Notkunarsvið og aðgreining áburðartegunda, bls 18 Áburðartegundir upplýsingar, bls 20
Verðskrá 2026, bls 22
Umbrot: Jóhann Markús Hjaltason
Prentun: Skyndiprent slf.
Prentað á svansvottaðan pappír
Sláturfélag Suðurlands
Fossháls 1, 110 Reykjavík
575 6070
www.yara.is | yara@yara.is
Mynd á forsíðu: Kornakur á bænum Lambhagi hjá Hellu.
Búvörur SS - www.buvorur.is
Opnunartímar
Skrifstofa Fossháls 1, 110 Reykjavík - Virka daga kl. 9-16
Verslun Dufþaksbraut 3, 860 Hvolsvelli - Virka daga kl. 9-17
Jarðvegssýnataka
Söluráðgjafar okkar bjóða öllum þeim sem kaupa Yara áburð upp á jarðvegssýnatöku.
Fyrir frekari upplýsingar hafið samband við okkur í gegnum yara@yara.is
Jarðvegssýnataka gefur bændum mikilvægar upplýsingar um sýrustig og ástand næringarefna í jarðveginum. Niðurstöður jarðvegssýna í gegnum tíðina hafa sýnt fram á lágt sýrustig sem leiðir til ýmissa vandamála í ræktun. Sem dæmi má nefna lakari uppskeru, ófullnægjandi gæði og verri nýtingu áburðar.
Það er því nauðsynlegt að taka jarðvegssýni á nokkra ára fresti svo hægt sé að fylgjast með hvernig jarðvegurinn er að bregðast við ef hann er of súr. Taka ætti jarðvegssýni á 5-8 ára fresti og ef vart verður við skort á næringarefnum.
SS var stofnað árið 1907 og er samvinnufélag búvöruframleiðanda. Við viljum leggja okkar af mörkum til að stuðla að hagkvæmri og umhverfisvænni búvöruframleiðslu í samvinnu við bændur, neytendum til hagsbóta.
Í samvinnu við bændur viljum við leggja áherslu á að:
• Veita bændum áreiðanlegar og fræðandi upplýsingar um jarðrækt
• Nýta heysýni, jarðvegsýni og skítasýni og túlka niðurstöður á skýran hátt.
• Selja bændum hágæða einkorna YARA áburð á eins hagstæðu verði og mögulegt er.
• Selja bændum Dolomit Mg-kalk frá Franzefoss til að hækka sýrustig jarðvegs til að bæta nýtingu áburðarefna og með því lágmarka notkun á tilbúnum áburði.
• Bjóða bændum áburðarmjöl til uppgræðslu lands og jarðræktar.
• Hvetja bændur til að nýta búfjáráburð til að draga úr annarri áburðargjöf.
• Vinna áburðaráætlanir á grundvelli góðra gagna.
Sláttutími og áburðargjöf
Í ár var niðurstaðan sú að töluverð lækkun mældist á próteininnihaldi gróffóðurs bæði hér á landi og í Noregi, en í Noregi hefur próteininnihaldið lækkað um 1,5 prósentustig síðan 2007.
Búfræðingurinn Anders Rognlien hjá Yara International telur þessa þróun vera vegna óhentugs sláttutíma eða skort á köfnunarefni og brennisteini og jafnvel öðrum snefilefnum.
Sláttutími
Það eru margir þættir sem hafa áhrif á uppskerumagn og gæði en áburðargjöf og sláttutími, ef veður leyfir, eru tveir af þeim þáttum sem auðveldast er að stjórna.
Fyrri sláttur er mikilvægasta og stærsta uppskera sumarsins sem framkallar stærsta hluta þess gróffóðurs sem aflað er. Passa þarf hins vegar vel upp á tímasetningu fyrri sláttar til að tryggja góð gæði fóðursins. Stór en næringasnauður fyrri sláttur er talinn tryggja öryggi á mörgum bæjum, en það getur í raun verið dýr mistök.
Að slá fyrr stuðlar að auknu próteini, betra fóðurgildi, minni vinnslukostnaði á hverja fóðureiningu, meiri sveigjanleika við síðari slætti og minni áhættu vegna slæms veðurs.
Tap á gæðum fóðurs vegna veðurs er dýrkeypt ef sveigjanleiki á sláttutíma er lítill. Í mörgum tilfellum er best að nýta góðann veðurkafla til heyskapar ef tækifæri gefst, þótt grasið sé ekki komið á besta vaxtarstig, til að tryggja hágæða uppskeru og leggja svo meiri áherslu á seinni slætti.
Sum grös eins og vallarfoxgras endist hins vegar betur eftir því sem slegið er seinna en meltanleikinn fellur hratt ef það fær að vaxa of lengi svo mikilvægt er að finna jafnvægi þarna á milli.
“Í fyrsta slætti jókst próteinmagn um 2,6 prósentustig í 42 af 54 reitum...“
Áburðargjöf
Ástæður fyrir of lágu próteini í gróffóðri eru líklega margar en algengt er að grasið sé ekki að fá nægilega næringu, bæði hvað varðar nitur og brennistein. Þetta ættu ráðgjafar, sem bera ábyrgð á áburðaráætlunum, að hafa skýrt í huga.
TINE (norskt mjólkurafurðarfélag) framkvæmdi áburðartilraun sumarið 2024 þar sem borið var á tilraunabletti 4 kg af köfnunarefni (N) og 1 kg af brennisteini (S) umfram áburðaráætlun bóndans þegar grasið hafði náð 10 cm í hæð. Í fyrsta slætti
jókst próteinmagn um 2,6 prósentustig í 42 af 54 reitum en þessum 12 sem engin aukning mældist var borið mikið á frá byrjun. Slík áburðargjöf á ákveðnu vaxtarstigi grassins gæti þar af leiðandi stuðlað að próteinríkari og almennt næringaríkari uppskeru.
