Page 1


Redakcja: Centrum Kultury w Piasecznie, ul. Kościuszki 49, 05-500 Piaseczno Magazyn Kulturalny 2/2017 ISBN: 978-83-942988-1-4

Autorzy tekstów: Małgorzata Fąfrowicz-Szamocka, Monika Firek, Karolina Giedrys-Majkut, Agata Napierska, Dominik Zawadzki

Projekt okładki: Konrad Wysokinski, Branding&Design, www.substance.pl

zdjęcia: str. 4 materiały promocyjne artysty, str. 6 fot. Agata Napierska, str. 8 i 9 for. archiwum Karoliny Giedrys-Majkut,, str. 10 foto. Ewa Łowżył, „Ptaki śpiewają w Kigali”, produkcja KOSFILM, str. 11 fot. Anna Gostkowska, Copyright (C) Vega Investments, str. 12,13,16 i 18 fot. archiwum ms, str.19 fot. CC BY NC SA by Jesson Yip, str. 20 fot. Katarzyna Wawrykowicz, str. 22 fot. archiwum Moniki Firek,

https://creativecommons.pl/poznaj-licencje-creative-commons/


spis treści wrzesień-grudzień 2017

04

07

PSYCHOLOGIA PRZYSZŁOŚCIĄ KINA

TRENDYW KINIE

Z Tomaszem Raczkiem o sile

O społeczych i prsychologicznych zjawiskach

i przyszłości kina, a także pasji do filmu

w kinie pisze Karolina Giedrys-Majkut.

rozmawiała Agata Napierska.

09

10

GDY KINO SPOTYKA SZTUKĘ

JESIENIĄ CZAS NA KINO

Od jesieni nowy cykl "Filmów o sztuce"

Zapowiedzi polskich filmów. "Botoks" w reż.

w Domu Kultury

Patryka Vegii i "Patki śpiewają w Kigalii" w reż. Joanny Kos-Krauze i Krzysztofa Krauze.

12

16

PO CO NAM KULTURA

PRAWA KOBIET

Z Mariuszem Knorowskim, historykiem sztuki

W MUZEUM PLAKATU

i dyrektorem Muzeum Plakatu w Wilanowie,

Wystawa Prawa kobiet = Prawa człowieka

oddziału Muzeum Narodowego w Warszawie,

w Galerii Format G2, Muzeum Plakatu

rozmawia Małgorzata Fąfrowicz-Szamocka.

w Wilanowie tylko do 1 października 2017.

17

19

CZY SZTUKA WSPÓŁCZESNA

ZMĘCZENIE MATERIAŁU

JEST DLA DZICI?

Recenzja płyty„Humanz” zespołu Gorillaz.

Niektórych dzieł nie da się zrozumieć, bo niektóre kierunki sztuki, temu „rozumieniu” właśnie się sprzeciwiają.

22

20 CZUJEMY SIĘ SPEŁNIENI

TKANIE NIEJEDNO MA IMIĘ

O tym co jest najważniejsze w muzyce Lao Che

Nowe zajęcia w Przystanku Kultura.

i jak układają się relacje z fanami opowiadał – Mariusza „Denata” Densta –w rozmowie z Dominikiem Zawdzkim.

03


PSYCHOLOGIA PRZYSZŁOŚCIĄ KINA „Jak idziemy do kina to widzimy pół filmu na ekranie, a drugie pół jest wyświetlane na każdym z nas”. Z Tomaszem Raczkiem o sile i przyszłości kina, a także pasji do filmu rozmawiała Agata Napierska z Centrum Kultury w Piasecznie.

Agata Napierska: Zaczęło się od studiów na Akademii

Oczywiście byłem na komisji wojskowej i nawet

Teatralnej, tam zrodziła się pasja do dziennikarstwa, to

przygotowałem sobie łuk histeryczny, bo przeczytałem,

kiedy pojawiło się zainteresowanie filmem?

że jak się zrobi ten łuk, to jest to dowód na to, że jest się zakłóconym psychicznie. Wykonałem go, ale pan doktor

Tomasz Raczek: Zainteresowanie filmem było od

- bardzo rozbawiony - spojrzał na mnie i powiedział, że

zawsze. Recenzje filmowe pisałem jeszcze w szkole

łuk histeryczny jest w drugą stronę. Dostałem kategorię

średniej. To prawda, że poszedłem na studia do

A i nie zostało mi nic innego jak studia w szkole

Akademii Teatralnej, na wydział Wiedzy o teatrze, ale

artystycznej.

nie poszedłem tam w ogóle z powodu tematu studiów, wie pani dlaczego tam poszedłem? Były dwa powody.

AN: A drugi powód?

Pierwszy bardzo przyziemny. TR: Otóż wtedy było tak, że ten wydział powstał po AN: Dlatego, że było blisko?

części także dla wykładowców. Ówczesny dziekan Jerzy Koening, zebrał wykładowców humanistycznych

TR: Nie, to był jeszcze bardziej praktyczny powód.

różnych dziedzin, przede wszystkim z Uniwersytetu

Szkoła Teatralna podlegała Ministerstwu Kultury, a

Warszawskiego, którzy mieli zakaz wykonywania pracy.

studenci szkół artystycznych byli zwolnieni ze służby

Było to konsekwencją, poparcia buntu studentów w ’68

wojskowej. A ja, jako pacyfista w ogóle nie

roku. Uczenia artystyczna nie podlegała Ministerstwu

wyobrażałem sobie, żebym miał pójść do wojska.

Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale Ministerstwu

NOMADIC

|

24


Kultury i to była jedyna możliwość, aby Ci ludzie nauki

technologią, ponieważ ja widzę przeszłość kina przede

mogli dalej prowadzić wykłady. To spowodowało, że

wszystkim w małych produkcjach filmowych. „La la land”

zakres tematyczny zajęć był niezwykle szeroki i ja

jest przykładem filmu, który już należy do przeszłości kina,

Editor's Note

poszedłem dla nich. Ja chciałem mieć kontakt z tymi

takiej jak ja ją widzę, w tej chwili. Moim zdaniem,

wybitnymi ludźmi. Oni pozwali mieć otwartą głowę.

największym nośnikiem siły kina jest psychologia. Bo kino zawsze dawało człowiekowi to, czego mu najbardziej

AN: Mówił Pan kiedyś, że poziom współczesnego

brakowało, jak był Wielki kryzys w Stanach

dziennikarstwa strasznie upadł. A jak to jest z poziomem

Zjednoczonych to kino dawało rozrywkę, eskapizm. Jak

współczesnego kina?

była wojna, to kino dawało miłość, melodramaty, to czego można się było chwycić i utrzymać, a dopiero po wojnie

TR: To prawda. Nie ma powrotu do dawnego

było kino wojenne.

dziennikarstwa. Jest efekt życia, zmian społecznych, internetu, technologii. To spowodowało, że zatarła się

AN: Czego nam teraz najbardziej brakuje?

różnica pomiędzy zawodem a amatorstwem. Mogę powiedzieć, że zawód dziennikarza tak jak kiedyś był

TR: Brakuje nam bezpośrednich kontaktów. Brakuje

rozumiany już nie istnieje. Tym ludziom, którzy teraz są

spojrzenia sobie w oczy. Brakuje nam kogoś, kto by nas

dziennikarzami potrzeba całkiem czegoś innego. Natomiast

wysłuchał. Film umożliwia nam rozmowę z samym sobą.

jeśli chodzi o kino to ono się tak bardzo nie zmieniło.

Daje nam coś na zasadzie lusterka, w którym się

Paradoksalnie w kinie mniej zmieniają się filmy, a bardziej

migoczemy, bo niedokładnie widzimy swoje odbicie, ale

publiczność. A z kinem jest trochę tak jak z kobietami i

w różnych obrazkach na moment próbujemy się

mężczyznami. Moja mama mi zawsze mówiła, że światem

przymierzyć i odnajdujemy różne wspólne cechy. Najpierw

rządzą kobiety, bo mężczyźni są tacy, jakimi kobiety im

sobie to uświadamiamy, ale też dzięki filmowi łatwiej nam

pozwolą być. I kino takie właśnie jest. Bo kino jest takie,

nawiązać kontakt z innymi ludźmi. Pod pretekstem tego,

jakim widzowie pozwolą mu być. A publiczność się bardzo

że rozmawiamy o filmie, mówimy o sobie. To jest ta

zmieniła. Do niedawana był taki okres, który już teraz się

psychologiczna rola kina. Ja jestem teraz bardzo

kończy. To był czas wielkich spektakli filmowych. Czas

zaangażowany w taki odłam kina, który jest nazywany

wielkich bohaterów, np. Władca Pierścienia, Harry Potter.

kinoterapią. Po obejrzeniu filmu tylko pozornie

To były wielkie widowiska za ogromne pieniądze.

rozmawiamy o filmie. Mam taką teorie, że jak idziemy do kina to widzimy pół filmu na ekranie, a drugie 50% jest

AN: A „La La Land”?

wyświetlane na każdym z nas. A ponieważ każdy z nas jest inny. To te 50% każdego z widzów wygląda inaczej. Ale

TR: „La La Land” przy tym jest malutkim filmikiem.

jak potem zaczynamy dzielić się tym to dopiero ten film się

Robionym za niewielkie pieniądze, kameralnym.

dopełnia i mimochodem rozmawiamy o sobie. I to jest ta

Nawiązującym do lat ’60, do nowej fali francuskiej.

magia i siła kina. Nie wielkie widowiska, nie technologia,

Zrobionym tak jak „Parasolki z Cherbourga”. On nie

ale właśnie ten aspekt psychologiczny będzie decydujący

wytycza nowego trendu, on tylko nawiązuje do tego

jeśli chodzi o przyszłość kina w XXI wieku.

co było.  Kończy się zapotrzebowanie na skalę masową, na duże widowiska. Nie wiem, co będzie z kinami z tą całą

AN: W takim razie, który film jest teraz wart naszej uwagi?

