BusinessEnergy MAG 45

ΤΕΥΧΟΣ 45 • ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 • TIMH: 3 € www.businessenergy.gr Στο φουλ από το φθινόπωρο οι λιγνιτικές μονάδες, θα χρειαστούν 12 μήνες για πλήρη δυναμική Η Πτολεμαϊδα θα μας… ςώςει ε νεργειακ ο ς διαρκεχειμώναςιας  Editorial: Μετά τη ΔΕΘ στο μυαλό του Κ. Μητσοτάκη για τις εκλογές  ραε: Περικοπές στην κατανάλωση, αν…  Έρευνα: Οι προκλήσεις του πλανήτη μέχρι τέλος του 2022  διανεοσις: 22 δισ. ευρώ προς απορρόφηση εντός τριών ετών  ανάλυση: Τελικά τι κέρδισε ο Πούτιν επτά μήνες μετά;

Πότε θα προκηρυχθούν οι εκλογές Μανταλένα Πίου Τα πολλά λάθη της Ευρώπης Γίαννησ ΚανουΠαΚ Από Βορρά στήριξη και κυνήγι θησαυρού… Σελ. 8 θέΜα Τα deals που αλλάζουν τη… φορά του αέρα στις ΑΠΕ Σελ. 10 αναλυση eCoNoMiSt Ιταλία, διακύβευμα της Ευρώ πης το αποτέλεσμα των εκλο γών Σελ. 12 αναλυση ΕΠΤΑ ΜΗΝΕΣ ΜΕΤΑ διανέοσις Πάνω από 22 δισ. ευρώ πρέπει να απορροφηθούν από την Ελλάδα μέσα σε έΡέυνα Αυτές είναι οι προκλήσεις που πλανήτης μέχρι το τέλος του Σελ. 26 αΚοσ χέίΜώνασ Σε βαθιά κατάψυξη Ελλάδα και Ευρώπη Σελ. 30 ΦυσίΚο αέΡίο Αν η Ρωσία κλείσει οριστικά τη στρόφιγγα Σελ. 34 aUto Lamborghini Urus Performante - Στα άκρα Σελ. 40 BPreSSUttoN ειδήσειςMικρές οικονομίας:καιενέργειαςχώροαπόπαρασκήνιακαιτοντηςτης Σελ. 44-45 ΕΚΔΟΣΕΙΣΕκδότης: ΜOTORI ΕΠΕ Συντακτική ομάδα: Γιάννης Κανουπάκης, Έλενα Σκιαθίτη, Αγγελική Μαρίνου, Μανταλένα Πίου, Γιάννης Σταυρόπουλος, Έφη Τσιβίκα, Χάρης Φλουδόπουλος, Τάσος Φραγκούλης, Σταύρος Χαρίτος Σχεδίαση: Αλίκη Χατζημιχαήλ Ιδιοκτήτης: Εκδόσεις Μotori ΕΠΕ Δημ.Σούτσου 24Α, 11521 Αθήνα, Τηλ: info@businessenergy.gr2106400281 ΕΚΤΥΠΩΣΗ: ΚΑΜΠΥΛΗ ΑΕ Μηνιαίο περιοδικό για την ενέργεια, την οικομομία, τις επιχειρήσεις. Κυκλοφορεί κάθε 1η του μήνα. Η ψηφιακή έκδοση είναι διαθέσιμη στο site businessenergy.gr index

φέρουν την Ελλάδα στο προσκήνιο, εκεί όπου μέχρι τώρα τα σκήπτρα είχαν άλλες αγορές - Ολ λανδία, Γερμανία, Κορέα.

Η χώρα έχει αλλάξει ρότα. Ούτε έλλειμμα δημο κρατίας υπάρχει ούτε κοινωνική καταπίεση. Απλώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν την αλήθεια. Υπόθε ση Ανδρουλάκη ή λεφτά για να πληρωθεί το ρεύ μα του σπιτιού; Έβρος και fake news ή λεφτά για να γεμίσει το ρεζερβουάρ να πάνε οι γονείς στις δουλειές τους, αλλά και το καλάθι του σούπερ μάρκετ; Τόσο απλά. Πιθανώς αυτό θα είναι και το διακύβευμα των εκλογών που έρχονται. Το «Business Energy» προ μηνών έχει γράψει και κάτι ακόμα: Ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα πραγματοποιήσει τις εκλογές όταν η χώρα θα πάρει την επενδυτική βαθμίδα. Για όσους παρακολουθούν στενά τα πολιτικά πράγ ματα, ήταν η πρώτη δέσμευση του πρωθυπουργού όταν ακόμα ηγείτο τις αξιωματικής αντιπολίτευσης. Διότι μπορεί να έχει λήξει από τον περασμένο μή να η ενισχυμένη εποπτεία, όμως τα ελληνικά ομό λογα εξακολουθούν να διαπραγματεύονται υπό ειδικό καθεστώς από την Ευρωπαϊκή Κεντρική ΤοΤράπεζα.ασταθές πολιτικό σκηνικό στην Ιταλία, η εναλ λαγή στην εξουσία από τον Μπόρις Τζόνσον στη Λιζ Τρας, η πτώση της δημοτικότητας Σολτς στη Γερμανία Κι αυτά, εν μέσω πο λέμου στην Ουκρανία και διαρκών απειλών από την Τουρκία του απρόβλεπτου «σουλτάνου» που μας απειλεί, τάχα, ότι θα έρθει βράδυ, τη στιγμή που ένα δολάριο αντιστοιχεί σε περίπου 20 λίρες… Πάνω απ’ όλα σταθερότητα, λοιπόν...

μήνες πριν από τις εκλογές, κάποιοι θυμήθηκαν να δηλητηριάσουν την πολι τική ζωή της χώρας και να απειλήσουν την πολι τική σταθερότητα, η οποία είναι τόσο κρίσιμη και απαραίτητη για την εικόνα της χώρας απέναντι στις αγορές. Τα 80 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος της δεκαετίας που θα εισρεύσουν στη χώρα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης, το νέο ΕΣΠΑ και τα αγροτικά προγράμματα. Τα συμφέροντα που συ γκεντρώνονται πάμπολλα. Θα αναδιανεμηθεί ο πλούτος και

επιτάσσουν σοβαρότητα και σταθερότη τα από την άλλοτε προβληματική χώρα του ευρω παϊκού νότου, την Ελλάδα.

• editorial Πότε θα προκηρυχθούν οι εκλογές Τη

στιγμή που διαβάζετε αυτές τις γραμμές ο πρωθυπουργός έχει ολοκληρώσει την ομιλία του στη Διεθνή Έκθεση της Θεσ σαλονίκης, έχει προετοιμάσει την κοινή γνώμη για έναν δύσκολο χειμώνα, έναν ενεργει ακό δύσκολο χειμώνα η ένταση του οποίου περι γράφεται ανάγλυφα μέσα από τις σελίδες του τεύχους που κρατάτε στα χέρια σας. Οι προκλήσεις μεγάλες, οι ενεργειακές ανάγκες αυτονόητες και απαραίτητες, αφού η εκπληκτική χρονιά του του ρισμού, η οποία για πρώτη φορά εκτυλίχθηκε αφότου η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ανέ λαβε τη διακυβέρνηση της χώρας το 2019, καθώς είχαν προηγηθεί δύο δύσκολα χρόνια λόγω κο ρωνοϊού, είναι δύσκολο να συντηρήσουν μία οι κονομία. Ακόμα και 20 δισ. ευρώ εισπράξεις φέτος αντιστοιχούν σχεδόν στο 11% ή 12% του ΑΕΠ. Το στοίχημα είναι άλλο, και εν πολλοίς εξηγεί γιατί τώρα, λίγους το εισόδημα των Ελλήνων, που γενιά με τη γενιά αλλάζει νοοτροπία και συμπεριφορές. Πολλοί από τους νέους που έφυγαν την περασμέ νη δεκαετία, επιστρέφουν στη χώρα. Ο ναυτιλιακός βραχίονας της χώρας, η ναυπηγική βιομηχανία παίρνει μπροστά. Τα παραδείγματα της Ελευσίνας, της Σύρου και συντόμως του Σκαραμαγκά επανα

μέχρι να λυγίσουν οι κρατικοί προϋπολογισμοί. Όσο καθυστερούν οι αποφάσεις και τα κατάλληλα μέτρα τα λάθη θα μεγαλώνουν και το πρόβλημα θα χειροτερεύει με ό,τι αυτό συνεπάγεται στο οικονομικό, στο κοινωνικό και εν τέλει στο πολιτικό πεδίο για κάθε χώρα.

Της Πίουμανταλένας •Άρθρo Τα

κο αέριο έσκασε με πάταγο. Ακόμα και όταν τελειώσει ο πό λεμος στην Ουκρανία -άγνωστο το πότε- οι τιμές του φυσικού αερίου δεν πρόκειται να επιστρέψουν στα προ κρίσης επίπε δα, σε αυτά που είχε γνωρίσει η Ευρώπη τις προηγούμενες δεκαετίες και τα οποία είχαν στηρίξει την οικονομία της, ειδικά της Γερμανίας.Το φθηνό φυσικό αέριο αγωγού αντι καθίσταται πλέον με το ακριβότερο υγροποιημένο αέριο (LNG), για το οποίο η ζήτηση παγκοσμίως αυξάνεται ταχύτα τα και η παραγωγή είναι σχετικά περιορισμένη, καθώς χρει άζονται κάποια χρόνια για να υλοποιηθούν επενδύσεις σε υποδομές, τόσο σε κοιτάσματα όσο και σε εγκαταστάσεις υποδοχής των φορτίων LNG και επαναεριοποίησής του. Ταυ τόχρονα η Ευρώπη δεν δίνει σαφή σήματα στους επενδυτές ως προς τη διάρκεια ζωής, την ενίσχυση και την απόσβεση αυτών των υψηλού κόστους εγκαταστάσεων, τις οποίες η πολιτική για το Κλίμα τις υποχρεώνει να κλείσουν το αργό τερο ως το 2050 και στα ενδιάμεσα χρόνια να χρησιμοποι ούνται όλο και λιγότερο -άρα με μικρότερα κέρδη- όσο αυ ξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ και των άλλων φιλικών προς το περιβάλλον καυσίμων.Σε πρώτη φάση, από την έναρξη του ενεργειακού ζητήματος και τη ρωσική εισβολή στην Ου κρανία, η συνολική ευρωπαϊκή πολιτική μεταφράστηκε, όσον αφορά τον τομέα ενέργειας, σε υπερέσοδα για τη Ρωσία και σε πρωτοφανή κρίση στην Ευρώπη. Μπορεί στο μέλλον, όχι το άμεσο αλλά το απώτερο, οι Βρυξέλλες να δικαιωθούν στους στόχους τους. Το ερώτημα όμως είναι τι γίνεται σήμερα. Για παράδειγμα, στον τομέα του ηλεκτρισμού, η Ευρώπη φαί νεται ότι θεωρεί φυσιολογικά τα επίπεδα των 400 και των 500 ευρώ/ΜWh. Ότι πιστεύουν ότι η οριακή τιμή, δηλαδή η τιμή της ακριβότερης προσφοράς από ηλεκτροπαραγωγική μονάδα με φυσικό αέριο, πρέπει να είναι αυτή που θα καθο ρίζει τη μέση τιμή χονδρικής. Ότι οι καταναλωτές θα ακούν για το οικονομικό όφελος των ΑΠΕ αλλά δεν θα το βλέπουν να αποτυπώνεται στους λογαριασμούς τους. Ότι αρκούν οι επιδοτήσεις

toolkit, δηλαδή οδηγίες προς τις χώρες-μέλη για επιδοτήσεις στο ρεύμα, φοροαπαλ λαγές κ.λπ., και οι ΑΠΕ, οι οποίες όμως χρειάζονται τουλά χιστον μία δεκαετία για να φθάσουν σε μερίδιο και αξιόπιστη παραγωγή σε επίπεδα στοιχειωδώς ικανά να προσδώσουν ένα ελάχιστο στάνταρ ασφάλειας στο ηλεκτρικό σύστημα. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί και οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών, ενώ επί χρόνια κατέκριναν ανοικτά τους χειρισμούς του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, την πολιτική του, έβαζαν εμπόδια στους ρωσικούς αγωγούς (Nord Stream 2 και πιο παλιά South Stream, o oποί ος τελικά αντικαταστάθηκε από τον TurkStream), επέβαλαν κυρώσεις, διακήρυτταν την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο κ.λπ., περίμεναν ότι η Μόσχα θα συνέχιζε να πουλά άφθονο και φθηνό φυσικό αέριο στην Ευρώπη για όσο εκείνη το χρειάζεται. Μέχρι που το «ροζ παραμύθι» με το φθηνό ρώσι

λάθη της Ευρώπης στην ενεργειακή κρίση που ζούμε είναι πολλά. Λάθη που πληρώνονται καθη μερινά από τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις επιχει ρήσεις μέσα από τους δυσθεώρητους λογαριασμούς κυρίως ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου, δευτερευόντως του πετρελαίου, και ενδεχομένως, τον χειμώνα να οδηγήσουν σε ελλείψεις με διακοπές στην ηλεκτροδότηση ή το δελτίο στη θέρμανση. Για να μη μιλήσουμε για τις επιπτώσεις στον πληθωρισμό και γενικότερα στην οικονομία, που απειλείται με ύφεση. Πρόκειται για λάθη που ξεκίνησαν μήνες πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και συνεχίστη καν μετά. Όταν, ιδίως από την άνοιξη του 2021, οι τιμές του φυσικού αερίου άρχισαν να αυξάνονται με ρυθμούς που θα έπρεπε να είχαν κτυπήσει καμπανάκι στην Ευρωπαϊκή Επι τροπή, καθώς η ρωσική Gazprom σταδιακά κατέβαζε τις πο σότητες που πουλούσε στους Ευρωπαίους πελάτες της προς τα ελάχιστα συμβατικά επίπεδα που της επέτρεπαν τα εκά στοτε συμβόλαια, η Κομισιόν περί άλλα συζητούσε. Αρχικά απέδιδε τις εξελίξεις - τουλάχιστον στις δημόσιες δηλώσεις της- σε διαταραχές στην παραγωγή λόγω lockdown και Covid-19, στην απότομη διεθνή ανάκαμψη της οικονομίας κ.λπ. κ.λπ. Όταν αργότερα τα πράγματα έγιναν πιο σοβαρά και οι τιμές εκτοξεύονταν σε πρωτοφανή ύψη, η απάντηση της Επιτροπής ήταν το περίφημο

