бұдан əрі – радиоұзартқыш) жəне жылжымалы радиобайланыс жүйелерін пайдалануға өтінім берген кезде аумақтық орган базалық (стационарлық) станцияны жəне əрбір тасымалдағыш (мобильді) терминал үшін жеке рұқсат ресімдейді, бұл ретте базалық станцияны пайдалануға арналған рұқсатта оның орналасқан орны көрсетілуі керек. 59. Əрбір радиоұзартқыш жинағына Қазақстан Республикасының Радиожиіліктер жөніндегі ведомствоаралық комиссиясының шешіміне сəйкес осы Қағидаларға 18-қосымшаға сəйкес тізбеде көрсетілген РЭҚ техникалық параметрлеріне тиісті арналардың белгілі саны бекітіледі. 60. РЭҚ (ЖЖҚ) пайдалануға рұқсатты РЭҚ (ЖЖҚ) пайдалану орны бойынша тиісті аумақтық орган бес жұмыс күніне дейінгі мерзімде иесі немесе өтінім беруші аумақтық органға өтініш білдіргеннен кейін келесі күнтізбелік жылдың 25 наурызына дейінгі қолдану мерзімі көрсетілген жəне РЭҚ пайдаланғаны үшін мемлекеттік бюджетке төленетін жылдық төлемнің бірінші бөлігінің төленгені туралы тиісті құжатты ұсынған жағдайда жыл сайын ұзартады. Егер РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсат электронды түрде www.elicense.kz интернет-ресурсы арқылы ресімделген болса, ол аумақтық орган бастығының электрондық цифрлық қолтаңбасымен расталады. 61. РЭҚ техникалық өлшемдері, орнатылған орны, антеннаның аспа биіктігі өзгерген жағдайларда, РЭҚ иесі РЭҚ пайдалану орны бойынша аумақтық органға РЭҚ пайдалануға рұқсатты қайта ресімдеу үшін тиісті өтінімімен жүгінуі қажет. Аумақтық орган өтінім берушімен бірге оның өтініші негізінде он күндік мерзімде РЭҚ қабылдауды жүргізеді. Қабылдау нəтижесі бойынша осы Қағидаларға 22-қосымшаға сəйкес нысан бойынша үш жұмыс күні ішінде пайдалануға енгізу туралы акт жасалады. Тараптар РЭҚ жəне ЖЖҚ пайдалануға енгізу актісіне қол қойғаннан кейін аумақтық орган үш жұмыс күні ішінде осы Қағидаларға 23, 24-қосымшаларға сəйкес нысан бойынша РЭ�� жəне ЖЖҚ пайдалануға рұқсатты ресімдейді. 62. Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың ғимараттарындағы жəне аумақтарындағы ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында, Қазақстан Республикасының мемлекеттік құпиясын құрайтын мəліметтерді пайдаланатын, тек үкіметтік байланысқа қатысты арнайы тағайындалған телекоммуникация желілеріне жəне ішкі ведомстволық байланысқа қатысты радиоэлектрондық құралдар жəне олардың антенналы-фидерлі құрылғыларын осы Қағидадаларға жəне мемлекеттік құпияларды қорғау жөніндегі нормативтік құқықтық актілерге сəйкес арнайы талаптарды орындағаннан кейін ғана орнатуға рұқсат етіледі. Ішкі ведомстволық байланыстың радиоэлектрондық құралдарын жəне олардың антенналы-фидерлі құрылғыларын орнату Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитетімен келісуге жатады. Мемлекеттік органдар мен ұйымдарда арнайы тағайындалған телекоммуникация желілеріне жəне үкіметтік байланысқа жатпайтын радиоэлектрондық құралдарды орнатуға арнайы бөлінген техникалық үй-жайлар мен алаңдар режимдік үй-жайлардан кем дегенде 10 метр қашықтыққа алыстатылады. Жұмысында мемлекеттік құпияларға жататын мəліметтерді пайдаланатын мемлекеттік органдар мен ұйымдарда ішкі ведомстволық байланыстың РЭҚ-ін орнатуды, техникалық қызмет көрсетуді (жөндеу, профилактикалық жұмыстар), ауыстыруды, пайдаланудан шығаруды аталған мемлекеттік органның, ұйымдардың мамандандырылған бөлімшелері жүзеге асырады. Мамандандырылған бөлімше болмаған жағдайда ішкі ведомстволық байланыстың РЭҚ орнату, техникалық қызмет көрсету (жөндеу, профилактикалық жұмыстар), ауыстыру, пайдаланудан шығару жөніндегі жұмыстарды орындаушы ұлттық қауіпсіздік органдарымен келісіледі. Уəкілетті органның тиісті рұқсаты жоқ ұялы байланыс операторларына Қазақстан Республикасының аумағында ұялы байланыс қызметтерін көрсетуге жол берілмейді. 63. Қазақстан Республикасының аумағындағы шет мемлекеттердің дипломатиялық жəне консулдық өкілдіктерінде орнатылатын радиоэлектронды құралдарды пайдалану Қазақстан Республикасы Сыртқы Істер министрлігінің ұсынысы бойынша уəкілетті орган беретін рұқсаттамалар негізінде жүргізіледі.

2009 жыл (есеп) 3 662 566 985

15 111 245

2012 жыл

1 наурыз 2013 жыл

Жиiлiктер белдеулерiн, радиожиiлiктердi (радиожиiлiк арналарын) иелiкке беру, радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиiлiктi құрылғыларды пайдалану, сондай-ақ азаматтық мақсаттағы радиоэлектрондық құралдардың электромагниттiк үйлесiмдiлiгiн есептеудi жүргiзу қағидаларына 6-қосымша 1- ЖРҚ нысаны Жылжымалы радиоэлектронды құралдарға сауалнама I БӨЛІМ – ӨТІНІШ БЕРУШІ ТУРАЛЫ АҚПАРАТ

(Жалғасы бар).


Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 10 қазан

13

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

№467

15) құрылымдық - функционалды бірліктер (бұдан əрі-ҚФБ) – мемлекеттік органдардың құрылымдық бөлімшелерінің, қызмет көрсету үдерісіне қатысатын мекемелер немесе өзге де ұйымдардың жəне ақпараттық жүйенің тізімі.

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі көрсететін білім беру лицензиялау бойынша электрондық мемлекеттік қызмет регламенттерін бекіту туралы (Жалғасы. Басы 71, 73-нөмірлерінде) 5) 4-үдеріс - сұранысты ЭҮШ арқылы қызмет алушы туралы деректерді ЗТ МДҚ-ға жіберу; 6) 2-шарт - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы жайлы деректердің болуын тексеру; 7) 5-үдеріс - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы деректерінің болмауына байланысты деректерді алу мүмкін еместігі туралы хабарламаны қалыптастыру; 8) 6-үдеріс - құжаттардың қағаз түрінде болуы туралы белгіленген бөлігінде сұраныс нысанын толтыру жəне қызмет алушы тапсырған керекті құжаттарды қызмет көрсетушінің қызметкері сканирлеп, оларды сұраныс нысанына бекітуі; 9) 7-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да сұранысты тіркеу жəне «Е-лицензиялау» МДҚ АЖда қызметті өңдеу; 10) 3-шарт - қызмет алушының біліктілік талаптарына жəне лицензия беру талаптарына сəйкестігін қызмет көрсетушінің тексеруі; 11) 8-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-дегі қызмет алушының деректеріндегі кемшіліктерге байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 9-үдеріс - қызмет алушының «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-мен қалыптастырылған қызмет нəтижесін алуы (электрондық лицензия). Қызмет көрсетушінің уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ-ын қолдану арқылы қалыптасатын электрондық құжат. 8. Қызмет көрсетуге сұраныстың жəне жауаптың толтырылу нысаны осы Регламенттегі 2-қосымшасында келтірілген. 9. Сұраныс өңделгеннен кейін, пайдаланушыға сұраныстың өңделу нəтижелерін келесі жолмен көруге мүмкіндік беріледі: «ашу» түймесін басқан соң өңдеу нəтижесі дисплей экранына шығарылады; «сақтау» түймесін басқан соң-сұраныс нəтижелері Adobe Acrobat үлгісінде қызмет алушының магниттік тасушысына сақталып қалады. Электрондық қызмет көрсету жөнінде қажетті ақпаратты жəне кеңесті call-центр (1414) арқылы алуға болады. 3. Электрондық мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіндегі өзара іс-қимыл тəртібін сипаттау 11. Мемлекеттік Электрондық қызмет үдерісін көрсетуде қатысатын ҚФБ: 1) ЭҮП; 2) ЭҮШ; 3) ЭПТШ; 4) «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ; 5) ЗТ МДҚ; қызмет алушы; 7) қызмет көрсетуші. 12. Іс-əрекеттің реті мəтіндік кестелі сипаттамасы (үдерістер, функциялар, операциялар/амалдар) іс-əрекеттердің орындалу мерзімі осы Регламенттің 3- қосымшасында берілген. 13. Іс-əрекеттердің логикалық реттілігі арасындағы өзара байланысын (электрондық қызмет көрсету үдерісінде) жəне олардың сипаттамасымен сəйкестік диаграммасы осы берілген Регламенттің 1-қосымшасында келтірілген. 14. Қызмет алушыларға қызмет көрсету нəтижелері осы Регламенттегі 4-қосымшаға нысаны бойынша анкетаға сəйкес сапа жəне қолжетімділік көрсеткіштерімен өлшенеді. 15. Қызмет алушы қызмет көрсету үдерісіне қойылатын талаптар: 1) құпиялылық (ақпаратты заңсыз алудан қорғау); 2) тұтастық (ақпаратты заңсыз өзгертуден қорғау); 3) қолжетімділік (ақпаратпен ресурстарды заңсыз түрде ұстап қалудан қорғау). 16. Қызмет көрсетудің техникалық шарттары: 1) интернетке шығу; 2) электрондық лицензия берілетін тұлғаның БСН -інің болуы; 3) ЭУП авторландыру; 4) пайдаланушыда ЭЦҚ-ның болуы; 5) екінші дəрежелі банкте банк картасының немесе ағымдағы есепшоттың болуы. «Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруге лицензия беру, оны қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 1-қосымша ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №1 диаграммасы

«Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруге лицензия беру, оны қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 3-қосымша Кесте 1. ЭҮП арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы № іс əрекеттің (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы Іс – əрекеттің атауы (рəсім үдерісі, операциялар) жəне олардың сипаттамасы

ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №2 диаграммасы

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Қызмет алушы Қызмет алушы компьютерінің интернетбраузеріне тіркеу куəлігінің ЭЦҚ-сын бекіту

ЭҮП

Қызмет алушы Қызмет түрін таңдайды жəне қажетті құжаттарды электрондық түрде бекітіп сұраныс жайлы деректерді қалыптастырады

ЭҮТШ

ЭҮП

Қызмет алушы Сұранысты растау үшін (қол қою) ЭЦҚ таңдау

ЭҮП

Қызмет алушы ЭЦҚ арқылы сұранысты растау (қол қою)

ЭҮП

ЭҮП

ЭҮП

Электрондық құжатты тіркеу «Е-лицензиялау» АЖне өтініш жəне сұранысты «Е-лицензиялау» АЖде өңдеу

«Е-лицензиялау» АЖ-де тұтынушы жайлы деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Электрондық құжат (электрондық лицензия)

10-15 сек

20 сек

1,5 мин

1,5 мин

10-15 сек

10-15 сек

4

5 – егер төлемеген болсаңыз; 6 – егер төленген болса

-

7- егер ЭЦҚ-да қате болса; 8- егер ЭЦҚ қатесиз болса

Қызмет алушы жайлы деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

2- егер Қызмет алушы жайлы деректерде бұзылыстар болсы; 3- егер авторизация сəтті өткен болса

Көрсетілген Төлемнің жоқ қызметтің болуына төлем ақысы байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Тұтынушының ЭЦҚның түпнұсқасын расталмауымен байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

10-15 сек

1,5 мин -

15 жұмыс күндері 10- қызмет берушінің Қызмет алушыны біліктілігін талаптарға сай болуын жəне лицензия беру себептеріне сай болуын тексеруі

-

Кесте 2. Қызмет беруші арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы

Кесте. Шартты белгілер

№ іс əрекеттің 1 2 (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Іс – əрекеттің «Е-лиценДеректердегі атауы (рəсім зиялау» МДҚ бұзылыстарүдерісі, опера- АЖ-не дың болуына циялар) жəне автоландыры- байланысты олардың лады бас тарту сипаттамасы жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

«Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруге лицензия беру, оны қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 2-қосымша

10-15 сек

10 сек

1-қызмет берушінің қызметкерінің логині мен паролінің негізгі болуын «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тексеру

3

4

Қызмет беруші ЗТ МДҚ

5

6

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастыру

Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Құжаттарды Электрондық бекітіп құжатты«Есұраныс лицензиялау» формасын МДҚ АЖ-де толтыру тіркеу жəне қызметті «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де өңдеу

1,5 мин

10-15 сек

15 жұмыс күні 10-15 сек

-

-

8-егер «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де сұраныс жайлы деректер болмаса; 9- егер сұраныс бойынша деректер табылса

-

Қызмет берушінің қызметкерінің қызмет түрін таңдауы

ЗТ МДҚ-на тұтынушы жайлы деректерді тексеру үшін сұраныс жіберу

1,5 мин

1,5 мин

4

5-егер тұтынушы жайлы деректерде бұзылыстар болса; 6- егер авторландыру сəтті өтсе

7

8

9

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тұтынушы жөніндегі деректерде бұзылыстардың болуына байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту жайлы хабарламаны қалыптастырады

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Электронды құжат (электронды лицензия)

2. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету жөнінде қызмет беруші əрекетінің тəртібі 6. Осы Регламентке 2-қосымшада Қызмет берушінің қадамдық əрекеттер мен шешімдері (электрондық қызмет көрсету кезіндегі функционалдық өзара іс-қимылының № 1 диаграммасы ) ЭҮП арқылы келтірілген: 1) тұтынушы ЭҮП-ке тіркеуді өзінің компьютеріндегі интернет-браузерде сақталатын ЭЦҚ тіркеу куəлігінің көмегімен жүзеге асырады (ЭҮП-ке тіркелмеген қызмет алушылар үшін жүзеге асырылады); 2) 1-үдеріс - мемлекеттік қызметті алу үшін ЭЦҚ тіркеу куəлігін, тұтынушының паролін ЭҮП-ке енгізу үдерісін интернет-браузерде бекіту (авторизация үдерісі); 3) 1-шарт - логин жəне пароль арқылы қызмет алушының тіркелгені туралы ЭҮП-тегі мəліметтердің нақтылығын тексеру; 4) 2-үдеріс - қызмет алушының деректерінде орын алған кемшіліктердің болуына байланысты авторизациядан бас тарту туралы хабарлауды ЭҮП-мен қалыптастыру; 5) 3-үдеріс - қызмет алушының, осы Регламентте көрсетілген қызметті таңдауы, өтініш нысанына электрондық түрдегі қажетті құжаттарды тіркеп оның құрылымдық жəне форматтық талаптарын ескере отырып нысанды (мəліметтерді енгізу) толтыру жəне қызмет көрсету үшін өтініш нысанын экранға шығаруы (деректерді енгізу); 6) 4-үдеріс – ЭҮТШ-қа қызметтік төлеу, бұл ақпарат содан кейін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖға түседі; 7) 2-шарт - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де қызмет көрсету үшін төленгенін тексеру; 8) 5-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де көрсетілінген қызмет үшін төлемнің жоқтығына байланысты, сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 9) 6-үдеріс - сұранысты растау (қол қою) үшін қызмет алушының ЭЦҚ тіркеу куəлігін таңдауы; 10) 3-шарт - ЭҮП-да ЭЦҚ тіркеу куəлігінің жұмыс мерзімін жəне қайтарылған ( күші жойылған) тіркеу куліктерінің тізімде жоқтығын, сондай-ақ сұраныстағы БСН-де көрсетілген сəйкестендіру деректерімен ЭЦҚ тіркеу куəлігінде көрсетілген БСН-нің сəйкестігі; 11) 7-үдеріс - ЭЦҚ-ның нақтылығын қызмет алушының дəлелдемеуіне байланысты сұраған қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 8-үдеріс - толтырылған нысанда (деректерді енгізу) қызмет көрсету сұранысын қызмет алушының ЭЦҚ-ы (қол қою) арқылы растауы; 13) 9-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де электрондық құжатты (қызмет алушының сұранысы) тіркеуі жəне сұранысты «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да өңдеуі; 14) 4-шарт – қызмет алушының біліктілік талаптарына жəне лицензия беру негіздеріне сəйкестігін қызмет көрсетушінің тексеруі; 15) 10-үдеріс – қызмет алушының «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-дегі деректеріндегі кемшіліктерге байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 16) 11-үдеріс – қызмет алушының ЭҮП қалыптастырған қызмет нəтижесін (электрондық лицензия) алуы. Қызмет көрсетуші уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ-сын қолдану арқылы электрондық құжат қалыптасады. 7. Осы Регламентке 2-қосымшада қызмет көрсетушінің шешімдері жəне қадамдық əрекеттер (электрондық мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі функционалдық əрекеттестіктің № 2- диаграммасы) келтірілген: 1) 1-үдеріс - мемлекеттік қызмет көрсету үшін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ге логин жəне парольді қызмет көрсетуші қызметкердің енгізуі (авторизациялау үдерісі); 2) 1-шарт - логин жəне пароль арқылы қызмет көрсетушінің тіркелген қызметкері туралы деректердің дұрыстығын «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да тексеру; 3) 2-үдеріс- тіркелген қызмет берушінің қызметкері жайлы деректеріндегі кемшіліктерге байланысты авторизациядан бас тарту жөнінде «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ хабарламасын қалыптастыру; 4) 3-үдеріс - осы Регламентте көрсетілген қызмет көрсетуші қызметкердің қызметті таңдауы, қызмет көрсету үшін сұраныс нысанын экранға шығаруы жəне қызмет алушының деректерін енгізуі; 5) 4-үдеріс - сұранысты ЭҮШ арқылы қызмет алушы туралы деректерді ЗТ МДҚ-ға жіберу; 6) 2-шарт - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы жайлы деректердің болуын тексеру; 7) 5-үдеріс - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы деректерінің болмауына байланысты деректерді алу мүмкін еместігі туралы хабарламаны қалыптастыру; 8) 6-үдеріс - құжаттардың қағаз түрінде болуы туралы белгіленген бөлігінде сұраныс нысанын толтыру жəне қызмет алушы тапсырған керекті құжаттарды қызмет көрсетушінің қызметкері сканирлеп, оларды сұраныс нысанына бекітуі; 9) 7-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да сұранысты тіркеу жəне «Е-лицензиялау» МДҚ АЖда қызметті өңдеу; 10) 3-шарт - қызмет алушының біліктілік талаптарына жəне лицензия беру талаптарына сəйкестігін қызмет көрсетушінің тексеруі; 11) 8-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-дегі қызмет алушының деректеріндегі кемшіліктерге байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 9-үдеріс - қызмет алушының «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-мен қалыптастырылған қызмет нəтижесін алуы (электрондық лицензия). Қызмет көрсетушінің уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ-ын қолдану арқылы қалыптасатын электрондық құжат. 8. Қызмет көрсетуге сұраныстың жəне жауаптың толтырылу нысаны «Е-лицензиялау» вебпорталында www.elicense.kz келтірілген. 9. Сұраныс өңделгеннен кейін, пайдаланушыға сұраныстың өңделу нəтижелерін келесі жолмен көруге мүмкіндік беріледі: «ашу» түймесін басқан соң өңдеу нəтижесі дисплей экранына шығарылады; «сақтау» түймесін басқан соң- сұраныс нəтижелері Adobe Acrobat үлгісінде қызмет алушының магниттік тасушысына сақталып қалады. Электрондық қызмет көрсету жөнінде қажетті ақпаратты жəне кеңесті call-центр (1414) арқылы алуға болады. 3. Электрондық мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіндегі өзара іс-қимыл тəртібін сипаттау 11. Мемлекеттік Электрондық қызмет үдерісін көрсетуде қатысатын ҚФБ: 1) ЭҮП; 2) ЭҮШ; 3) ЭПТШ; 4) «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ; 5) ЗТ МДҚ; қызмет алушы; 7) қызмет көрсетуші. 12. Іс-əрекеттің реті мəтіндік кестелі сипаттамасы (үдерістер, функциялар, операциялар/амалдар) іс-əрекеттердің орындалу мерзімі осы Регламенттің 1- қосымшасында берілген. 13. Іс-əрекеттердің логикалық реттілігі арасындағы өзара байланысын (электрондық қызмет көрсету үдерісінде) жəне олардың сипаттамасымен сəйкестік диаграммасы осы берілген Регламенттің 2-қосымшасында келтірілген. 14.Қызмет алушыларға қызмет көрсету нəтижелері осы Регламенттегі 3-қосымшаға нысаны бойынша саулнамаға сəйкес сапа жəне қолжетімділік көрсеткіштерімен өлшенеді. 15. Қызмет алушы қызмет көрсету үдерісіне қойылатын талаптар: 1) құпиялылық (ақпаратты заңсыз алудан қорғау); 2) тұтастық (ақпаратты заңсыз өзгертуден қорғау); 3) қолжетімділік (ақпаратпен ресурстарды заңсыз түрде ұстап қалудан қорғау). 16. Қызмет көрсетудің техникалық шарттары: 1) интернетке шығу; 2) электрондық лицензия берілетін тұлғаның БСН -інің болуы; 3) ЭУП авторландыру; 4) пайдаланушыда ЭЦҚ-ның болуы; 5) екінші дəрежелі банкте банк картасының немесе ағымдағы есепшоттың болуы. «Діни білім беретін бiлiм беру ұйымдарына лицензия беру,қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 3-қосымша

«Діни білім беретін бiлiм беру ұйымдарына лицензия беру,қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 1-қосымша ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №1 диаграммасы

Кесте 1. ЭҮП арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы № іс əрекеттің (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы Іс – əрекеттің атауы (рəсім үдерісі, операциялар) жəне олардың сипаттамасы

ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №2 диаграммасы

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

«Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруге лицензия беру, оны қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік регламентіне 4-қосымша «Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруге лицензия беру, оны қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметінің «сапа» жəне «қолжетімділік» көрсеткіштерін анықтау үшін сауалнамасы.

қызметті

көрсету

тəртібі

туралы

ақпараттың

сапасына

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Қызмет алушы Қызмет алушы компьютерінің интернетбраузеріне тіркеу куəлігінің ЭЦҚ-с��н бекіту

ЭҮП

Қызмет алушы Қызмет түрін таңдайды жəне қажетті құжаттарды электрондық түрде бекітіп сұраныс жайлы деректерді қалыптастырады

ЭҮТШ

ЭҮП

Қызмет алушы Сұранысты растау үшін (қол қою) ЭЦҚ таңдау

ЭҮП

Қызмет алушы ЭЦҚ арқылы сұранысты растау (қол қою)

ЭҮП

ЭҮП

ЭҮП

Электрондық құжатты тіркеу «Е-лицензиялау» АЖне өтініш жəне сұранысты «Е-лицензиялау» АЖде өңдеу

«Е-лицензиялау» АЖ-де тұтынушы жайлы деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Электрондық құжат (электрондық лицензия)

10-15 сек

20 сек

1,5 мин

1,5 мин

10-15 сек

10-15 сек

10-15 сек

1,5 мин

4

5 – егер төлемеген болсаңыз; 6 – егер төленген болса

-

7- егер ЭЦҚ-да қате болса; 8- егер ЭЦҚ қатесиз болса

15 жұмыс күндері 10- қызмет берушінің Қызмет алушыны біліктілігін талаптарға сай болуын жəне лицензия беру себептеріне сай болуын тексеруі

Қызмет алушы жайлы деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

2- егер Қызмет алушы жайлы деректерде бұзылыстар болсы; 3- егер авторизация сəтті өткен болса

Көрсетілген Төлемнің жоқ қызметтің болуына төлем ақысы байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Тұтынушының ЭЦҚның түпнұсқасын расталмауымен байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

-

Кесте. Шартты белгілер

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2012 жылғы 10 қазандағы №467 бұйрығының 2-қосымшасы

№ іс əрекеттің 1 2 (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Іс – əрекеттің «Е-лиценДеректердегі атауы (рəсім зиялау» МДҚ бұзылыстарүдерісі, опера- АЖ-не дың болуына циялар) жəне автоландыры- байланысты олардың лады бас тарту сипаттамасы жөнінде хабарламаны қалыптастырады

3

4

Қызмет беруші ЗТ МДҚ Қызмет берушінің қызметкерінің қызмет түрін таңдауы

ЗТ МДҚ-на тұтынушы жайлы деректерді тексеру үшін сұраныс жіберу

5

6

7

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастыру

Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Құжаттарды Электрондық бекітіп құжатты«Есұраныс лицензиялау» формасын МДҚ АЖ-де толтыру тіркеу жəне қызметті «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де өңдеу

«Діни білім беретін бiлiм беру ұйымдарына лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметінің Регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Діни білім беретін бiлiм беру ұйымдарына лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет (бұдан əрі – қызмет) қызмет алушының электрондық-цифрлық қолтаңба болған жағдайда Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитеті (бұдан əрі – қызмет беруші) тарапынан, сондай-ақ «электрондық үкімет» веб-порталы www.egov.kz (бұдан əрі - ЭҮП) немесе «Е-лицензиялау» веб-порталы www.elicense.kz арқылы көрсетіледі. 2. Қызмет «Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, жергілікті атқарушы органдарының білім жəне ғылым саласындағы көрсететін мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 31 тамыздаға №1119 қаулысымен бекітілген «Діни білім беретін бiлiм беру ұйымдарына лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік қызметстандарты негізінде көрсетіледі. 3. Электрондық мемлекеттік қызметтің автоматтандыру дəрежесі: ішінара автоматтандырылған. 4. Қызмет көрсетудің түрі: транзакциялық. 5. Осы Регламентте қолданылатын ұғымдар: 1) ақпараттық жүйе (бұдан əрі - АЖ) - ақпаратты сақтауға, өңдеуге, іздеуге, таратуға жəне аппараттық - бағдарламалық кешенді қолдану арқылы ұсыну үшін арналған жүйе; 2) «электрондық үкіметтің» веб-порталы - нормативтік құқықтық базаны қоса алғанда, барлық шоғырландырылған үкіметтің ақпаратына, сондай-ақ электрондық мемлекеттік қызметтерге қолжетімділіктің бірыңғай терезесі болып табылатын ақпараттар жүйесі; 3) «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан əрі - «Е-лицензиялау» МДҚ» АЖ) - лицензияр беретін лицензия нөмірлерінің сəйкестігін бір орталықтан қалыптастыратын,берілген, қайта ресімделінген, қолданысы уақытша тоқтатылған, жандандырылған жəне мүлдем тоқтатылған лицензиялар, сондай-ақ лицензиаттың филиалдары, өкілдіктері (объектілері, тіректері, бөлімшелері) жүзеге асыратын лицензияланатын қызмет түрлері (кіші түрлері) жайлы мəліметтері бар ақпараттар жүйесі; 4) «электрондық үкіметтің» шлюзі (бұдан əрі - ЭҮШ) – электрондық қызмет көрсетуді жүзеге асыру шегіне сай «электрондық үкіметтің» ақпараттық жүйелерді кіріктіру үшін арналған ақпараттар жүйесі; 5) «электрондық үкіметтің» төлемдік шлюзі (бұдан əрі - ЭҮТШ) - жеке жəне заңды тұлғалар төлемді іске асырған кезде екінші деңгейдегі банктер, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын мекемелердің, сондай-ақ «электрондық үкіметтің» ақпараттық жүйелері арасында қарымқатынасты қамтамасыз ету үшін арналған автоматтандырылған ақпараттық жүйе; 6) «Заңды тұлғалар» мемлекеттік деректер қоры (бұдан əрі-ЗТ МДҚ) -Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес, Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларының бірыңғай сəйкестіктерін енгізу мақсатымен бизнес-сəйкестік нөмірлері ұлттық тізімін жасау жəне ақпараттарды автоматты жинау, сақтау мен өңдеу жəне Қазақстан Республикасы заңнамасына сəйкес, мемлекеттік басқару органдарына өз құзыреті шегінде басқа да субъектілерге олар туралы өзекті жəне нақты мəліметтерді ұсыну үшін арналған ақпараттық жүйе; 7) қызмет алушы - электрондық қызмет көрсетілетін жеке немесе заңды тұлға; 8) бизнес-сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі - БСН) - бірлескен кəсіпкерлік түрінде қызметтерді жүзеге асыратын заңды тұлға (филиал жəне өкілдік) жəне жеке кəсіпкер үшін құралатын бірегей нөмір; 9) пайдаланушы - өзіне қажетті электронды ақпараттық ресурстарды алу үшін ақпараттық жүйеге жүгінетін жəне оларды пайдаланатын субъект (қызмет алушы, қызмет көрсетуші); 10) транзакциалық қызмет - электрондық цифрлық қол қоюды пайдаланумен өзара ақпараттық алмасуды талап ететін қызмет алушыларға электрондық ақпараттық ресурстарды пайдалануды ұсынатын қызмет; 11) электронды цифрлық қолтаңба (бұдан əрі - ЭЦҚ) - электрондық цифрлық қол қою жолымен жасалған жəне электрондық құжаттың дұрыстығын, оның тиесілілігін жəне мазмұнның тұрақтылығын растайтын электрондық сандық таңбалардың жиынтығы; 12) электрондық құжат - электрондық цифрлық қолтаңба қойылып куəландырылған жəне электрондық сандық нысанда берілген ақпарат - құжат; 13) электрондық мемлекеттік қызмет - ақпараттық технологияларды қолдану арқылы электрондық нысанда көрсетілетін мемлекеттік қызмет; 14) электрондық лицензия - қағаз лицензияға тең маңызды, ақпараттық технологияларды қолданып ресімделетін жəне берілетін электрондық құжат нысанындағы лицензия;

-

Кесте 2. Қызмет беруші арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы

1. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің сапасына жəне нəтижесіне қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара қанағаттанамын; 3) қанағаттанамын. 2. Электрондық мемлекеттік қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара канағаттанамын; 3) қанағаттанамын.

