Vale3 sp arb blabok

¡VALE! 2 Arbeidsbok Örjan Hanson · Inmaculada Moreno Teva

Cappelens verk for begynneropplæring i spansk ¡Vale! består av • Tekstbok • Arbeidsbok • Cd for elever med innleste tekster • Elevfasit • Lærerens bok med kopieringsoriginaler • Cd for læreren med innleste tekster og sanger • Eget nettsted for faget: http://vale.cappelendamm.no

Bokmål

ISBN 978–82–02–25255–7

9

788202 252557 www.cdu.no

Arbeidsbok

2

Örjan Hanson Inmaculada Moreno Teva Bokmål

3 Ă–rjan Hanson Inmaculada Moreno Teva Danne Klingenberg

Arbeidsbok BokmĂĽl

© Cappelen Damm aS, 2008 materialet i denne publikasjonen er omfattet av åndsverklovens bestemmelser.

Uten særskilt avtale med Cappelen Damm aS er enhver eksemplarframstilling og tilgjengeliggjøring bare tillatt i den utstrekning det er hjemlet i lov eller tillatt gjennom avtale med Kopinor, interesseorgan for rettighetshavere til åndsverk.

Utnyttelse i strid med lov eller avtale kan medføre erstatningsansvar og inn­ dragning, og kan straffes med bøter eller fengsel. ¡Vale!3 følger læreplanene for Kunnskapsløftet i faget spansk og er lagd til bruk på grunnskolens ungdomstrinn.

Svensk utgave:

Omslagsfoto: Grafisk formgiving: Bilderedaktør: Forlagsredaktør:

© 2005 Örjan Hanson og Bonnier Utbildning aB ISBn 91­622­6920­8 www.bonnierutbildning.se patrick Zackmann/magnum photos Renessansemedia aS Una Thoresen Dimola Danne Klingenberg

Tegninger: martin ehrling Trykking/innbinding: aIT Trykk Otta aS, 2008 Utgave 1 Opplag 1 ISBn 978–82–02–25260–1 www.cappelendamm.no http://vale.cappelendamm.no

Velkommen til ¡Vale! 3 Velkommen til ditt siste år med spansk i grunnskolen.

Vi håper at du vil få et utbytterikt år, og at du både kommer til å lære mye nytt og utvikle videre det du allerede kan.

Akkurat som i ¡Vale! 2 vil du få mulighet til selv å bestemme hvor mye du vil satse på spanskfaget.

Du kan konsentrere deg utelukkende om kapitteltekstene, eller du kan velge å lese videre og arbeide med ekstratekstene og Español para todos. Valget er ditt!

I løpet av året kommer du til å få mange muligheter til å snakke spansk i timene – utnytt disse mulighetene godt! Plutselig en dag, kanskje allerede til sommeren eller om noen år, står du der og vil snakke med en spansktalende person som ikke kan særlig mye engelsk.

Vi håper at du etter dette året vil føle deg sikker når du skal bruke spanskkunnskapene dine. Nesten 400 millioner mennesker og en helt ny verden venter på deg – ¡El mundo hispánico!

Lykke til med spanskfaget!

Dette symbolet betyr at øvingen er en ekstraøving. Gjør den. Den er litt vanskeligere, men også ekstra morsom.

Dette symbolet betyr at øvingen er en lytteøving. Spiss ørene.

Grammatikkjenta viser deg hvor du kan få hjelp. Følg rådene hennes.

Innhold Emne

Grammatikk

Kapittel 1 1A: ¿Qué has hecho este verano?

1B: ¿Dónde han estado?

7–12 Å fortelle hva du HAR gjort

Repetisjon av presens perfektum

Å snakke/skrive om din sommer

Kapittel 2 ¿Crees en fantasmas?