„Viðmiðið hér er 14 til 18% svo meðalpróteinið á Íslandi var rétt fyrir ofan lágmarksgildið.”
Þrátt fyrir að sumarið 2025 hafi boðið upp á góð skilyrði til að framleiða gott gróffóður, bæði hér á landi og í Noregi, þá var meðalpróteinið í fóðrinu 15,1% í Noregi og 14,1% hérlendis samkvæmt heysýnagögnum RML. Viðmiðið hér er 14 til 18% svo meðalpróteinið á Íslandi var rétt fyrir ofan lágmarksgildið.
Ef stefnt væri á 17% meðaltal á próteini, eins og Anders Rognlien lagði fram, gæti slík aukning minnkað þörfina á kjarnfóðri og aukið nýtingu á íslensku byggi talsvert.
Próteinhlutfall er einnig breytilegt eftir jarðvegsgerð en almennt skilar mójörð próteinríkari uppskeru heldur en melajörð.
Próteinhlutfallið í uppskeru mójarðar fellur hægt með vaxtartíma vegna þess að í mójörð losnar meira tiltækt nitur úr lífrænum efnum jarðvegsins með sumrinu sem plöntur geta tekið upp. Ekki er slíkt framboð niturs í melajörð svo próteinhlutfallið fellur hraðar með vaxtartímanum.
Gæði gróffóðurs skipta sköpum fyrir fóðrun búfjár og afkomu bænda og góð fóðuröflun snýst um að tryggja stöðugan aðgang að hágæða fóðri á sem hagkvæmastan hátt.
Gott skipulag, vöktun og rétt tímasett vinnubrögð frá sáningu til geymslu skipta þar lykilmáli. Afla þarf frekari þekkingu á hlutverki og samspil steinefna og snefilefna í íslenskum jarðvegi til að hámarka nýtingu áburðarefna.
Góður árangur í sendnum jarðvegi
Lambhagi
Í Rangárþingi ytra, mitt á milli Hellu og Hvolsvallar, má finna bæinn Lambhaga þar sem bræðurnir Ómar og Björgvin stýra myndarlegu kúabúi með glænýju nautahúsi. Í Lambhaga býr stór fjölskylda en á bænum eru þrjú íbúðarhús. Þar búa Ómar og Margrét Harpa ásamt börnunum sínum fjórum, Björgvin og Dóra ásamt börnunum sínum fimm og í þriðja íbúðarhúsinu býr móðir bræðranna, Sjöfn. Við kíktum í kaffi til þeirra og fengum innsýn inn í reksturinn.
Mikil uppbygging síðustu ára
Í Lambhaga er aðallega stunduð mjólkurframleiðsla ásamt nautakjötsframleiðslu og á þessu ári var tekið í notkun gríðarlega stórt nautahús. Þar inni er töluveður fjöldi nautgripa, en gripirnir í Lambhaga eru um 800 talsins, að meðtöldum mjólkurkúm.
Nýverið var sett upp gjafakerfi í nautahúsinu en það var búið að vera í nokkra daga í notkun þegar viðtalið var tekið.
„Við vorum að klára að setja upp gjafakerfið og þvílíkur vinnusparnaður sem það er. Vagninn gefur oft yfir sólarhringinn og eina vinnan, í rauninni, sem við gerum er að fylla á fóður á tveggja daga fresti“.
Fjósið er líka tiltölulega nýtt, en það var byggt 2019. Í því eru um 130 mjólkandi kýr á tveimur mjaltarþjónum.
Í Lambhaga er ekki slegið slöku við í ræktun, en jarðvegssýni eru tekin reglulega og heysýni árlega.
Að venju settu þeir niður korn og eru sáttir með árangurinn af því.
„Við vorum með 25 hektara af korni í sumar. Við notuðum Kríu og erum mjög sáttir með hvað hún er harðgert yrki. Hún stóð nánast af sér allt rok. Við stefnum á að nota Kríu aftur næsta ár. Við höfum svo prófað okkur áfram með grasblöndur sem innihalda rauðsmára og ætlum okkur að halda áfram með það næsta vor.“
Í búskap er mikilvægt atriði að vanda áburðarval, vera meðvitaður um ár hvert hvaða áburð skal nota og hafa Lambhaga bændur nýtt sér að fá ráðgjafa til þess að vinna áburðaráætlunina með sér.
„Yara er einfaldlega besti áburðurinn.”
„Yara er einfaldlega besti áburðurinn. Við getum alltaf treyst á gæðin og það er svo virkilega mikilvægt að hann sé án köggla. Við fáum alltaf verktaka til þess að sjá um áburðardreifinguna, og hann er tvo daga að dreifa áburðinum á allt saman, eða um 260 hektara. Þá má bara ekki vera neitt vesen. Yara áburðurinn uppfyllir þessar gæðakröfur“.
Vel unnar spildur lykilatriði
Ómar segir þá einnig hafa notað kalk reglulega, og eru þeir farnir að nota kjötmjöl með góðum árangri.
„Við kölkuðum t.d. síðasta sumar með kornuðu kalki. Við erum ekki komnir með reynsluna frá því ennþá, en kjötmjölið höfum við notað með virkilega góðum árangri. Þetta er bara hluti af þessu; að passa að jarðvegurinn sé í lagi, túnin séu slétt og vel unnin.“
Þótt bændurnir í Lambhaga hafi í nógu að snúast, er mikilvægt að huga líka að fjölskyldulífinu.
„Við reynum að kíkja aðeins frá búskapnum þegar við getum. Við fórum t.d. tvisvar til útlanda í sumar og erum með bókaða fjölskylduferð til Spánar næsta sumar. Björgvin fór líka erlendis í ár í smá frí. Við erum annars bara á kafi í búskapnum, enda nóg að gera!“
Aðspurður hver framtíðarstefna bændanna er, þá langar þeim að sjá eflingu í landbúnaðnum hérlendis.
