Deringenfinnoss
©CAPPELENDAMMAS,Oslo,2018
ISBN978-82-02-57033-0
1.utgåve,1.opplag2018
Omslagsdesign:SigbjørnLilleeng Sats:Type-itAS,Trondheim2018
Trykkoginnbinding:ScandBookUAB,Litauen2018 Satti10,5/13,5pkt.SabonogtryktpåEnsoluxcream80g/1,8.
Føresegneneiåndsverklovagjeldformaterialetidennepublikasjonen.Utan særskildavtalemedCappelenDammASeralleksemplarframstillingog tilgjengeleggjeringberretillatesålangtdetharheimelilovelleravtalemed Kopinor,interesseorganforrettshavarartilåndsverk. Bruksomeristridmedlovelleravtale,kanføretilerstatningsansvarog inndragingogstraffastmedbøterellerfengsel.
www.cappelendamm.no
Nofårdyraherske
Hanopnaraugaogliggframleisisenga.Determorgon, ogdetblæspårommethans.Vindaugetmåvereopent. Hankanhøyremammautepåkjøkkenet.Hanburi tredjeetasjeieitmurhus.Eiblokk.
Hansetsegopp.Erdetteeinnydagellerdensame somigår?Hanbestemmersegforathanvilgåutein tur.Berreutihagensomliggrettutanforoghøyrertil allesomburiblokkenekring.Hantekpåsegsokkarog skooggårsakteforbimammapåkjøkkenet.Hodrivpå mednoko.Hanlagarlittlydigangensåhoskalhøyreat hangårut.Såhoikkjeskalbliengsteleg.Hanvilikkjeat hoskalspørjekorhanskal.Hanvilikkjeprate.Vilikkje svarepåkorleisdetgår,korleishankjennerseg.
Uteihagensethansegpåeinbenk.Nokrebuskarveks vedbenken.Hanserutoverhagen.Detereisandkasse, eitdissestativogeitleikestativder.Kaldejernstenger medfalmamålingsomeinkanklatrei.Nokreavstengeneharrustpåseg.Deterfintvêr.Solaskinogstrålar påbuskaneogtrea.
Hanerikkjepåskulen.Daganeberregår.Deterkeisamtåvereheime.
Handinglarmedbeina.Dagetterdagligghanberrei sengaellersitistua.Aleine.Ingenåleikemed,ingenting ågjere.Hanberreventarpåatnokoskalskje.Påomhan skaltilbakepåskulenellerikkje.
Menhanharlærtsegnokomedanhanventar.
Såmangedagarhargåttathanharlærtsegkvahan skalgjereforikkjeåkeieseg.
Hanserbortpåleikestativet.
Hanserforsegathanhengieiavjernstengene,og atmedanhanhengslik,blirheileverdaplutselegsnudd oppned.Grasetblirhimmelen,oghimmelenblireit botnlaustholunderhan.
Hangriphardtijernstongaforikkjeåramle.Himmelentrekkjerhanoppover.Leikestativeterdeteinaste somheldhanigjenpåjorda.Hanhengetterhendene. Omhanslepper,kjemhantilåramleforalltid.Ifleire år,kanskje.Utiverdsrommet,bortfråjordkloden. Ramleisvartnattehimmel,nedoverognedover.Foralltid.Ramlemedanhanharbursdag,ramlemedanhan feirarjul,ogramlemedanhanblirvaksen.Hanserned. Detsygimagen.Hankjenneratkroppenblirvarmog levandeavåjobbemedåhaldesegfast.
Såserhanoppigrasetoverseg.Trea,buskaneog blokkaveksutavtaket.Hanklyvopppåjernstonga. Hankjemsegsåhansit,balanserer.Oppnedmedhovudetmotbakkenogskosolanedinglandeoppihimmelen. Hanlukkaraugaogkjennerpåbalansen.Vipparfråside tilside.
Hankjennersegnestentrygg.Vindenblæsihåret. Hanpustarinnvinden,trekkjerhannedilungene,lurar påomhanskalreisesegopp.Tørhandet?Ja,hangjer det.Svimlar.Balansererpådentynnestonga.
«Kvagjerdu?»
Detståreijenteeitstykkeunnabenken.Hoharlangt hår.Tyngdekraftakjembråtttilbake.
