Issuu on Google+

Haïti, chéri!

an

a e c o e d r e v Chiro o

ECIAL


edito

Vele grenzen voorbij

Moe, vuil en met het hoofd nog een beetje in Haïti zetten we op 27 augustus weer voet op Brusselse bodem. Tweeëntwintig dagen eerder hadden we België uitgezwaaid, en waren we met z’n twaalven, met vierentwintig koffers, een hoopje verwachtingen en een grote hoop goesting het vliegtuig opgestapt, een Haïtiaans avontuur tegemoet.

Uitdaging? Jazeker, want culturele barrières en taalgrenzen laten zich niet zo makkelijk overwinnen. Maar moeilijk gaat ook, en (bijna) altijd slaagden we erin contact te leggen. We praatten over hier en daar, leerden elkaar spelletjes en liedjes aan, gingen mee op kamp en naar de mis, zagen het Kiwoleven zoals het is, en leerden stukje bij beetje en met verwondering en verbazing de Haïtiaanse versie van Chiro kennen. Benieuwd wat we er gedaan, geleerd en meegemaakt hebben? Al onze Haïtiaanse herinneringen, gebundeld in deze special! Anpil plezi!

Waarom Haïti? Simpel: omdat daar ook een Chiro bestaat, Kiwo genaamd, waarmee Chirojeugd Vlaanderen een ‘partnerschap’ heeft. Dat betekent dat we twee jaar lang met elkaar samenwerken op het vlak van ‘uitwisseling, ontmoeting en solidariteit’. Dus smeerden we alle vierentwintig benen en armen in, probeerden we enkele woordjes Creools te onthouden, bereidden we ons zo goed mogelijk voor en gingen we de uitdaging aan.

Inhoud Kiwo wa? Chiro Haïti uit de doeken gedaan op p. 3

Ik ga op reis en ik neem mee... mijn fototoestel! Memorabele fotomomentjes op p. 8

Lotte, namens de inleefreizigers

2 | Haïtispecial bijlage bij Dubbelpunt december 2012

Chiro of Kiwo? De gelijkenissen en verschillen op p. 12

Colofon: Redactie: Lotte Van Doren, Eline Pieters, Melissa Moens, Sara Van Looveren, Tine Marschang, Katleen De Donder, Joke Blockx, Lore Brouwers, Ruben Leeman, Charlotte Candries, Sarah Steuperaert, Dieter Van Orshoven en Evy Hoeben


een wereld van verschil

Kiwo en Chiro: een wereld van verschil? Het is geen toeval dat de woorden ‘Chiro’ en ‘Kiwo’ op elkaar lijken. Kiwo Ayiti werd in 1960 namelijk opgericht door Vlaamse missionarissen, die de Chiro als model gebruikten. En dus lijken ze in meer dan alleen hun naam op elkaar.

De tien Kiwogeloften 1. Gehoorzamen 2. Schuld bekennen 3. Elke week ter communie gaan 4. Elke ochtend en elke avond bidden 5. Elke ochtend en elke avond drie keer het ‘manman mari’ bidden 6. Naar elke samenkomst [van de Chiro] komen 7. Een volgeling van Jezus zijn 8. Het uniform dragen om aan iedereen te tonen dat je Jezus Christus dient 9. Altijd spelen met een tevreden hart. 10. Alles doen om anderen bij de Kiwobeweging te doen aansluiten

Toen de missionarissen in 1960 wilden starten met Kiwo Ayiti voerden ze ook de principes van de Vlaamse Chirobeweging in, maar dan aangepast aan de Haïtiaanse cultuur en omstandigheden. Tot op vandaag worden er binnen de Haïtiaanse Chiro tien konsey Kiwo gebruikt – letterlijk: Chiroadviezen. Dat zijn een aantal regels die elke Kiwogroep moet naleven, zoals dagelijks bidden en naar elke Chirobijeenkomst komen.