05


Editor's Note TR: Z filmów, które widziałem w ostatnim czasie to

AN: A polskie kino?

bardzo polecam „Klienta” Farhadiego. Bardzo polecam też film „Uczeń” Kiriłła Sieriebriennikowa, o chłopaku, który

TR: „Wołyń” jest filmem absolutnie obowiązkowym. Ja

bierze poważnie to czego go uczą. I wszystko wciela

uwielbiam Wojtka Samrzowskiego, bo ma w sobie odwagę

w życie. W wyniku tego, że on w to naprawdę wszystko

ma w sobie siłę, ma taką dzielność zabierania się za trudne

wierzy, staje się wrogiem wszystkich. Zostaje uznany za

tematy. To co widzowie mówią najczęściej to „o boże taki

terrorystę. Bardzo fajny film.

ciężki temat, nie idę na to do kina, bo tam będą okrutne sceny”. A teraz proszę sobie wyobrazić człowieka, który to wszystko robi i wie, że musi to pokazać, bo to jest jego obowiązek. Fantastyczny facet. Nie ma w nim odrobiny układowości.

Tomasz Raczek Krytyk filmowy i publicysta (ur. 15 czerwca 1957),

AN: Jest teraz najwybitniejszym polskim reżyserem?

właściciel Instytutu Wydawniczego Latarnik, redaktor naczelny (Magazyn Filmowy Stowarzyszenia Fiulmowców

TR: Moim zdaniem tak. Choć wśród polskich reżyserów

Polskich, Film, Playboy, Voyage), dyrektor kanałów

jest wiele wybijających się ludzi. Niewątpliwie Janek

telewizyjnych (nFilm HD, TVP2), gospodarz programów

Komasa, Małgosia Szumowska. I w tej generacji jest wiele

tv (poczynając od „Ze sztuką na ty“ w 1986 – TVP2, przez

ciekawych i wartościowych ludzi. Z takich bardzo młodych

„Perły z lamusa” z Zygmuntem Kałużyńskim – TVP2,

ludzi jest jedna osoba, na którą ja bardzo czekam. Ona  

„Siódme niebo” – Canal+, „Perły i wieprze” – nFilmHD po

zrobiła genialny film średniometrażowy, ale jeszcze nie

„Weekendowy magazyn filmowy“ – TVP1, "Kultowe

debiutowała w pełnym metrażu. Ja na nią bardzo liczę. To

rozmowy" - TVP3) i radiowych (PR2, TOK FM – „TOK

Julia Kolberger. Ona zrobiła taki film „Mazurek”, który

o’clock“, obecnie – „Szczerotok”, RMF FM, Radio

zdobył wszystkie nagrody na festiwalach. To bardzo

Klasyka – „Klasycznym Raczkiem“, nFilm radio).

wrażliwa, młoda dziewczyna i bardzo bym chciał, aby to właśnie ona dołączyła do kobiet polskiego kina, do Marysi Sadowskiej, do Małgosi Szumowskiej, do Kingi Dębskiej. Będę czekał. wywiad nieautoryzowany

06


Trendy w kinie Ostatnie dekady przyniosły wzrost zainteresowania związkami kina i psychologii. Chodzi w nim o coś więcej, niż o tradycyjne pytania związane z psychologią ekranowych postaci, czy też o możliwości wykorzystania filmu jako narzędzia propagandy i promocji określonych zachowań społecznych.

KAROLINA GIEDRYS-MAJKUT

Trend ten przyjmuje różne formy i prowadzi do

impulsów i odruchów odpowiedzialnych za nasze

rozwinięcia się różnych działań wykraczających poza sferę

przetrwanie w środowisku naturalnym, np. odruchów

rozrywki i sztuki, takich jak interwencje terapeutyczne,

reagowania na dźwięk, ruch, światło, kontrast. Wiemy

profilaktyka zdrowotna, psychoedukacja. Przejawia się

więcej na temat tego, jak filmowcy zarządzają naszą

także w nowych kierunkach badawczych. To, co łączy te

uwagą; ciekawe badania nad montażem ww. prof. Cuttinga

wszystkie podejścia to leżące u ich podstawy przekonanie,

pokazały, jak trafnie udało się filmowcom wypracować

że fenomen filmu nie byłyby możliwy, gdyby nie

formułę montażu, która wpisuje się w naturalny rytm

harmonijne zgranie się medium z możliwościami

skupienia uwagi – tam, gdzie istnieje duże

percepcyjnymi swoich widzów i z ich potrzebami. W tym

prawdopodobieństwo, iż uwaga widzów w naturalnym

sensie, nowatorskie podejście do filmu podkreśla wkład

procesie zmęczenia się opadnie, wchodzi nowe ujęcie,

każdego z widzów w powstawanie filmowej iluzji i kładzie

które na nowo ich pobudza. Najciekawszym zaś być może

nacisk na te ukryte procesy psychologiczne właśnie.

odkryciem biologów, neurologów, psychiatrów i psychologów (w Polsce przedstawicielem tego grona jest

Przegląd ww. trendów rozpocznijmy od najświeższego

dr hab. Piotr Francuz z KUL-u) zajmujących się filmowym

z tych zjawisk, a mianowicie ekologicznej teorii filmu,

doświadczeniem jest zaś teoria mówiąca o tym, że nasze

która pełnymi garściami czerpie z dorobku współczesnych

ciało nie odróżnia bodźców medialnych od rzeczywistości.

psychologów badających mechanizmy stojące za naszym

Tak więc, choć wiemy, że w kinie nic nam nie grozi, nasz

filmowym doznaniem. Dzięki ich pracy w ciągu ostatnich

organizm przeżywa realne napięcie, przechodząc od stanu

lat myślenie o kinie zyskuje nową perspektywę. Do głosu

mobilizacji do stanu odprężenia. Może być i tak, że to

dochodzą naukowcy (jak np. profesor James Cutting

właśnie ten emocjonalny „masaż” jest odpowiedzialny za

z Cornell University), którzy badają złotą formułę

to, że kino potrafi relaksować, nawet wtedy, gdy nie

generowania określonych emocji i stanów u widzów, którą

opowiada wesołych historii.

- intuicyjnie, bądź też metodą prób i błędów - udało się filmowcom przez lata wypracować. Dzięki nowym

Nowy nurt badań w teorii filmu to jednak tylko jeden

technikom i technologiom badawczym (np. dzięki

z obszarów przecięcia się ścieżek specjalistów ze sfery

tomografii mózgu) odkrywany jak bardzo tajemnica ich

filmu i psychologii. Kolejnym są wszelkie działania

sukcesu związana jest z niezwykle efektywnym

praktycznego oddziaływania na widzów filmowych w celu

wykorzystaniem biologicznych

wywołania pozytywnej zmiany w ich życiu. Już jakiś czas

07


temu, w mianowicie w latach 90-tych, film pojawił się

Na koniec słów trochę na temat alternatywnego

w terapii i interwencji kryzysowej. Specjaliści

wykorzystania filmu, które choć nawiązuje do filmoterapii to istotnie się od niej różni. Mowa tu

korzystający z podejścia, zwanego filmoterapią

o psychoedukacji z wykorzystaniem filmu, realizowanej

podkreślają, że film wspiera proces terapeutyczny,

najczęściej w szkołach z myślą o młodych odbiorcach

rozbudzając autentyczne emocje (czasem dotarcie do nich

sztuki filmowej. W tym podejściu emocje widzów są

jest celem terapii!) oraz ilustrując skomplikowane

zaledwie wstępem do dalszej pracy, której bazą jest problemy i zagadnienia, które trudno byłoby wytłumaczyć