Χαλαρά,

όπως ταιριάζει στους ρυθμούς της συμπρω τεύουσας, μπαίνει το φθινόπωρο με κυβερνητικές εξαγγελίες υπέρ των πιο αδύναμων και αναζήτηση εσόδων από τους διαχρονικούς μπαταχτσήδες ή και κάποιους άτυχους που τα φιλόδοξα σχέδιά τους δεν βγήκαν… Όλοι θα κληθούν και πάλι να αναλάβουν τις ευ θύνες τους - ως είθισται. Πάντως, από τη Θεσσαλονίκη τα νέα σε κάθε περίπτωση και με άγνωστο, μέχρι την ώρα που γράφαμε το κείμενό μας, το βάρος των διεθνών εξελίξεων, που είναι εδώ και πολύ καιρό ραγδαίες και διαρκώς μετα βαλλόμενες. Πόλεμοι, πανδημίες, κλιματική αλλαγή, ενερ γειακή κρίση κ.λπ. Με αυτά θα ζούμε -το καταλάβαμε- και αυτά θα επηρεάζουν την καθημερινότητά μας όσο και αν κάποιοι εξακολουθούν να είναι στον κόσμο τους, αδυνα τώντας να αντιληφθούν πως επηρεαζόμαστε άμεσα από καθετί που συμβαίνει αλλαχού… Όλοι, λοιπόν, εν μέσω θέρους, προσέβλεπαν στις ανακοι νώσεις από τη ΔΕΘ σε σχέση με το νέο πακέτο μέτρων στή ριξης της κοινωνίας, η οποία πλήττεται από τον πληθωρισμό. Κατά δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου, «στην Έκθε ση Θεσσαλονίκης, αφού μετρήσουμε σωστά, ιεραρχήσουμε τις προτεραιότητες και καταλήξουμε στις δυνατότητες, ο πρωθυπουργός 4.744.758 από 3.944.665 που ήταν τον Απρίλιο. Από τους 4.744.758 οφειλέτες, 1.975.739 είναι «ανοιχτοί» σε κατα σχέσεις καταθέσεων και περιουσιακών στοιχείων, ενώ για 1.364.368 οφειλέτες έχουν επιβληθεί αναγκαστικά μέτρα είσπραξης οφειλών. Η κληρονομιά, πάντως, του Ιουλίου σε ό,τι αφορά την ελ ληνική πραγματική οικονομία, και στο γενικότερο πλαίσιο της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης, ήταν μάλλον κακή και έδειχνε λίγο πολύ πού πάμε στο εξής. Στις 101,1 μονάδες διαμορ φώθηκε τον Ιούλιο ο δείκτης οικονομικού κλίματος, χαμη λότερα από ό,τι τον προηγούμενο μήνα (104,1 μονάδες), καθώς και έναντι του Ιουλίου του 2021. Σε ευρωπαϊκό επί πεδο επικράτησαν επίσης πτωτικές τάσεις, τόσο στην Ε.Ε. όσο και στην Ευρωζώνη. Σύμφωνα με έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ οι επιχειρηματικές προσδοκίες υποχώ ρησαν κυρίως στις κατασκευές, ενώ ηπιότερες ήταν οι με ταβολές στις υπηρεσίες και στη βιομηχανία. Άνοδο παρου σίασε ο σχετικός δείκτης στο λιανικό εμπόριο, συνεχίζοντας τις διακυμάνσεις του κατά τους τελευταίους μήνες. Η πα ρατεταμένη ενεργειακή κρίση και η επιβράδυνση της ανά καμψης στην Ε.Ε. και άλλες οικονομίες κατά το β’ τρίμηνο, ασκούσαν πλέον σημαντικές πιέσεις στη ζήτηση της βιο μηχανίας, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ. Από την άλλη πλευρά, η δυναμική του τουρισμού παρέμενε ιδιαίτερα ισχυρή, βάσει των προσδοκιών στον τομέα, με όποιες ευρύτερες θετικές επιδράσεις συνεπάγεται αυτή η εξέλιξη για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Ως εκ τούτου, δίνουμε έμφαση στη διαπίστωση του Ιδρύ ματος, εν όψει και των προσεχών μηνών που τα πράγματα θα δυσκολέψουν σε αρκετούς τομείς. «Πλέον, φαίνεται πως τα μέτρα στήριξης μόνο σε έναν βαθμό αμβλύνουν την ανησυχία των νοικοκυριών για τις οικονομικές εξελίξεις μεσοπρόθεσμα. Προκύπτει εκ νέου η σημασία στρατηγικών παρεμβάσεων πολιτικής, σε εθνικό αλλά και ευρωπαϊκό επίπεδο, για τη διασφάλιση των προοπτικών της οικονομί ας μεσοπρόθεσμα. Στις σχετικές προτεραιότητες περιλαμ βάνονται η διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού,

πολύ συγκεκριμένα και με μεγάλη σαφή νεια θα ανακοινώσει ποια είναι εκείνα τα μέτρα στήριξης που μπορεί να περιμένει η ελληνική κοινωνία»… και «…οτιδή ποτε πετυχαίνουμε με την ανάπτυξη μετατρέπεται αυτόμα τα σε κοινωνικό μέρισμα για να στηρίξουμε την κοινωνία απέναντι στις συνέπειες της εισαγόμενης ακρίβειας». Την ίδια ώρα, στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρί ου αναμενόταν να κτυπήσει η e-φορία, με τον πλειστηρια σμό ενός διαμερίσματος και δύο οικοπέδων στη Θεσσαλο νίκη. Με την ενεργοποίηση των ηλεκτρονικών πλειστηρι ασμών η ΑΑΔΕ εκτιμούσε πως θα πιέσει τους οφειλέτες, που χρωστούν και δεν έχουν ακόμη ρυθμίσει τα χρέη τους, να ενταχθούν σε κάποια από τις ισχύουσες ρυθμίσεις, ώστε να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, αποφεύγοντας τους πλειστηριασμούς. Όπως έγινε γνωστό, με βάση τα τε λευταία επίσημα στοιχεία της ΑΑΔΕ, μόνο τον Μάιο οι οφει λέτες είχαν αυξηθεί κατά 800.093 άτομα ή 20,28%, με τον συνολικό αριθμό των οφειλετών να έχει εκτιναχθεί και πάλι πάνω από τα 4.000.000 και να διαμορφώνεται σε

η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση διαθέσιμων μέσων παρα γωγής ενέργειας, η ανάπτυξη δικτύων για τη λειτουργία εναλλακτικών εφοδιαστικών αλυσίδων και γενικότερα η ενίσχυση των παραγωγικών προοπτικών της οικονομίας»… Από Βορρά στήριξη και κυνήγι θησαυρού…

Τoυ κγιάννηανουπάκη •Άρθρo

Τα Νέα μοντέλα Cat GC είναι σχεδιασμένα για εφαρμογές Εφεδρικής Λειτουργίας και έχουν κατασκευαστεί ώστε να παρέχουν μια ισχυρή και αξιόπιστη λύση για οικιακή ή επαγγελματική χρήση, για πελάτες που αναζητούν προσιτή ενέργεια. CAT ® ΑΠΟΛΥΤΗΠΟΙΟΤΗΤΑΑΞΙΑ CAT ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ®

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202210 θΕΜΑ τα deals που αλλάζουν τη… φορά του αέρα στις αΠε Οι πρωταγωνιστές και τα λεφτά που επενδύονται στην Ελλάδα

ΔΕΠΑ Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώθηκε μια νέα συμφωνία εξαγοράς στις ΑΠΕ, από τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, η οποία έχει θέσει ως στόχο να φτάσει σε ισχύ το 1 GW. Πιο συγκεκριμένα, η δημόσια επιχείρηση αερίου προχώρησε στην εξαγορά του 100% της NEW SPES CONCEPT, εταιρείας η οποία έχει ως αντικείμενο την ανάπτυξη έργων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω φωτοβολταϊκών. Η εταιρεία ανα πτύσσει 14 φωτοβολταϊκά έργα και έχει στην κατοχή της 14 βεβαιώσεις παραγωγού ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για τη δεύτερη κίνηση εξαγοράς της ΔΕΠΑ Εμπο ρίας, η οποία το 2021 απέκτησε το 49% της North Solar, μιας εταιρείας η οποία έχει πλάνο ανάπτυξης φωτοβολταϊκών συ νολικής ισχύος 500 MW στη δυτική Μακεδονία. Τα συγκεκρι μένα πάρκα αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να λά βουν οριστικές Α.Ε. και ΣΑΓΙΑΣ Α.Ε., ιδιοκτησίας Ομίλου Κοπελούζου και Ομίλου «Διεθνής Κατασκευαστική». Οι δύο εταιρείες δι αθέτουν αιολικά πάρκα με συνολική ισχύ 55,2 MW, στην ανατολική Μάνη Λακωνίας που βρίσκονται σε λειτουργία, από τον Δεκέμβριο του 2019. Το συνολικό τίμημα για το 100% των μετοχών των δύο εταιρειών ανέρχεται σε 90 εκατ. ευρώ. Αξίζει να αναφερθεί ότι η δραστηριότητα των ΑΠΕ, μετά και την έναρξη λειτουργίας του μεγάλου φωτοβολταϊκού πάρκου της Κοζάνης, αναμένεται να φτάσουν τα 50 εκατ. ευρώ. Τα ΕΛΠΕ έχουν θέσει ως στόχο, από 285 MW έργων ΑΠΕ σε λει τουργία σήμερα, να φτάσουν τα 400 MW μέχρι το 2023 και τα 600 MW μέχρι το 2024.

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 θΕΜΑ 11 Του χαρΗ ΦλοΥδοΠοΥλοΥ Στον ρυθμό των deals κινείται το τελευταίο διάστημα η εγχώρια αγορά της πράσινης ενέργειας καθώς, ού τε λίγο ούτε πολύ, έχουν ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες τέσσερις μεγάλες συναλλαγές, με το συ νολικό ύψος των συμφωνιών να ξεπερνά σε αξία το 1,2 δισ. ευρώ. Κύριο χαρακτηριστικό αυτών των deals είναι ότι παρα δοσιακοί και μεγάλοι παίκτες της ενεργειακής αγοράς απο κτούν projects ή εταιρείες μικρότερου μεγέθους που όμως έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους σημαντικά έργα υπό ανάπτυξη ή σε λειτουργία. Με τον τρόπο αυτό, οι μεγαλύτερες εταιρείες ενισχύουν τη θέση τους στην αγορά των ΑΠΕ, την ίδια στιγμή που οι μικρότεροι παίκτες αποκομίζουν σημαντικές υπερα ξίες για τα έργα που κατάφεραν να αναπτύξουν ή να οδηγή σουν σε σημαντικό βαθμό ωρίμανσης. Άλλωστε, πλέον, η ελληνική αγορά της πράσινης ενέργειας θεωρείται ότι έχει εισέλθει σε φάση ωρίμανσης, καθώς τα περιθώρια για να το ποθετηθούν νέοι παίκτες είναι περιορισμένα, με δεδομένο ότι τα περισσότερα ελκυστικά γεωγραφικά σημεία έχουν ήδη καταληφθεί. Αυτό σημαίνει ότι για να ενισχύσει ένας μεγάλος παίκτης τη θέση του στην αγορά των ΑΠΕ θα πρέπει να κινη θεί κυρίως μέσω εξαγορών. Ποια είναι όμως τα deals της αγοράς το τελευταίο διάστημα;

ΔΕΗ Ένα ακόμη σημαντικό deal της αγοράς έλαβε χώρα στις αρχές Ιουνίου, όταν η ΔΕΗ Ανανεώσιμες ανακοίνωσε την εξαγορά των έργων ΑΠΕ της Volterra, με την αξία της συναλλαγής να φτάνει τα 133 εκατ. ευρώ. Συγκεκριμένα, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες εξαγόρασε το 55% των μετοχών της Volterra K-R ΑΕ και της Volterra ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ Α.Ε., στις οποίες είναι ήδη μέτοχος σε εκάστη εταιρεία κατά 45% από το 2019. Η Volterra K-R ΑΕ και η Volterra ΛΥΚΟΒΟΥΝΙ Α.Ε. κατέχουν εν λειτουργία αιολικά πάρκα συνολικής ισχύος 69,7 MW στην Αιτωλοακαρνανία και τη Βοιωτία. Επίσης, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες εξαγόρασε το 100% της Ηλιοφάνεια Α.Ε., η οποία κατέχει ένα εν λειτουργία φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 2,7 ΜW στη Βοιωτία, καθώς και τις εταιρείες Volterra ΔΟΥΚΑΣ Α.Ε. και Volterra ΚΟΥΚΟΥΛΙ Α.Ε. που έχουν στην κατοχή τους αιολικά πάρκα υπό ανάπτυ ξη συνολικής ισχύος 39,5 ΜW. Σημειώνεται ότι η ΔΕΗ Ανα νεώσιμες έχει ήδη προχωρήσει σε αύξηση μετοχικού κεφα λαίου 150 εκατ. για την κεφαλαιακή ενίσχυσή της εν όψει της χρηματοδότησης του επιχειρηματικού της σχεδίου.

Motor Oil - ΕΛΛΑΚΤΩΡ Φυσικά, η συμφωνία της Motor Oil για την απόκτηση του ελέγχου του χαρτοφυλακίου ΑΠΕ του ομίλου ΕΛΛΑΚΤΩΡ αποτελεί το μεγαλύτερο deal των τελευταίων ετών αγοράς, και καθίσταται αυτόματα το νούμερο 2 της ελληνικής αγοράς πράσινης ενέργειας πίσω από την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή. Ειδι κότερα η ΜΟΗ, η οποία μέχρι τώρα διαθέτει 279 ΜW έργων σε λειτουργία, 84 MW υπό κατασκευή, 650 MW σε πρόσθετες άδειες παραγωγής, προσθέτει στο χαρτοφυλάκιό της ένα χαρτοφυλάκιο αιολικών, φωτοβολταϊκών και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας της τάξης των 493 MW δυναμικότη τας σε λειτουργία και ακόμη μια σειρά από έργα υπό κατα σκευή ή ανάπτυξη συνολικής ισχύος άνω του 1,6 GW.

για την αγορά ηλεκτρισμού γενικότερα. Η αξία της συμφωνίας έφτα σε το 1 δισ. ευρώ, με δεδομένο ότι η ΜΟΗ πληρώνει 750 εκατ. ευρώ για την απόκτηση του 75% της νέας εταιρείας όπου θα εισφερθούν τα έργα ΑΠΕ της ΕΛΛΑΚΤΩΡ, ενώ στα 180 εκατ. ευρώ ανέρχεται η συμφωνία για την είσοδο στο μετοχικό κε φάλαιο του ομίλου ΕΛΛΑΚΤΩΡ. Ουσιαστικά μέσω της συμ φωνίας η ΜΟΗ έθεσε υπό τον έλεγχό της το δεύτερο μεγαλύ τερο σε μέγεθος χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ της ελληνικής

προσφορές όρων σύνδεσης στο τρίτο τρίμηνο της χρονιάς και στη συνέχεια να μπουν σε φάση κατασκευής. Η ΔΕΠΑ Εμπορίας, στη συμφωνία που είχε κάνει για το 49% της North Solar, είχε και δικαίωμα απόκτησης και του μεγα λύτερου μεριδίου, δηλαδή του 51%. Οι πληροφορίες αναφέ ρουν πως πρόκειται να το εξασκήσει, και πλέον τα 500 MW να περάσουν εξ ολοκλήρου στην κυριότητά της. Με την εξα γορά της NEW SPES CONCEPT, η ΔΕΠΑ ανεβάζει το «πράσινο» χαρτοφυλάκιό της στα 732 MW. ΕΛΠΕ Ένα ακόμη καλοκαιρινό deal, που ανακοινώθηκε προ ημε ρών στην ελληνική αγορά ΑΠΕ, αφορά την εξαγορά από τον όμιλο των Ελληνικών Πετρελαίων των εταιρειών ΜΑΚΡΥΛΑΚ ΚΩΜΑ