Kiwo is geloven Het geloof speelt binnen Kiwo Ayiti nog een heel grote rol. Je kunt enkel lid worden van een Kiwogroep als je een praktiserend christen bent, en de

Chiro over de oceaan | 3


een wereld van verschil lokale groepen zijn heel nauw verbonden met de lokale parochies. Ze vallen er bijna mee samen. Een gewest - comité régional - bestaat bijvoorbeeld uit verschillende ‘parochies’, waarvan de pastoor de ‘proost’ is van de groep, en de Kiwogroepen het koor vormen tijdens de mis.

Van groen tot oranje Op andere vlakken werd aan het Vlaamse concept weinig gesleuteld. Onze Chirovlaggen van vroeger wapperen nu ook in de Haïtaanse wind, en ook de kleuren van de afdelingen werden overgenomen. Eén verschil: Kiwo Ayiti kent maar vier afdelingen of sections: ( petite of tambette, met de kleur groen ( moyenne of conva, met de kleur rood ( grande of venco, met de kleur blauw ( aspi, met de kleur oranje

Gaan in Haïti kinderen dan pas vanaf hun tiende naar de Chiro? Nee hoor, maar van afdeling veranderen is er niet zo eenvoudig als bij ons. Je gaat er niet over wanneer je de juiste leeftijd hebt, maar wanneer de leiding je er klaar voor vindt. Hiervoor letten ze onder andere op je inzet en aanwezigheid. Haïtiaanse Kiwojongeren worden dus ook niet automatisch leiding wanneer ze achttien zijn. Ook daarvoor moet je toestemming krijgen, waarna nog een stageperiode volgt voor je pas écht dirigeant wordt. Die opleiding duurt langer dan onze IK van een weekend: hij verloopt over enkele maanden en is opgesplitst in verschillende onderdelen. Zo organiseert het gewest opleidingen over verantwoordelijkheid, over leiding geven en over de Kiwo-organisatie in het algemeen.

4 | Haïtispecial bijlage bij Dubbelpunt december 2012

Van groepen tot comités Zowat vijftig jaar na de oprichting heeft Kiwo Ayiti ongeveer 50 000 leden, in 500 lokale groepen. Die groepen worden ondersteund door 56 régions (vergelijkbaar met onze gewesten), 11 diocèses (verbonden) en een nationale ploeg, die nog eens onderverdeeld is in verschillende comités. Zo zijn er het comité voor het leidingstijdschrift Twonpet en een vormingscomité. Het vormingscomité bereidt workshops voor en begeleidt die tijdens de formasyon, een meerdaagse cursus waarop de Haïtiaanse leiding vorming krijgt over de Chiro, en algemene lessen over bijvoorbeeld seksualiteit of etiquette.


spelen

Spelen op z’n Haïtiaans

Uitpuilende materiaallokalen, spelborden en altijd een bal in de buurt. Het lijkt voor ons de normaalste zaak van de wereld, maar de Chiro doet het niet overal zo. In Haïti is het gebruik van materiaal een uitzondering. En als de Kiwo’s toch iets nodig hebben, recycleren ze een flesje of iets anders dat toevallig in de buurt ligt. Voor het overgrote deel van de Haïtiaanse spelen heb je aan een bende enthousiaste Kiwo’s met een luide stem genoeg. Onder ‘spelen’ verstaan ze in Kiwo Ayiti dan

ook vooral zingen, dansen en ... supporteren. Bij veel van hun spelen kunnen maar een of twee personen effectief iets doen, en het is dan de taak van de anderen om hen te ondersteunen met zang, handengeklap en schuddende konten. Klaar voor een namiddag Haïtiaans spelplezier?

Les noms des filles De spelers gaan in een kring zitten en nemen elkaars handen vast. Dan zeggen ze het volgende versje: Nous allons citer les noms des filles (garçons), sans hésiter sans répéter, en commençant par ... Een leid(st)er vult het versje aan met een naam van iemand uit de groep. Die moet een willekeurige meisjesnaam zeggen. Vervolgens gaan we de kring rond en zegt iedereen een andere meisjesnaam. Wie

Chiro over de oceaan | 5


spelen

te lang twijfelt of een naam herhaalt, valt af. Dan begint een nieuwe ronde. De namen die de vorige ronde gezegd zijn, mogen dan opnieuw gebruikt worden. Het spel gaat door tot er nog maar een speler overblijft: hij of zij is de winnaar.