prezentacja niewielkiej cząstki wiedzy o mechanizmach

w inny sposób. Przyznają też, że film w ich gabinecie to

psychicznych odpowiedzialnych za zachowanie oraz

czasem sposób na skomunikowanie się. Odwołanie się do

trening wdrażania tej wiedzy w życie. I tak, film

filmu może pomóc klientowi w opisaniu swojej sytuacji,

„Dunkierka” Christophera Nolana może być pretekstem

terapeucie w perswazji i wywieraniu wpływu na

do tego, by zaprezentować uczniom koncepcję

niekonstruktywne schematy myślowe. Wszystkie te

proaktywności i zaprosić ich do ćwiczeń, które mają na

możliwości oddziaływania przebrzmiewają w

celu kształtowanie w nich inicjatywy i poczucia kontroli. Film „Zjazd absolwentów” może ilustrować problem

wydarzeniach odwołujących się do filmoterapii

przemocy rówieśniczej, nad którym następnie można

i czerpiących z jej doświadczeń: spotkaniach Kinoterapii,

pracować z wykorzystaniem odrębnych ćwiczeń. Żaden z

Filmoterapii, czy Kino na Kozetce. Choć te wydarzenia

tych filmów nie powstał z myślą o tego typu pracy, będąc z założenia nie stanowią terapii w kinie, jednak dzięki przede wszystkim manifestacją przemyśleń i swojej formule łączącej ze sobą seans specjalnie

kreatywności swoich autorów. Wiele wskazuje jednak, że

dobranego filmu i pogłębioną rozmowę moderowaną

potrafią sprawić, że lepiej rozumiemy to, jak

przez psychologa oferują możliwość głębszego

funkcjonujemy wśród innych. Grzechem byłoby nie

samopoznania i poszerzania swojej empatii. Są też okazją

wykorzystać tak nadarzającej się okazji, korzystajmy

do pozytywnej wymiany doświadczeń i uczenia się od

więc, bo w istocie

siebie nawzajem.

W KINIE DZIEJĄ SIĘ RZECZY NIEZWYKŁE!

08


nowy cykl

Gdy kino spotyka sztukę W jesiennych propozycjach Domu Kultury znajdzie się także gradka dla kinomanów. Zapraszamy wszystkich, którzy interesują się kinem i sztuką. To właśnie te dwie dziedziny spotkają się w jednym miejscu i zostaną wzbogacone o merytoryczne komentarze.

AGATA NAPIERSKA

Jesienią, oprócz koncertów, spektakli, festiwali odbędzie się także całkiem nowy cykl Filmów o sztuce. Chcemy zobaczyć i zastanowić się jak językiem filmu przedstawić inne dziedziny sztuki.

Zaplanowaliśmy 6 spotkań, podczas których wyświetlimy ekranizacje o muzyce, teatrze, tańcu, czy sztukach wizualnych. Jednak nie będą to tylko zwykle pokazy. W drugiej części spotkania będziemy omawiać filmy wspólnie z moderatorami oraz zaproszonymi gośćmi. 

MARCIN MAJKUT

Spotkanie poprowadzą twórcy

Absolwentka Instytutu Lingwistyki

projektu Fundacji Generator

Stosowanej przy UW oraz

„Kinoterapia” – Karolina Giedrys-

Kulturoznawstwa Szkoły Wyższej

Majkut oraz Marcin Majkut, którzy będą się z nami dzielić swoją wiedzą z zakresu języka filmu, psychologicznego aspektu kina, wpływu kina na kulturę itp. Będą także odpowiedzialni za poprowadzenie rozmowy z zaproszonymi panelistami, wśród, których znajdą się aktorzy, reżyserzy, miłośnicy kina i sztuki. Dopiero wspólne spojrzenie, rozmowa i interakcja z publicznością dopełnią całości.

Spotkania z Filmami o sztuce będą odbywać się raz w miesiącu. Pierwsze już w październiku.

KAROLINA GIEDRYS-MAJKUT

Psychologii Społecznej w Warszawie. Absolwent Wydziału Psychologii

Prezes Fundacji Generator i inicjatorka

Społecznej oraz Wydziału

pomysłu Kinoterapia. Autorka tekstów

Kulturoznawstwa Szkoły Wyższej

dotyczących oddziaływania sztuki

Psychologii Społecznej w Warszawie.

filmowej na widzów oraz włączania

Założyciel i Fundator Fundacji

filmu w psychoedukację i animację

Generator, koordynator i współtwórca

kultury. Trenerka prowadząca warsztaty

programów prowadzonych przez

w ramach projektów; Filmowe Lekcje

Fundację, takich jak „Mój przyjaciel

Wychowawcze (Festiwal Filmów dla

film” (dla dzieci i ich rodziców).

Dzieci i Młodzieży Kino w Trampkach)

Autor scenariuszy lekcji

czy Rodzinnego Klubu Filmowego

wychowawczych opartych o filmy

(Muzeum Historii Żydów Polskich

z pakietu Filmoteka Szkolna Polskiego

POLIN). Autorka i prowadząca fakultet

Instytutu Sztuki Filmowej. Trener

„Kino – źródła i oddziaływania” na

projektu Rodzinnego Klubu

SWPS w Warszawie. Współautorka kursu

Filmowego (Muzeum Historii Żydów

„Film and perception” prowadzonego

Polskich POLIN).

przez Speaker’s Avenue.

09


warto zobaczyć

Jesienią czas na kino Nie ma wątpliwości, że tegoroczna jesień przyciągnie do kin wielu sympatyków dużego ekranu. Choć swoje premiery będą miały takie produkcje jak „Morderstwo w Orient Expressie” (reż. Kenneth Branagh), czy wyczekiwana przez fanów sagi Star Wars „Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi” (reż. Rian Johnson), to polskie kino nie zostanie dłużne. Już we wrześniu czekają nas dwie niesamowite premiery.

Pod koniec września (22.09) swoją premierę będę miały „Ptaki śpiewają w Kigali” w reż. Joanny Kos-Krauze i Krzysztofa Krauze. To ważne wydarzenie dla miłośników polskiego kina, bowiem to ostatni film – zmarłego w 2014 roku – reżysera. Warto zobaczyć, co chciał nam przekazać.

Jest to wstrząsająca opowieść o przyjaźni i przebaczeniu. Akcja toczy się w 1994 roku. Po tym, jak w Kigali zestrzelono samolot prezydenta Rwandy, trwają rozruchy między plemionami Tutsi i Hutu. W ciągu trwających 100 dni czystek z rąk ekstremistów ginie około

Terror, którego doświadczyła,

emocjonalną podróż do samego serca

miliona ludzi.

sprawia, że Anna czuje trudność

Afryki.

w zaakceptowaniu spokojnego, Pochodząca z plemienia Tutsi

powolnego i obojętnego wobec

Film otrzymał nagrodę FIRST LOOK

Claudine Mugambira (Eliane

wydarzeń w Afryce trybu życia

na MFF w Locarno 2016 dla

Umuhire), jest córką cenionego

w Polsce. Jednocześnie jednak

polskiego filmu w fazie postprodukcji

rwandyjskiego ornitologa. Po

odczuwa potrzebę radykalnego

oraz wziął udział w Konkursie

masakrze, w której ginie ojciec

odwrócenia się, ucieczki od

Głównym 52. edycji MFF

Claudine, polska ornitolog Anna

afrykańskich przeżyć, co obecność

w Karlowych Warach 2017, gdzie

Keller (Jowita Budnik), która przez

Claudine czyni niemożliwym do

Jowita Budnik i Eliane Umuhire

lata prowadziła w Afryce badania na

osiągnięcia. Obie kobiety, głęboko

otrzymały nagrody za najlepsze role

sępach, pomaga jej uciec do Polski.

pogrążone w cierpieniu, przechodzą

żeńskie.

Anna blisko współpracowała z ojcem

powolny i przejmujący proces

Claudine, była świadkiem jego

stopniowego powrotu do zdrowia

Scenariusz i reżyseria: Krzysztof

brutalnej śmierci i bezpośrednio

i odbudowy codziennego życia.

Krauze i Joanna Kos-Krauze, zdjęcia

doświadczyła nagiej, bezwzględnej

Pewnego dnia, po upływie kilku lat,

Krzysztof Ptak, Wojciech Staroń,

przemocy, która teraz, po jej powrocie

Claudine decyduje się na powrót do

Józefina Gocman, muzyka: Paweł

do kraju, ożywa wciąż na nowo w

ojczyzny. Anna postanawia wyruszyć

Szymański, dystrybutor: Kino Świat.

urwanych przebłyskach pamięci.

wraz z przyjaciółką w tę niezwykle

10


Jednak to nie koniec polskich premier we wrześniu. Tydzień później (29.09) do kina wejdzie „Botoks” w reż. Patryka Vegi. Tym razem twórca takich kinowych hitów jak: „Pitbull. Niebezpieczne kobiety”, „Pitbull. Nowe porządki”, „Służby specjalne”, prezentuje bezkompromisowe uderzenie w polską służbę zdrowia.