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202212 ΑΝΑΛΥΣΗ ECONOMIST ιταλία, διακύβευμα της ευρώπης το αποτέλεσμα των εκλογών Η γέφυρα που θα συνδέει τη Σικελία με την ηπειρωτική χώρα, και ο Μουσολίνι Ηέξαρση των μεταναστών σε ξεχαρβαλωμένες βάρκες που διασώθηκαν στη Μεσόγειο στις 23 και 24 Ιουλίου φάνηκε να αντανακλά το χάος που επικρατεί στην ιταλική πολιτική. Πάνω από 2.000 κα τέκλυσαν το κέντρο υποδοχής της Λα μπεντούζα. Δύο ημέρες νωρίτερα ο πρό εδρος Sergio Mattarella ανακοίνωσε ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν στις 25 Σε πτεμβρίου, μετά την παραίτηση του Mario Draghi από την πρωθυπουργία. Όπως και κατά τη διάρκεια της πολύ μεγαλύ τερης κρίσης του 2014-2016, ο αυξανό μενος αριθμός των μεταναστών αποτελεί βούτυρο στο ψωμί της ιταλικής ακροδε Στιςξιάς.τελευταίες γενικές εκλογές του 2018, οι φόβοι για ανεξέλεγκτη μετανάστευση βοήθησαν τη σκληροδεξιά Λέγκα του Βορρά να κερδίσει αρκετές ψήφους για να μπει στην κυβέρνηση ως ο μικρότε ρος εταίρος ενός συνασπισμού με το αριστερό Κίνημα Πέντε Αστέρων (M5S). Αν και το Κίνημα Πέντε Αστέρων λει τούργησε ως φρένο για τη Λέγκα, τα δύο λαϊκιστικά κόμματα δημιούργησαν ένα κύμα ανησυχίας στην Ευρώπη και συ γκρούστηκαν επανειλημμένα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Τότε, συνδυαστι κά, το ποσοστό ψήφων της Λέγκας και του άλλου σκληρού δεξιού κόμματος της Ιταλίας, των Αδελφών της Ιταλίας (FDI), ήταν κάτω από 22%. Πέντε χρόνια μετά, η κατάσταση είναι τελείως διαφο ρετική. Η Λέγκα έχει χάσει σημαντική υποστήριξη, ενώ οι Αδελφοί, των οποί ων, παραδόξως, ηγείται μια γυναίκα, η Giorgia Meloni, έχουν αυξήσει τη δημο

επιχορηγήσεων και των χαμηλού κό στους δανείων από το πρόγραμμα της Ε.Ε. για την αποκατάσταση της πανδη μίας, αξίας άνω των 200 δισ. ευρώ (203 δισ. δολάρια). «Αυτό που έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής είναι το εύκολο κομμάτι» δηλώνει ο Francesco Grillo, διευθυντής του Vision, ενός κέντρου μελετών που παρακολουθεί την εφαρμογή του προ γράμματος. Διαπίστωσε ότι από τους 96 στόχους που είχαν τεθεί από τις Βρυξέλ λες και τους οποίους η κυβέρνηση του κ. Draghi είχε επιτύχει, όλοι εκτός από τρεις αφορούσαν τη δημιουργία ενός διοικητικού πλαισίου για επενδύσεις. Με άλλα λόγια, είχαν δαπανηθεί μόνο 2-3 εκατ. ευρώ, δηλαδή λιγότερο από το Μέχρι0,0015%.το2026, μια κυβέρνηση που έχει συνηθίσει να πραγματοποιεί επενδύσεις κεφαλαίου ύψους 15 δισ. ευρώ ετησίως θα πρέπει να τις αυξήσει σε σχεδόν 50 δισ. ευρώ. Ακόμη και ο «Super Mario», όπως ήταν γνωστός ο κ. Draghi, θα το έβρισκε δύσκολο. Ο κίνδυνος είναι ο διάδοχός του να περιπλέξει περαιτέρω την πρόκληση επιμένοντας σε αλλαγές. Μετά την παραίτηση του κ. Draghi, η κ. Meloni έχει εκφράσει τη δυσαρέσκειά της για πτυχές του σχεδίου που συμφω νήθηκε με τις Βρυξέλλες. Οι ιδέες του κόμματός της εκτίθενται σε ένα ηλεκτρο νικό φυλλάδιο που εμφανίζεται σε πε ρίοπτη θέση στον ιστότοπο των Αδελφών. Διαφέρουν σημαντικά από το υφιστά μενο σχέδιο. Για παράδειγμα, οι Αδελφοί θέλουν να χρησιμοποιήσουν ένα μεγάλο μέρος των χρημάτων για την κατασκευή μιας γέ φυρας που θα συνδέει τη Σικελία με την ηπειρωτική χώρα. Το άλλο ζήτημα που κόμματα στην εξωτερική πολιτική, αλλά η σκέψη τους στην οικονομική πολιτική είναι άκρως

τικότητά τους. Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στα δύο κόμματα περίπου το 37% των ψήφων. Αν προσθέσετε ένα 8-9% για το κόμμα Forza Italia του κ. Berlusconi και ορισμένες μικρότερες ομάδες, η Δεξιά φαίνεται ότι θα πετύχει μια πειστική νί κη, ίσως μια κοινοβουλευτική πλειοψη φία που θα της επιτρέψει να κυβερνήσει μια πλήρη πενταετία. Θα είναι μια ιδεολογικά συνεκτική δεξιά, στην οποία θα κυριαρχούν οι Αδελφοί της Ιταλίας και θα έχει απεκδυθεί των πιο φιλελεύθερων στοιχείων της. Αυτόν τον μήνα αρκετοί νομοθέτες της Forza Italia, συμπεριλαμβανομένων και των τριών υπουργών της στην απερχόμενη κυβέρνηση, εγκατέλειψαν το κόμμα σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον ρόλο του κ. Berlusconi στην απομάκρυνση του κ. Draghi. Αντίθετα, οι αντίπαλοι της Δεξι άς βρίσκονται σε κωμική σύγχυση. Ο Enrico Letta, ηγέτης του κεντροαριστε ρού Δημοκρατικού Κόμματος (PD), έχει αποκλείσει μια εκλογική συμμαχία με το Κίνημα Πέντε Αστέρων, επειδή και αυτό βοήθησε στην πτώση του κ. Draghi. Ο Carlo Calenda, ο ηγέτης της Δράσης, μιας κεντρώας ομάδας που έχει απορ ροφήσει ορισμένους «πρόσφυγες» της Forza Italia, φαίνεται ανοιχτός σε μια συμφωνία με το PD, αλλά θέλει ο υπο ψήφιος πρωθυπουργός να είναι ο κ. Draghi και όχι ο κ. Letta. Και δύο μικρά αριστερά κόμματα αρνούνται να συμμε τάσχουν αν το κάνει ο κ. Calenda. Ο Matteo Renzi, πρώην πρωθυπουργός που εγκατέλειψε το PD το 2019 για να σχηματίσει ένα νέο κόμμα, το Italia Viva, έχει δηλώσει ότι θα κατέβει μόνος του. Πολλά μπορούν να αλλάξουν πριν από τις εκλογές. Η υποστήριξη δύο κομμάτια που συνδέονται με αυτό. Το πρώτο είναι αν μια σκληροδεξιά κυβέρνηση θα εξασφά λιζε στην

θα κυριαρχήσει στην εκστρατεία είναι η ιδεολογία. Οι Αδελφοί προέρχονται από το νεοφασι στικό κίνημα που ανέλαβε την κληρο νομιά του Benito Mussolini μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Valerio Alfonso Bruno του Κέντρου Ανάλυσης της Ριζοσπαστικής Δεξιάς, ενός βρετα νικού παρατηρητηρίου, δήλωσε ότι δεν αναμένει οι Αδελφοί να διαφέρουν πο λύ από άλλα συντηρητικά

προστατευτική και κορπορατιστική. Τάσ σονται υπέρ της εθνικοποίησης ενός μεγάλου τμήματος της βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων των αεροδρομί ων και των σιδηροδρόμων. Επικεντρώ νονται επίσης στην προστασία των μι κρών επιχειρήσεων αντί της προώθησης των Αλλάμεγαλύτερων.στηνεσωτερική και κοινωνική πολιτική η ιδεολογία των Αδελφών θα μπορούσε να γίνει έντονα αισθητή. Ο βιογράφος της κυρίας Meloni, Francesco Giubilei, λέει ότι η είσοδος των Αδελφών στη σκληρή αλλά όχι ακροδεξιά ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Με ταρρυθμιστών (ECR) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σηματοδότησε μια αλλαγή. Κατά την άποψή του, το κόμμα στράφη κε προς «έναν συντηρητισμό με λατινι κό σχέδιο, που περιλαμβάνει μεγαλύτε ρη προσήλωση στο κράτος πρόνοιας από ό,τι στις αγγλόφωνες κοινωνίες». Μια τέτοια κρατικιστική προσέγγιση εί ναι πλέον κοινή μεταξύ των λαϊκιστι κών-εθνικιστικών κομμάτων, όπως το Fidesz της Ουγγαρίας. Ενώ το ECR πε ριλαμβάνει ορισμένους Χριστιανοδημο κράτες, έχει και σκληρά δεξιά μέλη, όπως το ισπανικό κόμμα Vox. Το διαδικτυακό φυλλάδιο των Αδελφών, με μια φωτογραφία νεαρών λευκών τυ λιγμένων με την ιταλική σημαία, αντα νακλά την έντονα νατιβιστική του στάση. Αντιτίθεται στη χορήγηση ιθαγένειας στα παιδιά που γεννιούνται στην Ιταλία από μετανάστες γονείς. Επιθυμεί σημα ντική αύξηση της παιδικής μέριμνας για να βελτιωθεί το εξαιρετικά χαμηλό πο σοστό γεννήσεων της Ιταλίας και ναυ τικό αποκλεισμό για να σταματήσει η παράνομη μετανάστευση. Ο κ. Bruno πιστεύει ότι η προσπάθεια της κ. Meloni να δώσει στο κίνημά της ευρύτερη απήχηση κρύβει την επιμονή «ενός πιο κλειστού στοιχείου που παρα μένει πιστό στις ρίζες του στο (καταργη μένο, νεοφασιστικό) Ιταλικό Κοινωνικό Κίνημα (MSI)». Οι Αδελφοί εξακολουθούν να χρησιμοποιούν το σύμβολο του MSI, την τρίχρωμη φλόγα. «Γιατί», αναρωτιέ ται ο κ. Bruno, «ένα μετριοπαθές κόμμα να θέλει να διατηρήσει κάτι τέτοιο στο λογότυπό του;». Η Ευρώπη ενδέχεται να το μάθει σύντομα.

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 ΑΝΑΛΥΣΗ ECONOMIST 13

Ιταλία το πλήρες μερίδιο των

για το PD φαίνεται να έχει αυξηθεί από τότε που ο κ. Draghi απομακρύνθηκε. Διασημό τητες όπως η μεικτής φυλής τραγουδί στρια Elodie Di Patrizi έχουν εκφράσει την ανησυχία τους για την προοπτική μιας κυβέρνησης με επικεφαλής την κ. Meloni. Καθώς η προεκλογική εκστρα τεία εξελίσσεται, το κεντρικό ζήτημα θα είναι η έκταση του ριζοσπαστισμού των Αδελφών. Υπάρχουν

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202214 ΑΝΑΛΥΣΗ εΠτα μΗνες μετα Η άλλη διάσταση του πολέμου στην ουκρανία Καθηγητές και δημοσιογράφοι προσπαθούν να εντοπίσουν τι κέρδισαν και τι έχασαν ο σύγχρονος κόσμος, η δυτική Ευρώπη, η Ρωσία του Πούτιν από μία εμπλοκή που στόχο έχει την αλλαγή της τάξης πραγμάτων με επιστροφή στα σοβιετικά χρόνια επικυριαρχίας Της ελενας ςκιαθιτΗ Ηδεκαετία του 1990 έως την κρίση του 2008 θα μπο ρούσε να χαρακτηριστεί ως εποχή ανέμελης πα γκοσμιοποίησης. Μια δύναμη κυριαρχούσε στον κόσμο και φαινόταν πως η οικονομία είχε αντικα ταστήσει τον πόλεμο ως μέσο κυριαρχίας. Το να στερήσεις ρευστότητα από τις τράπεζες και να παίξεις με το νόμισμα μιας χώρας ήταν αποτελεσματικότερο από το να στείλεις κα νονιοφόρους. Οι βομβαρδισμοί ήταν για τις χώρες-παρίες: Αφγανιστάν, Ιράκ, Γάζα κ.λπ. Στην ίδια εποχή όμως συνέβη σαν πολύ μεγάλες αλλαγές. Σηκώθηκε ο ασιατικός γίγαντας και σημειώθηκε πρωτοφανής οικονομική άνοδος της Κίνας, της Ινδίας και των BRICS, η οποία επιταχύνθηκε μετά το 2008 και ακόμη περισσότερο τα τελευταία χρόνια της πανδημίας, εξαιτίας του γενικευμένου lockdown στη Δύση. Οι χώρες αυ τές απέκτησαν μια πολυπληθή μεσαία τάξη, πολυπληθέστερη αυτής στη Δύση, η οποία καθηλώθηκε με πολιτικές λιτότητας, την ίδια εποχή, για να αντισταθμίσει το οικονομικό και κοι νωνικό dumping των νεοανερχόμενων χωρών. Ο ουκρανικός

ακουγόταν τότε; Το αισιόδοξο σενάριο της ευρωπαϊκής νο μισματικής ενοποίησης, οι πολιτικές εκσυγχρονισμού και μεταρρυθμίσεων, η απελευθέρωση της αγοράς, η δημοσιο νομική πειθαρχία, ο περιορισμός του κράτους και οι ιδιωτι κοποιήσεις κ.λπ. Για να σκεφτούμε, ισχύουν όλα αυτά σήμε ρα; Τι συνιστά πλέον την ταυτότητα των εκσυγχρονιστών και των μεταρρυθμιστών; Μπορεί να αντιμετωπιστεί τον χειμώνα η κρίση ενέργειας με περισσότερες ιδιωτικοποιήσεις, ή με τα χρηματιστήρια ενέργειας, ή το Σύμφωνο Σταθερότητας; «Η εποχή των κρατικοποιήσεων ευρωπαϊκών ενεργειακών κο λοσσών (γαλλικός EDF, γερμανικός Uniper, βρετανικός Bulb) προκειμένου να διασωθούν μόλις ξεκίνησε» (Bloomberg). Ποιο μήνυμα στέλνει; Ισχύει το σχήμα φιλελεύθεροι εναντί ον κρατικιστών και μεταρρυθμιστές εναντίον λαϊκιστών; Θα είναι λαϊκιστικές οι διαμαρτυρίες για την εκτόξευση των τιμών και τις ελλείψεις σε όλα τα προϊόντα; Ή μήπως θα χαρακτη ριστούν μνησικακία των underdogs οι κινητοποιήσεις ενα ντίον των ανισοτήτων που δείχνουν ταξική αλαζονεία σε καιρό κρίσης; Μια βαθιά κοινωνική κρίση είναι προ των πυ λών.