1

«Діни білім беретін бiлiм беру ұйымдарына лицензия беру,қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 2-қосымша

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

10-15 сек

10 сек

1-қызмет берушінің қызметкерінің логині мен паролінің негізгі болуын «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тексеру

1,5 мин

1,5 мин

4

5-егер тұтынушы жайлы деректерде бұзылыстар болса; 6- егер авторландыру сəтті өтсе

1,5 мин

8

9

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тұтынушы жөніндегі деректерде бұзылыстардың болуына байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту жайлы хабарламаны қалыптастырады

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Электронды құжат (электронды лицензия)

10-15 сек

15 жұмыс күні 10-15 сек

-

-

8-егер «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де сұраныс жайлы деректер болмаса; 9- егер сұраныс бойынша деректер табылса

-

«Діни білім беретін бiлiм беру ұйымдарына лицензия беру,қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 4-қосымша «Діни білім беретін бiлiм беру ұйымдарына лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметінің «сапа» жəне «қолжетімділік» көрсеткіштерін анықтау үшін сауалнаманың нысаны 1. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің сапасына жəне нəтижесіне қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара қанағаттанамын; 3) қанағаттанамын. 2. Электрондық мемлекеттік қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара канағаттанамын; 3) қанағаттанамын.

қызметті

көрсету

тəртібі

туралы

ақпараттың

сапасына

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2012 жылғы 10 қазандағы №467 бұйрығының 3-қосымшасы

«Техникалық жəне кəсiптік бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Техникалық жəне кəсiптік бiлiм беру ��ағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет (бұдан əрі – қызмет) қызмет алушының электрондық-цифрлық қолтаңба болған жағдайда Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитетінің аумақтық Білім саласындағы бақылау департаменттері (бұдан əрі – қызмет беруші) тарапынан, сондай-ақ «электрондық үкімет» веб-порталы www.egov.kz (бұдан əрі - ЭҮП) немесе «Е-лицензиялау» вебпорталы www.elicense.kz арқылы көрсетіледі.

(Жалғасы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

(Жалғасы. Басы 13-бетте). 2. Қызмет «Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, жергілікті атқарушы органдарының білім жəне ғылым саласындағы көрсететін мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 31 тамыздаға №1119 қаулысымен бекітілген «Техникалық жəне кəсiптік бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік қызмет стандарты негізінде көрсетіледі. 3. Электрондық мемлекеттік қызметтің автоматтандыру дəрежесі: ішінара автоматтандырылған. 4. Қызмет көрсетудің түрі: транзакциялық. 5. Осы Регламентте қолданылатын ұғымдар: 1) ақпараттық жүйе (бұдан əрі - АЖ) - ақпаратты сақтауға, өңдеуге, іздеуге, таратуға жəне аппараттық - бағдарламалық кешенді қолдану арқылы ұсыну үшін арналған жүйе; 2) «электрондық үкіметтің» веб-порталы - нормативтік құқықтық базаны қоса алғанда, барлық шоғырландырылған үкіметтің ақпаратына, сондай-ақ электрондық мемлекеттік қызметтерге қолжетімділіктің бірыңғай терезесі болып табылатын ақпараттар жүйесі; 3) «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан əрі - «Е-лицензиялау» МДҚ» АЖ) - лицензияр беретін лицензия нөмірлерінің сəйкестігін бір орталықтан қалыптастыратын, берілген, қайта ресімделінген, қолданысы уақытша тоқтатылған, жандандырылған жəне мүлдем тоқтатылған лицензиялар, сондай-ақ лицензиаттың филиалдары, өкілдіктері (объектілері, тіректері, бөлімшелері) жүзеге асыратын лицензияланатын қызмет түрлері (кіші түрлері) жайлы мəліметтері бар ақпараттар жүйесі; 4) «электрондық үкіметтің» шлюзі (бұдан əрі-ЭҮШ) – электрондық қызмет көрсетуді жүзеге асыру шегіне сай «электрондық үкіметтің» ақпараттық жүйелерді кіріктіру үшін арналған ақпараттар жүйесі; 5) «электрондық үкіметтің» төлемдік шлюзі (бұдан əрі - ЭҮТШ) - жеке жəне заңды тұлғалар төлемді іске асырған кезде екінші деңгейдегі банктер, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын мекемелердің, сондай-ақ «электрондық үкіметтің» ақпараттық жүйелері арасында қарымқатынасты қамтамасыз ету үшін арналған автоматтандырылған ақпараттық жүйе; 6) «Заңды тұлғалар» мемлекеттік деректер қоры (бұдан əрі-ЗТ МДҚ) - Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес, Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларының бірыңғай сəйкестіктерін енгізу мақсатымен бизнес-сəйкестік нөмірлері ұлттық тізімін жасау жəне ақпараттарды автоматты жинау, сақтау мен өңдеу жəне Қазақстан Республикасы заңнамасына сəйкес, мемлекеттік басқару органдарына өз құзыреті шегінде басқа да субъектілерге олар туралы өзекті жəне нақты мəліметтерді ұсыну үшін арналған ақпараттық жүйе; 7) қызмет алушы - электрондық қызмет көрсетілетін жеке немесе заңды тұлға; 8) бизнес-сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі - БСН) - бірлескен кəсіпкерлік түрінде қызметтерді жүзеге асыратын заңды тұлға (филиал жəне өкілдік) жəне жеке кəсіпкер үшін құралатын бірегей нөмір; 9) пайдаланушы - өзіне қажетті электронды ақпараттық ресурстарды алу үшін ақпараттық жүйеге жүгінетін жəне оларды пайдаланатын субъект (қызмет алушы, қызмет көрсетуші); 10) транзакциалық қызмет - электрондық цифрлық қол қоюды пайдаланумен өзара ақпараттық алмасуды талап ететін қызмет алушыларға электрондық ақпараттық ресурстарды пайдалануды ұсынатын қызмет; 11) электронды цифрлық қолтаңба (бұдан əрі - ЭЦҚ) - электрондық цифрлық қол қою жолымен жасалған жəне электрондық құжаттың дұрыстығын,оның тиесілілігін жəне мазмұнның тұрақтылығын растайтын электрондық сандық таңбалардың жиынтығы; 12) электрондық құжат - электрондық цифрлық қолтаңба қойылып куəландырылған жəне электрондық сандық нысанда берілген ақпарат - құжат; 13) электрондық мемлекеттік қызмет - ақпараттық технологияларды қолдану арқылы электрондық нысанда көрсетілетін мемлекеттік қызмет; 14) электрондық лицензия - қағаз лицензияға тең маңызды, ақпараттық технологияларды қолданып ресімделетін жəне берілетін электрондық құжат нысанындағы лицензия; 15) құрылымдық - функционалды бірліктер (бұдан əрі-ҚФБ) – мемлекеттік органдардың құрылымдық бөлімшелерінің, қызмет көрсету үдерісіне қатысатын мекемелер немесе өзге де ұйымдардың жəне ақпараттық жүйенің тізімі.

«Техникалық жəне кəсiптік бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету Регламентіне 2-қосымша

1,5 мин

1,5 мин

4

5-егер тұтынушы жайлы деректерде бұзылыстар болса; 6- егер авторландыру сəтті өтсе

2. Электрондық мемлекеттік қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара канағаттанамын; 3) қанағаттанамын.

1,5 мин

10-15 сек

15 жұмыс күні 10-15 сек

-

-

8-егер «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де сұраныс жайлы деректер болмаса; 9- егер сұраныс бойынша деректер табылса

-

қызметті

көрсету

тəртібі

туралы

ақпараттың

ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №2 диаграммасы

сапасына

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2012 жылғы 10 қазандағы №467 бұйрығының 4-қосымшасы «Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет Регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет (бұдан əрі – қызмет) қызмет алушының электрондық-цифрлық қолтаңба болған жағдайда Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитетінің аумақтық Білім саласындағы бақылау департаменттері (бұдан əрі – қызмет беруші) тарапынан, сондай-ақ «электрондық үкімет» веб-порталы www.egov.kz (бұдан əрі - ЭҮП) немесе «Е-лицензиялау» веб-порталы www.elicense.kz арқылы көрсетіледі. 2. Қызмет «Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, жергілікті атқарушы органдарының білім жəне ғылым саласындағы көрсететін мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 31 тамыздаға №1119 қаулысымен бекітілген «Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік қызмет стандарты негізінде көрсетіледі. 3. Электрондық мемлекеттік қызметтің автоматтандыру дəрежесі: ішінара автоматтандырылған. 4. Қызмет көрсетудің түрі: транзакциялық. 5. Осы Регламентте қолданылатын ұғымдар: 1) ақпараттық жүйе (бұдан əрі - АЖ) - ақпаратты сақтауға, өңдеуге, іздеуге, таратуға жəне аппараттық - бағдарламалық кешенді қолдану арқылы ұсыну үшін арналған жүйе; 2) «электрондық үкіметтің» веб-порталы - нормативтік құқықтық базаны қоса алғанда, барлық шоғырландырылған үкіметтің ақпаратына, сондай-ақ электрондық мемлекеттік қызметтерге қолжетімділіктің бірыңғай терезесі болып табылатын ақпараттар жүйесі; 3) «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан əрі - «Е-лицензиялау» МДҚ» АЖ) - лицензияр беретін лицензия нөмірлерінің сəйкестігін бір орталықтан қалыптастыратын, берілген, қайта ресімделінген, қолданысы уақытша тоқтатылған, жандандырылған жəне мүлдем тоқтатылған лицензиялар, сондай-ақ лицензиаттың филиалдары, өкілдіктері (объектілері, тіректері, бөлімшелері) жүзеге асыратын лицензияланатын қызмет түрлері (кіші түрлері) жайлы мəліметтері бар ақпараттар жүйесі; 4) «электрондық үкіметтің» шлюзі (бұдан əрі-ЭҮШ) – электрондық қызмет көрсетуді жүзеге асыру шегіне сай «электрондық үкіметтің» ақпараттық жүйелерді кіріктіру үшін арналған ақпараттар жүйесі; 5) «электрондық үкіметтің» төлемдік шлюзі (бұдан əрі - ЭҮТШ) - жеке жəне заңды тұлғалар төлемді іске асырған кезде екінші деңгейдегі банктер, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын мекемелердің, сондай-ақ «электрондық үкіметтің» ақпараттық жүйелері арасында қарымқатынасты қамтамасыз ету үшін арналған автоматтандырылған ақпараттық жүйе; 6) «Заңды тұлғалар» мемлекеттік деректер қоры (бұдан əрі-ЗТ МДҚ) - Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес, Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларының бірыңғай сəйкестіктерін енгізу мақсатымен бизнес-сəйкестік нөмірлері ұлттық тізімін жасау жəне ақпараттарды автоматты жинау, сақтау мен өңдеу жəне Қазақстан Республикасы заңнамасына сəйкес, мемлекеттік басқару органдарына өз құзыреті шегінде басқа да субъектілерге олар туралы өзекті жəне нақты мəліметтерді ұсыну үшін арналған ақпараттық жүйе; 7) қызмет алушы - электрондық қызмет көрсеті��етін жеке немесе заңды тұлға; 8) бизнес-сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі - БСН) - бірлескен кəсіпкерлік түрінде қызметтерді жүзеге асыратын заңды тұлға (филиал жəне өкілдік) жəне жеке кəсіпкер үшін құралатын бірегей нөмір; 9) пайдаланушы - өзіне қажетті электронды ақпараттық ресурстарды алу үшін ақпараттық жүйеге жүгінетін жəне оларды пайдаланатын субъект (қызмет алушы, қызмет көрсетуші); 10) транзакциалық қызмет - электрондық цифрлық қол қоюды пайдаланумен өзара ақпараттық алмасуды талап ететін қызмет алушыларға электрондық ақпараттық ресурстарды пайдалануды ұсынатын қызмет; 11) электронды цифрлық қолтаңба (бұдан əрі - ЭЦҚ) - электрондық цифрлық қол қою жолымен жасалған жəне электрондық құжаттың дұрыстығын, оның тиесілілігін жəне мазмұнның тұрақтылығын растайтын электрондық сандық таңбалардың жиынтығы; 12) электрондық құжат - электрондық цифрлық қолтаңба қойылып куəландырылған жəне электрондық сандық нысанда берілген ақпарат - құжат; 13) электрондық мемлекеттік қызмет - ақпараттық технологияларды қолдану арқылы электрондық нысанда көрсетілетін мемлекеттік қызмет; 14) электрондық лицензия - қағаз лицензияға тең маңызды, ақпараттық технологияларды қолданып ресімделетін жəне берілетін электрондық құжат нысанындағы лицензия; 15) құрылымдық - функционалды бірліктер (бұдан əрі-ҚФБ) – мемлекеттік органдардың құрылымдық бөлімшелерінің, қызмет көрсету үдерісіне қатысатын мекемелер немесе өзге де ұйымдардың жəне ақпараттық жүйенің тізімі.

«Техникалық жəне кəсiптік бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету Регламентіне 3-қосымша Кесте 1. ЭҮП арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы № іс əрекеттің (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Қызмет алушы Қызмет алушы компьютерінің интернетбраузеріне тіркеу куəлігінің ЭЦҚ-сын бекіту

ЭҮП

Қызмет алушы Қызмет түрін таңдайды жəне қажетті құжаттарды электрондық түрде бекітіп сұраныс жайлы деректерді қалыптастырады

ЭҮТШ

ЭҮП

Қызмет алушы Сұранысты растау үшін (қол қою) ЭЦҚ таңдау

ЭҮП

Қызмет алушы ЭЦҚ арқылы сұранысты растау (қол қою)

ЭҮП

ЭҮП

ЭҮП

Электрондық құжатты тіркеу «Е-лицензиялау» АЖне өтініш жəне сұранысты «Е-лицензиялау» АЖде өңдеу

«Е-лицензиялау» АЖ-де тұтынушы жайлы деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Электрондық құжат (электрондық лицензия)

10-15 сек

20 сек

1,5 мин

1,5 мин

10-15 сек

10-15 сек

10-15 сек

1,5 мин

4

5 – егер төлемеген болсаңыз; 6 – егер төленген болса

-

7- егер ЭЦҚ-да қате болса; 8- егер ЭЦҚ қатесиз болса

15 жұмыс күндері 10- қызмет берушінің Қызмет алушыны біліктілігін талаптарға сай болуын жəне лицензия беру себептеріне сай болуын тексеруі

Қызмет алушы жайлы деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

2- егер Қызмет алушы жайлы деректерде бұзылыстар болсы; 3- егер авторизация сəтті өткен болса

Көрсетілген Төлемнің жоқ қызметтің болуына төлем ақысы байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Тұтынушының ЭЦҚның түпнұсқасын расталмауымен байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

-

-

Кесте 2. Қызмет беруші арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы

Кесте. Шартты белгілер

10 сек

1. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің сапасына жəне нəтижесіне қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара қанағаттанамын; 3) қанағаттанамын.

Іс – əрекеттің атауы (рəсім үдерісі, операциялар) жəне олардың сипаттамасы

ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №2 диаграммасы

10-15 сек

1-қызмет берушінің қызметкерінің логині мен паролінің негізгі болуын «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тексеру

«Техникалық жəне кəсiптік бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметінің «сапа» жəне «қолжетімділік» көрсеткіштерін анықтау үшін сауалнамасы

3. Электрондық мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіндегі өзара іс-қимыл тəртібін сипаттау 11. Мемлекеттік Электрондық қызмет үдерісін көрсетуде қатысатын ҚФБ: 1) ЭҮП; 2) ЭҮШ; 3) ЭПТШ; 4) «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ; 5) ЗТ МДҚ; 6) қызмет алушы; 7) қызмет көрсетуші. 12. Іс-əрекеттің реті мəтіндік кестелі сипаттамасы (үдерістер, функциялар, операциялар/амалдар) іс-əрекеттердің орындалу мерзімі осы Регламенттің 3-қосымшасында берілген. 13. Іс-əрекеттердің логикалық реттілігі арасындағы өзара байланысын (электрондық қызмет көрсету үдерісінде) жəне олардың сипаттамасымен сəйкестік диаграммасы осы берілген Регламенттің 1-қосымшасында келтірілген. 14. Қызмет алушыларға қызмет көрсету нəтижелері осы Регламенттегі 4-қосымшаға нысаны бойынша анкетаға сəйкес сапа жəне қолжетімділік көрсеткіштерімен өлшенеді. 15. Қызмет алушы қызмет көрсету үдерісіне қойылатын талаптар: 1) құпиялылық (ақпаратты заңсыз алудан қорғау); 2) тұтастық (ақпаратты заңсыз өзгертуден қорғау); 3) қолжетімділік (ақпаратпен ресурстарды заңсыз түрде ұстап қалудан қорғау). 16. Қызмет көрсетудің техникалық шарттары: 1) интернетке шығу; 2) электрондық лицензия берілетін тұлғаның БСН -інің болуы; 3) ЭУП авторландыру; 4) пайдаланушыда ЭЦҚ-ның болуы; 5) екінші дəрежелі банкте банк картасының немесе ағымдағы есеп-шоттың болуы.

ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №1 диаграммасы

ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №1 диаграммасы

«Техникалық жəне кəсiптік бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету Регламентіне 4-қосымша

2. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету жөнінде қызмет беруші əрекетінің тəртібі 6. Осы Регламентке 2-қосымшада Қызмет берушінің қадамдық əрекеттер мен шешімдері (электрондық қызмет көрсету кезіндегі функционалдық өзара іс-қимылының № 1 диаграммасы ) ЭҮП арқылы келтірілген: 1) тұтынушы ЭҮП-ке тіркеуді өзінің компьютеріндегі интернет-браузерде сақталатын ЭЦҚ тіркеу куəлігінің көмегімен жүзеге асырады (ЭҮП-ке тіркелмеген қызмет алушылар үшін жүзеге асырылады); 2) 1-үдеріс - мемлекеттік қызметті алу үшін ЭЦҚ тіркеу куəлігін, тұтынушының паролін ЭҮП-ке енгізу үдерісін интернет-браузерде бекіту (авторизация үдерісі); 3) 1-шарт - логин жəне пароль арқылы қызмет алушының тіркелгені туралы ЭҮП-тегі мəліметтердің нақтылығын тексеру; 4) 2-үдеріс - қызмет алушының деректерінде орын алған кемшіліктердің болуына байланысты авторизациядан бас тарту туралы хабарлауды ЭҮП-мен қалыптастыру; 5) 3-үдеріс - қызмет алушының, осы Регламентте көрсетілген қызметті таңдауы, өтініш нысанына электрондық түрдегі қажетті құжаттарды тіркеп оның құрылымдық жəне форматтық талаптарын ескере отырып нысанды (мəліметтерді енгізу) толтыру жəне қызмет көрсету үшін өтініш нысанын экранға шығаруы (деректерді енгізу); 6) 4-үдеріс – ЭҮТШ-қа қызметтік төлеу, бұл ақпарат содан кейін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ға түседі; 7) 2-шарт - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де қызмет көрсету үшін төленгенін тексеру; 8) 5-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де көрсетілінген қызмет үшін төлемнің жоқтығына байланысты, сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 9) 6-үдеріс - сұранысты растау (қол қою) үшін қызмет алушының ЭЦҚ тіркеу куəлігін таңдауы; 10) 3-шарт - ЭҮП-да ЭЦҚ тіркеу куəлігінің жұмыс мерзімін жəне қайтарылған ( күші жойылған) тіркеу куліктерінің тізімде жоқтығын, сондай-ақ сұраныстағы БСН-де көрсетілген сəйкестендіру деректерімен ЭЦҚ тіркеу куəлігінде көрсетілген БСН-нің сəйкестігі; 11) 7-үдеріс - ЭЦҚ-ның нақтылығын қызмет алушының дəлелдемеуіне байланысты сұраған қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 8-үдеріс - толтырылған нысанда (деректерді енгізу) қызмет көрсету сұранысын қызмет алушының ЭЦҚ-ы (қол қою) арқылы растауы; 13) 9-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де электрондық құжатты (қызмет алушының сұранысы) тіркеуі жəне сұранысты «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да өңдеуі; 14) 4-шарт – қызмет алушының біліктілік талаптарына жəне лицензия беру негіздеріне сəйкестігін қызмет көрсетушінің тексеруі; 15) 10-үдеріс – қызмет алушының «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-дегі деректеріндегі кемшіліктерге байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 16) 11-үдеріс – қызмет алушының ЭҮП қалыптастырған қызмет нəтижесін (электрондық лицензия) алуы. Қызмет көрсетуші уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ-сын қолдану арқылы электрондық құжат қалыптасады. 7. Осы Регламентке 2-қосымшада қызмет көрсетушінің шешімдері жəне қадамдық əрекеттер (электрондық мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі функционалдық əрекеттестіктің № 2- диаграммасы) келтірілген: 1) 1-үдеріс - мемлекеттік қызмет көрсету үшін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ге логин жəне парольді қызмет көрсетуші қызметкердің енгізуі (авторизациялау үдерісі); 2) 1-шарт - логин жəне пароль арқылы қызмет көрсетушінің тіркелген қызметкері туралы деректердің дұрыстығын «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да тексеру; 3) 2-үдеріс- тіркелген қызмет берушінің қызметкері жайлы деректеріндегі кемшіліктерге байланысты авторизациядан бас тарту жөнінде «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ хабарламасын қалыптастыру; 4) 3-үдеріс - осы Регламентте көрсетілген қызмет көрсетуші қызметкердің қызметті таңдауы, қызмет көрсету үшін сұраныс нысанын экранға шығаруы жəне қызмет алушының деректерін енгізуі; 5) 4-үдеріс - сұранысты ЭҮШ арқылы қызмет алушы туралы деректерді ЗТ МДҚ-ға жіберу; 6) 2-шарт - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы жайлы деректердің болуын тексеру; 7) 5-үдеріс - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы деректерінің болмауына байланысты деректерді алу мүмкін еместігі туралы хабарламаны қалыптастыру; 8) 6-үдеріс - құжаттардың қағаз түрінде болуы туралы белгіленген бөлігінде сұраныс нысанын толтыру жəне қызмет алушы тапсырған керекті құжаттарды қызмет көрсетушінің қызметкері сканирлеп, оларды сұраныс нысанына бекітуі; 9) 7-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да сұранысты тіркеу жəне «Е-лицензиялау» МДҚ АЖда қызметті өңдеу; 10) 3-шарт - қызмет алушының біліктілік талаптарына жəне лицензия беру талаптарына сəйкестігін қызмет көрсетушінің тексеруі; 11) 8-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-дегі қызмет алушының деректеріндегі кемшіліктерге байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 9-үдеріс - қызмет алушының «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-мен қалыптастырылған қызмет нəтижесін алуы (электрондық лицензия). Қызмет көрсетушінің уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ-ын қолдану арқылы қалыптасатын электрондық құжат. 8. Қызмет көрсетуге сұраныстың жəне жауаптың толтырылу нысаны осы Регламенттің 2-қосымшасында келтірілген. 9. Сұраныс өңделгеннен кейін, пайдаланушыға сұраныстың өңделу нəтижелерін келесі жолмен көруге мүмкіндік беріледі: «ашу» түймесін басқан соң өңдеу нəтижесі дисплей экранына шығарылады; «сақтау» түймесін басқан соң-сұраныс нəтижелері Adobe Acrobat үлгісінде қызмет алушының магниттік тасушысына сақталып қалады. 10. Электрондық қызмет көрсету жөнінде қажетті ақпаратты жəне кеңесті call-центр (1414) арқылы алуға болады.