Jak zapewnia dystrybutor „W tym filmie żadna scena nie jest wymyślona. To poparty wielomiesięcznymi wywiadami, wstrząsający obraz życia i pracy lekarek oraz pielęgniarek w Polsce. Z ich opowieści wyłonił się porażający scenariusz, ukazujący problemy służb medycznych, jak i współczesnych kobiet. „Botoks” to autentyczne historie silnych,

charakterystycznego dla filmów

Szpital ukazany w „Botoksie" to nie

zdeterminowanych i wyrazistych

Patryka Vegi humoru. O jego jakość

fikcja z popularnych seriali czy

lekarek, które zmagają się

zadba doborowa, pełna gwiazd ekipa

folderów prywatnych sieci

z najtrudniejszymi życiowymi

aktorska. W główne postacie kobiece

medycznych. To zakład pracy, gdzie

decyzjami i problemami:

wcielą się: Olga Bołądź, Agnieszka

codziennie wylewa się krew, pot

dyskryminacją, presją macierzyństwa,

Dygant, Katarzyna Warnke i Marieta

i łzy. W jego murach splatają się losy

pogonią za młodością, walką o prawo

Żukowska. Partnerować im będą

czterech kobiet.

do wolnego wyboru i własnych

ulubieńcy widzów: Piotr Stramowski,

poglądów.

Tomasz Oświeciński, Sebastian

Scenariusz i reżyseria: Patryk Vega,

Fabijański, Janusz Chabior, Wojciech

zdjęcia: Mirosław Brożek, Krzysztof

Machnicki i Grażyna Szapołowska”.

Mieszkowski, muzyka: Łukasz

Obok napięcia i potężnej dawki emocji nie zabraknie

Targosz, dystrybutor Kino Świat.

opr. AN, mat. dystrybutora

11


PO CO NAM KULTURA?

Można żyć bez kultury?

No cóż, nie wszyscy mają świadomość, że jest niezbędna. Inna rzecz, czy są do tego przekonani. Niektórzy sądzą, że można się bez niej obyć. Tymczasem, z punktu widzenia rozwoju cywilizacji, jest to wartość niezbywalna, która przekłada się na charakter życia całej społeczności, jej

Kultura towarzyszy nam przez całe życie w niezliczonych

tożsamość i identyfikację.

odmianach: wysoka, masowa, rozumiana jako ogół sztuk czy styl życia, komercyjna, etniczna… lista zdaje się nie mieć końca. Kultura to środowisko, w którym żyjemy, ale także to, dlaczego żyjemy. Ale czy zdajemy sobie sprawę jak ważną dla życia społecznego rolę pełni.

Jeden z najwybitniejszych antropologów Bronisław Malinowski napisał, że „naród to wspólnota kultury”, a święty Jan Paweł II mówił, że „ naród pozbawiony kultury umiera”. Co w takim razie jest niezbędne żeby kultura mogła zaistnieć?

Rozpoczynamy cykl rozmów z ludźmi kultury i nauki, politykami, mieszkającymi na terenie gminy Piaseczno na temat „Po co nam kultura?”. Z Mariuszem Knorowskim, historykiem sztuki i dyrektorem Muzeum Plakatu w Wilanowie, oddziału Muzeum Narodowego w Warszawie, od lat mieszkającym w Gołkowie rozmawia Małgorzata Fąfrowicz-Szamocka

Trzeba mieć potrzebę uczestniczenia w niej, bo kultura to wartość, która podlega procesowi edukacji. Mówię, tu o kulturze jako bagażu doświadczeń, sumie pewnych zjawisk, które miały miejsce w przeszłości i stanowią jej dziedzictwo. Kultura ma taka właściwość, że promieniuje, emituje z siebie pewną energią, która pomnaża jej kapitał. Więc na pewno trzeba tego uczyć 

NOMADIC

|

24


i ciągle uświadamiać jej doniosłość. Trzeba więc mieć silną

ekstremalnych jak katastrofa historyczna, żywioł, głód,

potrzebę jej przyswajania i oswajania oraz w jakimś sensie

wojna – ludzie mogą nie mieć świadomości, że pewne

widzieć konieczność jej manifestowania. Obowiązkiem

elementy kultury są stale obecne, np. system wierzeń, który

pozostaje także przywiązywanie do niej znaczenia,

jest jednym z filarów kultury, Mogą zaniknąć formy

ponieważ kultura wymaga kultywowania. Ale kultura jest

obrzędowe, ceremonialne, ale istota kultury, jej twardy

jednocześnie także żywiołem. Może tworzyć i wyłaniać

rdzeń, pozostaje, choćby w odmienionej postaci, czy

nowe formy, dzięki obecności twórców i ich działaniu,

w formie szczątkowych reliktów ze zdolnością do

rozszerza się pole jej oddziaływania, zasięg i różnorodność

regeneracji.

przejawów. A co z kulturą plakatu? Czy kultura może się rozwijać w ekstremalnych warunkach zagrożenia życia, biedy?

Kultura plakatu przeżywa kryzys. Nie podaje się tylko obraz, który nazywamy plakatem. Podlega on re-mediacji,

To wtedy tworzy się np. kultura głodu, która jest

czyli jest przepisywany przez nowocześniejsze media, tutaj

ograniczona czasowo lub terytorialnie ale tworzy jakiś

głównie przez media elektroniczne czy dynamiczne. Plakat

zapis historyczny, który wpisuje się potem w większą

jako obraz będzie nadal trwał z podobnymi funkcjami,

całość.

z podobnymi przesłaniami tylko już niekoniecznie jako statyczny, wydrukowany obraz na papierze. Przestrzeń

Jednak znane są z historii przykłady kultur, które

wirtualna ma olbrzymią przyszłość i niepoliczalną ilość

zaginęły, niektóre odradzały się po latach.

odbiorców.

Można pewną kulturę spacyfikować, można wymusić jej

Czyli plakat drukowany zniknie z naszych ulic?

zawieszenie czy próbować nawet ją unieważnić poprzez dominację innej, obcej kultury – nigdy nie jest to jednak do

Nie ma takiego zagrożenia, to także jeden z rekwizytów

końca skutecznie. Ale nawet w takich sytuacjach

kultury wizualnej. Pewnie jeszcze będzie istniał przez

13


najbliższe dziesięciolecie, w wersjach coraz bardziej

się samorodne talenty, które tworzą „jakieś” dzieła o

niszowych aktów autorskiej kreacji, będzie wiódł żywot

mniejszej lub większej doniosłości i różnym zasięgu

równoległy. Ostatnio obserwujemy, że plakat polityczny

odziaływania. Ale paradoks kultury współczesnej polega na

i społeczny może wraca do swych funkcji pierwotnych,

tym, że jeśli według skali obiektywnych wartości nie są to

przeżywa swoiste odrodzenie, bywa argumentem w dyskursie

dzieła ponadczasowe wysokich lotów, to wcale nie znaczy,

publicznym. Spontanicznie ludzie go drukują i wychodzą

że nie zdobędą krótkotrwałej popularności. Efektem takich

z nim na ulice, bo jest dostępny właśnie poprzez Internet.

efemeryd jest niekiedy dewaluacja pewnych wartości,

Grafik projektuje dzieło, następnie udostępnia je, można więc

zastępowanie ich. Stąd podział na kulturę wyższa i niższą jest

pobrać plik i przyjść z gotowym wydrukiem na demonstracje.

faktem, bo rzadko zakresowo pożądane wartości na siebie zachodzą. Ale nie dyskwalifikujmy tej niższej. Oczywiście

Czy kultura może się sama utrzymać?

kultura wyższa rządzi się bardziej elitarnymi prawami, zawsze miała racje bytu i będzie ją miała nadal. Zniesienia tej

Niestety obawiam się, że nie jest to perpetuum mobile. Do jej

granicy w punkcie ich styku nie przewiduję, co najwyżej

funkcjonowania potrzebny jest mecenat jako zjawisko

stanie się jeszcze bardziej „płynną”. Zawsze będą

nieodłącznie i z kulturą nierozerwalnie związane.

oczekiwania wartości wyższego rzędu, niż to co dziej się

Obowiązkiem państwa jest wspierać rozwój kultury. Niestety

w sferze popkultury, bo jest jeszcze jakaś zbiorowa pamięć

mecenat państwowy często nie jest wolny od polityki, czyli

i wektorowa sukcesja pokoleniowych dokonań. Natomiast

preferuje określone kierunki, artystów, ale jego wsparcie jest

popkultura opanowała dziś media, zdominowała świat nawet

konieczne, by nie nastąpił pewien uwiąd w pewnych

wyrafinowanych odbiorców kultury, bo jest ekspansywna.

dziedzinach lub zachwianie proporcji. Idealną sytuacją

Stwarza dużo zagrożeń, ale moim zdaniem nigdy nie będzie

byłoby, gdyby polityka kulturalna, była jednak wolna od

w stanie wyprzeć zjawiska, które opisujemy jako kulturę

polityki realnej.

wyższą. Nie zagraża nam zanik takiej instytucji jak filharmonia, poezja, czy teatr.