Hansitpåbenkenigjen,utanåharørtsegerhantilbakederhanvar.
«Drivdupåmednoko?»spørjentaforsiktigogkjem nærmare.Hanserpåho.
«Harduingenåleikemed?»spørho.
Hankjennerhoikkje,menhanharsetthofør.Hobur iblokkapåandresidaavhagen.Hanermestinne,og derformøterhanikkjesåmange. Jentasnufsar.
«Skalmefinnepånoko?»spørho,grevlittmedskoen igrusenogserned.Hanserpåhagenmedanhosetseg påbenken.
Deisit.Hagenogblokkenestårkringdeiogservanlegeut.
«Eglikerikkjeåverepåskulen»,seierjentaetterei stund.«Egsynestdeterkeisamt,duerheldigsomslepp. Meharnokreslemmegutariklassen.Deiharsagttilalle ategetfluger,mendetgjeregikkje.Haregaldrigjort.»
Deipratarheilttilmammaroparhaninnfråvindauget.
«Mekansestimorgon?»spørhoogblirsitjandenår hangår.
Mammaharlagamiddag,ogpappakjemheimnett dadeiskaltilåete.Deisetsegkringkjøkkenbordet.Alletre.Pappaergladogpratar.Hanharhatt einfindagpåjobben.Pappajobbarpåeinverkstad somlagarmøblar.Hanarbeidermedtre,limogsager kvardag.Hanfortelomandrefolkpåjobben.Han spøromikkjedeitreskalgjerenokosamansnart, kanskjetilhelga.Pappasmilertildei,augasmalnar. Hendeneerfulleavsmåsåretterfliserhanfårnår hansagarogsmir.Mammaspørkvahangjordeutei hagen.
«Ikkjesåmykje»,svararhan.
Påkveldenserdeipåtvsamanogetpotetgullsjølvom
detertysdag.Deterikkjesåkeisamtomkveldane.Da kjennestikkjedagensålang.
Menhanlikerikkjenårhanmåleggjeseg.Når mammaslåravlysetogsetdørapågløtt,erdetberre hanogsenga.Dakjennerhanpåkroppensin,ogatdet gjervondt.Daerdetvanskelegåikkjetenkjepådetsom virrarinnihanoghindrarhanfrååsoveogfrååvere vaken.Daønskjerhanathanskullepåskulennestedag.
Athanmåtteståopptidlegoglagesegmatpakke.
Deigjerikkjenokosamantilhelga.Deiserpåtv,og hansovnar.
Påfredagsnakkardei.Omdengongendeivarpåbilferie.Deterfint.Pappahentarfotoalbumet,ogdeiser påbilete.Deistoppapårasteplassarogsovitelt.
«Hugsardu?»spørdeiogskakkarpåhovuda.Han nikkar.
Hanhugsar.Deterikkjesålengesidan,sjølvomdet kjennestslikut.Detkjennestlangtborteut.Fjernt.
Hanliggpåfangettilmamma.Deisteiktematpåbål.
Hanleikamedleikerhanhaddefått.Mammaogpappa smiler.Deierglade.Strykhanihåret.
Determorosamtåsjåpåbilete.
«Mebada»,hugsarhan.
«Ja»,lerdei.«Sjølvomdetvarbådevindogkaldt», seiermammaogristarpåhovudet.
Imorgonvilhanmøtejentaigjen.
«Erdusikkerpåatduvilgåutidag?»spørmamma dahovekkjerhan.«Dusersåslitenut.»Hanersikker. Hanhareiavtale,seierhan.Hanteksaktepåsegkleda; hanersliten.Trøyttikroppen.
Mammaserpåhan.Deietfrukostsamanpåkjøkkenet.Saktetygghanbrødskiva.Mammaerikkjepåjobb. Hoerheimesamanmedhan,mendeierikkjesåmykje
saman.Deiharfunneutathanhelstvilverealeine.Så hoerberreinærleiken.Heldpåmedtingpåkjøkkenet elleristua.Oftelashobøker.Keisamebøkerfråjobben sin.Hanertrøyttogleiavalt.
«Nårkjemdutilbake?»spørho.Hanorkarikkje svare.Hokanjosjåhanfråvindaugetheiletida.
