BusinessEnergy MAG 51

index

Στις 60 οι εισηγμένες

στον δείκτη ESG

Από 47 εταιρείες πριν

από λίγους

Το 30% χρηματοδοτεί

χωρίς δάνεια, με μετρη-

τά, τις υποχρεώσεις του

Το «τυράκι» που δίνουν

οι τράπεζες στις προθε-

σμιακές

μήνες, ο

δείκτης ESG

του Χρηματιστηρίου

Αθηνών αριθμεί

πλέον 60.

ΔΑυιΔ

μειοψηφίας

με μόλις 15%

στη Frigoglass

Σοκ έχει προκαλέσει

στην επιχειρηματική κοινότητα αλλά και στην

αγορά το γεγονός ότι η Frigoglass απώλεσε το

ενεργητικό της εν μια

νυκτί.

Μηνιαίο περιοδικό

για την ενέργεια, την ομία, τις επιχειρήσεις. Κυκλοφορεί κάθε 1η του μήνα. Η ψηφιακή έκδοση είναι διαθέσιμη στο site businessenergy.gr

Εκδότης: ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜOTORI ΕΠΕ

Συντακτική ομάδα: Γιάννης Κανουπάκης, λενα Σκιαθίτη, Αγγελική Μαρίνου, Μανταλένα Πίου, Γιάννης Σταυρόπουλος, Χάρης Φλουδόπουλος, Τάσος Φραγκούλης, Σταύρος Χαρίτος

Σχεδίαση: ίκη Χατζημιχαήλ Ιδιοκτήτης:

Εκδόσεις Μotori ΕΠΕ

Σούτσου 24Α, 11521 Αθήνα, Τηλ: 2106400281 info@businessenergy.gr

ΚΑΜΠΥΛΗ ΑΕ

θΕμΑ

Μια ιστορία μόνο για κλάματα

Σε σύντομο ανέκδοτο

για γέλια και για κλάματα έχει μετατραπεί ο όρος «Ελληνικός Σιδηρόδρομος».

και ένα

Η επιλογή της ηλεκτρικής διασύνδεσης Αιγύπτου - Κρήτης.

μαρτιοσ 2023 business energy

μαξιλάρι οι Έλληνες

Από ιδιοκτήτης, μέτοχος...

ε κύκλο πολιτικής αβεβαιότη-

τας που προκάλεσε το τραγικό

δυστύχημα στα Τέμπη εισέρ-

χονται η χώρα, η αγορά, η

οικονομία και οι Έλληνες

πολίτες. Οι τελευταίες εκτιμήσεις κάνουν

λόγο για εκλογές στις 21 Μαΐου (ο πρώ-

τος γύρος) και στις 2 Ιουλίου οι επανα-

ληπτικές. Πλέον οι στόχοι τόσο της ανά-

κτησης της επενδυτικής βαθμίδας όσο

και της

αποεπένδυσης του Ταμείου

Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ)

τελούν υπό την αίρεση της σταθερότη-

τας, κάτι που αποτυπώθηκε και στην

πορεία των τραπεζικών μετοχών τις τελευταίες συνεδριάσεις στο Χρηματιστή-

ριο.

Μία σειρά από παραμέτρους -από την

ακριβή ημερομηνία διεξαγωγής των

εκλογών έως και τις εκτιμήσεις για το

αποτέλεσμα- έχουν πλέον αλλάξει, και

αυτό εντείνει τη νευρικότητα των επεν-

δυτών, όπως, άλλωστε, αποτυπώθηκε

στην πορεία των τραπεζικών τίτλων.

«Πιστεύω ότι το 2023 είναι η χρονιά που

θα λάβουμε την επενδυτική βαθμίδα»

τονίζει σε συνέντευξή του στους «Financial Times» ο διοικητής της Τράπεζας της

Ελλάδος (ΤτΕ) Γιάννης Στουρνάρας, προ-

σθέτοντας ότι το πιο πιθανό χρονοδιά-

γραμμα είναι αυτό να συμβεί

αμέσως μετά τις εκλογές, χωρίς, όμως, να απο-

κλείει και το διάστημα

πριν από αυτές. Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τον ίδιο, απαραί-

τητη προϋπόθεση για

την αναβάθμιση της

πιστοληπτικής ικανό-

τητας της χώρας είναι η

κυβέρνηση να παραμείνει

προσηλωμένη στις με-

ταρρυθμίσεις και στη

μείωση του χρέους.

Πεπεισμένος πως το «στοίχημα» της επενδυτικής βαθμίδας θα

κερδηθεί εντός του 2023 εμφανίστηκε και ο διευθύνων σύμβουλος

της Τράπεζας Πειραιώς Χρήστος Μεγάλου, στο πλαίσιο της δημοσίευσης των ετήσιων αποτελεσμάτων. Όσον αφορά τα οφέλη από την επιστροφή της χώρας σε status επενδυτικής βαθμίδας, ο κ. Στουρνάρας είχε αναφέρει παλαιότερα

πως αυτά θα είναι πολλά. «Καταρχάς, ανεξαρτησία. Σήμερα ζητάμε διαρκώς εξαιρέσεις από την ΕΚΤ, η οποία ευχαρίστως τις δίνει. Η Ελλάδα πέρασε δύσκολα τα προηγούμενα χρόνια, άρα η ΕΚΤ κάνει το καθήκον της. Μας έβαλε κάτω από την “ομπρέλα”, μέχρι το 2024 τα ελληνικά ομόλογα θα αγοράζονται

και μπορούν οι τράπεζές μας να τα χρησιμοποιούν ως εγγυήσεις για να παίρνουν δάνεια» εξήγησε, για να προσθέσει: «Όταν μπούμε στην επενδυτική βαθμίδα, επενδυτές οι οποίοι σήμερα από το καταστατικό τους έχουν περιορισμό στο να επενδύσουν σε χώρα που δεν έχει επενδυτική βαθμίδα, θα μπορέσουν να το κάνουν, όπως τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Αυτό σημαίνει μεγάλη εισροή επενδύσεων και άμεσες, αλλά και γενικότερα μεγαλύτερες ποσότητες, δηλαδή θα ωφεληθούν το Δημόσιο και οι επιχειρήσεις».

ΑποΕπΕνδυΣη ΤΧΣ

Τη διεξαγωγή των εκλογών αλλά και

την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμί-

δας αναμένει από την πλευρά του και το ΤΧΣ, προκειμένου να εκκινήσει τη

διαδικασία αποεπένδυσής του από τις

τράπεζες.Όπως, άλλωστε, προέκυπτε

από την 11σέλιδη παρουσίαση της

στρατηγικής εξόδου, η διάθεση των

συμμετοχών στις τέσσερις συστημικές

τράπεζες (40,3% στην Εθνική Τράπεζα, 27% στην Τράπεζα Πειραιώς, 9% στην Αlpha Bank και 1,4% στη Εurobank)

θα γίνει κατόπιν αξιολόγησης μιας σειράς κριτηρίων για το εάν οι γενικές συνθήκες της αγοράς επιτρέπουν την

εκτέλεση της εκάστοτε συναλλαγής, ήτοι:

- Δεν έχουν συμβεί ή δεν αναμένονται σημαντικά γεγονότα ή εξελίξεις που ενδέχεται να έχουν σημαντική επίδραση στον τρόπο με τον οποίο η αγορά αποτιμά τις τράπεζες.

- Η εκκίνηση της επίμαχης διαδικασίας θα οδηγήσει, όπως είναι λογικό, σε αλλαγή των σημερινών μετοχικών ισορροπιών. Προς ώρας, το ΤΧΣ έχει δεχθεί δύο προτάσεις (σ.σ.: για Τράπεζα Πειραιώς και Εθνική Τράπεζα), ενώ πολλά είναι τα funds που διερευνούν το ενδεχόμενο συμμετοχής τους και στα άλλα πιστωτικά ιδρύματα.

η δΕη αγόρασε την ENEL Romania και απογειώνει τα EBITDA

To μεγάλο βήμα για την

έξοδό της στη ΝΑ Ευρώ-

πη φαίνεται ότι πετυχαί-

νει η ΔΕΗ, μετά την υπογραφή της δεσμευτικής

συμφωνίας για την εξαγορά της

ρουμανικής θυγατρικής του ιταλι-

κού ενεργειακού ομίλου Enel. Πρόκειται για ένα deal, ύψους 1,26 δισ.

ευρώ, το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί ως το τρίτο τρίμηνο του

2023. Με την εξαγορά αυτή, η ΔΕΗ

όχι μόνο «ανεβαίνει επίπεδο» στην

κατάταξη των ευρωπαϊκών εταιρει-

ών ηλεκτρισμού, αλλά ταυτόχρονα

πραγματοποιεί και τη μεγάλη στρο-

φή προς τη μετεξέλιξή της σε «πρά-

σινη εταιρεία». Το πρότζεκτ για την

εξαγορά της Enel Ρουμανίας έχει

ξεκινήσει εδώ και περισσότερο από

έναν χρόνο. Τον Δεκέμβριο η ΔΕΗ

εισήλθε σε αποκλειστικές διαπραγ-

ματεύσεις με τον ιταλικό όμιλο, οι

οποίες κατέληξαν στη δεσμευτική

συμφωνία εξαγοράς στις αρχές Μαρ-

τίου. Για τη χρηματοδότηση της

επένδυσης η ΔΕΗ έχει διαπραγμα-

τευτεί με ελληνικές και ξένες τρά-

πεζες ένα δάνειο ύψους περίπου

800 εκατ. ευρώ. Με την Enel Romania

η ΔΕΗ αποκτά άμεση πρόσβαση σε

ισχύ ΑΠΕ 534 ΜW, σε υπό κατασκευή

μονάδες 170 MW, σε μία σειρά έρ-

γων στο pipeline, αλλά και σε τμήμα του δικτύου διανομής της χώρας, καθώς και πελατολόγιο προμήθειας

3 εκατομμυρίων καταναλωτών.

Ας σημειωθεί ότι το συνολικό αντί-

τιμο, όπως η ΔΕΗ και η Enel ανακοίνωσαν, περιλαμβάνει και «μηχανισμό κερδών στο πλαίσιο πιθανής επιπρόσθετης πληρωμής, με βάση μελλοντική αύξηση της αξίας των δραστηριοτήτων της Enel Romania».

Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης, ο οποίος πριν αναλάβει τη ΔΕΗ ήταν ο επικεφαλής της Enel Romania και είναι ο άνθρωπος που «έτρεξε» το

Της Μανταλενασ πιού

πρότζεκτ, τόνισε ότι η εξαγορά είναι απολύτως συνεπής με το στρατηγικό σχέδιο της εταιρείας, που παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 2021, στο πλαίσιο της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας και της πώλησης του 49% του ΔΕΔΔΗΕ στην αυστραλιανή Macquarie. H Enel είχε αποφασίσει να πουλήσει τη ρουμανική θυγατρική της, στο πλαίσιο της στρατηγικής αποχώρησής της από μία σειρά αγορών του εξωτερικού, σε συνδυασμό με την πώληση περιουσιακών στοιχείων

σε άλλες αγορές, προκειμένου να μειωθεί το καθαρό χρέος της εταιρείας κατά 21 δισ. ευρώ έως το 2024.

Εnel Ρουμανίας

Ο ιταλικός όμιλος ελέγχει έξι εταιρίες στη Ρουμανία, πέντε εκ των οποίων προέκυψαν από τον διαχωρισμό των δραστηριοτήτων διανομής

και προμήθειας ρεύματος των πρώην θυγατρικών της Electrica. H έκτη

εταιρεία είναι η Enel Green Power Romania, με δραστηριότητα στις

ΑΠΕ. Στο χαρτοφυλάκιο αυτό περιλαμβάνονται -μεταξύ άλλων- η Enel Energie και η Enel Energie Muntenia, που είναι μεταξύ των βασικών παρόχων ενέργειας της Ρουμανίας και δραστηριοποιούνται στην προμήθεια ρεύματος και φυσικού αερίου. Η Enel Green Power Romania είναι

μια από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ΑΠΕ στη Ρουμανία, με εγκα-

τεστημένη ισχύ 534 ΜW και μεγάλη «δεξαμενή» νέων έργων. Τέλος, η Enel X Romania είναι μέρος της Enel X, του διεθνούς βραχίονα του ιταλικού ομίλου που επικεντρώνεται στην ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων και ψηφιακών λύσεων.

Οι αναλυτές για τη ΔΕΗ

Δύο μεγάλοι οίκοι αξιολόγησης, η Fitch και η S&P, σε μία πρώτη εκτίμηση για την εξαγορά αναφέρουν

ότι το deal δεν έχει επίπτωση στην πιστοληπτική αξιολόγηση της ΔEΗ.

Σύμφωνα με την S&P, η ενσωμάτωση της ρυθμιζόμενης δραστηριότητας και τα πλεονεκτήματα της σχετικής διασποράς ευνοούν σε κάποιο βαθμό την ανταγωνιστική θέση της ΔΕΗ. Ο οίκος θεωρεί ότι το ρίσκο μη υλοποίησης της συμφωνίας εξαγοράς περιορίζεται μερικώς από το γεγονός ότι ο διευθύνων σύμβουλος της ΔEΗ υπήρξε CEO της Enel Romania. Επίσης, εκτιμά ότι η Enel Romania θα προσθέσει μία σημαντική διασπορά στις δραστηριότητες

της ΔΕΗ. Θεωρεί ότι η συναλλαγή προσφέρει έκθεση σε διαφορετικό μείγμα παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας, ένα εξαιρετικά διευρυμένο χαρτοφυλάκιο οικιακών πελατών και έκθεση σε διαφορετικό ρυθμιστικό πλαίσιο.

Σε σχέση με τη χρηματοδότηση αναφέρει ότι η ΔΕΗ διαθέτει επαρκή ρευστότητα, έχοντας ήδη εξασφαλίσει μακροπρόθεσμο δάνειο περίπου 500 εκατ. ευρώ.

Σε ανάλογο μήκος κύματος κινείται και η έκθεση της Fitch, με ιδιαίτερες αναφορές στο καθετοποιημένο παραγωγικό μοντέλο και την αυξανόμενη συνεισφορά από ΑΠΕ. Το deal επιταχύνει την πράσινη στροφή της ΔΕΗ και προσθέτει γεωγραφική διασπορά, ενισχύοντας τις πηγές των ρυθμιζόμενων και ημιρυθμιζόμενων ταμειακών ροών και της κερδοφορίας.

ην ώρα που η ελληνική

κοινωνία ταλανιζόταν υπό

το βάρος του φρικτού σιδηροδρομικού δυστυχήματος στο ξεκίνημα του

Μαρτίου, τα οικονομικά μεγέθη στην

ευρύτερη περιοχή ακολουθούσαν το

δικό τους «δράμα», με αυτό το βασα-

νιστικά αργό βήμα, που μόνο ανοι-

ξιάτικα χαμόγελα δεν φέρνει…

Νέα στοιχεία από την ευρωζώνη υπο-

δήλωναν ότι ο πληθωρισμός αργεί

να μειωθεί σημαντικά, αυξάνοντας

τις προοπτικές περαιτέρω αυξήσεων

των επιτοκίων στην περιοχή τους

επόμενους μήνες.

Ο βασικός πληθωρισμός στο μπλοκ

των 20 μελών έφτασε στο 8,5% τον

Φεβρουάριο, σύμφωνα με τα προκα-

ταρκτικά στοιχεία που δόθηκαν στη

δημοσιότητα στις 2 Μαρτίου. Αυτό

δείχνει ότι οι τιμές δεν έπεφταν με

τους ρυθμούς που είχαν καταγραφεί

τους τελευταίους μήνες. Ο βασικός

πληθωρισμός είχε φθάσει στο 10,6% τον Οκτώβριο και στο αναθεωρημέ-

νο 8,6% τον Ιανουάριο.

Ως προς τα καθ’ ημάς, στο 6,5% υποχώρησε ο πληθωρισμός στην Ελλάδα, το δεύτερο μήνα του 2023, έναντι 7,3% που ήταν το αντίστοιχο ποσοστό για το μήνα Ιανουάριο.

Οι διεθνείς αναλυτές που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση της Wall Street

Journal ανέμεναν, πάντως, χαμηλότερο πληθωρισμό το Φεβρουάριο, στο 8,2%. Οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν από μήνα σε μήνα, αντισταθμίζοντας τη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Πέρα από μια μικρή πτώση του μετρούμενου πληθωρισμού, ο βασικός

αριθμός -που αφαιρεί το κόστος

ενέργειας και τροφίμων και επομέ-

Τoυ γιαννΗ κανούπακΗ

νως είναι λιγότερο ασταθής- εκτιμάται ότι ανήλθε στο 5,6% τον Φεβρουάριο, από 5,3% τον Ιανουάριο. Όλα μαζί, τροφοδότησαν επιχειρήματα

ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπε-

ζα θα μπορούσε να διατηρήσει τη

σκληρή στάση της για περισσότερο.

Οι παράγοντες της αγοράς εξέτασαν

αυτήν την προοπτική μετά τα θερμότερα από τα αναμενόμενα στοιχεία

για τον πληθωρισμό του Φεβρουαρίου από τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία. Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ δήλωσε ότι η μείωση του πληθωρισμού θα χρειαστεί ακόμα χρόνο (…αναμενόμενο). Η τράπεζα στοχεύει σε ονομαστικό επιτόκιο 2%.

Το ίδρυμα που εδρεύει στη Φρανκφούρτη ανέφερε ότι μια ακόμη

αύξηση 50 μονάδων βάσης είναι στα

χαρτιά για όταν η κεντρική τράπεζα

διέκοπτε τη λειτουργία της αργότερα

μέσα στο μήνα. Η Λαγκάρντ είπε ότι

αυτή η προοπτική εξακολουθεί να

βρίσκεται στο τραπέζι, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει πολύ πάνω από

τον στόχο (δεν μας είπε και κάτι σπουδαίο).

Οι αναλυτές της Goldman Sachs δήλωναν νωρίτερα ότι ενέτειναν τις

προσδοκίες για αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ και τιμολόγηση σε

νέα αύξηση 50 μονάδων βάσης το

Μάιο. Οι αποδόσεις των ευρωπαϊκών

ομολόγων κινούνταν σε υψηλά πολλών ετών από τα τέλη Φεβρουαρίου, εν μέσω εκτιμήσεων ότι η επιθετική νομισματική πολιτική «είναι εδώ για να μείνει».

«Ο πληθωρισμός της ευρωζώνης έχει υποχωρήσει από το 10,6% σε ετήσια βάση, τον περασμένο Οκτώβριο. Με τη βοήθεια των βασικών επιδράσεων, φαίνεται ότι θα μειωθεί σημαντικά περαιτέρω φέτος. Ωστόσο, η διαδικασία είναι πολύ αργή για άνεση», δήλωσε ο Σάολομον Φίντλερ, οικονομολόγος της Berenberg, σε ενημερωτικό προς τους πελάτες.

«Η ΕΚΤ είναι σχεδόν εγγυημένο ότι θα ακολουθήσει τα σχέδιά της για αύξηση των επιτοκίων κατά 50 μονάδες βάσης στη συνεδρίασή της στις 16 Μαρτίου», σημείωνε. «Πιθανότατα θα διατηρήσει επίσης ισχυρή καθοδήγηση για περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων στη συνέχεια», πρόσθεσε. Οι αναλυτές της Capital Economics συμμερίστηκαν αυτήν την άποψη. «Η αύξηση του πυρήνα του πληθωρισμού το Φεβρουάριο θα ενισχύσει την πεποίθηση των υπευθύνων χάραξης πολιτικής της ΕΚΤ ότι χρειάζονται σημαντικές αυξήσεις επιτοκίων», δήλωσε σε email ο Τζακ Άλεν-Ρέινολντς, αναπληρωτής επικεφαλής οικονομολόγος της ευρωζώνης. «Τώρα φαίνεται όλο και πιο πιθανό τα επιτόκια να αυξηθούν ακόμη περισσότερο», υπογράμμισε.

Και, κάπως έτσι μπαίνει η Άνοιξη, με βαριά σύννεφα στη ζωή μας, γενικώς και τις διαρκείς αβεβαιότητες στον οικονομικό τομέα…

πληθωρισμός και επιτόκια στη δική τους ρότα...

CAT ® ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟΛΥΤΗ ΑΞΙΑ CAT ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ®

ηΧοΣ Του ΜΕλλονΤοΣ» ΣΤον δΑΑ

Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών βράβευσε τις αεροπορικές εταιρείες

πέτυχαν την ταχύτερη ανάκαμψη το 2022

οι ευκαιρίες στον χώρο των αερομεταφορών» - Συζήτηση με τον περιφερειακό αντιπρόεδρο της ΙΑΤΑ Rafael Schvartzman (livestreaming) καθώς και με

τον CEO της Air Serbia Jiri Marek και τον Robert Chad, IATA, Area Manager France, Belgium, The Netherlands & Southern Europe, EUR-Field Offices

- «Μια… αεροδρομιακή συζήτησηThe Airport Talk» - Συζήτηση με

of Jazz Democracy NPO, Artistic Director & Founder of RIJF - Πώς η μουσική jazz μπορεί να μας διδάξει τον διάλογο με πιο ισότιμο, ανθρώπινο, δημοκρατικό και δημιουργικό τρόπο. - «Προβλέποντας το Μέλλον; Τεχνητή Νοημοσύνη & Θεωρία Παιγνίων» - Από τον δρα Κωνσταντίνο

Δασκαλάκη, καθηγητή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Επιστήμης Υπολογιστών του ΜΙΤ.

Με τον ευρηματικό και συμβολικό

τίτλο «Sounding the Future» («Ο

ήχος του μέλλοντος»), το 2.2 Συνέ-

δριο (το δεύτερο της μεταπανδημικής

εποχής και 22ο από την έναρξη λειτουργίας του αεροδρομίου) έφερε

κοντά τον ΔΑΑ, τα μέλη της αεροδρομιακής κοινότητας της Αθήνας, διακεκριμένους ομιλητές από τον χώρο των αερομεταφορών και, πέρα

από αυτόν, του αειφόρου τουρισμού, της υψηλής τεχνολογίας, της εξέλιξης της τεχνητής νοημοσύνης και

της μελλοντολογίας, σε μια συνάντηση με το βλέμμα στραμμένο στο

μέλλον και στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Οι προσκεκλημένοι ομιλητές και οι

εκπρόσωποι του ΔΑΑ «συνέθεσαν»

μαζί τον «Ήχο του Μέλλοντος», με

μια πυκνή θεματολογία, η οποία

αντανακλά τη διττή έννοια του αγγλικού τίτλου «The Sounding of the Future» που παραπέμπει στους «ήχους», την εξερεύνηση, την ενορχήστρωση και τη «σύνθεση του μέλλοντος», αλλά και -κάνοντας ένα

γλωσσικό παιχνίδι με τον όρο market sounding- τη διαρκή ιχνηλάτηση

και διερεύνηση της αγοράς.

Επισκόπηση της αεροπορικής

αγοράς της Αθήνας το 2022

- «Τι έρχεται; Οι τάσεις, οι κίνδυνοι,

την Angela Gittens, πρώην γενική διευθύντρια του Παγκόσμιου Συμβουλίου Αεροδρομίων (ACI World)

- «Ταξιδεύοντας στην εποχή του χάους - Οι γεωπολιτικές εξελίξεις

και οι αερομεταφορές», από

τον Arthur Snell, Former British High Commissioner to Trinidad and Tobago & Former Assistant Director for Counter - Terrorism at Foreign and Commonwealth Offi ce.

- «Sounding the Future», από

τον Futurist & Humanist, Gerd Leonhard, συγγραφέα του βιβλί-

ου «Technology vs Humanity» & CEO «The Futures Agency»

- «Πρόσβαση» στις βιώσιμες αερομεταφορές και στον αειφόρο τουρισμό - Συζήτηση με τον Luigi Cabrini, πρόεδρο του Δ.Σ. του Global Sustainable Tourism Council, την Αλεξία Παναγιωτοπούλου, επικεφαλής Στρατηγικής της Εταιρείας

Ανάπτυξης & Τουριστικής Προβολής

Αθηνών (ΕΑΤΑ) και τη Μαρία Καπράλου, ΔΑΑ, προϊσταμένη Υπηρεσιών Παροχής Συνδρομής για άτομα με αναπηρία ή/και μειωμένη κινητικότητα. Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Θοδωρής Γεωργακόπουλος

- The «Sound» of the Future, από τον Δημήτριο Βασιλάκη, President

Στο μήνυμά του, ο CEO του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών Γιάννης Παράσχης αναφέρθηκε στο θετικό αποτέλεσμα της περυσινής χρονιάς, στην εξαιρετική συνεργασία και την προσπάθεια που κατέβαλε το σύνολο της κοινότητας του αεροδρομίου αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά τις σημαντικές προκλήσεις του 2022, αλλά και εν όψει εκείνων που έχει μπροστά του ο κλάδος, υπό το πρίσμα των διεθνών προκλήσεων, της μεταβλητότητας της γεωπολιτικής κατάστασης, της καταιγιστικής εξέλιξης της τεχνολογίας και του μείζονος ζητήματος του περιβάλλοντος, δίνοντας έμφαση στο πολυδιάστατο και εξαιρετικά κρίσιμο στοίχημα και στην ουσία της βιωσιμότητας.