«Техникалық жəне кəсiптік бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету Регламентіне 1-қосымша

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

№ іс əрекеттің 1 2 (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Іс – əрекеттің «Е-лиценДеректердегі атауы (рəсім зиялау» МДҚ бұзылыстарүдерісі, опера- АЖ-не дың болуына циялар) жəне автоландыры- байланысты олардың лады бас тарту сипаттамасы жөнінде хабарламаны қалыптастырады

3

4

Қызмет беруші ЗТ МДҚ Қызмет берушінің қызметкерінің қызмет түрін таңдауы

ЗТ МДҚ-на тұтынушы жайлы деректерді тексеру үшін сұраныс жіберу

5

6

7

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастыру

Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Құжаттарды Электрондық бекітіп құжатты«Есұраныс лицензиялау» формасын МДҚ АЖ-де толтыру тіркеу жəне қызметті «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де өңдеу

8

9

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тұтынушы жөніндегі деректерде бұзылыстардың болуына байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту жайлы хабарламаны қалыптастырады

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Электронды құжат (электронды лицензия)

Кесте. Шартты белгілер

«Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 1-қосымша

2. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету жөнінде қызмет беруші əрекетінің тəртібі 6. Осы Регламентке 2-қосымшада Қызмет берушінің қадамдық əрекеттер мен шешімдері (электрондық қызмет көрсету кезіндегі функционалдық өзара іс-қимылының № 1 диаграммасы ) ЭҮП арқылы келтірілген: 1) тұтынушы ЭҮП-ке тіркеуді өзінің компьютеріндегі интернет-браузерде сақталатын ЭЦҚ тіркеу куəлігінің көмегімен жүзеге асырады (ЭҮП-ке тіркелмеген қызмет алушылар үшін жүзеге асырылады); 2) 1-үдеріс - мемлекеттік қызметті алу үшін ЭЦҚ тіркеу куəлігін, тұтынушының паролін ЭҮП-ке енгізу үдерісін интернет-браузерде бекіту (авторизация үдерісі); 3) 1-шарт - логин жəне пароль арқылы қызмет алушының тіркелгені туралы ЭҮП-тегі мəліметтердің нақтылығын тексеру; 4) 2-үдеріс - қызмет алушының деректерінде орын алған кемшіліктердің болуына байланысты авторизациядан бас тарту туралы хабарлауды ЭҮП-мен қалыптастыру; 5) 3-үдеріс - қызмет алушының, осы Регламентте көрсетілген қызметті таңдауы, өтініш нысанына электрондық түрдегі қажетті құжаттарды тіркеп оның құрылымдық жəне форматтық талаптарын ескере отырып нысанды (мəліметтерді енгізу) толтыру жəне қызмет көрсету үшін өтініш нысанын экранға шығаруы (деректерді енгізу); 6) 4-үдеріс – ЭҮТШ-қа қызметтік төлеу, бұл ақпарат содан кейін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ға түседі; 7) 2-шарт - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де қызмет көрсету үшін төленгенін тексеру; 8) 5-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де көрсетілінген қызмет үшін төлемнің жоқтығына байланысты, сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 9) 6-үдеріс - сұранысты растау (қол қою) үшін қызмет алушының ЭЦҚ тіркеу куəлігін таңдауы; 10) 3-шарт - ЭҮП-да ЭЦҚ тіркеу куəлігінің жұмыс мерзімін жəне қайтарылған (күші жойылған) тіркеу куліктерінің тізімде жоқтығын, сондай-ақ сұраныстағы БСН-де көрсетілген сəйкестендіру деректерімен ЭЦҚ тіркеу куəлігінде көрсетілген БСН-нің сəйкестігі; 11) 7-үдеріс - ЭЦҚ-ның нақтылығын қызмет алушының дəлелдемеуіне байланысты сұраған қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 8-үдеріс - толтырылған нысанда (деректерді енгізу) қызмет көрсету сұранысын қызмет алушының ЭЦҚ-ы (қол қою) арқылы растауы; 13) 9-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де электрондық құжатты (қызмет алушының сұранысы) тіркеуі жəне сұранысты «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да өңдеуі; 14) 4-шарт – қызмет алушының біліктілік талаптарына жəне лицензия беру негіздеріне сəйкестігін қызмет көрсетушінің тексеруі; 15) 10-үдеріс – қызмет алушының «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-дегі деректеріндегі кемшіліктерге байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 16) 11-үдеріс – қызмет алушының ЭҮП қалыптастырған қызмет нəтижесін (электрондық лицензия) алуы. Қызмет көрсетуші уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ-сын қолдану арқылы электрондық құжат қалыптасады. 7. Осы Регламентке 2-қосымшада қызмет көрсетушінің шешімдері жəне қадамдық əрекеттер (электрондық мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі функционалдық əрекеттестіктің № 2- диаграммасы) келтірілген: 1) 1-үдеріс - мемлекеттік қызмет көрсету үшін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ге логин жəне парольді қызмет көрсетуші қызметкердің енгізуі (авторизациялау үдерісі); 2) 1-шарт - логин жəне пароль арқылы қызмет көрсетушінің тіркелген қызметкері туралы деректердің дұрыстығын «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да тексеру; 3) 2-үдеріс- тіркелген қызмет берушінің қызметкері жайлы деректеріндегі кемшіліктерге байланысты авторизациядан бас тарту жөнінде «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ хабарламасын қалыптастыру; 4) 3-үдеріс - осы Регламентте көрсетілген қызмет көрсетуші қызметкердің қызметті таңдауы, қызмет көрсету үшін сұраныс нысанын экранға шығаруы жəне қызмет алушының деректерін енгізуі; 5) 4-үдеріс - сұранысты ЭҮШ арқылы қызмет алушы туралы деректерді ЗТ МДҚ-ға жіберу; 6) 2-шарт - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы жайлы деректердің болуын тексеру; 7) 5-үдеріс - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы деректерінің болмауына байланысты деректерді алу мүмкін еместігі туралы хабарламаны қалыптастыру; 8) 6-үдеріс - құжаттардың қағаз түрінде болуы туралы белгіленген бөлігінде сұраныс нысанын толтыру жəне қызмет алушы тапсырған керекті құжаттарды қызмет көрсетушінің қызметкері сканирлеп, оларды сұраныс нысанына бекітуі; 9) 7-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да сұранысты тіркеу жəне «Е-лицензиялау» МДҚ АЖда қызметті өңдеу; 10) 3-шарт - қызмет алушының біліктілік талаптарына жəне лицензия беру талаптарына сəйкестігін қызмет көрсетушінің тексеруі; 11) 8-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-дегі қызмет алушының деректеріндегі кемшіліктерге байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 9-үдеріс - қызмет алушының «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-мен қалыптастырылған қызмет нəтижесін алуы (электрондық лицензия). Қызмет көрсетушінің уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ-ын қолдану арқылы қалыптасатын электрондық құжат. 8. Қызмет көрсетуге сұраныстың жəне жауаптың толтырылу нысаны осы Регламенттің 2-қосымшасында келтірілген. 9. Сұраныс өңделгеннен кейін, пайдаланушыға сұраныстың өңделу нəтижелерін келесі жолмен көруге мүмкіндік беріледі: «ашу» түймесін басқан соң өңдеу нəтижесі дисплей экранына шығарылады; «сақтау» түймесін басқан соң-сұраныс нəтижелері Adobe Acrobat үлгісінде қызмет алушының магниттік тасушысына сақталып қалады. 10. Электрондық қызмет көрсету жөнінде қажетті ақпаратты жəне кеңесті call-центр (1414) арқылы алуға болады. 3. Электрондық мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіндегі өзара іс-қимыл тəрті��ін сипаттау 11. Мемлекеттік Электрондық қызмет үдерісін көрсетуде қатысатын ҚФБ: 1) ЭҮП; 2) ЭҮШ; 3) ЭПТШ; 4) «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ; 5) ЗТ МДҚ; қызмет алушы; 7) қызмет көрсетуші. 12. Іс-əрекеттің реті мəтіндік кестелі сипаттамасы (үдерістер, функциялар, операциялар/амалдар) іс-əрекеттердің орындалу мерзімі осы Регламенттің 3- қосымшасында берілген. 13. Іс-əрекеттердің логикалық реттілігі арасындағы өзара байланысын (электрондық қызмет көрсету үдерісінде) жəне олардың сипаттамасымен сəйкестік диаграммасы осы берілген Регламенттің 1-қосымшасында келтірілген. 14.Қызмет алушыларға қызмет көрсету нəтижелері осы Регламенттегі 4-қосымшаға нысаны бойынша саулнамаға сəйкес сапа жəне қолжетімділік көрсеткіштерімен өлшенеді. 15. Қызмет алушы қызмет көрсету үдерісіне қойылатын талаптар: 1) құпиялылық (ақпаратты заңсыз алудан қорғау); 2) тұтастық (ақпаратты заңсыз өзгертуден қорғау); 3) қолжетімділік (ақпаратпен ресурстарды заңсыз түрде ұстап қалудан қорғау). 16. Қызмет көрсетудің техникалық шарттары: 1) интернетке шығу; 2) электрондық лицензия берілетін тұлғаның БСН -інің болуы; 3) ЭУП авторландыру; 4) пайдаланушыда ЭЦҚ-ның болуы; 5) екінші дəрежелі банкте банк картасының немесе ағымдағы есеп шоттың болуы. «Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 1-қосымша

(Соңы 15-бетте).


(Соңы. Басы 13-14-беттерде). «Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 3-қосымша Кесте 1. ЭҮП арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы № іс əрекеттің (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы

1

2

Қызмет алушы Іс – əрекеттің Қызмет атауы (рəсім алушы үдерісі, опе- компьютерациялар) рінің жəне интернетолардың браузеріне сипаттамасы тіркеу куəлігінің ЭЦҚ-сын бекіту

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

3

4

ЭҮП

Қызмет алушы Қызмет Қызмет түрін алушы жайлы таңдайды деректердегі жəне қажетті бұзылысқұжаттарды тардың электрондық болуына түрде бекітіп байланысты сұраныс бас тарту жайлы жөнінде деректерді хабарламаны қалыпқалыптастырады тастырады

10-15 сек

20 сек

2- егер Қызмет алушы жайлы деректерде бұзылыстар болсы; 3- егер авторизация сəтті өткен болса

5

ЭҮТШ

6

7

ЭҮП

Қызмет алушы Көрсетілген Төлемнің жоқ Сұранысты қызметтің болуына растау үшін төлем ақысы байланысты (қол қою) бас тарту ЭЦҚ таңдау жөнінде хабарламаны қалыптастырады

8

9

ЭҮП

Қызмет алушы ТұтынуЭЦҚ арқылы шының сұранысты ЭЦҚның растау (қол түпнұсқасын қою) расталмауымен байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

1,5 мин

1,5 мин

10-15 сек

10-15 сек

4

5 – егер төлемеген болсаңыз; 6 – егер төленген болса

-

7- егер ЭЦҚ-да қате болса; 8- егер ЭЦҚ қатесиз болса

10-15 сек

1,5 мин -

10

11

ЭҮП

ЭҮП

ЭҮП

Электрондық құжатты тіркеу «Е-лицензиялау» АЖне өтініш жəне сұранысты «Е-лицензиялау» АЖде өңдеу

«Е-лицензиялау» АЖ-де тұтынушы жайлы деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Электрондық құжат (электрондық лицензия)

15 жұмыс күндері 10- қызмет берушінің Қызмет алушыны біліктілігін талаптарға сай болуын жəне лицензия беру себептеріне сай болуын тексеруі

-

Кесте 2. Қызмет беруші арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы № іс əрекеттің 1 2 (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Іс – əрекеттің «Е-лиценДеректердегі атауы (рəсім зиялау» МДҚ бұзылыстарүдерісі, опера- АЖ-не дың болуына циялар) жəне автоландыры- байланысты олардың лады бас тарту сипаттамасы жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

10-15 сек

10 сек

1-қызмет берушінің қызметкерінің логині мен паролінің негізгі болуын «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тексеру

3

4

Қызмет беруші ЗТ МДҚ Қызмет берушінің қызметкерінің қызмет түрін таңдауы

ЗТ МДҚ-на тұтынушы жайлы деректерді тексеру үшін сұраныс жіберу

5

6

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастыру

Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Құжаттарды Электрондық бекітіп құжатты«Есұраныс лицензиялау» формасын МДҚ АЖ-де толтыру тіркеу жəне қызметті «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де өңдеу

1,5 мин

1,5 мин

4

5-егер тұтынушы жайлы деректерде бұзылыстар болса; 6- егер авторландыру сəтті өтсе

1,5 мин

7

8

9

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тұтынушы жөніндегі деректерде бұзылыстардың болуына байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту жайлы хабарламаны қалыптастырады

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Электронды құжат (электронды лицензия)

10-15 сек

15 жұмыс күні 10-15 сек

-

-

8-егер «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де сұраныс жайлы деректер болмаса; 9- егер сұраныс бойынша деректер табылса

-

8) 6-үдеріс - құжаттардың қағаз түрінде болуы туралы белгіленген бөлігінде сұраныс нысанын толтыру жəне қызмет алушы тапсырған керекті құжаттарды қызмет көрсетушінің қызметкері сканирлеп, оларды сұраныс нысанына бекітуі; 9) 7-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да сұранысты тіркеу жəне «Е-лицензиялау» МДҚ АЖда қызметті өңдеу; 10) 3-шарт - қызмет алушының біліктілік талаптарына жəне лицензия беру талаптарына сəйкестігін қызмет көрсетушінің тексеруі; 11) 8-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-дегі қызмет алушының деректеріндегі кемшіліктерге байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 9-үдеріс - қызмет алушының «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-мен қалыптастырылған қызмет нəтижесін алуы (электрондық лицензия). Қызмет көрсетушінің уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ-ын қолдану арқылы қалыптасатын электрондық құжат. 8. Қызмет көрсетуге сұраныстың жəне жауаптың толтырылу нысаны осы Регламенттің 2-қосымшасында келтірілген. 9. Сұраныс өңделгеннен кейін, пайдаланушыға сұраныстың өңделу нəтижелерін келесі жолмен көруге мүмкіндік беріледі: «ашу» түймесін басқан соң өңдеу нəтижесі дисплей экранына шығарылады; «сақтау» түймесін басқан соң-сұраныс нəтижелері Adobe Acrobat үлгісінде қызмет алушының магниттік тасушысына сақталып қалады. 10. Электрондық қызмет көрсету жөнінде қажетті ақпаратты жəне кеңесті call-центр (1414) арқылы алуға болады. 3. Электрондық мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіндегі өзара іс-қимыл тəртібін сипаттау 11. Мемлекеттік Электрондық қызмет үдерісін көрсетуде қатысатын ҚФБ: 1) ЭҮП; 2) ЭҮШ; 3) ЭПТШ; 4) «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ; 5) ЗТ МДҚ; қызмет алушы; 7) қызмет көрсетуші. 12. Іс-əрекеттің реті мəтіндік кестелі сипаттамасы (үдерістер, функциялар, операциялар/амалдар) іс-əрекеттердің орындалу мерзімі осы Регламенттің 3- қосымшасында берілген. 13. Іс-əрекеттердің логикалық реттілігі арасындағы өзара байланысын (электрондық қызмет көрсету үдерісінде) жəне олардың сипаттамасымен сəйкестік диаграммасы осы берілген Регламенттің 1-қосымшасында келтірілген. 14.Қызмет алушыларға қызмет көрсету нəтижелері осы Регламенттегі 4-қосымшаға нысаны бойынша анкетаға сəйкес сапа жəне қолжетімділік көрсеткіштерімен өлшенеді. 15. Қызмет алушы қызмет көрсету үдерісіне қойылатын талаптар: 1) құпиялылық (ақпаратты заңсыз алудан қорғау); 2) тұтастық (ақпаратты заңсыз өзгертуден қорғау); 3) қолжетімділік (ақпаратпен ресурстарды заңсыз түрде ұстап қалудан қорғау). 16. Қызмет көрсетудің техникалық шарттары: 1) интернетке шығу; 2) электрондық лицензия берілетін тұлғаның БСН -інің болуы; 3) ЭУП авторландыру; 4) пайдаланушыда ЭЦҚ-ның болуы; 5) екінші дəрежелі банкте банк картасының немесе ағымдағы есеп шоттың болуы.

тəртібі

туралы

ақпараттың

4

136

3

5

170

3

Қазақ тілі

3

3

6

204

4

Қазақ əдебиеті

1

1

2

68

5

Шетел тілі

4

4

8

272

ІІ

Адам жəне қоғам

6

6

12

408

6

Қазақстан тарихы

2

2

4

136

7

Дүниежүзі тарихы

2

2

4

136

8

Адам. Қоғам. Құқық

1

1

2

68

9

Өзін-өзі тану

1

1

2

68

ІІІ Математика жəне информатика

5

5

10

340

10

Алгебра жəне анализ бастамалары

3

3

6

204

11

Геометрия

1

1

2

68

12

Информатика

1

1

2

68

ІV

Жаратылыстану

4

4

8

272

13

Биология

1

1

2

68

14

География

1

1

2

68

15

Физика

1

1

2

68

16

Химия

1

1

2

68

V

Технология

1

1

2

68

17

Технология

1

1

2

68

Дене шынықтыру

3

3

6

204

18

Дене шынықтыру

2

2

4

136

19

Алғашқы əскери дайындық

1

1

2

68

31

32

63

2142

6

5

11

374

Таңдау курстары

2

2

4

136

Вариативтік оқу жүктемесі

8

7

15

510

Оқу жүктемесінің жоғары шекті көлемі

39

39

78

2652

Қолданбалы курстар Оқушы компоненті

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына 10-қосымша Оқыту орыс тілінде жүргізілетін жаратылыстану-математика бағыты бойынша жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспары

«Республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарына білім беру қызметін жүргізуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету Регламентіне 3-қосымша

«Республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарына білім беру қызметін жүргізуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету Регламентіне 1-қосымша

Білім салалары жəне оқу пəндері

Кесте 1. ЭҮП арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы № іс əрекеттің (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы

ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №1 диаграммасы

1

2

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

3

4

5

6

7

8

9

10

Сыныптар бойынша апталық сағат саны 10

11

Жүктеме, сағат

11

Апталық

Жылдық

Инварианттық компонент Бейіндік пəндер

Қызмет алушы Іс – əрекеттің Қызмет атауы (рəсім алушы үдерісі, опе- компьютерациялар) рінің жəне интернетолардың браузеріне сипаттамасы тіркеу куəлігінің ЭЦҚ-сын бекіту

ЭҮП

Қызмет алушы Қызмет Қызмет түрін алушы жайлы таңдайды деректердегі жəне қажетті бұзылысқұжаттарды тардың электрондық болуына түрде бекітіп байланысты сұраныс бас тарту жайлы жөнінде деректерді хабарламаны қалыпқалыптастырады тастырады

10-15 сек

20 сек

2- егер Қызмет алушы жайлы деректерде бұзылыстар болсы; 3- егер авторизация сəтті өткен болса

ЭҮТШ

ЭҮП

Қызмет алушы Көрсетілген Төлемнің жоқ Сұранысты қызметтің болуына растау үшін төлем ақысы байланысты (қол қою) бас тарту ЭЦҚ таңдау жөнінде хабарламаны қалыптастырады

ЭҮП

Қызмет алушы ТұтынуЭЦҚ арқылы шының сұранысты ЭЦҚның растау (қол түпнұсқасын қою) расталмауымен байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

1,5 мин

1,5 мин

10-15 сек

10-15 сек

10-15 сек

4

5 – егер төлемеген болсаңыз; 6 – егер төленген болса

-

7- егер ЭЦҚ-да қате болса; 8- егер ЭЦҚ қатесиз болса

ЭҮП

ЭҮП

ЭҮП

Электрондық құжатты тіркеу «Е-лицензиялау» АЖне өтініш жəне сұранысты «Е-лицензиялау» АЖде өңдеу

«Е-лицензиялау» АЖ-де тұтынушы жайлы деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастырады

Электрондық құжат (электрондық лицензия)

-

Математика жəне информатика

6

6

12

408

1

Алгебра жəне анализ бастамалары

3

3

6

204

2

Геометрия

2

2

4

136

3

Информатика

1

1

2

68

ІІ

Жаратылыстану

9

9

18

612

4

Биология

2

2

4

136

5

География

2

2

4

136

6

Физика

3

3

6

204

7

Химия

2

2

4

136

Бейіндік емес пəндер

15 жұмыс күндері 10- қызмет берушінің Қызмет алушыны біліктілігін талаптарға сай болуын жəне лицензия беру себептеріне сай болуын тексеруі

1,5 мин

І

-

ІІІ

Тіл жəне əдебиет

8

8

16

544

8

Орыс тілі

1

1

2

68

9

Орыс əдебиеті

2

2

4

136

10

Қазақ тілі

2

2

4

136

11

Қазақ əдебиеті

1

1

2

68

12

Шетел тілі

2

2

4

136

ІV

Адам жəне қоғам

5

5

10

340

13

Қазақстан тарихы

2

2

4

136

14

Дүниежүзі тарихы

1

1

2

68

15

Адам. Қоғам. Құқық

1

1

2

68

16

Өзін-өзі тану

1

1

2

68

V

Технология

1

1

2

68

17

Технология

1

1

2

68

Дене шынықтыру

3

3

6

204

18

Дене шынықтыру

2

2

4

136

19

Алғашқы əскери дайындық

1

1

2

68

32

32

64

2176

10

340

Инварианттық оқу жүктемесі

Вариативтік компонент Мектеп компоненті

Кесте 2. Қызмет беруші арқылы ҚФБ іс-əрекеттерінің сипаттамасы № іс əрекеттің 1 2 (жүрістер, жұмыстың ағыны) ҚФБ атауы Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Іс – əрекеттің «Е-лиценДеректердегі атауы (рəсім зиялау» МДҚ бұзылыстарүдерісі, опера- АЖ-не дың болуына циялар) жəне автоландыры- байланысты олардың лады бас тарту сипаттамасы жөнінде хабарламаны қалыптастырады

сапасына Кесте. Шартты белгілер

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2012 жылғы 10 қазандағы №467 бұйрығының 5-қосымшасы

3

4

Қызмет беруші ЗТ МДҚ Қызмет берушінің қызметкерінің қызмет түрін таңдауы

ЗТ МДҚ-на тұтынушы жайлы деректерді тексеру үшін сұраныс жіберу

5

6

7

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Деректердегі бұзылыстардың болуына байланысты бас тарту жөнінде хабарламаны қалыптастыру

Қызмет беруші «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Құжаттарды Электрондық бекітіп құжатты«Есұраныс лицензиялау» формасын МДҚ АЖ-де толтыру тіркеу жəне қызметті «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де өңдеу

«Республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарына білім беру қызметін жүргізуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету регламенті

2. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету жөнінде қызмет беруші əрекетінің тəртібі 6. Осы Регламентке 2-қосымшада Қызмет берушінің қадамдық əрекеттер мен шешімдері (электрондық қызмет көрсету кезіндегі функционалдық өзара іс-қимылының № 1 диаграммасы ) ЭҮП арқылы келтірілген: 1) тұтынушы ЭҮП-ке тіркеуді өзінің компьютеріндегі интернет-браузерде сақталатын ЭЦҚ тіркеу куəлігінің көмегімен жүзеге асырады (ЭҮП-ке тіркелмеген қызмет алушылар үшін жүзеге асырылады); 2) 1-үдеріс - мемлекеттік қызметті алу үшін ЭЦҚ тіркеу куəлігін, тұтынушының паролін ЭҮП-ке енгізу үдерісін интернет-браузерде бекіту (авторизация үдерісі); 3) 1-шарт - логин жəне пароль арқылы қызмет алушының тіркелгені туралы ЭҮП-тегі мəліметтердің нақтылығын тексеру; 4) 2-үдеріс - қызмет алушының деректерінде орын алған кемшіліктердің болуына байланысты авторизациядан бас тарту туралы хабарлауды ЭҮП-мен қалыптастыру; 5) 3-үдеріс - қызмет алушының, осы Регламентте көрсетілген қызметті таңдауы, өтініш нысанына электрондық түрдегі қажетті құжаттарды тіркеп оның құрылымдық жəне форматтық талаптарын ескере отырып нысанды (мəліметтерді енгізу) толтыру жəне қызмет көрсету үшін өтініш нысанын экранға шығаруы (деректерді енгізу); 6) 4-үдеріс – ЭҮТШ-қа қызметтік төлеу, бұл ақпарат содан кейін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖға түседі; 7) 2-шарт - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де қызмет көрсету үшін төленгенін тексеру; 8) 5-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де көрсетілінген қызмет үшін төлемнің жоқтығына байланысты, сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 9) 6-үдеріс - сұранысты растау (қол қою) үшін қызмет алушының ЭЦҚ тіркеу куəлігін таңдауы; 10) 3-шарт - ЭҮП-да ЭЦҚ тіркеу куəлігінің жұмыс мерзімін жəне қайтарылған ( күші жойылған) тіркеу куəліктерінің тізімде жоқтығын, сондай-ақ сұраныстағы БСН-де көрсетілген сəйкестендіру деректерімен ЭЦҚ тіркеу куəлігінде көрсетілген БСН-нің сəйкестігі; 11) 7-үдеріс - ЭЦҚ-ның нақтылығын қызмет алушының дəлелдемеуіне байланысты сұраған қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 12) 8-үдеріс - толтырылған нысанда (деректерді енгізу) қызмет көрсету сұранысын қызмет алушының ЭЦҚ-ы (қол қою) арқылы растауы; 13) 9-үдеріс - «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де электрондық құжатты (қызмет алушының сұранысы) тіркеуі жəне сұранысты «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да өңдеуі; 14) 4-шарт – қызмет алушының біліктілік талаптарына жəне лицензия беру негіздеріне сəйкестігін қызмет көрсетушінің тексеруі; 15) 10-үдеріс – қызмет алушының «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-дегі деректеріндегі кемшіліктерге байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 16) 11-үдеріс – қызмет алушының ЭҮП қалыптастырған қызмет нəтижесін (электрондық лицензия) алуы. Қызмет көрсетуші уəкілетті тұлғасының ЭЦҚ-сын қолдану арқылы электрондық құжат қалыптасады. 7. Осы Регламентке 2-қосымшада қызмет көрсетушінің шешімдері жəне қадамдық əрекеттер (электрондық мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі функционалдық əрекеттестіктің № 2-диаграммасы) келтірілген: 1) 1-үдеріс - мемлекеттік қызмет көрсету үшін «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ге логин жəне парольді қызмет көрсетуші қызметкердің енгізуі (авторизациялау үдерісі); 2) 1-шарт - логин жəне пароль арқылы қызмет көрсетушінің тіркелген қызметкері туралы деректердің дұрыстығын «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-да тексеру; 3) 2-үдеріс- тіркелген қызмет берушінің қызметкері жайлы деректеріндегі кемшіліктерге байланысты авторизациядан бас тарту жөнінде «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ хабарламасын қалыптастыру; 4) 3-үдеріс - осы Регламентте көрсетілген қызмет көрсетуші қызметкердің қызметті таңдауы, қызмет көрсету үшін сұраныс нысанын экранға шығаруы жəне қызмет алушының деректерін енгізуі; 5) 4-үдеріс - сұранысты ЭҮШ арқылы қызмет алушы туралы деректерді ЗТ МДҚ-ға жіберу; 6) 2-шарт - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы жайлы деректердің болуын тексеру; 7) 5-үдеріс - ЗТ МДҚ-да қызмет алушы деректерінің болмауына байланысты деректерді алу мүмкін еместігі туралы хабарламаны қалыптастыру;

2

2

Мектеп компоненті

ЭҮП арқылы электрондық мемлекеттік қызметті көрсеткен кезде функционалдық іс-қимылының №2 диаграммасы

1. Жалпы ережелер 1. «Республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарына білім беру қызметін жүргізуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет (бұдан əрі – қызмет) қызмет алушының электрондық-цифрлық қолтаңба болған жағдайда Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитеті (бұдан əрі – қызмет беруші) тарапынан, сондай-ақ «электрондық үкімет» веб-порталы www.egov.kz (бұдан əрі - ЭҮП) немесе «Е-лицензиялау» вебпорталы www.elicense.kz арқылы көрсетіледі. 2. Қызмет «Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, жергілікті атқарушы органдарының білім жəне ғылым саласындағы көрсететін мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 31 тамыздаға №1119 қаулысымен бекітілген «Республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарына білім беру қызметін жүргізуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік қызмет стандарты негізінде көрсетіледі. 3. Электрондық мемлекеттік қызметтің автоматтандыру дəрежесі: ішінара автоматтандырылған. 4. Қызмет көрсетудің түрі: транзакциялық. 5. Осы Регламентте қолданылатын ұғымдар: 1) ақпараттық жүйе (бұдан əрі - АЖ) - ақпаратты сақтауға, өңдеуге, іздеуге, таратуға жəне аппараттық-бағдарламалық кешенді қолдану арқылы ұсыну үшін арналған жүйе; 2) «электрондық үкіметтің» веб-порталы - нормативтік құқықтық базаны қоса алғанда, барлық шоғырландырылған үкіметтің ақпаратына, сондай-ақ электрондық мемлекеттік қызметтерге қолжетімділіктің бірыңғай терезесі болып табылатын ақпараттар жүйесі; 3) «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан əрі - «Е-лицензиялау» МДҚ» АЖ) - лицензияр беретін лицензия нөмірлерінің сəйкестігін бір орталықтан қалыптастыратын, берілген, қайта ресімделінген, қолданысы уақытша тоқтатылған, жандандырылған жəне мүлдем тоқтатылған лицензиялар, сондай-ақ лицензиаттың филиалдары, өкілдіктері (объектілері, тіректері, бөлімшелері) жүзеге асыратын лицензияланатын қызмет түрлері (кіші түрлері) жайлы мəліметтері бар ақпараттар жүйесі; 4) «электрондық үкіметтің» шлюзі (бұдан əрі-ЭҮШ) – электрондық қызмет көрсетуді жүзеге асыру шегіне сай «электрондық үкіметтің» ақпараттық жүйелерді кіріктіру үшін арналған ақпараттар жүйесі; 5) «электрондық үкіметтің» төлемдік шлюзі (бұдан əрі - ЭҮТШ) - жеке жəне заңды тұлғалар төлемді іске асырған кезде екінші деңгейдегі банктер, жекелеген банк операцияларын жүзеге асыратын мекемелердің, сондай-ақ «электрондық үкіметтің» ақпараттық жүйелері арасында қарымқатынасты қамтамасыз ету үшін арналған автоматтандырылған ақпараттық жүйе; 6) «Заңды тұлғалар» мемлекеттік деректер қоры (бұдан əрі-ЗТ МДҚ) - Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес, Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларының бірыңғай сəйкестіктерін енгізу мақсатымен бизнес-сəйкестік нөмірлері ұлттық тізімін жасау жəне ақпараттарды автоматты жинау, сақтау мен өңдеу жəне Қазақстан Республикасы заңнамасына сəйкес, мемлекеттік басқару органдарына өз құзыреті шегінде басқа да субъектілерге олар туралы өзекті жəне нақты мəліметтерді ұсыну үшін арналған ақпараттық жүйе; 7) қызмет алушы - электрондық қызмет көрсетілетін жеке немесе заңды тұлға; 8) бизнес-сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі - БСН) - бірлескен кəсіпкерлік түрінде қызметтерді жүзеге асыратын заңды тұлға (филиал жəне өкілдік) жəне жеке кəсіпкер үшін құралатын бірегей нөмір; 9) пайдаланушы - өзіне қажетті электронды ақпараттық ресурстарды алу үшін ақпараттық жүйеге жүгінетін жəне оларды пайдаланатын субъект (қызмет алушы, қызмет көрсетуші); 10) транзакциалық қызмет - электрондық цифрлық қол қоюды пайдаланумен өзара ақпараттық алмасуды талап ететін қызмет алушыларға электрондық ақпараттық ресурстарды пайдалануды ұсынатын қызмет; 11) электронды цифрлық қолтаңба (бұдан əрі - ЭЦҚ) - электрондық цифрлық қол қою жолымен жасалған жəне электрондық құжаттың дұрыстығын,оның тиесілілігін жəне мазмұнның тұрақтылығын растайтын электрондық сандық таңбалардың жиынтығы; 12) электрондық құжат - электрондық цифрлық қолтаңба қойылып куəландырылған жəне электрондық сандық нысанда берілген ақпарат - құжат; 13) электрондық мемлекеттік қызмет - ақпараттық технологияларды қолдану арқылы электрондық нысанда көрсетілетін мемлекеттік қызмет; 14) электрондық лицензия - қағаз лицензияға тең маңызды, ақпараттық технологияларды қолданып ресімделетін жəне берілетін электрондық құжат нысанындағы лицензия; 15) құрылымдық - функционалды бірліктер (бұдан əрі-ҚФБ) – мемлекеттік органдардың құрылымдық бөлімшелерінің, қызмет көрсету үдерісіне қатысатын мекемелер немесе өзге де ұйымдардың жəне ақпараттық жүйенің тізімі.