„Við viljum skapa greininni fyrirsjáanleika og óskin væri að gera langa búvörusamninga. Það þarf að efla landbúnaðinn hérlendis og styrkja stöðu íslenskrar framleiðslu.“
Fjöldi gripa
• 130 mjólkurkýr
• 670 nautgripir
• 100 kindur
Reynslugóð yrki
• Kría
• SS Tún
Niðurstöður heysýna 2025
Mikilvægt er að taka heysýni ár hvert til að þekkja gæði og efnainnihald gróffóðurs. Á þeim grunni má gera markvissari fóður- og áburðaráætlanir.
Það fór sennilega ekki framhjá mörgum að sumarið í ár var bæði hlýtt og rakt. Uppskeran heilt á litið var meiri en síðustu ár og fleiri sem tóku þriðja slátt en vanalega.
Meðal orkuinnihaldið í fyrri slætti var 0,87 Fem/ kg þe. sem er hærra en mældist síðustu ár. Meðaltalið af próteini í fyrri slætti var 130,9 g/kg þe. sem er einnig töluvert lægra en á fyrri árum. Á mynd 1 sést að flest sýnin eru vel undir lágmarksgildi.
Próteinið í seinni slætti var mun meira eins og gerist gjarnan, eða að meðaltali 158,8 g/kg þe. Niðurstöður þessara heysýna eru einungis úr þeim sýnum sem tekin voru af SS og er því úrtakið töluvert minna og staðbundnara en meðaltalið á landsvísu sem RML tók saman, en þar voru greind 1.351 heysýni, þar með talin sýnin tekin af SS.
Prótein 1. sláttur
Prótein 2. sláttur
Frumniðurstöður heyefnagreininga 2025 frá RML sýndu einnig að töluverð breyting var á milli 2024 og 2025 en aðallega í próteinhlutfallinu þar sem meðaltalið lækkaði úr 156 g/kg þe. niður í 141 g/ kg þe. á landsvísu. Í seinni slætti var munurinn ekki eins stórfenglegur en þar lækkaði hann úr 170 g/kg þe. niður í 164 g/kg þe. Þessi þróun er óæskileg þar sem kostnaðarsamt er að bæta upp fyrir próteinþörf mjólkurkúa með kjarnfóðri. Prótein í gróffóðri er ódýrara en prótein í kjarnfóðri og því er mikilvægt að leggja áherslu á gæði gróffóðurs frekar en magn, ef ekki er um augljósan fóðurskort að ræða.
Mynd 1; Viðmið fyrir prótein er 140-180 g/kg þ.e. Brotalína þýðir neðri og efri mörk, x-ásinn er þurrefnisprósenta. Grænu punktarnir eru öll heysýni úr fyrri slætti.
Trénið er aftur hærra en í fyrra, eða um 514,6 gr/kg þe. Hækkun í tréni er oft merki um aukinn þroska grasanna og þar af leiðandi tengt við minni orku í fóðrinu, en í ár var það öfugt. Orkuinnihaldið og trénið var bæði hærra en árið áður og það má því segja að fyrri slátturinn sé orkumikill, en próteinlítill. Það er því möguleiki á því að bændur þurfi að horfa til kjarnfóðurkaupa með það að leiðarljósi.
Plöntur taka kalí upp í miklu magni enda er kalí að finna í öllum plöntufrumum. Kalí kemur að ólíkum ferlum innan plöntunnar og sinnir mikilvægu hlutverki við ljóstillífun, próteinmyndun og flutning og
geymslu kolvetna. Sykurmagn jurta eykst með auknu aðgengi að kalí sem veldur auknu frostþoli. Þegar plöntum skortir kalí kemur gulleitur blær á blöðin. Við mikinn skort visna eldri blöð og verða lin.
Meðal kalí (K) í fyrri slætti var 18,02 g/kg þe. og eins og síðustu ár var kalí við, eða undir, neðri mörk. Þetta er áhyggjuefni sem bændur ættu að láta sig varða þegar kemur að áburðarkaupum, og íhuga að dreifa þrígildum áburði með búfjáráburðinum þar sem kalískortur gerir vart við sig. Í heyefnagreiningum RML var sú niðurstaða eins, en á landsvísu hafði hlutfall margra steinefna lækkað miðað við árið áður.
Mynd 2: Viðmið fyrir kalí (K) er 15-30 g/kg þ.e. Brotalína þýðir neðri og efri mörk, x-ásinn er þurrefnisprósenta. Grænu punktarnir eru öll heysýni sem voru tekin.
Kölkun - Hækkar sýrustig jarðvegs Hvers vegna þarf að kalka?
Almennt séð hafa niðurstöður jarðvegssýna sýnt fram á lágt sýrustig hjá bændum. Það getur haft neikvæðar afleiðingar, meðal annars minni áburðarnýtingu og lægri styrkleika steinefna í fóðri. Ein besta leiðin til að bæta sýrustigið er með því að kalka. Kölkun eykur gróffóðurgæði, bætir jarðvegs-uppbyggingu og frjósemi jarðvegs og eykur virkni niturbindingar.
Hvað þarf að kalka mikið?
Að jafnaði má gera ráð fyrir að það þurfi að nota 1 tonn/ha af Dolomit Mg-kalki til að hækka sýrustigið um 0,1 pH gildi.
Ekki er ráðlagt að dreifa meira en 3-4 t/ha af Dolomit Mg-kalki í einu á tún. Ekki er ráðlagt að dreifa meira en 5 t/ha af Dolomit Mg-kalki í einu í flög.
Ef kalkþörfin er meiri þá er ráðlagt að skipta magninu, bera á t.d. að hausti og vori. Hægt er að kalka allan ársins hring svo framarlega að það sé fært á túnin/akrana.