Ντόμινο στις δυτικές κυβερνήσεις Τον χορό της «ελεύθερης πτώσης» σειράς ευρωπαϊκών κυ βερνήσεων άνοιξαν οι διπλές εκλογές της Γαλλίας τον Απρί λιο και τον Ιούνιο, με τον σημερινό πρόεδρο Εμανουέλ Μα κρόν να καταφέρνει οριακά την επανεκλογή του λίγες ημέρες μετά το ρεκόρ στην τιμή του ντίζελ, το οποίο η γαλλική κοινή γνώμη αισθάνθηκε στο σώμα της ως «δηλητήριο του Απριλί Μολονότιου». η γαλλική κυβέρνηση μείωσε την τιμή στην αντλία κατά 0,15 ευρώ από 1ης Απριλίου μέχρι και την 1η Αυγού στου, η πρωτόγνωρη έκρηξη στις τιμές των καυσίμων συμπα ρέσυρε τις τιμές των τροφίμων. Στο υψηλότερο σημείο βρέ θηκε η τιμή των ζυμαρικών, η οποία αυξήθηκε κατά 39% σε σχέση με το 2021. Με τις τιμές στα γαλλικά ράφια να ξεπερ νούν κάθε φαντασία, η ανάδειξη του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού της Μαρίν Λεπέν και της ριζοσπαστικής Ανυπό τακτης Γαλλίας του Ζαν-Λικ Μελανσόν στις ηγέτιδες δυνάμεις της αντιπολίτευσης, παρά και τον εγνωσμένο ευρωσκεπτικι σμό τους, συνιστούν τη νέα πολιτική κανονικότητα της Γαλ λίας. Τους Γάλλους ψηφοφόρους δεν προβλημάτισε, άλλω στε, Συγκεκριμένα, τα προσαρμοσμένα καθαρά κέρδη της αυξήθηκαν στο δεύτε ρο τρίμηνο του 2022 στα 9,8 δισ. δολάρια από 3,46

ΑΝΑΛΥΣΗ 15

πόλεμος έδειξε ότι το ρήγμα δεν είναι ανάμεσα σε όλους και τη Ρωσία, αλλά ανάμεσα στη Δύση, από τη μια, και σε όλους τους άλλους, από την άλλη όχθη. Πρόκειται για ένα βαθύ ρήγμα στην παγκοσμιοποίηση, με απρόβλεπτες ακόμη συνέ πειες. Το αποτέλεσμα των κυρώσεων δείχνει τα όρια των δυ νατοτήτων της Δύσης. Αυτά έγραφε σε άρθρο του πριν από δύο μήνες ο καθηγητής Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Αντώνης Λιάκος, προσθέτοντας πως το μεγάλο επίδικο στον πόλεμο αυτόν είναι η ενέργεια. Η κατανάλωση ενέργειας οκταπλα σιάστηκε από την εποχή που άρχισε ο Ψυχρός Πόλεμος και στα χρόνια της παγκοσμιοποίησης αυξάνεται κατά ένα τρίτο κάθε είκοσι χρόνια. Η αναζήτηση ενέργειας γίνεται ολοένα πιο επιτακτική και σε αυτή βάσισε η Ρωσία τον εκβιασμό της να γίνει αποδεκτή η εισβολή στην Ουκρανία. Η Ευρώπη απά ντησε, αλλά ό,τι νόμισε πως το στέρησε από τη Ρωσία, έσπευ σαν να το καπαρώσουν Κίνα και Ινδία. Η Ευρώπη βρέθηκε σε θέση ματ. Και τώρα; Η Γερμανία θα αυτονομηθεί στην ανα ζήτηση πηγών ενέργειας ή θα κινηθεί ενιαία η Ευρώπη;

Μεγέθυνση Η πληθυσμιακή μεγέθυνση και η οικονομική άνοδος των νέων οικονομιών αύξησαν τις εκπομπές διοξειδίου του άν θρακα, οι οποίες κρίση. Παρ’ όλα αυτά, οι δομές σκέψης, οι τρόποι και τα αφηγήματα της πολιτικής παραμένουν δέσμια της εποχής του ’90 και της ανέμελης παγκοσμιοποίησης. Τι

δισ. δο λάρια το 2021, πάνω δηλαδή και από τις πλέον αισιόδοξες προβλέψεις των αναλυτών, αν και η γαλλική Εθνοσυνέλευση απέρριψε την επιβολή έκτακτης εισφοράς στα υπερκέρδη της. BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022

συσσωρευμένες με πλανητικής κλίμακας ανθρώπινες παρεμβάσεις δημιουργούν ήδη μια νέα απρό βλεπτη κατάσταση για τον πλανήτη. Μιλάμε πλέον για την ανθρωπόκαινο εποχή, δηλαδή μια νέα εποχή στην ιστορία της Γης, όπου το ανθρώπινο είδος επηρεάζει αποφασιστικά τη βιωσιμότητα του πλανήτη. Η κλιματική κρίση έχει αρχίσει. Καύσωνες, ξηρασία και πυρκαγιές διαδέχονται τις πλημμύ ρες, οι παγετώνες υποχωρούν ραγδαία και η υπερθέρμανση του πλανήτη είναι ανεξέλεγκτη πλέον. Διαδοχικές κρίσεις Από την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα η μια κρίση διαδέ χεται την άλλη. Η ιστορική εξέλιξη αποκτά τη μορφή επικα λυπτόμενων κρίσεων. Γίνεται φαύλος κύκλος, η μια κρίση χειρότερη της άλλης. Οικονομική κρίση, μεταναστευτική κρίση, πανδημία, πόλεμος, ενεργειακή και επισιτιστική κρί ση, ξανά οικονομική

Η ενεργειακή κρίση της δεκαετίας του ’70 Όπως η ενεργειακή κρίση του ’70 προκάλεσε μια αλλαγή υποδείγματος στις δυτικές οικονομίες, έτσι φαίνεται, και σε άδηλη ακόμη έκταση, ότι θα προκαλέσει η παρούσα κρίση. Η νομισματική ρευστότητα (βλ. ισοτιμία ευρώ - δολαρίου) και ο στασιμοπληθωρισμός φαίνεται να επαναλαμβάνονται. Δεν είναι όμως προβλέψιμες όλες οι μεταβολές, γιατί έχουν αλ λάξει βασικές παράμετροι. Σε αυτόν τον μισό αιώνα ο πλη θυσμός της Γης διπλασιάστηκε, αλλά αυξήθηκε άνισα, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο κύμα πληθυσμιακών μεταναστεύσε ων από τον Νότο προς τον Βορρά.

ούτε το γεγονός ότι παραμονές των βουλευτικών γαλλι κών εκλογών η Gazprom έκλεισε τη στρόφιγγα προς το Παρίσι, με δεδομένη και τη στενή φιλική σχέση του Βλαντιμίρ Πούτιν με την προεδρική φιναλίστ Μαρίν Λεπέν. Σε αυτό το περιβάλλον και με τη γαλλική κυβέρνηση να δια σώζει με πακέτο 9,7 δισ. ευρώ την εταιρεία παροχής ηλεκτρι κής ενέργειας EDF (με αντίβαρο εκπτώσεις στα γαλλικά νοι κοκυριά), επέκταση για την αγορά μετοχών της εξαιτίας του ρεκόρ κερδών ανακοίνωσε η TotalEnergies.

στο οποίο ηγείται η Τζόρτζια Μελόνι, προηγείται στις δημοσκοπήσεις εν όψει των εκλογών του Σεπτεμβρίου. Η μουσολινικών καταβολών Μελόνι, η οποία φιγουράρει πλέον ως η επικρατέστερη διά δοχος του Ιταλού τραπεζίτη στην πρωθυπουργία, καταδίκασε απερίφραστα τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία «ρετουσά ροντας» το πολιτικό της προφίλ, αφού προηγουμένως το 2018 πανηγύριζε με ενθουσιασμό την επανεκλογή Πούτιν ως «την αδιαμφισβήτητη βούληση του ρωσικού

Τα κόλπα Την ίδια «μεθοδολογία» -αυτή του σταδιακού περιορισμού της ροής φυσικού αερίου- ακολούθησε η Μόσχα και στην περίπτωση της Ιταλίας, ενισχύοντας τις ευρωσκεπτικιστικές και ακροδεξιές δυνάμεις, ώστε να ροκανίσουν την παραμονή του πρώην διοικητή της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι στην πρωθυπουρ Λίγογία. πριν από την «ανατροπή» του και ενώ η ιταλική οικονο μία παραπαίει λόγω του υπέρογκου δημόσιου χρέους της, ύψους 2,7 τρισ. ευρώ, η Gazprom προχωρούσε σε περικοπή κατά 35% της προμήθειας με φυσικό αέριο προς την ιταλική εταιρεία Eni. Η εγγύτητα των κινήσεων του ρωσικού ενεργειακού κολοσ σού με τις πολιτικές εξελίξεις στη γειτονική χώρα διαφάνηκε στις 14 Ιουλίου, ανήμερα δηλαδή της παραίτησης του Μάριο Ντράγκι, οπότε η Gazprom ανακοίνωσε αιφνιδίως την αύξη ση κατά 71,4% των προμηθειών της προς τη Ρώμη, πριμοδο τώντας το φιλορωσικό αίσθημα των Ιταλών. Το πόσο μακρύς υπήρξε ο ρωσικός δάκτυλος στο πολιτικό σκηνικό της Ιταλίας (μετά και το προηγούμενο της ανάμειξής της στις αμερικανικές εκλογές) αποκάλυψε η εφημερίδα «La Stampa», σύμφωνα με την οποία το κόμμα της Λέγκας, που πρωτοστάτησε στις διεργασίες αποπομπής του Μάριο Ντρά γκι, διατηρούσε επαφές στο παρελθόν με υψηλόβαθμους διπλωμάτες της ρωσικής πρεσβείας στη Ρώμη. Οι τελευταίοι φέρονται ότι ενδιαφέρονταν για το «αν η Λέγκα εννοούσε να αποσύρει τους υπουργούς της από την κυβέρνηση του Μάριο Ντράγκι», μολονότι στελέχη της Λέγκας διέψευσαν κάθε σχε τικό σενάριο. Σύμφωνα με τον ιστότοπο Politico, ωστόσο, ο επικεφαλής της Ματέο Σαλβίνι παρακάθισε σε δείπνο με τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ιδρυτή του κόμματος Forza Italia, συ νωμοτώντας τηλεφωνικά με την αρχηγό του κόμματος Αδέλ φια της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι για την οριστική έξοδο του Ντράγκι από την πρωθυπουργία.

του. Ωστόσο, η ατμόσφαιρα είχε βαρύνει αρκετά απέναντι στον Βρετανό πρωθυπουργό όχι μόνο εξαιτίας περιστατικών απο κλίνουσας κοινωνικής συμπεριφοράς του, όπως η διοργά νωση πάρτι στην Ντάουνινγκ Στριτ μεσούσης της πανδημίας, αλλά κυρίως από τα τραύματα που επέφερε στην πλειονότη τα των Βρετανών πολιτών η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, παρά τα μέτρα ανακούφισης 15 δισ. λιρών της κυβέρνησης Τζόνσον. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους (4.000 λίρες ετησίως στην ηλεκτρική ενέργεια), αλλά και το κόστος των τροφίμων (κυρίως στο ψωμί, στα δημητριακά και στο κρέας) έφεραν τον πληθωρισμό τον περασμένο Μάιο στο 9,1%, σύμ φωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, στα επίπεδα δηλα δή του Μαρτίου του 1982. Η απόλυτη εξάρτηση της Γερμανίας Η ευαλωτότητα του Βερολίνου απέναντι στη ρωσική ενεργει ακή «καταιγίδα» οφείλεται στην ισχυρή εξάρτηση της Γερμα νίας από τα ρωσικά αποθέματα φυσικού αερίου, τα οποία διοχετεύονταν προς τη χώρα με κύρια γραμμή διανομής τον αγωγό Nord Stream 1 και δευτερευόντως μέσω του αγωγού Yamal-Europe. Μετά την απόφαση της Gazprom να περιορί BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202216 ΑΝΑΛΥΣΗ

Ιταλία και Ακροδεξιά

To ακροδεξιό κόμμα Αδέρφια της Ιταλίας, λαού». Η οσμή της βενζίνης, αλλά και οι μυρωδιές της βρετανικής κουζίνας ανα δίδονται πίσω από το άρωμα σκανδάλων που κόστισαν την πρωθυπουργία στον Βρετανό Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος ανα γκάστηκε σε παραίτηση στις αρχές Ιουλίου, μετά την αποκά λυψη ότι ήταν εν γνώσει του καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση από πλευράς βουλευτή

νία και Αυστρία). Ο καγκελάριος της Γερμανίας Όλαφ Σολτς έχει να αντιμετωπίσει έναν πολύ δύσκολο χειμώνα στο ενερ γειακό πεδίο και οι υπουργοί του προετοιμάζουν την κοινω νία για περικοπές, ακόμα και στο οικιακό ρεύμα.

σει στο 20% των δυνατοτήτων του αγωγού την ποσότητα του φυσικού αερίου, η Γερμανία φλερτάρει ακόμη και με το εν δεχόμενο «bailout» της βιομηχανικής της παραγωγής, η οποία συνιστά το στρατηγικό της πλεονέκτημα σε περιβάλλον διε θνούς ανταγωνισμού. Το «μαρτύριο της σταγόνας» στο οποίο υποβάλλει η Gazprom την ισχυρότερη οικονομία της Ευρωζώνης από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και εντεύθεν, συνιστά μια σοκαριστική κατάσταση για τον μέσο Γερμανό πολίτη, καθώς η γερμανορωσική συνεργασία στον τομέα της ενέρ γειας επενδύθηκε όλα τα προηγούμενα χρόνια, με πολιτική στήριξη (μέσω κυρίως της Ανγκελα Μέρκελ και του Γκέρχαρντ Σρέντερ), επενδυτική επέκταση (καθώς η θυγατρική της Gazprom, Gazprom Germania πριν αποχωρήσει τον περα σμένο Απρίλιο είχε υπό τη διαχείρισή της τη μεγαλύτερη αποθήκη φυσικού αερίου στο Rehden, χωρητικότητας 4 δισ. κυβικών μέτρων αερίου και συνολικά 5 αποθηκών σε Γερμα

Δεδομένου ότι οι εισαγωγές φυσικού αερίου προς τη Γερμα νία ανέρχονταν στις αρχές του 2022 σε ποσοστό 55% (από 40% το 2012), η γερμανική κυβέρνηση υλοποιεί ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τηλεργασία, περικοπές στη θέρμανση και την ψύξη, θερμο στάτη στα δημόσια κτίρια και μείωση του ηλεκτροφωτισμού. Πολλά χιλιόμετρα όμως χωρίζουν το Βερολίνο από την επί τευξη ενεργειακής επάρκειας, ιδίως στον τομέα της βιομηχα νίας. Παράλληλα, η αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών από την πλευρά των εισαγωγέων φυσικού αερίου, όπως στην περίπτωση της Uniper που κρατικοποιήθηκε με πακέτο διά σωσης 15 δισ. ευρώ, για να αποφευχθεί η χρεοκοπία της, ανέβασε κατακόρυφα το κόστος του φυσικού αερίου, το οποίο καλούνται να πληρώσουν τώρα τα γερμανικά νοικοκυριά υπό τη μορφή έκτακτης εισφοράς από τον Οκτώβριο μέχρι και τον Μάρτιο του 2024, πληρώνοντας από 1,5 και μέχρι 5 λεπτά Στη μετακύλιση μέρους του κόστους παραγωγής στους Γερ μανούς καταναλωτές προσανατολίζονται και κορυφαίες βι ομηχανίες της χώρας, ενώ δεν αποκλείεται σειρά εταιρειών να αναστείλει ή να περιορίσει τις γραμμές παραγωγής, με τα προϊόντα τους να παίρνουν εξ αυτού του λόγου την ανιούσα. Για παράδειγμα, η Mercedes-Benz μελετά τώρα τη δημοπρα σία μέρους από το φυσικό αέριο που έχει στη διάθεσή της, για να εξασφαλίσει επάρκεια εν όψει του χειμώνα, έχοντας εκπονήσει σχέδιο μείωσης χρήσης ενέργειας κατά 50% στις εγκαταστάσεις της. Η σκληρότητα των μέτρων φέρνει, ωστό σο, τριγμούς και εντός της γερμανικής κυβέρνησης, με την υπουργό Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ να εκτιμά πως η πλήρης διακοπή του ρωσικού φυσικού αερίου θα μπορούσε