Η Ιωάννα Παπαδοπούλου, διευθύντρια Επικοινωνίας & Μάρκετινγκ του ΔΑΑ, δήλωσε για το φετινό Συνέδριο ότι η αμφίδρομη και αποδοτική σχέση με τους αεροπορικούς συνεργάτες και η κοινή πορεία χαρακτηρίζονται από την ενέργεια και το πνεύμα της εξαιρετικής συνεργασίας και της προσαρμοστικότητας στον τομέα των αερομεταφορών και του τουρισμού.

Οι βραβεύσεις

Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών

επιβράβευσε για άλλη μια χρονιά τις αεροπορικές εταιρείες που κατέγραψαν την πιο επιτυχημένη πορεία ανάκαμψης και ανάπτυξης κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους, σημειώνοντας σημαντικούς ρυθμούς επαναφοράς και αυξημένα ποσοστά επιβατικής κίνησης στα τακτικά δρομολόγιά τους από και προς την Αθήνα.

Τα φετινά βραβεία αναλυτικά: H SKY express τιμήθηκε για την ταχύτερη ανάκαμψη στην αγορά εσωτερικού το 2022. Τιμητική διάκριση έλαβε η AEGEAN. Η Volotea βραβεύτηκε για την ταχύτερη ανάκαμψη στην αγορά της Δυτικής Ευρώπης. Τιμητική διάκριση έλαβε η Wizz Air.

Το βραβείο για την ταχύτερη ανάκαμψη στην αγορά της Ανατολικής Ευρώπης κατέκτησε η Tarom. Τιμητική διάκριση έλαβε η Wizz Air.

Το βραβείο για την ταχύτερη ανάκαμψη στην αγορά της Μέσης Ανατολής κατέκτησε η Gulf Air. Τιμητική διάκριση έλαβε η El Al. Το βραβείο για την ταχύτερη ανάκαμ-

ψη στην αγορά της Αφρικής κατέκτησε η EGYPTAIR. Τιμητική διάκριση έλαβε η AEGEAN.

Το βραβείο για την ταχύτερη ανάκαμψη στην αγορά της Ασίας κατέκτησε η Scoot. Τιμητική διάκριση

έλαβε η Air China. Βραβείο για την ταχύτερη ανάκαμψη στην αγορά

της Αμερικής κατέκτησε η Emirates. Βραβείο για την ταχύτερη ανάκαμ-

ψη σε εποχικό δρομολόγιο στην

αγορά της Αμερικής κατέκτησε

η Delta Air Lines. Τιμητική διάκριση έλαβε η Air Canada. Βραβείο για την ταχύτερη ανάκαμψη σε εποχικό δρομολόγιο στην αγορά της Ευρώπης κατέκτησε η Brussels Airlines. Τιμητική διάκριση έλαβε

η Air Baltic.

Η SKY express τιμήθηκε ως η εταιρεία με τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης (σε ποσοστιαία βάση) στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών το 2022.

Η AEGEAN τιμήθηκε ως η εταιρεία με την υψηλότερη επιβατική κίνη-

Οι εκπρόσωποι των αεροπορικών εταιρειών που βραβεύθηκαν στο 2.2 Συνέδριο του αεροδρομίου της Αθήνας.

Συζήτηση με τον περιφερειακό αντιπρόεδρο της ΙΑΤΑ Rafael Schvartzman (livestreaming) και, από αριστερά, τον Νίκο Ιωσήφ, διευθυντή Υπηρεσιών Κίνησης Αεροδρομίου / ΔΑΑ, τον Robert Chad, IATA, Area Manager France, Belgium, The Netherlands & Southern Europe, EUR-Field Offices και τον CEO της Air Serbia, Jiri Marek. Συντονισμός από την Ιωάννα Παπαδοπούλου, διευθύντρια Επικοινωνίας & Μάρκετινγκ, ΔΑΑ.

ση στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών το 2022. 1o Βραβείο «You’re An AΘenian, too!» απονεμήθηκε στην Angela Gittens, πρώην γενική διευθύντρια του Παγκόσμι-

Ο CEO του

ΔΑΑ Γιάννης

Παράσχης κατά

το κλείσιμο του

Συνεδρίου

ου Συμβουλίου Αεροδρομίων (ACI World), για την πολύτιμη και πολυετή συμβολή της στην προώθηση και στην προβολή της Αθήνας σε ιδιαίτερα δύσκολες εποχές.

Του στ. κ. Χαριτού

ΕπιΜΕνουν ΣΤΑ λΕφΤΑ κΑΤω Απο Το... ΜΑξιλΑρι οι ΕλληνΕΣ

Το 30% χρηματοδοτεί χωρίς δάνεια, με μετρητά, τις υποχρεώσεις του.

«τυράκι»

των χαμηλών επιτοκίων). Και είναι, επίσης, το αποτέλεσμα της ξαφνικής, λόγω πανδημίας, παροχής χρήματος μέσω ειδικών μέτρων στήριξης σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, και μάλιστα σε μία οριζόντια κλίμακα, με αποτέλεσμα να «φουσκώσουν» οι τραπεζικοί λογαριασμοί στα 184 δισ. ευρώ, όταν μόλις τον Φεβρουάριο του 2020 ήταν 142 δισ. ευρώ. Συνομιλώντας με το «Β.Ε.» τραπεζικοί

παράγοντες που παρακολουθούν τη συμπεριφορά του συναλλακτικού

2005-2006, όπου οι αγοραπωλησίες ακινήτων γίνονταν κατά 50% με τραπεζικό δανεισμό, σήμερα ούτε το 25% των συναλλαγών αυτών δεν γίνεται μέσω δανείων» επισημαίνει ανώτατος τραπεζικός παράγοντας με γνώση της αγοράς.

Ένα μεγάλο ποσοστό Ελλήνων, της

τάξεως του 25%-30%, είναι από επιλογή εκτός τραπεζικού συστήματος

και ειδικότερα εκτός τραπεζικού δα-

νεισμού. Είναι το κομμάτι των καταναλωτών που διαθέτουν ρευστότητα

ικανή να χρηματοδοτήσει τις διάφορες ανάγκες τους και απέχουν παρα-

σάγγας από το να ζητήσουν κεφάλαια

από τον τραπεζικό τομέα.

Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που θα πλη-

ρώσουν κυρίως με μετρητά –άλλωστε, τα μετρητά ακόμη βασιλεύουν στην

Ελλάδα- και πολλοί από αυτούς θα

πληρώσουν την πιστωτική τους κάρτα ολόκληρη (όχι την ελάχιστη δόση) και μάλιστα συχνά, καταθέτοντας χρήματα στα ΑΤΜ.

Φοροδιαφυγή ή μαύρο χρήμα είναι

η μία πλευρά αυτής της τάσης, που

έχει εδραιωθεί κυρίως τα τελευταία

χρόνια. Είναι όμως και απόρροια της συγκέντρωσης υψηλής ρευστότητας, μέσω αποδέσμευσης επενδύσεων

(λόγω του μειωμένου ενδιαφέροντος

τοποθέτησης σε τίτλους μακράς διάρκειας - για παράδειγμα, χρήματα δεσμευμένα σε προθεσμιακές είχε πάνω από 10 χρόνια να δει η αγορά, λόγω

κοινού και που διαπιστώνουν «δομικές αλλαγές» σε κάποια μέτωπα χαρακτηρίζουν «τεράστιο» το ποσοστό

του κοινού που χρηματοδοτεί αποκλειστικά ή με μεγάλο ποσοστό συμμετοχής ιδίων κεφαλαίων τις αγορές

του, όπως την αγορά ή επισκευή κατοικίας, εξοχικού, σκάφους κ.λπ. Ενώ τα προηγούμενα χρόνια «πρωταγωνιστής» πίσω από κάθε τραπεζική εμπορική συναλλαγή ήταν κάποιο από τις διάφορες κατηγορίες δανείων (από στεγαστικό και καταναλωτικό με ή χωρίς εξασφαλίσεις, προσωπικό, δάνειο αυτοκινήτου… για να μην αναφέρουμε τα διακοποδάνεια και τα μετοχοδάνεια), σήμερα ένα ποσοστό 25-30% λειτουργεί εκτός τραπεζικού συστήματος, όπως χαρακτηριστικά σχολιάζουν οι ίδιες πηγές.

Χρησιμοποιούν κυρίως μετρητά, ακόμη και για την αγορά κατοικίας.

Οριακά στο 25% οι αγοραπωλησίες ακινήτων με δάνειο

Ενδεικτικό της τάσης αυτής είναι το

πόσο το real estate χρηματοδοτείται

με ίδια κεφάλαια. «Σε πλήρη αντίθε-

ση με ό,τι συνέβαινε την περίοδο του

Είναι, βέβαια, και η εμπειρία της πρόσφατης οικονομικής κρίσης που «εκπαίδευσε» το κοινό. Ο φόβος των κόκκινων δανείων δεν αφορά μόνο τους επιβαρυμένους τραπεζικούς ισολογισμούς - το συναλλασσόμενο κοινό προσπαθεί να περιορίσει στην απολύτως απαραίτητη έκταση την έκθεση των δανειακών του ανοιγμάτων. Και αυτό φαίνεται άμεσα στην εσωστρέφεια που παρατηρείται σε περιόδους έκτακτων γεγονότων, όπου

ενώ υπάρχει πλάνο επένδυσης ή αγοράς στέγης, για παράδειγμα, προχωρούν μόνο τα αναγκαία ανοίγματα.

Η πιστωτική κάρτα έπαψε

να αποτελεί πηγή

άντλησης ρευστού

Ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο είναι και η χρήση της πιστωτικής κάρτας, η οποία έπαψε να χρησιμοποιείται

ως εργαλείο άντλησης ρευστότητας - μια πολύ ισχυρή τάση την περίοδο της κρίσης, και μάλιστα σήμερα έχει αναστραφεί η παλαιότερη αντίληψη της πληρωμής της ελάχιστης δόσης

και ένα μεγάλο ποσοστό των καταναλωτών πληρώνει μεγάλο τμήμα της οφειλής, αν όχι ολόκληρο.

Σε μία εποχή που τα εναλλακτικά δίκτυα αναπτύσσονται, που το digital banking βιώνει νέους ορίζοντες και

που η χρήση του contectless στο πλαστικό χρήμα, ειδικά μέσω του mobile

Το

που δίνουν οι τράπεζες στις προθεσμιακές.

banking, επιταχύνεται, θα ήταν ίσως αδύνατον να παραμείνει αναλλοίωτη η συμπεριφορά του καταναλωτικού κοινού. Ένα κράμα παραγόντων, από τα κόκκινα δάνεια, το ύψος των επιτοκίων, την παραοικονομία και την αυξημένη ρευστότητα δημιουργεί μία νέα πραγματικότητα στις τραπεζικές συναλλαγές, δίνοντας στην Ελλάδα το σκήπτρο των μετρητών, παρά τις έντονες προσπάθειες για τον εντατικό περιορισμό του, αφού, ως γνωστόν, τα μετρητά κοστίζουν. Προς το παρόν, cash is the king, παρά την εκτίναξη των on line συναλλαγών.

To come back των τραπεζών στην οργανική κερδοφορία Πάντως, στα σημεία που εστιάζουν οι ξένοι αναλυτές είναι και αυτά που εν πολλοίς συμπίπτουν με τα «επιτεύγματα» των τραπεζικών αποτελεσμάτων. Η συζήτηση πρώτης γραμμής

αφορά, πέραν της καθαρής κερδοφορίας, που βαίνει αυξανόμενη, τους εξής βασικούς άξονες: - Καθαρά έσοδα από τόκους. Ένα στόρι με διπλή ανάγνωση, καθώς ανάγκασε την αγορά να ανατιμολογήσει τα προϊόντα της, τόσο από την άνοδο των ευρωπαϊκών επιτοκίων όσο και από το πρόσφατο ντέρμπι κυβέρνησης - τραπεζών να μειωθεί η ψαλίδα και να περάσουν οι αυξήσεις και στις καταθέσεις.

Αυτό από μόνο του πυροδότησε νέο κύκλο ερωτήσεων των επενδυτών, κατά πόσο επιβαρύνεται το κόστος χρήματος για τις τράπεζες από την οριζόντια και ευρεία αύξηση επιτοκίων στους λογαριασμούς καταθέσεων και ειδικότερα στις προθεσμιακές, αφού το Ταμιευτήριο δεν αποτελεί θέμα προς συζήτηση….

- Καθαρό επιτοκιακό περιθώριο ή αλλιώς ψαλίδα και spread. Αυτό που

θέλουν οι μέτοχοι να διογκώνεται και

οι συναλλασσόμενοι να μειώνεται.

- Καθαρή πιστωτική επέκταση, τα νέα

δάνεια και σε τι βαθμό έχουν θετικό

πρόσημα, μετά τις αποπληρωμές. Στο

μέτωπο αυτό, η αγορά παρουσιάζει

μια πολύ καλή εικόνα, με σημαντική

αύξηση νέων χρηματοδοτήσεων.

- Αύξηση καταθέσεων, αφετηρία και

πηγή για νέες πιστώσεις δανείων, που παράλληλα ερμηνεύεται ως ψήφος εμπιστοσύνης προς το εγχώριο

τραπεζικό σύστημα.

- Κεφαλαιακή επάρκεια, προσαρμοσμένη στα καινούργια δεδομένα της Βασιλείας, ο δείκτης Full Load CET I, που συμπεριλαμβάνει και τις αλλαγές στον αναβαλλόμενο φόρο. Ο δείκτης

αυτός ενισχύεται τόσο από τη συνολική κερδοφορία όσο και από εκδόσεις ομολόγων.

- Μείωση NPEs σε μονοψήφιο ποσοστό και περιορισμός του «κόκκινου»

δανειακού χαρτοφυλακίου. Ένας

στόχος που όχι μόνο τηρήθηκε, παρά

τη συγκυρία, αλλά «χτύπησε και σε

νέα χαμηλά».

- Μείωση λειτουργικού κόστους, με

κινήσεις που έχουν αποτέλεσμα την

καλύτερη διαχείριση, με προγράμμα-

τα εθελουσίας εξόδου και με εφάπαξ

κινήσεις που προσθέτουν και έκτακτα

έσοδα, όπως πωλήσεις τομέων υπηρεσιών (π.χ. merchant acquirement).

- Μείωση πιστωτικού κινδύνου μέσα

από την εγγραφή υψηλών προβλέψεων, μία τάση που θα είναι εμφανής

και στη φετινή χρήση.

- Ενίσχυση εσόδων από προμήθειες, ως μία βασική πηγή ανάπτυξης της

οργανικής κερδοφορίας. Ένας χώρος

που τα προηγούμενα χρόνια ήταν

πολύ υποτονικός, αφού είχαν πέσει σημαντικά οι όγκοι χρηματιστηριακών

και άλλων συναλλαγών.

Καταθέσεις

Η πορεία των καταθέσεων τον Ιανουάριο, που εμφανίζει μείωση εν γένει στον ιδιωτικό τομέα, αλλά με αντίρροπες δυνάμεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, εξηγείται και ερμηνεύεται από τις αυξημένες δαπάνες του

μήνα, αλλά και τις διαφορετικές επιλογές του αποταμιευτικού κοινού.

Παραδοσιακά ο πρώτος μήνας του

έτους είναι μήνας… πληρωμών. Μια

σειρά διεκπεραίωσης οφειλών που

συνδέονται με το Δημόσιο έπεται ενός

μήνα (Δεκέμβριος) ο οποίος αποτελεί

κλασικό μήνα εισροών (λόγω κυρίως

του δώρου Χριστουγέννων, bonus

κ.λπ.). Μάλιστα, όπως σχολιάζουν

τραπεζικοί παράγοντες, ειδικά η αύ-

ξηση που είχε παρατηρηθεί τον Δε-

κέμβριο 2022 ήταν πολύ μεγάλη σε

σχέση με τα συνήθη και τα αναμενό-

μενα (5 δισ. ευρώ καθαρή μηνιαία εισροή).

Μια πιο αναλυτική ματιά στα τελευταία επίσημα στοιχεία της Τράπεζας

της Ελλάδος για τον Ιανουάριο 2023

δείχνει ότι πέραν της μείωσης των

καταθέσεων των επιχειρήσεων κατά

3 δισ. ευρώ, οι καταθέσεις των νοικοκυριών -που σε συνολικό επίπεδο

επίσης μειώθηκαν- κινήθηκαν προς

διαφορετικές κατευθύνσεις.

Έτσι, ενώ συνολικά οι καταθέσεις των νοικοκυριών μειώθηκαν κατά 1,4 δισ. ευρώ στα 139,8 δισ. ευρώ για όλες τις κατηγορίες λογαριασμών, ένα μεγάλο ποσό έφυγε από το Ταμιευτήριο, για να καταλήξει εν μέρει στις καταθέσεις προθεσμίας και εν μέρει σε αμοιβαία κεφάλαια.

Ενδεικτικό είναι ότι τα συνολικά υπόλοιπα των λογαριασμών πρώτης ζήτησης (όπως είναι το Ταμιευτήριο)

υπέστησαν απώλειες κατά 2,42 δισ.

ευρώ και μειώθηκαν στα 112,5 δισ.

ευρώ, από 114,9 δισ. ευρώ.

Από αυτά τα περίπου 2,4 δισ. ευρώ, 1 και πλέον δισ. πήγε στις καταθέσεις

προθεσμίας, που μετά τις τελευταίες

αυξήσεις επιτοκίων ξανακέρδισαν τη

χαμένη τους αύρα.

Χαρακτηριστικά, το σύνολο των καταθέσεων προθεσμίας από 24,08 δισ.

ευρώ τον Δεκέμβριο αυξήθηκε στα

25,19 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο, με

μηνιαία καθαρή ροή αύξησης 1,151

δισ. ευρώ.

Είναι άκρως εντυπωσιακό το πώς μέσα σε δύο μήνες ενεργοποιήθηκαν

οι καταθέσεις του τύπου αυτού, που

είχαν σταματήσει να αποτελούν εναλλακτική για περίπου μια δεκαετία, αφού πρόσφεραν ως απόδοση κάτι ελάχιστες μονάδες βάσης, ενώ απαιτούσαν κλειδωμένη τη ρευστότητα στο σύστημα.

Σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία της ΤτΕ, τον Νοέμβριο τα υπόλοιπα καταθέσεων και ρέπος των νοικοκυριών

ήταν 23,5 δισ. ευρώ, αντανακλώντας

μηνιαία ροή κατά μόλις… 39 εκατ.

ευρώ, τον Δεκέμβριο ανέβηκαν στα

24 δισ. ευρώ, με μηνιαία καθαρή ροή

653 εκατ. ευρώ, και τελικά τον Ιανου-

άριο αναρριχήθηκαν στα 25,19 δισ.

ευρώ, με την καθαρή μηνιαία ροή που

προαναφέρθηκε, του 1,151 δισ. ευρώ.

Δεδομένου ότι η νέα τιμολόγηση στις καταθέσεις προθεσμίας άρχισε πρόσφατα, αναμένεται ότι τους επόμενους μήνες το ενδιαφέρον του αποταμιευτικού κοινού για τη συγκεκριμένη κατηγορία λογαριασμού θα βαίνει αυξανόμενο και θα αποτυπώνεται

ολοένα και περισσότερο στην αύξηση υπολοίπων.

Οι φορολογικές υποχρεώσεις

και η μετακίνηση σε

αμοιβαία κεφάλαια

Από την άλλη πλευρά, τον Ιανουάριο

3,091 δισ. ευρώ «έφυγαν» από τους τραπεζικούς λογαριασμούς των επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα τα συνολικά υπόλοιπα να υποχωρήσουν στα 44,312 δισ. ευρώ, από 47,427 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2022. Οι λόγοι των εκροών αυτών συνδέονται άμεσα με την εξόφληση standard οφειλών του μήνα, όπως η πληρωμή του φόρου εισοδήματος, του ΕΝΦΙΑ και του ΦΠΑ, ειδικά για τις μικρότερες επιχειρήσεις, που έχουν βιβλία κατηγορίας Β’. Υποχρεώσεις που αντίστοιχα έχουν και τα νοικοκυριά, ως προς το κομμάτι του ΕΝΦΙΑ και του φόρου εισοδήματος - μάλιστα, για όσους πληρώνουν με δόσεις, ο Ιανουάριος συνέπεσε με την προτελευταία δόση. Εν τω μεταξύ, όπως σχολιάζουν τραπεζικοί παράγοντες, μία γενικότερη εξήγηση μετακίνησης (άρα και διαρροής) καταθέσεων στο σύστημα είναι η μεγάλη στροφή στα αμοιβαία κεφάλαια. Μόνο τον Ιανουάριο καταγράφηκαν καθαρές εισροές ύψους 411 εκατ. ευρώ στο σύνολο των αμοιβαίων κεφαλαίων στην αγορά, ενώ η τάση είναι ισχυρή και τον Φεβρουάριο.

Τι δίνουν στις προθεσμιακές

Σχεδόν 1 δισ. ευρώ κοντεύουν

η πορΕιΑ Των κΑΤΑθΕΣΕων ΕΜφΑνιζΕι ΜΕιωΣη ΣΤον ιδιωΤικο ΤοΜΕΑ, ΑλλΑ ΜΕ ΑνΤιρροπΕΣ

δυνΑΜΕιΣ ΣΕ νοικοκυριΑ κΑι ΕπιΧΕιρηΣΕιΣ

ευτές στα νέα προγράμματα αμοιβαίων κεφαλαίων που λάνσαραν φέτος οι τράπεζες, στη λογική μιας μεσοπρόθεσμης επένδυσης με ετήσιο μέρισμα. Τα νέου τύπου προϊόντα αποτελούν μια απάντηση στις προθεσμιακές καταθέσεις, στις οποίες οι αποδόσεις κινούνται στη σφαίρα του

1,5%-2% και απαιτούν συνήθως ως ελάχιστο τα 10.000 ευρώ. Ειδικά για να λάβει κάποιος 2% σε μια προθεσμιακή, θα πρέπει να κλειδώσει άνω των 20.000 ευρώ και για πάνω από

έναν χρόνο.

Για όσους αυτό αποτελεί ένα πρόβλημα, τη λύση τη δίνει η ίδια η αγορά: Ομολογιακά αμοιβαία κεφάλαια με απόδοση που για το 2023 εκτιμάται

ότι θα κινηθεί στο 3% και υπό προϋποθέσεις στα ίδια ή υψηλότερα επίπεδα τα επόμενα χρόνια.

Πέραν του ετήσιου μερίσματος, η ελκυστικότητα αυτών των προγραμμά-

των έγκειται στο ότι μπορεί ο κατα-

ναλωτής να μπει ακόμη και με 1.000

ευρώ, ποσό με το οποίο στις προθεσμιακές καταθέσεις δεν θα βρει αξιόλογες αποδόσεις.

Από την άλλη πλευρά, ο αποταμιευτής

κλείνει τα χρήματά του για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, καθώς η διάρκεια ζωής των προϊόντων αυτών

φάλαιο επιπλέον του μερίσματος το λαμβάνουν όσοι διακρατήσουν τα μερίδια του αμοιβαίου ως τη λήξη. Το τυχόν ρίσκο που αναλαμβάνει ο πελάτης είναι ότι πρόκειται για αμοιβαίο κεφάλαιο, του οποίου η απόδοση δεν μπορεί ποτέ να είναι εξασφαλισμένη, με το ενεργητικό του να διαμορφώνεται καθημερινά με βάση τις τιμές της αγοράς. Στο μεταξύ, αν ο μεριδιούχος χρειαστεί να βγει πριν από τη λήξη, θα χάσει τμήμα της απόδοσης και ενδεχομένως και κεφάλαιο, αν η τιμή πώλησης είναι χαμηλότερη από την τιμή εξαγοράς.

Μία άλλη παράμετρος που έχει ενδιαφέρον είναι ότι αν τα επιτόκια αρχίσουν από το 2024 την καθοδική τους πορεία, τότε οι μεριδιούχοι θα αποκομίσουν επιπλέον κέρδη από την άνοδο της τιμής των ομολόγων.

Σήμερα, τα ομολογιακά αμοιβαία αυτής της κατηγορίας αποτελούν κυρίαρχη τάση, καθώς είναι μια εύκολη λύση, υψηλής απόδοσης και για μικρά πορτοφόλια.

Αυτό είναι ενδεικτικό και από το πώς κινήθηκαν τα καινούργια προγράμματα που ανακοίνωσαν οι τράπεζες

από την αρχή του έτους. Τα προγράμματα αυτά διατίθενται σε συγκεκρι-

μένη περίοδο μετά το πέρας της οποί-

Επειδή η τάση αυτή βρίσκει μεγάλη ανταπόκριση στο κοινό, θεωρείται

πολύ πιθανό οι τράπεζες να λανσάρουν ξανά αντίστοιχα προϊόντα.