Armpje-klop In het midden van een kring staat iemand geblinddoekt met de armen voor zich uitgestrekt. Een andere speler tikt de geblinddoekte op de arm. De blinde moet nu raden wie de klopper was. Heeft de geblinddoekte het fout, dan mag dezelfde persoon nogmaals op de arm slaan. Wanneer de klopper ontdekt wordt, moet hij of zij geblinddoekt in het

midden gaan staan.

Chita, leve, kanpe, frappe, souke De deelnemers staan in een rij of een halve cirkel. Een leid(st) er geeft afwisselend bevelen: chita (zitten), leve (hurken), kanpe (rechtstaan), frappe (in je handen klappen) en souke (schudden met de poep). Wie een bevel niet correct of niet snel genoeg uitvoert, moet gaan zitten. Hoe minder spelers er overblijven, hoe sneller de bevelen elkaar opvolgen. De persoon die als laatste nog rechtstaat, wint.

Haïtiaanse stoelendans De spelers vormen een kring. In het midden staan twee stoe-

6 | Haïtispecial bijlage bij Dubbelpunt december 2012

len, met de ruggen tegen elkaar. Drie spelers lopen rond de stoelen, terwijl de rest van de kring een (vooraf afgesproken) liedje zingt. Wanneer het liedje voorbij is, proberen de drie spelers zo snel mogelijk op een stoel te gaan zitten. Degene die geen stoel kan bemachtigen, valt af. Een nieuwe speler komt in het spel.

Allons, arrêtons De leden zetten zich voor een bankje of een stoel. Een leid(st) er geeft twee soorten bevelen: allons (sta recht) en arrêtons (ga zitten). Wanneer je twee of meer keer na elkaar hetzelfde bevel hoort, mag je niets doen. Als je al zit, mag je dus niet meer reageren op arrêtons.


spelen Wie een fout maakt, valt af. Na verloop van tijd volgen de bevelen elkaar sneller en sneller op. Wie als laatste overblijft, is de winnaar.

rechtstonden, moeten hurken. Wie een fout maakt, valt af. De ploeg waarvan als laatste een speler overblijft, wint.

Tik-tak-boem: de Haïtiaanse versie

Iemand houdt één hand gestrekt voor zich uit. Wanneer die persoon met de andere hand eronder ‘zwemt’ (als een vis) mogen de leden niet klappen. Wanneer de vis boven de hand ‘springt’, klappen de spelers in hun handen.

Eén speler gaat in het midden van de kring zitten, en zegt onafgebroken ‘’tic tac tic tac tic tac”. Ondertussen geven de spelers in de kring een voorwerp door. Wanneer de speler in het midden “boum” zegt, valt degene die op dat moment het voorwerp in handen heeft af. Zo gaat het spel door tot er nog maar één speler overblijft: die heeft gewonnen.

Sucre, l’alcool, kokoye, canelle Verdeel de groep in vier ploegen en geef hen elk een naam: de eerste heet sucre (suiker), de volgende l’alcool (alcohol), de derde kokoye (kokosnoot) en de laatste canelle (kaneel). Elke ploeg vormt een rij. Dan begint een leid(st)er de vier namen willekeurig door elkaar te roepen. Een ploeg die haar naam hoort, moet gehurkt gaan zitten. De volgende keer dat de leid(st)er hun groepsnaam zegt, moeten ze weer rechtstaan. Af en toe kan de leid(st)er ook brassé roepen. Dat is het teken dat iedereen van positie moet wisselen: gehurkte spelers gaan rechtstaan; deelnemers die

De vis

Kraze kay (Breek het huis af) De leden gaan per drie achter elkaar in een kring staan. De binnenste speler van het groepje is het raam (fenèt), de middelste is de deur (pot) en de buitenste is het dak (twa). In het midden van de kring staat één speler die een huis zoekt. Wanneer de leiding fenèt roept, verwisselen alle ramen van plaats en probeert de spe-

ler in het midden een plek te bemachtigen. De speler die geen plaatsje weet te veroveren, moet in het midden gaan staan. Wanneer de leiding pot roept, moeten alle deuren van plaats wisselen en bij twa is het aan de daken. De leiding kan ook kraze kay roepen. Dan moet iedereen van plaats veranderen.