Czy podział na kulturę wyższą i niższą ma sens? Jeden ze znanych filozofów przed stu latu obwieścił, że Można się z podziałem na kulturę wyższą i popularną nie

„żyjemy w czasach kiedy kultura zginie od środków

zgadzać, ale taki stan rzeczy jest faktem. Poza tym sytuacja

kultury.

współczesna, od II połowy XX w, uświadomiła nam obecność takiego zjawiska jak kultura masowa, dobrze

To jest bardzo ryzykowna teza. Takie zagrożenie może

już opisana na poziomie akademickim. Jest to pewna miara

zaistnieć, ale w bardzo odległej przyszłości kiedy świadomie

jakości cywilizacyjnej, jak by nie było dorobek kultury. Na

amputujemy sobie pamięć o przeszłości. Chociaż nie sądzę

naszych oczach skończyła się epoka druku Gutenberga,

żeby się to dokonało jako zgodny cel całej ludzkości, nawet

a teraz jesteśmy świadkami tworzenia się kultury mediów

jeżeli zostanie zainfekowana jakąś zdegenerowaną wolą

cyfrowych, ogólnodostępnych, bardzo demokratycznych.

rewizji całego dorobku kulturowego, bo to jest obłąkana idea.

Z jednej strony jest ona coraz bardziej dostępna, a z drugiej coraz łatwej w niej uczestniczyć, poprzez dostęp do

Tym filozofem był Fryderyk Nietsche.

pewnego instrumentarium, co powoduje, że pewne treści, idee mogą być dystrybuowane przez ludzi, o których

On miał ekstremalne poglądy, skoro obwieścił śmierć Boga

moglibyśmy się wyrazić krytycznie. W Internecie pojawiają

i cywilizacji, a jego radykalizm nie znał już granic, bo

14


adorował nadczłowieka, byt hipotetyczny, nie rzeczywisty.

To jest ciekawsze i można byłoby pokazać fakultatywnie

Byli też bezkompromisowi radykałowie jak Filippo

istotne dla nas wydarzenia np. na czym w Polsce polegał

Tommaso Marinetti, twórca futuryzmu, który mówił że na

romantyzm, ale tak wszechstronnie, w każdym wymiarze,

słowo „kultura odbezpiecza rewolwer”. Jako cel stawiali

w różnych dyscyplinach sztuki i w pewnej perspektywie

sobie zniszczenie kultury, a kulturze zwyczajnie nie ufał.

ponadczasowej. Historia to suma poszczególnych dziedzin kultury, której miarą są epoki, które zawsze tworzą jakąś

Na szczęście się im nie udało, ale edukacja kulturalna …

całość. Trzeba tylko umieć ją zobaczyć. Nawet w wymiarze życia codziennego, chociażby kultury bycia – ceremoniał

… to strasznie zaniedbana dziedzina. Cały czas w sferze

salonu literackiego, zwyczaj bywania na koncertach itp.

postulatów. Bardzo dobrze, że niedawno wróciło do szkół

Ignacy Paderewski był pierwszym celebrytą w życiu

wychowanie plastyczne i muzyczne, po okresie za długiej

codziennym adorowanym przez tłumy i absolutnie

nieobecności. Chyba, nie do końca uświadomiony problem

świadomym swojego uroku. Wykorzystywał to i podobno

przez decydentów, jak jest to ważne. To nadal bywa często

nigdy po koncercie sam nie kład się spać. Uczestniczył też

marginalizowane i traktowane jako to przysłowiowe „piąte

czynnie w polityce, był premierem, zebrał mnóstwo funduszy

koło”. Niestety wymierne i mierzalne. Tutaj dotykamy

na odrodzenie Polski, bo magnetyzował tłumy i te jego

najistotniejszego problemu czyli, że powszechne

walory w jakimś stopniu zniewalały ludzi. Kultura tworzy też

przekonanie, że to nie jest nic ważnego. Przekłada się to

politykę, przynajmniej styl jej uprawiania. Jaka kultura taka

potem na poziom edukatorów, którzy mają się tym zajmować

polityka …

i z jakich podręczników korzystają uczniowie. Brakuje chyba wizji całości czyli określenia jakie kwantum wiedzy trzeba

Czy kultura jest po to żeby więcej widzieć, słyszeć, czuć?

opisać żeby w głowach czy świadomości uczniów złożyła się z tych rozproszonych artefaktów jakaś całość. Dziś, tego typu

Kultura jest po to żeby bardziej świadomie przeżywać swoje

podręczniki są czasem popisami inwencji różnych autorów.

życie. Czy budujemy wspólnotę kultury, czy też skupiamy

Sprowadzają się do kursu rocznego i nie są osadzone

się na kreowaniu własnej osoby, jakiegoś stylu bycia,

w szerszym kontekście. A w kulturze ważne jest pokazanie,

postawy życiowej. Na przykład dekadentyzm, który stworzył

że np. jakiś kierunek w sztuce miał fazę poprzedzającą,

typ człowieka zwanego Dandysem ma nadal swoich

potem wybrzmiewał, a czasem trwał dalej w odmienionej

wyznawców, np. Jacek Dehnel, za którym stoi bardzo

postaci. W kulturze uświadomienie ciągłości jest jednym

wysoka kultura, wyrafinowanie, wielka wiedza i erudycja

z podstawowych zadań edukacji. Tymczasem obecnie

oraz ponadprzeciętny talent literacki. To nie tylko wytworna

przyjęliśmy zasadę konika szachowego, czyli skakanie

imitacja starego wzorca. Jego książka „Młodszy księgowy”

z tematu na temat przez co gubi się synchroniczność

powinna być lekturą obowiązkową w szkole. Ponieważ pisze

pewnych zjawisk. Kiedyś w Polsce był linearny model

w niej o mądrości, którą wynosi się z obcowania ze sztuką,

nauczania, teraz to się zmienia, czyli chronologia – od

malarstwem, z literaturą i jak to jest ważne. Jak ta wiedza

starożytności do współczesności. Natomiast żeby zobaczyć

przydaje się w życiu codziennym, ale też w spotkaniach

ważność kultury

z innymi kulturami, które warto poznać głębiej, aby

i zrozumieć pewne zjawiska, trzeba z czegoś zrezygnować,

zrozumieć ich szczególne formy ekspresji. Uczy tolerancji .

Trzeba pokazać pewne ważne węzły w kulturze, kiedy pewne zjawiska rezonują, czy też

Czy poprzez kulturę możemy stawać się lepsi?

rozchodzą się tak jak fale na wodzie po wrzuceniu kamienia.

Na pewno! Jest to warunek konieczny.

15


warto zobaczyć

Prawa kobiet w Muzeum Plakatu Wystawa Prawa kobiet = Prawa człowieka   w Galerii Format G2, Muzeum Plakatu w Wilanowie tylko do 1 października 2017.    

w Wilanowie Mariusz Knorowski: „wystawa wnosi do debaty o prawach kobiet nie tylko istotny wkład jako ilustracja tematu, ale także pozwala ocenić skalę zjawiska poprzez język sztuki. Wybór prac unaocznia środki ekspresji i skuteczność ich perswazji za pomocą sugestywnych obrazów, wolnych od zakamuflowanych aluzji”. Na wystawie znalazły najnowsze plakaty, opowiadające o wydarzeniach ostatniego roku, jak i plakaty komentujące problematykę przemocy z początku XXI wieku i również kanoniczna praca Romana Cieślewicza „Kobieta jest przyszłością Europy” z 1978 roku. Z uwagi na różne kręgi Temat praw kobiet znów jest aktualny.