Kölkun hefur áhrif á áburðarnýtingu
Næringarefni
Nýting næringarefna við mismunandi sýrustig jarðvegs
Áburðartap og kostnaður vegna áburðartaps við mismunandi sýrustig jarðvegs
Áburðartap
*Kostnaður við áburðartap miðast við eftirfarandi forsendur: 0,6t/ha x 107.000 kr/tonn = 64.200 kr/ha
1 2 3
Hvert er æskilegt sýrustig?
Kölkun eykur aðgengi plantna að næringarefnum í jarðvegi og stuðlar að bættri frjósemi.
Kölkun eykur endingu sáðgresis í túnum sem stuðlar að aukinni uppskeru og lystugra fóðri.
Kölkun stuðlar að bættri nýtingu næringarefna úr áburði.
Til að hámarka aðgengi og upptöku næringarefna í jarðvegi er ákjósanlegast að sýrustigið sé á bilinu pH 6,0 – 6,5.
Nytjaplöntur gera mismunandi kröfur til sýrustigs. Bygg, smári og nytjajurtir af krossblómaætt þola t.d. illa súra jörð.
Almennt er sýrustig lágt í jarðvegssýnum hjá bændum. Við slíkar aðstæður bindast næringarefnin fast í jarðvegi og aðgengi plantna að þeim verður mjög takmarkað.
Kölkun skilar 20 til 50% bættri nýting á áburði sem borgar í raun kostnað við kölkunina. Hægt er að nota áburð með minni fosfór ef sýrustig er ákjósanlegt. Sama uppskera með minna magni áburðar. Meiri uppskera með sama magni áburðar.
Góð búráð frá Yara
Hvað geta bændur gert til að lækka áburðarkostnaðinn?
Áburðaráætlun
Til að gera nákvæma áburðaráætlun þá þurfa að vera til gögn sem hægt er að styðjast við:
• Heysýni, jarðvegssýni og skítasýni
• Hvað var borið á í fyrra og hverju skilaði það?
Áburðardreifing
Lykillinn að góðri uppskeru
• Góð og nákvæm dreifing
• Fá verktaka til að dreifa með tölvustýrðum áburðardreifara
• Dreifa áburði á réttum tíma til að fullnýta vaxtartíma plöntunnar
Kölkun Ca
Bætir nýtingu áburðarins og eykur aðgengi plantna að næringarefnum í jarðvegi
• Mikilvægt að sýrustig í jarðvegi sé á bilinu pH 6,0-6,5
• Bætir jarðvegslíf sem leiðir til betri loftunar og eykur niðurbrot lífrænna efna í jarðvegi
• Eykur endingu sáðgresis sem stuðlar að aukinni uppskeru og lystugra fóðri
Búfjáráburður
Bætt nýting skilar árangri
• Mikilvægt að nýta hann sem best, dreifa á kjörtíma - best á vorin
• Haugsuga með slöngubúnaði - minna tap köfnunarefnis
• Haugmelta - eykur verðmæti mykjunnar
Yara áburður
• Einkorna
Áburður sem hægt er að treysta
• Góð kornastærð, betri dreifigæði
• Herslan í áburðarkorninu leiðir til minna ryks
• Laus við köggla
Kostnaður
Mikilvægt er að hver FEm kosti sem minnst, því er mikilvægt að leggja áherslu á
• Ræktun - Mikil uppskera lækkar kostnað á hverja FEm
• Uppskera - Framleiða eins margar FEm og mögulegt er í hverri rúllu
• Fóðrun - Þekkja næringargildi gróffóðursins svo það nýtist sem best til fóðrunar
Fljótandi blaðáburður Yara Vita
Sérhannað til dreifingar á tún og ýmissa ræktun, einstaklega gott til að vinna á snefilefna skorti.
Yara Vita Brassitrel Pro
Yara Vita Brassitrel Pro er fljótandi áburður sem inniheldur æskilegt hlutfall nauðsynlegra næringarefna sem hentar vel fyrir tegundir af krossblómaætt s.s. repju, gulrófu auk gulróta og grænmetis.
Auðvelt að mæla og blanda í dreifara. Má blanda með áburðarefnum, illgresis- og sveppavarnarefnum.
Notkun fyrir repju, gulrætur, rófur og grænmeti:
3-4 l/ha blandað í 200 l af vatni. Ráðlagt að endurtaka 10-14 dögum seinna.
Yara Vita Solatrel
Yara Vita Solatrel er fljótandi áburður sem inniheldur æskilegt hlutfall nauðsynlegra næringarefna sem hentar vel fyrir kartöflur auk grænmetis. Eykur uppskeru, stærð kartaflna og viðheldur gæðum.
Auðvelt að mæla og blanda í dreifara. Má blanda með áburðarefnum, illgresis- og sveppavarnarefnum.
Notkun fyrir kartöflur:
Til að auka fjölda hnýða: 10 l/ha við hnýðismyndun.
Til að auka stærð: 10 l/ha við upphaf hnýðisvaxtar.
Blandist með 200 l af vatni. Endurtekið 10-14 dögum seinna.
Notkun fyrir gulrætur, kál og annað grænmeti:
5 l/ha blandist í 200 l af vatni, ráðlagt að endurtaka 10-14 dögum seinna.
Yara Vita Gramitrel
Yara Vita Gramitrel er sterkur fljótandi áburður sem inniheldur æskilegt hlutfall nauðsynlegra næringarefna fyrir korn.
Auðvelt að mæla og blanda í dreifara. Má blanda með áburðarefnum, illgresis- og sveppavarnarefnum.
Notkun fyrir korn:
1-2 l/ha blandað með 200 l af vatni, eftir að blöð hafa myndast á plöntunni.
Yara Vita Croplift
Yara Vita Croplift er í duftformi og blandast í vatn. Inniheldur æskilegt hlutfall stein- og snefilefna. Er hannað til að bæta upp skort á þeim næringarefnum sem vantar. Hentar fyrir akuryrkju, grænmeti og kartöflur. Tryggir plöntum næringarefni í örum vexti eða á þeim tíma sem þörfin er mest t.d. við upphaf sprettu hjá korni og repju eða þegar vöxtur hnýðis er hvað mestur hjá kartöflum.