Sur le pont - dans la rivière De leden verdelen zich in teams van ongeveer drie personen. Wanneer de leid(st)er sur le pond (op de brug) zegt, springen de kinderen naar voren terwijl ze die sur le pond herhalen. Als de leiding dans la rivière (in de rivier) zegt, springen ze naar achter terwijl ze dans la rivière zeggen. Als een speler zich vergist, valt zijn of haar team af. Het team dat als laatste overblijft, wint.

Chiro over de oceaan | 7


! i t 誰 a H t i u s je k e i k e Vakanti VAkantie-album

n eg Onderw aken we ook gebruik va Natuurlijk m vervoer. ar het openba

Saint-M

Tijd voor arc H spelletjes! a誰tiaanse en Belg ische

rt.

t fo ques nop he a c v a t J ich ig uitz Fort racht

Een p

Jacmel

Heerlijk g en dagje aan ieten van een het stran d.

8 | Ha誰tispecial bijlage bij Dubbelpunt december 2012


vakantie-album

al el Carvaj Cerca g op kamp, nog even sn a d aatste enir. L ouv aken als s een foto m

Fort l

Zo was iberte sen de H bivak. aĂŻtianen zich op

le kale nvil lo PĂŠtiotdekken de We on nijen. r lekke

Port-

A

Even po u-Prince s van Kiw eren aan het N o Ayiti. ationaa l Bureau

Chiro over de oceaan | 9


interview

“Kiwo, c’est pour la vie!” Je bent achttien, hebt net de middelbare school vaarwel gezegd en maakt je klaar voor de sprong naar het ‘volwassen’ leven. Ook in je Chirogroep ben je stilaan het ledenstatuut ontgroeid: voortaan behoor je tot de leidingsploeg. Althans, zo gaat het er doorgaans bij ons aan toe. Maar hoe zit het aan de andere kant van de wereld? We vroegen het aan een man, klein van gestalte, maar groot van Kiwohart: Jean Marc Donald. “Maar zeg maar Shuby.”

Shuby: “Het sociaal contact is mijn belangrijkste drijfveer als Kiwoleider.” DUBBELPUNT: Dag Shuby, jij bent Kiwoleider! Shuby: Bonswa! Inderdaad, mijn Kiwogroep heet SaintGérard, en ik ben er nu voor het zesde jaar op rij leider. Ik heb al bij alle afdelingen gestaan, en koos nu opnieuw voor de kleinsten, section Tambette. Ik ben ook groepsleider geweest, maar nu ben ik regiovoorzitter, wat wil zeggen dat ik negen Kiwogroepen onder mijn hoede heb.

DUBBELPUNT: Hoe word je in de Haïtaanse Kiwo eigenlijk leiding? Shuby: Bij ons is het een heel ander verhaal dan bij jullie. Hier word je niet hoe dan ook leiding wanneer je achttien bent. Je stapt pas in de leidingsploeg als de anderen vinden dat je daar de juiste capaciteiten en ingesteldheid voor hebt. De leeftijd waarop dat gebeurt, verschilt dus van persoon tot persoon. Bij ons moet je er echt klaar voor zijn. Onze leidingsploeg bestaat uit elf leiders, allemaal tussen 23 en 34 jaar oud. We zijn heel goede vrienden. Elke zaterdag komen we van vier tot zes bijeen om te vergaderen, en daarna gebeurt het wel eens dat we met z’n allen nog iets gaan drinken.