16–23 En spøkelseshistorie

Repetisjon av gerundium

Kapittel 3

24–29

Amor

Å sammenlikne ting En kjærlighetstest Sang: «La camisa negra»

Repaso 1

Repetisjon av Kapitlene 1–3

Repetisjon av adjektivbøyning

Kapittel 4

Kapittel 5

Verb med vokalendringer

44–49 Talentkonkurranser i Spania Sang: «Corazón latino»

Kapittel 6 6A: Yo quiero conocer el mundo 6B: América Central

30–36 37–43

4A: Opiniones Å si sin mening 4B: En el futuro me gustaría … Å snakke om framtiden

¡Yo quiero ser una estrella!

Side

50–54 Fakta om MellomAmerika Brev fra en svensk jente som arbeider i utlandet

Emne

Grammatikk

Kapittel 7

55–60

¿Qué haces por la mañana?

Å snakke om hva man gjør hjemme om morgenen

Repaso 2

Repetisjon av Kapitlene 4-7

Refleksive verb

Kapittel 8 Argentina – un país en Sudamérica

Música de América Latina

Fakta om Argentina

Forskjell på spansk i Argentina og Spania

74–77 Mer om Argentina SMS på spansk Sang: «La vida es un carnaval» Sang: «Caminito»

Kapittel 10

78–83

El ladrón en el tren

En detektivhistorie

Repaso 3

Repetisjon av Kapitlene 8–10

Kapittel 11 En una patera a Canarias

84–88 89–94

Faktatekst om den illegale innvandringen til Spania Sang: «Sin papeles»

Kapittel 12 El ombligo del mundo

61–67 68–73

Kapittel 9 Las cataratas de Iguazú

Side

95–100 En tekst om Påskeøya og Thor Heyerdahl

Emne

Grammatikk

Kapittel 13

Side

101–105

Un señor de La Mancha

Å forstå når noen forteller hva de gjorde i går Om Don Quijote og forfatteren Miguel de Cervantes

Repaso 4

Repetisjon av Kapitlene 11-13

DialogøvelseR eget aRbeiD meD eKstRateKstene

Presentasjon av preteritum

106–108 109–110 111

spansK-noRsK oRDliste

112–118

noRsK-spansK oRDliste

119–124

1 ¿Qué has hecho este verano?

1 ¿Quién es?

Hvem er det?

9

side 8

Les side 8 i tekstboka, og skriv nummeret på den personen som sier de forskjellige tingene. Se på eksempelet.

1

1

....................

He estado mucho tiempo en casa de mi abuela.

2

....................

He jugado al fútbol en Andalucía.

3

....................

Me he bañado y he tomado el sol.

4

....................

Cuando hemos estado en Italia ha hecho mucho calor.

5

....................

Lo que más me ha gustado ha sido el campamento de fútbol.

6

....................

He hecho un viaje a Italia con mi padre.

7

....................

En otoño mi familia y yo vamos a ir a Mallorca.

8

....................

He salido por la noche y he visto un montón de películas.

7

2 Busca frases

Let etter uttrykk

Finn disse uttrykkene i tekstene på sidene 6–8 i tekstboka.

Dialogen på side 6 1 Hvordan har du det?..........................................................................................................................................................................

2 Jeg har det svært bra ...........................................................................................................................................................................

3 Jeg har hatt det … ................................................................................................................................................................................

4 Hva har du gjort?

...................................................................................................................................................................................

Tekst 1 5 Det har vært kjedelig

......................................................................................................................................................................

6 hun har sagt .....................................................................................................................................................................................................

Tekst 2 7 vi har reist

............................................................................................................................................................................................................

8 vi har bodd .........................................................................................................................................................................................................

9 det har vært solfylt ................................................................................................................................................................................

Tekst 3 10 det som jeg har likt best .............................................................................................................................................................

11 det som jeg har likt minst .......................................................................................................................................................

Tekst 4 12 jeg har vært hjemme

.......................................................................................................................................................................

13 jeg har solt meg .........................................................................................................................................................................................

14 jeg har badet ...................................................................................................................................................................................................

8

3 ¿Qué has hecho este verano?

Hva har du gjort i sommer?

A Kryss av for det du har gjort i sommer.