Dahansetsegpåbenken,kjemjentaspringande. Langtbustetehår.Holurarpåkvadeiskalleike.Ho keiarseg.
«Detersåkeisamtidenneblokka»,seierho.«Egvil dravekk.»
«Kor?»
Jentatenkjer.
«Egveitikkje,bortiallefall»,seierho. «Egòg»,seierhan.«Egvilogsåbort.»
Deiserpåkvarandre.Hanfåreinmorosamtanke.
Kanskjekanhantahomed?Kanskjekanhanogholeike saman,finnepånoko?Reisevekk?
Hanseier:
«Egveiteinplassmekandra.»
Jentanikkar,klar.Menhanrørersegikkjefråbenken. Hansitframleisheiltstille.Hoserpåhan.
«Skalmedra?»seierhohøgt.Utolmodig.
«Detereitstorthus»,seierhanogventarlitt.«Nei, størreenndetduserfordeg.Ogmektigare.Detersom eitslott»,seierhan.«Someidigerborg.Serdudet?»
Hoserpåhan.Hankjennerhjartetbankelittibrystet,reddforathoikkjeskalforståogsynasthanerdum. Menhankansjåathoutanåprøveserborgainnihovudetsitt.Ogmedanhanfortel,byrjarslottetvekse.Han serathoserdet,oghanfortel.Hanskalgjeredetspennande.
«Mestårpåeitrappistein.Framforereitstortpalass,
ellereiborgbygdavstorekampesteinar.Kringyttervegganegåreivollgrav.Djuptvatn.Vegganestrekkersegså høgtatmeknaptkansjådeihøgstetårna.Murveggane stupernedivatnet.Mørktogkaldtvatn.»
Trappaføredeileiaropptileistortredør,litaiforholdtilpalasset,menframleisstørreennnokadørdei harsett.Hangårmotdøra,hostopparhan.Serreddut.
«Kvenerdetsomburher?»spørho.
«Megårinnogsjekkar»,smilerhanoggårframtil døra.Hanleggheilevektasipå,mendøraberreknirkar.
«Komoghjelpmeg.»
Hoserpåpalassetsomdekkjerheilehimmelen.
«Hjelpmeg!»seierhanigjen.Hokjemopp,ogsaman dyttardeisådøraglirsakteopp.
Eintrekkblæsmotdeiutfrådøropninga.Rommet innanforserikkjeuttilåhanokonslutt.
Eitendelauststeingolvstrekkerseginnover.Såstortat deiknaptkansjåveggane.Langtbortekandeiskimte eitrappsomsplittarsegoggåropptiletasjaneover.
Taketersåhøgtatdetnestenliggheiltskjultimørke.På kvarsideavrommeterdetinngangar,steinbogarmange meterhøge,somleiarinntilandrerom.Deiteknokre steg,ogkvartskrittgirgjenklangirommet.
Detkriblarinnihan.Herereitheiltslott,endelaustog gigantisk,sommåutforskast.Jentavedsidahanssynest ikkjeåverelikeivrig.
«Vent»,seierhoogserpådeimørkekrokane.«Trur dudetspøkerher?»
Hansvararikkje,leiarberreaninnovermoteiplattformmidtirommet.Nokosomserutsomeitforhistoriskskjelett,blafrarmotdeifråfakkellyset.Detstårder tilutstillingsomieitmuseum.Einlang,kvervlandehale, langehoggtennerogeinstorskallegaparmotdei.Dei
ståriskuggenavribbeinasomkastarsegoverdeisom gitteretieitfengsel.Eindinosaur?Jentaserpådeigamle knoklaneogdreghanijakka.Hanmerkarathopustar raskt.
«Skalmeutforske?»spørhan,smilerogprøverå verketrygg.«Kanskjeblirdettedetmestspennandedu nokongonghargjort»,seierhan.Hanbyrjarspringe mottrappaførhofårtidtilåstoppehan.Hofårfølgje påomhotør.
«Kom»,roparhan.«Deterberreossher,ingenandre erheime.»
Hanspringmottrappa,ogdahankjemnærmare, oppdagarhankorlangogbratttrappaer.Trappetrinna erstore.Hanbyrjarklatreogserbaksegatjentakjem etter.Hanserpåho.Bustetehår,slitnekledeoglittredd. Menhosersnillut,hoermedpåleiken.