Notkun:
2,5-5 kg/ha í 200 l af vatni þegar blöð hafa myndast.
Yara Vita Starphos MnP
Áburðurinn er glær vökvi sem auðvelt er að mæla, hella og blanda og nýtist bæði sem blaðáburður og til húðunar á sáðkorn fyrir sáningu. Best er að nota áburðinn á réttu vaxtarstigi, þá ýtir hann undir vöxt rótakerfisins og eykur upptöku næringarefna. Áburðurinn er einnig hentugur sem auka næringargjafi fyrir grænmeti og rótargrænmeti í gegnum vaxtartímabilið. Auðvelt er að blanda áburðinn með illgresis- og sveppavarnarefnum sem sparar bæði tíma og peninga.
Notkun:
3-5 kg/ha í 200 l af vatni þegar blöð hafa myndast.
Söngur, sleðar og einstök spretta
- Maður gengur öruggur að gæðum
og
veit
alltaf hvað maður fær
Kúskerpi
Kúskerpi ehf.
Í Skagafirði í Blönduhlíð má finna kúabúið Kúskerpi. Halldór Jóhann Einarsson tók á móti okkur í glæsilega fjósinu sem þar stendur og gaf okkur innsýn inn í reksturinn. Búið er félagsbú, að því standa Halldór, Sigurður, Kolbrún, Einar og María. Halldór og Kolbrún búa á bænum Úlfsstöðum, sem er næsti bær við Kúskerpi, en María, Einar og Sigurður búa á Kúskerpi ásamt Brynju, konu Sigurðs.
Mikilvægt er að horfa gagnrýnum augum á áburðarval
Áburður er stór liður í öllum búskap og Halldór segir að miklu máli skipti hvernig áburður er notaður og sé lítið upp úr því að hafa að horfa ekki gagnrýnum augum á áburðarval. Þau hafa í gegnum árin keypt Yara áburð, en hann uppfyllir þær kröfur sem þau gera til áburðar.
„Maður gengur öruggur að gæðum og veit alltaf hvað maður fær. Áburðurinn er mjög einsleitur og lítið um ryk. Það er gott rennsli í honum sem er sérstaklega mikilvægt t.a.m. þegar áburður er settur niður með sáðkorni. Úrvalið er einnig mjög gott sem skiptir máli þegar áburðaráætlun er gerð.“
Það eru mörg atriði sem þarf að huga í búskapnum og segir Halldór þetta stundum gleymast; jarðvegsmengunina sem verður oft í heyskap.
„Eitt mikilvægt atriði sem margir hugsa ekki endilega um er jarðvegsmengunin. Það er mikilvægt að stilla rakstrarvélina miðað við túnin sjálf og minnka mold og önnur efni sem fara með í heyin. Maður sér oft mold og alls konar drasl
þyrlast upp með rakstrarvélunum. Að vanda vel til verka þarna skiptir oft miklu máli.“
Annar mikilvægur liður í góðu gróffóðri er að nýta búfjáráburðinn sem best. Á Kúskerpi er notast við haugsugu með slöngubúnaði og þar með er búið að minnka töluvert uppgufunina sem á sér stað þegar dreifingin er framkvæmd.
Góð jarðrækt er mikilvægur liður í góðum búskap.
Bændurnir leggja mikla áherslu á að hafa jarðveginn í lagi og hafa verið að kalka mjög markvisst með Dolomit kalki. Það er kalkað um 2 tonnum á hektarann, en þau hafa farið með 5 tonn á hektarann á súrustu túnin.
„Þetta hefði verið alveg vonlaust án kalksins.”
„Við settum t.d. 5 tonn á hektarann á tún sem við vorum að loka, það þreifst aldrei neitt í því. Við tókum sýni úr því túni sem mældist mjög súrt. Það var tekið í gegn með kalki og eftir það
dafnar allt í jarðveginum. Ef við hefðum ekki kalkað hefði aldrei neitt ræktast þar. Þetta hefði verið alveg vonlaust án kalksins, sama hversu miklum áburði hefði verið dreift.“
Á Kúskerpi er mest stæðuheyskapur og nú er þau með þrjár stæður. Þau hafa verið í stæðugerð í 3 ár og sjá ekki fram á að hætta því á næstunni.
„Við erum með 3 stæður úti núna. Við erum eina býlið í Skagafirðinum sem erum með stæður og það fer allt í kýrnar og nautin. Við erum enn með nokkrar rúllur sem fara þá eingöngu í kálfa, kvígur og geldkýr“.
„Þetta er búið að vera einstakt ár, við höfum ekki séð aðra eins sprettu.”
Þótt bændurnir á Kúskerpi hafi í nógu að snúast í búskapnum er einnig líflegt utan hans. Halldór er í karlakórnum Heimir og mætir þar á æfingar tvisvar í viku.
„Við Siggi förum líka mjög reglulega á snjósleða á veturna og svo er maður í karlakórnum Heimir og kirkjukórnum. Mín aðaláhugamál eru söngur, sleðar og að grilla gott heimaalið kjöt.“
Halldór segir þau koma vel undan sumrinu en uppskeran var framúrskarandi, bæði í korni og í heyjum.
„Þetta er búið að vera einstakt ár, við höfum ekki séð aðra eins sprettu. Ég hef aldrei fengið jafn gott korn, eins mikið af góðum heyjum og svona mikið magn af hálmi.“
Halldór segir að ákvörðunin um að stækka kornræktina í ár hafi verið góð ákvörðun og hann hafi sjaldan séð aðrar eins magntölur í uppskeru.
Fjöldi gripa
• 110-120 mjólkandi kýr,
• 117 naut og 116 ungneyti.