1 He estado en España este verano.

2 He tomado mucho el sol.

3 Me he bañado mucho.

4 He visitado a un amigo/una amiga.

5 He hablado español.

6 He hablado inglés.

7 He visto un montón de películas.

8 He leído muchos libros.

9 He estado en la casa de campo.

10 He pasado mucho tiempo con mis amigos.

Sí          

No          

B Arbeid to og to. Les en setning om gangen etter tur. Hvis du ikke har gjort det som står i setningen, sier du «No» foran.

(Eksempel: No he estado en España este verano = Jeg har ikke vært i Spania i sommer.) Den som lytter, kommenterer hver setning.

¡Qué divertido! ¡Qué bien! ¡Qué guay! (Så morsomt!) ¡Qué fantástico!

4 Las formas de haber

¡Qué aburrido! ¡Qué mal! ¡Qué rollo! (Så fælt!) ¡Qué deprimente!

Formene av haber

Husker du de ulike formene av verbet haber?

Se på oversettelsene, og sett inn det som mangler.

1

................................................................

estado en España.

Jeg har vært i Spania.

2 ¿ .............................................................. estudiado mucho?

Har du studert mye?

3 Mi hermano ........................... estado en Chile.

Broren min har vært i Chile.

4

Hemos

............................................................

escuchado música.

vi har hørt på musikk.

5 ¿ ................................................................................tomado café?

Har dere drukket kaffe?

6 Mis amigos

vennene mine har drukket te.

...............................................

tomado té.

Se i minigrammatikken på side 91.

9

5 Escribe las formas correctas A Se på oversettelsene, og sett inn verbformene. Velg blant verbene hablar, tomar, comer, chatear og vivir. Se på eksempelet. hablar → he hablado comer → he comido vivir

→ he vivido

¿habéis tomado

1 Paula y José, ¿ ................................................................................................................... el sol?

Sí, .......................................................................................................... el sol todos los días.

2 ¿Dónde ..........................................................................................................................................................? ............................................................................................................

en casa de un amigo.

3 ¿ ........................................................................................................................................con tu novio?

No, pero ............................................................................................................................ mucho.

4 Mis padres

Hvor har dere bodd?

Vi har bodd hjemme hos en kamerat.

Har du snakket med kjæresten din?

Nei, men vi har chattet mye.

Foreldrene mine har spist mange tapas,

pero mi hermana sólo ................................................................................. paella.

men søsteren min har bare spist .. paella.

B Øv på setningene i øving 4 og 5. Oversett dem først fra spansk til norsk, og så omvendt.

6 Traduce las preguntas

Oversett spørsmålene

A Skriv oversettelsene i skriveboka di.

Hvor har du vært?

Hvor mange uker har du vært der?

Har du bodd på hotell?

Hva slags vær har det vært?

Har du snakket mye spansk?

Har du hatt det bra?

B Arbeid to og to. Intervju hverandre etter tur på spansk ved hjelp av spørsmålene. Finn gjerne på ting når du svarer.

10

Ja, vi har solt oss hver dag.

muchas tapas,

...............................................................................................

.......................................................................................................

1 2 3 4 5 6

Paula og José, har dere solt dere?

7 ¿Dónde has estado?

Hvor har du vært?

Arbeid to og to. Se på kartet over Spania i tekstboka, og arbeid som i mønsteret. Den ene later som om han eller hun har vært i en by. Den andre gjetter hvilken by.

He estado en Bilbao.

¿Has estado en una ciudad en el sur de España?

No. ¿Has estado en el norte?

Sí. ¿Has estado en Bilbao?

Sí.

11

8 Crucigrama

Kryssord

A Løs kryssordoppgaven. Dersom du er usikker på noen av formene av enkelte verb (sett, skrevet osv.), kan du se etter i minigrammatikken på side 91.

1

2

3

4

5

6

7

9

8

11

10

12

13

14

15

16

Horizontal → 1 i løpet av (for eksempel sommeren) 3 hilsener 4 sett (av verbet ver) 5 først 8 tid 10 sagt 12 ganske (mye) 15 her 16 straks 17 (å) reise

Vertical ↓ 1 morsomt 2 skrevet 6 gjort 7 reist/gått 9 måned 11 sommer 13 der 14 by

17

B Arbeid muntlig to og to. Ta ett ord om gangen, og bytt på med å si setninger med ordene. Dere kan også skrive noen setninger. Prøv i så fall å bruke flere av ordene i hver setning.