10 | Haïtispecial bijlage bij Dubbelpunt december 2012

Creatief organiseren DUBBELPUNT: Waarom wilde jij eigenlijk leider worden? Shuby: Een van mijn grootste drijfveren was het sociaal contact: ik hou ervan om met anderen samen te werken en om met kinderen om te gaan. Daarnaast ben ik heel trots om een Kiwo te zijn. Ik zet me dan ook met veel plezier in. DUBBELPUNT: Wat vind je het allerleukste aan leiding zijn? Shuby: Ik vind vooral de organisatorische kant heel tof, zoals ons groepsfeest of het kamp in elkaar boksen. Afspreken hoe we dat allemaal gaan aanpakken, zorgen dat het transport geregeld is, dat er eten is voor iedereen, enzovoort. Al loopt het niet altijd van een leien dakje. Hoe organiseer je bijvoorbeeld iets als er niet genoeg geld is? Het komt er dan op aan om zo creatief mogelijk uit de hoek te komen, en om met beperkte middelen toch iets te realiseren. Wat me daarnaast soms wel frustreert: dat je niet altijd alles gedaan krijgt zoals je het gepland had. Dat komt soms door een gebrek aan geld, maar evengoed is een manke organisatie de boosdoener.


interview

Leider van het jaar DUBBELPUNT: Wat zijn je mooiste Kiwoherinneringen? Shuby: Ik heb er veel, en die zijn bijna allemaal positief. Toen ik nog groepsleider was, bijvoorbeeld, heb ik op kamp een geweldig cultureel spektakel op touw gezet. Er waren wel 1500 Kiwo’s en sympathisanten aanwezig! Zoiets vergeet je natuurlijk nooit. Een tweede heel mooie herinnering die me te binnen schiet, is de prijs die ik in 2008 gekregen heb voor ‘beste Kiwoleider van het jaar’. Binnen onze Kiwogroep beslist de groepsleider naar wie die titel gaat. Ik werd er toen uitgepikt wegens mijn goede leiderskwaliteiten. Een heel mooi gebaar. DUBBELPUNT: Zijn er dingen in de Kiwo die je nog zou willen aanpakken? Shuby: Er zijn wel wat dingen die ik graag zou zien veranderen, ja. Wanneer ik nu naar de Kiwo kijk, zie ik een beweging die eerder de nadruk legt op het spirituele dan op het sociale. Dat laatste mag voor mij toch meer aan belang winnen. Beetje bij beetje werken we daaraan. Wanneer er bijvoorbeeld een natuurramp plaatsvindt, proberen we zoveel mogelijk te helpen. Maar het sociale aspect betekent ook dat je openstaat voor iedereen.

Shuby: “Bij ons word je pas leiding als de anderen vinden dat je daar de juiste capaciteiten en ingesteldheid voor hebt.” Momenteel moet je katholiek zijn om in de Kiwo te mogen, en persoonlijk ben ik daar niet echt voorstander van. Ik ben dan ook aan het nadenken over een goede manier om veranderingen voor te stellen, maar het is een moeilijke kwestie. Want wat doe je dan met de talloze misvieringen? Er zijn niet veel mensen die mijn mening delen, waarschijnlijk ben ik zelfs de enige die zo denkt. Het zal

dan ook tijd vragen om de rest ervan te overtuigen. DUBBELPUNT: En hoeveel jaar zie je jezelf nog actief? Shuby: Dat weet ik nog niet ... (lacht) Kiwo is voor het leven, zeggen wij altijd, dus zolang mijn werk als advocaat het toelaat, blijf ik doorgaan. Bedankt, Shuby, voor je oprechte antwoorden!

Chiro over de oceaan | 11


xx

Kiwo en Chiro: zoek de vijf verschillen! “Het enige verschil tussen Kiwo en Chiro is de huidskleur,” hoorden we een Haïtiaanse groepsleidster zeggen. “In onze geest zijn we allemaal gelijk.” Een waarheid als een koe! Maar is het verschil in huidskleur echt het enige wat opvalt als je een groepje Haïtiaanse en Vlaamse Chirofanaten naast elkaar zet? Zoek de vijf verschillen!