2

Орыс əдебиеті

Вариативтік компонент

1. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің сапасына жəне нəтижесіне қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара қанағаттанамын; 3) қанағаттанамын. көрсету

Орыс тілі

2

Инварианттық оқу жүктемесі

«Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметінің «сапа» жəне «қолжетімділік» көрсеткіштерін анықтау үшін сауалнамасы

қызметті

1

Бейіндік емес пəндер

«Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта бiлiм беру бағдарламалары бойынша бiлiм беру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметі Регламентіне 4-қосымша

2. Электрондық мемлекеттік қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара канағаттанамын; 3) қанағаттанамын.

15

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

Аяқтау нысаны (деректер, ұйымдық –басқарушы шешімінің құжаты ) Орындалу мерзімі Келесі іс-əрекетінің нөмірі

«Республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарына білім беру қызметін жүргізуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету Регламентіне 2-қосымша

8

9

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тұтынушы жөніндегі деректерде бұзылыстардың болуына байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту жайлы хабарламаны қалыптастырады

«Е-лицензиялау» МДҚ АЖ Электронды құжат (электронды лицензия)

Қолданбалы курстар

5

5 Оқушы компоненті

Таңдау курстары

2

2

4

136

Вариативтік оқу жүктемесі

7

7

14

476

Оқу жүктемесінің жоғары шекті көлемі

39

39

78

2652

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына 11-қосымша Оқыту ұйғыр, өзбек, тəжік тілдерінде жүргізілетін қоғамдық-гуманитарлық бағыт бойынша жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспары №

Білім салалары жəне оқу пəндері

Сыныптар бойынша апталық сағат саны 10

Жүктеме, сағат

11

Апталық

Жылдық

Инварианттық компонент Бейіндік пəндер

10-15 сек

10 сек

1-қызмет берушінің қызметкерінің логині мен паролінің негізгі болуын «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де тексеру

1,5 мин

1,5 мин

1,5 мин

4

5-егер тұтынушы жайлы деректерде бұзылыстар болса; 6- егер авторландыру сəтті өтсе

І

Тіл жəне əдебиет

14

14

28

952

1

Ана тілі

2

2

4

136

2

Ұйғыр/өзбек/тəжік əдебиеті

2

2

4

136

3

Қазақ тілі

2

2

4

136

10-15 сек

15 жұмыс күні 10-15 сек

-

4

Қазақ əдебиеті

1

1

2

68

-

8-егер «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-де сұраныс жайлы деректер болмаса; 9- егер сұраныс бойынша деректер табылса

-

5

Орыс тілі

2

2

4

136

6

Орыс əдебиеті

1

1

2

68

7

Шетел тілі

4

4

8

272

ІІ

Адам жəне қоғам

6

6

12

408

8

Қазақстан тарихы

2

2

4

136

9

Дүниежүзі тарихы

2

2

4

136

10

Адам. Қоғам. Құқық

1

1

2

68

11

Өзін-өзі тану

1

1

2

68

«Республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарына білім беру қызметін жүргізуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету Регламентіне 4-қосымша

Бейіндік емес пəндер ІІІ

Математика жəне информатика

5

5

10

340

12

Алгебра жəне анализ бастамалары

3

3

6

204

«Республикалық бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарына білім беру қызметін жүргізуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» электрондық мемлекеттік қызметінің «сапа» жəне «қолжетімділік» көрсеткіштерін анықтау үшін сауалнамасы

13

Геометрия

1

1

2

68

14

Информатика

1

1

2

68

ІV

Жаратылыстану

4

4

8

272

1. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің сапасына жəне нəтижесіне қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара қанағаттанамын; 3) қанағаттанамын.

15

Биология

1

1

2

68

16

География

1

1

2

68

17

Физика

1

1

2

68

18

Химия

1

1

2

68

V

Технология

1

1

2

68

19

Технология

1

1

2

68

Дене шынықтыру

3

3

6

204

20

Дене шынықтыру

2

2

4

136

21

Алғашқы əскери дайындық

1

1

2

68

33

33

66

2244

4

8

272

2. Электрондық мемлекеттік қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара канағаттанамын; 3) қанағаттанамын.

қызметті

көрсету

тəртібі

туралы

ақпараттың

сапасына

Инварианттық оқу жүктемесі

Вариативтік компонент

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 8 қараша

№500

Мектеп компоненті Қолданбалы курстар

Астана қаласы

4 Оқушы компоненті

Қазақстан Республикасындағы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспарларын бекіту туралы

Таңдау курстары

2

2

4

136

Вариативтік оқу жүктемесі

6

6

12

408

Оқу жүктемесінің жоғары шекті көлемі

39

39

78

2652

(Соңы. Басы өткен 74-нөмірде) Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына 12-қосымша

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына 8-қосымша

Оқыту ұйғыр, өзбек, тəжік тілдерінде жүргізілетін жаратылыстану-математика бағыты бойынша жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспары

Оқыту қазақ тілінде жүргізілетін жаратылыстану-математика бағыты бойынша жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспары №

Білім салалары жəне оқу пəндері

І 1 2 3 ІІ 4 5 6 7

Математика жəне информатика Алгебра жəне анализ бастамалары Геометрия Информатика Жаратылыстану Биология География Физика Химия

ІІІ 8 9 10 11 12 ІV 13 14 15 16 V 17 VІ 18 19

Тіл жəне əдебиет Қазақ тілі Қазақ əдебиеті Орыс тілі Орыс əдебиеті Шетел тілі Адам жəне қоғам Қазақстан тарихы Дүниежүзі тарихы Адам. Қоғам. Құқық Өзін-өзі тану Технология Технология Дене шынықтыру Дене шынықтыру Алғашқы əскери да��ындық Инварианттық оқу жүктемесі

Қолданбалы курстар

Сыныптар бойынша апталық сағат саны 10 11 Инварианттық компонент Бейіндік пəндер 6 6 3 3 2 2 1 1 9 9 2 2 2 2 3 3 2 2 Бейіндік емес пəндер 7 7 1 1 2 2 1 1 1 1 2 2 5 5 2 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 3 2 2 1 1 31 31 Вариативтік компонент Мектеп компоненті 6

Таңдау курстары Вариативтік оқу жүктемесі Оқу жүктемесінің жоғары шекті көлемі

6 Оқушы компоненті 2 2 8 8 39 39

11

10

Жүктеме, сағат

11

Апталық

Жылдық

Бейіндік пəндер

12 6 4 2 18 4 4 6 4

408 204 136 68 612 136 136 204 136

14 2 4 2 2 4 10 4 2 2 2 2 2 6 4 2 62

476 68 136 68 68 136 340 136 68 68 68 68 68 204 136 68 2108

12

408

4 16 78

136 544 2652

Сыныптар бойынша апталық сағат саны 10

Сыныптар бойынша апталық сағат саны Инварианттық компонент

Оқыту орыс тілінде жүргізілетін қоғамдық-гуманитарлық бағыт бойынша жалпы орта білім берудің үлгілік оқу жоспары Білім салалары жəне оқу пəндері

Білім салалары жəне оқу пəндері

Жылдық

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2012 жылғы 8 қарашадағы № 500 бұйрығына 9-қосымша

Жүктеме, сағат Апталық

Жүктеме, сағат Апталық

Жылдық

І

Математика жəне информатика

6

6

12

408

1

Алгебра жəне анализ бастамалары

3

3

6

204

2

Геометрия

2

2

4

136

3

Информатика

1

1

2

68

ІІ

Жаратылыстану

9

9

18

612

4

Биология

2

2

4

136

5

География

2

2

4

136

6

Физика

3

3

6

204

7

Химия

2

2

4

136

Бейіндік емес пəндер ІІІ

Тіл жəне əдебиет

10

10

20

680

8

Ана тілі

1

1

2

68

9

Ұйғыр/өзбек/тəжік əдебиеті

2

2

4

136

10

Қазақ тілі

2

2

4

136

11

Қазақ əдебиеті

1

1

2

68

12

Орыс тілі

1

1

2

68

13

Орыс əдебиеті

1

1

2

68

14

Шетел тілі

2

2

4

136

ІV

Адам жəне қоғам

5

5

10

340

15

Қазақстан тарихы

2

2

4

136

16

Дүниежүзі тарихы

1

1

2

68

17

Адам. Қоғам. Құқық

1

1

2

68

18

Өзін-өзі тану

1

1

2

68

V

Технология

1

1

2

68

19

Технология

1

1

2

68

Дене шынықтыру

3

3

6

204

20

Дене шынықтыру

2

2

4

136

21

Алғашқы əскери дайындық

1

1

2

68

34

34

68

2312

4

8

272

Инварианттық оқу жүктемесі

Вариативтік компонент Мектеп компоненті Қолданбалы курстар

4 Оқушы компоненті

Таңдау курстары

1

1

2

68

Вариативтік оқу жүктемесі

5

5

10

340

Оқу жүктемесінің жоғары шекті көлемі

39

39

78

2652

Инварианттық компонент Бейіндік пəндер І

Тіл жəне əдебиет

12

13

25

850

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 10 желтоқсанда Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8170 болып енгізілді.


16

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 31 шілде

№514

Астана қаласы

«Денсаулық сақтау ұйымдарының бастапқы құжаттама нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2010 жылғы 23 қарашадағы №907 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы (Жалғасы. Басы 61, 66, 71-нөмірлерде). Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 18-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 1-қосымша Нысан Формат А4 А4 форматы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Министерство здравоохранения Республики Казахстан

КҰЖЖ бойынша ұйым коды Код организации по ОКПО_________ Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 005-4/е нысанды медициналық құжаттама Медицинская документация Форма №005-4/ у утверждена приказом и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от «23» ноября 2010 года №907

Ұйымның атауы Наименование организации

Медициналық ұйымдарда қанның компоненттері мен препараттарын есептен шығаруды жəне жоюды тіркеу ЖУРНАЛЫ ЖУРНАЛ регистрации списания и утилизации компонентов и препаратов крови в медицинских организациях

20____ жылғы (года) «___»__________________ басталды (начато)

«__»________________аяқталды (окончено)

1. Медициналық ұйымдар трансфузиология бөлімшесінің (кабинетінің) жауапты тұлғасы толтырады. 2. Журнал беттері нөмірленуі, тігілуі, мөрмен жəне ұйым басшысының қолымен бекітілуі тиіс.

1. Заполняется ответственным лицом отделения (кабинета) трансфузиологии медицинских организаций. 2. Страницы должны быть пронумерованы, прошнурованы, скреплены печатью и подписью руководителя организации.

Р/с Бөлім- Сəйкестендіру № ше нөмірі п/п Отде- (таңбасы, ление штрих коды жəне басқа)

1

20____ жылғы (года)

2

Идентификационный номер (марка, штрих код и другие) 3

Компоненттің атауы

Дайындау күні Дата заготовки

Жарам- Есептен Есептен дылық шығашығамерзімі рылды рудың (мл/ себебі Годен доза) до Причина Списано списания (мл\ доз)

Есептен шығару күні

Наименование компонента 4

5

6

9

7

8

Дата списания

Жою күні

Акт №

Дата № утилиза- акта ции

10

11

Жою тəсілі жəне көлемі

Жауапты тұлғаның ТАƏ, қолы

Способ и объем утилизации

ФИО ответственного лица, подпись

12

13

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 19-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 1-қосымша Нысан А4 форматы Формат А4

КҰЖЖ бойынша ұйым коды ____________________ Код организации по ОКПО

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Министерство здравоохранения Республики Казахстан

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы №907 бұйрығымен бекітілген № 009-1/е нысанды медициналық құжаттама

Ұйымның атауы Наименование организации

Медицинская документация Форма № 009-1/у утверждена приказом и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от «23» ноября 2010 года № 907

топқа аурудың асқынған формалары бар, арнайы емдеу мүмкіндіктері таусылған науқастар жатады. 11. 11-тармақта науқасқа диагноз қоюда көмегі тиген əр зерттеу əдістерінің асты сызылуы тиіс. 12. 12-тармақта науқас қосымша тексерілуге немесе емделуге жолданған медициналық ұйым көрсетіледі. Мəлімдемелерде II-клиникалық топ науқастарының емдеуге жатқызылуға жатпау себебі көрсетіледі (жалпы қарсы көрсетімдерінің болуы, емдеуден бас тартуы жəне т.б.). ИНСТРУКЦИЯ ПО ЗАПОЛНЕНИЮ ИЗВЕЩЕНИЯ. 1. Извещение высылается в трехдневный срок после его заполнения в онкологическую организацию, обслуживающую население данной территории. 2. Извещение составляется всеми врачами общей и специальной лечебной сети на больных с впервые в жизни установленным диагнозом злокачественного новообразования, в т.ч. больных, выявленных при целевых периодических профосмотрах, медицинском освидетельствовании, при обследовании в стационаре, во время операции, на вскрытии и т.д. 3. Кодирование извещений производится только в онкологических организациях. При заполнении пунктов в соответствующих квадратах которых стоит цифра, нужный признак отмечается знаком, например: пол , если больной мужчина. 4. На больных с заболеваниями, подозрительными на рак (клиническая группа I-а) и с предопухолевыми заболеваниями (клиническая группа I-б) извещения не составляются. 5. В извещениях следует разборчиво заполнить все пункты. Записи не должны перекрывать квадраты, предназначенные для кодирования сведений. 6. П. п. 1, 5, 8, 9 и 11 заполняются в соответствии с примечанием на лицевой стороне. 7. В строке «дата обращения» указывается число, месяц и год, когда больной впервые обратился по поводу данного заболевания, независимо от того, в какой лечебной организации он был обследован. 8. В п. 4 указывается основная профессия, которой больной отдал большую часть своей трудовой жизни. Если больной к моменту заполнения находится на пенсии, следует указывать кем он работал раньше. 9. В пп. 6 и 7 отмечается адрес постоянного, (а не временного) места жительства больного. 10. Ко II клин. группе относятся больные, которые по степени распространения опухоли подлежат специальному лечению, независимо от того, отказываются ли они от него или имеют общие противопоказания. К IV клин. группе относятся больные с далеко зашедшими формами заболевания, у которых специальное лечение уже невозможно. 10. В п. II следует подчеркнуть каждый из перечисленных методов исследования, с помощью которых у больного был установлен диагноз. 11. В п. 12 указывается лечебная организация, в которую больной направлен для дообследования или лечения. В извещениях на не госпитализируемых больных II клин. группы указывается соответствующая причина (наличие общих противопоказаний, отказ от лечения и др.). Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 21-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-қосымша Нысан А4 форматы Формат А4

ҚҰЖЖ бойынша ұйым коды ____________ Код организации по ОКПО

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Министерство здравоохранения Республики Казахстан Ұйымның атауы Наименование организации

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 105-1/ е нысанды медициналық құжаттама Медицинская документация Форма № 105-1/у Утверждена приказом и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от «23 » ноября 2010 года №907

Сот-психиатриялық сараптама комиссиясының істері (қылмыстық жəне азаматтық) мен қорытындыларын қабылдауды, беруді тіркеу ЖУРНАЛЫ ЖУРНАЛ регистрации приема, выдачи дел (уголовных и гражданских) и заключений судебно-психиатрических экспертных комиссий 20___жылғы (года) «____»________ басталды (нача��) 20___жылғы (года) «____»________аяқталды (окончен)

Журналды толтыру жөніндегі нұсқаулық. Əрбір сот-психиатриялық сараптама комиссиясындағы арнайы бөлінген адам жүргізеді. Парақтары нөмірленген журнал байланған, базасында сот-психиатриялық сараптама жүргізу ұйымдастырылған мекеменің мөрімен мөрленген жəне сот-психиатриялық сараптама органының бірінші басшысы қолы қойылған болуы тиіс. Пайдалану аяқталғаннан кейін мұрағатқа беріледі Р/ с№ п/п

Жауапты тұлға толтырады Журнал беттері нөмірленуі, тігілуі, мөрмен жəне ұйым басшысының қолымен бекітілуі тиіс р/с ТАƏ (толық № жəне анық) п/п ФИО (полностью и разборчиво)

Туған жылы, айы, күні Число, месяц и год рождения

1

3

2

Мекенжайы (облыс, аудан, қала, көше, үй, пəтер) Домашний адрес (область, район, город, улица, дом, квартира) 4

Істерді қабылдау күні Дата приема дел

Қан жəне оның компоненттері реципиенттерін есепке алу ЖУРНАЛЫ ЖУРНАЛ учета реципиентов крови и ее компонентов 20____ жылғы (года) «___»________________басталды (начато)

1 наурыз 2013 жыл

20____ жылғы (года ) «__»____________________ аяқталды (окончено) 1. Заполняется ответственным лицом 2. Страницы должны быть пронумерованы, прошнурованы, скреплены печатью и подписью руководителя организации

Жұмыс, оқу орны, жоғары оқу орны, мектеп Место работы, учебы, высшее учебное заведение, школа 5

Құйылған қан компоненттерінің атауы, əрқайсысы бойынша заттаңба № көрсете отырып, əр компонент бойынша трансфузия көлемі Наименование перелитых компонентов крови, количество трансфузий по каждому компоненту с указанием номера этикетки по каждому отдельно Жаңа мұздатылған Құрамында плазма - болған Қан препаэритроцит жағдайда (бұдан əрі раттары бар –ЖМП) Гемакон № Дозасы Препараты Эритроцит- Свежезамороженная № гемакона Доза крови содержащие плазма – при наличии (далее СЗП) 9 10 11 12 13

Тұрғылықты жері бойынша емхана Поликлиника по месту жительства

Стационарда болған мерзімі Сроки пребывания в стационаре

Гемотрансфузия күні Дата гемотрансфузии

6

7

8

Науқастың диагнозы Диагноз больного

Адамның иммундық тапшылық вирусы - болған жағдайда (бұдан əрі – АИТВ) -инфекцияларына, В жəне С гепатиттеріне тексеру күні, нөмірі, нəтижесі Дата, номер, результат обследования на вирус иммунодефицита человека –инфекции при наличии (далее – ВИЧ), гепатиты В и С

14

15

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 20-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-қосымша Нысан А4 форматы Формат А4

ҚҰЖЖ бойынша ұйым коды ____________ Код организации по ОКПО

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Министерство здравоохранения Республики Казахстан Ұйымның атауы Наименование организации

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 090/е нысанды медициналық құжаттама Медицинская документация Форма 090/у Утверждена приказом и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от «23 » ноября 2010 года №907

Обыр немесе басқа қатерлi iсiк диагнозы өмiрiнде бiрiншi рет қойылған науқас туралы МƏЛIМДЕМЕ ИЗВЕЩЕНИЕ о больном с впервые в жизни установленным диагнозом рака или другого злокачественного новообразования МТН (РМН) Мəлiмдеме (Извещение направлено в) _________________________________________________ ________________________________________________________________________жолданды ұйымның аты мен пошталық мекенжайын көрсетiңiз (указать название организации и почтовый адрес) 01. Тегi (Фамилия) ______________________________Аты (Имя) _______________________ Əкесiнiң аты (Отчество) _______________________ баспа əрiптерiмен толтырыңыз (заполнять печатными буквами) 02. Жеке басын куəландыратын құжаттың нөмірі _______________________________________ (Номер документа, удостоверяющего личность) сериясы (серия)__________________, №____________________________ 03. Туған күнi (Дата рождения): /_____/________/__________кк/аа/жжжж (чч/мм/гггг) 04. Толық жасы (Возраст полных лет) ____05. Жынысы (Пол): 1 – ер (мужской), 2 – əйел (женский) 06. Ұлты (Национальность) ______________ 07. Тұрғыны (Житель): 1– қаланың (города), 2 – ауылдың (села). 08. Тұрақты мекенжайы (Адрес постоянного места жительства): ________________облыс (область), аудан (район)________________, елдi мекен (населенный пункт) __________________________ көше (улица)______________, № ______үй (дом), №________пəтер (квартира), телефон___________ 09. Кəсiбi (Профессия): _________________________________________________________________ 10. Əлеуметтiк жағдайы (Социальное положение): 1-қызметкер (служащий); 2-жұмысшы (рабочий); 3-ауыл шаруашылығының жұмысшысы (работник сельского хозяйства); 4-зейнеткер (пенсионер); 5-оқушы (учащийся); 6-үй шаруасындағы əйел (домохозяйка); 7-жеке шаруамен айналысатын адам (лицо, занятое индивидуальным трудом); 8-табынушы (служитель культа); 9-жұмыссыз (безработный); 10-басқа (иное). 11. Алғашқы қаралған күнi (Дата первичного обращения) :/____/____/_____кк/аа/жжжж(чч/мм/гггг) 12. Диагнозы қойылған күн (Дата установления диагноза): /____/____/____кк/аа/жжжж (чч/мм/гггг) 13. Қатерлi iсiктiң анықталу жағдайлары (Обстоятельства выявления опухоли): 1-өздiгiнен қаралды (обратился самостоятельно); 2-əйелдердi (ерлердi) қарау бөлмесiнде (в женском (мужском) смотровом кабинете); 3-профилактикалық қараудың басқа түрлерiнде (при других видах профосмотров); 4-басқа жағдайларда (при других обстоятельствах); 5-қайтыс болған соң мəйiттi ашпай (посмертно без вскрытия); 6-қайтыс болған соң мəйiттi ашып көргенде (посмертно после вскрытия). 14. Қатерлi iсiк процесiнiң кезеңi (Стадия опухолевого процесса): 0-in situ; 1 – I; 2- II; 3- III; 4- IV; 5 – анықталмады (сатысы анықталмайтын орналасуларда) (не установлена (при локализациях, не подлежащих стадированию)). 15. Диагнозы (кезеңi мен TNM бойынша таралу дəрежесi) (стадия и степень распространенности по TNM): ____________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ АХЖ-10 шифрі (шифр МКБ-10) _____________ 16. Диагнозды растау əдiсi (Метод подтверждения диагноза) (тек бiр негiзгi əдiстiң астын сызыңыз (подчеркнуть только один основной метод): 1- морфологиялық (морфологический); 2-цитологиялық (цитологический); 3-рентгенологиялық (рентгенологический); 4-изотоптық (изотопный); 5-эндоскопиялық (эндоскопический); 6 - ультрадыбысты зерттеу - болған жағдайда (бұдан əрі – УДЗ) (ультразвуковое исследование – при наличии (далее - УЗИ); 7- компьютерлік томография - болған жағдайда (бұдан əрі – КТ) (комьютерная томография – при наличии (далее - КТ); 8-тек клиникалық (только клинический); 9-мəйiттi ашып көру (вскрытие); 11-миелограмма; 12-иммунофенотиптеу (иммунофенотипирование); 13-иммуналогиялық (иммунологический); 14-цитогенетика (цитогенетика); 15–цитохимия (цитохимия); 16-қандағы/несептегі М-градиент (М-градиент в крови/моче); 17-көпше миеломедегі Lg (Lg пр множественной миеломе); 18–Лабораторлық диагностика (Онкомаркерлер) (Лабораторная диагностика (Онкомаркеры); 19–ПЭТ-КТ; 17. Мəлiмдеме толтырылды (Извещение заполнено в): 1 - фельдшерлік пункттерде, фельдшерлікакушерлік пункттерде - болған жағдайда (бұдан əрі – ФП, ФАП) (фельдшерском пункте, фельдшерско-акушерском пункте – при наличии (далее - ФП , ФАП); 2 - ауылдық дəрігерлік амбулаторияда - болған жағдайда (бұдан əрі – АДА) (сельской врачебной амбулатории – при наличии (далее - СВА); 3 - консультациялық-диагностикалық емханада - болған жағдайда (бұдан əрі – КДЕ) (консультативнодиагностической поликлинике – при наличии (далее КДП); 4 - ауылдық учаскелік ауруханада, ауылдық ауруханада - болған жағдайда (бұдан əрі – АУА, АА) (сельской участковой больнице, сельской больнице – при наличии (далее – СУБ, СБ); 5 - орталық аудандық ауруханада - болған жағдайда (бұдан əрі – ОАА) (центральной районной больнице – при наличии (далее - ЦРБ); 6 - облыстық ауруханада (областной больнице); 7 - қалалық ауруханада (городской больнице); 8 -онкодиспансерде (онкодиспансере); 9 - онкоинститутта (онкоинституте); 10 - басқа емдеу ұйымдарында (других лечебных организациях). 18. Науқас қайда жіберілді (Куда направлен больной): 1-онкодиспансер; 2- онкоинститут; 3- басқа мамандандырылмаған стационар (другой неспециализированный стационар); 4- үйiне (домой) 19. Мəлiмдеме толтырыған күн (Дата заполнения извещения):/____/____/____ кк/аа/жжжж (чч/мм/гггг) 20. Мəлiмдеменi толтырған дəрiгердiң ТАƏ қолы мен жеке мөрi (ФИО подпись и личная печать врача, заполнившего извещение) _____________________________________________________ _________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ баспа əрiптерiмен толтырыңыз (заполнять печатными буквами) МƏЛІМДЕМЕНІ ТОЛТЫРУ ТУРАЛЫ НҰСҚАУЛЫҚ 1. Мəлімдеме толтырылғаннан кейін үш күндік мерзімде осы аумаққа қызмет көрсететін онкологиялық ұйымға жіберіледі. 2. Мəлімдемені жалпы жəне арнаулы емдеу жүйесінің барлық дəрігерлері қатерлі ісік диагнозы өмірінде бірінше рет қойылған науқастарға, оның ішінде мақсатты жəне кезекті профтексерулер, медициналық куəландыру, стационарда тексеру, операция үстінде, мəйітті ашу жəне басқа кездерде анықталғанда толтырады. 3. Мəлімдемеге код тағайындау тек онкологиялық ұйымдарда жүргізіледі. Сəйкес келетін квадраттарда сан тұрған пункттерді толтыру кезінде қажетті белгі төмендегідей жолмен белгіленеді. мысалы: науқас ер адам болса, жынысы 4. Обырға күмəнді (1-а клин. топ) жəне ісік алды (1-б клиникалық топ) аурулары бар науқастарға мəлімдеме толты��ылмайды. 5. Мəлімдеменің барлық тармақтары анық толтырылуы тиіс. Жазбалар мəліметтерге код тағайындауға арналған квадраттардың үстіне жазылмауы керек. 6. 1, 5, 8, 9 жəне 11-тармақтары алғашқы беттегі ескертпелерге сай толтырылады. 7. «Қаралған күні» жолында науқастың осы ауруы салдарынан қаралған күні, айы, жылы қандай емдеу ұйымына қаралғанына қарамастан көрсетіледі. 8. 4-тармақта науқастың еңбек ғұмырының негізгі бөлігін арнаған кəсібі көрсетіледі. Егер науқас нысанды толтыру кезінде зейнет демалысында болса, онда оның бұрын кім болып жұмыс істегені көрсетіледі. 9. 6 жəне 7-тармақтарда науқастың тұрақты (уақытша емес) мекенжайы көрсетіледі. 10. Ісіктің таралу дəрежесі бойынша арнайы емделуге тиісті науқастар, емделуден бас тартуына немесе жалпы қарсы көрсетімдердің болуына қарамастан II - клиникалық топқа жатқызылады. IV – клиникалық

1

2

Аты, тегі, əкесінің аты

Туған күні Қаулыны (анықтаДата маны) рождения қашан, кім, қай тілде Фамилия, шығарды имя, отчество Когда, кем, на каком языке вынесено постановление (определение) 3 4 5

Указания по заполнению журнала. Ведется специально выделенным лицом в каждой судебно-психиатрической экспертной комиссии. Журнал с пронумерованными листами должен быть прошнурован, опечатан печатью учреждения, на базе которого организовано проведение судебнопсихиатрической экспертизы и подписан первым руководителем органа судебной экспертизы. По завершения использования передается в архив.