Ένα από τα πρώτα προγράμματα, που

έληξε πρόσφατα, ήταν της Alpha Bank, το οποίο συγκέντρωσε μέσα σε έναν μήνα πάνω από 360 εκατ. ευρώ (διατίθετο ως 10 Φεβρουαρίου), προσφέροντας ετήσιο μέρισμα 3% για τη φετινή χρήση.

Σε ισχύ είναι ακόμη το Αμοιβαίο Στρατηγικής Τακτικού Εισοδήματος 2028

Ευρωπαϊκό Ομολογιακό, με ετήσιο μέρισμα 3% (για το 2023) από την

Τράπεζα Πειραιώς.

Ως τις 17 Μαρτίου είναι ανοιχτές οι

επιλογές της Εθνικής Τράπεζας και

της Eurobank. Ειδικότερα, η Εθνική

δίνει ετήσιο μέρισμα 3% (για το 2023)

στο Α/Κ Δήλος Extra Income II 5ετές

Ομολογιακό και η Eurobank δίνει

ετήσιο μέρισμα έως 3,10% (για το 2023) στο Eurobank Dis GF Rarget

Maturity III.

Αντίστοιχα προϊόντα προσφέρουν και

οι μικροί της αγοράς. Μέχρι τις 20

Μαρτίου διατίθεται το optima greek income ομολογιακό εσωτερικού της

Optima Bank, με δυνατότητα ετήσιου

μερίσματος 3,25% και ελάχιστη συμ-

μετοχή τα 1.000 ευρώ.

δΕικΤη ESG

ΑγοΡΕΣ

Α

Από 47 εταιρείες πριν από λίγους μήνες, ο δείκτης στηρίου Αθηνών αριθμεί πλέον 60. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι: Βιο χάλκο, Cenergy, Τιτάν, ΟΤΕ, Aegean, Τέρνα Ενεργεια κή, Premia, Epsilon st, Παπουτσάνης, ΑΔΜΗΕ, Πλαστικά Θράκης, BriQ, Interlife, ράντης, Άβαξ, Ελλάκτωρ, Έλαστρον, Φουρλής, Λούλης, ΓΕΚΤΕΡΝΑ, Ιατρι κό, Λύκος, Βιοκαρ πέτ, MIG, Mytilineos, pack, Intracom, ΚΟΡ, Alpha, Jumbo, ΕΤΕ, Πειραιώς, Αλουμύλ, Eurobank, ΕΛΠΕ, Πλαστικά Κρήτης, ΕΛΓΕ

ΚΑ, Autohellas, Πετρόπουλος, ΕΥ ΔΑΠ, Ικτίνος, Έλτον, ΕΧΑΕ, Space, ΟΠΑΠ, Μότορ Όιλ, ΕΥΑΘ, Ιντρακάτ, ΔΕΗ, Ανδρομέδα, ΟΛΠ, ΚΡΙ-ΚΡΙ, Ρεβόιλ, Ελίν και ΣΙΔΜΑ.

Αυτό, όταν πριν από δύο χρόνια, όταν ξεκίνησε ο σχετικός δείκτης, υπήρχαν προς διαπραγμάτευση μόλις 31

μετοχές. Η βιώσιμη ανάπτυξη απο-

τελεί παγκόσμια προτεραιότητα, που

κινητοποιεί τις κυβερνήσεις, την

κοινωνία των πολιτών και τις επιχειρήσεις προς την υιοθέτηση νέων πρακτικών. Το Χ.Α. εδώ και 1,5 χρόνο δείχνει να ανταποκρίνεται πλήρως στα σημεία των καιρών με τη δημιουργία ειδικού δείκτη εταιρειών που πληρούν τα ESG κριτήρια. Η διοίκη-

ση του Χρηματιστηρίου επικαλείται τη θέσπιση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών, όπου πλέον έχει διαμορφωθεί μια νέα αντίληψη σχετικά με τον ρόλο των εταιρειών. Όλο και περισσότερες επιχειρήσεις προβαίνουν στη μέτρηση, τη δημοσιοποίηση και

τη διαχείριση των κινδύνων και των ευκαιριών που αφορούν τη βιώσιμη ανάπτυξη. Οι επενδυτές χρησιμοποιούν τις πληροφορίες ESG προκειμένου να καθορίσουν πόσο ανθεκτική και έτοιμη είναι μια εταιρεία να διαχειρίζεται τις αλλαγές στο περιβάλλον όπου δραστηριοποιείται. Βασικό

ΣΤιΣ 60 οι ΕιΣηγΜΕνΕΣ ΣΤον

κριτήριο για την επιτυχή δημοσιο ποίηση πληροφοριών ESG είναι ο καθορισμός των παραγόντων που συνδέονται με την ικανότητα μιας επιχείρησης να δημιουργεί αξία και είναι, επομένως, ουσιαστικοί για την επιχείρηση και τους μετόχους της.

Οι εταιρείες πρέπει να εντοπίζουν, να ιεραρχούν και να δημοσιοποιούν τα θέματα ESG που είναι περισσότε ρο ουσιαστικά για τη λειτουργία τους, καθώς και να εξηγούν τον τρόπο με

τον οποίο τα θέματα αυτά επηρεά

ζουν την εταιρική τους επίδοση και

την ικανότητά τους να εφαρμόζουν τη στρατηγική τους. Η υιοθέτηση των ESG κριτηρίων, πα ρά το γεγονός πως χαρακτηρίζονται ως «Μη Χρηματοοικονομικοί Δεί κτες», θα αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους - σύγχρονους μοχλούς ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Επενδυτές, χρηματοδοτικοί φορείς, δημόσιοι και ιδιωτικοί θα ελέγχουν τους συγκεκριμένους δείκτες, προσπαθώντας να αξιολογήσουν τη μακροπρόθεσμη στρατηγική κάθε εταιρείας. Πιστεύεται δε ότι γρήγορα οι αξιολογήσεις χρηματοδοτήσεων,

ακόμα και μικρών, θα λαμβάνουν υπόψη το κατά πόσο έχουν εναρμονιστεί οι επιχειρήσεις με τα κριτήρια αυτά. Συνεπώς, σταδιακά δημιουργείται μια νέα πραγματικότητα για

τις ελληνικές επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται να δράσουν άμεσα και οργανωμένα. Βέβαια, κάθε προσπάθεια υιοθέτησης θα πρέπει να γίνεται με προσοχή, ώστε να εντοπίζονται, να ιεραρχούνται και να δημοσιοποιούνται τα θέματα ESG που συνάδουν με τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε επιχείρησης. Άλλωστε, τα επενδυτικά funds αλλά και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (π.χ. τράπεζες) εντάσσουν τα κριτήρια αυτά ολοένα και περισσότερο στις αξιολογήσεις τους, βάσει των νέων ευρωπαϊκών νομοθετικών απαιτήσεων, ως σημαντικό κριτήριο χορήγησης των δανείων αλλά και επενδύσεων. Πολύ απλά, στο κοντινό μέλλον, πολύ δύσκολα θα βρίσκει πρόσβαση μία εταιρεία στον τραπεζικό δανεισμό αν δεν πληροί κριτή-

ρια που σχετίζονται με την ανάπτυξη του ESG.

Πλέον το επενδυτικό κοινό χρησιμοποιεί τις πληροφορίες ESG προκειμένου να καθορίσει πόσο ανθεκτική και έτοιμη είναι μια εταιρεία να διαχειρίζεται τις αλλαγές στο περιβάλλον όπου δραστηριοποιείται.

Παράλληλα, ρόλο έχουν και οι τράπεζες και μεγάλοι οργανισμοί, καθώς οι τράπεζες, στο πλαίσιο των αρχών της υπεύθυνης τραπεζικής, παρέχουν ήδη χρηματοδοτήσεις σε επιλεγμένες επιχειρήσεις με κριτήρια ESG.

Από την άλλη πλευρά, μεγάλοι οργανισμοί προωθούν κριτήρια ESG

στη διαχείριση της αλυσίδας αξίας

τους εκπαιδεύοντας και μικρομεσαί-

ες επιχειρήσεις, ώστε να υιοθετήσουν

τη δική τους εταιρική κουλτούρα

υπεύθυνης συμπεριφοράς. Η άποψη

που επικρατεί θέλει τις εταιρείες με μη βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα

ή που δεν πληρούν βασικά ESG κρι-

τήρια να αντιμετωπίζουν όλο και μεγαλύτερες δυσκολίες στη συνέχιση της χρηματοδότησης από τις τράπεζες. Και στο σημείο αυτό, τα αντίστοιχα υπουργεία και ιδιαίτερα αυτό των Οικονομικών και Ανάπτυξης θα πρέπει να υποστηρίξουν με πρακτικές και λειτουργικές νομοθεσίες την ενσωμάτωση των κριτηρίων αυτών, ειδικά στις μεσαίες επιχειρήσεις.

πριν Απο Την ΕκδοΣη

πρωΤου πρΑΣινου οΜολογου

αντίστοιχες εκδόσεις από τον ιδιωτικό τομέα. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ελληνικό πράσινο ομόλογο

Το στίγμα προσήλωσης της χώρας

στην υλοποίηση της ατζέντας για τη

βιώσιμη ανάπτυξη θα σηματοδοτήσει

η πρώτη έκδοση πράσινου ομολόγου

μέσα στη χρονιά που διανύουμε. Η

Ελλάδα έχει δεσμευτεί να μειώσει

τις εκπομπές αερίων του θερμοκη-

πίου κατά 55% έως το 2030 και να

επιτύχει το μηδέν έως το 2050, όπως περιγράφεται στον νόμο για το κλίμα που ψηφίστηκε τον Μάιο του

2022. Η εφαρμογή της στρατηγικής βιωσιμότητας της Ελλάδας περιλαμβάνει δημόσιες επενδύσεις που

μπορούν να χρηματοδοτηθούν μέσω της έκδοσης πράσινων ομολόγων.

Μάλιστα, με την έκδοση του πρώτου

πράσινου κρατικού ομολόγου της

Ελλάδας ο ΟΔΔΗΧ στοχεύει στην

ευθυγράμμιση της δημοσιονομικής

πολιτικής του κράτους με τους εθνι-

κούς στόχους βιωσιμότητας, αποδεικνύοντας περαιτέρω τη δέσμευσή

του για την ατζέντα του για τη βιωσιμότητα, και με τη διευκόλυνση της παρακολούθησης της προόδου που σημειώνεται στο πλαίσιο της στρατηγικής ESG της Ελλάδας (μέσω τακτικών εκθέσεων). Ο ΟΔΔΗΧ σκοπεύει να εκδώσει το πρώτο πράσινο

ελληνικό κρατικό ομόλογο, δίνοντας

κίνητρο σε ακόμη περισσότερες

θα είναι μικρό σε μέγεθος, της τάξης του 1-1,5 δισ. ευρώ, με τη δυνατότητα η έκδοση να «ανοίξει» στη συνέχεια ώστε να διαμορφωθεί στα 2,5-3 δισ. ευρώ. Η δομή της ζήτησης για τέτοιου είδους ομόλογα φαίνεται να στρέφεται προς τους λιγότερο ασταθείς και πιο ποιοτικούς επενδυτές, και αυτό διασφαλίζει τη ζήτησή τους. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, πράσινα ομόλογα τείνουν να τιμολογούνται με ένα λεγόμενο «greenium» (από το green και το premium), δηλαδή με

ελαφρώς χαμηλότερη απόδοση σε σχέση με τα συνήθη ομόλογα που

εκδίδονται.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η πρώ-

τη έκδοση ενός τέτοιου κρατικού τίτλου μεσομακροχρόνιας διάρκειας

θα αποτελέσει μέρος της εκδοτικής

στρατηγικής του Δημοσίου για το

επόμενο έτος. Τα βήματα που πρέπει

να γίνουν είναι πρώτα να δημιουργηθεί το πλαίσιο τέτοιων εκδόσεων.

Εδώ κι έναν χρόνο ο ΟΔΔΗΧ μαζί με το υπουργείο Οικονομικών τρέχουν

τις διαδικασίες για τη δημιουργία

πλαισίου έκδοσης ελληνικών κρατικών πράσινων χρεογράφων.

Ρήτρες

Τα πράσινα ομόλογα διέπονται από

μια συγκεκριμένη και βασική ρήτρα.

Οι πόροι οι οποίοι θα συγκεντρω-

θούν κατά την έκδοση ενός τέτοιου

είδους χρεογράφου μπορούν να

χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για πράσινα έργα. Άρα το δεύτερο και το σημαντικότερο ίσως βήμα είναι

η εξεύρεση των κατάλληλων και ώριμων «πράσινων» έργων. Aυτή τη δεδομένη στιγμή τα περισσότερα πράσινα projects που έχουν εκπονηθεί έχουν ενταχθεί είτε στο Ταμείο Ανάκαμψης είτε στο πρόγραμμα

ΕΣΠΑ. Υπενθυμίζεται πως 16 δισ. ευρώ θα δοθούν από τα δύο προγράμματα τόσο για την πράσινη μετάβαση όσο και για την κλιματική αλλαγή. Αυτό σημαίνει πως χρειάζεται να σχεδιαστούν και να τρέξουν καινούργια projects του Δημοσίου, που θα μπορέσουν να χρηματοδοτηθούν μέσω μιας έκδοσης ενός πράσινου ομολόγου, που αποτελεί και το δύσκολο κομμάτι μιας πράσινης έκδοσης.

Τα πράσινα ομόλογα σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Από τον Ιούλιο του 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει ένα νέο Ευρωπαϊκό Πρότυπο Πράσινων Ομολόγων για να οδηγήσει χρήματα σε έργα που θα βοηθήσουν να επιτευχθεί ο κλιματικός στόχος για μηδενικές εκπομπές άνθρακα. Το εθελοντικό πλαίσιο στοχεύει στη διαμόρφωση ενός «χρυσού προτύπου» για τις εταιρείες και τις κυβερνήσεις που θέλουν να συγκεντρώσουν κεφάλαια για φιλικά προς το περιβάλλον έργα και προγράμματα.

Η παγκόσμια αγορά πράσινων ομολόγων αναπτύσσεται έντονα τα τελευταία χρόνια - ξεπερνώντας το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια. Το ευρωπαϊκό πρότυπο στοχεύει επίσης να βοηθήσει να σταματήσει το «πράσινο πλύσιμο», όπου οι εκδότες ομολόγων επικαλούνται περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς χωρίς αιτιολόγη-

ΑΡθΡο

ανάπτυξη, αλλά ταυτόχρονα και με την ανάπτυξη δεξιοτήτων της κοινωνίας (social capabilities) και τη σημαντική συμβολή της στην εκπλήρωση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ

μετοχής της μεταποίησης. Συγκεκριμέ

να, μόλις το 4% του πληθυσμού απα

σχολείται πλέον στη μεταποίηση, ενώ

η συμμετοχή της μεταποίησης στην

προστιθέμενη αξία της ελληνικής οι

κονομίας αγγίζει περίπου το 11%. Πέραν της περιορισμένης συμμετοχής της μεταποίησης στην ελληνική οικονομία, ο συγκεκριμένος παραγωγικός ιστός είναι κατακερματισμένος σε μεγάλο αριθμό μικρών επιχειρήσεων που πα ρουσιάζουν χαμηλή παραγωγικότητα εργασίας και χαμηλούς μισθούς.

Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με τον Atlas of Economic Complexity, ο παραγωγικός ιστός της ελληνικής οικονομίας παρουσιάζει σχετικά μικρό βαθμό πολυπλοκότητας σε σχέση με

το ΑΕΠ, στοιχείο που δείχνει σχετικά χαμηλή δυναμική οικονομικής ανάπτυξης στο μέλλον. Όμως, από το 2018

και μετέπειτα ο Atlas of Economic Complexity καταγράφει θετική ανάπτυξη των εξαγωγών, με κύριους συντελεστές, μεταξύ άλλων, τον φαρμα-

κευτικό κλάδο και τον κλάδο της πληροφορικής. Ταυτόχρονα παρατηρείται σταδιακά ένας δομικός μετασχηματισμός

της οικονομίας, με τη μεταφορά παραγωγικών πόρων και δραστηριότητας

προς κλάδους της μεταποίησης με μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία και παραγωγικότητα, όπως ηλεκτρονικά και machinery manufacturing. Τέλος, καταγράφονται σημαντικές ευκαιρίες ενδυνάμωσης και συμπλήρωσης του υφιστάμενου παραγωγικού ιστού της χώρας. Συνεπώς, φαίνεται ότι παρά τον συνολικά χαμηλό βαθμό πολυπλοκό-

κευμένης τεχνογνωσίας προσφέρει

ικανό σημείο εκκίνησης που μπορεί να στηρίξει την επανεκκίνηση της μεταποίησης και της συνολικής παραγωγικής βάσης της χώρας, οδηγώντας σε μια βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Γιατί μεταποίηση στην Ελλάδα; Η σημαντικότητα της μεταποίησης στην οικονομία μιας χώρας απεικονίζεται στη συνεισφορά της σε επιμέρους δείκτες της οικονομίας. Έτσι, για παράδειγμα, στις ΗΠΑ, ενώ η μεταποίηση

αποτελεί το 11% του ΑΕΠ της οικονομίας, συνεισφέρει το 35% της αύξησης

της παραγωγικότητας και το 60% των

αμερικάνικων εξαγωγών. Επίσης, η μεταποίηση αποτελεί την ατμομηχανή

της καινοτομίας στις ΗΠΑ, παράγοντας

το 55% των πατεντών στη χώρα και συνεισφέροντας το 70% της συνολικής

δαπάνης για έρευνα και ανάπτυξη.

Σε πρόσφατη μελέτη (Yong, 2020) ανα-

λύεται η συνεισφορά της μεταποίησης

σε σύνολο οικονομιών με διαφορετικά

χαρακτηριστικά, όχι μόνο σχετικά με

τη σημαντικότητά της στην οικονομική

Συνολικά, στη μελέτη διαπιστώνεται η άμεση επίπτωση της μεταποίησης στην ανάπτυξη συγκεκριμένων από τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ (SDGs), όπως η μείωση της φτώχειας, η παιδεία, η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, η τεχνολογική αναβάθμιση της οικονομίας, και η γενικότερη ανάπτυξη της οικονομίας. Επίσης, οι παρεμβάσεις πολιτικής για την ανάπτυξη της μεταποίησης είναι πολύ σημαντικές, καθώς συντελούν στην ανάπτυξη δεξιοτήτων στη χώρα, πυροδοτώντας τεχνολογική καινοτομία και δημιουργώντας νέες αγορές και θεσμούς (βλ. Chang, 2002, Reinert, 2008, Cimoli et al., 2009, Stiglitz and Lin, 2013, Noman and Stiglitz, 2016, Andreoni and Chang, 2019). Τέλος, φαίνεται να μην υπάρχει συγκεκριμένο σύνολο παρεμβάσεων πολιτικής για την ανάπτυξη της μεταποίησης σε μια χώρα, μιας και η αποτελεσματικότητα τέτοιων παρεμβάσεων σχετίζεται με τις ιδιαιτερότητες της κάθε οικονομίας (Andreoni, Chang and Scazzieri, 2019). Συνεπώς, η ανάπτυξη της μεταποίησης στην Ελλάδα θα μπορούσε να συνεισφέρει τα μέγιστα στην ελληνική οικονομία και την υλοποίηση των στόχων SDGs του ΟΗΕ. Βέβαια, παρά το γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες η μεταποίηση παρουσιάζει σημαντική υστέρηση, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ανάσχεση της υστέρησης αυτής, αναδεικνύοντας έτσι κάποιες προοπτικές ανάπτυξης. Η ανάπτυξη της ελληνικής μεταποίησης, για να είναι βιώσιμη, θα πρέπει να βασίζεται στο

η επανεκκίνηση της ελληνικής μεταποίησης: «Βιομηχανία 4.0» και «Ελλάδα 2.0»

Του κΩστα αΞαρλογλού*

δίπτυχο: «Εξωστρέφεια και διεθνοποίηση» και «Καινοτομία και εξειδίκευση». Ταυτόχρονα, η στρατηγική ανάπτυξης

της ελληνικής μεταποίησης θα μπορούσε να βασίζεται:

- Στη συμμετοχή της στα Διεθνή Δίκτυα Παραγωγής (ΔΔΠ), που γίνεται πλέον

πιο εφικτή έτσι όπως αυτά μετεξελίσσονται από την επίδραση της σημαντικότητας της κυκλικής οικονομίας, του

ψηφιακού μετασχηματισμού, της αειφορίας, και τις νέες τεχνολογίες όπως η ρομποτική.

- Στους μηχανισμούς και στις δομές που θα βοηθήσουν την ανάπτυξη της ελληνικής μεταποίησης (enablers) και σχετίζονται με το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».

Τα Διεθνή Δίκτυα Παραγωγής

Η διεθνοποίηση και η εξωστρέφεια της μεταποίησης στη χώρα αποτελούν τον βασικό άξονα για την ανάπτυξή της. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τον προσανατολισμό του παραγωγικού ιστού

της μεταποίησης στη διεθνή αγορά και στο πλαίσιο των Διεθνών Δικτύων Παραγωγής (Global Value Chain Networks, UNCTAD 2013) που αναπτύσσονται

ακόμα και σε περιφερειακό επίπεδο (π.χ. ενεργειακά δίκτυα στη ΝΑ Μεσόγειο, θύλακες καινοτομίας στη Θεσσαλονίκη και Β. Ελλάδα κ.λπ.). Τις τελευταίες δύο δεκαετίες παρατηρούνται σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές στα

ΔΔΠ, που επιτείνονται από την ανατροπή που έχει επιφέρει στα δίκτυα αυτά

η πανδημία του Covid-19. Ταυτόχρονα, τα ΔΔΠ μετεξελίσσονται στο πλαίσιο των μεγάλων τάσεων στην παγκόσμια οικονομία (megatrends) όπως:

- Ψηφιακές τεχνολογίες, αυτοματισμός

- ρομποτική.

- Αειφορία και κλιματική αλλαγή.

- Κυκλική οικονομία.

Το παραπάνω τρίπτυχο των megatrends σε συνδυασμό με την πανδημία του Covid-19 οδηγεί στην ανάπτυξη ΔΔΠ σε περιφερειακό επίπεδο (και όχι απαραίτητα παγκόσμιο) ώστε να αναπτυχθεί

υψηλός βαθμός ευελιξίας και ανθεκτικότητας στις οποιεσδήποτε ανατροπές

που προκύπτουν, είτε μέσω της τεχνολογίας είτε μέσω των διαφορετικών

πολιτικών μεταξύ των χωρών, ή, τέλος,

μέσω των σημαντικών αλλαγών και εξελίξεων στην παγκόσμια οικονομία. Η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών και η ψηφιοποίηση λειτουργιών και διαδικασιών στη μεταποίηση δεν αλλάζουν μόνο τη λειτουργία των επιχειρήσεων αλλά και τη δομή των ΔΔΠ, που πλέον βασίζονται σε οικοσυστήματα-δίκτυα ανεξάρτητων παραγωγών που αλληλεξαρτούνται άμεσα από τη συμμετοχή τους στα συγκεκριμένα δίκτυα. Οι τεχνολογίες αυτές σχετίζονται άμεσα με το διαδίκτυο, όπως το IoT (Internet of Things), το σύννεφο (cloud), οι ψηφιακές πλατφόρμες και τα ψηφιακά οικοσυστήματα, κ.λπ. Οι τεχνολογίες αυτές οδηγούν σε μεγαλύτερο βαθμό ενσωμάτωσης της παραγωγής στα ΔΔΠ, μείωση του κόστους συναλλαγών και ευκολότερη συμμετοχή και αποτελεσματικότερο συντονισμό της λειτουργίας των συνεργαζόμενων επιχειρήσεων από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές. Ταυτόχρονα, η συγκέντρωση και ανάλυση δεδομένων (data analytics) βοηθούν στον καλύτερο προγραμματισμό και συντονισμό της παραγωγής στο πλαίσιο των ΔΔΠ, και σε αποτελεσματικότερο συντονισμό και διαχείριση της παραγωγής ενός γεωγραφικά διασπαρμένου ΔΔΠ. Επίσης, η χρήση διαδικτυακών εμπορικών πλατφορμών (e-commerce) δημιουργεί εύκολη και άμεση πρόσβαση των παραγωγών σε πρώτες ύλες και ημικατεργασμένα προϊόντα και ταυτόχρονα άμεση και γρήγορη πρόσβαση σε μεγάλες αγορές δυνητικών πελατών. Τέλος, οι συγκεκριμένες ψηφιακές τεχνολογίες αυξάνουν τον βαθμό υπεράκτιας παραγωγής (offshoring), καθιστώντας τα ΔΔΠ περισσότερο προσιτά σε επιχειρήσεις που εδρεύουν σε τρίτες χώρες και συνεπώς δίνεται η ευκαιρία σε αυτές τις εταιρείες να αναπτύξουν ενεργό ρόλο στα ΔΔΠ. Συμπερασματικά, οι νέες τεχνολογίες οδηγούν στην αλλαγή των οι-

κονομικών των ΔΔΠ. Η ανάπτυξη και

υιοθέτηση των τεχνολογιών αυτών στην

παραγωγή, και κυρίως των ψηφιακών

τεχνολογιών, έχουν οδηγήσει σε δρα-

ματική αύξηση του όγκου του διεθνούς

εμπορίου σε υπηρεσίες, σε αύξηση της

συμμετοχής ψηφιακών εταιρειών και

εταιρειών τεχνολογίας στα ΔΔΠ και, τέλος, στη δραματική αύξηση της σημαντικότητας των άυλων περιουσιακών

στοιχείων (π.χ. brand name) των εταιρειών αυτών (Axarloglou, 2020).