Οι κλυδωνισμοί που προκαλεί η τακτική Πούτιν είναι πλέον εμφανείς και στο πολιτικό σκηνικό της Ευρώπης, με τον Γάλ λο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να καταφέρνει οριακά την επανεκλογή του και τον Ιταλό πρωθυπουργό Μάριο Ντράγκι να επιλέγει τον δρόμο της παραίτησης. Τι άλλο μας περιμένει; Δυσοίωνα, λόγω της ενεργειακής κρίσης, προοιωνίζονται τα πράγματα και στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, παρότι ο πρό εδρος Μπάιντεν έχει εκκινήσει σταυροφορία για τη μείωση της τιμής του αερίου (υπολογίζεται σε 40 σεντς το γαλόνι), έχοντας αναστείλει τον ομοσπονδιακό φόρο στο αέριο για 90 ημέρες. Η εστίαση του Λευκού Οίκου στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, ο οποίος έφτασε στο 9,1% τον περασμένο Ιούνιο, εδράζεται στους φόβους για μια νέα «Μεγάλη Ύφεση» τον 21ο αιώνα. Η πληθωριστική πίεση ακουμπά κυρίως τα κατώτερα οικονο μικά στρώματα και δη τη «λευκή εργατική τάξη», δηλαδή ερ γατικό δυναμικό που περιθωριοποιήθηκε με τη μεταφορά BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 ΑΝΑΛΥΣΗ 17

Και ο… Τραμπ «αναστήθηκε» Στον αντίποδα, συστηματική προσπάθεια να κεφαλαιοποιή σει το κύμα αντιδράσεων για τον πληθωρισμό επιχειρεί ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει αναγάγει τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία σε όχημα επι στροφής του στην εξουσία. Υποστηρίζοντας ότι ούτε ο πόλε μος του Πούτιν ούτε ο πληθωρισμός θα συνέβαιναν στη δι άρκεια μιας δικής του προεδρίας, ο Τραμπ επιχειρεί τη δυνα μική επάνοδό του, επιδίωξη που δεν φαίνεται να συμμερίζο νται 6 στους 10 Αμερικανούς σε όλες τις τελευταίες δημοσκο πήσεις. Αυτό, ωστόσο, που διαφαίνεται είναι η δυναμική ενός «μετριοπαθούς τραμπισμού» απέναντι στις κοινωνικές δαπά νες των Δημοκρατικών, με πιθανούς εκφραστές τους Μάικ Πομπέο, Μάικλ Πενς και Νίκι Χέιλι, αξιωματούχοι όλοι της κυβέρνησης Τραμπ. Η υποχώρηση της αμερικανικής οικονομίας ακουμπά και την εξωτερική της πολιτική ιδίως στο πεδίο των αμερικανοσινικών σχέσεων, με τον Τζο Μπάιντεν να ρίχνει γέφυρες προς το Πεκίνο, στη διάρκεια συνομιλίας του πρόσφατα με τον Κινέ ζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, τροποποιώντας ένα πλαίσιο δασμών που είχε επιβάλει ο προκάτοχός του. Η κίνηση την εύνοια (εισαγωγές δισ. κ.μ. αερίου), σχεδιάζοντας of Siberia 2» έναρξη

16,5

μέρους της δευτερογενούς παραγωγής στην Ασία, οδηγώντας τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, η επιδίωξη της Fed να φρενάρει την κούρσα του πληθωρισμού, ανακοι νώνοντας αύξηση των επιτοκίων, συνεπάγεται την αύξηση του κόστους δανεισμού, σε μια στιγμή που η επιβράδυνση στην αγορά στέγης, η αύξηση αιτήσεων ανεργίας και η μεί ωση της κατανάλωσης έχουν συρρικνώσει περαιτέρω την αμερικανική οικονομία το δεύτερο τρίμηνο του 2022. Το βαρύ πολιτικό αποτύπωμα του πληθωρισμού αναδεικνύ ει δημοσκόπηση του CNN, σύμφωνα με την οποία το 75% των ψηφοφόρων των Δημοκρατικών επιθυμεί άλλον υποψήφιο για το κόμμα του στις προεδρικές εκλογές εκλογές στο Κογκρέσο έχει σχεδόν προεξοφληθεί, μπλοκάροντας, σε μια τέτοια περίπτωση, το νομοθετικό έργο της διοίκησης Μπάι ντεν.

της Μόσχας

κατα

νται ανησυχητικά γύρω στα Χριστούγεννα. Υπό αυτό το πρί σμα, ζητούμενο αποτελεί αν οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν στα ίδια επίπεδα εξαγωγής τις ποσότητες υγροποιημένου φυσικού BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202218 ΑΝΑΛΥΣΗ

του Νοεμβρίου, όπου η ήττα των Δημοκρατικών

του 2022, ενώ ως μικρογραφία τους εκτιμάται ότι θα εξελιχθούν οι ενδιάμεσες

σκευής το 2024, ο οποίος αναμένεται να ενώσει τα δίκτυα της δυτικής Σιβηρίας με την Κίνα, ώστε η Gazprom να στέλνει απευθείας (αδύνατο σήμερα) αέριο προς το Πεκίνο. Αίροντας σε μεγάλο βαθμό το αδιέξοδο ως την εξεύρεση νέων αγορών για τα ορυκτά καύσιμά της, η Μόσχα διαθέτει σε προνομιακή τιμή και αυξημένες ποσότητες πετρέλαιο προς την Κίνα και την Ινδία, πριμοδοτώντας τες -λόγω του χαμηλού κόστους παραγωγής- στον διεθνή ανταγωνισμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ινδία προμηθεύτηκε συνολικά 59 εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού πετρελαίου μόνο το τρίμηνο Μαρτίου - Μαΐου 2022, με το Πεκίνο να απορροφά κατά το ίδιο χρονικό διάστημα 14,5 εκατομμύρια βαρέλια (τριπλάσια ποσότητα από το 2021), αλλά και το 7% της συνολικής παρα γωγής ρωσικού φυσικού αερίου, δηλαδή περίπου 16,5 δισε κατομμύρια κυβικά μέτρα. Στο νέο δόγμα της Μόσχας, άλλω στε, κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η «προικοδότηση» όσων χωρών μοιράζονται μαζί της την ίδια αναθεωρητική οπτική, προκειμένου να ανοίξουν από κοινού βηματισμό για μια ευ ρεία γεωπολιτική αναδιάταξη και την ανάδυση μιας νέας, αυταρχικής παγκόσμιας τάξης.

δεν έπεισε σοβαρά παρόχους και αγορές. Πολικός… ευρωπαϊκός χειμώνας Στον υβριδικό μεν, ολοκληρωτικό δε πόλεμο της Μόσχας προστίθενται από το φθινόπωρο και νέες απώλειες, καθώς 52 προμηθευτές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν ήδη ανακοινώσει αυξήσεις τιμών κατά μέσο όρο 50% για τον Αύ γουστο και τον Σεπτέμβριο, κατά τον ιστότοπο Verivox, ενώ μερίδα αναλυτών εκτιμά ότι τα ενεργειακά διαθέσιμα σε αρ κετές χώρες της Γηραιάς Ηπείρου θα αρχίσουν να

με

Σε αυτό το τοπίο, το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) θα μπορούσε να αποτελέσει μια κάποια εναλλακτική λύση. Εντούτοις, η μαζική τροφοδοσία με υγροποιημένο φυσικό αέριο κυρίως από τις ΗΠΑ προσκρούει σε πολλαπλά εμπόδια, όπως το περιορισμένο εύρος παραγωγής, η έλλειψη υποδο μών για τη μεταφορά και την αποθήκευσή του και κυρίως ο χορός δισεκατομμυρίων για την προμήθειά του, αφήνοντας εκτός νυμφώνος τα πιο αδύναμα κράτη, όπως το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές και η Ινδία. Η ξέφρενη κούρσα για την προμήθειά του εν όψει του χειμώ να έχει απογειώσει τις τιμές, οι οποίες αναμένεται να αυξη θούν ακόμη περισσότερο με την επιστροφή της Κίνας στις spot αγορές, υπό τον κίνδυνο να «κατακτήσει» αποθέματα που προορίζονται αυτή την ώρα για την Ευρώπη, σύμφωνα με τη Σαμάνθα Νταρτ, επικεφαλής έρευνας φυσικού αερίου της Goldman Sachs. Ήδη χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλαν δία και το Βέλγιο αναζητούν εναγωνίως προμήθειες σε LNG πληρώνοντας αδρά και συγκρατώντας σε υψηλά επίπεδα τις τιμές, ενώ το σαφάρι για φυσικό αέριο κάθε μορφής δεν εμποδίζει τις συναλλαγές, ακόμη και όταν η μεγαβατώρα ξε περνά τα 214 ευρώ, όπως δηλαδή συνέβη την επομένη της συμφωνίας των κρατών-μελών της Ε.Ε. για «ψαλίδι» 15% στη χρήση φυσικού αερίου, κίνηση η οποία εξαντλού

του Λευκού Οίκου δεν μοιάζει αθώα, καθώς η νέα ρωσοσινική προσέγ γιση, που ξεκίνησε στις 4 Φεβρουαρίου μεταξύ του Βλαντιμίρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ (με τις φήμες να οργιάζουν ότι ο Ρώσος πρόεδρος ενημέρωσε εγκαίρως τον προκάτοχό του για την εισβολή του στην Ουκρανία), αγχώνει την Ουάσιν γκτον. Εκτός από την «άμεση απειλή» της Ρωσίας, η Κίνα για πρώτη φορά περιγράφεται ως «κοινή πρόκληση» στην ανα θεώρηση της «Στρατηγικής Πυξίδας» του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, καθώς το ενδεχόμενο εισβολής του Πεκίνου στην Ταϊβάν στα χνάρια του Πούτιν, φαντάζει ως εξαιρετικά πιθανό. Power of Siberia Ήδη το Πεκίνο (παρά την επιβράδυνση της παραγωγής λόγω των περιορισμών του κορωνοϊού) απολαμβάνει

από κοινού τον αγωγό «Power

ου και φυσικού αερίου, εκ των οποίων το 61%, αξίας περίπου 59 δισ. δολαρίων, προερχόταν από την Ευρώπη! BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 ΑΝΑΛΥΣΗ 19 Γιατί αντέχει η Ρωσία; Ούτε σόδα δεν θα έχουν να πιούν οι Ρώσοι, αφού στα αντίμετρα της Δύσης απαγορεύτηκαν και οι εξαγωγές προς τη Ρωσία διοξειδίου του άνθρακα, απαραίτητου συστατικού για τη συνταγή αναψυκτικών και αφρίζοντος ύδατος. Πάντως, η ανθεκτικότητα της ρωσικής οικονομίας απέναντι στις Δυτικές κυρώσεις (που έχουν κοστίσει στην Ε.Ε. ήδη 400 δισ. ευρώ), αλλά και ο έμμεσος επηρεασμός των Δυτικών κοινωνιών με δούρειο ίππο τη διάθεση ρωσικής ενέργειας, δεν είναι τα μόνο πεδία στον πόλεμο φθοράς του Βλαντιμίρ Πούτιν. Χωρίς να παραγνωρίζει την ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύ ος, ο Ρώσος πρόεδρος προωθεί με ένταση τον Οργανισμό Συμφώνου Συλλογικής Ασφάλειας, μια στρατιωτική συμμαχία αντίστοιχη του ΝΑΤΟ, η οποία εξέφρασε «βαθιά ανησυχία για τη συνεχιζόμενη υποβάθμιση του διεθνούς συστήματος ασφά λειας» τον περασμένο Ιούνιο.

τιμές, σε νέες και παραδοσιακές για τη Ρωσία αγορές, απο θησαυρίζοντας «τεράστια έσοδα» κατά το ΔΝΤ, γεγονός που επιτρέπει στο Κρεμλίνο να χρηματοδοτεί τον πόλεμο της Ου κρανίας με τα λεφτά των Ευρωπαίων φορολογουμένων. Συ γκεκριμένα, τις 100 πρώτες ημέρες του πολέμου η Ρωσία σημείωνε κέρδη 97 δισ. δολάρια από τις εξαγωγές πετρελαί

αερίου προς την Ευρώπη, συνολικά 39 δισεκατομμύρια κυ βικά μέτρα, δεδομένου ότι ο ρυθμός των εξαγωγών επιβαρύ νεται και από κατά τόπους απρόοπτα, όπως η πυρκαγιά που σημειώθηκε τον Ιούνιο στο Freeport LNG, προμηθευτή του 20% του υγροποιημένου αερίου στις ΗΠΑ. Στο ενδιάμεσο, ο μόνος κερδισμένος του ενεργειακού παι χνιδιού παραμένει ο Πούτιν, ο οποίος κατάφερε να πουλά μικρότερες ποσότητες ορυκτών καυσίμων σε αστρονομικές

Πάνωδιανεοσις από 22 δισ. ευρώ πρέπει να απορροφηθούν από την ελλάδα μέσα σε τρία χρόνια Πρόκειται για έργα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης Τα συνολικά κεφάλαια ανέρχονται σε 31 δισ. ευρώ. Θα προλάβουμε; BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202220 θΕΜΑ

Πριν, δει κάποιος τα μεγέθη είναι σκόπιμο να γνωρίσει λίγο κα λύτερα τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το Ταμείο Ανάκαμψης, ο οποίος είναι αρκετά διαφορετικός από τον τρόπο λειτουργίας των «τακτικών» ευρωπαϊκών πόρων, δηλαδή του ΕΣΠΑ ή της ΚΑΠ. Οι περισσότερες χώρες κατέθεσαν στην Ευρωπαϊκή Επιτρο πή τα σχέδιά τους για την αξιοποίηση των πόρων του RRF μέχρι τα μέσα του 2021. Τα σχέδια αυτά ήταν ιδιαίτερα λεπτομερή -το ελληνικό ήταν περίπου 750 σελίδες- και πρότειναν επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο τεσσάρων πυλώνων: της πράσι νης μετάβασης (πυλώνας 1), της ψηφιακής μετάβασης (2), του πυλώνα απασχόλησης, δεξιοτήτων και κοινωνικής συνοχής (3) και του πυλώνα ιδιωτικών επενδύσεων και μετασχηματισμού της οικονομίας (4). Οι πυλώνες αυτοί χωρίζονται σε 18 επιμέρους άξονες και ο κάθε άξονας περιλαμβάνει μια σειρά από ορόσημα σχετικά με την πρόοδό τους: συγκεκριμένα τρίμηνα των επόμενων τεσσάρων ετών, μέσα στα οποία θα πρέπει να

σχετικές Στοδράσεις.πλαίσιο αυτών των δράσεων, οι οποίες ορίζονται από τον πυλώνα και τον άξονα στους οποίους ανήκουν, εντάσσονται τα επιμέρους έργα που τελικά πραγματοποιούνται. Η παραπάνω δομή δίνει μεγάλη -και ασυνήθιστη, συγκριτικά με το ΕΣΠΑ- βαρύτητα στον προσανατολισμό και στον χαρακτήρα των έργων. Άλλωστε, μεταξύ των έργων που έχουν ενταχθεί μέ χρι σήμερα υπάρχουν και 13 μεταρρυθμίσεις με μηδενικό προ ϋπολογισμό· πρόκειται κυρίως για ρυθμιστικά θέματα, όπως η δημιουργία νομοθετικού πλαισίου για τους φορτιστές των ηλε κτρικών οχημάτων, ή η νομοθεσία για την προώθηση των ηλε κτρονικών συναλλαγών. Τα περισσότερα έργα του Ταμείου Ανά καμψης συνοδεύονται, επίσης, από