Femtrinnoppeerhanallereieandpusten.Hoklyv oppoverbakhan,tekhanigjen.
Samanklatrardei.Detbrennibeinaførdeierhalvvegs.Snartstårdeiogpustartungtikorridorenovanfor.
Golveterdektaveitraudtteppe.Dethengstore måleriavfolkoglandskappåveggane.Deisomburher, måvereveldigrike.Dafårhanaugepånoko.
«Sjåder»,brythanutogspringbortovergangen. Ienden,påkvarsideaveitvindauge,stårtostore rustningaroppstilte.Skinandeblanketommerustningar medskjoldogspydstårder.Klaretilkamp.Hanseropp pådei.Kjennerpådetkaldemetalletogdeiskarpespyda somstikkmotdei.
«Komhit»,seierhanogvinkarjentatilseg.Hanrekk knapthalvvegsopppådeneinerustninga.Hokjemmot han,menstopparidethonåreidørlikeved.Døraglir stilleopp.Hogispar.
Rommetinnanfordøraskinmotdei.Hansnursegog gløymerrustningane.
Gull-ogsølvmyntarliggstrøddepåstoregamlemøbel ogbordinneirommet.Smykkeogsmåstatuarimarmor.Lysekroneroglamperhengfråveggarogtak.Flagg oggamlevåpenståroppstilte.Tilogmedgolveterdekt avgjenstandarsomglinsar.Altskinogblinkarisollyset somstrålarinnfråtakvindauget.
«Kvaerdetteforeinplass?»,brytjentaut.«Kvener detsomeigaltdette?»
Påeitbordfyltavgullmyntarståreinspegel.Påeit skatolllikevedliggeivakkerkronemeddiamantarog grønesmaragdar.Hanserjentagåmotkrona.
«Åh,såfin»,seierho.Augaglitrarmotedelsteinane.
Hansmiler.Hanbevegersegvarsamtinnovermellom alletinga.
«Aldriharegsettnokosåvakkert»,kviskrarjenta, heiltfengslaavkrona.Hangårtileinlenestolsomstår likeved.Derhengeikappe.
«Trurduhopassar?»spørhanogkjembort,krona skinisnirklandegull.Verdigeinprins,ellereiprinsesse. Hanskaltilåløftekronaopp,menhostopparhan brått.
«Nei»,seierho.«Mekanikkjerørenoko.»
Hanserrolegpåho.Korengsteleghoer!
«Dukanjoprøvehoogsåleggjehotilbakeetterpå? Ingenseross»,smilerhan.
Jentaserusikkertpåkrona,somomhoaldriharrørt vednokosåvakkert.
Hanløftarkronaoppogplassererhopåhovudethennar.
Kronapassarperfekt.
Jentasmiler.Detlangehåretglitrarsamanmedgullet.
Hofåraugepåsegsjølvispegelenogmåsjåordentleg etterførhokjennersegigjen.
«Erdetmeg?»seierho.
Hanserathoroarseg.Erikkjesåreddlenger.Kanskje erhomeirklartilåutforskeno?
Hangårtilstolryggenlikevedderdenraudekappa heng.Hanslengerhopåseg,ogstoffetfløymer. Someinriddar.
Kappapassar,kronapassar.Handirraretteråsjåkva somerinesterom.Hosmilertilhan,hoermed.
Deispringomkappgjennomrommetoguteidørpå andresida,gjennomeinkorridordervegganeerstabla medbøkerfrågolvtiltak.Påeineveggenertapetetflerra oppogeibokhylleknust,someihinderløype.Deiler,og klatraroverogunderdeiøydelagdehyllene.
«Sjå»,seierhanogstoppar,hanpeikaroppoverei gamalsteintrapp.Jentasmilertilhanogforsvinnopp trappa.Deikjemutoppeieittårn.Vindaugasitsåhøgt påveggenatdeiikkjekansjåut.Menmidtpågolveti detrundetårnetståreinstorstjernekikert.
«Detblæsheroppe»,seierjenta,ogvindenularog ruskaridei.Deigårbortogkikarinnisiktetpåkikerten.Plutselegerdeifleirelysårborte.Deikansjåflammareksplodereidetuendelegeverdsrommet.Støvskyer bølgjersakteiraudt,lillaogblått.Eibrennandestjerne slåstmedmørkeret.Ellererdeteiheilverdsomlyserog vinkartildeifrålangt,langtborte?