Τα ΔΔΠ αναπτύχθηκαν κυρίως για την

εκμετάλλευση των διαφορών στο κόστος εργασίας μεταξύ διαφορετικών

χωρών και τοποθεσιών. Η αυτοματο-

ποίηση και η ρομποτική, όμως, θέτουν

εν αμφιβόλω τη συγκεκριμένη στρατηγική, με δεδομένο ότι η αυτοματοποί-

ηση κυρίως οδηγεί σε υποκατάσταση

της εργασίας από τα ρομπότ. Αυτή η

εξέλιξη, σε συνδυασμό με την αύξηση

του κόστους εργασίας σε αρκετές αναπτυσσόμενες χώρες και τις πολιτικές

αβεβαιότητες, οδηγεί στην επαναφορά

τμήματος των υπεράκτιων δραστηριο-

τήτων στην έδρα των πολυεθνικών.

Πάντως, η τάση μέχρι το 2030 είναι ότι η αυτοματοποίηση και η ρομποτική θα

αυξήσουν σημαντικά τη διείσδυσή τους

στους κλάδους της μεταποίησης και θα

ενταθεί η τάση επαναφοράς τμήματος

των παράκτιων δραστηριοτήτων των

ΔΔΠ πίσω στην έδρα της επιχείρησης.

Συνολικά, η αυτοματοποίηση της πα-

ραγωγής στη μεταποίηση αναμένεται

να οδηγήσει στην αύξηση της προστιθέμενης αξίας στην παραγωγή και ταυ-

τόχρονα στην αύξηση της παραγωγι-

κότητας στη μεταποίηση.

Η παγκόσμια τάση για αειφόρο ανάπτυ-

ξη επηρεάζει και πρόκειται να επηρεάσει ακόμα περισσότερο τη δομή, οργάνωση και ανάπτυξη των ΔΔΠ. Η αυξανόμενη ανάγκη για έλεγχο του κοινωνικού και κλιματικού αποτυπώματος των επιχειρήσεων και της ευθυγράμμι-

η πΑγκοΣΜιΑ ΤΑΣη γιΑ ΑΕιφορο ΑνΑπΤυξη

προκΕιΤΑι νΑ ΕπηρΕΑΣΕι ΑκοΜΑ πΕριΣΣοΤΕρο Τη

δοΜη, οργΑνωΣη κΑι ΑνΑπΤυξη Των δδπ

ΑΡθΡο

σής τους με τις ESG προτεραιότητες και

ταυτόχρονα η επιβολή κανόνων για

θέματα αειφορίας από τα κράτη επηρε-

άζουν άμεσα τη δομή και λειτουργία

των ΔΔΠ, μιας και οδηγούν σε μεταβο-

λές στο κόστος μεταφοράς και στο συ-

γκριτικό πλεονέκτημα χωρών ανάλογα

με τη διαθεσιμότητα ανανεώσιμων μορφών ενέργειας. Ταυτόχρονα, οι επιχει-

ρήσεις δέχονται πίεση και από τους

καταναλωτές που προτιμούν προϊόντα φιλικά προς το περιβάλλον (από ανακυκλωμένες πρώτες ύλες κ.λπ.). Επίσης, οι κεφαλαιαγορές απαιτούν πλέον τον έλεγχο του περιβαλλοντικού και κοινωνικού αποτυπώματος των επιχειρήσεων ως συνθήκη για την άντληση κεφαλαίων και δανεισμού. Τέλος, η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε έντονες εναλλαγές των καιρικών φαινομένων κατά τόπους,

Η επιταγή και η αναγκαιότητα για αειφορία και καλύτερη διαχείριση των πόρων οδηγούν τις χώρες στην υιοθέτηση κανόνων λειτουργίας της οικονομίας και της μεταποίησης που συμβάλλουν σε αυτή τη διαχείριση, οδηγώντας τις επιχειρήσεις στην υιοθέτηση επιχειρηματικών μοντέλων και στρατηγικών συμβατών με τις επιταγές της κυκλικής οικονομίας (J. Frishammar and V. Parida, 2021). Η τεχνολογική εξέλιξη κάνει πλέον τεχνολογικά αλλά και οικονομικά εφικτές παραγωγικές διαδικασίες που λειτουργούν στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας με σημαντική μείωση των αποβλήτων, σημαντική εξοικονόμηση και

ανακύκλωση πρώτων υλών και προϊόντων, και επαναχρησιμοποίηση κάποιων από αυτά.

Η επιχείρηση που υιοθετεί ένα κυκλικό μοντέλο λειτουργίας ενσωματώνει στη λειτουργία της περισσότερο τους πελάτες και τις συγκεκριμένες ανάγκες τους, συν-δημιουργεί αξία με τις συνεργαζόμενες εταιρείες, δίνει έμφαση στη δημιουργία αξίας μέσα από τη χρήση των προϊόντων (value-in-use) και όχι τόσο μέσα από τη συναλλαγή και την αγορά του προϊόντος (value in transaction), και, τέλος, δημιουργεί αξία με νέες και καινοτόμες

υπηρεσίες που δίνουν έμφαση κυρίως στη χρήση του προϊόντος

και όχι στην αγορά του προϊόντος. Συγκεκριμένα, η εφαρμογή

των νέων τεχνολογιών (ψηφιακών και μη) και ταυτόχρονα η

εμπειρία του διαδικτυακού «σύννεφου» (cloud) οδηγούν τους χρήστες βιομηχανικών προϊόντων να προτιμούν τη χρήση των προϊόντων αυτών όταν τη χρειάζονται (on demand), αντί για

την αγορά των προϊόντων αυτών. Με τον τρόπο αυτό μετατρέπουν τα σταθερά έξοδα και το κόστος της αρχικής επένδυσης σε μεταβλητά έξοδα ανάλογα με τη χρήση των βιομηχανικών προϊόντων (cost variabilization). Ταυτόχρονα, οι χρήστες διαρκών βιομηχανικών προϊόντων σε βάθος χρόνου εκτιμούν ιδι-

αίτερα την εμπειρία τους με το προϊόν, όχι μόνο κατά τη χρήση του αλλά και στις υπόλοιπες φάσεις της συνολικής τους εμπειρίας, που ξεκινά με τη διαπίστωση της ανάγκης αγοράς του προϊόντος, την έρευνα αγοράς για τον προμηθευτή του προϊόντος, τη διαδικασία και τους όρους επιλογής του προϊόντος, τη χρήση του προϊόντος, τη συντήρηση/επιδιόρθωση του προϊόντος, την τεχνική υποστήριξή του, την ανανέωση του προϊόντος

και τη βελτίωσή (upgrade) του ή την απόφαση για αλλαγή παρόχου του προϊόντος. Οι πάροχοι του προϊόντος πρέπει να δώσουν έμφαση στη συνολική εμπειρία του χρήστη-πελάτη. Η

δημιουργία και βελτίωση της εμπειρίας του πελάτη με το βιο-

με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η ομαλή και απρόσκοπτη λειτουργία των ΔΔΠ που αναπτύσσονται σε πολλές χώρες. Συνεπώς, οι επιχειρήσεις και τα ΔΔΠ αναλαμβάνουν στρατηγικές για την αύξηση της ανθεκτικότητας και ευελιξίας τους ώστε να μπορούν με αποτελεσματικότερο τρόπο να αντιμετωπίζουν τις διαταραχές που παρέρχονται από την κλιματική αλλαγή.

μηχανικό προϊόν μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος της εταιρείας-παρόχου.

Οι εταιρείες, λοιπόν, αναπτύσσουν επιχειρηματικά μοντέλα στο πλαίσιο οικοσυστημάτων (που αντιπροσωπεύουν πλέον ΔΔΠ) που βασίζονται στη συνεργασία με άλλες εταιρείες, ώστε να παράγουν και να προφέρουν αξία με βιώσιμο τρόπο. Ο σκοπός αυτών των μοντέλων και οικοσυστημάτων είναι να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τον κύκλο ζωής των προϊόντων και των ανταλλακτικών με κλιματικά, κοινωνικά και επιχειρηματικά/ οικονομικά βιώσιμο τρόπο. Βέβαια, η μετάβαση από ένα παραδοσιακό-γραμμικό μοντέλο λειτουργίας-παραγωγής σε ένα κυκλικό μοντέλο στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας απαιτεί από την επιχείρηση σημαντική αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τη δημιουργία και τη διανομή αξίας στην οικονομία. Ταυτόχρονα, το μοντέλο με το οποίο ο παραγωγός στη μεταποίηση εισπράττει τα έσοδά του επίσης μεταβάλλεται. Και ενώ παραδοσιακά τα έσοδα προέρχονταν από την πώληση του προϊόντος, στο κυκλικό μοντέλο προέρχονται από την ενοικίαση του προϊόντος και τις υπόλοιπες υπηρεσίες υποστήριξης της χρήσης του. Αυτό, βέβαια, απαιτεί από τις εταιρείες να αναπτύξουν νέες δεξιότητες για την παραγωγή αξίας που σχετίζονται περισσότερο με την ανάπτυξη υπηρεσιών σχετικών με τη χρήση των βιομηχανικών προϊόντων, που πολλές φορές είναι αποτέλεσμα στρατηγικών συνεργασιών με άλλες εταιρείες στο πλαίσιο του ΠΔΔ. Το κυκλικό επιχειρηματικό μοντέλο, λοιπόν, έχει τη δυνατότητα να αναζωογονήσει κλάδους και επιχειρήσεις της μεταποίησης δίνοντάς τους την ευκαιρία να αναπτύξουν νέες συνεργασίες με εταιρείες και οικοσυστήματα στο πλαίσιο των ΔΔΠ, ελαχιστοποιώντας την επιβάρυνση του περιβάλλοντος και διατηρώντας παράλληλα την οικονομική τους ευρωστία, επιτυγχάνοντας το τρίπτυχο των στόχων: περιβάλλον - κοινωνία - οικονομική ευρωστία.

Η συμμετοχή της ελληνικής μεταποίησης στα ΔΔΠ, και κυρίως στα περιφερειακά ΔΔΠ, απαιτεί όμως οριζόντιες παρεμβάσεις που θα δημιουργήσουν και ακόμα θα βελτιώσουν τις απαιτούμενες δομές και το περιβάλλον για να μπορέσει η ελληνική μεταποίηση να δράσει ανταγωνιστικά στο πλαίσιο των περιφερειακών ΔΔΠ. Εδώ πλέον η μεγάλη ευκαιρία για τη μεταποίηση είναι το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».

Το μοντέλο της κυκλικής οικονομίας στο ελληνικό παραγωγικό σύστημα

χρήματα

Το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» αποτελεί ολοκληρωμένο σχέδιο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για την αναδιάρθρωση του παραγωγικού μοντέλου της χώρας με άξονες την εξωστρέφεια - ανταγωνιστικότητα - καινοτομία.

Το σχέδιο βασίζεται στην αρχική χρηματοδότηση 31,1 δισ. ευρώ την

περίοδο 2022-2026 (18,3 δισ. ευρώ

με τη μορφή επιδοτήσεων και 12,7

δισ. ευρώ με τη μορφή δανείων), με

την προοπτική να κινητοποιηθούν επιπλέον επενδυτικοί πόροι συνολικού ύψους 58,8 δισ. ευρώ. Το σχέδιο απαρτίζεται από τέσσερις πυλώνες (και 18 επιμέρους άξονες):

- Πράσινη μετάβαση.

- Ψηφιακή μετάβαση.

- Απασχόληση, δεξιότητες και κοινωνική συνοχή.

- Ιδιωτικές επενδύσεις και μετασχηματισμός της οικονομίας.

Ο πυλώνας για την πράσινη μετάβαση, που θα απορροφήσει περίπου το 37% των πόρων του σχεδίου, δίνει έμφαση στον ενεργειακό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας, αφενός μεν προς τις ανανεώσιμες

πηγές ενέργειας και αφετέρου προς την ενεργειακά πιο αποτελεσματική

λειτουργία της οικονομίας, την αποτελεσματικότερη χρήση των φυσικών πόρων και την προώθηση της κυκλικής οικονομίας. Ο πυλώνας για την ψηφιακή μετάβαση της οικονομίας, που θα απορροφήσει περίπου το 20% των πόρων του σχεδίου, περιλαμβάνει επενδύσεις σε υποδομές (οπτικές ίνες, 5G, κ.λπ.), τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους και την προώθηση και υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις ώστε να έχουν τη δυνατότητα διασύνδεσης στα Δίκτυα Διεθνούς Παραγωγής (ΔΔΠ). Ο πυλώνας για την απασχόληση, τις δεξιότητες και την κοινωνική συνοχή περιλαμβάνει δράσεις για τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας, την επανένταξη ανέργων στην αγορά εργασίας, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, και τη μείωση των

ανισοτήτων, της φτώχειας και του

κοινωνικού και οικονομικού αποκλεισμού.

Τέλος, ο πυλώνας για τις ιδιωτικές επενδύσεις και τον μετασχηματισμό της οικονομίας περιλαμβάνει επενδύσεις και δράσεις για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού

συστήματος, την προώθηση και υποστήριξη της έρευνας και καινοτομίας, τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση της ανθεκτικότητας κύριων κλάδων της οικονομίας, όπως ο τουρισμός και η μεταποίηση, και, τέλος, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και την προώθηση ιδιωτικών επενδύσεων και εξαγωγών. Συγκεκριμένα, στον πυλώνα αυτόν στόχος των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων είναι:

- Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας που πρόκειται να επιτευχθεί μέσω της μείωσης του μέσου κόστους, αλλά κυρίως μέσω της παραγωγής προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.

- Η εξωστρέφεια των επιχειρήσεων, είτε με την παραγωγή εμπορεύσιμων-εξαγώγιμων προϊόντων είτε με τη συμμετοχή των επιχειρήσεων στα ΔΔΠ. Αυτό θα συντελέσει επίσης στην αύξηση του μεγέθους των επιχειρήσεων και της σχετιζόμενης με αυτό αύξησης της παραγωγικότητας και της καινοτομίας.

- Η επιτάχυνση του προγράμματος

μετασχηματισμού «Βιομηχανία 4.0», που αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ανάπτυξη της «έξυπνης» παραγωγής στην Ελλάδα και την ανάπτυξη νέας γενιάς βιομηχανικών πάρκων.

- Η προώθηση και στήριξη επενδύσεων για την ανάπτυξη νέων ή την αναβάθμιση υφιστάμενων γραμμών παραγωγής για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας με έμφαση στον προηγμένο και ψηφιακά ελεγχόμενο βιομηχανικό εξοπλισμό, τα συστήματα ελέγχου της παραγωγής και την ανάπτυξη των βιομηχανικών συνεργασιών για την

ενίσχυση της παραγωγής και της

συνεργασίας στα ΔΔΠ.

- Η προώθηση σημαντικών διαρθρω-

τικών αλλαγών για τη μείωση της

γραφειοκρατίας που σχετίζονται με

τη λειτουργία των επιχειρήσεων και

την απλούστευση των διαδικασιών

για την προσέλκυση και υλοποίηση

ξένων άμεσων επενδύσεων στη χώρα.

Ταυτόχρονα, το Πρόγραμμα «Ελλάδα

2.0», για τη δημιουργία των απαραί-

τητων πόρων και οργανωσιακών δεξιοτήτων, θεσμοθετεί σειρά δράσεων

και σχετική χρηματοδότηση:

- Για την αύξηση των πάγιων επενδύσεων στη χώρα και την κάλυψη του «επενδυτικού χάσματος», μιας και η σχετική δαπάνη στη χώρα μας αντι-

στοιχεί μόλις στο 10,1% του ΑΕΠ, ενώ

στην Ε.Ε. αντιστοιχεί στο 20,2% του

ανάλογου ΑΕΠ.

- Για την αύξηση των δαπανών σε Ε&Α, μιας και η χώρα μας δαπανά περίπου

μόλις το 0,57% του ΑΕΠ σε Ε&Α σε

σχέση με το 1,41% του αντίστοιχου

ΑΕΠ για τις χώρες της Ε.Ε., και τη βελτίωση των οργανωσιακών δεξιοτήτων

για Ε&Α των επιχειρήσεων με τη διασύνδεσή τους στα ΔΔΠ. Συμπερασμα-

τικά, ο δομικός μετασχηματισμός της

ελληνικής οικονομίας που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια θέτει τη

βάση για την επανεκκίνηση της ελληνικής μεταποίησης («Βιομηχανία

4.0»). Ταυτόχρονα, οι μεγάλες αλλαγές που παρατηρούνται στην παγκόσμια οικονομία (megatrends) καθιστούν εφικτή τη συμμετοχή του παραγωγικού ιστού της μεταποίησης σε

ΔΔΠ και συνεπώς την περαιτέρω διεθνοποίησή του. Όμως, αυτό θα γίνει

εφικτό με την υλοποίηση οριζόντιων

δράσεων ενδυνάμωσης της ελληνικής

οικονομίας στο πλαίσιο του Εθνικού

Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικό-

τητας «Ελλάδα 2.0». Συνεπώς, τα

Προγράμματα «Ελλάδα 2.0» και «Βι-

ομηχανία 4.0» είναι άρρηκτα συνδε-

δεμένα μεταξύ τους.

* Πρύτανης στο Alba Graduate Business School

Ευρωπαϊκά

στην Ελλάδα: «Ελλάδα 2.0» και «Βιομηχανία 4.0»

Του ΣΤ. Κ. ΧΑΡΙΤΟΥ

Απο ιδιοκΤηΤηΣ, ΜΕΤοΧοΣ... ΜΕιοψηφιΑΣ ΜΕ ΜολιΣ 15% ΣΤη FRIGoGLASS

μένων εταιρειών με αυτήν αποκτούσε τη πλειοψηφία της Κατσέλης, η

οποία εντάχθηκε σε ένα εταιρικό

σχήμα, τη Nutriart, με αντικείμενο

τα τρόφιμα. Και η μοίρα αυτής της

εταιρείας, και με την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας να βρίσκεται στο ξεκίνημά της, ήταν να οδηγηθεί

Σοκ έχει προκαλέσει στην επιχειρη

ματική κοινότητα αλλά και στην

αγορά το γεγονός ότι η Frigoglass

απώλεσε το ενεργητικό της, τα περι

ουσιακά της στοιχεία, εν μια νυκτί,

προς όφελος των funds τα οποία δεν

ολοκλήρωσαν τη συμφωνία για την

παροχή έξτρα χρηματοδότησης από

το ήδη υπάρχον ομολογιακό δάνειο

λήξεως 2025 260 εκατ. ευρώ. Οι μέ τοχοι μειοψηφίας με 194 εκατ. τεμά-

χια αξίας πια, σχεδόν 14,7 εκατ. ευρώ, βιώνουν μνήμες του άσχημου παρελθόντος της εγχώριας χρηματιστηριακής αγοράς, αφού πλέον η Frigoglass καθίσταται εταιρεία όχημα, χωρίς παραγωγικό αντικείμενο

και δραστηριότητα, αφού το σύνολο

του ενεργητικού της αλλά και των

υποχρεώσεών της περνά εξ ολοκλήρου στους ομολογιούχους σε νέα

εταιρεία, που θα συσταθεί, στην οποία

η Frigoglass θα έχει μειοψηφικό πακέτο μετοχών.

Δεν είναι, όμως, η πρώτη φορά που

οι ιδιώτες επενδυτές βιώνουν τέτοια

απογοήτευση και ειδικά από την επιχειρηματική οικογένεια Δαυίδ, που έχει λαμπρή διαδρομή στην ανάπτυξη της ελληνικής βιομηχανίας

της χώρας. Πριν από 16 χρόνια μέσω

της Αλλατίνης και άλλων συνδεδε-

στο λουκέτο και οι εργαζόμενοι (σ.σ.: περίπου 450) να χάσουν τη δουλειά τους και οι μέτοχοι τα χρήματά τους. Ήταν σχεδόν η ίδια περίοδος που η οικογένεια αποκτούσε την πλειοψηφία των μετοχών της Παπουτσάνης, η οποία, επίσης, άλλαξε επωνυμία, μετονομάστηκε σε Plias. Η αρχή της κρίσης οδήγησε σε αναθεώρηση των επενδυτικών σχεδίων του βασικού μετόχου, της οικογένειας Δαυίδ, με αποτέλεσμα την έξοδο το 2013.

Η εταιρεία θα περνούσε ιδιοκτησιακά στο δίδυμο των Γιώργου Γκάτζαρου και Μένιου Τασόπουλου για να κάνει μια νέα διαδρομή. Μια καινούργια πορεία προς το μέλλον. Πλέον η μετοχή έχει επιστρέψει στα υψηλότερα επίπεδα από το… 2008! Και όχι μόνο αυτό, αλλά εδώ και επτά χρόνια βρίσκεται σε διαρκή ανάπτυξη, με αποκορύφωμα τις πωλήσεις του 2022 που ξεπέρασαν τα 70,5 εκατ. ευρώ, και ταυτόχρονα σημαντική άνοδο στις εξαγωγές, που διαμορφώθηκαν σε 46,4 εκατ. ευρώ έναντι 34,0 εκατ. ευρώ το 2021 και αντιπροσωπεύουν το 66% του συνολικού κύκλου εργασιών, με ανάπτυξη κατά 36%. Η εταιρεία εισήχθη στο Χρηματιστήριο Αθηνών στις 16 Αυγούστου του 1972, ενώ στις αρχές του 1990 η οικογένεια Παπουτσάνη μεταβίβασε τις μετοχές στον όμιλο Δαυίδ. To 2010 ανέλαβαν το

management οι κ.κ. Γκάτζαρος και Τασόπουλος. Ο πρώτος ελέγχει το 24,47% και ο δεύτερος το 23,7%, ενώ η εταιρεία Truad εμφανίζεται με 21,28%.

Επιστρέφοντας στη Frigoglass, όλη η αγορά γνώριζε, με βάση πάντα τις επίσημες ανακοινώσεις της εταιρείας, ότι οι διαπραγματεύσεις με τους ομολογιούχους προχωρούν και πως επέρχεται συμφωνία. Από τις αρχές του προηγούμενου μήνα υπήρξε κινητικότητα γύρω από την εταιρεία, αφού η Frigoglass, η οποία έχει εκδώσει ομολογιακό δάνειο 260 εκατ. ευρώ, ζητούσε επιπλέον χρηματοδότηση από τους πιστωτές της λόγω της άσχημης συγκυρίας που βιώνει η εταιρεία εδώ και τρία χρόνια (κορωνοϊός, πυρκαγιά στο εργοστάσιο της

Ρουμανίας και πόλεμος στην Ουκρανία). Μάλιστα, η Frigoglass ανακοίνωνε ότι έχει συμφωνήσει με τους ομολογιούχους να μην προβεί στην άσκηση οιωνδήποτε δικαιωμάτων της έναντι του Ομίλου, τα οποία θα ασκούσε σε διαφορετική περίπτωση, εάν δεν είχε καταβληθεί το τοκομερίδιο που έληξε την 1η Φεβρουαρίου 2023 αναφορικά με τις Ομολογίες Λήξεως 2025. Τι άλλαξε, όμως, και οι ομολογιούχοι ενώ είχαν συμφωνήσει να μην προβούν στην άσκηση των δικαιωμάτων τους, τελικά προέβησαν; Μόλις την 1η Μαρτίου έγινε γνωστό μέσα από μία δυσνόητη ανακοίνωση ότι η Frigoglass δεν αποπλήρωσε το κεφάλαιο και τους δεδουλευμένους τόκους των Ενδιάμεσων Ομολογιών, το οποίο κατέστη ληξιπρόθεσμο και

απαιτητό στις 28 Φεβρουαρίου 2023. Το γεγονός αυτό αποτελεί Γεγονός Καταγγελίας (Event of Default) στο πλαίσιο της πράξης έκδοσης των Ενδιάμεσων Ομολογιών και αυτό το Γεγονός Καταγγελίας απαιτείται για την έναρξη υλοποίησης της Συναλλαγής. Δηλαδή, τι; Το σύνολο του ενεργητικού και των υποχρεώσεων της Frigoglass μεταβιβάζεται στους ομολογιούχους και συγκεκριμένα σε μία νέα εταιρεία, στην οποία τη μειοψηφία θα έχει η εισηγμένη (στην κατηγορία των εταιρειών σε επιτήρηση), η οποία είναι της τάξης του 15%. Το πιστωτικό γεγονός ήταν και η βασική αιτία για την αναστολή διαπραγμάτευσης της Frigoglass, η οποία μένει μία εταιρεία χωρίς αντικείμενο.