#1: De kleren maken de Kiwo/Chiro

Onze twee jongens hadden in hun Chirokleren heel wat bekijks. Shorts en blote benen zijn in Haïti voor mannen namelijk absoluut not done. Kiwojongens dragen er dan ook een lange, donkerblauwe broek, met een beige hemd en zwarte, deftige schoenen. Ook meisjes dragen zwarte schoenen, en tot de aspi’s gaan ze gekleed in het lichtblauw: van hun kousen tot hun bloes. Vanaf de aspi’s schakelen ze over naar een donkerblauwe outfit.

#2: Accessoires maken het plaatje compleet

Ook in Haïti pimpen ze hun Chirokleren. Zo dragen Kiwo’s op hun schouder en linkerborstzakje embleempjes waarmee ze te kennen geven dat ze in de Kiwo zitten, en bij welke afdeling ze horen. Daarnaast dragen Haïtaanse Kiwojongens en –meisjes steevast een goudgele das. Voor de leiding komt daar nog een fluitkoord bij in de kleur van hun afdeling. Groepsleiding draagt een witte koord. Grappig weetje: in Haïti dient die fluitkoord niet echt om een fluitje aan te hangen, dat hangen ze nog

12 | Haïtispecial bijlage bij Dubbelpunt december 2012

eens apart om hun nek. Op de foto hebben enkele meisjes ook nog een paternoster aan hun rok hangen. Gaat er trouwens geen belletje rinkelen bij wie ooit al eens foto’s gezien heeft uit lang vervlogen Chirotijden? Het huidige Kiwo-uniform verschilt namelijk niet zo heel erg van het Chiro-uniform tot halverwege de jaren 70 – roestbruine hemden, blauwe kleedjes en gele dassen.

#3: Eenheid in verscheidenheid

Officieel spreken wij in de Chiro eigenlijk niet meer van een ‘uniform’, maar van ‘Chirokleren’. We hebben een heel assortiment aan T-shirts, truien, en zo meer, en lokale groepen doen er hun eigen ding mee. Toch staan al die verschillende kleren voor ‘Chiro’, en voelt iedereen


xx

er zich door verbonden. In Haïti kregen we dat maar moeilijk uitgelegd. “Wat voor uniform is dat als iedereen hun ding mag doen?” zagen we hen denken. Bij de Kiwo gaat het er namelijk veel eenvormiger aan toe: iedereen in het land draagt identieke en op maat gemaakte kleren, volgens nationale richtlijnen.

#4: Chirokleren om in te spelen?

Voor de Haïtiaanse Kiwo is het uniform heel belangrijk. Ze dragen er dan ook veel zorg voor, en willen perfect in orde zijn. Zo nemen Kiwoleden op kamp zelfs een strijkijzer mee om kreuken onverbiddelijk weer glad te strijken. Geen ideale kleren om in te ravotten zoals bij ons dus. De Kiwo’s dragen hun uniform dan ook tijdens missen, formaties, optochten en

plechtige gelegenheden, niet om in te spelen. Wij gebruiken onze Chirokleren wél om in te spelen, waardoor ze soms tot op de draad versleten zijn. En toch droegen we die tijdens onze reis nog vol trots. Wat een gek volkje, die Vlaamse Chiroleiding!

#5: Van ‘pozisyon fiks’ tot ‘an plas repo’