• Hross 40
• Kindur 40
Reynslugóð yrki
• Smyrill
• Fjölært rýggresi
• Vallarfox
Yara einkorna áburður
Á hvaða formi er köfnunarefni í Yara áburði?
Köfnunarefni í Yara Bela og Yara Mila er alltaf blanda af ammóníum (NH4) og nítrat (NO3). Nítrat (NO3) nýtist við upphaf vaxtarskeiðs og ammóníum (NH4) nýtist síðar á vaxtarskeiði.
Urea er ekki notað í áburðarblöndur hjá Yara. Plönturnar taka ekki urea beint upp heldur þarf urea að breytast í aðgengilegt form köfnunarefnis til að upptaka fari fram. Sú breyting er bæði háð hitastigi og raka. Urea hentar því ekki á norðlægum slóðum.
Hver er vatnsleysanleiki fosfórs í Yara áburði?
Vatnsleysanleiki fosfórs í Yara áburði er mismikill eftir áburðartegundum eða á bilinu 60-93%. Sá hluti fosfórsins sem er vatnsleysanlegur verður aðgengilegur fyrir plöntur þegar áburðurinn leysist upp og uppfyllir þannig fosfórþörf við upphaf vaxtarskeiðsins. Hinn hluti fosfórsins (leysist upp í sítrónusýru) leysist hægar upp og verður aðgengilegur plöntum þegar líður á vaxtartímann.
Hvaða næringarefni fylgja 100 kg af köfnunarefni úr hverri tegund?
Áburðartegund Magn næringarefna í
Yara
Yara Liva Köfnunarefnis (N) áburður með kalki
Yara Mila Selenbættur (Se) áburður
Yara Mila Þrígildur (N,P,K) áburður
Aðrar áburðartegundir
Notkunarsvið og aðgreining áburðartegunda
Áburðartegund
Yara Bela Köfnunarefnis (N) áburður
Notkunarsvið
OPTI-NSTM Tún og grænfóður með búfjáráburði og milli slátta þar sem þörf er á brennisteini.
Yara Liva Köfnunarefnis (N) áburður með kalki
KALKSALPETERTM Fyrsti áburður að vori og milli slátta.
NITRABORTM Grænfóður, korn og matjurtir, þar sem er þörf er á bór (B).
Yara Mila Selenbættur (Se) áburður
NP 26-4-0 Selen
NPK 27-3-3 Selen
Með búfjáráburði þar sem ekki þarf viðbót af kalí (K). Þörf á selen (Se). Milli slátta.
Með búfjáráburði, ábót af fosfór (P), kalí (K). Þörf á selen (Se). Milli slátta.
NPK 23-3-8 Selen Tún í þokkalegri rækt eða með hóflegum búfjáráburði. Þörf á selen (Se).
Aðgreining tegunda
Köfnunarefnisáburður með Ca, Mg og miklum brennistein (S).
Auðleystur við bleytu og kulda, hátt hlutfall kalks (Ca), afsýrir jarðveg.
Kalksaltpéter með bór (B).
Á tún, nýbrotið land og uppgræðslu með S, B, Zn og selen (Se).
Þrígildur köfnunarefnisáburður með selen (Se), Mg, S og B.
Þrígildur áburður með fosfór (P) og kalí (K) til viðhalds túna auk S, B og Se.
NPK 22-6-6 Selen Tún með hóflegum búfjáráburði. Þörf á selen (Se). Þrígildur áburður með miklum fosfór (P), hóflegu kalí (K), Se, S og B.
NPK 20-5-10 Selen Tún þar sem þörf er á miklum fosfór. Þörf á selen (Se).
Yara Mila Þrígildur (N,P,K) áburður
NPK 25-2-6
NPK 22-3-10
NPK 17-5-13
NPK 15-7-12
NPK 12-4-18
NPK 8-5-19
Tún í þokkalegri rækt eða með hóflegum búfjáráburði, beit og milli slátta.
Tún í þokkalegri rækt, korn og grænfóður.
Nýrækt, grænfóður, korn og áburðarfrek tún.
Þrígildur áburður með miklum fosfór (P), miklu kalí (K), brennisteini (S) og selen (Se).
Þrígildur áburður með litlum fosfór (P), brennisteinsríkur (S), auk Mg og B.
Þrígildur áburður með fosfór (P) og kalí (K) til viðhalds túna auk S, Ca, Mg og B.
Þrígildur áburður með bór (B), hæfilegt magn köfnunarefnis (N), fosfór (P),Kalí, Ca, S og Mg.
Nýrækt, grænfóður, korn og áburðarfrek tún. Mikill fosfór og hæfilegt kalí (K), kalsíum (Ca) og brennisteinn (S).
Kartöflur og aðrar matjurtir. Alhliða garðáburður - klórsnauður.
Kartöflur og aðrar matjurtir.
Aðrar áburðartegundir og kalk
OPTI-STARTTM NP 12-23
OPTI-PTM 0-20-0
Dolomit Mg-kalk
Bygg og kartöflur.
Nýrækt þar sem bæta þarf fosfórstöðu jarðvegs. Kartöflur.
Kölkun jarðvegs.
Garðáburður ríkur af næringarefnum. Góð viðbót með KALKSALPETER eða NITRABOR - klórsnauður.
Startáburður með köfnunarefni (N) og miklum fosfór (P).
Þar sem mikil þörf er á fosfór (P).
Gefur mikið af kalki (Ca) og magnesíum (Mg).
Áburðartegundir
Yara Bela Köfnunarefnis
OPTI-NS™ (600 kg)
(N) áburður
• Eingildur köfnunarefnisáburður, með háu innihaldi af brennisteini.
• Inniheldur einnig kalk (Ca) 6% sem oft skortir í mörg tún.
• Ætlaður á tún og grænfóðurakra sem fá nægan
búfjáráburð til þess að uppfylla þarfir fyrir fosfór og kalí en þurfa á brennisteini (S) að halda.