Қылмыстық, Сотазаматтық іс психиатриялық (қай тілде) сараптамаға (тергеудегі, Уголовное, сотталған) жататын гражданское адамдарды дело (на сипаттау каком языке) Характеристика лица, подлежащего судебнопсихиатрической экспертизе (подследственный, подсудимый) 6 7

Істер мен қорытындыларды беру күні

Істер мен қорытындыларды алушының аты, тегі, əкесінің аты

1

2

3

4

5

7

8

Соңғы етеккірі (Последняя менструация с) ___________20____жылғы (года)____________________ бастап (по)_____________ дейін Жүктілік спонданды немесе жоспарланған (овуляцияны ынталандыру, ЭКҰ инсеминациялау) (астын сызыңыз) (Беременность спонтанная или индуцированная (стимуляция овуляции, инсеминация ЭКО) (подчеркнуть). Іштегі баланың бірінші қозғалуы (Первое движение плода) 20____жылғы (года) «_______»________________ Жүкті əйелді бірінші рет қарау (Первое обследование беременной) Объективті деректер (Объективные данные): Жалпы жағдайы (қанағаттанарлық) (Общее состояниие (удовлетворительное)_______________________ _____________________________________________________________________________________. Бойы (Рост) ________________см. Cалмағы (Масса) (вес) _______________кг. Дене салмағының массасы - болған жағдайда (бұдан əрі – ДСМ) (Индекс массы тела – при наличии (далее - ИМТ)______________________ Тері жамылғылары (Кожные покровы)_______________________________________ Ісіктер (Отеки)_________________________ Сүт бездерінің зерттеу (Исследование молочных желез) _______________________________________ Тыныс алу ағзаларының жағдайы (Состояние органов дыхания)___________________________________ Жүрек-қан тамырлары жүйесі (Сердечно - сосудистой системы)_____________________________ АҚҚ (АД): _____________________________________________________________________________ Іші (жұмсақ, аурусыз) Живот (мягкий безболезненный)_________________________________________ Бауыр, көкбауыр (Печень, селезенка)_________________________________________________________ Қалшылдау симптомы (Симптом поколачивания)___________________________________________ Басқа ағзалары (Другие органы) _______________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Несеп шығару (Мочеиспускание)____________________________Нəжіс (Стул)____________________ Акушериялық мəртебе (Акушерский статус): Жамбас өлшемдері: (Размеры таза по показаниям) бойы 150 см қысқа емес жəне 170 см. жоғары, жамбас жарақаттары, жамбастың жəне ақ-қолдың туа біткен жарақаттары (рост менее 150см и выше 170 см,травмы таза, врожденные пороки развития таза и конечностей) : D. Sp. ________ D. cr. _______ D. troch _______c. ext __________ C. diag _____________________________C. vera _______________ Акушерлік сыртқы зерттеулер: жатыр түбі биіктігі (Наружное акушерское исследование: высота дна матки) ____________см. Іш шеңбері (Окружность живота) көрсетілімдер бойынша (по показаниям) ___________см. Ұрықтың орналасуы, позициясы, түрі (Положение плода, позиция, вид)______________________ ___________________________________________________________________________________ Төмен орналасқан бөлігі (Предлежание)_______________________________________________ Іштегі баланың жүрек қағысы (Сердцебиение плода)_____________________________________________ Жүктілік мерзімі (Срок беременности): Етеккір бойынша (По менструации)_________________УДЗ бойынша (16 аптаға дейінгі ерте) По УЗИ (раннему до 16 недель)______________________________________ Гинекологиялық зерттеу (Гинекологическое исследование): Сыртқы жыныс ағзалары (Наружные половые органы)___________________________________________ Айналарда (На зеркалах):________________________________________________________________ Қынап (Влагалище)______________________Жатыр мойыны (Шейка матки)_______________ Жатыр денесі (Тело матки)_________________________________________________________________________ Қосалқылар (Придатки)______________________________________________________________ Ерекшеліктері (Особенности)_____________________________________________________________ Диагноз: _____________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Болжамды босану мерзімі (Предполагаемый срок родов)________________________________________ Ұсынымдар (Рекомендации):_____________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ __________________________________ Дəрігердің қолы (Подпись врача) __________________ Күні (Дата) _______________________________ Қауіптік факторлары (əрбір келу кезінде айқындалады) (Факторы риска (определяются при каждом посещении) №

Қабылдау күні Қауіп факторлары (Факторы риска) (Дата приема)

1

2

3

Дата выдачи дела и Фамилия, имя, заключения отчество получателя дела и заключения

8

6

Ескертпе (болжамды босандыратын МҰ атауы, болжамды босандуры деңгейі) (Примечание (предполагается родоразрешение наименование МО, предполагаемый уровень родоразрешения) 4

Гравидограмма

Ұйымның атауы Наименование организации

Медицинская документация Форма 113/у Утверждена приказом и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от «23» ноября 2010 года № 907

Жүкті жəне босанатын əйелдің алмасу картасы Обменная карта беременной и родильницы №___________________ Тегі, аты, əкесінің аты (Фамилия, имя, отчество)_________________________________________________ Туған күні (Дата и год рождения)________________________________________________________ ЖСН (ИИН)__________________Есепке алыну күні (Дата взятия на учет)______________________ Жүкті əйелдің қан тобы (Группа крови беременной)______________________________________________ Жүкті əйелдің резус-тиістілігі (Резус принадлежность беременной) __________________ Анықтау күні (Дата определения)__________________ Ерінің қан тобы жəне резус-тиістілігі көрсетілімдер бойынша (Группа крови и резус принадлежность ее мужа) по показаниям ____________________________________________________________ Мекенжайы, телефон (Домашний адрес, телефон) ________________________________________ Білімі: бастауыш, орта, жоғары (астын сызыңыз) (Образование: начальное, среднее, высшее (подчеркнуть)) Жұмыс орны, телефон (Место работы, телефон)_________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Кəсібі немесе лауазымы (Профессия или должность) ______________________________________ Күйеуінің аты-жөні, жұмыс орны, телефон (Фамилия и место работы мужа, телефон) ________________ ___________________________________________________________________________________ 2. Диагноз: нешінші жүктілік (Диагноз: беременность которая)___________________________________ Босануы (Роды)______________________________________________________________________ Осы жүктіліктің асқынуы (Осложнения данной беременности)____________________________________ Экстрагениталдық аурулар (Экстрагенитальные заболевания) диагноз _______________________ Құрметті _____________________________________________________! Құттықтаймыз! Сіз – болашақ анасыз! Осындай ең жақсы сəтіңіз – бала көтеру мен оның туылуы кезінде Сізге қолғабыс болуға ризамыз! Уважаемая __________________________________________________________________! Поздравляем Вас! Вы - будущая мама! Мы рады содействовать Вам в самое лучшее время - период вынашивания и рождения Вашего ребенка! Акушер-гинеколог дəрігеріңіз (Ваш врач акушер- гинеколог):_____________________________________ Телефоны (Телефон)______________________________________________________________________________ Акушер (Акушерка)_______________________________________________________________________________ Учаскесі (Участок)________________________Кабинет (Кабинет)_______________________________ Консультацияның телефоны (Телефон консультации)__________________________________________ Сізге дəрігерге уақытылы келіп, берген нұсқаулықтарын орындау қажет (Вам необходимо вовремя посещать врача и выполнять данные Вам рекомендации) ҚАБЫЛДАУ (ПРИЕМ): Дүйсенбі__________________________________________________________ Понедельник Сейсенбі ___________________________________________________________ Вторник Сəрсенбі ___________________________________________________________ Среда Бейсенбі ___________________________________________________________ Четверг Жұма ______________________________________________________________ Пятница Сенбі ______________________________________________________________ Суббота Учаскелік дəрігердің қабылдауын күтпей, жедел көмекке шұғыл түрде хабарласатын дабылдық белгілер (тревожные признаки, при которых следует немедленно обращаться на скорую помощь, не дожидаясь приема участкового врача). Жедел жəрдем телефоны (Телефон скорой помощи)103_____________________________ 1) Іштің төменгі жағының, бел тұсының ауыруы (Боли в области живота, в поясничной области). 2)Жыныс жолдарынан қан аралас шығын��ылар (Кровянистые выделения из половых путей) 3) Ұрықтың қозғалмауы (Отсутствие шевеления плода) 4) Бас ауыру (Головная боль) 5) Көрудің бұзылуы (көз алдында «нүктелер») (Нарушение зрения («мушки» перед глазами)) 6) Құрысқақ (Судороги) 7) Ісіктер (аяқтарда, қолдарда, іште, бетте) (Резкое появление или нарастание отеков (на ногах, руках, животе, лице)) 8) Ұрық айналасындағы судың төгілуі (Излитие околоплодных вод) 9) Дене қызуының көтерілуі (Повышение температуры тела) Жолдама бойынша келді (Обратилась по направлению)____________________ Өзбетімен келді (керегінің астын сызыңыз) Самообращение (нужное подчеркнуть) Шағымдар (Жалобы) ___________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ 4. Сыртартпа (Анамнез) Тұқым қуалау (Наследственность)___________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Шалдыққан ушыққан аурулар (Перенесенные острые заболевания)_____________________________ ___________________________________________________________________________________ Гепатиттер (Гепатиты) _______________________________________________________________ Туберкулез__________________________________________________________________________ Венерологиялық аурулар (Венерические заболевания)__________________________________________ Созылмалы аурулар (егер болса, диспансерлік есепте тұрады ма, базистік терапия алады ма) (Хронические заболевания (если есть, то со стоит ли на диспансерном учете, получает ли базисную терапию) _____________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ Жасалған операциялар (Перенесенные операции)______________________________________________ ______________________________________________________________________________________ Гемотрансфузиялар (Гемотрансфузии)______________________________________________________ Аллергоанамез _____________________________________________________________________ Рентгенологиялық тексерілу (соңғы тексерілу қорытындысы) (Рентгенологическое обследование (результат последнего обследования)__________________________________________________________ Етеккір функциясы (Менструальная функция)_______________________________________________ Менархе ________ жаста (лет), етеккірдің ұзақтығы (длительность менструации) ___________, циклдың созылуы (продолжительность цикла) ___________, жеткілікті, орташа, аз (астын сызыңыз) (обильные, умеренные, скудные (подчеркнуть) Жыныстық қатынасы (Половая жизнь с) ______жастан (лет) Неке (Брак)_____________________________________ Əкенің денсаулығы туралы мəліметтер (Данные о здоровье отца)_______________________________ Тұқым қуалаушылық (Наследственность)__________________________________________________ Рентгенологиялық тексерулер (Рентгенологическое обследование)________________________________ Ескертпе: дəрігерге соңғы жүргізілген тексерулердің нəтижесін беру керек (Примечание: рекомендуется представить врачу результаты последних проведенных обследований) Гинекологиялық сыртартпа (Гинекологический анамнез)_______________________________________ Контрацепция _______________________________________________________________________ Гинекологиялық операциялар (Гинекологические операции)_____________________________________ Акушериялық сыртартпа (Акушерский анамнез): Неше жүктілік болды (Сколько было беременностей)- _______ Оның ішінде босану (Из них родов)- _______ Өз бетімен жасалған аборт (самопроизвольных абортов)- _______ Жатырдан тыс жүктілік (внематочных беременностей) - _______ Медаборттар (медабортов)- ________. Бұрынғы жүктіліктерінің, босануларының, босанудан кейінгі кезеңдер ағымының ерекшеліктері (Особенности течения прежних беременностей, родов, послеродового периода)

Паритет Жылы, күні Год, дата

Жүктілік қай мерзімде, немен аяқталды Чем закончилась беременность и при каком сроке абортпен абортами жасанды өздігінен, оның ішінде искусствен-ным қатып қалған (хирургический, медикаментозный) самопроизвольным, в том числе замершей

Бала тірі, өлі туылды, салмағы

Босанудың, босанудан кейінгі мерзімнің ерекшеліктері

босанумен Особенности течения родами родов, послеродового мерзі-мінен мерзі- Ребенок периода бұрын мінде родился живой, преждевре- в срок мертвый, масса (вес) менными

Босануға дайындау (Подготовка к родам) Күні Дата

Ана мектебі Школа подготовки к родам Оқудың тақырыбы Серігінің қатысуы Тема занятия Посещение партнера

Жүктілік мерзімі Срок беременности

Дəрігердің қолы Подпись врача

Патронаждық қаралуы (Патронажные посещения) Күні (Дата) Жүктілік мерзімі (Cрок беременности) Шағымы (Жалобы) Жалпы жағдайы (ісінуі) (Общее состояние (отеки)) АҚҚ (АД) оң қолында (на правой руке) сол қолында (на левой руке) Іштегі баланың орналасуы (Положение плода) Іштегі баланың жүрек қағысы (Сердцебиение плода) Тұрмыстық жағдайы (Бытовые условия) Əлеуметтік əл-ауқаты (Социальное благополучие) Ұсыныстар (Рекомендации)

Педиатрдың патронажы (Патронаж педиатра)_____________________________________________ Əлеуметтік қызметкердің патронажы (көрсетілімдер бойынша) (Патронаж соцработника (по показаниям)______ ___________________________________________________________________________________ Акушер-гинеколог дəрігердің қабылдауы (барған сайын толтырылады) Прием врача акушер – гинеколога (заполняется при каждом посещении) Мерзімі (Дата)_______________

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 22-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-қосымша Нысан ҚҰЖЖ бойынша ұйым коды ____________ Код организации по ОКПО Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 113/е нысанды медициналық құжаттама

Қосымша тексерілулер (Дополнительные обследования) ______________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

Қолы (подпись)

9

А4 форматы Формат А4 Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Министерство здравоохранения Республики Казахстан

Лимфа түйіндері (Лимфоузлы)_____________________________________________________ Ісіктері (жоқ, бар, оқшауланған) (Отеки (нет,есть, локализация)________________________________ Сүт бездерінің жағдайы (осмотр молочных желез) ________________________________________ Тыныс алу ағзаларының жағдайы (Состояние органов дыхания)______________________________ Жүрек-қан тамырлары жүйесі (Сердечно- сосудистой системы)_________________________________ Пульс___________ АҚҚ (АД): оң қолында (на правой руке) _______________сол қолында (на левой руке)_________________ Іші (жұмсақ, ауырмайды) Живот (мягкий безболезненный)___________________________________ Бауыр, көкбауыр (Печень, селезенка)______________________________________________ Қалшылдау симптомы (Симптом поколачивания)______________________________________ Басқа ағзалары (Другие органы________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Несеп шығару (Мочеиспускание)_____________________________________Нəжіс (Стул)___________ Диагнозы __________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ Ұсыныстар (Рекомендации) _____________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _____________________________Дəрігердің қолы (Подпись врача) ________________________ Күні (Дата) _______________________________ Терапевттің қайтадан тексеріп-қарауы ( Повторные осмотры терапевта)____________________________ _____________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ Мамандардың консультациялары (Консультации специалистов)_________________________________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________

Шағымдар (Жалобы)__________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ Жалпы жағдайы (Общее состояние)______________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________ АД

Тері жамылғылары (Кожные покровы)___________________________________________________________ Ісіктер (Отеки)_______________________________________________________________________________

Пульс

Іш (Живот) Жатыр (Матка) ______________________________________________________________ Акушерлік сыртқы зерттеулер: жатыр түбі биіктігі (Наружное акушерское исследование): Высота дна матки ____________см. Ұрықтың орналасуы, (Положение плода)________________________________ ______________________________________________________________________________________________ Төмен орналасқан бөлігі (Предлежание) Головное/ тазовое_______________________ Іштегі баланың жүрек қағысы (Сердцебиение плода) Анық, бір қалыпты (Ясное, ритмичное)______________________ Жүрек қысқарту жиілігі болған жағдайда (бұдан əрі – ЖҚЖ) (частота сердечных сокращений – при наличии (далее - ЧСС) - минутына (в минуту) Басқа ағзалары (Другие органы)___________________________________________________________________

Тексеру қорытындылары Результаты обследования Қанның жалпы талдауы / Общий анализ крови КҮНІ ДАТА Гемоглобин Эритроциттер Эритроциты Түсінің көрсеткіші Цветной показатель Тромбоциты СОЭ Лейкоциттер Лейкоциты Таяқша ядролық Палочкоядерные Сегмент ядролық Сегнментоядерные Эозинофилдер Эозинофилы Базофилдер Базофилы Лимфоциттер Лимфоциты Моноциттер Моноциты

Несеп шығару (Мочеиспускание)____________________________ Нəжіс (Стул)____________________ ДИАГНОЗЫ: Жүктілігі (Беременность) ________________апта (недель).

1) Тексерілулер (Обследования):

2) Ұсыныстар (Рекомендации):

Несептің жалпы талдауы Общий анализ мочи КҮНІ ДАТА Үлес салмағы Удельный вес Жалпақ эпителиялары Эпителий плоский Лейкоциттер Лейкоциты Эритроциттер Эритроциты Цилиндрлер Цилиндры Қант Сахар Нəруыз Белок Бактериялар Бактерии Тұздар Соли

Басқа зерттеулер (Другие исследования): Қантты анықтауға қан тапсыру (Кровь на сахар) Несептің баксебу (көрсетілімдер бойынша) (Бакпосев мочи (по показаниям)

RW 1__________________________________________________________________________________ RW 2_______________________________________________________________________________ ВИЧ-1 (ақпараттық келісіммен) (с информированного согласия)__________________________________ ВИЧ-2 (ақпараттық келісіммен) (с информированного согласия) ____________________________ В гепатитінің маркерлері (Маркеры гепатита В) __________________________________________ Микроскопияға жағынды (көрсетілімдер бойынша) (Мазок на микроскопию (по показаниям)_________________ ___________________________________________________________________________________ Онкоцитологияға жағынды (көрсетілімдер бойынша) (Мазок на онкоцитологию (по показаниям)______________ ___________________________________________________________________________________ Пренаталдық скрининг (Пренатальный скрининг) Биохимиялық скрининг (Биохимический скрининг) Өткізу кезеңі (Период проведения) 1 триместр (10-14нед)

Өткізу күні (Дата проведения)

Жүктілік мерзімі (Срок беременности)

Тексерілу қорытындылары (Результаты обследования)

Ескертпе (Примечание)

2 триместр (16-20нед)

Ультрадыбыстық скрининг (Ультразвуковой скрининг) Өткізу кезеңі (Период проведения)

1 триместр (10-14(апта) нед)

Өткізу күні (Дата Жүктілік проведения) мерзімі (Срок беременности)

ХА маркерлері (қолда бар болғанда) Маркеры ХА ( при наличии) ТВПДНК-

Қорытынды Ұсыныстар (Заключениие) (рекомендации)

2 триместр (20-22 (апта) нед) 3 триместр (32- 34 (апта) нед)

Консультациялар (Консультаций) Терапевттің бірінші тексеріп-қарауы (Первый осмотр терапевта) Шағымдар (Жалобы)___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ Сыртартпа (Анамнез) Қалыпты туды жəне дамыды (иə, егер жоқ болса – туғанда жəне бала кезіндегі ауытқулары) (Родилась и развивалась нормально (да, если нет- какие отклонения при рождении и в детстве ________________ ________________________________________________________________________ Тұқым қуалаушылық ауыр емес (егер ия болса, қандай аурулар, туыстық дəрежесі) (Наследственность не отягощена (если да,какими заболеваниями, степень родства)____________________________________ ___________________________________________________________________________________ Бұрын ауырған аурулары: жалпы (Перенесенные заболевания: общие) _______________________ ___________________________________________________________________________________ Балалар инфекциялары (Детские инфекции)______________________________________ Гепатиттер (Гепатиты)_____________________________________Туберкулез__________________ Венерологиялық аурулар (Венерические заболевания)_________________________________ Басқа инфекциялар (Другие инфекции)_____________________________________ Ауырған ушыққан сырқат (Перенесенные острые заболевания)_________________________ Созылмалы аурулар (Хронические заболевания)______________________________________________ (жүрек-тамыр, тыныс, нерв жүйесінің аурулары, қимыл-қозғалыс жəне т.б. аурулары) (заболевания сердечно- сосудистой, дыхательной, нервной систем, желудочно-кишечного тракта, опорнодвигательного аппарата и др.) Диспансерлік есеп (Диспансерный учет)_________________________________________________ (егер болса, диагнозы, тексерілген орыны, маман, соңғы қабылдау күні, қандай препараттар қабылдады) (если есть, диагноз, место наблюдения, специалист, дата последнего приема какие препараты принимает ________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________ Емдеуге жатқызу (Госпитализация) ____________________________________________________ (егер сыртартпада болса, қандай диагнозбен, мерзімі, медициналық ұйымның атауы, шұғыл немесе жоспарлы) (если была в анамнезе, с каким диагнозом, дата, название медорганизации, экстренная или плановая) Жасалған операциялар, асқынулар (Перенесенные операции, осложнения_________________________ Алған жарақаттары жəне олардың салдары (Перенесенные травмы и их последствия)__________________ Гемотрансфузия______________________________________________________________________ Аллергоанамез______________________________________________________________________ Объективті деректер (Объективные данные): Жалпы жағдайы (қанағаттанарлық) (Общее состояниие (удовлетворительное)_________________ Дене құрылысының ерекшеліктері (Особенности телосложения): Нормостеник (астеник, гиперстен ик)_____________________________________________________________________________________ Тері жамылғылары (Кожные покровы)_____________________________________________________ Дене қызуы (Температура)________________________________________________________________ Ауыз қуысының жағдайы (Состояние полости рта)__________________________________________ Аңқаның, бадамшаның жағдайы (Состояние зева, миндалин) __________________________________

Дəрігердің қолы (Фамилия и подпись врача) _____________________________________________ Жүкті əйелдің өзін-өзі бақылау күнделігі Дневник самонаблюдения беременной Мерзімі (Дата)____________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ Мерзімі (Дата)____________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ Мерзімі (Дата)____________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ Мерзімі (Дата)____________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ Мерзімі (Дата)____________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ Мерзімі (Дата)____________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ Мерзімі (Дата)____________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ Мерзімі (Дата)____________ ______________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________ Перзентхананың, аурухананың босану бөлімшесінің жаңа босанған əйел туралы мəліметтері Сведения родильного дома, родильного отделения больницы о родильнице Түскен күні (Дата поступления)__________ Жүктіліктің аяқталуы: аборт, мерзімінде босануы, мерзімінен бұрын босануы (Исход беременности: аборт, роды в срок, преждевременные) ______________________________________________________ __________________апта (недель). Күні (Дата родов)_____________________________________ Диагнозы ___________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________ Босану ерешеліктері (Особенности родов)_______________________________________ Нəресте: тірі, салмағы (Ребенок: живой, пол________, масса (вес) _____ грамм, бойы (рост) ____ сантиметров. Перзентханадан шықты, ауруханаға ауыстырылды, перзентханада шетінеді (астын сызыңыз) – диагнозы (Выписался, переведен в больницу, другое (подчеркнуть) – диагноз)_____________________ _______ _________________________________________________________________________________________ Босану кезіндегі жедел көмектер (Оперативные пособия в родах)____________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________Ауырсынуды басу: қолданылды, қолданылған жоқ (астын сызыңыз), қандай, тиімділігі (Обезболивание: применялось, нет (подчеркнуть), какое, эффективнос ть)________________________________________________ ___________________________________________________________________________________ .Босанғаннан кейінгі кезең ағымы (аурулары) (Течение послеродового периода (заболевания))_______________ ________________________________________________________________________________ Босанғанан кейін __________күні шықты (Выписана на______, (день после родов) Шығу күні (Дата выписки) _____________________________________________________________ Диагнозы жəне стационардың атауы (ауысқан жағдайда) (Диагноз и название стационара (в случае перевода _____________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________ Баланың жағдайы (Состояние ребенка)________________________________________ туған кездегі (при рождении)______________________________________________ перзентханада (в родильном доме)______________________________________________________ шыққан кезінде (при выписке______________________________________________________________ Ерекше ескертулер (Особые замечания)________________________________________________ 20 жыл (год) «________» ______________________ Акушер-гинеколог дəрігер (Врач акушер-гинеколог)_____________________________ Жүктілігіне байланысты демалыс (Отпуск по беременности) с 20____жылғы года) «___»________________бастап по 20____жылғы года) «_____»______________________дейін Еңбекке жарамсыздық парағы (Листок нетрудоспособности) № ____________________________ Босануы (Роды) 20____жыл год) __________________________ мерзімінде, бұрын, кейін (в срок, раньше, позже) на __________________________күнге (дней) Босанды (Роды произошли в) _________________________________________________________ Босану асқынумен өткенде берілетін босанудан кейінгі қосымша демалыс (Послеродовой дополнительный отпуск при осложненных родах) на _________________күн (дней) (с) 20____жылғы года) «____»_____________________бастап (по) 20____жылғы года) «____»____________________дейін Еңбекке жарамсыздық парағы (Листок нетрудоспособности) № _____________________ Босанған əйелді бақылау (Наблюдение за родильницей) Күні

Шағымы

Зерттеу деректері

Кеңестер, тағайындаулар

Дата

Жалобы

Данные обследования 1) флюорография

Советы, назначения

Дəрігердің қолы (Подпись врача)_____________________________________________________ Консультация меңгерушісінің қолы (Подпись заведующей консультацией)____________________

(Жалғасы 17-бетте).