De Haïtiaanse Kiwo’s zien er in hun strakke uniform heel gedisciplineerd uit. Ze kennen bovendien verschillende soorten fluitsignalen, lopen per afdeling op een rijtje om de vierkantsformatie te vormen en luisteren naar kreten als “An pozisyon fiks!” (stijf in het gelid staan) en “An plas repo” (ter plaatse rust). De twee jongens rechts op de foto, zijn niet zomaar wat aan het zwaaien, maar brengen de groet: op “Eén” steken ze hun hand op, met de

vingers bijeen, op “Twee” brengen ze hun hand weer neer. Een andere belangrijke pose is die voor het gebed, zoals je de meest linkse jongen ziet doen: hij maakt met zijn armen een kruis over zijn borst. Als symbool voor de overwinning van Jezus, staan de voeten daarbij in een V-vorm. Als je enkel op uiterlijke kenmerken afgaat, kun je al snel het idee krijgen dat de Kiwo in Haïti nogal stijfjes en saai oogt. Maar vergis je niet! Haïtianen houden heel erg van muziek en dans (konpa!) en gaan daarbij volledig uit de bol. En als je de uren optelt die wij er tijdens onze reis hebben gewacht op laattijdige Kiwo’s, dan valt het met die Haïtiaanse discipline ook

nog wel mee.

Chiro over de oceaan | 13


recept

“Bona Bona, peti peti” De lekkerste Haïtiaanse Chirogerechten voor jullie gebundeld. Do try this at Chiro! Als programma met je leden, om op bivak uit te testen, of om na de activiteit gewoon van smullen. Jammie!

Spagetti ayisyen (Haïtiaans ontbijt)

Kwók zaboka (croque avocado)

Diri ak pwa (rijst met bonen)

Benodigdheden: pasta– geconcentreerde tomatenpuree – soepblokje (Maggie) – ui– chilipepertje – boter

Benodigdheden: 4 sneetjes brood (zonder korsten) – 2 sneetjes gerookte ham – 2 avocado’s – 2 tomaten – 2 eetlepels gemalen kaas – boter

Benodigdheden: rijst – bruine bonen – ui – boter – kruiden: peper, zout, knoflook, laurier, peterselie, tijm

Schil de tomaten en snij ze in plakjes. Verwijder het vetrandje van de ham en snij de plakken in tweeën. Verwarm de boter in een pan en bak de ham kort aan. Laat uitlekken. Bak het brood kort aan. Schil de avocado en verwijder de pit. Snij in plakjes. Leg het brood op een ingevette ovenschotel, en beleg met ham, tomaat en avocado. Werk af met wat gemalen kaas. Zet alles nog zo’n 8 à 10 minuten in de oven. Serveer warm.

Kook de bonen gaar in water, en bewaar het kookvocht voor de rijst. Bak de ui glazig in de boter en voeg de gekookte bonen toe. Voeg aan het kookvocht de kruiden toe, en kook de rijst hierin gaar. Meng de afgegoten rijst met de bonen en dien op. Ook lekker met extra groenten, geitenvlees of bonensaus.

Kook de spaghetti gaar. Doe boter in de pan, voeg de chilipeper in zijn geheel toe, samen met de tomatenpuree en een fijngemalen soepblokje. Bak de afgegoten spaghetti even mee in de pan. Dien warm op.

14 | Haïtispecial bijlage bij Dubbelpunt december 2012


xx Meer weten over de inleefreis en het partnerschap met Kiwo Ayiti?

! Zoek ‘Inleefreis Haïti’ op Facebook. ! Check de blog op inleefreishaiti.wordpress.com. ! Surf naar chiro.be/internationaal en klik door naar ‘Het partnership met Kiro Haïti’. ! Mail naar internationaal@ chiro.be. ! Of bel 03-231 07 95 en vraag naar Evy Hoeben.

To twin = to win »En Jésus notre Roi et notre Chef et en Marie notre mère et modèle, recevez nos meilleures salutations.» ‘Pennenvrienden’ met een Haïtiaanse groep: je weet nooit helemaal waar je aan begint, maar eens je bezig bent, wil je meer. Na een algemene voorstelling kan het echte uitwisselen beginnen. Waarover dat moet gaan? Dat kiezen jij en je twin-groep helemaal zelf. »Il faut souligner que nous autres, avons soif de vous connaitre d’avantage, votre pays, votre culture, le fonctionnement de votre groupe et tout ce qui peut élargir notre champs de connaissance.» En ja, twinnen is in het Frans, maar er bestaan vele goede vertaalsites, en Frans met haar op is ook goed te verstaan.