• Brennisteinsskortur getur einnig verið fyrir hendi án þess að það sjáist á plöntunum en haft áhrif á prótein- og orkuinnihald þeirra.
• Hentar einnig sem viðbótaráburður t.d. á milli slátta.
Yara Liva Köfnunarefnis (N) áburður með kalki
Kalksalpeter™ (25 kg/600 kg)
• Eingildur köfnunarefnisáburður með háu kalk (Ca) innihaldi 18,8%, hækkar því sýrustig (pH) jarðvegs.
• Köfnunarefnið er nær eingöngu á formi nítrats 14,4%, sem er plöntum aðgengilegt form og hefur ekki sýrandi áhrif á jarðveg.
• Nítrat hefur þann eiginleika að vera auðuppleysanlegt fyrir plönturnar við kaldar og blautar aðstæður snemma vors.
• Kalksalpeter getur því hentað sérstaklega vel fyrir vorbeit og þegar bera þarf köfnunarefnisviðbót, t.d. á milli slátta.
• Ráðlagður skammtur er 20-30 kg/ha af N, sem svara
Yara Mila selenbættur áburður
til 160 kg. Ekki er ráðlagt að fara fram yfir þann áburðarskammt þar sem of mikið nítrat getur verið skaðlegt fyrir grasbíta.
• Mikilvægt að bæta NPK áburðargjöf við seinna á vaxtartímanum ef kalksalpeter er borinn á að vori.
Nitrabor™ (25/600 kg)
• Kalksalpeter með 0,3% bórinnihaldi (B).
• Hefur alla kosti venjulegs kalksalpeter.
• Einkum ætlaður fyrir matjurtir sem þurfa á miklum bór að halda en gæti einnig hentað á fóðurkál í ákveðnum tilfellum.
Með selengjöf í gengum hey eða beit fær búfé selenið í lífrænum efnasamböndum sem nýtist mun betur en ólífrænt selen.
NP 26-4 +Se (600 kg)
• Tvígildur selenbættur blandaður köfnunarefnis- og fosfóráburður.
• Inniheldur einnig kalk (Ca), brennistein (S), bór (B) og sink (Zn).
• Hentar þar sem þörf er á viðbótarskammti af fosfór en ekki þörf á kalíáburði t.d. með búfjáráburði, milli slátta, við uppgræðslu lands og aðra nýræktun.
NPK 27-3-3 +Se (600 kg)
• Þrígildur selenbættur blandaður áburður.
• Inniheldur lítilsháttar kalk (Ca), magnesíum (Mg), ríflega af brennisteini (S), bór (B) og selen (Se).
• Hlutföll efna skila góðum skammti af köfnunarefni en hæfilegum fosfór (P) og kalí (K). Hentar vel þar sem gert er ráð fyrir að fosfórstaða jarðvegs sé góð en talin hætta á brennisteinsskorti.
• Ætlaður fyrir tún sem fengið hafa hóflegan búfjáráburð.
• Hentar einnig vel á milli slátta.
NPK 23-3-8 +Se (25 kg/600 kg)
• Þrígildur selenbættur áburður.
• Inniheldur einnig brennistein (S) og bór (B).
• Fyrir tún í þokkalegri rækt eða með hóflegum búfjáráburði.
• Hentar einnig fyrir beit.
NPK 22-6-6 +Se (600 kg)
• Þrígildur selenbættur áburður.
• Inniheldur einnig kalk (Ca), brennistein (S) og bór (B).
• Fyrir tún þar sem þörf er á ríkulegri fosfórgjöf og frekar lágum skammti af kalí (K).
• Með selengjöf í gegnum hey eða beit fær búfé selenið í lífrænum samböndum sem nýtist mun betur en ólífrænt selen.
NPK 20-5-10 +Se (600 kg)
• Þrígildur selenbættur áburður.
• Inniheldur einnig brennistein (S).
• Hentar vel þar sem þörf er á ríkulegri fosfórgjöf og háum skammti af kalí (K).
• Fyrir tún sem ekki fá búfjáráburð, endurrækt/nýrækt, grænfóður og korn/hafra.
Yara Mila Þrígildur (N,P,K) áburður
NPK 25-2-6 (600 kg)
• Þrígildur blandaður áburður.
• Inniheldur einnig lítilsháttar kalk (Ca), magnesium (Mg), ríflega af brennisteini (S) 3,8% og bór (B).
• Ætlaður fyrir tún sem hafa fengið hóflegan búfjáráburð.
• Hlutföll efna skila góðum skammti af köfnunarefni en tiltölulega litlu magni af fosfór og kalí.
• Ætlaður fyrir tún þar sem gert er ráð fyrir að fosfórstaða jarðvegs sé góð.
• Hentar á meðalgóð tún, beit og milli slátta.
NPK 22-3-10 (600 kg)
• Þrígildur NPK áburður.
• Inniheldur einnig kalk (Ca) og brennistein (S).
• Hentar vel þar sem er þörf á hæfilegum skammt af fosfór (P) og háum skammt af kalí (K).
• Fyrir tún í þokkalegri rækt eða með hóflegum búfjáráburði.
NPK 17-5-13 (600 kg)
• Þrígildur NPK áburður.
• Inniheldur kalk (Ca), brennistein (S), magnesíum (Mg) og bór (B).
• Hentar vel þar sem er þörf á háum skammti af fosfór (P) og ríkulegum skammti af kalí (K).
• Ætlaður fyrir korn, á næringarsnauð tún, á nýrækt/ endurrækt og grænfóður án búfjáráburðar.
Aðrar áburðartegundir
OPTI-START™ NP 12-23 (700 og 25 kg)
• Tvígildur NP áburður.
• Inniheldur háan skammt af fosfór (P) og brennistein (S).
• Einkum ætlaður sem start áburður í katöflu- og kornrækt.
• Fellt niður með útsæði í litlum skömmtum. Flýtur fyrir spírun korns og kartaflna, einkum í köldum jarðvegi.