Του στ. κ. Χαριτού

ΜιΑ ιΣΤοριΑ Μονο γιΑ κλΑΜΑΤΑ

Σ

Σε σύντομο ανέκδοτο για γέλια και

για κλάματα έχει μετατραπεί ο όρος

«Ελληνικός Σιδηρόδρομος». Εκατοντάδες δρομολόγια τρένων, χωρίς

εμφανή λόγο, ακυρώνονται κάθε

εβδομάδα προκειμένου να υλοποι-

ηθούν, κακήν κακώς και με καθυστέρηση, από λεωφορεία. Βλάβες

και αστοχίες οδηγούν σε πολύωρη

κατάρρευση του προγράμματος που εφαρμόζεται πετσοκομμένο εδώ και

τρεις μήνες, από τότε που οι Ιταλοί

της τέως ΤΡΑΙΝΟΣΕ (νυν Hellenic

Train) υπέγραψαν συμφωνία για

να εισπράξουν από το Δημόσιο επιδοτήσεις 750 εκατομμυρίων ευρώ

στην ερχόμενη 15ετία.

Η κατάσταση είναι τόσο οριακή, που

αρκεί ένα πρόβλημα ρουτίνας, όπως

μια θραύση στα «κλειδιά αλλαγής»

ενός δρομολογίου, για να ταλαιπω-

ρηθούν χιλιάδες επιβάτες άλλων

συρμών περιμένοντας με τις ώρες

στις αποβάθρες, χωρίς κανείς να

τους ενημερώνει πότε και πώς θα

εξυπηρετηθούν. Άλλοι εγκλωβίζο-

νται μέσα σε ακινητοποιημένα τρέ-

να ύστερα από κάποιο συμβάν ή

-ακόμη χειρότερα- αναγκάζονται να

αποβιβαστούν περπατώντας δίπλα

στις ράγες. Και το χειρότερο; Αυτό

που ζήσαμε στην αυγή του Μαρτίου.

Το πολύνεκρο τραγικό δυστύχημα

στα Τέμπη, που στοίχισε τη ζωή 60

ανθρώπων, νέων στην πλειονότητά

τους. Εδώ και χρόνια ο Τύπος ανα-

φέρεται στα μοιραία παρατράγουδα

του ΟΣΕ, της ΕΡΓΟΣΕ, των Ιταλών

που ανέλαβαν τη διακίνηση. Το ελληνικό σιδηροδρομικό σύστημα

καταρρέει μέρα με τη μέρα και στέλνει τους πελάτες του στα άλλα μέσα μεταφοράς. Δισεκατομμύρια επενδύσεων στις τελευταίες δεκαετίες

μοιάζουν σαν να μην έγιναν ποτέ, την ίδια ώρα που σε αναπτυγμένες

χώρες της Ευρώπης, όπως η Γερμανία, οι κυβερνήσεις υιοθετούν πολύ

φτηνά πακέτα μετακινήσεων με

τρένο ως αντίδοτο στην ενεργειακή

κρίση και την πρωτοφανή ακρίβεια.

Οι καμπάνες ηχούσαν καιρό τώρα εκκωφαντικά για το σιδηροδρομικό

δίκτυο της χώρας. Πέραν των εργαζομένων, οι οποίοι με την πιο πρόσφατη ανακοίνωσή τους προειδοποιούσαν ότι «όσο δεν παίρνονται μέτρα προστασίας στους εργασιακούς χώρους και για την ασφαλή

λειτουργία και κυκλοφορία των τρένων, τα ατυχήματα δεν έχουν τελειωμό» και πως «δεν θα περιμένουμε το δυστύχημα που έρχεται», στις 15 Φεβρουαρίου, ούτε 15 μέρες

καλά καλά πριν από την τραγωδία

στα Τέμπη, η ίδια η Κομισιόν έστειλε την Ελλάδα στο Ευρωδικαστήριο.

Ο λόγος ήταν επειδή η χώρα δεν

εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις που

υπέχει δυνάμει της οδηγίας για τη

δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού

σιδηροδρομικού χώρου. «Η συγκε-

κριμένη οδηγία διευκρινίζει ότι τα

κράτη-μέλη έπρεπε να εξασφαλίσουν

τη σύναψη συμβατικής συμφωνίας

μεταξύ της εθνικής αρμόδιας Αρχής

και του διαχειριστή σιδηροδρομικής

υποδομής το αργότερο έως τις 16

Ιουνίου 2015 και τη δημοσίευσή της

εντός ενός μηνός», επεσήμαινε στην

ανακοίνωσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Υπογράμμιζε, μάλιστα, με

τον πλέον σαφή και κατηγορηματικό τρόπο πως «η σύναψη και δημοσίευση της εν λόγω συμφωνίας είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη διαφάνεια των επικείμενων έργων στο δίκτυο σιδηροδρομικής υποδομής».

Η συμφωνία Συγκεκριμένα, «η συμφωνία αυτή

θα έπρεπε να περιέχει ουσιαστικές διατάξεις, όπως αναφορικά με το ύψος των κονδυλίων που διατίθενται για τις υπηρεσίες υποδομής, καθώς και στόχους επιδόσεων προσανατολισμένους στους χρήστες (για παράδειγμα, ταχύτητα γραμμής, ικανοποίηση πελατών ή προστασία του περιβάλλοντος)».

Το ιστορικό

Στο πλαίσιο της οδηγίας για τη δημιουργία του ενιαίου ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού χώρου, υπάρχει η υποχρέωση σύναψης συμβατικής συμφωνίας με την οποία καθορίζονται τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του κράτους-μέλους και του διαχειριστή της εθνικής υποδομής, εν προκειμένω του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ). Δεδομένης της υποεπένδυσης, που οδήγησε και στη γενικότερη απαξίωση του τρένου, μέσα στα χρόνια της κρίσης, η χώρα μας έμεινε πίσω σε όλα τα ζητήματα που αφορούν τις σύγχρονες σιδηροδρομικές υποδομές. Διαχρονικά προβλήματα στην παραγωγή νέων έργων και τη συντήρηση του δικτύου, ο εκσυγχρονισμός της λειτουργίας στα ευρωπαϊκά πρότυπα, το άνοιγμα της αγοράς, οι ευρωπαϊκοί διάδρομοι, αλλά και ρυθμιστικά ζητήματα μετατέθηκαν στο μέλλον.

Πίεση

Έτσι, όταν άρχισαν, υπό την πίεση της Κομισιόν, οι συζητήσεις για την εξυγίανση του σιδηροδρόμου, με την απειλή ότι θα ζητηθεί η επιστροφή κοινοτικών κονδυλίων δισεκατομμυρίων, είχε δημιουργηθεί ένα δυσεπίλυτο κουβάρι προβλημάτων. Οι διαπραγματεύσεις με την Επιτροπή για την αναδιάρθρωση των σιδηροδρομικών φορέων οδήγησε το περασμένο φθινόπωρο στον διαχωρισμό ΟΣΕ - ΕΡΓΟΣΕ και ήταν και το καθοριστικό βήμα για να αλλάξει κεφάλαιο ο ελληνικός σιδηρόδρο-

μος. Ωστόσο εξακολουθούσαν να

υπάρχουν εκκρεμότητες, μία από

τις οποίες και η συμβατική συμφω-

νία μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου

και του διαχειριστή της υποδομής

ΟΣΕ, με τελευταίες πληροφορίες να

θέλουν το κείμενο να βρίσκεται προς

έλεγχο και έγκριση στο Ελεγκτικό

Συνέδριο, ώστε στη συνέχεια να

υπογραφεί και η χώρα μας να έχει

συμμορφωθεί με την ευρωπαϊκή

οδηγία.

Όπως προκύπτει και από το σκεπτικό της απόφασης της Κομισιόν για

την παραπομπή της Ελλάδας στο

Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όσον αφορά τη σοβαρότητα της συμβατικής

συμφωνίας, η συμφωνία αυτή μεταξύ του Δημοσίου και του ΟΣΕ θα

πρέπει να καλύπτει όλες τις πτυχές διαχείρισης της υποδομής, τις οικονομικές υποχρεώσεις του κράτους-μέλους, τις απαιτήσεις αποδοτικότητας για τον διαχειριστή υποδομής, τις υποχρεώσεις υποβολής αναφορών και τους κανόνες για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και σοβαρών διαταραχών σε λειτουργίες.

Θα πρέπει να περιλαμβάνει, επίσης, διορθωτικά μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται σε περίπτωση που ένα από τα μέρη παραβαίνει τις συμβατικές του υποχρεώσεις ή, σε εξαιρετικές περιστάσεις, σε περίπτωση που επηρεάζεται η διαθεσιμότητα δημόσιας χρηματοδότησης. Οι εν λόγω συμφωνίες περιλαμβάνουν ένα

πενταετές χρηματοδοτικό πλαίσιο

για την κατασκευή, την αναβάθμιση

και τη συντήρηση της σιδηροδρομικής υποδομής, το οποίο καθιστά προβλέψιμη τη δημόσια χρηματοδότηση.

Φέτος, μάλιστα, ο διαχειριστής της

εθνικής υποδομής έχει προϋπολο-

γιστεί ότι θα λάβει, έπειτα από χρόνια που η κρατική συμβολή ήταν

σταθερή στα 45 εκατ. ευρώ, αυξη-

μένη χρηματοδότηση συνολικού

ύψους 75 εκατ. ευρώ, μία αύξηση

της τάξεως του 66%.

Την ίδια ώρα, ο Αχιλλέας Χεκίμο-

γλου, συγγραφέας και ερευνητής

της τεχνολογικής ιστορίας των σι-

δηροδρόμων στην Ελλάδα, μίλησε στην ΕΡΤ για τον λόγο που η Ελλάδα -παρά τα δισεκατομμύρια που επενδύθηκαν για τους σιδηροδρόμους- δεν εκσυγχρονίστηκε ποτέ στο κομμάτι αυτό, γεγονός που ήρθε στο φως μετά το φονικό δυστύχημα της σύγκρουσης των τρένων στα Τέμπη.

Όπως είπε ο Αχιλλέας Χεκίμογλου, σχετικά με το γιατί δεν καταφέραμε

σαν χώρα να αποκτήσουμε έναν σύγχρονο σιδηρόδρομο: «Αν το δει κανείς με επιχειρηματικούς όρους,

η Ελλάδα θα τα είχε όλα σωστά στο power point, στο excel, τα είχε σωστά στο ΦΕΚ, τα είχε σωστά στην αλληλογραφία με την Ευρωπαϊκή

Επιτροπή, που κατά βάση η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδότησε τα

έργα αυτά και οι προθέσεις σίγουρα, ήταν καλές, αλλά για λόγους που έχουν να κάνουν με την οργάνωση

του συστήματος των σιδηροδρόμων, με το επίπεδο της εταιρικής διακυβέρνησης, την παρουσία συστημάτων και διαδικασιών και πάει λέγοντας, δεν κατάφερε -παρόλο που επένδυσε πάρα πολλά χρήματα- να έχουμε σήμερα ένα αξιοπρεπές συγκοινωνιακό μέσο, αν όχι εφάμιλλο».

O λόγος που συνέβη αυτό είναι, όπως ανέφερε, ένας συνδυασμός πραγμάτων. «Πιστεύω, έπειτα από

όλα αυτά τα χρόνια, και έχω καταλήξει στο ότι υπάρχει, ας πούμε, μια κουλτούρα βανδαλισμών σε ό,τι αφορά τη δημόσια περιουσία. Αυτό στοίχισε στον σιδηρόδρομο. Υπάρχει μια κουλτούρα καθυστερήσεων στους δημόσιους διαγωνισμούς, για

παράδειγμα. Είναι αυτό που έλεγα στην αρχή, ότι είχαμε λεφτά. Βρήκαμε λεφτά για να επενδύσουμε, αλλά δεν είχαμε μετά τα λεφτά και τη συγκρότηση που χρειαζόταν και το mentalité που χρειαζόταν για να συντηρήσουμε και να τα λειτουργήσουμε» τόνισε.

Συγκοινωνιολόγοι

Στη χώρα μας, η ΕΡΓΑ ΟΣΕ Α.Ε. έχει αναλάβει την υλοποίηση των έργων εγκατάστασης ERTMS κατά προτεραιότητα στον βασικό σιδηροδρομικό άξονα της χώρας Πάτρα - Αθήνα - Θεσσαλονίκη - Ειδομένη - Προμαχώνας (ΠΑΘΕ/Π), με τους απαραίτητους κλάδους του (προς Διεθνή Αερολιμένα «Ελ. Βενιζέλος», εμπορευματικό λιμένα Πειραιά - Ικόνιο, Χαλκίδα, Καλαμπάκα), ο οποίος αποτελεί και κύριο άξονα (Core network) του Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (TEN-T network), ενώ ο ΟΣΕ αποτελεί τον Διαχειριστή Υποδομής (Infrastructure Manager - IM). Πολύ πρόσφατα εξάλλου ολοκληρώθηκε μέσω νομοθετικής ρύθμισης η αναδιάρθρωση του ΟΣΕ και της ΕΡΓΑ ΟΣΕ σε μια προσπάθεια βελτίωσης της λειτουργίας τους, της ασφάλειας και της αναβάθμισης των παρεχόμενων υπηρεσιών και εξάλειψης των χρόνιων καθυστερήσεων στην ανάπτυξη και στον εκσυγχρονισμό του δικτύου. Ωστόσο, παρά τους σημαντικού ύψους κοινοτικούς πόρους -πάνω από 3 δισ. ευρώ- που διατέθηκαν τα τελευταία 20 χρόνια για σιδηροδρομικά έργα (συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων ελέγχου και σημα-

ΜΕΧρι ΤιΣ ΑρΧΕΣ Του 2023 ΑνΑΜΕνοΤΑν

νΑ ΕΧΕι ολοκληρωθΕι η νΕΑ διπλη ΣιδηροδροΜι-

κη γρΑΜΜη υψηλων ΤΑΧυΤηΤων ΣΤο ΤΜηΜΑ ΑθηνΑ (ΣκΑ) - θΕΣΣΑλονικη

τοδότησης), κυρίως μέσω των Γ’ ΚΠΣ 2000-2006, ΕΣΠΑ 2007-2013 και ΕΣΠΑ 2014-2020, αλλά και του χρη ματοδοτικού Μηχανισμού Συνδέο

ντας στην Ευρώπη (Connecting Europe Facility - CEF), το σιδηρο

δρομικό δίκτυο της χώρας παρου σιάζει ακόμη αρκετές ελλείψεις.

Αυτές οφείλονται σε μεγάλο βαθμό

στις σημαντικές καθυστερήσεις σε

όλα τα στάδια υλοποίησης των έρ

γων, από τον σχεδιασμό, τη μελέτη

και στη συνέχεια την κατασκευή/ υλοποίηση (συμπεριλαμβανομένων

των εξαιρετικά χρονοβόρων διαγω νιστικών διαδικασιών), ενώ παράλ ληλα παρατηρούνται σημαντικές υπερβάσεις του αρχικώς εκτιμώμε νου κόστους και χρονοδιαγράμμα τος.

Ενδεικτικά, ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων αναφέρει ότι για το τμήμα στο οποίο έλαβε χώρα το δυστύχημα, κατά την προγραμ

ματική περίοδο 2014-2020 τα έργα που υλοποιούνται στην περιοχή Λάρισα - Πλατύ, τμήμα του σιδηρο δρομικού ΠΑΘΕ/Π, μέσω των συμ

βάσεων 717 και 10005 είναι: * Ανάταξη και αναβάθμιση του υφι στάμενου συστήματος συμβατικής σηματοδότησης-τηλεδιοίκησης, σε εντοπισμένα τμήματα του άξονα Αθήνα - Θεσσαλονίκη - Προμαχώνας (πλην του τμήματος ΤιθορέαΔομοκός), μήκους 519 km και αντικατάσταση 70 αλλαγών τροχιάς επί του ίδιου άξονα.

* Εγκατάσταση και προσωρινή παραλαβή του συστήματος ελέγχου χειρισμού σηματοδότησης ETCS

level 1 σε 402 km του σιδηροδρομικού άξονα Αθήνα - Θεσσαλονίκη

και συγκεκριμένα: Εγκατάσταση της καλωδίωσης και προσωρινή παραλαβή στο τμήμα (Α5) Λάρισα (μη περ/νου) - Πλατύ (περ/νου), καθώς και εκπαίδευση, ανταλλακτικά, συντήρηση μετά άρσης βλαβών και τεκμηρίωση του συστήματος ETCS.

* Αναβάθμιση των απαραίτητων συσκευών τηλεμετρίας για την επικοινωνία του συστήματος σηματοδότησης, των τηλεδιοίκησεων της σηματοδότησης Αθηνών, Λάρισας

και Θεσσαλονίκης και της τηλεδιοίκησης ηλεκτροκίνησης της Θεσσαλονίκης. Επίσης, περιλαμβάνεται η αποκατάσταση της σηματοδότησης του σιδηροδρομικού σταθμού Κατερίνης.

Η σύμβαση 10005

Ειδικότερα, η σύμβαση 10005 (προμήθεια και εγκατάσταση ETCS) αποτελεί συγχρηματοδοτούμενο έργο το οποίο χρηματοδοτήθηκε αρχικά στο πλαίσιο του Γ’ ΚΠΣ, στη συνέχεια από το ΕΣΠΑ 2007-2013, ενώ σήμερα η χρηματοδότηση συνεχίζεται

στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014-2020 και από εθνικούς πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, αποτελώντας ενδεικτικό παράδειγμα έργου που έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα και λόγω διαρκών παρατάσεων των αρχικών χρονοδιαγραμμάτων συνεχίζεται

ακόμα και σήμερα. Συνολικά, για τη σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση

του ΠΑΘΕ/Π διατέθηκαν από το

ΕΣΠΑ 2014-2020 80 εκατ. ευρώ (57,4 εκατ. ευρώ κοινοτικών πόρων) και

για το επίμαχο τμήμα 15,6 εκατ.

ευρώ (11,2 εκατ. ευρώ κοινοτικών πόρων).

Επιπλέον, συνολικοί δημόσιοι πόροι

ύψους περίπου 500 εκατ. ευρώ (260

εκατ. ευρώ κοινοτικών πόρων από

το CEF) διατέθηκαν από το 2015 για

την κατασκευή νέας διπλής σιδηροδρομικής γραμμής 106 km. με

συστήματα σηματοδότησης και

ελέγχου στο τμήμα Τιθορέα - Λιανοκλάδι - Δομοκός.

Προ διετίας σχεδιασμός

Αναφορικά με την υφιστάμενη κατάσταση, σύμφωνα με τον προ διετίας σχεδιασμό (τα χρονοδιαγράμματα του οποίου έχουν ήδη «ολι-

θΕμΑ

θΕμΑ

σθήσει»), μέχρι τις αρχές του 2023 αναμενόταν να έχει ολοκληρωθεί η νέα διπλή σιδηροδρομική γραμμή

υψηλών ταχυτήτων στο τμήμα Αθήνα (ΣΚΑ) - Θεσσαλονίκη, μήκους 476 km. με ηλεκτροκίνηση, και αναβαθμισμένα συστήματα σηματοδότησης

και τηλεδιοίκησης (ERTMS), με εξαί-

ρεση το υποτμήμα ΣΚΑ - Οινόη μήκους 52 km. Στον συγκεκριμένο

άξονα, ήδη από το 2002 σταδιακά, έχει εγκατασταθεί σύστημα αμφίδρομης σηματοδότησης με τηλεδι-

οίκηση στην παρατρόχια υποδομή, το οποίο ωστόσο λόγω εκτεταμένων

βλαβών και δολιοφθορών (μείζον

πρόβλημα για την εύρυθμη λειτουρ-

γία του σιδηρόδρομου που θα πρέπει

άμεσα να αντιμετωπιστεί) που υπέστη, έχει ανάγκη ανάταξης σε πολλά

τμήματα ακόμα και σήμερα, ενώ ουσιαστικά δεν τέθηκε ποτέ σε λειτουργία/εκμετάλλευση σε κανένα τμήμα γραμμής, λόγω μη ολοκλήρωσης των απαραίτητων κανονιστικών διαδικασιών (δοκιμών, πιστοποιήσεων κ.λπ.).

Αθήνα - Προμαχώνας

Στον άξονα Αθήνα - Προμαχώνας

παρατρόχιο ETCS υπάρχει: με ολοκληρωμένη την κατασκευή στα τμήματα Τρείς Γέφυρες - ΣΚΑ, Τιθορέα - Λάρισα (αναμενόταν μέχρι πρό-

σφατα πιστοποίηση από αρμόδιο φορέα - NoBo - Notified Body), καθώς και στο τμήμα Πλατύ - Προμαχώνας όπου έχει ολοκληρωθεί πλήρως, με αναμονή έγκρισης από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων. Ομοίως και

το εποχούμενο υπο-σύστημα που εγκαταστάθηκε σε κάποιες κινητήριες μονάδες δεν τέθηκε ουσιαστικά σε λειτουργία/εκμετάλλευση, καθώς προαπαίτηση ήταν η εκτέλεση σειράς δοκιμών για τη ρύθμισή του σε τμήμα γραμμής με λειτουργούντα και τα συστήματα σηματοδότησης και παρατρόχιου ETCS. Επισημαίνεται ότι αναφερόμαστε σε ETCS level 1

για να είναι συμβατό με την υφιστάμενη (πριν από την αναβάθμιση) λοιπή σιδηροδρομική υποδομή. Να σημειωθεί ότι πλέον σε ευρωπαϊκό επίπεδο κυριαρχεί το ETCS level 2

(επιτρέπει διαρκή επικοινωνία ανάμεσα σε συρμό και παρατρόχια υποδομή με διαρκή αναφορά της θέσης και της κατεύθυνσης του συρμού στο κέντρο ελέγχου αυτόματα και

λήψη οδηγιών κίνησης). Σε περισσότερο ανεπτυγμένες σιδηροδρομικά χώρες αναπτύσσεται πλέον το ETCS level 3, που δίνει τη δυνατότητα αποκλειστικά στον συρμό να μεταδίδει δεδομένα της θέσης και της πληρότητάς του χωρίς την ύπαρξη παρατρόχιας υποδομής ή άλλων συστημάτων.

Ραδιοεπικοινωνία

Όσον αφορά το σύστημα της ραδιοεπικοινωνίας, το υφιστάμενο δίκτυο επικοινωνιών (σταθερών και ασύρματων) του ΟΣΕ είναι αναλογικό. Η επικοινωνία μεταξύ συρμών και σταθμών με τηλεδιοίκηση γίνεται με χρήση δικτύου σταθερών επικοινωνιών, ενώ οι ασύρματες επικοινωνίες υλοποιούνται με χρήση ασύρματων πομποδεκτών.

Το σύστημα ραδιοκάλυψης GSM-R (σύστημα κλάσης Α) έχει ήδη εγκατασταθεί σε μεγάλο μέρος του δικτύου ΠΑΘΕ/Π καθώς και των κινητηρίων μονάδων που δρομολογούνται

εντός του οικείου σιδηροδρομικού

συστήματος, ωστόσο δεν είναι λειτουργικό και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το 2030 έπειτα από μία μεταβατική περίοδο παράλληλης

λειτουργίας με το υφιστάμενο σύστημα κλάσης Β. Στον άξονα ΑθήναΠρομαχώνας σύστημα GSM-R υπάρχει πλήρως ολοκληρωμένο με αναμονή έγκρισης (μέχρι πρόσφατα) από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων στα τμήματα: Αθήνα - Τιθορέα, Δομοκός - Προμαχώνας. Η μεγάλη τμηματοποίηση του άξονα ΠΑΘΕ/Π σε συνδυασμό με την ύπαρξη περισσότερων της μιας εργολαβιών ανά τμήμα (κατάτμηση των έργων γεωγραφικά και ανά αντικείμενο για την υποδομή και τα συστήματα) και η έλλειψη συντονισμού από τον φορέα ανάπτυξης των νέων έργων όσον αφορά τον χρόνο υλοποίησης των επιμέρους συμβάσεων και την εγκατάσταση και πιστοποίηση του επιμέρους εξοπλισμού, συνέτειναν διαχρονικά στις σημαντικές καθυστερήσεις ολοκλήρωσης των τμημάτων και στην έλλειψη διαλειτουργικότητας ανάμεσα στα επιμέρους υποσυστήματα.

Άλλωστε η διαλειτουργικότητα

(interoperability) είναι πρωτοβάθμια απαίτηση προερχόμενη από τις ευρωπαϊκές νόρμες, που πρωταρχικό της στόχο έχει τη βελτίωση της ασφάλειας του συστήματος σιδηροδρόμων. Οι αρμοδιότητες που σχετίζονται με την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών ήταν μέχρι πρόσφατα συγκεχυμένες και παρουσίαζαν επικαλύψεις λόγω κατακερματισμού ανάμεσα στους επιμέρους φορείς που είναι υπεύθυνοι για τον σχεδιασμό, την κατασκευή, τη λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση του σιδηροδρομικού συστήματος, καθώς επίσης

και των σχετικών φορέων πιστοποίησης, είτε αυτή αφορά την υποδομή είτε τα συστήματα είτε τη συντήρηση του δικτύου είτε τους φορείς εκμετάλλευσης.