12

9 ¿Verdadero o falso?

3

side 10

Sant eller usant?

Les gjennom postkortene på side 10 i tekstboka, og kryss av for om setningene er sanne (verdadero) eller usanne (falso).

La postal de eva 1 Eva ha estado en el sur de España.

2 En la ciudad hay una plaza que se llama Las Ramblas.

3 Eva ha comprado algunas cosas de segunda mano.

Verdadero

Falso

  

  





 

 

La postal de Juan Carlos 4 Juan Carlos ha estado en un país que es mucho más grande que España.

5 Ha bailado flamenco que es el baile típico del país.

6 Ha visto un partido de fútbol.

13

10 Escucha

Lytt

Her får du høre to dialoger. Noen av personene fra tekstene i boka fortsetter å snakke om sommeren sin. Lytt til dialogene, og marker riktig alternativ til hvert spørsmål.

Dialog 1 1 Hvor lenge har Beatriz vært i Madrid?  En uke.  En helg.  Hele sommeren.

2 Hva syns hun om Madrid?  At Madrid er hyggeligere enn Bilbao.  At det er den mest spennende byen i Spania.  At byen er for stor.

3 Hva har hun gjort om dagene?  Hun har gått i museer.  Hun har vært i en stor park.  Hun har hjulpet søskenbarnet sitt som arbeider på en kino.

Dialog 2 1 Jaime forteller om fotballeiren sin. Hva har de gjort ved siden av å trene?  De har hatt teoritimer hver morgen.  De har badet i havet hver morgen.  De har vært på et par hyggelige utflukter.

2 Hvor mange timer per dag har Jaime trent?  To timer.  Fire timer.  Tre timer.

3 Hva vet du om treningskampene?  De skulle ha spilt tre, men det ble bare to.  De har vunnet tre kamper.  De har spilt kamp hver kveld.

14

11 ¿Qué ha hecho Mari Carmen?

Hva har Mari Carmen gjort?

3

side 11

A Les igjennom postkortet som Mari Carmen har skrevet, og svar på spørsmålene i skriveboka di. Svar i jeg-form, som om du selv er Mari Carmen.

1 2 3 4 5 6 7

¿En qué país has estado? ¿Qué ciudad has visitado primero? ¿Cuántos días has estado allí?

Luego, ¿adónde has ido? ¿Qué has hecho allí? ¿Ha hecho buen tiempo durante el viaje? ¿Lo has pasado bien?

B Arbeid to og to. Bytt på hvem som spør og spiller Mari Carmen, og hvem som svarer på spørsmålene, uten å se i boka.

12 ¿Dónde ha estado Javi?

Hvor har Javi vært?

Les igjennom postkortet fra Javi. Skriv tre til fire fakta på spansk om byen han har besøkt.

13 Palabras

Ord

Velg fem-seks ord fra side 11 i tekstboka som du vil lære.

Skriv setninger med dem på spansk i skriveboka di.

~ Los hispanohablantes son personas que hablan espanol.

hispanohablante..........................................................................................................................................................................................................................................................

15

2 ¿Crees en fantasmas?

1 Empareja

sidene 12–13

Sett sammen i par

A Sett sammen parvis fra venstre og høyre spalte, slik at det dannes korrekte setninger som handler om teksten.

Se på eksempelet.

1 Una noche Carlos visita

..................

2 Carlos y su amigo

..................

a su mejor amigo Alejandro.

3 Después de ver la película

..................

dice que la chica murió en un accidente.

4 Es agosto

..................

y hace mucho calor.

5 Al lado de la carretera

..................

Carlos no sabe dónde está la chica.

6 Cuando llegan a la casa

..................

Carlos tiene que irse a casa.