Met wat geluk komen er enkele Haïtianen van jouw twingroep naar België in de zomer van 2013! Die kunnen dan als buddy mee op Krinkel, of bij jullie thuis of in jullie lokalen logeren.

Twinning in real life: een getuigenis “Ik had het geluk mijn twingroep, Sint-Jozef, te ontmoeten op inleefreis in Haïti. Bij aankomst stond de hele Kiwogroep klaar om de kerk binnen te gaan. De gastvrijheid en blijheid die vanuit de hele parochie kwam, was onbeschrijfelijk! We kregen een ereplaats in de kerk en werden regelmatig vernoemd tijdens de mis. We kregen ook de kans om wat informatie uit te wisselen en speelden enkele Vlaamse spel-

letjes met heel de groep. Als afsluiter mochten we bij meneer pastoor gaan eten. Of hoe door enkele brieven zulke banden gesmeed kunnen worden!”

GEZOCHT:

! Chirogroepen die op kamp gaan in de periode van 10 tot 20 augustus en die één of twee Haïtiaanse gasten voor enkele dagen mee op kamp willen nemen. ! Chiroleiding die tijdens die periode voor enkele dagen een of twee Haïtianen bij hen thuis opvangen, en hen betrekken in hun dagelijkse leven. ! Buddy’s die op Krinkel (25 tot 30 augustus) een Haïtiaanse gast onder hun hoede willen nemen. De Dienst Internationale Activiteiten zorgt daar voor een internationale kampkring, en als buddy zorg je ervoor dat je gast zich goed voelt op dat massa-evenement.

Chiro over de oceaan | 15


groetjes uit haiti! Chiros de la Bonjour à tous les Belgique heureux de vous Nous sommes très suffisent pas ne saluer. Nos mots e joie, face à tant pour exprimer notr yons venir de la vo us de Chiros que no per dans notre ici rt pa ur po Belgique ur partager po , bivouac avec nous ec nous. Nous av es idé es leurs bonn aque année. ch ir souhaitons vous vo

Chirojeugd Vlaanderen, Kipdorp 30,

2000 Antwerpen

Nous disons un grand merci aux Chiros de la Belgique qui viennent nous visiter durant cette année et nous vous félicitons pour votre solidarité et collaboration que vous nous avez apportés.

ou sye n remè espere e r r u ie o St.P u di n ò. Kiwo it la e no t jou ank is lò v n u o o y p p wè fo na e andr Cass n ie c Lu

Une gra nd Chiros d e salutation à tous les e la Belg ique! C’est un quelques grand plaisir de r sommes uns parmi vous ecevoir et nous très con tents. aimons b No e beaucoup aucoup. Nous a us vous v ons part d ’id ées. nous pou vons reg Nous espérons agé que arder e ensemble na Belgique l’année prochain rrière . e en Un gran d et une p bisou à toutes le oignée d e main à s filles garçons . tous les

ts! s dirigean Bonjour le Chirojeugd Vlaanderen vous , uggérer : s s ou v à Kip il dor 30q,ue vous il Un conse le trapva , e tout facile savez qu 20 u d s a p 00 An t s tw erp ’e en n c e s v e a it fa er irez ut continu mais il fa ce, et vous réuss n a r é v é s . r pe els ux spiritu vos trava rit Saint qui vous p Avec l’Es e. n accompag il! a v a r t on B laanderen, Chirojeugd V

l Chirojeugd V Kipdorp 30,

2000 Antw

Kipdorp 30,

erpen 2000 Antw

Là o ù recon le succè s n reine aissanc est le r e o . vous C’est u doit êtr i, la e d n gran ire merc e façon la deme i, p nt po je vous r our ur to emer Mar u cie t. io Je KC o ugadn,Vd irohir Stje.P lairaignedaer ie ntend,u Kipdorp rre group 30, e

2000 A ntwerpe n

Chi

Kipd

200

roje

orp

0A

3

nt


Haïti special