Zaprojektowane zostały tak, aby

kulturowe, z których pochodzą plakaty,

Odbywają się marsze, manifestacje

wzbudzać u odbiorcy poczucie

różnią się one poruszaną problematyką,

i dyskusje dotyczące wolności kobiety

współodpowiedzialności oraz rzucić

ale wszystkie zaskakują aktualnością.

we współczesnym społeczeństwie.

wyzwania panującym stereotypom

I choć operują różnymi estetykami oraz

Nadal na świecie są miejsca gdzie

i postawom w temacie dyskryminacji.

technikami współczesnego plakatu,

kobiety bywają ofiarami segregacji

Mają nakłonić do walki z nierównym

podkreślają jak istotną rolę we

zawodowej oraz różnic płacowych.

traktowaniem kobiet, ale także mężczyzn.

współczesnym społeczeństwie

Odmawia im się dostępu do

Ich celem jest wywołanie dyskomfortu,

informacyjnym zajmuje język

podstawowej edukacji oraz opieki

skłonienie do refleksji i empatii. Projekt,

komunikacji wizualnej oraz

zdrowotnej, cierpią z powodu przemocy

zainicjowany przez uznaną projektantkę,

projektowanie.

i padają ofiarami dyskryminacji przy

wykładowczynię Massachusetts College

podejmowaniu istotnych decyzji

of Art and Design w Bostonie, Profesor

politycznych. Wystawa w Wilanowie

Elizabeth Resnick, która do ekspozycji

prezentuje plakaty projektowane

włączyła dzieła z całego świata. Jak

zarówno przez mężczyzn, jak i kobiety.

twierdzi kurator Muzeum Plakatu

16

oprac. MS na podst. mat. prasowych


felieton

Czy sztuka współczesna jest dla dzieci? O wartości edukacji MAŁGORZATA FĄFROWICZ-SZAMOCKA

Kiedy stoimy przed abstrakcyjnym obrazem większość z nas

naszych codziennych obserwacji, a że nadal jest

myśli : „Co to w tym wyjątkowego, przecież dziecko by to

niezdefiniowana, to pozwala nam na różnorakie interpretacje.

zrobiło! Nie rozumiem sztuki współczesnej.” Tylko, że nie

Jest dynamiczna i dlatego bardziej pobudza kreatywność

zawsze o to „rozumienie” chodzi. Niektórych dzieł nie da się

i wyobraźnie, bo bywa zestawem różnych obiektów (instalacja)

zrozumieć, bo niektóre kierunki sztuki, temu „rozumieniu”

i sytuacji ( filmy) z którymi dzieci nie mają do czynienia

właśnie się sprzeciwiają, bo programowo nie mają zawierać

w klasycznych muzeach. Dlatego stwarza większa przestrzeń do

żadnej treści. Taki był cel np. wielu abstrakcjonistów. Ich dzieła

szukania i odkrywania i daję więcej możliwości dla dziecięcej

miały opierać się na pozarozumowej medytacji, są też kierunki

wolności.

sztuki, w których chodziło o zabawę. Każdy z nas ma potrzebę i poniekąd umiejętność tworzenia No właśnie, współczesna sztuka jest tak różna, że trudno ją

przecież dzieci najpierw rysują, a dopiero potem czytają czy

zdefiniować. Poza zabawą zajmuje się też obalaniem tabu

piszą. To naturalna forma komunikowania się ze światem.

społecznego, działaniem na rzecz grup mniejszości

Młodsze dzieci są swobodne w wyrażaniu siebie, jeszcze się nie

społecznych, odkrywaniem cielesności, prowokacją itd.

oceniają, na zadanie ćwiczenia czy pytania reagują

Dziełem sztuki może być wszystko i dlatego nie można

spontanicznie i dzięki temu tworzą wspaniałe obiekty.

jednoznacznie stwierdzić, co sztuką jest, a co nie jest. Umberto

Niesamowite, ile dziecko ma do powiedzenia o narysowanym

Eco, znany filozof i powieściopisarz, uważał, że współczesne

przez siebie obrazku, ile treści zawiera w tych często kilku

dzieło sztuki jest „otwarte” na interpretacje. Czyli

kreskach.

zastanawianie się na tym „co artysta miał na myśli?", nie ma racji bytu we współczesnej sztuce, bowiem „zamyka” przed

W kolejnych krokach edukacji dzieci zaczynają wątpić czy to

nami dzieło w „obowiązującej" - i z tego powodu fałszywej –

co zrobiły – narysowały, namalowały - jest dobre, oczekują

interpretacji.

jasnej instrukcji. Poruszają się schematycznie: wszystko musi być przedstawione realistycznie, bo w szkołach nie

Jak przygotować dziecko do obioru sztuki współczesnej? Jak

dopuszczamy abstrakcji u dzieci, ani tego, że mogą myśleć

wychować w konsekwencji dorosłego świadomego odbiorcę

abstrakcyjnie. A przecież one przede wszystkim tak myślą! Nie

sztuki nowoczesnej?

trzeba olbrzymich nakładów, można przy użyciu bardzo

Przede wszystkim oswajać z nią, poprzez uczestnictwo,

skromnych środków tworzyć instalacje, kolaże i złożyć nowy

obserwacje, pokazanie, że sztuka współczesna to nie jest coś

obiekt z czegoś co jest już gotowe, więc odpada problem

zamkniętego, hermetycznego, tylko to jest coś na co reagujemy,

związany z plastycznymi zdolnościami. Naszym głównym

bo ona sama jest pewną reakcją artystów na to co nas otacza

celem powinno być nauczenie dzieci poruszania się w świecie

i często jest bardzo blisko naszych codziennych problemów,

wizualnym i tego jak ważna jest estetyka.

17


W Polsce cierpimy na jej brak. Choćby w obszarze ładu

onieśmieleni wchodząc do muzeum - czy można pytać

przestrzennego - architektura jest przypadkowa i dyskusyjna.

o prezentowane prace, czy też może powinniśmy tylko obejrzeć

Na estetykę nikt nie zwraca uwagi, bo nie ma żadnej społecznej

wystawę, wynieść z niej jakieś niejasne wrażenie i zniknąć.

umowy, że wszyscy powinniśmy dbać o przestrzeń zewnętrzną. „Moje ogrodzenie, to robię sobie, co chcę”. A tak nie powinno

Sztuka współczesna nie ma przynosić zakłopotania, tylko

być - robić sobie, co chcę mogę tam, gdzie jestem sam, a w

otwierać w umysłach i sercach nowe, nienaruszone wcześniej

przestrzeni publicznej powinno się uwzględnić charakter tego

klapki, szuflady, obszary. Ma też prowokować do myślenia

otoczenia.

i współodczuwania energii artystów i współczesnego świata.

Ludzie, którzy dostrzegają i rozumieją sztukę są zdecydowanie

Dlatego warto, aby dzieci uczestniczyły w zajęciach, które

bardziej twórczy w życiu. Są otwarci na więcej rozwiązań.

przybliżają im sztukę współczesną, pokazują że może być także

Umieją zrecenzować świat, zmieniać, poprawiać. Jeśli świat

dobrą zabawą, uczą na zasadzie praktycznego poznania –

wizualny, który nas otacza nie ma dla nas żadnego znaczenia,

samodzielnego stworzenia swojego dzieła od podstaw

godzimy się na życie w nijakości. Już samo to, że człowiek jest

i pozwalają na rozwijanie zdolności manualnych, wyobraźni

otwarty na sztukę, muzykę czy teatr, sprawia, że widzi i czuje

i twórczego myślenia, ale także na naukę współpracy w grupie.

więcej. Czy można z dziećmi chodzić na wystawy sztuki współczesnej? To są umiejętności, które warto posiadać i można się ich

Trzeba i to koniecznie! Warto podjąć ryzyko i zaufać dziecięcej

nauczyć. I wcale nie trzeba mieć specjalnej wrażliwości, bądź

wyobraźni, dziecięcemu umysłowi. Spontaniczność i otwartość

urodzić się z jakąś cechą, która pomoże nam się w tym

dzieci zadziwia, dzięki temu mogą znacznie więcej pojąć niż

odnaleźć. Rozumienie sztuki współczesnej bierze się też z

mogłoby się nam – dorosłym – wydawać. Pozwólmy dzieciom

wiedzy. Jeśli zechcemy ją posiąść, to wszystko stanie się jasne

na przeżywanie różnych emocji i zadawanie różnych pytań,.

i nie wszystko musi się nam podobać. Przecież nie każde dzieło

Przecież nie musimy koniecznie znać na nie odpowiedzi, ale

jest wartościowe.

zastanawiajmy się nad nimi wspólnie, poszukujmy. Niech sztuka współczesna prowokuje nas do wypraw w nieznane

Najważniejsze, żebyśmy umieli się w tych zjawiskach

rejony naszej wyobraźni.

poruszać i odnaleźć. Mieć własne zdanie. Żebyśmy nie czuli się

18


muzyka

Zmęczenie materiału Mnóstwo gości i o wiele mniej dobrych pomysłów. Tak można jednym zdaniem streścić zawartość „Humanz” - nowej płyty powracających po 6 latach Gorillaz. 

DOMINIK ZAWADZKI

Na poprzednich krążkach (może poza „The Fall”) kolaboracji również nie brakowało, trudno jednak pozbyć się wrażenia, że tym razem ilość zdecydowanie nie przełożyła się na jakość. A szkoda , bo wśród zaproszonych przez Damona Albarna do współpracy artystów nie brakuje nazwisk głośnych i zasłużonych dla muzyki , zarówno rapu jak i alternatywy. Obok stale pojawiających się na wcześniejszych krążkach De La Soul, znajdziemy na „Humanz” kawałki z udziałem choćby legendarnej Grace Jones czy Jehnny Beth z Savages.