7 La mujer que abre la puerta

..................

ven una película de terror.

1

hay una chica que está haciendo autostop.

B Arbeid to og to. Les og oversett setningene sammen.

C Dekk over høyre spalte, og gjenfortell teksten for deg selv eller for en kamerat, bare ved hjelp av venstre spalte.

16

3

Svar på spørsmålene

2 Contesta las preguntas

Arbeid muntlig to og to. Bytt på å spørre og svare.

1 2 3 4 5 6 7 8 9

¿Qué appelido (etternavn) tiene Carlos? ¿Cómo se llama su mejor amigo? ¿Con quiénes (hvem) están chateando? ¿Qué hacen los chicos después de cenar? ¿Qué tipo de película ven? ¿Cuándo termina la película? ¿Qué tiene que hacer Carlos después de ver la película? ¿Por qué Alejandro dice «Ten cuidado» a Carlos? ¿Cómo va a casa Carlos, en bicicleta o en moto?

10 ¿Por qué tiene Carlos un poco de miedo?

3 Están estudiando

De sitter og studerer

A På spansk er det en spesiell verbform som brukes når vi vil fortelle at vi er i gang med noe akkurat nå. Sammenlikn med engelsk:

Norsk De sitter og studerer.

Spansk Están estudiando.

engelsk They are studying.

Det er fire eksempler på denne formen i teksten på side 12 i tekstboka. Finn dem og skriv dem inn ved siden av de norske oversettelsene.

han er på besøk ............................................................................................................................................................................................................................................................ de sitter og chatter .................................................................................................................................................................................................................................................. de sitter og spiser middag .......................................................................................................................................................................................................................... hun står og haiker

...................................................................................................................................................................................................................................................

Ikke glem å se i minigrammatikken på side 93.

17

B Skriv hva personene holder på med akkurat nå. Se på eksempelet.

Pedro está hablando por teléfono.

Pedro

hablar por teléfono ..................................................................................................................................................................................................................

Ana

comer un helado .........................................................................................................................................................................................................................

Felicia desayunar...................................................................................................................................................................................................................................................

Andrés escribir un e-mail .......................................................................................................................................................................................................................

Jorge

hacer los deberes .........................................................................................................................................................................................................................

Eva

escuchar las noticias..............................................................................................................................................................................................................

4 ¿Qué están haciendo?

Hva holder de på med?

A Fullfør setningene med de verbformene som mangler.

1 (Yo).....................................................................................................................................estudiando.

Jeg sitter og studerer.

2 ¿(Tú)

Sitter du og arbeider?

..................................................................................................................................................................

?

3 (Ella) ............................................................................................................................................... el sol.

Hun ligger og soler seg.

4 (Nosotros) ..................................................................................................................................................... en la cocina.

Vi sitter og spiser på kjøkkenet.

5 ¿(Vosotros)

Driver dere og studerer engelsk?

6 Ellos

........................................................................................................................

......................................................................................................................

inglés?

matemáticas.

B Øv på å oversette setningene muntlig fra spansk til norsk og omvendt.

18

De sitter og studerer matematikk.

5 ¡Adivina!

Gjett!

Arbeid to og to. Bytt på å gjette hvilken av aktivitetene i rammen kameraten later som om han eller hun gjør.

Se på eksempelet.

chatear tomar el sol trabajar comer algo escribir un e-mail limpiar (gjøre rent) jugar en el ordenador cenar tomar un café

−Estoy tomando un café. −¿Estás chateando?

−No, (no estoy chateando). −¿Estás tomando un café? −Sí, eso es. Estoy tomando un café.

19

6 Escribe, pregunta y contesta

Skriv, spør og svar

A Oversett setningene ved hjelp av uttrykkene i rammen. ir a la playa tomar un refresco comer algo ver la tele

estudiar matemáticas trabajar ayudar a mi madre arreglar mi habitación

1 Vil du gå til stranden?............................................................................................................................................................................................................................

Nei, jeg har ikke tid. Jeg sitter og studerer matematikk.......................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

2 Vil du spise noe?..............................................................................................................................................................................................................................................