Η πρόσφατη αναδιάρθρωση του ΟΣΕ

και της ΕΡΓΑ ΟΣΕ θα βοηθήσει να διαχωριστούν με σαφή και διακριτό τρόπο οι αρμοδιότητες των εμπλεκόμενων φορέων, ωστόσο απαιτείται

χρόνος μέχρι να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή, ιδιαίτερα όσον αφορά τα υφιστάμενα έργα. Κρίσιμος και επιτελικός, σύμφωνα με το ΣΕΣ, καθίσταται επίσης ο ρόλος της Ρυθμιστικής Αρχής ΣιδηροδρόμωνΡΑΣ, που εκτός της επιτέλεσης των ρόλων της (Ρύθμιση της σιδηροδρομικής αγοράς σε όρους ανταγωνισμού, Αδειοδότηση των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων - εταιρειών εκμετάλλευσης της σιδηροδρομικής υποδομής) επιτελεί και τον μείζονα ρόλο της εποπτείας της (Ασφάλεια Σιδηροδρόμων και Διαλειτουργικότητας). Άλλωστε η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δυνάμει του άρθρου 85 του ν. 4199/2013 (Α’ 216) έχει ορισθεί

στην Ελλάδα, από τον Οκτώβριο του 2013, ως η αρμόδια Εθνική Αρχή Ασφάλειας για τους Σιδηροδρόμους (Αρχή Ασφάλειας Σιδηροδρομικών Μεταφορών). Στο πλαίσιο αυτό εκτελεί, τουλάχιστον, τα καθήκοντα που αναφέρονται στο άρθρο 16 της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/798, τα οποία προβλέπονται, αναλύονται και εξειδικεύονται περαιτέρω στην εθνική νομοθεσία. Τα καθήκοντα αυτά σχετίζονται κυρίως με την ασφάλεια των σιδηροδρόμων καθώς επίσης και με τη διαλειτουργικότητα του σιδηροδρομικού συστήματος. Προφανώς, σε όλους τους παραπάνω φορείς, είναι κρίσιμη η στελέχωση επιτελικών θέσεων που εκτελούν κρίσιμα καθήκοντα ασφαλείας για το σιδηροδρομικό σύστημα, με προσωπικό που διαθέτει την απαραίτητη εκπαίδευση, κατάρτιση και σχετική εμπειρία σε αυτό.

Ένα, επίσης, βασικό ζήτημα του σιδηροδρομικού συστήματος, κατ’ αναλογία με το οδικό δίκτυο, αφορά τον σχεδιασμό ενός ασφαλούς/συγχωρητικού συστήματος το οποίο αφενός θα ελαχιστοποιεί την (υπαρκτή πάντοτε) πιθανότητα του ανθρώπινου

σφάλματος, αφετέρου θα μετριάζει τις συνέπειές του.

Ωστόσο, οι συγκοινωνιολόγοι επισημαίνουν -γενικά στις σιδηροδρομικές

μεταφορές- ότι ο πλήρης αυτοματισμός λειτουργεί σε κανονικές συνθήκες, όταν όμως υπάρχουν κάθε

είδους ειδικές περιστάσεις (τεχνικές αστοχίες, έντονες καιρικές συνθήκες, βανδαλισμοί κ.λπ.) είναι απαραίτητη

η ανθρώπινη επέμβαση, πάντα σε ένα πλαίσιο αυστηρών πρωτοκόλλων και ορθής διαχείρισης από έμπειρο και καταρτισμένο προσωπικό.

Το ΣυΣΤηΜΑ ρΑδιοκΑλυψηΣ GSM-R

(ΣυΣΤηΜΑ κλΑΣηΣ Α) ΕΧΕι ηδη ΕγκΑΤΑΣΤΑθΕι

ΣΕ ΜΕγΑλο ΜΕροΣ Του δικΤυου πΑθΕ/π

αρά την ευαισθησία που αποπνέει το θέμα της πυρηνικής ενέργειας, είμαστε υποχρεωμένοι

να το βάλουμε στο τρα-

πέζι και να το εξετάσουμε, ιδίως

όταν μιλάμε για την αντιμετώπιση

της κλιματικής αλλαγής και την

απεξάρτηση από τον άνθρακα και

τα ορυκτά καύσιμα. Η ευαισθησία

ως προς την πυρηνική ενέργεια

προέρχεται από την εμπειρία που

έχουμε μέχρι σήμερα από τη χρήση

της για στρατιωτικούς σκοπούς, αλ-

λά και από τις επιπτώσεις των ατυχημάτων από πυρηνικούς αντιδραστήρες. Όμως υπάρχουν δύο ζητήματα που επιτείνουν τον ενεργειακό

προβληματισμό και τη διερεύνηση:

(α) η αλλαγή της μεθόδου από σχά-

ση σε σύντηξη και (β) η απόδοση

των πυρηνικών σταθμών σε χιλιάδες

φορές περισσότερη ενέργεια ανά

τετραγωνικό μέτρο επένδυσης, τόσο

σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα όσο

και σε σχέση με τις ΑΠΕ.

Με αυτά τα δεδομένα, στην περίοδο

της ενεργειακής αναταραχής που

διανύουμε, κατά την οποία παρατηρούμε απομάκρυνση από τον στόχο

απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσι-

μα και από τους στόχους μηδενισμού των εκπομπών αερίων άνθρακα, αυξάνεται ο αριθμός των επιστημόνων που ισχυρίζονται ότι χωρίς πυρηνική ενέργεια δεν πρόκειται να

επιτευχθεί κλιματική ουδετερότητα, άρα θα χάσουμε τη μάχη με την κλιματική αλλαγή. Έρευνα του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) ανα-

φέρει ότι οι ΑΠΕ και η πυρηνική

ενέργεια θα είναι αυτές που θα κυριαρχήσουν στην αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς ηλεκτρικής

Της εύαγγελιασ λούροπούλού*

ενέργειας μέχρι το 2025 και θα καλύπτουν κατά μέσο όρο περισσότερο από το 90% της πρόσθετης ζήτησης σε ενέργεια.

Η πυρηνική ενέργεια δεν βασίζεται

σε ορυκτά καύσιμα, όπως το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο, επομένως δεν παράγει επιβλαβή αέρια θερμοκηπίου, τα οποία παγιδεύουν τη θερμότητα του ηλίου και είναι υπεύθυνα για την κλιματική αλλαγή, επομένως θα μπορούσε να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Σήμερα οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής χρησιμοποιούν τη μέθοδο της πυρηνικής σχάσης (όχι σύντηξης) για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, κατά την οποία βαριά άτομα (στοιχεία) διαχωρίζονται. Η πυρηνική σχάση παράγει

πολλά ραδιενεργά απόβλητα, τα

οποία μπορεί να είναι επικίνδυνα

και πρέπει να αποθηκεύονται με

ισχυρότατα πρωτόκολλα ασφάλειας

- ενδεχομένως για εκατοντάδες

χρόνια. Η πυρηνική σχάση επίσης

βασίζεται στο στοιχείο «ουράνιο»,

το οποίο θεωρείται επίσης «πολεμικό όπλο», άρα περιορισμένης

χρήσης.

Ο λόγος, όμως, γίνεται για την αλλαγή της διαδικασίας παραγωγής πυρηνικής ενέργειας από σχάση σε σύντηξη, που θα μπορούσε ενδεχομένως να προσφέρει σχεδόν απεριόριστες ποσότητες καθαρής ενέργειας για τον κόσμο.

Πώς λειτουργεί η πυρηνική σύντηξη; Η πυρηνική σύντηξη περιλαμβάνει τον συνδυασμό (ένωση) ατομικών πυρήνων για την παραγωγή ενός βαρύτερου στοιχείου, η οποία έχει αποτέλεσμα την απελευθέρωση τεράστιας ποσότητας ενέργειας που μπορεί να αποθηκευτεί. Ουσιαστικά, είναι η ίδια αντίδραση που λαμβάνει χώρα στον πυρήνα του ηλίου, με τις ακραίες συνθήκες που επικρατούν εκεί. Όμως, επειδή δύο πανομοιότητα στοιχεία απωθούνται, η υπέρβαση της φυσικής απώθησης μεταξύ των ατομικών πυρήνων και η διατήρηση των κατάλληλων συνθηκών για την πραγματοποίηση της σύντηξης δεν είναι απλή υπόθεση.

Και το να γίνει αυτό με τρόπο που

να παράγει περισσότερη ενέργεια

απ’ όση καταναλώνει, η αντίδραση

αυτή ήταν για δεκαετίες πέρα από τις δυνατότητές μας.

Οι επιστήμονες έχουν χρησιμοποιήσει διάφορες τεχνικές για να προσπαθήσουν να αναδημιουργήσουν σε αντιδραστήρες τις ακραίες συνθήκες που επικρατούν στον ήλιο, αλλά έχει αποδειχθεί πολύ δύσκολο να διατηρηθούν η υψηλή θερμοκρασία και η πίεση που απαιτούνται για επαρκή χρόνο. Πρόσφατα, Αμερικανοί επιστήμονες πέτυχαν ένα

σημαντικό ορόσημο στις προσπάθειές τους να τελειοποιήσουν τη διαδικασία της πυρηνικής σύντηξης, καταφέρνοντας να παράγουν πε-

κλιματική ουδετερότητα χωρίς πυρηνική ενέργεια;

ρισσότερη ενέργεια από τις αντιδρά

σεις σύντηξης απ’ όση χρησιμοποί ησαν ως πυρηνικό καύσιμο.

Τα περισσότερα πειράματα σύντηξης χρησιμοποιούν ως καύσιμο το ισό

τοπο του υδρογόνου «Δευτέριο», το οποίο μπορεί να εξαχθεί φθηνά από

το θαλασσινό νερό, άρα υπάρχει

πρακτικά σε απεριόριστο απόθεμα

και οι προμήθειες καυσίμου θα μπο ρούσαν να διαρκέσουν για εκατομ

μύρια χρόνια. Έχει χαρακτηριστεί το «ιερό δισκοπότηρο» της παραγωγής ενέργειας.

Το πρόβλημα, όμως, σήμερα είναι ότι, παρά τις επιτυχίες και τις ανα καλύψεις στα εργαστήρια μέχρι τώ ρα, η πυρηνική σύντηξη μεγάλης κλίμακας απέχει ακόμη αρκετά χρό νια από την ευρεία εφαρμογή και στοιχίζει πολλά δισεκατομμύρια δολάρια ή ευρώ. Οι επιστήμονες προσπαθούν να επικεντρωθούν τώ ρα στην αναπαραγωγή της σύντηξης πιο γρήγορα και φθηνά.

Όσον αφορά την ασφάλεια, ο Διε θνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας χαρακτήρισε την πυρηνική σύντηξη «εγγενώς ασφαλή». Οι αντιδράσεις σύντηξης εξαρτώνται από τη συνεχή εισαγωγή μικρής ποσότητας καυσίμου και η διαδικασία

είναι εξαιρετικά ευαίσθητη σε οποιαδήποτε μεταβολή των συνθηκών εργασίας. Αν υπάρξει οποιαδήποτε διαταραχή σε αυτή τη διαδικασία, η αντίδραση θα σταματήσει αμέσως.

Άρα δεν υφίσταται ατύχημα τύπου «αλυσιδωτής αντίδρασης», όπως

στους αντιδραστήρες σχάσης. Επιπροσθέτως, τα απόβλητα που παράγονται από την πυρηνική σύντηξη

είναι λιγότερο ραδιενεργά και διασπώνται πολύ πιο γρήγορα σε σύγκριση με αυτά από την πυρηνική σχάση και είναι επίσης πολύ πιο εύκολα στον χειρισμό και την αποθήκευσή τους με ασφάλεια και με βασικές προφυλάξεις.

Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η σύντηξη θα μπορούσε να παράγει τέσσερις φορές περισσότερη ενέργεια ανά χιλιόγραμμο (kg) καυσίμου σε σχέση με τη σχάση και σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια φορές περισσότερη

ενέργεια από την καύση πετρελαίου ή άνθρακα. Η απόδοση αυτή είναι εξαιρετικά υποσχόμενη, αν σκεφτούμε το μέγεθος του ενεργειακού προβλήματος που αντιμετωπίζουμε παγκοσμίως.

Συμπερασματικά, η πυρηνική σύντηξη δεν βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα, όπως το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο, και δεν παράγει κανένα από τα αέρια του θερμοκηπίου που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη, άρα μπορεί να αποτελέσει μια λύση στην αντιμετώπιση τόσο της ενεργειακής κρίσης όσο και της κλιματικής αλλαγής. Χρησιμοποιεί ως καύσιμα υλικά που βρίσκονται σε σχετική αφθονία στη Γη (π.χ. το Δευτέριο), άρα αν επιτευχθεί αναπαραγωγή της διαδικασίας με γρήγορο και φθηνό τρόπο δεν τίθεται ζήτημα αφθονίας της πρώτης ύλης. Επίσης, σε αντίθεση με την ηλιακή ή την αιολική ενέργεια, δεν εξαρτάται από τις τοπικές καιρικές συνθήκες, άρα η απόδοση παραμένει σταθερή και δεν υπάρχουν διακυμάνσεις στην ενέργεια ανάλογα με τις κρατούσες

συνθήκες. Φαίνεται ότι δεν μπορούμε να φανταζόμαστε και να σχεδιάζουμε ένα μέλλον κλιματικά ουδέτερο χωρίς της συμβολή της πυρηνικής ενέργειας στο ενεργειακό

μείγμα. Η ευρεία χρήση της πυρηνικής σύντηξης θα μπορούσε να βοηθήσει τις χώρες να επιτύχουν τους στόχους τους για επίτευξη «καθαρών μηδενικών» εκπομπών έως το 2050.

Φανταστείτε τα εμπορικά πλοία να

κινούνται με μίνι πυρηνικούς αντιδραστήρες (σύντηξης) επί χρόνια χωρίς ανεφοδιασμό. Αυτό και μόνο θα αφαιρούσε σημαντικότατο μέρος των αερίων θερμοκηπίου από τις μεταφορές. Μπορεί σήμερα να φαίνεται επιστημονική φαντασία, ωστόσο είναι ένα πολύ διαδεδομένο πειραματικό αντικείμενο, στο οποίο ήδη επενδύονται εκατομμύρια.

* Διδάκτωρ Φυσικών Επιστημών (BIOGEOCHEMISTRY), CHRISTIANALBRECHTS UNIVERSITY OF KIEL (Γερμανία), Επικεφαλής Υπηρεσιών Βιωσιμότητας E - ON INTEGRATION A.E.

Ε

Έπειτα από έναν χρόνο υπάρχουν πολλά για τα οποία πρέπει να θρηνήσουμε. Τους νεκρούς και από τις δύο πλευρές. Τους ζωντανούς, που διασκορπίστηκαν σε όλη την Ευρώπη για να γλιτώσουν από ρωσικούς πυραύλους. Τους φτωχούς του κόσμου, που αγωνίζονται να αγοράσουν ψωμί.

Όμως, απευθυνόμενος στο έθνος του πρόσφατα, ο Βλαντιμίρ Πούτιν ήταν αμετανόητος. Οι σύμμαχοι της Ουκρανίας μπορούν να συγχαρούν τους

εαυτούς τους που έκαναν τα αναλογούντα για να αντιμετωπίσουν την

ανελέητη επίθεση του κ. Πούτιν - αν και, με το θάρρος και την αποφασιστικότητά της, η ίδια η Ουκρανία αξίζει τα περισσότερα εύσημα. Έχουν

συγκλίνει σε δύο αρχές: ότι η Ουκρανία πρέπει να κερδίσει και ότι εναπό-

κειται στον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζε-

λένσκι να ορίσει τι σημαίνει νίκη.

Όταν επισκέφθηκε το Κίεβο ο πρόε-

δρος Τζο Μπάιντεν κατέστη ζωντανή

απόδειξη της δέσμευσης της Αμερικής.

Ωστόσο, ακόμη και οι πιο αξιόλογες

Αρχές έχουν τον τρόπο να φθείρονται, όπως πολύ καλά γνωρίζει ο κ. Πούτιν.

Πιστεύει ότι η Δύση θα κουραστεί και, με την πιθανότητα ενός νέου Αμερι-

κανού προέδρου το 2025 και ισχυρό-

τερης υποστήριξης από την Κίνα, μπορεί να έχει δίκιο. Η ομιλία του

κατέστησε σαφές ότι κινητοποιεί τη

Ρωσία για έναν πόλεμο που -θερμός

ή ψυχρός- θα μπορούσε να διαρκέσει

ολόκληρη γενιά.

ουκρΑνιΑ

Στις μάχες και στα μακρά χρόνια βαριά ένοπλης αντιπαράθεσης που έπεται στη συνέχεια, η Ουκρανία θα επικρατήσει μόνο όταν ο Πούτιν -ή, πιθανότατα, ο διάδοχός του- καταλήξει στο συμπέρασμα ότι περαιτέρω επιθετικότητα θα τον αποδυνάμωνε σοβαρά στο εσωτερικό. Οι δυτικοί ηγέτες πρέπει να σηματοδοτήσουν την αποφασιστικότητά τους στη Ρωσία και να προετοιμάσουν τους δικούς τους ανθρώπους για την αντιπαράθεση που ακολουθεί. Γι’ αυτό θα πρέπει να σηματοδοτήσουν τον δεύτερο χρόνο του πολέμου υπερβαίνοντας τις γενικότητες και δεσμευόμενοι σε ένα αξιόπιστο σχέδιο για έναν μακροχρόνιο

αγώνα. Το πρώτο καθήκον είναι να κατανοήσουμε τι διακυβεύεται. Ορισμένοι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να

τρέφουν την πεποίθηση ότι μια ειρηνευτική συμφωνία θα μπορούσε να

επαναφέρει τον κόσμο στην προ της 23ης Φεβρουαρίου 2022 κατάστασή

του. Στην πραγματικότητα, η Ρωσία, η Ουκρανία και η Δύση είναι εγκλωβισμένες σε διαπάλη μεταξύ ανταγωνιστικών συστημάτων. Η Δύση πιστεύει ότι η κυρίαρχη Ουκρανία πρέπει να είναι ελεύθερη να γίνει ένα ευημερούν, δημοκρατικό έθνος. Ο Πούτιν αρνείται την ύπαρξη της Ουκρανίας και λέει ότι ο ρωσικός πολιτισμός βρίσκεται σε πόλεμο με τη Δύση. Είναι ένας πόλεμος που θα δοκιμάσει την αποφασιστικότητα και τη δύναμη και των δύο πλευρών.

Το δεύτερο καθήκον είναι να αποκτηθεί το πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης. Οι εαρινές επιθέσεις της Ρωσίας και της Ουκρανίας θα δείξουν εάν και

οι δύο πλευρές μπορούν να καταλάβουν έδαφος. Η επίθεση της Ρωσίας

έχει ήδη ξεκινήσει και δεν φαίνεται να καταλαμβάνει έδαφος. Η ουκρανική αναμένεται πιθανά τον Απρίλιο

ή τον Μάιο. Ο δηλωμένος στόχος του

ουκρανικού στρατού είναι να αποκα-

ταστήσει τα σύνορα του 1991 με την κατάληψη της Κριμαίας και των τεσσάρων επαρχιών που προσάρτησε ο Πούτιν τον Σεπτέμβριο. Θα πρέπει να πάρει ό,τι μπορεί. Ο στρατηγικός λόγος για αυτό είναι ότι μια «κουτσουρεμένη» Ουκρανία θα ήταν φτωχή και δύσκολα θα μπορούσε να αμυνθεί.

Τα ανατολικά και νότια της χώρας είναι πηγές ορυκτών και γεωργικών

προϊόντων και διαθέτουν βιομηχανικά κέντρα. Η ανεμπόδιστη πρόσβαση

στη Μαύρη Θάλασσα παρέχει ασφαλή

διέλευση για τις ουκρανικές εξαγωγές.

Ο πολιτικός λόγος είναι ότι όσο πε-

ρισσότερα εδάφη αφήνουν οι ρωσικές δυνάμεις, τόσο πιο ξεκάθαρο είναι ότι

ο πόλεμος ήταν μάταιος - και τόσο πιο δύσκολο θα είναι για τον Πούτιν ή τον διάδοχό του να δικαιολογήσουν την εκ νέου εισβολή στην Ουκρανία με νέο στρατό.

Πρέπει οι φιλοδοξίες της Ουκρανίας να περιλαμβάνουν την Κριμαία; Καταρχήν ναι. Βρίσκεται εντός των αναγνωρισμένων συνόρων της χώρας. Ελέγχει την πρόσβαση στις ακτές της Ουκρανίας. Είναι επίσης το έδαφος που ο κ. Πούτιν επιθυμεί περισσότερο - και ως εκ τούτου η απελευθέρωση του οποίου θα προσδιόριζε καλύτερα στην ήττα του. Στην πράξη, η Κριμαία θα είναι δύσκολο να ανακαταληφθεί. Ο κ. Πούτιν μπορεί να εκτοξεύσει αξιόπιστη απειλή για χρήση πυρηνικών όπλων. Ο κ. Ζελένσκι θα έπρεπε καλύτερα να είναι σίγουρος για την επιτυχία: μια αποτυχημένη επίθεση θα μπορούσε να καταλήξει να συσπειρώσει τους απλούς Ρώσους πίσω από τον ηγέτη τους. Όσο ισχυρότερη είναι η εδαφική θέση της Ουκρανίας τόσο

ισχυρότερη θα είναι στον ψυχρό πόλεμο μετά το τέλος των μαχών. Αυτό

θα μπορούσε να επιτευχθεί με επίσημη ειρηνευτική συμφωνία, αλλά πιθανότατα με απλή κατάπαυση του

πυρός, όπως η 70χρονη αντιπαράθε-

γιΑΤι η Ανοιξη θΑ κρινΕι Την

ση μεταξύ Βόρειας και Νότιας Κορέας. Είτε έτσι είτε αλλιώς, ο κ. Πούτιν δεν θα τα παρατήσει έτσι απλά, οπότε η Ουκρανία θα απαιτήσει αξιόπιστες εγγυήσεις για την ασφάλειά της.

Στην ιδανική περίπτωση, αυτό θα συνεπαγόταν την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Είναι δύσκολο να αποτραπεί ο κ. Πούτιν, γιατί η Αμερική δεν θέλει να ξεκινήσει

πόλεμο με τη Ρωσία - και δικαίως. Η

ένταξη στο ΝΑΤΟ μειώνει τον κίνδυνο, «ρίχνοντας το μπαλάκι» στον κ. Πούτιν. Δεσμεύει τα μέλη του εκ των προτέρων να αντιμετωπίζουν επίθεση σε ένα μέλος ως επίθεση εναντίον όλων. Εάν ο κ. Πούτιν εισέβαλλε, θα ήταν

αυτός που θα επέλεγε έναν πόλεμο υπερδυνάμεων.

Στην πρόσφατη Διάσκεψη για την Ασφάλεια στο Μόναχο, πολλές χώρες

δήλωσαν ότι ήταν υπέρ - ακόμη και η Γαλλία μπορεί να είναι ανοιχτή στην ιδέα. Ωστόσο, η ένταξη στο ΝΑΤΟ απαιτεί συναίνεση. Αν αυτό είναι ανέφικτο, η Ουκρανία θα χρειαζόταν διμερείς εγγυήσεις και πολλά όπλα, έτσι ώστε να μοιάζει με ένα ευρωπαϊκό Ισραήλ, ώστε να καταστεί πολύ δύσπεπτος στόχος για να έχει νόημα άλλη ρωσική εισβολή.

Ό,τι κι αν συμβεί, η ανάγκη της Ουκρανίας για όπλα θα διαρκέσει για τουλάχιστον μια δεκαετία και πιθανώς περισσότερο. Απλώς τώρα εκτοξεύει περίπου τόσες οβίδες σε έναν μήνα όσες μπορεί να βγάλει η Αμερική σε έναν χρόνο. Η ανοιξιάτικη εκστρατεία της χρειάζεται πυρομαχικά, ανταλλακτικά, συστήματα αεράμυνας, πυροβολικό μεγάλης εμβέλειας και, τελικά, αεροσκάφη. Μετά τον πόλεμο, θα απαιτήσει ένα ολόκληρο οπλοστάσιο όπλων ποιότητας ΝΑΤΟ. Οι πολιτικοί

επιμένουν ότι έχουν αφυπνιστεί σε αυτές τις ανάγκες, αλλά αργούν να δράσουν.

Πρέπει να αλλάξουν την οπτική τους.