Problemem nowej płyty nie jest więc

Robots” wydana w 2014 roku. Nawet

szczególnie wpadające w ucho , może

brak potencjału. Co sprawia więc, że już

najbardziej kreatywny muzyk mógłby

właśnie dlatego, że ktoś tu za bardzo

w pierwszym zdaniu zaznaczam, że nie

„wystrzelać się z pomysłów” przy tak

chciał i po prostu moemntami

mamy tu do czynienia z dziełem

ogromnej aktywności. Myślę, że stało się

„przefajnował”. Albarn jest świetnym

wybitnym? Czynników jest kilka. Po

to właśnie w tym momencie.

songwriterem, ale jego siłą zawsze był

pierwsze stojące za brakiem pomysłów

minimalizm. Zastosowane na nowym

wypalenie lidera. Damon Albarn jest

Po drugie Gorillaz nie są już wzorcem

krążku chwyty po prostu nie działają, bo

pracoholikiem, o tym wiedzą wszyscy,

z Sevres sposobu grania takiej muzyki.

nie mogą. Co gorsza nawet tam, gdzie

którzy śledzą jego karierę od czasów

Dziś gra tak wielu artystów, niewątpliwie

Goryle sięgają własnych korzeni okazuje

Blur. Ostatni okres był jednak nawet jak

pierwsze płyty Albarna i spółki

się, że nie są w stanie przeskoczyć

na jego standardy bardzo intensywny.

zainspirowały rzesze hiphopowców, ale to

pewnego poziomu i drugiego „Demon

Powrót Blur, współpraca z muzykami

już było i dziś Ci sami ludzie często

Days” w najbliższym czasie nie nagrają.

afrykańskimi jako Africa Express

tworzą na wyższym poziomie niż

Oczywiście znajdziemy tu i momenty

(3 w ciągu 4 lat), praca nad musicalem

pierwowzór. Utwory, które znalazły się

pozytywne („Charger”, „Moments”), ale

„wonder.land”, no i jedyna

na „Humanz” to właściwie dość

jak na trwającą 50 minut płytę na którą

w dorobku(co musi dziwić, biorąc pod

standardowy obecnie rap – czerpiący ze

składa się 20 utworów to trochę mało.

uwagę jak wiele muzyki nagrywa

wszystkich dobrodziejstw dzisiejszej

Posłuchacie i wzruszycie ramionami –

Albarn) solowa płyta „Everyday

sceny. Melodie zaś ciężko uznać za

nic specjalnego.

19


CZUJEMY SIĘ SPEŁNIENI To było wymarzone zakończenie wakacji. Pogoda dopisała, piaseczyński rynek pękał w szwach, a na scenie grało Lao Che. O tym co jest najważniejsze w ich muzyce, jak układają się relacje z fanami i komu kibicują członkowie zespołu opowiadał – odpowiedzialny za smaple i elektroniczne brzmienie - Mariusza „Denata” Densta –w rozmowie z Dominikiem Zawdzkim.

Dominik Zawadzki: Właśnie zagraliście swój pierwszy koncert w Piasecznie! Jakie wrażenia?

Mariusz „Denat” Denst: Super! Zwłaszcza, że mieliśmy małą przerwę w graniu na żywo w ostatnim czasie. Pierwszy koncert jest zawsze trochę na rozruch. Jutro gramy dalej, więc dziś mieliśmy pewnego rodzaju pole doświadczalne. Mieliśmy świetną publiczność, bardzo dobre warunki na scenie, dobrze się słyszeliśmy, a to też pomaga.

DZ: Macie ogromne doświadczenie koncertowe. Graliście na dużych festiwalach typu „Przystanek Woodstock”, ale również bardziej kameralne koncerty klubowe. Dziś był to koncert na pożegnanie lata. Dobrze gra się Wam w takich, nieco przypominających festyn, okolicznościach?

Denat: Byliśmy w o tyle dobrej sytuacji, że zagraliśmy

czujecie się w tym momencie zespołem spełnionym, czy

koncert w pełni autorski. Nie musieliśmy dzielić sceny

takie pojęcie w muzyce nie istnieje?

z nikim. Na dużych festiwalach wszystko toczy się błyskawicznie pod dyktando ramówki. Masz na koncert

Denat: Czujemy się spełnieni. Wydaje mi się, że udało nam

20 minut lub pół godziny. Dziś nie ograniczało nas nic. Jak

się tak dużo osiągnąć dzięki tekstom. To one są najważniejsze.

wspomniałem warunki techniczne w plenerze są super. Czuć

Muzyka je tylko dopełnia, choć bez niej nie mogłyby w pełni

tę przestrzeń. Klub czasami jest trudny. Akustyka klubu może

wybrzmieć. Jak wspomniałeś, pierwszą płytą nie przebiliśmy

niekiedy zupełnie nie przeszkadzać, ale bywa wręcz

się, ale miała ona dla nas dużą wartość. „Powstanie

przeciwnie. Trzeba z tym walczyć, że dźwięk wraca, pojawia

Warszawskie” sprawiło, że staliśmy się znani. Temat był

się tak zwany duży bas, gra się trudno. W plenerze sprawa jest

niezwykle poważny, a nam udało się zrealizować go tak, że

otwarta, w przenośni i dosłownie.

nic nie zazgrzytało. To nasz sukces i zdajemy sobie sprawę, powiem nieskromnie, że ten album będzie już na zawsze miał

DZ: Spróbujmy, choć pobieżnie, prześledzić Waszą

swoje miejsce w historii polskiej muzyki. Choć jak pewnie

karierę. Wydaje mi się, że jest ona doskonałym

nawet dziś zauważyłeś nie gramy już „Powstania...” na

przykładem zrównoważonego rozwoju. Pierwszą płytą

koncertach. Po latach doszliśmy do wniosku, że tam gdzie ma

(„Gusła” -2002 r. - red.) nie do końca się przebiliście.

być z założenia zabawa, gramy utwory wesołe, choć czasem

Drugą , wydaną w 2005 roku, „Powstanie Warszawskie”

też smutne, ale tematu powstania nie dotykamy. Wracając do

rozwaliliście system i na stałe trafiliście do świadomości

pytania – później było „Gospel” i inne płyty, zespół się

słuchaczy. Trzecia płyta „Gospel” została na wiele lat

rozwijał. Na scenie są ciągle Ci sami ludzie, jesteśmy zgrani,

najlepiej sprzedającym się Waszym krążkiem. W końcu

a to też procentuje. Jesteśmy grupą przyjaciół. Wszyscy

Wasz zdecydowanie największy hit czyli „Wojenka”

chłopcy, których dziś słuchało Piaseczno sprawdzili się na

z ostatniej płyty „Dzieciom” (2015 – red.), która także dziś

placu boju. Pod tym względem niczego nam nie brakuje,

wzbudziła wielki aplauz. Czy wobec takich dokonań

jesteśmy spełnieni jako zespół.

20


DZ: Jesteście taką kapelą, której o coś chodzi. W tekstach

Denat: Ogólnie rzecz biorąc mamy świetnych fanów, ale

staracie się zawierać jakieś głębsze przemyślenia, bądź

relacja między słuchaczami, a zespołem trochę przypomina

sprowokować słuchacza do zastanowienia się nad

relację w małżeństwie. Mąż ma jakieś swoje sprawy, żona ma

zagadnieniem. Ciekawi mnie jak patrzysz na polską scenę,

swoje, ale jest też część wspólna. Nie ukrywamy, że

gdzie coraz częściej zespoły piszą teksty o niczym.

tworzymy i gramy muzykę przede wszystkim dla siebie. Oczywiście część fanów, chciałaby więcej rocka w naszej

Denst: Tekst jest w muzyce, chyba że to muzyka z założenia

twórczości i ja to nawet rozumiem, jednak dostosowanie się

instrumentalna. Tekst jest na tyle znaczący, że nie można go

do oczekiwań byłoby jak sprzedanie samych siebie. Przede

traktować po macoszemu. Gdy jest on słaby lub sztampowy,

wszystkim my mamy być zadowoleni z tego co

to muzyka się po prostu nie obroni. Tekst musi coś

stworzyliśmy.

przekazywać, nie może być grafomanią. My mamy szczęście, bo na pokładzie jest Spięty. To facet, który ma fantastyczne

DZ: Mówisz, że robicie to dla siebie, to powiedz czy

spojrzenie na świat, ale trzeba pamiętać, że nie pisze tekstów

obecnie robicie „dla siebie” w studio coś nowego? Od

w sekundę. Czasem powstają miesiąc i dłużej. Wartościowe

wydania „Dzieciom” minęło już trochę czasu.

rzeczy tworzy się długo, nie da się pójść na skróty. Jak wspomniałem wcześniej, teksty są dla mnie ważniejsze od

Denat: Tak, robimy. Nowa płyta powinna ukazać się wiosną.

muzyki. Tak jest również w Lao Che. Ale także w muzyce,

Jest już właściwie przygotowana. Temat przewodni jest

której słucham dla przyjemności. Jeśli tekst jest do niczego, to

fantastyczny. Jak zawsze u nas pojawia się klamra, która spina

nawet fantastyczna muzyka nie pomoże. I na odwrót – jeśli

teksty. Spięty jest z nich bardzo zadowolony. Muzykę już

tekst jest świetny potrafi pociągnąć nawet wyjątkowo kiepski

mamy, niedługo nagramy wokale. Oczywiście nie mogę

muzycznie kawałek.

zdradzić nic więcej. Chcemy, żeby nowa płyta była ciosem, którego słuchacze będą się jak najmniej spodziewać. Myślę,

DZ: Nie mogę zapytać w tym kontekście o „Wojenkę”.