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 θΕΜΑ 21

έχουν ολοκληρωθεί συγκε κριμένα μέρη του έργου. Τα περισσότερα από αυτά τα ορόσημα, τα οποία αφορούν συνολικά 17 τρίμηνα (μαζί με όσα έχουν πα ρέλθει), συνδέονται επίσης με τις πληρωμές του Ταμείου Ανά καμψης, ενώ τα υπόλοιπα είναι απλώς επιχειρησιακά. Όλα τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης έχουν ένα ή δύο υπουρ γεία ως «υπουργεία ευθύνης», τα οποία παρακολουθούν την πρόοδό τους. Εκτός από τα υπουργεία, η ΑΑΔΕ εμφανίζεται επί σης ως «υπουργείο ευθύνης» σε 17 έργα, τα οποία, ασφαλώς, αφορούν τη λειτουργία της ανεξάρτητης Αρχής. Αντίστοιχα, το κάθε έργο έχει και τους δικούς του φορείς υλοποίησης - τα έργα που έχουν ενταχθεί μέχρι στιγμής έχουν από έναν έως οκτώ φο ρείς υλοποίησης. Συνήθως οι φορείς υλοποίησης είναι γενικές γραμματείες των αντίστοιχων υπουργείων, εποπτευόμενοι φορείς ή και δημόσιες επιχειρήσεις: από το ΤΑΙΠΕΔ και την Κοινωνία της Πληροφορίας μέχρι την Εθνική Σχολή Δικαστών και δημο τικά λιμενικά ταμεία ή εφορίες αρχαιοτήτων σε όλη την Ελλάδα. Πώς λειτουργεί το RRF

Επενδύσεις δισ. ευρώ πρόκειται να χρηματοδοτήσει ο ευρωπαϊ κός Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), το λεγόμενο Ταμείο Ανάκαμψης, τις χώ ρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με έρευνα της διαΝΕΟσις, στην Ελλάδα μέχρι στιγμής έχει απο φασιστεί η ένταξη περισσότερων από 300 έργων στο πλαίσιο 105 ευρύτερων δράσεων, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 22 δισ. ευρώ. Τα έργα αυτά είναι προγραμματισμένο να ολοκλη ρωθούν μέχρι το 2026 και συνοδεύο νται από περισσότερους από 550 επι μέρους στόχους ή ορόσημα για την πρόοδό τους. Όμως, ακολουθούν και πολλά άλλα. Το ελληνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRP), γνωστό ως «Ελ λάδα 2.0», προβλέπει συνολικά 184 δράσεις με επενδύσεις και μεταρρυθ μίσεις ύψους 31 δισ. ευρώ. Οι αριθμοί είναι ιλιγγιώδεις και, όπως φάνηκε στην πρόσφατη έρευνα για τον σχεδιασμό και τη φιλοσοφία του Ταμείου Ανάκαμψης, ο χρόνος είναι σχετικά λίγος, συνεπώς είναι αρκετά δύσκολο κάποιος να διατηρήσει μια εικόνα για το πώς έχει σχεδιαστεί να αξιοποιηθούν αυτά τα χρήματα, αλλά και για το πώς προχωράει η αξιοποίη σή Όμως,τους.οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμ ψης είναι μια σημαντική υπόθεση για την Ελλάδα. Η χώρα, που είναι η πιο ωφελημένη στην Ε.Ε., χρειάζεται αυ τούς τους πόρους για να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η οικο BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202222 θΕΜΑ

κα λύτερη εικόνα για τις προτεραιότητες του Ταμείου Ανάκαμψης αν δει τους προϋπολογισμούς ανά δράση, και όχι ανά έργο. Κάθε δράση, μέχρι στιγμής, περιλαμβάνει από ένα έως 31 έργα. Ακόμα και με αυτή την κατάταξη, η ίδια εικόνα διατηρείται για τα πιο «ακριβά» έργα: συνεχίζουν να είναι στην κορυφή ο μηχανισμός των δανείων και το «Εξοι κονομώ».

Τα «μεγάλα» έργα Παρατηρώντας τα έργα του RRF, τα οποία έχουν ενταχθεί μέχρι τώρα στον Μηχα νισμό, πριν καν δούμε τις ομαδοποιή σεις ανά πυλώνα, δράση κ.λπ., γίνεται σαφές ότι το έργο με τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό απέχει κατά πολύ -κα τά περισσότερο από 10 δισ. ευρώ- από τα επόμενα. Πρόκειται για τη «Δανειακή Στήριξη Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθε κτικότητας», που έχει προϋπολογισμό 11,7 δισ. ευρώ (το σύνολο του προϋπο λογισμού της σχετικής δράσης ανέρχε ται σε 12,7 δισ. ευρώ). Είναι ένα ποσό μεγαλύτερο από το ένα τρίτο ολόκληρου του προϋπολογισμού του Ταμείου Ανά καμψης και περίπου το μισό του προϋ πολογισμού των έργων που έχουν ήδη Περί τίνος πρόκειται; Το «έρ γο» είναι κατά βάση τα χαμηλότοκα δάνεια με επιδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα οποία δίνονται μέσω των τραπεζών. Ο στόχος είναι μέχρι το τέλος του 2022 να έχει απορροφηθεί περισσότερο από μισό δισ. ευρώ και, αντίστοιχα, 3,5 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του 2023. Τα κεφάλαια αυτά δίνονται με τραπεζικά κριτήρια, συνήθως από κοινού με τραπεζικό δανεισμό και κε φάλαια του ιδιώτη, για επενδύσεις που στην πλειονότητά τους σχετίζονται είτε με την πράσινη είτε με την ψηφιακή Το δεύτερο μεγαλύτερο έργο είναι και το μεγαλύτερο «κανονικό» έργο: το γνωστό «Εξοικονομώ», που επιδοτεί την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, για το οποίο έχει προβλεφθεί προϋπολογισμός περίπου 1,3 δισ. ευρώ. Κάποιος μπορεί να πάρει μια πολύ Είναι κάπως αναμενόμενο, επίσης, το ότι η ενεργειακή και πράσινη μετάβαση, μέσω του ανασχεδιασμού των κτιρίων και των πόλεων, υπερ-εκ προσωπείται στις είκοσι δράσεις με τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό. Εκτός από το «Εξοικονομώ», υπάρχει η δράση για μια σειρά «πράσινων» αναπλάσεων (π.χ.

στον Ελαιώνα) και έργα ενεργειακής απόδοσης ιδιωτικών κτιρίων (475 εκατ. ευρώ συνολικός προϋπολογισμός -έχουν ενταχθεί έργα που καλύπτουν περίπου το μισό). Ακόμη υπάρχει μία δράση για τις τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργει ας με προϋπολογισμό 450 εκατ. ευρώ, η οποία όμως προς το παρόν δεν περι λαμβάνει κάποιο έργο, παρά μόνο τε χνική βοήθεια. Τέλος, τα έργα που αφορούν τη μεταρρύθμιση του πολεο δομικού σχεδιασμού, και κυρίως τα το πικά και ειδικά πολεοδομικά σχέδια σε όλη την Ελλάδα, έχουν ξεπεράσει τον προβλεπόμενο προϋπολογισμό της αντίστοιχης δράσης (400 εκατ. ευρώ έναντι 250 εκατ. ευρώ), αντλώντας επι πλέον πόρους του Προγράμματος Δη μοσίων Επενδύσεων. Η δράση με τον τρίτο μεγαλύτερο προ ϋπολογισμό, που υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ, προβλέπει τον εκσυγχρονισμό του συστήματος διά βίου μάθησης («Νέα στρατηγική για τη διά βίου μάθηση και το εθνικό σύστημα αναβάθμισης δεξι οτήτων»). Ωστόσο, τα έργα που έχουν, προς το παρόν, ενταχθεί στη συγκεκρι μένη δράση αντιστοιχούν μόνο σε πε ρίπου 10% αυτού του προϋπολογισμού. Μεταξύ των 20 δράσεων με τον πιο με γάλο προϋπολογισμό υπάρχει μια ακό μη δράση που σχετίζεται με τις δεξιότη τες του πληθυσμού, οι «ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης» -σε αυτή την περίπτωση τα έργα που έχουν ενταχθεί (ύψους 496 εκατ. ευρώ) πλησιάζουν τον συνολικό προϋπολογισμό (541 εκατ. ευρώ, πέμπτος κατά σειρά). Στις είκοσι πρώτες δράσεις με τον μεγαλύτερο προ ϋπολογισμό κάποιος συναντάει συνο λικά τέσσερις δράσεις οι οποίες έχουν σχέση με τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους. Είναι η ψηφιοποίηση των αρχείων (αφορά την ψηφιοποίηση αρ χείων της πολεοδομίας, των υποθηκο φυλακείων και της μετανάστευσης, με προϋπολογισμό 600 εκατ. ευρώ), ο ψη φιακός μετασχηματισμός των μικρομε σαίων επιχειρήσεων (επιδοτεί σχετικές δαπάνες - 465 εκατ. ευρώ), ο ψηφιακός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης (με έργα για την προμήθεια διαδραστικών συστημάτων και εξοπλισμού ρομποτι κής, αλλά και τη γνωστή ψηφιακή μέ ριμνα που επιδοτεί ηλεκτρονικό εξοπλι σμό μαθητών και φοιτητών - 377 εκατ.

νομία της και για να προσαρμοστεί στις μεγάλες προκλήσεις ενός αρκετά αβέβαιου μέλλοντος, όπως η κλιματι κή αλλαγή και οι δημογραφικές εξε Παρακάτωλίξεις. μπορείτε να διαβάσετε μια καταγραφή μερικών βασικών μεγεθών του ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και της προόδου του, όπως προκύπτουν μέσα από δημόσια στοιχεία, τα οποία, όμως, δεν είναι πάντοτε διαθέσιμα σε μηχαναγνώσιμη ή εύκολα επεξεργά σιμη μορφή.

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 θΕΜΑ 23

ενταχθεί στην κάθε δράση μπορεί να είναι είτε μικρότερο του προϋπολογισμού του Σχεδίου Ανάκαμψης, αν δεν έχουν ακόμη ενταχθεί όλα τα προβλεπόμενα έργα, είτε μεγαλύτερο, αν για την ίδια δράση προβλέπονται πόροι από άλλες χρηματοδοτικές πηγές, όπως στην περί πτωση των τοπικών πολεοδομικών σχε δίων. Επομένως, αν κάποιος αλλάξει τα κριτήρια της κατάταξης με βάση τον συ νολικό προϋπολογισμό των ενταγμένων έργων, βλέπει μια ελαφρώς διαφορετική λίστα. Απουσιάζουν οι δράσεις για τη διά βίου μάθηση, για τα πανεπιστήμια, για την αποθήκευση ενέργειας και για το Εθνικό Σχέδιο Πρόληψης, οι οποίες βρίσκονται σε αρχικό ακόμη στάδιο. Αντίθετα, προστίθενται στη λίστα τέσσε ρις άλλες δράσεις: η προμήθεια μικρο δορυφόρων (200 εκατ. ευρώ), η διασύν δεση της Νάξου, της Θήρας, της Μήλου, της Φολεγάνδρου και της Σερίφου στο ηλεκτρικό δίκτυο (194 εκατ. ευρώ), τα κίνητρα για την προσέλκυση επενδύσε ων «εξαιρετικής σημασίας» (€173 εκατ. ευρώ) και η αναβάθμιση των υπηρεσιών cloud του Δημοσίου (118 εκατ. ευρώ - τα 95 εκατ. ευρώ στον προϋπολογισμό του Ταμείου Ανάκαμψης).

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202224 θΕΜΑ

(κυρίως επιδοτεί επενδύσεις στην αναδιάρθρωση των καλλιεργειών κ.λπ.) με προϋπολογισμό 519 εκατ. ευρώ και ένα πρόγραμμα επενδύσεων στον του ρισμό, με έργα 326 εκατ. ευρώ. Μεταξύ των 20 δράσεων με τον μεγαλύτερο προ ϋπολογισμό, τα 13 είναι επενδύσεις και τα υπόλοιπα μεταρρυθμίσεις. Είναι μά λιστα ενδιαφέρον ότι η ίδια περίπου αναλογία διατηρείται και για το σύνολο των δράσεων: 116 επενδύσεις και 68 Όπωςμεταρρυθμίσεις.φαίνεταικαι από πολλές από τις παραπάνω περιπτώσεις, το ύψος του προϋπολογισμού των έργων που έχει

Τέλος, οι δύο δράσεις με τον μεγαλύτε ρο αριθμό έργων είναι, με διαφορά, αυ τές που αφορούν τον πολιτισμό: «ο πο λιτισμός ως μοχλός ανάπτυξης» και οι «πολιτιστικές διαδρομές», με συνολικά 61 έργα σχετικά μικρού προϋπολογι σμού. Με τα έργα αυτά επισκευάζονται ή συντηρούνται δεκάδες αρχαιολογικοί χώροι, εκκλησίες και άλλα μνημεία. Επι πλέον, έχουν ήδη ενταχθεί και επτά έρ γα προϋπολογισμού

46 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη του πρώην βασιλικού κτή ματος στο Τατόι Οι τομείς που προχωρούν πιο γρήγορα Η ανάλυση των δράσεων δίνει, ασφαλώς, μια εικόνα για τη γενικότερη φύση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης. Όμως η κατάταξη των έργων ανά πυλώνα, πα ρότι οι ενταγμένοι προϋπολογισμοί δεν ταυτίζονται πάντοτε με τη συμμετοχή του Ταμείου Ανάκαμψης, δίνει μια ενδεικτι κή εικόνα για το ποια μέρη του «Ελλάδα 2.0» προχωρούν πιο γρήγορα και ποια λιγότερο.

ευρώ) και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της υγείας (ηλεκτρονικός φάκελος, τη λεϊατρική, ψηφιοποίηση ΕΟΠΥΥ, κ.ά.344 εκατ. ευρώ). Αρκετές από τις «μεγαλύτερες 20» δρά σεις του Ταμείου Ανάκαμψης αφορούν την υγεία. Εκτός από την ψηφιοποίηση, προβλέπονται πόροι για την ανακαίνιση νοσοκομείων (317 εκατ. ευρώ, με έργα ύψους 315 εκατ. ευρώ), για τη μεταρρύθ μιση της πρωτοβάθμιας υγείας (271 εκατ. ευρώ και 247 εκατ. ευρώ αντίστοιχα), για την εφαρμογή Εθνικού Σχεδίου για την Πρόληψη (253 εκατ. ευρώ, αλλά μόνο 50 εκατ. ευρώ σε έργα μέχρι στιγμής) καθώς και για τον συμψηφισμό του clawback με δαπάνες έρευνας και ανά πτυξης (250 εκατ. ευρώ). Αντίστοιχα, εκτός από την ψηφιοποίηση, ανάμεσα στις «20 πρώτες» υπάρχει και μια ακόμη δράση που σχετίζεται με την εκπαίδευση, η «προώθηση της ποιότη τας, της καινοτομίας και της εξωστρέφει ας στα πανεπιστήμια» με συνολικό προ ϋπολογισμό 471 εκατ. ευρώ αλλά με μόλις ένα, σχετικά μικρό, έργο για την ψηφιοποίηση των βιβλιοθηκών (9,5 εκατ. ευρώ) να έχει ενταχθεί σε αυτή μέχρι στιγμής. Τέλος, είναι ενδιαφέρον ότι μεταξύ των 20 μεγαλύτερων σε προϋπο λογισμό έργων υπάρχουν μόλις δύο «παραδοσιακά» μεγάλα έργα οδικού δικτύου: το τμήμα Τρίκαλα - Εγνατία του αυτοκινητόδρομου Ε-65 (με έργα 80 εκατ. ευρώ) και ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρή της με προϋπολογισμό 427 εκατ. ευρώ και ενταγμένα έργα ύψους 290 εκατ. Τηνευρώ.εικοσάδα ολοκληρώνουν μια δράση για τον μετασχηματισμό του αγροτικού τομέα

Μέχριευρώ.