Nei, jeg kan ikke. Jeg holder på å rydde på rommet mitt. .................................................................................................. ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

B Øv på setningene. Arbeid deretter to og to. Bruk uttrykkene i rammen, og spør og svar slik som i mønsteret i de oversatte setningene. Prøv å arbeide uten å se på setningene som dere har skrevet.

7 Escribe las frases

Skriv setningene

A Carlos kommer hjem om natten, og faren hans venter på ham og stiller en rekke spørsmål. Sett inn riktig svar ved hvert spørsmål. − Hemos chateado y hemos visto una película. − Sí, una chica ha hecho autostop. Pero después ella ha desaparecido. − Más o menos a medianoche. − No, papá. Ha sido un fantasma. − He estado en casa de Alejandro.

1 —Pero hijo, ya es la una. ¿Dónde has estado?

−He estado en casa de Alejandro.

........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

2 —¿Qué habéis hecho? ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

20

3 —¿A qué hora te has ido de allí (derfra)? ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

4 —¿Ha pasado algo en el camino (på veien)? ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

5 —¡Qué raro! Tenemos que llamar a la policía. ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

B Arbeid to og to. Les og oversett dialogen sammen.

C Øv litt på svarene. Arbeid så videre to og to. Den ene leser spørsmålene, og den andre svarer uten å se i boka. Dere trenger ikke å svare ordrett.

8 ¿Eres supersticioso?

Er du overtroisk?

Kryss av for de tingene du selv tror på, og spør så en kamerat hva han/hun tror på

¿Crees que…

1 2 3 4 5

Sí, creo que…

hay fantasmas? el número 13 da (gir) mala suerte? un horóscopo puede decir cosas del futuro? gatos negros dan mala suerte? hay gente que puede pronosticar (forutse) el futuro?

6 algunas personas tienen buena suerte y otras no?

7 tienes que hacer ciertas cosas (visse ting) a veces para no tener mala suerte?

Mi amigo/a cree que…

    

    

 

 

21

9 Escucha

Lytt

Lytt til dialogene, og svar på spørsmålene på norsk.

Dialog 1 1 Hva vil Javi at jenta skal gjøre? ............................................................................................................................................................................................

2 Hva svarer hun, og hvorfor? ......................................................................................................................................................................................................

Dialog 2 3 Hvor er Juan når han ringer, og hva vil han gjøre? ......................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

4 Hva holder Marcus på med, og hva skal han gjøre senere? ............................................................................................ ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

5 Hva skal de gjøre i morgen? .......................................................................................................................................................................................................

10 Las setas venenosas

De giftige soppene

A Les teksten på sidene 58–60 i tekstboka. Disse setningene forteller historien om de giftige soppene. Nummerer dem slik at de kommer i riktig rekkefølge. Som du ser, har du fått hjelp med fire av setningene allerede.

Las setas venenosas ....................

Los huéspedes llegan y se sientan a comer.

....................

Unos minutos más tarde Ana entra llorando y dice que el perro está muerto.

....................

El señor dice que van a comer una tortilla de setas.

1 7

....................

5

....................

....................

....................

22

Después de unos minutos, Ana dice que el perro se lo ha comido todo y que está muy bien. Empiezan a comer de nuevo.

Por eso el señor da un plato de setas al perro para saber si las setas son venenosas o no.

Otra vez todos tienen mucho miedo. Ahora están seguros de que las setas son venenosas.

Pero el señor no sabe que hay setas venenosas y de repente todos tienen miedo.

3

....................

....................

También dice que él mismo ha recogido las setas.

Pero finalmente un taxista entra y dice que ha chocado con su coche y ha matado al perro.

B Arbeid alene eller muntlig sammen med en kamerat.

Kontroller at du eller dere kan oversette setningene.

11 Un poco de teatro

Litt teater

Arbeid sammen i en gruppe. Øv inn og framfør stykket «Las setas venenosas» for spanskgruppa. Dere kan enten lære replikkene utenat eller ha boka foran dere når dere spiller stykket.

23