Οι δυτικές χώρες πρέπει να αποδεχθούν

ότι δεν μπορούν πλέον να αντέξουν οικονομικά επίπεδα παραγωγής όπλων

εν καιρώ ειρήνης - όχι μόνο για να υποστηρίξουν την Ουκρανία, αλλά και για να αμυνθούν. Οι απειλές αφθονούν. Πρέπει να σηματοδοτήσουν έναν μακροπρόθεσμο ανεφοδιασμό σε πυρομαχικά, να επενδύσουν σε δυναμι-

κό απότομης αύξησης και να κάνουν περισσότερες προμήθειες σε ολόκληρη τη συμμαχία, ώστε να δημιουργήσουν ισχυρή βιομηχανία.

Ο μακροχρόνιος αγώνας Οι δυτικές δυνάμεις μπορούν επίσης να σηματοδοτήσουν τη δέσμευσή τους για οικονομική στήριξη με πολυετείς προϋπολογισμούς. Αυτό έχει σημασία γιατί, εάν η ουκρανική οικονομία δεν ευδοκιμήσει, τότε ούτε η δημοκρατία θα ευδοκιμήσει. Σταδιακά, η άμυνα της χώρας θα εξασθενούσε.

Η αρωγή είναι προφανώς απαραίτητη. Δεδομένου ότι η Αμερική έχει παράσχει τη μερίδα του λέοντος σχετικά με όπλα, πολλά από αυτά θα πρέπει να προέρχονται από την Ευρώπη. Αλλά το ιδιωτικό κεφάλαιο είναι επίσης απαραίτητο, και αυτό θα εισρεύσει στην Ουκρανία μόνο εάν φανεί ότι είναι καλό μέρος για επενδύσεις. Όπως και στο Ισραήλ και στη Νότια Κορέα, που και οι δύο έχουν ευδοκιμήσει παρά την επί δεκαετίες εχθρότητα των γειτόνων τους, ο μεγαλύτερος πόρος της Ουκρανίας είναι ο λαός της. Σε όλο αυτόν τον πόλεμο έδειξαν ότι είναι επιχειρηματικοί και δημιουργικοί. Είναι ζωτικής σημασίας, όταν τελειώσουν οι μάχες, οι γυναίκες και τα παιδιά που έφυγαν δυτικά να μην παραμείνουν εκεί, αλλά να επιλέξουν να ενωθούν ξανά με τους συντρόφους τους. Και η Ουκρανία πρέπει να ξεπεράσει μια ιστορία διαφθοράς και πολιτικής σήψης. Εδώ μπορεί να βοηθήσει η υπόσχεση για ένταξη στην Ε.Ε. Η διαδικασία ένταξης προσφέρει κα-

θεστώς εξυγίανσης για τα θεσμικά όργανα μιας χώρας. Εφόσον η υποψηφιότητα της Ουκρανίας αντιμετωπίζεται με καλή πίστη από τα μέλη της Ε.Ε., θα μπορούσε να είναι μεταμορφωτική. Οι επίσημες διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση θα ξεκινήσουν το 2023.

Καθώς ο πόλεμος μπαίνει στο δεύτερο έτος του, κάποιοι ρωτούν αν η Ουκρανία αξίζει όλη αυτή την προσπάθεια. Δεν είναι πιο επείγουσα η κρίση κόστους ζωής; Ή κλιματική αλλαγή; Φανταστείτε εάν τα χρήματα που δαπανώνται για όπλα να μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη.

Είναι σωστό να μετανιώνουμε για τον

πόλεμο, αλλά δεν είναι συνετό να ευχόμαστε απλώς να απομακρύνει την επιθετικότητά του ο κ. Πούτιν.

Ρωσική νίκη στην Ουκρανία θα οδηγούσε τον κόσμο σε ζοφερό μονοπάτι όπου η ισχύς αποτελεί δίκαιο και τα σύνορα χαράσσονται διά της βίας.

Μπορεί να επισπεύσει την επόμενη, ακόμη χειρότερη, αντιπαράθεση στην

Ευρώπη. Και θα βάθυνε την ευρέως

διαδεδομένη αίσθηση ότι η δυτική

ισχύς και οι οικουμενικές αξίες που

υποστηρίζει βρίσκονται σε απότομη

πτώση.Η νίκη της Ουκρανίας, αντίθετα, θα έφερνε ελπίδα ότι μια κυρίαρχη δημοκρατία δεν χρειάζεται να υποκύψει στον πολύ μεγαλύτερο, δικτατορικό γείτονά της. Θα δημιουργούσε

έναν κόσμο που θα αναθαρρούσε από την αποφασιστικότητα και το θάρρος

του κ. Ζελένσκι και του ουκρανικού

λαού.

*Με στοιχεία από τον Economist

Tου ειΔικού σύνεργατΗ

ΜΕγΑλΑ ΕρωΤηΜΑΤΑ κΑι ΕνΑ

σύνδεση της Αιγύπτου με την Κρήτη

θα απαιτηθεί εκτεταμένη αναβάθμιση

του Συστήματος Μεταφοράς, πιθανώς

στο επίπεδο της Υπερυψηλής Τάσης (400 kV), η οποία θα απαιτούσε νέες

Eπενδυτικά σχέδια για την ηλεκτρική

διασύνδεση της Αιγύπτου με την Ελλάδα βλέπουν τη δημοσιότητα το τελευταίο χρονικό διάστημα, είναι όμως

όλα συμφέροντα ή κρύβουν υπερβολικά κόστη, τα οποία κάποια στιγμή

ο καταναλωτής θα κληθεί να πληρώ-

σει;

H μεταφορά «πράσινου» ηλεκτρικού

ρεύματος από τη Βόρεια Αφρική στην

Ευρώπη αποτελεί μία από τις νέες

εναλλακτικές για την επίτευξη των

στόχων για το κλίμα και την κάλυψη της ανάγκης ηλεκτροδότησης της Ε.Ε.,

με δεδομένη τη σταδιακή μείωση της

ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτά καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου και του φυσικού αερίου. Η ταχύτερη απεξάρ-

τηση από το ρωσικό αέριο επιβάλλει

και την ταχύτερη εξάλειψή του από το ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης, σε σχέση με τους αρχικούς ενεργειακούς

σχεδιασμούς.

Το πρότζεκτ της Eunice για την ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδας με

την Αίγυπτο μέσω της Κρήτης εγείρει

πολλά ερωτήματα για τη σχέση κόστους/ωφέλειας. Πρόκειται για το

πρότζεκτ GAP, που αφορά σε ένα υποβρύχιο καλώδιο, το οποίο θα ενώνει

την Αίγυπτο με την Κρήτη, μεταφορι-

κής ικανότητας 2.000 MW.

Κύκλοι της αγοράς χαρακτηρίζουν το

έργο μη ρεαλιστικό, καθώς προϋπο-

θέτει την κατασκευή πολλών συμπλη-

ρωματικών έργων υποδομής, που θα εκτινάξουν το τελικό κόστος, χωρίς

να συνυπολογίζονται τα τεχνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα.

Πολλά είναι εκείνα τα στοιχεία που προβληματίζουν για το τελικό κόστος. Ένα από τα κυριότερα είναι ότι το δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Κρήτης «δεν αντέχει» τις πρόσθετες ποσότητες ρεύματος που θα μεταφέρει το υποβρύχιο καλώδιο, με αποτέλεσμα να πρέπει να κατασκευ-

αστούν μία σειρά από συνοδά έργα

για να υποστηριχθεί και να λειτουργήσει η διασύνδεση.

Σήμερα στην Κρήτη λειτουργούν γραμμές μεταφοράς Υψηλής Τάσης (ΥΤ)

(Ονομαστικής Τάσης 150 kV και μέγιστης θερμικής ικανότητας μεταφοράς 200 MVA). Αυτό σημαίνει ότι η δυνατότητα του υφιστάμενου Συστήματος Μεταφοράς να μεταφέρει ενέργεια από το ένα άκρο του νησιού στο άλλο είναι περιορισμένη και μη επαρκής για να εξυπηρετήσει την ηλεκτρική ενέργεια, ισχύος 2.000 ΜW/h, που

σχεδιάζεται να μεταφέρει το καλώδιο

από την Αίγυπτο στην Κρήτη

Από τις ανακοινώσεις και τα στοιχεία

του ΑΔΜΗΕ προκύπτει ότι το υφιστά-

μενο Σύστημα της Κρήτης δεν επιτρέ-

πει την ασφαλή μεταφορά ηλεκτρικής

ισχύος ανώτερης των 400-450 MW.

Ως εκ τούτου, για να καταστεί τεχνικά

εφικτή η απευθείας ηλεκτρική δια-

υποδομές (γραμμές μεταφοράς Υπερυψηλής Τάσης, Κέντρα Υπερυψηλής Τάσης, συνοδά έργα σύνδεσης με το υφιστάμενο Σύστημα Μεταφοράς 150 kV), έργα που αν υλοποιηθούν θα αυξήσουν σημαντικά το συνολικό κόστος.

Από την άλλη πλευρά, το όλο πρότζεκτ δεν φαίνεται να είναι απαραίτητο ούτε για τις ενεργειακές ανάγκες της Κρήτης. Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς και τα έργα που ήδη κατασκευάζονται, οι ανάγκες ηλεκτροδότησης του νησιού αναμένεται ότι θα καλύπτονται με τις προγραμματισμένες και εν εξελίξει επενδύσεις σε σταθμούς παραγωγής ΑΠΕ (υπάρχει ένα μεγάλο σύνολο έργων ΑΠΕ υπό ανάπτυξη στην Κρήτη), καθώς και μέσω δύο διασυνδέσεων με το ηπειρωτικό σύστημα. Πρόκειται για την υφιστάμενη AC διασύνδεση Πελοποννήσου - Κρήτης (μέγιστης μεταφορικής ικανότητας 2 x 200 MVA), που λειτουργεί από τον Ιούλιο 2021, και από την υπό κατασκευή υποθαλάσσια HVDC διασύνδεση Αττικής - Κρήτης (μέγιστης μεταφορικής ικανότητας 2 x 500 MW), την οποία υλοποιεί η εταιρεία «Ariadne Interconnection», 100% θυγατρική του ΑΔΜΗΕ.

Οι δύο αυτές διασυνδέσεις θα επιτρέψουν τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από την ηπειρωτική Ελλάδα προς την Κρήτη για την πλήρη κάλυψη της τοπικής ζήτησης κατά τις ώρες που η τοπική παραγωγή των μονάδων ΑΠΕ δεν θα επαρκεί για το 100% της ζήτησης.

Όσον αφορά τα νέα έργα ΑΠΕ, σήμερα υπάρχουν συστοιχίες αιολικών πάρκων υπό ανάπτυξη από τον Όμιλο Κοπελούζου και την ΤΕΡΝΑ Ενεργει-

1.000 MW από ΑΠΕ, κυρίως αιολικά

και φωτοβολταϊκά πάρκα κατασκευάζονται ή δρομολογούνται από άλλους

επενδυτές.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία

της ΡΑΕ, οι μέχρι σήμερα υφιστάμενες

άδειες παραγωγής για έργα ΑΠΕ στην Κρήτη ανέρχονται σε 914,7 MW (εξαιρουμένων των υπό ανάπτυξη αιολικών

πάρκων που προαναφέρθηκαν), ενώ

νέα ισχύς 792 MW αφορά σε υβριδικά

έργα. Ας σημειωθεί ότι η μέση ωριαία συνολική ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Κρήτη ανέρχεται σε 350-400ΜW/h, ενώ η ετήσια αιχμή φορτίου βρίσκεται στο επίπεδο των 650-700 ΜW.

Δεδομένου του πλήθους των νέων

έργων ΑΠΕ στο νησί και των δύο διασυνδέσεων με Πελοπόννησο και Αττική, η ηλεκτρική ενέργεια που θα μπορούσε να μεταφερθεί μέσω της ηλεκτρικής διασύνδεσης ΑιγύπτουΚρήτης δεν θα μπορούσε να καταναλωθεί στην Κρήτη, αλλά θα έπρεπε να μεταφερθεί στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τα μοναδικά διαθέσιμα υποθαλάσσια

είναι το υποθαλάσσιο καλώδιο Πελο ποννήσου - Κρήτης και η υπό κατασκευή διασύνδεση Κρήτης - Αττικής. Σύμφωνα με τον Ν. 4821/2021, το 50% της δυναμικότητας της DC ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης - Αττικής θα χορηγηθεί στα αιολικά πάρκα του Ομίλου Κοπελούζου και της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή και το υπόλοιπο 50% σε άλλα νέα έργα ΑΠΕ που θα λειτουργούν στο νησί. Προφανώς για να καταστεί εφικτή η μεταφορά του συνόλου της ενέργειας της ηλεκτρικής διασύνδεσης από την Αίγυπτο στην ηπειρωτική Ελλάδα μέσω της Κρήτης θα πρέπει να κατασκευαστεί ένα πρόσθετο υποθαλάσσιο

καλώδιο για τη διασύνδεση ΑττικήςΚρήτης με μεταφορική ικανότητα ίση

με αυτήν της ηλεκτρικής διασύνδεσης Αιγύπτου - Κρήτης (2.000 ΜW).

Η υλοποίηση ενός τέτοιου έργου αποκλειστικά για τη μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας που θα προέρχεται

από την Αίγυπτο θα απαιτούσε την

κατασκευή δύο επιπλέον δαπανηρών

ΚΥΤ και των αντίστοιχων συστημάτων μετατροπής AC/DC και DC/AC (ένα σε

ρεύματος σε συνεχές και αντίστροφα, αυξάνοντας το συνολικό κόστος κατασκευής κατά τουλάχιστον 800.000.000 ευρώ (ελάχιστο κόστος των δύο μετατροπέων που απαιτούνται) αλλά και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Ο διασυνδετήριος αγωγός GAP προβλεπόταν αρχικώς να συνδεθεί με την

υποδομή των αιολικών πάρκων που θα ανέπτυσσε η Eunice, μέσω του «Aegean Project», το οποίο αφορούσε την εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε 23 νησίδες και νησιά και τη σύνδεσή

τους μέσω άλλου υποβρύχιου καλωδίου με την ηπειρωτική Ελλάδα (Αττική). Όμως το υπουργείο ΕνέργειαςΠεριβάλλοντος απέρριψε το έργο

αυτό για περιβαλλοντικούς λόγους, αφήνοντας ανοικτό το ερώτημα για το πού θα εγκατασταθεί η νέα παραγωγή.

Εύλογα, λοιπόν, δημιουργούνται ερωτήματα γύρω από το τελικό κόστος του

έργου και τις επιβαρύνσεις που θα

κληθούν να επωμισθούν κάποια στιγμή οι καταναλωτές για την απόσβεση

και τη λειτουργία του.

θΕμΑ

Με τη σύσταση του

ελληνικού κράτους

το 1830 τέθηκε η ανάγκη δημιουργί-

ας σιδηροδρόμων. Το 1835 τέθηκαν

τα σχέδια για την κατασκευή σιδηρο-

δρομικής γραμμής από την Αθήνα

προς το λιμάνι του Πειραιά. Είκοσι

δύο χρόνια μετά, το 1857, υπογράφη-

κε μια σύμβαση για την κατασκευή

του και οι σχετικές εργασίες άρχισαν.

Χρειάστηκαν τέσσερις διαφορετικές

εταιρείες και δώδεκα χρόνια για να

τεθούν τα 8,8 χιλιόμετρα της διαδρομής σε χρήση, καθώς το έργο ολοκλη-

ρώθηκε το 1869.

Το 1895 η γραμμή επεκτάθηκε έως

την Ομόνοια και το 1904 έγινε ηλε-

κτροκίνητη με τρίτη τροχιά, δημιουργώντας τη γραμμή 1 του μετρό Αθήνας.

Η κοινωνική και οικονομική δομή

της Ελλάδας προς το τέλος του 19ου

αιώνα στηρίχθηκε στην ύπαρξη των μικρών αγροτικών πόλεων που ενεργούσαν ως αγορές, και τα οικονομικά

κέντρα με τα χωριά που τους περιέβαλλαν. Τότε η Ελλάδα είχε πολύ μικρή βιομηχανία και ελάχιστες οδούς, γεγονός που έκανε την κυβέρνηση να σκεφτεί την ανάπτυξη ενός σιδηροδρομικού δικτύου που θα διετίθεντο για την αντιμετώπιση της έλλειψης εσωτερικής και εξωτερικής επικοινωνίας. Το 1881 ο τότε πρωθυπουργός Αλέξανδρος Κουμουνδούρος

υπέγραψε τέσσερις συμβάσεις για την κατασκευή σιδηροδρομικών γραμμών

κανονικού εύρους 1.435 χιλιοστών, με πρόθεση να κάνει την Ελλάδα ένα

κομβικό σημείο για ταξίδια ανάμεσα

στην Ευρώπη, στην Ινδία και την Ασία. Το επόμενο έτος, το 1882, ο Χαρίλαος Τρικούπης διαδέχθηκε τον Κουμουνδούρο στη θέση του πρωθυπουργού, και ακύρωσε τις συμβάσεις, αντικαθι-

στώντας τες με τέσσερις δικές του.

Είχε ένα διαφορετικό πολιτικό όραμα

για τους σιδηροδρόμους, τους θεωρούσε ως μέσο για την τόνωση της εσωτερικής ανάπτυξης στην Ελλάδα

και πρότεινε 417 χιλιόμετρα δικτύου μετρικού εύρους (1.000 χιλιοστά) που

θα περιελάμβανε την Πελοπόννησο, με ξεχωριστό δίκτυο στη Θεσσαλία, που θα συνέδεε το λιμάνι του Βόλου με

την πόλη της Καλαμπάκας, στην άλλη πλευρά του Θεσσαλικού Κάμπου.

Εγκαινιάστηκε, επίσης, το 1885, μια

γραμμή που συνέδεε την Αθήνα με

το Στροφύλι Κηφισιάς και μέσω μιας

διακλάδωσης από τους Αγίους Αναργύρους προς Λαύριο, στην Ανατολική Αττική μέσω Χαλανδρίου, Παιανίας, Κορωπίου και Μαρκοπούλου που τη λειτουργούσαν οι Σιδηρόδρομοι Αττικής.

Ο Τρικούπης προτιμούσε το μετρικό εύρος από το κανονικό, λόγω της μείωσης στο κόστος κατασκευής, αν και η γραμμή που συνέδεε την Αθήνα με τη Λάρισα, η οποία είχε προγραμματιστεί να ενταχθεί τελικά με το ευ-

Tου τασού ΦραγκούλΗ

ο ΣιδηροδροΜοΣ ΣΤην ΕλλΑδΑ

ρωπαϊκό δίκτυο, κατασκευάστηκε με κανονικό εύρος 1.435 χιλιοστών. Το δίκτυο χρειάστηκε 25 χρόνια για να ολοκληρωθεί.

Το 1909, 1.606 χιλιόμετρα γραμμής

είχαν τοποθετηθεί, συμπεριλαμβανο-

μένου της κύριας γραμμής κανονικού εύρους προς τα τότε ελληνοτουρκικά

σύνορα στο Παπαπούλι, λίγο μετά την κοιλάδα των Τεμπών (400 χλμ. βόρεια της Αθήνας). Τα πρώτα τρένα

που πραγματοποίησαν την πλήρη δι-

αδρομή από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη μήκους 507 χιλιομέτρων με κανονικό εύρος σηματοδότησαν την

ολοκλήρωση της γραμμής το 1918, η

οποία από τότε συνεχίζει να λειτουργεί

σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.

Επιμέλεια: γιαννΗσ σταύροπούλοσ

ΕπΑνΑφορΑ ΣΤην κΕρδοφοριΑ

Aφού διεύρυνε τις απώλειες προ φό

ρων του 2022, λόγω του αποδυναμω

μένου βρετανικού νομίσματος, η βρε

τανική εταιρεία κατασκευής πολυτελών αυτοκινήτων Aston Martin Lagonda

προβλέπει καλύτερη κερδοφορία φέ

τος.

Ειδικότερα, υπερδιπλασίασε τις ζημί

ες προ φόρων από έτος σε έτος σε 495

εκατομμύρια £ το 2022, από 213,8

εκατομμύρια £ το 2021, λέγοντας ότι

τα κέρδη «επηρεάστηκαν σημαντικά»

από μια ανατίμηση ορισμένων χρεών

σε δολάρια ΗΠΑ, «καθώς η λίρα αποδυναμώθηκε σημαντικά έναντι του

δολαρίου ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του έτους». Οι προσαρμοσμένες λειτουρ-

γικές ζημίες αυξήθηκαν επίσης στα

118 εκατομμύρια £ πέρυσι, από 74 εκατομμύρια £ το 2021. Τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 26% σε ετήσια βάση σε

1,38 δισεκατομμύρια £, με τα μεικτά κέρδη να αυξάνονται κατά 31% σε ετήσια βάση στα 450,7 εκατομμύρια £.

Η εταιρεία είπε ότι οι όγκοι χονδρικής

της αυξήθηκαν κατά 4% από έτος σε

έτος σε 6.412 μονάδες, παρά την αναγνώριση των διαταραχών της εφοδι-

αστικής αλυσίδας - που ήταν διάχυτη στην αυτοκινητοβιομηχανία, κυρίως ως αποτέλεσμα των ελλείψεων ημια-

γωγών. Ο αριθμός περιελάμβανε περισσότερα από 3.200 οχήματα από την γκάμα Aston Martin DBX, από τα οποία περισσότερα από τα μισά οδηγήθηκαν από την κυκλοφορία του μοντέλου SUV DX707 που παρουσιάστηκε τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους.

Οι μετοχές της Aston Martin Lagonda εκτινάχθηκαν στις αρχές Μαρτίου στα

ύψη, +14%, όταν η εταιρεία εξέδωσε

πιο αισιόδοξες οδηγίες για φέτος. «Για

το 2023 αναμένουμε να επιτύχουμε

σημαντική αύξηση της κερδοφορίας

σε σύγκριση με το 2022, κυρίως λόγω

της αύξησης των όγκων και του υψη-

λότερου μεικτού περιθωρίου τόσο στα οχήματα γενικής παραγωγής όσο και

στα ειδικά» ανέφερε, επισημαίνοντας

μια ανάκαμψη της δραστηριότητας το

δεύτερο εξάμηνο του έτους. «Εκτός από την άνοδο του ήδη εξαντλημένου DBS 770 Ultimate, αναμένουμε τις παραδόσεις του πρώτου της επόμενης γενιάς σπορ αυτοκινήτων μας να ξεκινήσουν το τρίτο τρίμηνο». Η εταιρεία εκτιμά ότι οι όγκοι πωλήσεων χονδρικής θα ανέλθουν στις 7.000 μονάδες το 2023, αναμένοντας τα προσαρμοσμένα κέρδη της προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων να προσθέσουν περίπου 20%.

Αποχαιρετισμός στους V12

Χάρμα οφθαλμών, λοιπόν, η DBS, αποχαιρετά τους V12 με την πολύ ειδική έκδοση 770 Ultimate σε μόλις 499 κομμάτια, 300 Coupe και 199 Volante (κάμπριο). Το «απόλυτο φινάλε μιας γραμμής αίματος», όπως

είχαν πει χαρακτηριστικά. Το βιβλίο παραγγελιών έχει ήδη κλείσει και οι παραδόσεις προγραμματίζεται να ξεκινήσουν το τρίτο τρίμηνο του 2023.

Στα high lights καταγράφουμε:

- Aναβαθμισμένος κινητήρας V12 με ισχύ 770 ίππων και 900 Nm.

- Εκτενής ανασχεδιασμός για βελτιωμένη απόδοση, με οδηγοκεντρική αντίληψη και οπτική τελειότητα.

- Εντυπωσιακές αλλαγές στο στυλ, συμπεριλαμβανομένου του μπροστινού σπόιλερ του εντυπωσιακού αεραγωγού

και του βαθύτερου πίσω διαχύτη, για βελτιωμένη ψύξη του κινητήρα και αεροδυναμική ισορροπία.

- Στοχευμένες βελτιώσεις στην ανάρτηση, στο τιμόνι, στο κιβώτιο ταχυτήτων

και στη δομή του κάτω μέρους του

αμαξώματος τονίζουν την αίσθηση, την

απόκριση και την ευελιξία.

- Το Limited edition DBS 770 Ultimate σηματοδοτεί το τέλος της τρέχουσας παραγωγής DBS.

Σημειώνεται ότι το λογότυπο DBS έχει

τοποθετηθεί σε μερικές από τις καλύ-

τερες ναυαρχίδες της Aston Martin. Από

το 2018 το DBS βρίσκεται στην κορυφή

της σειράς παραγωγής της Aston Martin

με μια μονάδα ισχύος Twin-Turbo V12

άγριων επιδόσεων. Με την παραγωγή αυτής της τρέχουσας γενιάς DBS να πλησιάζει στο τέλος της, η Aston Martin

δηλώνει περήφανη που παρουσιάζει

ένα DBS τα οποίο ξεπερνά όλα τα άλλα.

Στην πιο ισχυρή Aston Martin παραγωγής, λοιπόν, και το πιο γρήγορο και ισχυρό DBS μέχρι σήμερα, οι εκτενείς βελτιώσεις σχεδιασμού και μηχανικής

διασφαλίζουν ότι το DBS 770 Ultimate

θα μείνει στην Ιστορία.