στιγμής, τα έργα σε τρεις από τους επτά άξονες του συγκεκριμένου πυλώνα, η «βελτίωση της φορολογικής διοίκη σης» (4.1), η «ενίσχυση του χρηματοπι στωτικού τομέα» (4.4) και η «προώθηση της έρευνας και καινοτομίας» (4.5) αντι στοιχούν σε λιγότερο από 20% του προ ϋπολογισμού του Σχεδίου. Ακολουθεί στην κατάταξη ο πυλώνας 2, που αφορά τον ψηφιακό μετασχηματι σμό, με δεσμευμένα 1,6 δισ. ευρώ από τα 2,2 δισ. ευρώ -δηλαδή περίπου το 72%- σε 25 έργα. Η εικόνα είναι περισ σότερο ομοιόμορφη εκεί, αφού τα έργα σε καθέναν από τους τρεις άξονες του πυλώνα αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 40% του συνολικού προϋπολογισμού. Ο πυλώνας 3 για την απασχόληση, τις δε ξιότητες και την κοινωνική συνοχή ακο λουθεί με τον προϋπολογισμό των 88 ενταγμένων έργων στο 53% του προϋ πολογισμού (2,8 δισ. ευρώ από τα 5,2 δισ. ευρώ). Δύο άξονες, η «επαγγελμα τική εκπαίδευση και κατάρτιση» (3.2) και η «πρόσβαση σε χωρίς αποκλεισμούς πολιτικές» (3.4) φαίνεται να μένουν συ γκριτικά πιο πίσω, με έργα που αντιστοι χούν σε λιγότερο από 33% του προϋπο Τελευταίοςλογισμού. έρχεται ο πυλώνας 1, του πράσινου μετασχηματισμού, με 38 έργα που αντιστοιχούν στο 42% του συνολικού προϋπολογισμού των 6,2 δισ. ευρώ. Μά λιστα, η «υστέρηση» αυτή φαίνεται να «οδηγείται» από τους άξονες 1.1, 1.3 και 1.4, που αφορούν την ενεργειακή μετά βαση (ενταγμένα έργα στο 16% της πρό βλεψης του «Ελλάδα 2.0»), τις «πράσινες» μεταφορές (8%) και την «αειφόρο χρήση των πόρων, ανθεκτικότητα στην κλιμα τική αλλαγή και διατήρηση της βιοποι κιλότητας» (5%) αντίστοιχα. Αντίθετα, ο άξονας 1.2, που αφορά την ενεργειακή

Ο πυλώνας με «ενταγμένο» το μεγαλύ τερο μέρος του προϋπολογισμού του μέχρι στιγμής είναι ο πυλώνας 4, που αφορά τις ιδιωτικές επενδύσεις και τον μετασχηματισμό της οικονομίας. Εκεί τα 166 έργα που έχουν ενταχθεί αντιστοι χούν σε περίπου 85% των πόρων, δηλα δή 15 δισ. ευρώ από τα 17,6 δισ. ευρώ. Ωστόσο, αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθ μό στον δανειακό μηχανισμό, που «κα ταλαμβάνει» περισσότερα από 12 δισ.

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 θΕΜΑ 25 Συμπέρασμα Το Ταμείο Ανάκαμψης, λόγω του μεγέθους του και της φύσης του, ως ένα ταμείο με συγκεκριμένα έργα και στόχους, έχει μεγάλη σημασία για την Ελλάδα. Η χώρα μπορεί με αυτούς τους πόρους να πραγματοποιήσει με σχετική άνεση αναγκαίους, και «ακριβούς» μετασχηματισμούς που θα τη βοηθήσουν, εν μέσω αβεβαιότητας και κρίσεων, να προσαρμοστεί σε προκλή σεις του μέλλοντος. Πλέον, περισσότερα από 300 έργα έχουν ενταχθεί για χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και «τρέχουν», επομένως υπάρχει μια πρώτη εικόνα για το πώς προχωράει η αξιοποίηση αυτών των πόρων. Ξεχωρίζει η «δανει ακή στήριξη μέσω του RRF», όπου προβλέπεται να απορροφηθεί περισσότερο από το ένα τρίτο του συνολικού προϋπολογι σμού· η επιτυχία της δράσης αυτής θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό και την επιτυχία ολόκληρου του «Ελλάδα 2.0». Όμως δεν είναι μόνο τα δάνεια: οι πόροι που προβλέπονται για την ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών και για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του πληθυσμού είναι επίσης μαζικής κλίμακας. Όπως και η χρηματοδότηση δράσεων ψηφιοποίησης, εκπαί δευσης, υγείας αλλά και κάποιων έργων υποδομών. Πώς θα προχωρήσουν όλα αυτά τα έργα; Τα επόμενα τέσσερα χρόνια η χώρα θα πρέπει να εκπληρώσει εκατοντάδες ορόσημα και στόχους που σχετίζονται με επεν δύσεις και μεταρρυθμίσεις του RRF και συνδέονται επίσης με τις πληρωμές. Ταυτόχρονα θα αξιοποιεί και τους υπόλοιπους ευρωπαϊκούς πόρους, του ΕΣΠΑ και της ΚΑΠ. Το ελληνικό κράτος δεν έχει διαχειριστεί ποτέ στο παρελθόν τόσο πολλούς πόρους σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα. Είναι μια πρωτόγνωρη συνθήκη, που ίσως τελικά να κρίνει και το αποτέλεσμα. αναβάθμιση των κτιρίων, έχει ενταγμέ να έργα 2,3 δισ. ευρώ από τα 2,7 δισ. ευρώ, στο 84% του προϋπολογισμού του Σχεδίου Ανάκαμψης. Το μεγαλύτερο από αυτά τα έργα είναι το «Εξοικονομώ».

Τα ορόσημα και ο χρόνος Όμως, πώς και πότε είναι σχεδιασμένο να ολοκληρωθούν όλα αυτά τα έργα; Τα 317 έργα που περιλαμβάνονται σε αυτή τη συνοπτική καταγραφή «κουβα λούν» μαζί τους 567 ορόσημα, δηλαδή μέρη του έργου που πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί σε συγκεκριμένο χρόνο - από μηδέν έως επτά το κάθε έργο. Τα ορόσημα αυτά, που τις περισσότερες φορές συνδέονται και με την εκταμίευ ση των δόσεων του Ταμείου (άρα έχουν ευρύτερη σημασία, αφού η μη εκπλή ρωση κάποιων θεωρητικά μπορεί να «μπλοκάρει» τις πληρωμές), αντιστοι χούν το καθένα σε ένα τρίμηνο, μέχρι και το δεύτερο τρίμηνο του 2026. φαίνεται, η χρονιά με τα περισσότερα ορόσημα είναι το 2025 και ειδικά το τελευταίο τρίμηνο της χρονιάς, που θα είναι και το πιο «φορτωμένο» τρίμηνο από όλα, καθώς τότε πρέπει να ολοκλη ρωθεί περίπου το ένα τρίτο του συνόλου των οροσήμων: 190 από τα 567. Όμως και η χρονιά που διανύουμε, το 2022, έχει αρκετά ορόσημα: 145 στο σύνολο, με τα 96 από αυτά να αφορούν το τε λευταίο εξάμηνο του χρόνου.

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202226 ΕΡΕΥΝΑ Της ελενας ςκιαθιτΗ Δημοσκόπηση μεταξύ επενδυτικών οίκων, αναλυτών, αξιωματούχων και κυβερνήσεων για τις τρεις μεγά λες προκλήσεις της παγκόσμιας οικονομίας διε νήργησε το Bloomberg, κατά την οποία εντόπισε ότι οι ανησυχίες είναι για την ύφεση, τον πληθωρισμό και την ενεργειακή κρίση. Laurence Boone - Υπουργός Εξωτερικών για Ευρωπαϊκές Υποθέσεις στη Γαλλία «Ο μεγαλύτερος οικονομικός κίνδυνος που αντιμετωπίζει σήμερα ο κόσμος και ιδιαίτερα η Ευρώπη είναι η ενεργειακή και επισιτιστική κρίση. Πρώτον, μια τεράστια άνοδος των τιμών ενέργειας την καθιστά απρόσιτη για πολλούς ανθρώ πους, όχι μόνο για τους φτωχούς, αλλά και για την κατώτερη μεσαία τάξη. Μια δεύτερη συνέπεια θα είναι ο μεγαλύτερος αυτές είναι οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει ο πλανήτης μέχρι το τέλος του 2022 Μεγάλη δημοσκόπηση ξένων ειδησεογραφικών πρακτορείων (π.χ. Bloomberg) τον περασμένο μήνα σε κορυφαίες προσωπικότητες της διεθνούς οικονομικής και πολιτικής ελίτ δείχνει τους κινδύνους που απειλούν τον κόσμο και τις ζωές μας

Ernesto Revilla - Επικεφαλής οικονομολόγος για τη Λατινική Αμερική στη Citigroup «Βραχυπρόθεσμα, ανησυχώ για τη Fed. Στους επόμενους 12 έως 18 μήνες, από εκεί θα προέλθει μεγάλο μέρος των κιν δύνων για τη Λατινική Αμερική. Ανησυχώ ότι μπορεί να έχουμε χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό. Μεσοπρόθεσμα, ανησυχώ για το αν η περιοχή μπορεί να βρει μια νέα ιστορία ανάπτυξης. Οδεύουμε σε έναν κόσμο με ένα πιο δύσκολο σενάριο, η Κίνα να αναπτύσσεται λιγότερο και συνολικά λιγότερο η παγκοσμιοποίηση. Τι θα οδηγήσει λοι πόν στην ανάπτυξη στη Λατινική Αμερική;». Anna Gifty Opoku-Agyeman - Συνιδρυτής του Sadie Collective, ενός μη κερδοσκοπικού

κίνδυνος ασιτίας στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, και ελ λείψεις ενέργειας όχι μόνο αυτόν τον χειμώνα, αλλά και τον επόμενο. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο κοινωνικής αναταραχής στην Ευρώπη. Στη Μέση Ανατολή και την Αφρική έχουμε δει την Αραβική Άνοιξη πριν από περίπου 10 χρόνια και γνωρί ζουμε πώς αυτό οδήγησε σε πολλές πολιτικές και κοινωνικές αναταράξεις».

Maurice Obstfeld - Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπι στήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και πρώην επικε φαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Τα μείου «Η παγκόσμια κοινότητα αντιμετωπίζει ευρεία και επιταχυ νόμενη περιβαλλοντική υποβάθμιση, που περιλαμβάνει αλληλένδετες απειλές που κυμαίνονται από την κλιματική αλλαγή και την απώλεια βιοποικιλότητας έως την αποψίλω ση των δασών και τη διάχυση μικροπλαστικών στους ωκεα νούς και στο πόσιμο νερό. Η επιδείνωση των παθογόνων απειλών είναι μόνο ένα σύμπτωμα της σύγκρουσης της αν θρωπότητας με τα πλανητικά όρια. Εν τω μεταξύ, τα εγχώρια πολιτικά μας συστήματα και οι μηχανισμοί παγκόσμιας δια κυβέρνησης φαίνονται ολοένα και πιο ανίκανοι να αντιμε τωπίσουν τους υπαρξιακούς κινδύνους που αντιμετωπίζου με. Πουθενά δεν απεικονίζονται καλύτερα τα εμπόδια στη δράση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο αυστηρότερος έλεγχος της κυβέρνησης από μια εσωστρεφή και οπισθοδρο μική πολιτική κίνδυνος είναι ο «στασιμοπλη

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022

μειονότητα υπονομεύει κάθε ελπίδα ότι η εσωτερική πολιτική ή η παγκόσμια ηγεσία θα ανταποκριθούν στις προκλήσεις της νεωτερικότητας» Tidjane Thiam - Εκτελεστικός πρόεδρος της Freedom Acquisition I και πρώην διευθύνων σύμβουλος της Credit Suisse Group «Ο μεγαλύτερος κίνδυνος σε αυτό το σημείο του κύκλου εί ναι ο κίνδυνος λαθών πολιτικής. Θα είναι ένα λεπτό έργο να βρεθεί το σωστό μείγμα πολιτικής που θα μειώσει τον πληθωρισμό χωρίς να προκαλέσει μια βαθιά και παρατετα μένη ύφεση και θα κάνει τις αλυσίδες εφοδιασμού παγκο σμίως πιο ανθεκτικές, χωρίς να θυσιάσουμε τα κύρια οφέλη που αποκομίσαμε από την παγκοσμιοποίηση και το ελεύθε ρο εμπόριο». Frederic Neumann - Επικεφαλής οικονομολόγος Ασίας στην HSBC Holdings «Ο μεγαλύτερος οικονομικός

Raphael Bostic - Πρόεδρος της Federal Reserve Bank of Atlanta «Ο μεγαλύτερος οικονομικός κίνδυνος είναι ότι οι Αμερικα νοί καταναλωτές αρχίζουν να αναμένουν ότι οι τιμές θα συ νεχίσουν να αυξάνονται και αρχίζουν να λαμβάνουν απο φάσεις σχετικά με τις δαπάνες με βάση αυτή την υπόθεση. Αν και δεν έχουμε δει τις προσδοκίες να είναι αβάσιμες, αυτός ο κίνδυνος αυξάνεται όσο περισσότερο τα επίπεδα πληθωρισμού παραμένουν υψηλά. Η Fed κάνει ό,τι μπορεί για να μην παγιωθούν οι υψηλότερες τιμές».

William Maloney - Επικεφαλής οικονομολόγος για την περιοχή της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής στην Παγκόσμια Τράπεζα «Έχουμε την τάση να βλέπουμε τα πράγματα βραχυπρόθε σμα, αλλά όταν εξετάζουμε σχετικά χαμηλούς ρυθμούς ανά πτυξης στο μέλλον, έχουμε μεγαλύτερο πρόβλημα. Ανησυχώ πολύ περισσότερο για τον ενάμιση χρόνο που χάθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ολόκληρη η περιοχή απλώς δεν είναι προετοιμασμένη για το είδος των τεχνολογιών που έρ χονται. Το ένα τρίτο των μαθητών στην περιοχή πληροί τα ελάχιστα πρότυπα στην επιστήμη και την τεχνολογία, οπότε από πού θα προέλθουν αυτοί οι επιχειρηματίες υψηλής τε χνολογίας; Έχουμε περίπου το 30% των επιχειρήσεων που δηλώνουν ότι δεν μπορούν να βρουν το εργατικό δυναμικό που χρειάζονται, και αυτό συγκρίνεται με το 20% στον κό σμο».

θωρισμός», με τις τιμές να αυξάνονται επίμονα και με ταχείς ρυθμούς, ωστόσο ο κόσμος πέφτει σε βαθιά ύφεση. Σε αυτό το σενάριο, τα χέρια των κεντρικών τραπεζών θα ήταν δεμέ να, ανίκανα να μετριάσουν την πτώση της ανάπτυξης και, κατά συνέπεια, να επιδεινώσουν το οικονομικό άγχος με τα υψηλά επιτόκια. Δεν είμαστε κοντά σε αυτό το σενάριο, αλ λά ένα τέτοιο αποτέλεσμα έχει γίνει τουλάχιστον κατανοητό, και ως εκ τούτου φαίνεται ότι η εστίαση των επενδυτών σε τέτοιου είδους κινδύνους έχει αρχίσει να χάνεται»

οργανισμού που ασχολείται με την υποεκπροσώπηση των μαύρων γυναι κών στην πολιτική «Για μένα, αυτό που παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους οικονομικούς κινδύνους είναι η έλλειψη προσοχής γύρω από τους έγχρωμους στη λήψη αποφάσεων οικονομικής πολιτικής. Η αποτυχία αναγνώρισης του τρόπου με τον οποίο αυτές οι ευάλωτες ομάδες θα αντιμετωπίσουν τις διαφαινό μενες και ήδη υπάρχουσες οικονομικές πραγματικότητες (αύξηση του πληθωρισμού και μια εκκρεμή ύφεση) θα είναι τελικά δαπανηρή για όλους, ενώ θα επιδεινώσει περαιτέρω τις υπάρχουσες ανισότητες που θα υπονομεύσουν περαιτέρω οποιαδήποτε πρόοδο κάνουμε. Το είδαμε αυτό το 2009, όταν οι προσπάθειες οικονομικής ανάκαμψης άφησαν έξω τις μαύρες γυναίκες, των οποίων το ποσοστό ανεργίας αυξήθη κε. Ελπίζω να μην ξανακάνουμε το ίδιο λάθος». ΕΡΕΥΝΑ 27

Paul Krugman - βραβευμένος με Νόμπελ και καθηγητής οικονομικών στο Graduate Center του City University της Νέας Υόρκης «Μακροπρόθεσμα, υπάρχουν πάντα φρικτά πράγματα, όπως η κλιματική αλλαγή και ο πόλεμος και όλα αυτά. Αλλά βρα χυπρόθεσμα, νομίζω ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ότι η Fed θα το παρακάνει και θα πατήσει πολύ δυνατά τα φρένα».