Deisklirnedgelenderetpåtrappa,kappaflagraretter han.Hanfølgjeretterhoinnieitrommedstatuarimarmorogstein.Statuaneerstilteoppnestensomeinlabyrint.Plutselegerhobortemellomkroppsdelaneistein. Hanhøyrerberrelatterenhennar.Hanklatraropppåein glattstatue,speidaretterho.Dererho,springandeglad
oglettmedkrona.Hanhopparnedogjagaretterhomellomdeihøgtidelegemarmorandleta.
Rommaseruttilaldriåtaslutt.Deteralltidmeir.Ein storsalmedsceneograudeteppeserutsomeitforlate teater,kostyme,kjolarogmaskerliggstrødde.Ieitrom erallevegganespegel.Eitskinandekvittromharfontene ogbasseng,deivassaridoggvåtluftmellomsprutande strålaravvatn,oghandregoppeiskyvedørskjultitapetet.
Idetnesterommetstårdetfirerundebordmidtpå golvet.Alleerdektemedmat.Skinkerogpaiarstår stabla.Salatar,sjokolade,fruktogdessertarslåstom plassenogveltarsegutoverborda.Altdeikanønskje seg.
Hankjennermunnenfyllastmedvatnogbestemmer seg.Deiharjoikkjemøttpånokonheiledagen.Deter ingenandreher.
«Kvatrurdu?»spørjentaogserlengtandemoteit bordmedkringlerogjordbær.Hanspringborttileitfat medsjokoladekuler.
«Kvenskalstoppeoss?»seierhanogplukkaroppei storsjokoladekulemedtofingrar.
Deiet.Ogdrikk.Deigårfråbordtilbordogfyller nevar,munnarogfat.Såsetdeisegpågolvetoget.
Snartliggdeimettepårygg.Bordaerframleisfulle avmat,sjølvomdeiharetealtdeiharorka.Noerdei trøytte.
«Åh,egersåmett»,seierhannøgd.Hanrullarfråside tilside.Mettogglad.Kappaerglattmotgolvet.
«Egermettare»,stønnarho,framleistyggandepåein kakebit.
Deiligglitt,døsige.Pånippettilåsovne.Mendaer detsomomnokotrekkjerdeividare.Somomnokorus-
karideiogjagarbortdentrøyttekjensla.Deikjemseg påbeinaogfinndøra.
Ikorridorenutanfor,overeinhaugmedknustemøbel, ståreitstortsverdhalvvegsinniveggen.
Hanserpådetmedanhanpressaroppnestedør.Døra erkaldoglagaijern.
«Åh»,brythanutoggapardadøraopnarseg.Det storestummepalassetoverraskardeiigjen.«Komog sjå!»
Jentaspringtil.
Herinneerdetdunkeltlys,mendetersomommørkeretvaknartilliv,somomrommetsjølvrørerpåsegda deitrøroverdørstokken.
Daaugadeiravennersegtilmørkeret,fårdeisjå.
«Kvaialledagar»,brythout.
Pågolvetlangsmedalleveggane,hengandepåveggar ogfråtak,stablaoppåkvarandremidtpågolvet,erstore ogsmåbur,allefylteavlevande,villedyr.
Herertigrarogløver.Augatilsvartepanterarogleopardarlysermotdei.Slangarslyngersegpåbakken.Ein bjørnvêrariluftamotdei.Hererfuglar,rotterogmus. Hantekeitskrittbakover,holernesten,detbrusarinni hanavspenning.Hankanikkjeståstille.
Dyraserpådeifråburasine.Luskarframogtilbake innanforgitteret,kvesertildeiellerknurrar.Flaksarurolegmedvengane.Skakkarpåhovuda.
«Kvaerdetteforeinstad?»seierhan,ognettdakjem detsommåttekome.Eirøyst,eitbrølnedanfrå,langt borteidetenormepalasset.
Deternokonandreherinne.
Beggefrystiliskrekk.Deiserpåkvarandre.Utanå vågeåseieeitord.
Såbrølarrøystaigjen.Høgt.