Διαθέτει μια θηριώδη εκδοχή του V12

κινητήρα 5,2 λίτρων 60 μοιρών της Aston Martin. Τώρα, αναπτύσσοντας

770 ίππους στις 6.500 σ.α.λ. και κολοσσιαία ροπή 900 Nm από μόλις 1.800

σ.α.λ. έως 5.000 σ.α.λ., προωθώντας

το DBS 770 Ultimate με τελική ταχύτητα 340 χλμ/ώρα, αυτός ο υπέροχος

κινητήρας επωφελείται από την αύξηση του αέρα και της ανάφλεξης 7% στη

μέγιστη πίεση turboost. Ο ακριβής

συντονισμός των καμπυλών ισχύος και ροπής δίνει στον οδηγό μια αίσθηση απεριόριστης απόδοσης, με ένα… μεθυστικό μείγμα εξαιρετικής απόκρισης, εξαιρετικής επιτάχυνσης και το αυθεντικό «soundtrack» V12.

Kείμενο: ΔΗΜΗτρΗσ σκιαννΗσ - GETELECTRIC.GR

πΕρι ΜπΑΤΑριων Το ΑνΑγνωΣΜΑ

Δεκάδες, εκατοντάδες είναι οι νέοι χρήστες και κάτοχοι ηλεκτρικών

σκούτερ, e-bikes και πατινιών που

ρωτούν «κάθε πότε να φορτίζω την

μπαταρία μου;», «πρέπει να τη φορ-

τίζω μέχρι το 100% ή μειώνω τη δι-

άρκεια ζωής της;». Πάμε να απαντήσουμε σε όλα!

Μειώνεται η διάρκεια ζωής της μπαταρίας όταν τη φορτίζω στο 100%;

Η σύντομη απάντηση είναι «όχι», οπότε μην ανησυχείτε! Ωστόσο, πρέπει να σημειώσουμε ότι καλό είναι να μην

αφήνετε το πατίνι ή το ποδήλατό σας αχρησιμοποίητο για πολλές ημέρες με

την μπαταρία στο 100%. Η τάση των στοιχείων της είναι αρκετά υψηλότερη

από την κανονική (nominal) και η απο-

θήκευσή της για μεγάλο χρονικό διά-

στημα με πλήρες φορτίο μπορεί να

μειώσει ελαφρώς τη διάρκεια ζωής της.

Μειώνεται η διάρκεια ζωής της μπα-

ταρίας όταν την αφήνω στον φορ-

τιστή ακόμα και αφού γεμίσει;

Και πάλι, όχι. Τα σύγχρονα συστήμα-

τα μπαταριών και φόρτισης έχουν

προστασία από υπερφόρτιση και ο

φορτιστής σταματά να παρέχει ισχύ

μόλις η μπαταρία γεμίσει. Ωστόσο, αν

η οθόνη του πατινιού ή η εφαρμογή

στο κινητό σας το επιτρέπει, δείτε την

τάση της μπαταρίας έπειτα από μια

πολύωρη, πλήρη φόρτιση. Αν είναι

πάνω από 4.2V ανά στοιχείο (π.χ. πά-

νω από 42V για μια 36V μπαταρία ή

πάνω από 54,6V για μια 48V μπαταρία

κ.ο.κ.), τότε ο φορτιστής την «πιέζει»

αρκετά και θα μειώσει τη διάρκεια

ζωής της. Καλύτερα να αποσυνδέετε

τον φορτιστή μόλις η μπαταρία φτάσει στο 99-100%.

Πρέπει να περιμένω να αδειάσει

εντελώς η μπαταρία μου για να τη

φορτίσω;

Η απάντηση είναι μεγάλο, βροντερό «ΟΧΙ». Αφενός οι μπαταρίες αυτού του

τύπου δεν επηρεάζονται αρνητικά από

τις πολλές, μικρές φορτίσεις, έτσι συστήνουμε να τις φορτίζετε όποτε έχε-

τε την ευκαιρία, ακόμη κι αν είναι στο 90%, αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε ξανά το πατίνι/ποδήλατο την επόμενη ημέρα. Άλλωστε, όλα τα ηλεκτρικά μέσα τέτοιου τύπου αποδίδουν καλύτερα με την μπαταρία γεμάτη. Αντίστοιχα, η απόδοσή τους πέφτει όσο αυτή αδειάζει. Αφετέρου, η φόρτιση γίνεται πιο αργά όταν η στάθμη

της μπαταρίας είναι σε υψηλό επίπεδο, κάτι που ισούται με μικρότερες θερμοκρασίες της μπαταρίας και μικρότερη καταπόνηση από την ταχεία φόρτιση (που συμβαίνει σε ορισμένα μοντέλα όταν η στάθμη είναι χαμηλά).

Αντιθέτως, αν αφήνετε την μπαταρία

να αδειάσει εντελώς, θα μειώσετε τη διάρκεια ζωής της. Tο καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να υπολογίσετε τα Km που διανύετε καθημερινά με βάση τη ρουτίνα σας και να διατηρείτε την μπαταρία κοντά στο 60-70%, για μεγιστοποίηση της διάρκειας ζωής της. Έτσι, όμως, θα χάνετε τις μέγιστες επιδόσεις που προσφέρει κοντά στο 90-100%… Εσείς επιλέγετε!

Δεν σκοπεύω να χρησιμοποιήσω

το όχημά μου για αρκετό καιρό.

Πόσο πρέπει να το φορτίζω πριν το αφήσω;

Δεν χρειάζεται να αποθηκεύσετε το

κΑποιΑ ΕρωΤηΜΑΤΑ, οΣΕΣ φορΕΣ κι Αν ΑπΑνΤηθουν, πΑρΑΜΕνουν κΑιριΑ.

κΑι ΣΕ ΑυΤΑ δινουΜΕ ΤιΣ ΑπΑνΤηΣΕιΣ...

μέσο σας με την μπαταρία λιθίου στο 100%. Σίγουρα, όμως, δεν πρέπει να

την αφήσετε και σε επίπεδα κάτω του 30%, αν δεν πρόκειται να το χρησιμο-

ποιήσετε για αρκετό καιρό. Ιδανικά,

για να είστε ασφαλείς, ένα ποσοστό

μεταξύ 60-80% είναι ικανοποιητικό.

Αν μπορείτε, τσεκάρετε τη στάθμη της

κάθε 2-3 μήνες και μην την αφήσετε

να αποφορτιστεί. Ακόμα κι αν δεν

χρησιμοποιείτε καθόλου το πατίνι σας, η μπαταρία αποφορτίζεται, έστω και με αργό ρυθμό. Αποθηκεύοντας την

μπαταρία για μεγάλο διάστημα στο 60-70% μπορείτε να διπλασιάσετε τους πλήρεις κύκλους φόρτισης που μπορεί να δεχθεί πριν φτάσει το τέλος της

ζωής της. Ωστόσο, ακόμα και αποθηκεύοντάς την στο 100%, 300-500 κύκλοι φόρτισης είναι εφικτοί, κάτι που

σημαίνει ότι η μπαταρία σας θα αντέξει έως και 2 χρόνια, αν κάθε ημέρα την αδειάζετε και την ξαναγεμίζετε πλήρως (απίθανο σενάριο). Υπό κανονικές συνθήκες θα αντέξει πάνω από 3 χρόνια.

Πειράζει να αφήνω το όχημά μου

να φορτίζει χωρίς να βρίσκομαι στον

χώρο ή κατά τη διάρκεια της νύχτας;

Ίσως έχετε δει online κάποιο βίντεο

με μπαταρία λιθίου πατινιού που αναφλέγεται, προκαλώντας ζημιές και δημιουργώντας κίνδυνο για τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά της.

Ωστόσο, τα κρούσματα είναι πραγματικά ελάχιστα και συνήθως συμβαίνουν εξαιτίας μετατροπών στο πατίνι από τον χρήστη, μη αυθεντικού φορτιστή ή μη ποιοτικού συστήματος φόρτισης και διαχείρισης ενέργειας της μπαταρίας, χωρίς προστασία από υπερφόρτωση/υπέρταση/υπερθέρμανση κ.λπ. Γενικότερα, σε γνωστά, επώνυμα μοντέλα της αγοράς δεν τίθεται τέτοιο θέμα.

Ωστόσο, «όποιος φυλάει τα ρούχα του έχει τα μισά», οπότε αν μπορείτε αποφύγετε τη φόρτιση σε χώρους χωρίς επίβλεψη. Επίσης είναι σημαντικό να γνωρίζετε πως η φωτιά σε μια μπαταρία λιθίου πρέπει να σβήνεται μόνο με ειδικούς πυροσβεστήρες (CO2, τύπου σκόνης, τύπου αφρού). Σε καμία περίπτωση μη ρίξετε νερό στην μπαταρία.

HUAWEI Matebook 14

Το νέο Matebook 14 αποτελεί μία από τις πλέον compact και αποδοτικές προτάσεις της αγοράς. Με βάρος μόλις 1,49 Kg και απίστευτα μικρές διαστάσεις, το Matebook 14 διαθέτει οθόνη αφής 14” με υψηλή ανάλυση (1440p) και στο εσωτερικό του κρύβει έναν πανίσχυρο Intel Core i5-1135G7, μαζί με 16GB RAM. Οι επιδόσεις είναι εξαιρετικές και ο M.2 SSD των 512GB θα χωρέσει άνετα όλα τα αρχεία και προγράμματά σας, ενώ σε επίπεδο συνδεσιμότητας, το laptop θα σας υπερκαλύψει, ενσύρματα και ασύρματα. Με Windows 11 Home προεγκατεστημένα, αισθητήρα δακτυλικών αποτυπωμάτων και μεγάλη 4-cell μπαταρία και αυτονομία πολλών ωρών, τo Matebook 14 είναι το ιδανικό «14άρι» για τις ανάγκες σας!

SE EVlink Wallbox

Τα EVlink wallbox της Schneider Electric είναι λιτά, κομψά και μπορούν να τοποθετηθούν στη θέση στάθμευσής σας, κλειστή ή ανοιχτή, για να επαναφορτίζετε το ηλεκτρικό σας αυτοκίνητο μέσα σε ελάχιστες ώρες. Έρχονται σε 4 διαφορετικές εκδοχές, για τριφασική ή μονοφασική παροχή και με ισχύ 3,7, 7,4, 11 ή 22 kW. Επίσης έχουν δυνατότητα κλειδώματος με κλειδί, ρύθμισης χρονοκαθυστέρησης για τη φόρτιση, αλλά και ρύθμισης περιορισμού ισχύος, αν και αυτό γίνεται και μέσω του menu του αυτοκινήτου σας, συνήθως. Εννοείται πως είναι αδιάβροχα με βάση το IP54 πρότυπο και λειτουργούν με οποιοδήποτε Type-2 καλώδιο, ενώ προαιρετικά μπορείτε να τα τοποθετήσετε και επιδαπέδια, με την αντίστοιχη βάση!

Devolo Magic 2 WiFi Next

«Εν κινήσει» δεν σημαίνει αποκλειστικά... στους δρόμους! Ακόμα και στο γραφείο ή στο σπίτι μπορεί να κινείστε διαρκώς στον χώρο, από δωμάτιο σε δωμάτιο, από το σαλόνι στην κουζίνα. Το σίγουρο είναι ότι παντού θέλετε ισχυρή και γρήγορη σύνδεση στο Internet και αυτό προσφέρει το Devolo Magic 2 WiFi Next powerline! Συνδέεται στο ρούτερ σας και μεταφέρει τη σύνδεση internet σε οποιαδήποτε πρίζα του κτιρίου θέλετε, μέσω των γραμμών ηλεκτροδότησης. Έτσι, απολαμβάνετε το 100% της ταχύτητας σύνδεσης, ακόμα και στην άλλη άκρη του σπιτιού/ γραφείου, δεκάδες μέτρα μακριά από το ρούτερ! Υποστηρίζει ασύρματη και ενσύρματη σύνδεση και ταχύτητες έως 2.400 Mbps!

παρασκηνιo

ο πωλων Επι... πΣΤωΣΕι...

Τ

Τα νέα είναι απλά και συμβαίνουν στις business. Κόπηκε η πίστωση από

τους ομολογιούχους και τα funds που συμμετείχαν στην αναδιάρθρωση του

ομολόγου των 260 εκατ. ευρώ στη Frigoglass, δεν πληρώθηκε μία δόση

του ίδιου δανείου, αυτή του περασμέ-

νου μήνα, και οι δανειστές πήραν τον έλεγχο της εταιρείας. Τόσο απλά. Το παρασκήνιο θέλει απειλές εκ μέρους

Του κρΑΤηΣΕ

Την ΕγγυηΤικη

Ο Ευθύμης Μπουλούτας έλε-

γε στη στήλη προ μερικών

εβδομάδων ότι φέτος θα είναι

η χρονιά των κατασκευών.

Εκτός από το ότι προς το πα-

ρόν είναι η χρονιά των τρα-

πεζών… Ο «τζόγος» γύρω

από την Ελλάκτωρ και το

ενδιαφέρον για την απόκτη-

ση της Άκτωρ. Η πλάκα που

έκανε στον Κούτρα και την

Wade Adams ήταν ότι του…

κράτησε την εγγυητική επι-

στολή των 5 εκατ. ευρώ! Να περιμένουν έκτακτο μέρισμα οι μέτοχοι;

της οικογένειας Δαυίδ προς τα funds που συμμετείχαν κατά το παρελθόν στην αναδιάρθρωση των δανείων της πολύπαθης Frigoglass και τώρα απέ-

κτησαν τον έλεγχο της εισηγμένης.

Απειλές του τύπου ότι η Coca Cola θα

πάψει να προμηθεύεται τα μπουκάλια

από την άλλοτε θυγατρική της…

Toπιο

Ο Λάμπρος Παπακωνσταντίνου

έχει πάρει φόρα

με την Ideal. Όλα

καλά, αλλά δεν

θα είχαμε πρόβλημα αν δεν

γνωρίζαμε τις

πραγματικές του

προθέσεις για την

εταιρεία, η οποία

έχει υπό την ομπρέλα της, μεταξύ άλλων, την Byte Computers και την εταιρεία παραγωγής πωμάτων Astir Βυτόγιαννης. Ότι, δηλαδή, έπειτα από δύο χρόνια θα αρχίσει να τον απασχολεί η έξοδος από τη Frigoglass, όπως δήλωσε πρόσφατα, άλλωστε, σε χρηματιστηριακό συνέδριο. Μέχρι τότε; Οι μέτοχοι μπορούν να απολαμβάνουν μία απόδοση 5,5% ετησίως (μέρισμα).

Μέσα στο καινούργιο τοπίο που φαίνεται ότι διαμορφώνεται στην αγορά μετά την άτσαλη διόρθωση του Χρηματιστηρίου τις πρώτες μέρες του Μαρτίου, κορυφαίοι ξένοι διαχειριστές από το city του Λονδίνου εκτιμούν ότι λίγοι όμιλοι θα έχουν να κερδίσουν από τις εξελίξεις, όποιες κι εάν είναι αυτές. Σύμφωνα με τους ειδικούς, «ένας από αυτούς είναι ο όμιλος Μυτιληναίου». Οι ειδικοί τον θεωρούν το απόλυτο win-win play των εκλογών. Το report της Citigroup για τη Mytilineos είναι τρανή απόδειξη γιατί η Mytilineos είναι το απόλυτο win-win play των εκλογών.

θΑ πουληΣΕι ινΤΕΑλ ΣΕ δυο ΧρονιΑ;

η ALpHA ΣΤη… MIG

Μέχρι και 1 εκατ. ευρώ κέρδος καταγράφουν οι Έλληνες θεσμικοί επενδυτές από την υπόθεση της MIG και την τρελή κούρσα της μετοχής της. Σύμφωνα με στοιχεία, στο τέλος του 2022 και συγκεκριμένα στις 30/12 δύο αμοιβαία κεφάλαια της Alpha Bank εμφανίζονται συνολικά να έχουν αποκτήσει 4,5 εκατ. τεμάχια. Χωρίς να αναφέρεται η μέση τιμή κτήσης. Ωστόσο, στο τέλος του περασμένου έτους

η τιμή της MIG διαμορφωνόταν στα 0,05 ευρώ. Πρόσφατα η τιμή πλησίασε στα 0,217 ευρώ και η άνοδος

που έχει συντελεστεί όλο αυτό το διάστημα αγγίζει

το 340%. Για να αποκτήσει η Alpha 4,5 εκατ. τεμάχια με τιμή κτήσης, αυτή που ήταν στις 30/12, δηλαδή

τα 0,05 ευρώ, διέθεσε περί τις 250.000 ευρώ. Η συμμετοχή αυτή έφθασε πρόσφατα τις 976.000 ευρώ και τα αμοιβαία κεφάλαια της Alpha μόνο από τη συμμετοχή αυτή κερδίζουν 726.500 ευρώ.

φρΕνο Απο ΤουΣ ξΕνουΣ γιΑ ΤιΣ ΤρΑπΕζΕΣ

Με μια έκθεση 84 σελίδων μπορεί η Jefferies να

άρχισε την κάλυψη των ελληνικών τραπεζών, αλλά τα ευρήματα της ανάλυσής της μόνο ξεκάθαρα δεν είναι. Και αυτό διότι η τιμή στόχος που δίνει στην Εθνική, ήτοι 6,60 ευρώ, υποδηλώνει μια άνοδο πάνω από 20%, αλλά στην Alpha Bank δεν είναι τόσο γενναιόδωροι. Και αυτό διότι η σύσταση για την Alpha Bank είναι underperform, δηλαδή για αποδόσεις χειρότερες από αυτές της αγοράς, με τιμή στόχο τα 1,10 ευρώ ή πτώση 25% από τα τρέχοντα. Και, όπως εξηγεί, οι κίνδυνοι για την κερδοφορία της δεν αποτιμώνται επαρκώς από την αγορά. Πιο ουδέτερη είναι για τις Eurobank και Τράπεζα Πειραιώς με τιμές στόχους τα 1,65 ευρώ και τα 2,50 ευρώ αντίστοιχα και σύσταση hold.

η ΕκθΕΣη ΤηΣ CITI γιΑ Τη MyTILINEoS

Συγκεκριμένα, ο αναλυτής της Citigroup λέει ότι στο bear σενάριο η τιμή στόχος για τη Mytilineos

είναι τα 20 ευρώ, ενώ στο bull σενάριο η τιμή στόχος είναι τα 37 ευρώ. Όπως αντιλαμβάνεστε, η Mytilineos έχει εξαιρετική αναλογία ρίσκου προς προσδοκώμενη απόδοση.

Οι ξένοι διαχειριστές δίνουν τεράστια σημασία στις εκτιμήσεις του αναλυτή της Citigroup για το 2023, μια χρονιά η οποία πλέον είναι γεμάτη πολιτική αβεβαιότητα. Για να γνωρίζετε, ο αναλυτής της Citigroup εκτιμάει ότι η Mytilineos το 2023 θα έχει EBITDA

της τάξης των 898 εκατ. ευρώ, κέρδη 580,4 εκατ. ευρώ και θα δώσει μέρισμα από τα κέρδη του 2023 1,50 ευρώ/μετοχή.

Όπως τονίζουν οι ειδικοί, εφόσον η Mytilineos πετύχει τα νούμερα που εκτιμάει ο αναλυτής της Citi, τότε δικαιολογεί άνετα να παίξει φέτος με ένα προσδοκώμενο EV/EBITDA 2023e=7.

Αυτό σημαίνει ότι η τιμή της Mytilineos πρέπει να πάει στα 38,88 ευρώ φέτος. Όπου και εκεί θα παίζει με ένα προσδοκώμενο P/E 2023e=9,57. Το απίστευτο είναι ότι και στα 38,88 με βάση την εκτίμηση του αναλυτή της Citi θα έχει μία προσδοκώμενη μερισματική απόδοση της τάξης του 3,85%. Όπως τονίζουν οι ειδικοί, αυτή τη στιγμή μέσα στην τεράστια αβεβαιότητα που υπάρχει η Mytilineos είναι το απόλυτο καταφύγιο με τη μεγαλύτερη προσδοκώμενη απόδοση.

ΑTTICA ΜΕ ΑνΕκ

Λέτε να χαθεί τελικά η τουριστική σεζόν

για την Αttica; Υπό την έννοια ότι η εταιρεία δεν θα έχει προλάβει να ολοκληρώσει εγκαίρως τη συγχώνευσή της με την ΑΝΕΚ. Μάλιστα, κάποιοι ναυτιλιακοί κύκλοι θεωρούσαν εξαρχής ότι αυτός ήταν

ο στόχος. Παρόλο που η πλευρά της Τράπεζας Πειραιώς κατόρθωσε να «κατασχίσει» της πλευράς του Μάριου Ηλιόπουλου στη Γενική Συνέλευση της MIG, μετά την προειδοποίηση του τελευταίου ότι δεν θα «θέσει παρά πόδα» το όπλο, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι δεν προχωρά άμεσα στην κατάρτιση του σχεδίου μεταβίβασης των δανείων στην Strix. H Τράπεζα Πειραιώς προέκρινε ότι θα πρέπει πρώτα να πάρουν το πράσινο φως από την Επιτροπή Ανταγωνισμού προκειμένου να πλέον να προχωρήσει η διαδικασία του άρθρου 99 Ν. 4548. Να θυμίσουμε ότι την Παρασκευή 3/3, στη Γενική Συνέλευση εγκρίθηκε η διάθεση της συνολικής (άμεσης και έμμεσης) συμμετοχής της εταιρείας στη θυγατρική ATTICA GROUP προς τη «STRIX Holdings L.P.» με αντάλλαγμα τη μεταβίβαση προς την εταιρεία του συνόλου των ομολογιακών δανείων εκδόσεώς της σημερινού ανεξόφλητου υπολοίπου 443,8 εκατ. ευρώ.

ο τραγικό πολύνεκρο δυστύχημα στα Τέμπη αλλάζει τους προεκλογικούς

σχεδιασμούς της κυβέρνησης και αυτό αποτιμά-

ται με πολύ βαρύ τρόπο και στο Χρηματιστήριο. Σενάρια επί σεναρίων εξυφαίνονται στα χρηματιστηριακά

γραφεία ως προς τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών και τη μακρά

προεκλογική περίοδο που διαφαίνεται στον ορίζοντα, εξέλιξη που, αν επιβεβαιωθεί, προσγειώνει το Χ.Α.

απότομα σε μία νέα πραγματικότητα,

τη στιγμή που το μομέντουμ ήταν

σφόδρα θετικό και οι αναλυτές προεξοφλούσαν ότι κατά την προεκλο-

γική περίοδο η αγορά θα βρισκόταν

στις 1.200 μονάδες!

Στην περίπτωση που οι εθνικές εκλο-

γές μετατεθούν για τον Μάιο - Ιούνιο

η εγχώρια αγορά «βλέπει» μπροστά

της ένα «κενό» έως και τεσσάρων

μηνών και μία μακρά προεκλογική

οι επενδυτές στο Χρηματιστήριο θα διαπίστωναν ότι το κλίμα και το μομέντουμ έχουν «στραβώσει». Πτώση

4,16% για τον Γενικό Δείκτη την επίμαχη αυτή περίοδο που βύθισε τη

χώρα σε πένθος και τους ξένους επενδυτές μοιραία να αναδιαρθρώ-

νουν τις θέσεις τους στο Ελληνικό Χρηματιστήριο, μετά τα κέρδη 20% που έχουν επιτευχθεί από το ξεκίνημα του 2023. Το τραγικό δυστύ-

αυτό και μόνο σήμαινε μία βραχύβια προεκλογική περίοδο, η οποία ενδεχομένως χανόταν κάπου, αφού μεσολαβούσε η γιορτή του Πάσχα και τα σχολεία παραμένουν κλειστά.

Πλέον, οι Έλληνες διαχειριστές, οι

οποίοι ήταν αυτοί πρωτίστως που

πάτησαν το sell τις προηγούμενες

μέρες πιέζοντας την αγορά μέχρι τις 1.075 μονάδες, επίπεδα τα οποία

είχε να δει ένα μήνα πριν (9/2), εκτιμούν ότι ενδεχομένως θα υπάρξει αλλαγή στις κυβερνητικές προθέσεις

ως προς τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών. Που σημαίνει ότι η χώρα θα μπει σε μεγαλύτερη διάρκεια πολιτικής αντιπαράθεσης, εξέλιξη που θα δημιουργήσει τοξικό κλίμα, που, ως γνωστόν, δεν κάνει καλό στην πορεία της αγοράς.

Για την ιστορία, τα περισσότερα κέρδη στο πρώτο 2μηνο της χρονιάς κατέγραψαν από τη μεγάλη κεφαλαιοποίηση η Τράπεζα Πειραιώς με

πολιτική αβεβαιότητα καθηλώνει το Χρηματιστήριο

Τoυ στ. κ. Χαριτού

BECAUSE WE DRIVE FASTER AND SMARTER