że będzie naprawdę fajna. Jasne jest też dla nas, że po

Przyznam, że odkąd zostałem ojcem, odbieram te słowa

sukcesie „Dzieciom” ciężko będzie ten krążek przebić. Mam

zupełnie inaczej. Tak jest zresztą z większością tekstów na

jednak nadzieję, że nowy album okaże się tak samo ciekawy.

„Dzieciom”. DZ: Na koniec pytanie dotyczące Ciebie bezpośrednio. Denat: Myślę, że właśnie przez pryzmat ojcostwa należy

Czytając Twoją biografię nie sposób nie pomyśleć, że

patrzeć na tę płytę. Spięty jest tatą, ma dwie córeczki. Kocha

jesteś człowiekiem renesansu. Zaczynałeś jako metalowiec!

ojcostwo, żyje tym. Słowa, które znalazły się na płycie, są

Grałeś na perkusji w zespole Hazael i wystąpiliście nawet

dedykowane, choć nie wprost, dzieciakom. Ja mam trójkę

na Metalmanii i w Jarocinie. A później hip – hop, muzyka

dzieci. No i pojawiają się przemyślenia. Spięty mówi zawsze,

eksperymentalna i w końcu Lao Che.

że chciał zrobić płytę, na której opowiedziałby o różnych sprawach swoim dzieciom, ale nie może tego zrobić bo są za

Denat: Tak, wszyscy jesteśmy „metaluchami” z pochodzenia,

małe. Dlatego opowiada ludziom. A kiedy dzieci dorosną,

jeśli mogę tak to ująć. Hazael się rozpadł, a ja z nudów

to i tak dotrą do tej płyty. Chociaż na dzisiejszym koncercie

zacząłem szukać czegoś innego. Miałem wujka w Warszawie,

było mnóstwo dzieci, które znały te piosenki.

który przysyłał mi różne płyty winylowe. Zacząłem ich słuchać, nie mając wiele do roboty i tak powoli inspirowałem

DZ: To prawda.

się innymi rzeczami. Jakby to banalnie nie zabrzmiało, cała ta muzyczna droga, przynajmniej na pewnym etapie, wynikała

Denat: Tak, te teksty są uniwersalne i w tym również tkwi ich

po prostu ze znudzenia.

siła. Trafią zarówno do osoby dorosłej jak i dziecka. DZ: Dziękuję za Twój czas! Ostatnie słowo należy do DZ: Nie wszystkich da się jednak zadowolić. Znalazłem

Ciebie.

w sieci, a dokładnie na Waszym forum internetowym, parę wypowiedzi osób niezadowolonych z ciągłego mieszania

Denat: Piaseczno dziękujemy Wam bardzo za świetne

muzycznych stylistyk, co jest jednym z Waszych znaków

przyjęcie! Zapraszamy na nasze koncerty w całej Polsce, a do

rozpoznawczych. Może to tylko opinie frustratów, ale

Piaseczna postaramy się wrócić!

chciałbym Cię zapytać, czy takie głosy mają dla Was znaczenie? Gdzie jest granica między wolnością artystyczną, a szacunkiem dla vox populi w postaci fanów zespołu?

21


nowe zajęcia

Tkanie niejedno ma imię Hasło „tkanie na bardku” brzmi archaicznie, jednak w dobie mody na wszelkiego rodzaju „slow”, tęsknoty za czasami, kiedy człowiek był prawie samowystarczalny, zakładania historycznych grup rekonstrukcyjnych, chęci poznania swojego regionu, może warto chwilę przyjrzeć się tej tajemniczej i niedzisiejszej płytce.

MONIKA FIREK

Bardko jest prymitywnym poprzednikiem krosna. Najczęściej wykonane z drewna z odpowiednimi, w określonych miejscach szczelinami. Służy do wyrobu taśm, tzw. krajek.

Krajka to wąska tkanina tkana z wełny, lnu, jedwabiu, ale też z końskiego włosia, używana do obszywania brzegów tkanin, ale także do opasania się czy robienia tzw. ,,czółek".

Przyjmuje się, że epoka żelaza zapoczątkowała tkanie tabliczkowe, pierwsze krajki zachowały się na terenach dzisiejszego Rzymu i pochodzą z VIII w. p.n.e. Zajęcia Tkactwa dla dorosłych i młodzieży będą odbywać się

W średniowieczu były już popularne w całej Europie.

w każdy czwartek w Przystanku Kultura. Uczestnicy zajęć

Wykorzystywano je do wzmacniania ubrań, ale też

będą odkrywać stare wzory i wymyślać nowe. Zastosują

występowały jako elementy zdobnicze, a co oczywiście się

utkane przez krajki wzory do współczesnych przedmiotów.

z tym wiąże spełniały funkcję społeczną – mogły wskazywać

Spróbują także swoich sił w tkaniu biżuterii. Będą tkać

na status majątkowy właściciela. Krajki na początku

koralikami bransoletki różnej szerokości, od delikatnych,

wyrabiane były z przędzy wełnianej, którą najłatwiej się

wąskich o jasnej kolorystyce do szerokich, z rozbudowanymi

barwiło. Po latach zapomnienia mieliśmy możliwość

wzorami geometrycznymi. Wspaniała metoda do uzyskiwania

zetknięcia się z krajkami tylko w Cepelii. Powoli jednak

kształtów art-deco i rozwijania własnych zdolności

wraca moda na tworzenie całego cyklu powstawania

kolorystyczno-wzorniczych.

tkaniny/krajki – od kupowania runa zwierzęcego, własnoręcznego przędzenia, czasami nawet farbowania do tkania krajek na bardkach, tabliczkach lub krosnach. Oprócz wełny z owiec coraz większą popularnością cieszą się hodowle przecudnych zwierząt z Ameryki Południowej –

Tkactwo – warsztaty dla dorosłych i młodzieży

alpak.

Prowadząca: Monika Firek

Krajki to też wspaniały sposób na zapoznanie się z technikami

Dla kogo: Gr. I młodzież ( 11 – 16 lat)

tkackimi i rozwijanie włókienniczych i historycznych pasji.

             Gr. II dorośli i młodzież 16+

Dlatego Przystanek Kultura – Centrum Kultury w Piasecznie planuje rozpocząć cykl warsztatów tkania na bardku.

Kiedy: czwartek:

Organizator zapewnia wszystkie materiały, możliwość

Gr. I godz. 17.00 – 18.00 – cena: 60 zł /miesiąc

poznania wzorów krajek z różnych regionów i epok

Gr. II godz. 18.00 – 20.00 – cena: 70 zł/ miesiąc

historycznych. Może warto w długie jesienne wieczory na

Gdzie: Przystanek Kultura, pl. Piłsudskiego 9,

chwilę przenieść się w krainę przeszłości, siąść przy

Piaseczno.

wspólnym stole i przy wspólnych opowieściach pobawić się

Zapisy: www.strefazajec.pl 

kolorem, popracować nad zręcznością.

22


Zapisz się!

Centrum Kultury w Piasecznie prowadzi nabór na zajęcia w roku szkolnym 2017/2018.

Przewidujemy otworzenie zajęć plastycznych, muzycznych, ceramicznych, teatralnych, edukacyjnych, ruchowych, a także zajęć dla najmłodszych i Uniwersytetu Trzeciego Wieku.

Na zajęcia prowadzone przez Centrum Kultury obowiązują zapisy przez stronę www.strefazajec.pl.

Mamy nadzieję, że opracowana przez nas infografika pomoże Pańswtu w procesie założenia konta i zapisu na wybrany kurs.


Magazyn Kulturalny nr 2  

Magazyn Kulturalny redagowany przez Centrum Kultury w Piasecznie. Tym razem tematem przewodnim jest film.

Advertisement