КҮНДЕЛІКТІ РАЦИОНДЫ ЖАСАУ КЕЗІНДЕ «ТАМАҚТАНУ ПИРАМИДАСЫН» БАСШЫЛЫҚҚА АЛУ ҚАЖЕТ ПРИ СОСТАВЛЕНИИ ЕЖЕДНЕВНОГО РАЦИОНА НЕОБХОДИМО РУКОВОДСТВОВАТЬСЯ «ПИРАМИДОЙ ПИТАНИЯ» Тағамыңыздың құрылымы пирамида ретінде болуы керек: негізгі бөлігі «базисі» қатты бидай наны, дəнді дақылдар, жарма ботқалары мен макарон бұйымдарынан тұрады. Сізге осы тағамдарды басқаларға қарағанда көбірек жеу керек. Жеміс-жидектер қажетті тамақтанудың екінші орынды алады. Үшінші, сүт тағамдарын, сондай-ақ ет, бұршақ жұмыртқалары мен жаңғақтарды пайдалану керек. Пирамиданың басында майлар мен тəттілер орналасқан, оларды ең төмен мөлшерде қабылдау керек. Егер Сізде дұрыс тамақтануға қатысты сұрақтар болса, дəрігердің көмегіне жүгініңіз. По структуре Ваше питание должно напоминать пирамиду: наиболее широкая часть, «базис», состоит из хлеба грубого помола, зерновых культур, крупяных каш и макаронных изделий. Вам следует есть этих продуктов больше, чем каких-либо других. Фрукты и овощи образуют вторую по величине группу необходимых продуктов питания. Третью, еще меньшую группу составляют молочные продукты, а также мясо, бобовые яйца и орехи. На верхушке пирамиды находятся жиры, масла и сладости, которые рекомендуется есть в минимальных количествах. Если у Вас возникают какие-либо вопросы относительно здорового питания, обратитесь за помощью к врачу. Майлар,тəттілер Жиры, сладкое Сиыр еті, тауык еті, жидектер, балық, сүт өнімдері – күніне 2-3рет Говядина, куриное мясо, рыба, ягоды, молочные продукты – 2-3 раза в день Жемістер – күніне 2-4 рет Көкөністер - күніне 3-5 рет Фрукты – 2-4 раза в день Овощи – 3-5 раз в день Нан, жармалар, күріш, ұн өнімдері – күніне 5 рет Жаңадан дайындалған шырындар – шектеусіз Свежие соки – без ограничений ЖЕКЕ ГИГИЕНА ЛИЧНАЯ ГИГИЕНА Тісті күту Өзіңіздің жүкті екеніңізді білген соң, ұзаққа созбай тіс дəрігеріне барыңыз. Дəрігерге өзіңіздің жүктілігіңіз туралы айтыңыз. Күн сайын таңертең жəне ұйықтар алдында тісіңізді тазалаңыз, əрбір ас қабылдағаннан кейін аузыңызды шайыңыз. Ағзаға тістің сақталуына қажет кальцийдің түсуін қамтамасыз ететін сүт өнімдерін ішіңіз. Уход за зубами Узнав, что Вы беременны, безотлагательно нанесите визит к стоматологу. Предупредите врача о своей беременности. Ежедневно чистите зубы по утрам и перед сном, полощите рот после каждого приема пищи. Употребляйте в пищу молочные продукты, обеспечивающие поступление в организм кальция, необходимого для сохранения зубов. Шомылу Күнделікті ванна немесе душ Сізді сергітеді жəне көтеріңкі көңіл-күй береді. Шат арасын жақсылап жуыңыз. Жүктіліктің соңғы айларында ванна қабылдау туралы дəрігермен кеңесіңіз. Купание Ежедневная ванна или душ освежат Вас и придадут хорошее самочувствие и настроение. Хорошо промывайте область промежности. Проконсультируйтесь с врачом относительно приема ванн в течение последнего месяца беременности. Киім жəне аяқ киім Сіздің киіміңіз кең болуы жəне қозғалысыңызға кедергі болмауы керек. Аяқ киім ыңғайлы жəне функциялы болуы тиіс. Одежда и обувь Ваша одежда должна быть свободной и не стеснять движений. Одежда должна быть из натуральных, в основном, хлопчатобумажных тканей. Одеваться надо тепло, соответственно погоде. Обувь должна быть удобной и функциональной, желательно из натуральных материалов.. Жұмыс Егер Сіздің қызметіңіздің түрі ауыр еңбекпен немесе зиянды заттармен байланысты болмаса жəне егер дəрігер жұмысты жүктілік бойынша демалысқа дейін тоқтату қажет деп санамаса, Сіз оны ресімдегенге дейін еңбек етуді жалғастыра аласыз. Работа Если род Вашей деятельности не связан с тяжелым физическим трудом или с контактом с вредными веществами и если врач не сочтет необходимым для Вас прекратить работу до декретного отпуска, Вы можете продолжать трудиться вплоть до его оформления. Жыныстық қатынастар Жүктілік мерзімі кезіндегі жыныстық қатынастар, сіздің болашақ балаңызға қандай да бір қауіпсіз, жұбайыңыз екеуіңіз қанша қаласаңыз, сонша жиі болуы мүмкін. Шектеу тек түсік тастау қаупі болған жағдайда ғана болуы мүмкін. Бұл кезде дəрігер Сіздерге жүктіліктің бірінші 3 айында жыныстық қатынастан бас тартуды сұрауы мүмкін. Кейбір дəрігерлер босану мерзіміне дейін бірнеше апта қалған кезде жыныстық қатынасты тоқтатуды талап етуі мүмкін. Бұл мəселені дəрігермен талқылау өте маңызды. Половые контакты Сексуальные контакты на протяжении почти всей беременности могут быть столь частыми, как того хотите Вы с мужем, без какого - либо риска для будущего ребенка. Исключение должно быть сделано лишь в случае угрозы выкидыша. В этом случае врач попросит Вас воздержаться от контактов в течение первых 3 месяцев беременности. Некоторые врачи настаивают на прекращении половых контактов за несколько недель до срока родов. Очень важно обсудить этот вопрос с врачом. СҮТ БЕЗДЕРІН КҮТҮ УХОД ЗА МОЛОЧНЫМИ ЖЕЛЕЗАМИ. Егер сіз мықты төсемдері бар бюстгальтер кисеңіз - өзіңізді ыңғайлы сезінесіз. Егер сіздің омырауыңыз үлкен болса, ұйықтаған кезде де бюстгальтерді шешпеңіз. Шамамен жүктіліктің ортасында емізіктерден түссіз немесе сарғылт түсті сұйықтық – уыз шығуы мүмкін. Егер уыз қатып қалса, ол сүт бездері сүттің пайда болуына дайындалып жатқанын білдіреді. Егер уыз қатпарланып қатып қалса, оны жылы сумен жуып кетіріңіз (сабын тітіркендіруі мүмкін). Бюстгальтерге сұйықты бойына сіңіретін мақта тампон салып алыңыз. Вы почувствуете себя комфортно, если будете носить бюстгальтер с плотными прокладками. Если у Вас большая грудь, не снимайте бюстгальтер во время сна. Примерно в середине беременности из сосков могут выделяться капли бесцветной или желтоватой жидкости - молозиво. Его появление означает, что молочные железы готовятся к появлению молока. Если молозиво засыхает, образуя корочки, удалите их теплой водой (мыло может вызвать раздражение). Кладите в бюстгальтер ватный тампон, который будет впитывать жидкость. Перзентханада болуға дайындық Перзентханада болу үшін барлық қажет нəрселерді босанудың болжанып отырған мерзіміне дейін мүмкіндігінше 3-4 күн бұрын дайындаған жөн. Подготовка к пребыванию в родильном доме Желательно собрать все необходимое для пребывания в родильном доме за 3- 4 дня до предполагаемого срока родов.

АНАҒА ҚҰТТЫҚТАУЛАР! ПОЗДРАВЛЕНИЯ МАМЕ! Ана болу əйел алдында үлкен ғажайып əрі беймəлім əлемді ашады. Əр жүктілік бірегей жəне еш нəрсеге қарамастан, осының барлығын көптеген сансыз отбасыларда көптеген рет болса да, əр жүкті əйел мұндай тəжірибені өзінше өткереді. Жас нəрестенің дүниеге келуі – үлкен қуаныш. Бұл сонымен қатар барлық отбасы үшін сынақтар кезеңі: үйреніп қалған əдеттер өзгереді, жаңа жұмыстар пайда болады. Ата-ана болу – жас нəрестеге деген жауапкершілік қана емес, бұл – зор бақыт. «Үлгілі ата-ана» болуға тырысыңыздар. Əрбір бала – қайталанбайтын тұлға. Туған сəттен бастап ол – жеке тұлға. Ең бастысы, Сіз жəне сəбиіңіз бір-біріңізді жан жүрегіңізбен түсініп, жақсы көруіңіз. Материнство открывает перед женщиной огромный мир – удивительный и незнакомый. Каждая беременность уникальна, и, невзирая на то, что, это случалось великое множество раз в бесчисленных семьях, каждая беременная женщина переживает этот опыт по своему. Появление новорожденного – большая радость. Это также и период испытаний для всей семьи: меняется привычный уклад жизни, появляются новые заботы. Быть родителями – это не только чрезвычайная ответственность за новорожденного, но и великое счастье. Стремитесь стать «идеальными родителями». Каждый ребенок неповторим. С момента рождения он – личность. Главное, чтобы Вы и малыш понимали и любили друг друга всем сердцем. ЖАС НƏРЕСТЕНІҢ ƏКЕСІНЕ! ОТЦУ НОВОРОЖДЕННОГО РЕБЕНКА! Перзентхана жұмыскерлері Сізді өміріңіздегі ең қуанышты сəт – балаңыздың дүниеге келуімен шын жүректен құттықтайды! Сіздердің қамқор жəне жанашыр ата-ана болатындарыңызға жəне баланы мықты жəне дені сау етіп өсіруге барлық күш-жігеріңізді аямайтындарыңызға сенім мол. Работники родильного дома от всей души поздравляют Вас с радостным событием в Вашей жизни – рождением ребенка! Мы уверены, что Вы будете заботливыми и внимательными родителями, сделаете все зависящее от Вас, чтобы вырастить малыша крепким и здоровым. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 23-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-қосымша Нысан А4 форматы Формат А4

ҚҰЖЖ бойынша ұйым коды ____________ Код организации по ОКПО

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Министерство здравоохранения Республики Казахстан

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 088-1/е нысанды медициналық құжаттама

Ұйымның атауы Наименование организации

Медицинская документация Форма 088-1/у Утверждена приказом и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от «23 » ноября 2010 года №907

Мүгедектерді тіркеу жене медициналық оңалту журналы Журнал регистрации и реабилитации инвалидов Р/с Күні № Дата № п/п

ТАƏ Туған Үйінің ФИО күні, мекенжайы жасы жəне телефоны Дата рож- Домашний дения, адрес и воз- телефон раст

Жұмыс орыны Место работы

Мүгедектік тобы

Клиникалық диагнозы

Куəландыру үлгісі бастапқы (1) салдарлық (2)

Қорытынды Оңалту Заключение Реабилитация

Медициналық оңалтудың нəтижесі Мүгедектік Тəуліктік стаРезультат медиГруппа тобы ционар цинской реабиинваКлиниГруппа Круглосуточный литации лиднос- чес-кий инвалидно- стационар (1) ти диаТип осви- сти (1) Орындалмаған гноз детельстЕмханадағы Неиспонение(1) вования Есептен күндізгі стапервичное алынған ционар Аяқталмаған (1) повтор- тобы Дневной стаци- (жартылай) ное (2) Группа сня- онар в поликли- Незавершенное та (2) нике (2) (частичное) (2) Еңбекке жарамсыз парағы ұзартылды Продлен больничный лист (3)

Амбулатория (3) Санаториялықкурорттық ем Санаторно – курортное лечение (4)

Қайтыс болған мүгедек Умерло инвалидов

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Жақсарған Улучшение(4)

Фолликулдар пункциясы (Пункция фолликулов) Күні (Дата) …………………………………….……. Хирург ……………..…………..……. Фолликулдар саны (Количество фолликулов)………… Уақыты (Время) ….. сағат (час) ……….. минут (минута) Эмбриолог ………………Ооциттердің барлық саны (Количество ооцитов всего )……………………… Анастезиолог……………………………. Фолликулдарды жуу (Промывание фолликулов): иə (да) жоқ (нет) Жуу үшін орта көлемі (Объем среды для промывания) ……………. мл. Пайдаланылатын құралдар (Используемые инструменты): Вакуумдық сорғышы бар пункциялық жүйелер (Пункционные системы с вакуумным отсосом) Wellace Cook Шишалар (Флаконы) - Falcon Ооциттерді іздеуге арналған шыныаяқтар (Чашки для поиска ооцитов) - Falcon Ооциттерді жууға арналған шыныаяқтар (Чашки для отмывания ооцитов) - Falcon Ооциттерді жууға арналған орта (Среда для отмывания ооцитов) - Flushing medium+IVF Шəуетті өңдеу (Обработка спермы) Шəует (табиғи, мұздатылған): (Сперма) (нативная, размороженная): М Д № ………….. Эякулят, тест, биопсия.

Жалпы концентрациясы (млн/мл) (Общая концентрация (млн/мл) А жəне В қозғалмалы сан. концентр (Концентрация подвижных кат. А и В) Морфология (норма %)

ҚҰЖЖ бойынша ұйым коды ____________ Код организации по ОКПО

Жуу ортасы: Sperm preparation medium (Среда отмывания: Sperm preparation medium) Центрифугалау: жай немесе градиентте- Supra sperm (Центрифугирование: простое или в градиенте- Supra sperm) Қалқып шығу уақыты (Время всплытия) ……………. минут Шəуетті өңдеу эмбриологы (Эмбриолог обработки спермы):……………………..…..

Өңдеуден Өңдеуге дейін кейін После До обработки обработки

ИКСИ-ға арналған микроқұралдар (Микроинструменты для ИКСИ): Сорғыш (Присоска): Cook Humagen Инъекциялық ине (Инъекционная игла): Cook Humagen

1

2

3

4

Ұрықтандыру ЭКҰ / ИКСИ (Оплодотворение ЭКО / ИКСИ)

ооциттер жетілуінің дəрежесі (степень зрелости ооцитов): М2-

Күні (Дата) 2012

М1-

Уақыты (Время) сағат (час) минут (минута) Ұрықтандыру ортасы (Среда оплодотворения):

GVДегенеративтік жасушалар (Денеративные клетки):

Ұрықтандыру эмбриологы (Эмбриолог оплодотворения):

Ұрықтандырылған жасушалардың саны 2PN____ Қосымша хетчинг(ВХ): иə жоқ Аномальдық ұрықтандыру ____ ВХ өткізуге көрсетілімдер: Ұрықтанған жоқ ________ - қайталанатын бағдарлама Сапалы ұрықтардың саны ________ -жас ≥37 Бластоцисттердің қалыптасу жиілігі__________ -ФСГ жоғары деңгейі Бөлшектеу жиілігі ____ -ZP ≥18мкм Фрагменттерді алып тастау: иə жоқ Количество оплодотворенных клеток 2PN____ Вспомогательный хетчинг(ВХ): да нет Аномальное оплодотворение____ Показания к проведению ВХ : Нет оплодотворения________ - повторная программа Количество качественных эмбрионов________ -возраст ≥37 Частота формирования бластоцист__________ -высокий уровень ФСГ Частота дробления ____ -ZP ≥18мкм Удаление фрагментов: да нет

Ұрықтарды егу (Культивирование эмбрионов)

Ұрық мұздатылды(+) Эмбрион заморожен(+)

Оценка бластоцисты по системе Гарнера Ұрық тасымалданды (+) Эмбрион перенесен(+)

Гарнер жүйесі бойынша бластоцистерді бағалау

Начало кавитации(+/-)

5-күн (день) Күні (Дата) .................. 2012 жыл (год) Уақыты (Время): сағат (час) минут (минута) Ұрықтандыру ортасы (среда оплодотворения) ……………… Эмбриолог:___

Кавитацияның басталуы(+/-)

Оценка морулы в баллах (4,3,2,1)

Эмбрион заморожен(+) Ұрық мұздатылды

(Начало кавитации(+/-)

4-күн (день) Күні (Дата) ............................. 2012 жыл (год) Уақыты (Время): сағат (час) минут (минута) Ұрықтандыру ортасы (среда оплодотворения) …………… Эмбриолог:_____

Баллда модульді бағалау (4,3,2,1)

3-күн (день) Күні (Дата) ............................. 2012 жыл (год) Уақыты (Время): сағат (час) минут (минута) Ұрықтандыру ортасы (среда оплодотворения) ……………… Эмбриолог:______

Кавитацияның басталуы(+/-)

2-күн (день) Күні (Дата) ............ 2012 жыл (год) Уақыты (Время): сағат (час) минут (минута) Ұрықтандыру ортасы (среда оплодотворения) ……………… Эмбриолог:_________

Бластомерлер саны (компактизациясы жоқ) (Количество бластомеров (нет компактизации) Компактизацияның басталуы(+/-) (Начало компактизации(+/-)

1-күн (день) Күні (Дата) ........... 2012 жыл (год) Уақыты (Время): сағат (час) минут (минута) Ұрықтандыру ортасы (среда оплодотворения) ………………… Эмбриолог:___

3 күнгі баға (Оценка на 3 день)

0-күн (день) Күні (Дата) .......................... 2012 жыл (год) Уақыты (Время): сағат (час) минут (минута) Ұрықтандыру ортасы (среда оплодотворения) …………………… Эмбриолог:________

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23

Хорагон Деферелин дели 0,1мг

Ұрықтарды тасымалдау (Перенос эмбрионов) Күні (Дата) 2012 жыл (год).……………………….… Уақыты (Время)………….. сағат (час) минут (минута) Ұзақтылығы (Продолжительность)………….. минут (минута) Дəрігер (Врач)………………………………… Эмбриолог…………………………. Мейіргер (Медсестра)………………………….. Тасымалданатын ұрықтардың сипаттамасы - болған жағдайда (бұдан əрі – ҰС) (Характеристика переносимых эмбрионов – при наличии (далее - ПЭ) Даму сатысы (Стадия развития)

ҰС сапасы Качество ПЭ

ҰС саны Количсетво ПЭ

Катетер түрі (Тип катетера): Сооk, Wellace Катетерге қайта жинау (Повторный набор в катетер)): иə (да) жоқ (нет) Катетерде ұрықтардың тұрып қалуы (Задержка эмбрионов в катетере): иə (да) жоқ (нет). Асқынулар (Осложнения): жоқ (нет), пулёвкалар (пулёвки), зонд Тасымалдау ортасы (Среда переноса)……………………. Тасымалдау ортасының көлемі (Объем среды переноса)……………. ТҰ түрі (селективті/ селективті емес) (Вид ПЭ (селективный/ неселективный)) Түсініктеме (Комментарии) ………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………… Ұрықтарды қайта тасымалдау (Повторный перенос эмбрионов) Себебі (Причина)……………………………………………………………………………………………… Күні (Дата)……………….2012 жыл (год) Уақыты (Время)………. сағат (час) минут (минута) Ұзақтығы (Проджолжительность) ………….. минут (минута) Катетердің түрі (Тип катетера)………………………………………………………………………… Тасымалдау ортасы (Среда переноса)………………………………………………………………….. Тасымалдау ортасының көлемі (Объем среды переноса)…………………………………………….. Ұрықтарды мұздату жəне сақтау (Замораживание и хранение эмбрионов) Күні (Дата) 2012 ж. (г.) ……….………………. Уақыты (Время)………. сағат (час) ……………… минут (минута) Мұздатылды (Заморожено): ОО 2PN 2-4 бл. 6-8 бл. >8 бл. бластоцист (бластоциста) морулалар (морула) барлығы (всего) ……. ……. ………. ……… ………. ………… ……………. ………. Сабан саны (Число соломок) ___________________________ Сабан түсі (Цвет соломки)_____________ Таңба (Маркировка)______________ Дюар __________________________Контейнер __________________ Шөміш (Ковш) ____________ Мұздату эмбриологы (Эмбриолог заморозки) …………………………………………………………… ……………………………………………………………......... Қысқартулар/Сокращение: ИКСИ – сперматозоидтың интрацитоплазмалық инъекциясы (ИКСИ Интрацитоплазматическая инъекция сперматозоида) ЭКҰ - экстракорпоралдық ұрықтандыру (ЭКО - экстракорпоральное оплодотворение)

ҚҰЖЖ бойынша ұйым коды ____________ Код организации по ОКПО Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 125/е нысанды медициналық құжаттама Медицинская документация Форма 125/у Утверждена приказом и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от «23» ноября 2010 года № 907

ЭКҰ ТАҒАЙЫНДАУ ПАРАҒЫ ЛИСТ НАЗНАЧЕНИЯ ЭКО Гепатит Күйеуі (Муж): Əйелі (Жена):

Жатыр түтігі (Маточные трубы) Оң (Правая): Сол (Левая):

Menses с___________ бастап (дня) по __________ дейін (дней)

Жеке карта (Индивидуальная карта) №________ бағдарлама (программа) Донор ПАРАҒЫ (ЛИСТ донора) №_____________ ЭКҰ ҰТ (М) (Д) ТАҒАЙЫНДАУ ПАРАҒЫ (ЛИСТ НАЗНАЧЕНИЯ ЭКО ПЭ (М) (Д) №_________ ДҰЖ ЭКҰ ҰТ (М) (Д) (ЭКО Д.Я. ПЭ (М) (Д) №_________ИИС (М) (Д) №_______________________ ТАƏ (ФИО)___________________________________________________________________________

6

7

8

9

10 11 12 13 14 15

16 17 18 19 20 21

УД мониторинг Фолликулалар Ø

___________ д.м.ц.-ға сағ._____________ бұлшықет арасын�� _____________ мың.бір. ___________ д.м.ц.-ға сағ._____________ тері ішіне _____________ _____________ампула (_____________тыс.ЕД. внутримышечно в ___________час. на ___________ д.м.ц. _____________ампула подкожно в ____________час. на ________д.м.ц)

Оң аналық без Правый яичник Сол аналық без Левый яичник

Эндометрия ЖКҚ Ұрықты тасымалдау (Перенос эмбриона) Инсеминация Емшараны бастау уақыты (Время начало процедуры) Алынған гормондар саны (Количество взятых гормонов)

Шарт берілді (Договор выдан) Емшараға ақы төленді (Оплачена процедура) Күре тамырдың ішіндегі наркозға ақы төленді (Оплачен внутривенный наркоз) Донорлыққа ақы төленді (Оплачено донорство) Ұрықтарды криоген консервациялау (Криоконсервация эмбрионов)

Күні (Дата)_____________Қолы (Подпись) _____ Күні (Дата)__________Қолы (Подпись) _______ Күні (Дата)_____________Қолы (Подпись) _____ Күні (Дата)_____________Қолы (Подпись) ____ Күні (Дата)_____________Қолы (Подпись) ____

Пункция алдындағы ЖАДЫНАМА

ПАЦИЕНТКЕ: 1. Сіздің пункцияңыз 20___ ж. «___»_____________, сағат___________________ белгіленген. 2. Инъекция жасау ________________ бұлшықет арасына/тері ішіне құрсақтың алдыңғы қабырғасына ___________бір, күні «____»_________________ уақыты_____________. 3. Душ қабылдау, қынапқа кіреберістегі шашты қыру қажет. 4. Өзімен бірге халат, шəрке, іш көйлек, шұлық, төсеніш болуы тиіс. 5. Назар аудурыңыз! Наркоз берілетін болса – емшара қолдану күнінің алдындағы кешінде ғана тамақтану, дəрі-дəрмекті немесе сұйықтықты, оның ішінде су ішу қажет! Таңертең ЕШТЕҢЕ ішуге, жеуге, дəрі-дəрмекті қабылдауға, сағызды шайнауға болмайды! (асқынуларды болдырмау үшін). Пункция жасау күні декоративтік опа-далапты пайдалануға болмайды! 6. Өзімен бірге болуы тиіс: ____________________________________________________ 7. Ақы төлеуге: ______________________________ ЖҰБАЙЫНА: 1. 3-5 күн ішінде жыныстық қатынастан тартыну қажет. 2. Пункция жасау күні - сағат___________ келу қажет. Дəрігер ________________ Дəрігер-анестезиолог_____________ Пациент__________ Танысу күні ___________________________ ПАМЯТКА перед пункцией

ПАЦИЕНТКЕ: 8. Ваша пункция назначена на «___»_____________ 20___ г., время___________________ 9. Сделать инъекцию ________________ внутримышечно/подкожно в переднюю стенку живота ___________ед, дата «____»_________________ время_____________. 10. Принять душ, побрить волосы при входе во влагалище. 11. Иметь с собой халат, тапочки, ночную рубашку, носки, прокладку. 12. Внимание! Если предполагается наркоз - последний прием пищи, лекарств или жидкости, в том числе воды - накануне вечером! С утра ничего НЕ пить, НЕ принимать пищу, таблетки, НЕ употреблять жевательную резинку! (во избежание осложнений). В день пункции не пользоваться декоративной косметикой! 1. Принести с собой: ____________________________________________________ 2. На оплату: ______________________________ СУПРУГУ: 1. Половое воздержание 3-5 дней. 2. Прийти в день пункции к ___________ часам. Врач ________________ Врач-анестезиолог_____________ Пациент(ка)__________ Дата ознакомления___________________________ Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 25-1-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-қосымша Нысан А4 форматы

ҚҰЖЖ бойынша ұйым коды _________

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 103/е-12 нысанды медициналық құжаттама

Ұйымның атауы

Ұрықтарды бағалаудың ең жоғарғы баллы – 7. Кез келген аномалия бар болған жағдайда 0,5 балл алынып тасталады. Əр аномалияның барлығы бір рет қана есепке алынады. Максимальная оценка эмбрионов 7 баллов. При наличии любой аномалии отнимается 0,5 балла. Наличие каждой аномалии учитывается только один раз. Пациенттің ТАƏ (ФИО пациентки) ………………………………………………………………………

5

Жоғарыда аталған препараттардың кез келгенін енгізгеннен кейін Сізге қанды шығындылар келе бастағаннан кейін 2-ші күні немесе етеккір келмесе, бірінші дозаны енгізуден 10 күн өткеннен кейін дəрігерге қаралу қажет! После введения любого из вышеуказанных препаратов Вам необходимо явится на прием к врачу на 2-й день после начала кровянистых выделений или через 10 дней со дня введения первой дозы препарата, если менструация не наступила! Менапур Гонал – ф Клостилбегит 50мг Күніне 2 рет 1 таблетка (12 сағат сайын) (По 1 таблетка 2 раза в день (через 12часов) Дексаметазон Тамақтан кейін күніне ____________ рет ____________таблетка 0,0005г (По ____________ таблетка ____________раза в день после еды)

Ооциттерді ұрықтандыру жəне егу (Оплодотворение и культивирование ооцитов)

13

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 24-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-қосымша Нысан А4 форматы Формат А4

ТАƏ (ФИО) ……Жасы (Возраст)…………Бедеулік түрі (Форма бесплодия) ………….. Цикл күні (День цикла) ………………………………….…телефон……………………………………………….. Стимуляциялау кестесі (Схема стимуляции) …………………………………………………………… Стимуляциялау дəрігері (Врач стимуляции) ………….Стимуляция №. (№ стимуляции)……………..… Аспирация № (№ аспирации) ………………………………………………………………………………

А4 форматы Формат А4 Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Министерство здравоохранения Республики Казахстан Ұйымның атауы Наименование организации

Сауыққан Выздоровление(5)

12

Саны Число Цикл күндері Дни цикла Декапептил дели 0,1мг Цетротид 0,25

ИКСИ ЭКҰ ШАРАСЫН ӨТКІЗУ ХАТТАМАСЫ ПРОТОКОЛ ПРОВЕДЕНИЯ ПРОЦЕДУРЫ ЭКО ИКСИ

Толық Полное(3)

Реконструктивтік Динамикасыз хирургия Без динамики (7) Реконструктивная хирургия (6) 2

_____ Кестеге қосу күні (дата включения в схему) 20___жыл (год)_______________

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 25-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-қосымша Нысан

Үйдегі стационар Стационар на Нашарлаған дому (5) Ухудшение (6)

1

Медицинская документация Форма 103/у Утверждена приказом и.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от «23 » ноября 2010 года №907

Тең емес (Неравные) Сфералық емес (Несферичные) Фрагментациия % (% фрагментации) Аномалиялар (В, ГР, МН) (Аномалии (В, ГР, МН) 2 күнгі баға (Оценка на 2 день) Бластомерлер саны (Количество бластомеров) Тең емес (Неравные) Сфералық емес (Несферичные) Фрагментациия % (% фрагментации) Аномалиялар (В, ГР, МН) (Аномалии (В, ГР, МН)

БОСАНҒАННАН КЕЙІНГІ КЕЗЕҢ ГИГИЕНАСЫ ГИГИЕНА ПОСЛЕРОДОВОГО ПЕРИОДА Сіз перзентханадан үйге оралғанға дейін пəтеріңізде жалпы тазалық жұмысы жүргізілуі керек. Босанудан кейінгі кезеңде Сіз күндіз демалуыңыз керек, өйткені Сізге баланы күту үшін түнде тұру қажет болады. Сізге қатты шаршауға болмайды, бұл Сіздің денсаулығыңыз жəне емшек сүтіңіздің нəрлілігіне əсер етеді. Сіз өз денеңіздің тазалығына мұқият қарауыңыз керек. Сүт бездерін бірқалыпты ұстау үшін Сізге чашкелері бар бюстгальтер кию керек, ол кеудені қыспай, керісінше көтеріп тұруы тиіс. Бюстгальтерді күн сайын ауыстырып отырған жөн. Сіздің асыңыздың құрамында нəруыздар, майлар, көмірсулар, витаминдер, минералдар мен микроэлементтер жеткілікті болу керек. Емізетін ананың толыққанды тамақтануы жас нəрестенің толыққанды тамақтануының кепілі болып табылады. Емізетін ананың арнайы поливитаминдік кешендерді қабылдауы емшек сүтін өмірлік маңызды заттармен байытуға мүмкіндік береді жəне жас нəрестенің өсуіне ықпал етеді. Жыныстық қатынастарға босанғаннан кейін екі айдан кейін жəне дəрігердің тексеруінен кейін рұқсат етіледі. Емшекпен емізу кезінде жүктіліктің басталуы орынсыз, сондықтан Сізге дəрігерден контрацепция жəне отбасын жоспарлаудың қазіргі заманғы əдістері туралы кеңес алу керек. Босанудан кейін алғашқы айларда ауыр жұмыстар жасауға болмайды. Өзін-өзі нашар сезінген жағдайда əйелдер консультациясына немесе емханаға, ал балаңыз ауырған кезде – балалар емханасына хабарласықыз. Үйде емдеу шараларын жасамаңыз. Перед Вашим возвращением из роддома в квартире должна быть проведена генеральная уборка. В течение послеродового периода Вы должны отдыхать днем, так как ночью Вам приходится вставать для ухода за ребенком. Вам не следует допускать переутомления, это может сказаться на Вашем здоровье и грудном вскармливании. Вы должны тщательно следить за чистотой Вашего тела. Для поддержания молочных желез Вам следует носить бюстгальтер с чашечками, он должен приподнимать, но не сдавливать грудь. Бюстгальтер желательно менять ежедневно. Ваша пища кормящей матери должна содержать достаточное количество белков, жиров, углеводов, витаминов, минералов и микроэлементов. Полноценное питание кормящей матери является залогом полноценного питания новорожденного. Прием кормящей матерью специальных поливитаминных комплексов позволит обогатить грудное молоко жизненно важными веществами и будет способствовать росту новорожденного. Половая жизнь разрешается только через два месяца после родов и после осмотра врача. Наступление беременности во время кормления грудью нежелательно, поэтому Вам необходимо получить совет у врача о современных методах контрацепции и планирования семьи. Выполнение тяжелых работ в первые месяцы после родов недопустимо. В случае недомоганий немедленно обратитесь за помощью в женскую консультацию или поликлинику, а при заболевании ребенка – в детскую поликлинику. Не применяйте домашних способов лечения.