• Hentar vel þar sem er þörf á mjög háum skammti af fosfór (P).
Dolomit Mg-Kalk
Dolomit Mg-kalk fínt (laust)
• Fínt kalk sem inniheldur kalk (Ca) 23,2% og magnesíum (Mg) 12,0%.
• Dolomit Mg-kalk, er ætlað til kölkunar, þ.e. til að hækka sýrustig jarðvegs (pH).
• Einnig magnesíumríkt sem getur verið góður kostur að grípa til þegar bæta þarf magnesíuminnihald gróðurs.
• Það er mun einsleitari vara en skeljasandur og sömuleiðis fljótvirkara.
• Dreift með kalkdreifara.
NPK 15-7-12 (600 kg)
• Þrígildur blandaður áburður.
• Inniheldur einnig kalk (Ca) og brennistein (S)
• Hér er bæði fosfór og kalí hærra en í öðrum áburðartegundum.
• Ætlaður fyrir korn/hafra, á næringarsnauð tún, á nýrækt/endurrækt og grænfóður án búfjáráburðar.
NPK 12-4-18 (25 kg/600 kg)
• Þrígildur blandaður áburður.
• Ríkur af næringarefnum. Inniheldur einnig kalk (Ca), magnesíum (Mg), brennisteinn (S), bór (B), mangan (Mn) og sink (Zn).
• Ætlaður einkum fyrir matjurtir og almenna garðrækt.
• Áburðurinn er klórsnauður en flestar tegundir matjurta eru viðkvæmar fyrir klór.
• Dregur úr snefilefnaskorti.
NPK 8-5-19 (700 kg)
• Þrígildur garðáburður.
• Ríkur af næringarefnum. Inniheldur einnig magnesíum (Mg), brennistein (S), kopar (Cu), mangan (Mn) og sink (Zn).
• Aðallega notaður sem grunngjöf í garðrækt eða viðbót með kalksalpeter.
• Inniheldur mjög lítið magn af köfnunarefni (N).
• Klórsnauður.
OPTI-P™ 20 (750 kg)
• Eingildur fosfórríkur áburður.
• Inniheldur einnig ríkulegt magn af kalki (Ca), auk brennisteini (S).
• Einkum notaður ef þörf er á aukaskammti af fosfór s.s. í nýrækt.
Dolomit Mg-kalk kornað (20 kg/600 kg)
• Kornað kalk sem inniheldur 20,5% kalk (Ca) og 12,0% magnesíum (Mg).
• Ætlað til kölkunar, þ.e. til að hækka sýrustig jarðvegs (pH).
• Einnig magnesíumríkt sem getur verið góður kostur að grípa til þegar bæta þarf magnesíuminnihald gróðurs.
• Það er mun einsleitari vara en skeljasandur og sömuleiðis fljótvirkara.
• Dreift með áburðardreifara.
Tegundir
Verðskrá og áburðartegundir 2026
Yara Bela Köfnunarefnis (N) áburður
Yara Liva Köfnunarefnis (N) áburður með kalki
Yara Mila Selenbættur (Se) áburður
Yara Mila Þrígildur (N,P,K) áburður
Aðrar áburðartegundir og kalk
Áburðurinn er í 600 kg sekkjum nema annars sé getið.
1) Einnig í 25 kg pokum á 15% hærra verði en í verðtöflu. 2) Klórsnauður, þ.e. inniheldur <2% Cl. 3) Einnig í 20 kg.
Greiðslukjör:
Gjalddagi áburðarkaupa er 15. maí 2026. Einnig í boði greiðsludreifing fram til 15. október 2026, vaxtareiknuð frá gjalddaga 15. maí fram til greiðsludags með 5% ársvöxtum sem jafngildir rúmlega 2% hærra verði sé greitt 15. október 2026 í stað 15. maí. Dráttarvextir reiknast á vanskil frá gjalddaga.
Verðskrá er í krónum á tonn án virðisaukaskatts en 24% virðisaukaskattur leggst ofan á verð við útgáfu reiknings.
Verðskrá er með fyrirvara um prentvillur og getur breyst án fyrirvara.
3,8 0,02
1,0 2,2 0,02
1,0 2,2 0,02
Útgefið 3. desember 2025
4) Einungis í 700 kg. 5) Einungis í 750 kg. 6) Einungis í lausu.
Frí
heimkeyrsla á áburði ef pantað er fyrir 15. janúar 2026
Flutningur á áburði:
Flutningstilboð á áburði: 2.500 kr/tonn án vsk. ef pantað er 6 tonn eða meira.
Kostnaður við flutning á áburði minna en 6 tonn miðast við verðskrá flutningsaðila.
Heimkeyrsla á áburði miðast við verðskrá flutningsaðila eftir að flutningstilboði lýkur 1. apríl 2025.
Flutningstilboð á kalki: 2.500 kr/tonn án vsk. ef pantað er 20 tonn eða meira.
Söluráðgjafar og starfsfólk
Alexander Áki Felixson
Deildastjóri
S: 575 6029 / 693 2139 alexander@ss.is
Logi Jökulsson
Söluráðgjafi
Suðurland
S: 575 6007 / 867 9117 logi@ss.is
Unnsteinn K. Hermannsson
Dalabyggð frá Búðardal S: 864 1416 unnsteinnh@yara.is
Sölumenn
Verslun
Kalk afgreiðsla
Skrifstofa
Verslun
Ingólfur Helgason
Skagafjörður S: 897 3228 ingolfur@yara.is
Ellert Már Randversson
Hérað, Firðir og Breiðdalur S: 869 1063 ellert@yara.is
Heiðar Bergur Jónsson
Lagerstjóri/bílstjóri S: 699 1500 heidar@ss.is
Jónína Rakel Gísladóttir
Verslunarstjóri á Hvolsvelli S: 575 6099 rakel@ss.is