Ұйымның атауы Наименование организации

Инсеминациядан кейін 25-27 сағат 25-27 часов после инсеминации

ДҰРЫС ТАМАҚТАНЫҢЫЗ ПИТАЙТЕСЬ ПРАВИЛЬНО Жүктілік кезінде Сіздің ағзаңыз өсіп келе жатқан ұрықтың қажеттіліктерін толықтыру үшін көп жұғымды заттарды қажет етеді. Сіз жəне сіздің болашак балаңызға үнемі нəруыздар, көмірсулар, майлар, клечатка, минералдар мен витаминдер пайдалануды қажет етеді. Толыққанды тамақтану жəне теңестірілген витаминдер мен минералдардың қажетті мөлшерін алу үшін Сіз күнделікті тамақ өнімдерінің төрт негізгі тобын алуыңыз керек: сүт жəне сүт өнімдерін, нəруыздар, нан жəне дəндер, жемістер жəне көкөністер, 6 – 8 стакан сұйықтық ішуге, поливитаминді кешендер қабылдау. Дұрыс тамақтану жүкті əйелдің денсаулығына жағымды əсер етеді жəне баланың жақсы өсуі мен жатырда дамуы үшін қажетті жұғымды элементтерді береді. Негізгі қағида: тамақ əртүрлі болуы керек, көбінесе табиғи мол болып, жасанды түрде қайта өңделген өнімдер неғұрлым аз болуы керек. Жүктіліктің бірінші үшайлығында көп көкөністерді, жемістерді, сусындар мен көкшөптерді қамтитын тамақтану режімін сақтау керек. Дəні бұзылмаған жармаларды пайдалану керек. Жүктіліктің екінші үшайлығы ең жайлы мерзім болып табылады. Осы кезде ас салыстармалы түрде құнарлы болуы мүмкін. Ас мəзірінде жемістер, көкөністер, көкшөптер ғана емес, сондай-ақ ет, сүт өнімдері, жаңғақтар, жұмыртқалар, бұршақ тұқымдастары болуы мүмкін. Бұл кезде ұн өнімдері де қажет: қара нан, кебектер жəне тазартылмаған күріш қосылған нан. Жүктіліктің үшінші үшайлығы – бала үшін ең маңызды кезең. Осы мерзімде калорияс аз тамақ болуы керек. Майлы жəне ұн өнімдерін, кондитер бұйымдарын пайдаланудан алып тастау керек немесе шектеу керек. əсіресе бұл артық салмағы бар əйелдерге қатысты. Босану кезінде майлы тіндер емес, бұлшық еттер қызмет етеді. Жүктіліктің соңғы айларында етті пайдалануды шектеу қажет, бұл тіндердің созылмалылығын арттырады да, ол жыртылудың алдын алады жəне босану кезінде ауырсынуды азайтады. Жүктіліктің бірінші мерзімінде тамақтану режімі əдеттегідей, күніне 4 рет болуы мүмкін. Екінші мерзімде жүкті əйел күніне 5 – 6 рет тамақтануы керек. Алайда қыжылдау (асқазанда қызу), кекіру немесе іштің кебуі сияқты жағымсыз жағдайлар болмау үшін порциялары өте үлкен болмауы керек.Во время беременности Ваш организм требует больше питательных веществ, чтобы удовлетворить Ваши потребности растущего плода. Вы и Ваш будущий ребенок постоянно нуждаетесь в белках, углеводах, жирах, клетчатке, витаминах и минералах. Чтобы получить полноценное питание и сбалансированное количество витаминов и минералов, Вы должны ежедневно получать четыре основные группы пищевых продуктов: молоко и молочные продукты, мясо, цельнозерновые (горох, фасоль, кукуруза), хлеб грубого помола и крупы, фрукты и овощи, выпивать 6-8 стаканов жидкости, принимать поливитаминные комплексы. Правильное питание благоприятствует здоровью беременной и поставляет питательные элементы, необходимые ребенку для хорошего роста и внутриматочного развития. Основной принцип: питание должно быть разнообразным, максимально натуральным и содержать минимальное количество искусственно переработанных продуктов. В первый триместр беременности рекомендуется соблюдать режим питания, включающий много овощей, фруктов, соков и зелени. Необходимо использовать цельные крупы. Второй триместр беременности считается самым спокойным периодом. В это время пища может быть относительно калорийной. В меню должны быть включены не только фрукты, овощи, зелень, крупы, но также мясо, молочные продукты, орехи, яйца, бобовые. Мучные продукты также необходимы: черный хлеб, хлеб с отрубями и неочищенным рисом. Третий период беременности - очень важный период для ребенка. В этот период пища должна быть малокалорийной. Следует исключить или ограничить потребление жирных и мучных продуктов, кондитерских изделий. Особенно это важно для беременных женщин с лишними килограммами. В родах участвуют мышцы, а не жировая ткань. Следует ограничить потребление мяса в последние месяцы беременности: это повысит эластичность тканей, что послужит хорошей профилактикой разрывов и уменьшит болевые ощущения во время родов. В первый период беременности режим питания может остаться обычным, 4 раза в день. Во второй период беременная женщина должна питаться 5-6 раз в день. Но порции должны быть не слишком большими, чтобы избежать таких неприятных ощущений, как: изжога (жжение в желудке), отрыжка или вздутие живота.

ЖАС НƏРЕСТЕНІҢ ТЕРІСІН КҮТУ УХОД ЗА КОЖЕЙ НОВОРОЖДЕННОГО Жас нəрестенің терісін дұрыс күту үшін: • Балаларды күтуге арналмаған жуғыш заттарды пайдаланбау • Жөргектерде не сеп, нəжіс жұғындары, жуғыш заттардың қалдықтары сияқты сыртқы тітіркендіргіштердің əсерін азайту • Теріні таза ұстау, жөргектер мен жаялықтарды жиі ауыстыру Үнемі ылғалды сорып алатын жəне үйкелісті азайтатын, сыртқы тітіркендіргіштермен байланыстан қорғайтын «кедергі» кремдерді, балаларға арналған ұнтақтарды пайдалану • Үйдегі температура мен ылғалдылықты бірқалыпты ұстау кажет. Для правильного ухода за кожей новорожденных необходимо: • Не использовать моющие средства, не предназначенные для ухода за детьми; • Уменьшить воздействие внешних раздражителей, таких, как моча, фекалии, остаточные пеленках; • Поддерживать чистоту кожи, чаще менять пеленки и подгузники; • Постоянно использовать «барьерные» кремы, защищающие кожу от контакта с внешними раздражителями, детские присыпки, поглощающие влагу и снижающие трение; • Поддерживать в доме нормальную температуру и влажность. Баланы күтуде балалар гигиенасы құралдарының рөлі Балалар терісін күту үшін арнайы əзірленген құралдар дұрыс күтуді жəне болуы мүмкін тері зақымдануының алдын алуды қамтамасыз етуде атқаратын рөлі зор. Олар өздері қандай да бір түрде осы зақымдардың пайда болуына ықпал етпейді. Мұндай жоғары талаптарға тек бала терісінің ерекшеліктерін ескере отырып, технологиялық стандарттар қатаң сақталған сенімді жəне қауіпсіз компоненттерден жасалған, сапасы қатаң бақылаудан өткен, сондай-ақ арнайы клиникалық сынақтардан өткен құралдар ғана сəйкес келуі мүмкін. Роль средств детской гигиены в уходе за ребенком Специально разработанные средства для ухода за детской кожей играют важную роль в обеспечении правильного ухода и профилактики всевозможных кожных нарушений. Естественно, что они не должны сами каким-либо образом способствовать возникновению этих нарушений. Таким высоким требованиям могут соответствовать только средства, разработанные с учетом особенностей детской кожи, произведенные из надежных и безопасных компонентов при строжайшем соблюдении технологических стандартов, прошедшие строжайший контроль качества, а также специальные клинические испытания.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 103/е нысанды медициналық құжаттама

Бластомерлер саны (Количество бластомеров)

ЖАҒЫМСЫЗДЫҚ ЖАҒДАЙЛАРЫ ЖƏНЕ ОЛАРДЫҢ АЛДЫН АЛУ ШАРАЛАРЫ ЯВЛЕНИЯ ДИСКОМФОРТА И МЕРЫ ИХ ПРОФИЛАКТИКИ Жүрек айну жəне құсу Көбінесе жүрек айну мен құсу жүктіліктің 1-айында пайда болады жəне өте ұзаққа созылмайды. Егер таңертен төсектен тұрардың алдында аз ғана жүгері ұлпасын немесе құрғақ крекер жесе, онда жеңілдейді. Күніне аз-аздан 5 рет тамақтаныңыз – сұйықты ас қабылдау кезінде емес, ас қабылдау арасында ішіңіз. Майлы жəне ащы тамақтан бас тартыңыз. Үйіңізде ешқандай иістерді болдырауға тырысыңыз. Дəрілерді тек дəрігердің тағайындауы бойынша ғана қабылдаңыз. Тошнота и рвота Обычно тошнота и рвота возникают в течение 1-го месяца беременности и продолжаются недолго. Облегчение наступает, если утром до подъема с постели съесть немного кукурузных хлопьев или сухой крекер. Ешьте 5 раз в день понемногу- Жидкость пейте между приемами пищи, а не во время еды. Избегайте жирной и острой пищи. Старайтесь, чтобы в Вашем доме не было никаких запахов. Принимайте лекарства только по назначению врача. Қыжылдау Ол көбінесе астан кейін, демалу кезінде немесе ұйықтаған кезде пайда болады. Бұл жағдайды жеңілдету үшін асты күніне 5 рет кішкене ғана порциялармен қабылдау керек, майлы, ащы немесе астың қорытылуына зиян келтірерін тамақтан бас тартқан жөн. Ұйықтаған кезде жату қалпыңызды өзгертуге тырысыңыз. Сізге басыңыздың астына биіктеу жастық салып жату да көмектеседі. Изжога Обычно она возникает после еды, во время отдыха или сна. Чтобы облегчить это состояние, следует принимать пищу 5 раз в день небольшими порциями, избегая жирной, острой или нарушающей пищеварение пищи. Пытайтесь менять свое положение во время сна. Вам поможет и приподнятое подушками положение головы

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Министерство здравоохранения Республики Казахстан

Ооцит жетілуінің сатысы (Стадия зрелости) ))ооцита Цитоплазманың аномалиясы (Аномалия цитоплазмы) PB аномалиясы (Аномали�� PB) PS аномалиясы (Аномалия PS) ZP аномалиясы (Аномалия ZP) Нысан аномалиясы (Аномалия формы) PN саны (Количество PN) Pattern PN (Pattern PN) PN аном. орналасу (Аном. располож. PN) PN аном. өлшемдері (Аном. размеры PN) PN ұқсамастығы (Несхождение PN) Ерте бөліну (2 PN, SPN,2 Бл., басқа) (Раннее деление (2 PN, SPN,2 Бл., другое)

ЖҮКТІЛІК КЕЗІНДЕ БОЛДЫРМАУДЫ ҚАЖЕТ ЕТЕТІН ФАКТОРЛАР ФАКТОРЫ, КОТОРЫХ СЛЕДУЕТ ИЗБЕГАТЬ ВО ВРЕМЯ БЕРЕМЕННОСТИ Дəрілік препараттар Витаминді-минералды кешендерден басқа кез келген дəрілік препарат Сіздің болашақ балаңызға əсерін тигізеді. Сондықтан Сіз өзіңіздің дəрігер жазып бермеген препараттарды (бұл бас ауырған кездегі қабылдайтын аспиринге де қатысты) қабылдамауыңыз керек. Алкоголь Жүктілік негізінде жəне баланы емізген алкоголь ішімдіктерін жəне құрамында алкоголь бар кез келген сусындарды ішуден бас тартыңыз. Жүктілік кезінде алкогольді пайдалану кездейсоқ түсік тастауға жəне баланың даму кемістіктеріне, сондай-ақ жаңа туған нəресте салмағының азаюына əкеліп соғады. Темекі шегу Жүктілік кезінде темекі шегу өте қауіпті. Ол мерзімінен бұрын босанудың, кездейсоқ түсік тастаудың жəне басқа да асқынулардың себебі болуы мүмкін. Темекі шегушінің балалары респираторлық аурулармен жиі ауырғыш келеді. Егер Сіз темекіні көп шегетін болсаңыз, бұл жағымсыз əдетті жүктіліктің 4-аптасының басына дейін міндетті түрде тастау керек. Лекарственные препараты Любой лекарственный препарат, кроме витаминно - минеральных комплексов, оказывает влияние на Вашего будущего ребенка. Именно поэтому Вы не должны принимать препараты, не предписанные Вашим врачом (это касается даже аспирина, применяемого при головной боли). Алкоголь Во время беременности и кормления грудью избегайте алкогольных напитков и любых препаратов, содержащих алкоголь. Злоупотребление алкоголем во время беременности приводит к риску спонтанного выкидыша и возникновению пороков развития ребенка, а также к снижению массы новорожденного. Курение Во время беременности курение очень опасно. Оно может стать причиной преждевременных родов, спонтанного выкидыша и других осложнений. Дети курильщиков более чувствительны к респираторным заболеваниям. Если Вы заядлая курильщица, обязательно оставьте эту вредную привычку хотя бы до начала 4-го месяца беременности.

ПЕРЗЕНТХАНАҒА ТҮСЕТІНДЕРГЕ АРНАЛҒАН ЖАДНАМА ПАМЯТКА ДЛЯ ПОСТУПАЮЩИХ В РОДДОМ Өзімен бірге əкелетін заттар: жеке куəлік, жүкті жəне босанатын əйелдің ауыстырмалы – хабарлау картасы, иіс сабын, тіс щеткасы жəне пастасы, тарақ, шоколад немесе екі алма, тері тапочка, гигиеналық пакеттер. Барлығын целлофан пакетке салу керек. Өзімен бірге бір адам ілестіріп келу керек. Барлық ақша мен бағалы заттарды (сырға, сақина, сағат) үйде қалдырған жөн. Қол-аяқтың тырнақтарын үйден алып, тырнақтардағы лактарды кетіру керек. Бала үшін: бас киім, нəскилер, қолғаптар, байкадан тігілген көйлектер, памперстер, шалбарлар. Барлық заттарды жуу жəне үтіктеу керек. Иметь при себе: удостоверение, обменную карту беременной и родильницы, мыло туалетное, зубную щетку и пасту, расческу, шоколад или два яблока, тапочки кожаные, гигиенические пакеты. Все сложить в целлофановый пакет. Прийти с сопровождающим. Оставить дома деньги и все ценные вещи (серьги, кольца, часы). Дома подстричь ногти на руках и ногах, снять лак с ногтей. Для ребенка: шапочка, носочки, варежки, распашонки байковые, памперсы, ползунки. Все вещи нужно постирать и погладить. ЕМШЕКПЕН ҚОРЕКТЕНДІРУ ГРУДНОЕ ВСКАРМЛИВАНИЕ Əр ана өз баласын емшегімен емізе алады. Емшек сүті Сіздің балаңыз үшін ең жақсы тамақтану болып табылады. Онда жұғымды заттар, витаминдер, минералдар мен микроэлементтер тиімді үйлестірілген, емшек сүтінің құрамы баланың қажеттілігіне байланысты өзгеруі мүмкін. 4-6 айға дейін тек емшек сүтімен тамақтанған балалар тамақтануына су немесе басқа қандай да бір сусындарды қажет етпейді. Емшек сүтінің құрамында қорғаныш факторлары бар жəне өзі де стерильді болып, баланы барлық ішек жəне т.б. аурулардан сақтайды. Емшекпен емізу құрамында мидың дамуына ықпалын тигізетін витаминдер, гормондар, липидтер бар болғандықтан, балалардың нерв-психакалық дамуына жақсы əсер етеді. Емшекпен емізу анаға да пайдалы, өйткені ол келесі жүктіліктен сақтауға көмектесіп, келешекте мастопатиядан, сүт бездерінің жəне анабездің обырынан сақтайды. Емшекпен емізу экономикалық тұрғыдан да отбасы үшін тиімді: сүт əрқашан болады, ол жылы жəне стерильді, құрғақ ұнтақты сатып алудың жəне оны дайындаудың қажеті жоқ. Баланы жасы бойынша қосымша тамақтандыруды 4-6 айдан кейін бастаған дұрыс. Жас нəрестені бірінші рет тамақты анасының уызымен бірге бала бірінші иммундауды алу үшін немесе басқаша айтқанда, жұқпадан қорғау үшін туған соң жарты сағаттан кейін беру керек. Баланы қажеттілігі бойынша тамақтандыру керек: бала емшекті қаншалықты жиі жəне ұзақ емсе, анасында соншалықты сүті мол болады. Үйдегі жағымды жағдай, анасының толыққанды демалысы мен тамақтануы, отбасы мүшелерінің көмегі баланы анасының бір жасқа немесе екі жасқа дейін емізуіне көмектеседі. Толыққанды емшекпен тамақтандыру Сіздің балаңызға дені сау болуына, дене бітімі мен ақыл-есінің дамуына, ал Сізге ана болу бақытын шынайы сезінуге мүмкіндік береді. Каждая мать может кормить своего ребенка грудью. Грудное молоко является лучшим питанием для Вашего малыша. В нем идеально сбалансированы питательные вещества, витамины, минералы и микроэлементы, более того, состав грудного молока может меняться соответственно потребностям ребенка. Здоровые дети, находящиеся на исключительно грудном вскармливании до 4 - б месяцев, не нуждаются в добавке воды или другого питья и питания. Грудное молоко содержит защитные факторы и, само являясь стерильным, надежно защищает младенца от кишечных расстройств, инфекций дыхательных путей и т. д. Грудное вскармливание положительно влияет на нервно-психическое развитие детей из-за содержания в нем витаминов, гормонов, липидов, способствующих развитию головного мозга. Кормление грудью полезно и для матери, потому что оно служит естественным методом предохранения от следующей беременности, снижает риск заболевания в будущем мастопатией, раком молочной железы и яичников. Грудное вскармливание выгодно для семьи и с экономической точки зрения: молоко всегда есть, оно теплое и стерильное, нет необходимости покупать и готовить смеси для ребенка. Прикорм ребенка по возрасту следует начинать после 4-6 месяцев. Первое кормление новорожденного важно провести в первые полчаса после рождения для того, чтобы вместе с молозивом матери ребенок получил первую иммунизацию, или, другими словами, защиту от инфекций. Кормить малыша необходимо по потребности: чем чаще и дольше ребенок будет сосать грудь, тем больше молока будет у матери. Доброжелательная обстановка в доме, полноценный отдых и питание матери, помощь членов семьи помогут матери кормить ребенка только грудью до 4 - 6 месячного возраста, а в дальнейшем, введя прикорм по возрасту, продолжить грудное вскармливание до одного года или двух лет. Полноценное грудное вскармливание дает возможность Вашему ребенку быть здоровым, развитым физически и интеллектуально, а Вам испытать истинное чувство материнства.

Ооциттің (эмбрионның) реттік нөмірі (Порядковый номер ооцита (эмбриона)

(Жалғасы. Басы 16-бетте).

17

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

ТУУ ТУРАЛЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ КУƏЛІК (тіркеу органдарында ұсыну үшін беріледі) Берілген күні 20___жыл «____» _________________ 1. Анасының тегі, аты, əкесінің аты_________________________________ (жеке басты куəландыратын құжаттарға сəйкес) 1-1. ЖСН __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ 2. Мекенжайы (анасының тұрақты мекенжайы): _______________________ Республикасы _____________________облысы/респ.маңызы бар қала _________________ауданы/облыст. маңызы бар қала __________________округі/кент əкімшілігі/ облыст. маңызы бар қала ауданы______________________ елді мекені ___________ (1-қала, 2-ауыл) ______________________көшесі, үйі ______ , пəтері ______ 3. Анасының туған күні: ______ күні, _____________ айы, _________ жылы. 4. Анасының ұлты____________________________________________________ 5. Анасының отбасылық жағдайы: некеге тұрмаған - 1, некеге тұрған-2, жесір – 3, ажырасқан – 4, белгісіз – 5. 6. Анасының білімі: жоқ - 1, бастапқы - 2, басты орта - 3, жалпы орта - 4, кəсіптік орта - 5, аяқталмаған жоғары-6, жоғары - 7, белгісіз - 8. 7. Босану күні жəне уақыты: _______ сағат, ________ күні, ________ айы, _____ жылы. 8. Босану орны: 1-стационарда, 2-үйде, 3-басқа жерде (көрсету қажет) 9. Баланың жынысы: 1-ұл, 2-қыз. 9-1. Бала мынадай жағдайда туды: бір ұрықты болып - 1, егіздің біріншісі болып - 2, егіздің екіншісі болып - 3, басқа да көп ұрықтының бірі болып - 4 9-2. Бала мынадай жағдайда туды: айы-күні жетіп - 1, шала - 2, мерзімінен асып - 3 9-3. Баланың туған кездегі салмағы_______ (грамм), __________________ бойы (см). 9-4. Анасының босану саны бойынша нешінші баласы (тірідей туатын кезектілігі) ______ 10. Дəрігердің, медицина қызметкерінің ТАƏ ______________________ ____________________________________________________________________ Медициналық ұйымның немесе жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғаның мөрі

Куəлік беруші медицина қызметкерінің қолы _________________________

Ата-аналардың назарына «Неке (ерлі - зайыптылық) жəне отбасы туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 189-бабына сəйкес баланы тіреку органдарында тіркеу міндетті. Баланың тууы туралы өтініш бала туғаннан кейін екі айдан кешіктірмей жасалуы тиіс. -----------------------------------------------------------------------------------------------СЕРИЯСЫ______ №103/е-07 НЫСАНҒА ТУУ ТУРАЛЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ КУƏЛІКТІҢ ТҮБІРТЕГІ (медициналық ұйымда қалады) Берілген күні 20____ж. «____» _______________ 1. Анасының тегі, аты, əкесінің аты_________________________________ (жеке басты куəландыратын құжаттарға сəйкес) 1-1. ЖСН __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ 2. Анасының тұрақты мекенжайы:_______________________ Республикасы _____________________облысы/респ.маңызы бар қала _________________ауданы/облыст. маңызы бар қала __________________округі/кент əкімшілігі/ облыст. маңызы бар қала ауданы______________________ елді мекені ___________ (1-қала, 2-аул) ______________________көшесі, үйі ______ , пəтері ______ 3. Анасының туған күні: _________ күні, _________ айы, ___________ жылы 4.Анасының ұлты_____________________________________________________ 5. Анасының отбасылық жағдайы: некеге тұрмаған - 1, некеге тұрған-2, жесір – 3, ажырасқан – 4, белгісіз – 5. 6. Анасының білімі: жоқ - 1, бастапқы - 2, басты орта - 3, жалпы орта - 4, кəсіптік орта - 5, аяқталмаған жоғары-6, жоғары - 7, белгісіз - 8. 7. Босану күні жəне уақыты: _____ сағат, _____ күні, ________ айы, _______ жылы 8. Босану орны:________________________ (1-стационарда, 2-үйде, 3-басқа жерде (көрсету қажет) 9. Баланың аты:______________________ 10. Баланың жынысы: 1-ұл, 2-қыз 11. Бала толық___________________ апта жүктілігі мерзімінде туды 12. Жүктіліктің саны___________, босану саны _______________ 13. Ананың туған баласының саны бойынша нешіншісі (тірідей туатын кезектілігі) ______________ 14. Бала: 1-бір ұрықты, 2-егіздердің бірін, 3-егіздердің екіншісін, 4-өзге де көп ұрықты туу кезінде туды 15. Баланың туған кездегі салмағы___________(грамм), __________ бойы (см). 16. Апгар шкаласы бойынша баға_______1 мин____________5 мин 17. Тірі туу өлшемдері: тынысы-1, жүректің соғуы-2, кіндік тамырының соғуы-3, дене құрылысының еркін қимылдауы-4 18. Нақты жүктілік қаупінің медициналық факторлары Анемия Қанайналым жүйесінің аурулары Тыныс органдарының аурулары 02 Ананың жұқпалы жəне паразиттік аурулармен ауруы Кардиоваскулярлік гипертензия Бүйрек гиертензиясы Жүктіліктен болған гипертензия Қантты диабет Бүйрек аурулары Гидрамнион (судың көп болуы) Экстракорпоральдық ұрықтану(қосымша репродукциялық технология) Ықпалдандырылған жүктілік (аналықклетканың жетілуіне жəрдемдесу, ЭКО, ВРТ) Олигогидрамнион Эклампсия/Преэклампсияның ауыр түрі Жүктіліктің ерте кезінде қан кету Несеп-жыныс жолдарының жұқпасы Жаңадан пайда болған ісіктер АИТВ/ЖИТС Мерез Жүктілік кезінде аз тамақтану Генитальдық герпес Плацентаның кемістігі RҺ-сенсибилизация Ірі ұрық Басқалар (көрсету қажет) Болмаған

01 02 02 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 00

19. Жүктілік кезінде қауіптің басқа факторлары: Темекі шегу Психобелсенді заттарды пайдалану

01 02

20. Босанудың асқынуы: Босану кезіндегі гипертермия Плацентаның алда жатуы Плацентаның мерзімінен бұрын бөлінуі Өзара əрекеттесіп босану Қарқынды босану Ұрықтың алда жатуы немесе дұрыс жатпауы салдарынан босанудың қиындай түсуі

(Жалғасы 18-бетте).

01 02 03 04 05 06


18

www.egemen.kz

1 наурыз 2013 жыл

(Жалғасы. Басы 16-17-беттерде). Босану кезінде қан кету Ұрықтың күйзелісімен (дистреспен) асқынған босану жəне босандыру Кіндік патологиясының жағдайы мен асқынған босану жəне босандыру Басқалар (көрсету қажет) Болмаған

07 08 09 10 00

21. Акушериялық емшаралар Амниоцентез Ұрықтың мониторингі Хоиронның биопсиясы (кардоцентез) Ультрасонография Басқалар (көрсету қажет) Жүргізілмеген

01 02 03 04 05 00

25-3-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-қосымша Нысан А4 форматы

ҚҰЖЖ бойынша ұйым коды _________

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 106-2/е-12 нысанды медициналық құжаттама

Ұйымның атауы

22. Жаңа туған кезеңдегі асқынулар: Анемия Фатальдық алкогольдік синдром Тоңып кептелу синдромы 30 минутқа дейін кеудені желдету 30 минуттан астам кеудені желдету Басқалар (көрсету қажет) Асқынулары жоқ

01 02 03 04 05 06 00

23. Туа біткен ауытқулар (даму кемістіктері, деформациялар жəне хромосомдық бұзушылықтар) Анэнцефалия Жұлын-мил жарығы Энцефалоцеле Гидроцефалия Жырық таңдай Жаппай қоянжырық Өңештің артрезиясы Анустың артрезиясы Эписпадия Қол-аяғы кемістіктерінің жойылуы Омфалоцеле Даун синдромы Басқалар (көрсету қажет) Болмаған

01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 00

Босану кезіндегі гипертермия Плацентаның алда жатуы Плацентаның мерзімінен бұрын бөлінуі Босануды жігерлендірудің сəтсіз аяқталуы Қарқынды босану Ұрықтың алда жатуы немесе дұрыс жатпау салдарынан босанудың қиындай түсуі Босанудан болған гипертензия Босану кезінде қан кету Ұрықтың күйзелісімен (дистреспен)асқындалған босану жəне босандыру Кіндіктің патологиялық жағдайыменасқындалған босану жəне босандыру Басқалар (көрсету қажет) Болмаған

24. Əлеуметтік факторлар Анасы байқауға алынды: Жүктіліктің бірінші жартысында Жүктіліктің екінші жартысында

01 02 02.1 02.2 02.3 02.4 02.5 03

25. Босандыру əдістері: Табиғи жолмен

01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 00

22. Босануға жəрдемдесу мақсатында қолданылған операциялар мен операциялық құралдар: болмаған-1, болған-2 (қандай екендігін көрсету қажет) _______________________________________________ 23. Бала (ұрық) 1-бір ұрықты, 2-егіздердің бірін, 3-егіздердің» екіншісін, 4-өзге де көп ұрықты туу кезінде туды 24. Бала (ұрық) 1 - күні жетіп, 2 - күні жетпей, 3 - күннен асып туды 25. Бала (ұрық) 1-өлі, 2-мацерацияланып, 3-тұншығып туды 26. Баланың (ұрықтың) туған кезіндегі салмағы____________________гр 27. Баланың (ұрықтың) туған кезіндегі бойы______________________ см. 28. Тірі туу өлшемдері: тынысы-1, жүректің соғуы-2, кіндікбау тамырының соғуы-3, бұлшықеттердің еркін қимылы-4 29. Баланың (ұрықтың) өлуі: 1-босанғанға дейін, 2-босану кезінде, 3-босанғаннан кейін, 4-белгісіз жағдайда болды 30. Баланың (ұрықтың) өлуі, өлі тууы мынадай себептерден болды: 1 - аурудан, 2 - жазатайым оқиғадан, 3 - өлтіруден болды, 4 - анықталған жоқ 31. Апгар шкаласы бойынша баға: 1 минуттан кейін __________балл, 5 минуттан кейін _________балл

Кеш келу себептері: -медициналық қызметтер үшін ақы төлеу -жұмыстың жоқтығы -мекенжайға тіркелудің жоқтығы -білмеу себебінен -басқа себептермен ГСВ дəрігерінің бақалуында болмаған

қажет)___________________ Қызметі немесе орындалатын жұмысы __________________________________ 8. Анасының білімі: жоқ - 1, бастапқы - 2, басты орта - 3, жалпы орта - 4, кəсіптік орта - 5, аяқталмаған жоғары-6, жоғары - 7, белгісіз - 8. 9. Қайтыс болған баланың тегі, аты, əкесінің аты ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 10. Жынысы: 1 - ер, 2 - əйел, 3 - анықталған жоқ 11. Туған, өлі туған күні мен уақыты: __________ мин, _______ сағ, ______ күні, ____ айы, _______ жылы 12. Қайтыс болған күні мен уақыты: _______ мин ______ сағ, ______ күні, , ________ айы, _______ жылы 13. Қайтыс болған (өлі туған) жері: а) _____________________________республикасы, _____________________облысы/респ.маңызы бар қала _________________ауданы/облыст. маңызы бар қала __________________округі/кент əкімшілігі/ облыст. маңызы бар қала ауданы______________________ елді мекені ___________ (1-қала, 2-аул) ______________________көшесі, үйі ______ , пəтері ______ б) өлім (өлі туу) 1 - стационарда__________________2 -үйде __________________, 3 - басқа жерде_______________болды (жазу қажет) 14. Ана туған баланың саны бойынша нешіншісі (тірідей туатын кезектілігі)_______________________ 15. Босану саны бойынша нешіншісі __________, жүктілігі ____________ 16. Нақты жүктіліктің мерзімі ____________толық апта 17. Оған дейінгі жүктіліктер аяқталды: тірі баланы туумен _______1, өлі баланы туумен ________2, өз еркімен болған түсікпен _________3, медициналық абортпен _________ 4, оның ішінде мед көрсетімдер бойынша-5 18. Оған дейінгі жүктіліктердің соңғысы аяқталды: тірі баланы туумен _______1, өлі баланы туумен ________2, өз еркімен болған түсікпен _________3, медициналық абортпен _________ 5, оның ішінде мед. көрсетімдер бойынша-6 (сызу қажет) 19. Дəрігердің (фельдшердің, акушердің) келу саны ____________________________________________________________________ 20. Босандырған: дəрігер-1, акушер-2, фельдшер-3, басқа адам (сызу қажет) 21. Босану асқынулары:

01

Операциямен (кесар тілігі, вакуумэкстракциялар, акушерлік қысқаштар салу) 26. Куəлік беруші медицина қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты _________________________ _______________________________________________________________Қолы__________________ 27. Куəлікті__________________________________________________алды, алушының қолы________________ Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 25-2-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-қосымша Нысан А4 форматы

ҚҰЖЖ бойынша ұйым коды _________

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы «23» қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 106/е-12 нысанды медициналық құжаттама

Ұйымның атауы

ҚАЙТЫС БОЛУЫ ТУРАЛЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ КУƏЛІК Берілген күні 20___ж. «____» ____________ №____________ (алдын ала, түпкілікті, алдын аланың, түпкіліктінің орнына сериялары___________№____________) 1. Қайтыс болғанның тегі, аты, əкесінің аты ______________________________________________ (жеке басты куəландыратын құжаттарға сəйкес) 1-1. ЖСН __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ 2. Жынысы: ер-1, əйел-2 (сызу қажет) 3. Туған уақыты: ______күні, ___________ айы, __________ жылы 4. Қайтыс болған уақыты: ______күні, ___________ айы, __________ жылы 5. 1 жасқа дейінгі балалар үшін: айы-күні жеткен-1, айы-күні жетпеген-2 (сызу қажет) туған кездегі салмағы:_________грамм-1, бойы_________см (2), өмір сүрген айы_______жəне күні_________(3), анасының___________баласы (4), анасының жасы____________(5). 5-1. Тірі туу өлшемдері: тынысы-1, жүректің соғуы-2, кіндікбау тамырының соғуы-3, бұлшықеттердің еркін қимылы-4. 6. Қайтыс болған адамның тұрақты мекенжайы: ___________________Республикасы _____________________облысы/респ.маңызы бар қала _________________ауданы/облыст. маңызы бар қала __________________округі/кент əкімшілігі/ облыст. маңызы бар қала ауданы______________________ елді мекені ___________ (1-қала, 2-аул) ______________________көшесі, үйі ______ , пəтері ______ 7. Қайтыс болған жері: ___________________Республикасы _____________________облысы/респ.маңызы бар қала _________________ауданы/облыст. маңызы бар қала __________________округі/кент əкімшілігі/ облыст. маңызы бар қала ауданы______________________ елді мекені ___________ (1-қала, 2-аул) ______________________көшесі, үйі ______ , пəтері ______ 8. Қайтыс болды: стационарда-1, үйде-2, басқа жерде-3 9. Ұлты_____________________________________________________________ 10. Отбасы жағдайы: некеге тұрмаған - 1, некеге тұрған - 2, жесір - 3, ажырасқан - 4, белгісіз – 5. 11. Білімі: жоқ - 1, бастапқы - 2, басты орта - 3, жалпы орта - 4, кəсіптік орта - 5, аяқталмаған жоғары-6, жоғары - 7, белгісіз - 8. 12. Жұмыс орны жəне лауазымы: ________________________________________________ 13. Қайтыс болу себебі: ауру - 1, өндірістен тыс сəтсіз жағдай - 2, өндірістегі сəтсіз жағдай - 3, өлтірілген - 4, өзін-өзі өлтірген - 5, анықталмады - 6 14. Жазатайым оқиғадан қайтыс болғанда: улану немесе жарақаттану: а) жарақаттану (улану) уақыты: жылы______ айы _____ күні________ б) өндірістен тыс жазатайым оқиға жағдайдағы жарақат түрі: тұрмыстық - 1, жол-көліктен басқа, көшеде болған - 2, жол-көліктен болған - 3, мектепте болған - 4, спорттық - 5, басқа да - 6 в) жарақаттанған немесе уланған кездегі орын жəне жағдай________ 15. Қайтыс болу себебін анықтаған: тек өлімді анықтаған дəрігер - 1, емдеуші дəрігер - 2, орта медицина қызметкері - 3, патолог-анатом - 4, сот-медициналық сарапшы - 5 16. Мен,____________________________________________________________ (тегі, аты, əкесінің аты) _________________________________________________________ (лауазымы) мəйітті тексеру - 1, медициналық құжаттама жазбасы - 2, бұрынғы тексеру - 3, ашу - 4 негізінде өлімге əкеп соқтырған патологиялық процестің (жағдайдың) салдарын анықтап, мынадай себебін белгіледім. 17. Қайтыс болу себебі: 1) а)__________________________________ (тікелей өлімге əкелген ауру немесе жағдай)

АХЖ-10 коды (аурудың) күні Аяқталуы

Басталуы

б)___________________________________ (тікелей себептердің туындауына əкеп соқтырғанпатологиялық жағдайлар)

в)___________________________________ (өлімнің негізгі себебі соңынан көрсетіледі

Дəрігердің тегі, аты, əкесінің аты _______________________________________________________________ Туу туралы актінің жазбасы: 200 ___ жылғы ______ _________№ _______ Қайтыс болу туралы актінің жазбасы: 200 ___ жылғы _________№ _______ тіркеу органдарының атауы___________________________________________

г)____________________________________ (жарақаттану жəне улану кезіндегі сыртқы себептер)

20____ж ____ _________ Тіркеу органының қызметкерінің қолы ___________

2) Өлімге себепші болатын, бірақ аурумен немесе патологиялық жағдаймен байланысты емес оған əкелетін басқа да маңызды жағдайлар_____________________________________________

18. Ана өлімі болған жағдайда: 18.1 жүкті болып қайтыс болды (жүктіліктің мерзімі мен оқшаулануына қарамастан); 18.2 босану (аборт) кезінде 18.3 босанғаннан (аборт) кейінгі 42 күннің ішінде 18.4 жүктілік аяқталғаннан, босанғаннан кейінгі 43-365 күннің ішінде 19. Куəлікті берген денсаулық сақтау ұйымының атауы, оның мекенжайы ____________________________________________________________________ 20. Куəлік берген медицина қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты, лауазымы ____________________________________________________________

Медициналық ұйымының немесе жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғаның мөрі

Куəлік берген медицина қызметкерінің қолы _________________________________

* қайтыс болған 1 жастағы бала үшін анасының қатысымен толтырылады ------------------------------Кесу сызығы -------------------------------------ҚАЙТЫС БОЛУЫ ТУРАЛЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ КУƏЛІКТІҢ ТҮБІРТЕГІ 10б/е-07 №_____________ Берілген күні 200__ж «_____» ______________ (алдын ала, түпкілікті, алдын аланың, түпкіліктінің орнына №____) 1. Тегі, аты, əкесінің аты _____________________________________________________________ (жеке басты куəландыратын құжаттарға сəйкес) 1-1. ЖСН __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ __ 2. Қайтыс болғанның тұрақты мекенжайы: ___________________Республикасы _____________________облысы/респ.маңызы бар қала _________________ауданы/облыст. маңызы бар қала __________________округі/кент əкімшілігі/ облыст. маңызы бар қала ауданы______________________ елді мекені ___________ (1-қала, 2-аул) ______________________көшесі, үйі ______ , пəтері ______ 3. Туған уақыты_______________ 4. Қайтыс болған уақыты ______________ (күні, айы, жылы) (күні, айы, жылы) 4. Қайтыс болды: стационарда-1, үйде-2, басқа жерде-3________________________________________ Қайтыс болу себебі (диагнозы)_______________________________________ ____________________________________________________________________ 1 жасқа дейін шетінеген балалар үшін: 5. Туған уақыты: ___ күні ______________ айы _____________ жылы 6. Қайтыс болған уақыты: ________ күні _____________ айы ___________ жылы туған кездегі салмағы___________(грамм), _____________ бойы (см) 6-1. Тірі туу өлшемдері: тынысы-1, жүректің соғуы-2, кіндікбау тамырының соғуы-3, бұлшықеттердің еркін қимылы-4. 7. Туған жері_______________________________________________________ (медициналық ұйымның атауы, оның мекенжайы) 8. Анасының тегі, аты, əкесінің аты_________________________________ 9. Қайтыс болу себебі 1) а)________________________________________ (тікелей өлімге əкелген ауру немесе жағдай)

АХЖ-10 коды (аурудың) күні басталуы аяқталуы

б)______________________________________ (тікелей себептердің туындауына əкеп соқтырған|патологиялық жағдайлар) в)________________________________________ (өлімнің негізгі себебі соңынан көрсетіледі)

--------------------------------------------------Кесу сызығы----------------------------------г)_______________________________________ (жарақаттану жəне улану кезіндегі сыртқы себептер)

2) Өлімге себепші болатын, бірақ аурумен немесе патологиялық жағдаймен байланысты емес оған əкелетін басқа да маңыздыжағдайлар____________________________

Анасы қайтыс болған жағдайда: 10. Соңғы жүктіліктің уақыты: ________ күні _________ айы _________ жылы 11. Соңғы жүктіліктің нəтижесі: босану-1, аборт-2 12. Куəлікті берген медициналық ұйымның атауы, оның мекенжайы_______ ____________________________________________________________________ 13. Куəлік берген медицина қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты, лауазымы ____________________________________________________________ Алушының қолы_____________________ Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына

ПЕРИНАТАЛДЫҚ ӨЛІМ ТУРАЛЫ МЕДИЦИНАЛЫҚ КУƏЛІКТІҢ ТҮБІРТЕГI №106-2/е-07 нысанына (алдын ала, түпкілікті, алдын аланың, түпкіліктінi орнына сериялар №______) Берілген күні 20____ ж.»«_____»«_____________ Медицина ұйымдарының атауы__________________________________________ Бала 1-өлі туған, 2 - туғаннан соң 1-аптадан кейін өлді (сызу қажет) 1. Анасының тегі, аты, əкесінің аты_________________________________ 2. Анасының туған күні: _______ күнi, ___________ айы, __________ жылы 3. Ұлты_____________________________________________________________ 4. Анасының отбасы жағдайы: некеге тұрмаған - 1, некеге тұрған - 2, жесір - 3, ажырасқан - 4, белгісіз – 5. 5. Жұбайының тегі, аты, əкесінің аты __________________________________ 6. Қайтыс болған (өлі туған) баланың анасының тұрақты мекенжайы: ___________________ Республикасы _____________________облысы/респ.маңызы бар қала _________________ауданы/облыст. маңызы бар қала __________________округі/кент əкімшілігі/ облыст. маңызы бар қала ауданы______________________ елді мекені ___________ (1-қала, 2-аул) ______________________көшесі, үйі ______ , пəтері ______ 7. Анасының жұмыс орны (жұмыс істемесе, кімнің қамқорлығында екенін көрсету

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2012 жылғы 31 шілдедегі № 514 бұйрығына 25-4-қосымша Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығына 2-1-қосымша Туу, қайтыс болу жəне перинаталдық өлім жағдайларын куəландыратын медициналық құжаттаманы толтыру, беру жөніндегі əдістемелік ұсыныстар 1. Жалпы ережелер 1. Осы нұсқаулық «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының кодексінің жəне «Неке (ерлі - зайыптылық) жəне отбасы туралы» Қазақстан Республикасының кодексіне əзірленген жəне туу (№103/е-12 нысаны), қайтыс болу (№106/е-12 нысаны), перинаталдық өлім (№106-2/е-12 нысаны) жағдайларын куəландыратын медициналық құжаттаманы толтырудың жəне берудің бірыңғай талаптарын белгілейді. 2. Осы нұсқаулықта пайдаланылатын негізгі ұғымдар: 1) босану - жүктілік мерзіміне қарамастан, 500 грамм жəне одан аса немесе 22 толық апта толғанда жəне жоғары мерзімі кезінде өлі немесе тірі ұрықты ананың ағзасынан толық алу немесе шығарып алу (экстракция). 2) жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғалар - медициналық көмек пен медициналық қызмет көрсетуге бағытталған медициналық, дəрігерлік жəне фармацевтикалық қызметпен айналысуға лицензиясы болғанда тиісті бейіндегі медициналық білімі бар жеке тұлғалардың жеке медициналық қызметі; 3) медициналық ұйым – негізгі қызметі медициналық көмек көрсету болып табылатын денсаулық сақтау ұйымы; 4) өлі туу (өлі туған ұрық) - жүктілік ұзақтығына қарамастан ұрықтану өнімін ананың ағзасынан толық алу немесе шығарып алуға дейінгі өлімі, сондай-ақ мұндай бөлінуден кейін жүрек соғуы, тыныс алу, кіндікбау тамырының соғуы немесе бұлшықеттердің еркін қимылы сияқты өмірдің басқа белгілерін көрсетеді; 5) өлім себептері - өлімге əкеп соқтырған немесе оның болуына душар еткен барлық аурулар, патологиялық жағдайлар немесе жарақаттар, сондай-ақ жазатайым жағдайлар немесе кез келген жарақаттарды туғызатын күш көрсету жағдайлары; 6) перинаталдық кезең - ұрықтың құрсақтағы өмір сүрудің (бұл кезде ұрық ағзасының нормалы салмағы 500 грам�� құрайды) 22 толық аптасынан (154-ші күннен) басталады жəне жаңа туған нəрестеге 7 күн толғанда аяқталады; 7) тірі туу - жүктілік ұзақтығына қарамастан ұрықтану өнімін ананың ағзасынан толық алу немесе шығарып алу, бұл ретте мұндай бөлінуден кейін ұрық тыныс алады немесе жүрек соғуы, кіндікбауы кесілген/кесілмегеніне жəне плацента бөлінгені/бөлінбегеніне қарамастан, кіндікбау тамырының соғуы немесе бұлшықеттердің еркін қимылы сияқты өмірдің басқа белгілерін көрсетеді; 8) тіркеу органдары - азаматтық хал актілері жазбасы мемлекеттік органдары - азаматтық хал актілері жазбасы бөлімдері, ал мұндайлар жоқ жерлерде - жергілікті атқарушы органдар немесе аудандық жəне ауылдық округтері əкімдері аппараттарының лауазымды тұлғалары; 9) түсік - жүктіліктің 22 аптасына дейінгі мерзімде ұрықтың өлуінен болған босануға дейін кенеттен айырылып қалу. 3. Бұл нұсқаулық жұмысқа қолдануда, меншік нысанына жəне ведомстволық бағыныстылығына қарамастан, барлық медициналық ұйымдарда, сондай-ақ жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғалар үшін міндетті. 4. Туу, қайтыс болу жəне перинаталдық өлім жағдайларын куəландыратын медициналық құжаттаманың бланкілері жəне олардың түбіртектері куəліктердің бөлек кітаптарында жинақталады. Кітаптың соңына жазумен парақ саны көрсетіледі. Кітаптар тігіледі, медициналық ұйымның немесе жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғаның мөрімен бекітіледі жəне медициналық ұйымның басшысында немесе жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғада сақталады. 5. Медициналық ұйымның есеп жасау үшін пайдаланатын туу, қайтыс болу жəне перинаталдық өлім жағдайларын куəландыратын медициналық құжаттаманың түбіртектері дəрігерлік (медициналық) куəліктердің берілген жері бойынша куəлік берілген жылдан кейін 5 жылға дейін сақталуы тиіс, кейін қолданыстағы нұсқаулықтарға сəйкес жойылуы керек. 6. Туу, қайтыс болу жəне перинаталдық өлім жағдайларын куəландыратын медициналық құжаттаманы куəліктерді тіркеу кітаптарында нөмірлеу бірінші нөмірден басталады да жыл бойына бірінші қаңтардан бастап отыз бірінші желтоқсанға (қоса алғанда) дейін жүйелі түрде жүргізіледі. 7. Туу, қайтыс болу жəне перинаталдық өлім жағдайларын куəландыратын медициналық құжаттаманың бөлінген бланкісі сызылады, «бүлінген» деп жазылады жəне бланк кітабында қалдырылады. Бүлінген бланкіде қойылған куəліктің нөмірі келесі бланкіге ауыстырылмайды. 8. Туу, қайтыс болу жəне перинаталдық өлім жағдайларын куəландыратын медициналық құжаттама жоғалған жағдайда өтініш берушінің жазбаша өтініші бойынша оның нөмірі жəне «телнұсқа» деген белгісімен берілген күні көрсетіле отырып, бастапқы данаға (түпнұсқасына) тура сəйкес келетін жаңа дəрігерлік (медициналық) куəлік ресімделеді. 9. Бланкілердің барлық бағандары толық жауаптармен, жекелеген сөздер қысқартылмай, сиямен немесе шарикті пастамен анық жазумен толтырылады. Түзетуге жəне өшіруге болмайды. Сұрақтарға қайшы жауаптар берілген бағандар «жоқ» деген сөзбен толтырылады. Қажетті мəліметтер болмаған кезде тиісінше «белгісіз», «анықталмаған» жəне т.б. көрсетіледі. 10. Туу, қайтыс болу жəне перинаталдық өлім жағдайларын куəландыратын медициналық құжаттаманың дұрыс толтырылуына, уақтылы берілуін бақылауды медициналық ұйымдардың басшылары немесе жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғалар жүзеге асырады. 11. Өлімнің себептерін кодтаудың дұрыстығын бақылауды денсаулық сақтау мемлекеттік басқарудың жергілікті органдарының уəкілетті тұлғалары жүзеге асырады. 2. Туу туралы медициналық куəлікті толтыру жəне беру (№103/е-12 нысаны) 12. Тіркеу органдарында тууды тіркеу үшін туу фактісін растайтын №103/е-12 «Туу туралы медициналық куəлік» бастапқы медициналық құжаттамасының есептік үлгісі беріледі.

Дене салмағы 500 грамм жəне одан жоғары жəне гестациялық мерзімі 22 апта жəне одан жоғары тірі туған нəрестелердің барлық жағдайлары тіркеуге жатады. 13. Туу туралы медициналық куəлікті дəрігер ресімдейді, ол болмаған жағдайда орта медицина қызметкері ресімдейді. 14. Түсік тастаған, өлі туған жағдайда туу туралы медициналық куəлік ресімделмейді. 15. Туу туралы медициналық куəлікті тірі туудың барлық жағдайында ана босанған немесе ұйымда акушерлік төсектер бар/жоғына қарамастан босанудан кейін баламен жатқызылған стационардан шығарылуы кезінде барлық медициналық ұйымдар береді. 16. Бала медициналық ұйымнан тыс жерде туған жағдайда туу туралы медициналық куəлікті медициналық ұйым немесе жеке медициналық практикамен айналысатын, үйде босандырған жеке тұлға береді. 17. Көп ұрықты босану кезінде туу туралы медициналық куəлік туған баланың əрқайсысына туу ретіне байланысты жеке ресімделеді. 18. Тауып алынған, тастанды (бас тартылған) баланың тууы тіркелген жағдайда медициналық ұйым баланың жасы туралы анықтаманы рəсімдейді жəне бала орналастырылған медициналық ұйым бас тартылған немесе қалдырылған күннен жеті тəуліктен кешіктірмей тіркеу органдарында тіркейді. 19. Туу туралы медициналық куəлік тіркеу органдарында тіркеу үшін ата-аналарына, ондай болмаған жағдайда - тəрбиесінде болатын баланың асыраушыларына, қамқоршыларына немесе балалар мекемелерінің əкімшіліктеріне беріледі. 20. Медициналық куəліктің нөмірі, сериясы, берілген күні, тууды тіркеу жүргізілген тіркеу органы, туу актісі жазбасының нөмірі мен күні №097/у «Жаңа туған нəрестенің даму тарихы» бастапқы медициналық құжаттамасының есептік үлгісінде көрсетіледі. 21. Туу туралы медициналық куəлікте дəрігер немесе орта медицина қызметкері туу туралы медициналық куəлікті берген күні (немесе оны тіркеу органына беру күні, ұйымда туғаны тіркелген жағдайда) туралы белгі жасайды, медициналық ұйымның атауын, пошталық мекенжайын, өздерінің тегін, атын, əкесінің атын көрсетеді. 22. Туу туралы медициналық куəлікті толтыратын тұлғалар тірі туған баланың туғаны фактісін, туған жерін (медициналық ұйымның атауы немесе бала үйде, жолда жəне тағы басқа жағдайда туды деп көрсетеді), туған күнін, баланың жынысын, салмағын көрсетеді. Сондай-ақ баланың анасы туралы мəліметтер көрсетіледі: тегі, аты, əкесінің аты (жеке басты куəландыратын құжаттарға сəйкес), білімі жəне тұрғылықты жері. 23. Түбіртекте тиісті пункттерде жасалған туу туралы медициналық куəліктің жазбаларына толық сəйкес келетін жазбалар жазылады. Бұған қоса, жаңа туған нəрестелердің тізілімін құру кезінде терең талдау жасау үшін түбіртекке анасы туралы мынадай мəліметтер енгізіледі: туған күні, ұлты, тұратын жері (жеке басты куəландыратын құжаттарға сəйкес), отбасылық жағдайы, жүктілік, босану саны бойынша нешіншісі, босану кезіндегі жүктілік мерзімі, сондай-ақ бала туралы мəліметтер, босануда туғандығы (бір ұрықты, екі ұрықтының біріншісі немесе екіншісі, басқа көп ұрықты босануда туғандығы), Апгар шкаласы бойынша баға, тірі туу өлшемдерінің болуы енгізіледі. Жүктілік кезінде қауіп (медициналық жəне əлеуметтік), босану асқынулары, акушерлік емшаралар, жаңа туған кезеңнің асқынулары факторларының болуы тиісті кодтарды дөңгелетумен белгіленеді. 24. Туу туралы медициналық куəлік медициналық ұйымның немесе жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғаның мөрімен жəне куəлікті ресімдеген медицина қызметкерінің қолымен куəландырылады. 25. Туу туралы медициналық куəліктің түбіртегіндегі жазбалар туу туралы куəліктегі жазбалармен толық сəйкес келуі тиіс. 26. Туу туралы медициналық куəліктің үзіндісін алушы оны алғанда куəліктің түбіртегіне қол қояды. 3. Қайтыс болу туралы медициналық куəлікті толтыру жəне беру (№106/е-12 нысаны) 27. Өлімді тіркеу органдарында тіркеу үшін медициналық ұйымдар немесе жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғалар №106/е-12 «Қайтыс болғаны туралы медициналық куəлік» бастапқы медициналық құжаттаманың есептік нысанын ұсынады. 28. Нəресте өлі туғанда, бала туғаннан кейінгі 0-ден 7 тəулікке дейін шетінеген жағдайларда перинаталдық өлім туралы медициналық куəлік ресімделеді. 29. Қайтыс болғаны туралы медициналық куəлік қайтыс болған адаммен бірге тұрған адамдарға беріледі, ал ондай адамдар болмаған жағдайда мəйітті тапқан ішкі істер органдарына беріледі. 30. Қайтыс болғаны туралы медициналық куəлікті дəрігер, ал ол болмаған жағдайда - орта медицина қызметкері ресімдейді. 31. Заңнамада белгіленген тəртіппен сот-медициналық сараптау белгіленген жағдайда қайтыс болғаны туралы медициналық куəлікті сараптама нəтижелерін ескере отырып, сот-медициналық сарапшы ресімдейді. 32. Өлім фактісін медицина қызметкері жеке анықтамай, қайтыс болғаны туралы медициналық куəлікті сырттай ресімдеуге тыйым салынады. 33. Қайтыс болғаны туралы медициналық куəлікті мəйітті тексерудің, медициналық құжаттамадағы жазбалардың, науқасты бұрынғы бақылаудың немесе ашып тексеру нəтижелерінің негізінде медициналық ұйымның дəрігері (орта медицина қызметкері) немесе жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлға береді. 34. Өлім медицина ұйымында болған жағдайда мəйітті беру қайтыс болғаны туралы медициналық куəлік ресімделгеннен кейін жүзеге асырылады. Қайтыс болған адамды медицина ұйымы жерлеген жағдайда сол медицина ұйымы қайтыс болғаны туралы медициналық куəлікті ресімдеп, бес күн мерзім ішінде тіркеу органдарында тіркеуді жүргізеді. 35. Патологиялық анатомиялық ашу жүргізілген жағдайда қайтыс болғаны туралы медициналық куəлікті мəйітті ашу күні оның нəтижесі ескеріле отырып, паталогоанатом ресімдейді. 36. Тіркелген өлімнің себептерінің дұрыстығын қамтамасыз ету жəне тіркеу органдарында өлімнің тіркелуі мен көмуді кешіктірмеу үшін қай