Trevon Logan - Καθηγητής Οικονομικών στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο «Ο μεγαλύτερος οικονομικός κίνδυνος είναι ο πληθωρισμός. Πρώτον, για όλους, η αύξηση των τιμών τρώει τη δύναμη των δαπανών μας. Αυτό βλάπτει τους καταναλωτές και μπορεί να εμποδίσει την ανάπτυξη καθώς αναγκάζονται να μειώ σουν την κατανάλωση. Ο δεύτερος κίνδυνος είναι ότι η τυ πική νομισματική απάντηση στον πληθωρισμό, η αύξηση του επιτοκίου των Fed Funds / η αυστηρότερη νομισματική πολιτική, μπορεί να μειώσει τη ζήτηση και επίσης να αυξήσει την ανεργία. Ο τρίτος κίνδυνος σχετίζεται με τους δύο πρώ τους - η οικονομία είναι αρκετά διαφορετική από ό,τι ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 1970 ή στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Αυτό για το οποίο είμαστε λίγο λιγότερο σίγουροι τώρα είναι το πόσο αυστηρή νομισματική πολιτική θα λει τουργήσει σε αυτήν την οικονομία - θα μειώσει τη ζήτηση με τρόπο τον πληθωρισμό; Νομίζω ότι η απάντηση είναι ναι, αλλά το άγνωστο είναι

που θα εξουδετερώσει

πώς θα μοιάζει αυτή η πολιτική. Ποιο θα πρέπει να είναι το επιτόκιο των Fed Funds, δεδομένης της αύξησης της συγκέντρωσης στην αγο ρά και των αυξανόμενων ενδείξεων στην αγορά εργασίας; Αυτός είναι ένας κίνδυνος πολιτικής - ότι μπορεί να είμαστε πολύ ήπιοι ή πολύ επιθετικοί και τα μεγάλα λάθη προς κάθε κατεύθυνση έχουν μεγάλο αντίκτυπο στην υλική ευημερία των εργαζόμενων οικογενειών». Mugur Isarescu - Διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Ρουμανίας και ο μακροβιότερος επικεφαλής της κεντρι κής τράπεζας στον κόσμο «Ο στασιμοπληθωρισμός είναι ο μεγαλύτερος οικονομικός κίνδυνος. Τη δεκαετία του ’70 ήμουν νέος οικονομικός ερευ σετε εύκολα ένα σοκ που πυροδοτεί πληθωρισμό και ύφεση. Όλοι προσπαθούμε να βρούμε λύσεις. Η γρήγορη αύξηση των επιτοκίων στο 16% με 20% δεν είναι ένα από αυτά, αλλά ούτε και η πτώση των επιτοκίων όταν ο πληθωρισμός αυξάνεται, όπως κάνουν ορισμένοι από τους γείτονές μας στον νότο. Πιθανώς αυτή η βαθμονόμηση μιας σωστής δημοσιονομικής πολιτικής με διαρθρωτικά μέτρα θα μπορούσε να μας οδηγή σει σε μια κατάσταση όπου ο βασικός ρυθμός και ο πληθωρι σμός θα συγκλίνουν. Αλλά η αποφυγή μιας ύφεσης θα είναι πολύ δύσκολο να γίνει σε παγκόσμιο επίπεδο». Karen WardChief - Αναλύτρια αγορών για την Ευρώπη, BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 202228 ΕΡΕΥΝΑ

Agustin Carstens - Γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών «Το κύριο ζήτημα είναι η αβεβαιότητα και το γεωπολιτικό σενάριο. Ένα πολύ μεγαλύτερο πετρελαϊκό σοκ θα έκανε την οικονομική ανάκαμψη πιο δύσκολη, μεταβαίνοντας σε μια κατάσταση όπου ο πληθωρισμός θα ελεγχόταν αλλά με μεγαλύτερο κόστος. Μεσοπρόθεσμα, η πρόκληση είναι να αρχίσουμε να συζητάμε τι θα έκανε τις οικονομίες να ανα πτυχθούν ξανά. Έχουμε κολλήσει σε μια κατάσταση όπου υπήρχε μεγάλη εξάρτηση από ευνοϊκές οικονομικές συνθή κες, συμπεριλαμβανομένων των δημοσιονομικών και νομι σματικών πολιτικών, οι οποίες είναι καλές για όσο διάστημα μπορείτε να τις διατηρήσετε, αλλά δεν προάγουν τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πρέπει να ενισχύσουμε τη συζήτηση για τα διαρ θρωτικά ζητήματα».

οι κεντρικές τράπεζες δεν θα χρειαστεί να πατήσουν τόσο δυνατά τα φρένα και θα μπορούν να προσπαθήσουν να δη μιουργήσουν μια ήπια προσγείωση. Εάν, ωστόσο, ο πληθω ρισμός είναι σταθερός, η ύφεση θα πρέπει να είναι πιο ση μαντική και πιο διαρκής για να διώξει τον πληθωρισμό από το σύστημα. Ο κίνδυνος σε αυτό το σενάριο είναι ότι αυτό δημιουργεί μια σύγκρουση μεταξύ των κυβερνήσεων και των κεντρικών τραπεζών. Ο μεγαλύτερος ανοδικός κίνδυνος είναι ο συνδυασμός των στενών αγορών εργασίας και η πρόκληση της ενέργειας απελευθερώνει μια μαζική αύξηση των επενδύσεων, η οποία οδηγεί σε αναζωογόνηση της παραγωγικότητας». στο Conference Board «Η μεγαλύτερη απειλή για την οικονομία των ΗΠΑ είναι η ύφεση, που προκλήθηκε από τη σύσφιξη της Fed ως αντί δραση στον αυξημένο πληθωρισμό. Το Conference Board αναμένει τώρα μια σύντομη αλλά ρηχή ύφεση στις ΗΠΑ στα τέλη του τρέχοντος έτους. Αυτό θα στιγματιστεί από περιόδους στασιμότητας - χαμη λής ανάπτυξης αλλά υψηλού πληθωρισμού. Οι προοπτικές αντικατοπτρίζουν μια πιο επιθετική Fed, συμπεριλαμβανο μένων μεγαλύτερων και επιταχυνόμενων αυξήσεων των επιτοκίων σε περιοριστική περιοχή -δηλαδή πάνω από το 3%- φέτος». BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 ΕΡΕΥΝΑ 29

χειμε ρινή Όλεςσεζόν.οιχώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, έχουν καταρτίσει έκτακτα πλάνα αντιμετώπισης της κρίσης και εξοι κονόμησης φυσικού αερίου. Η Ευρώπη έχει αποφασίσει

30 θΕΜΑ BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 ενεργειακος χειμώνας ςε βαθιά κατάψυξη ελλάδα και ευρώπη Όλες οι κινήσεις για την επάρκεια της χώρας μέχρι την ερχόμενη άνοιξη Κι όμως, ο λιγνίτης θα μας... σώσει! Της μανταλενας ΠιοΥ Στα πρόθυρα ενεργειακού κραχ βρίσκεται η Ευρώπη, με το εκρηκτικό μείγμα των πολύ υψηλών τιμών φυ σικού αερίου σε συνδυασμό με την προοπτική της έλλειψής του τον χειμώνα, λόγω πιθανής ολικής δι

ακοπής των ρωσικών εξαγωγών αερίου την Ε.Ε., να διαμορ φώνει ένα πολύ απαισιόδοξο σενάριο για τη φετινή

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 θΕΜΑ 31 καταρχήν την εθελοντική μείωση της κατανάλωσης αερίου κατά 15% στο διάστημα από 1η Αυγούστου 2022 ως 31 Μαρ τίου 2023. Μία μείωση που γίνεται υποχρεωτική σε περίπτω ση που η Ε.Ε. κηρύξει πανευρωπαϊκό συναγερμό. Η Γερμανία μπορεί να είναι η χώρα που θα υποφέρει περισ σότερο -τα μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης εκεί ήδη έχουν ξεκινήσει- εξαιτίας της μείωσης των ροών στον αγωγό Ρωσίας - Γερμανίας Nord Stream 1 στο 20% της δυναμικότη τάς του, όμως όλες οι χώρες θα υποστούν το πλήγμα είτε μέσω των τιμών είτε μέσω πραγματικής έλλειψης, που θα έχει συνέπειες στην επάρκεια ηλεκτρισμού, θέρμανσης και βιομηχανικών καυσίμων, άρα και παραγωγής. Η Ελλάδα στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας εξαρτάται κατά περίπου 40% από τις μονάδες φυσικού αερίου, που εί ναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής αερίου στη χώρα μας. Γι’ αυτό και έχει ήδη ξεκινήσει η προσπάθεια από τη ΔΕΗ να επαναφέρει σε κατάσταση λειτουργίας τις λιγνιτικές της μο νάδες, προκειμένου να διπλασιάσει τη συμμετοχή τους στο σύστημα, φθάνοντας τις 10 TWh. Παράλληλα, 5 μονάδες φυσικού αερίου που έχουν τη σχετική τεχνική δυνατότητα προετοιμάζονται να «γυρίσουν» σε καύση ντίζελ. Η επιστροφή στον λιγνίτη δεν θα είναι πάντως μία εύκολη υπόθεση. Και τούτο γιατί για χρόνια, εξαιτίας των ρύπων και της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής, η ΔΕΗ υποβάθ μιζε τις λιγνιτικές της μονάδες στην προοπτική της απολι γνιτοποίησης. Η νέα πραγματικότητα όμως που έφερε η ει σβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά και η κρίση τιμών του αερίου -που «έτρεχε» αρκετούς μήνες πριν- οδήγησε τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να ανακοινώσει από τον περασμένο Μάρτιο την αύξηση της λιγνιτικής παραγωγής και την παράταση του χρόνου λειτουργίας των μονάδων. Υπολογίζεται ότι θα χρειαστούν περίπου 12 μήνες, ως τον Μάρτιο του 2023, για να φθάσει η απόδοση των γηρασμένων λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ στα επιθυμητά επίπεδα, συμπε ριλαμβανομένων και των εργασιών για τη λειτουργική απο κατάσταση των ορυχείων. Κατά τα τέλη της φετινής χρονιάς -ίσως και λίγο νωρίτερα- αναμένεται να τεθεί σε εμπορική λειτουργία και η νέα λιγνιτική μονάδα της ΔΕΗ «Πτολεμαϊδα V», η οποία από το φθινόπωρο ξεκινά να λειτουργεί δοκιμα στικά. Το σχέδιο της ΡΑΕ Σε περίπτωση διακοπής των εισαγωγών αερίου από τη Ρωσία, η ΡΑΕ έχει εκπονήσει ειδικό «Σχέδιο αντιμετώπισης κινδύ νων για τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω ενδεχό μενης ανεπάρκειας ορυκτών καυσίμων», που φθάνει ως τις προγραμματισμένες, κυλιόμενες διακοπές στην ηλεκτροδό Τατηση.μέτρα που θα εφαρμοστούν για την κάλυψη της ζήτησης είναι:Παύση λειτουργίας υδροαντλητικών μονάδων σε λειτουρ γία άντλησης.  Διασφάλιση ετοιμότητας όλων των διαθέσιμων ηλεκτρο παραγωγικών μονάδων και ανάλογα με τα διαθέσιμα απο θέματα (λιγνίτης, φυσικό αέριο, υδάτινα αποθέματα) κάθε ημέρας, διαχείριση της λειτουργίας τους με βέλτιστο τρόπο για την ασφάλεια του Συστήματος.  Αύξηση των αποθεμάτων λιγνίτη.  Ενεργοποίηση μηχανισμού μείωσης κατανάλωσης κυρίως στις ώρες αιχμής.  Μηδενισμός εξαγωγών και έκτακτες εισαγωγές ενέργειας από όμορους Διαχειριστές που δεν αντιμετωπίζουν προβλή ματα επάρκειας ισχύος.  Ενεργοποίηση μονάδων έκτακτης ανάγκης που βρίσκονται σε κατάσταση ψυχρής εφεδρείας.  Εάν τα παραπάνω μέτρα δεν επαρκούν, κυλιόμενες περι κοπές φορτίου. Στις περιπτώσεις περιορισμένων εισαγωγών φυσικού αερίου και επομένως προβλημάτων στην τροφοδοσία των ηλεκτρο παραγωγικών μονάδων με καύσιμο φυσικό αέριο, προβλέ πονται επιπλέον τα παρακάτω μέτρα:  Αναβολή προγραμματισμένων συντηρήσεων μονάδων παραγωγής.Αυξημένη λειτουργία λιγνιτικών μονάδων.  Αυξημένη λειτουργία υδροηλεκτρικών μονάδων.  Αίτηση για παροχή έκτακτης βοήθειας σε γειτονικούς Δι αχειριστές που δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα επάρκειας ισχύος.Ενημέρωση καταναλωτών για μειωμένη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας κυρίως τις ώρες αιχμής (Ορθολογική διαχείριση και συντήρηση συστημάτων ψύξης - θέρμανσης, εξοικονό μηση ενέργειας στον τομέα του φωτισμού, ύδρευσης - απο χέτευσης).Ενεργοποίηση μονάδων με δυνατότητα εναλλαγής καυ σίμου.Δημιουργία μηχανισμού που θα διασφαλίζει ότι οι μονά δες φυσικού αερίου θα λειτουργούν στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο (θα εισάγονται δηλαδή τελευταίες στην αγορά). ΔΕΣΦΑ Ο ΔΕΣΦΑ εκτιμά ότι η διακοπή τροφοδοσίας με ρωσικό αέριο θα προκαλέσει ένα συνολικό έλλειμμα της τάξης των 50 TWh στο διάστημα Αύγουστος 2022 - Ιούλιος 2023, εκ των οποίων οι 26 TWh αφορούν την Ελλάδα και οι 24 TWh τη Βουλγαρία, με την εγχώρια αγορά να έχει την προτεραιότητα στον εφο Αςδιασμό.σημειωθεί ότι πολλά φορτία υγροποιημένου αερίου που διακινούνται μέσω της Ρεβυθούσας προορίζονται για τη Βουλγαρία, ειδικά από τον Μάιο και μετά, όταν η Ρωσία στα μάτησε να εφοδιάζει τη γειτονική χώρα με αέριο, μετά την απόφαση της Σόφιας να μην πληρώνει σε ρούβλια, όπως έχει ζητήσει η Gazprom από τους πελάτες της στις λεγόμενες «μη φιλικές χώρες» της Ευρώπης. Πάντως, πριν ανακύψει το ζήτημα με τις πληρωμές σε ρούβλια η Βουλγαρία είχε δι αμηνύσει στη Gazprom ότι δεν θα ανανεώσει το συμβόλαιο προμήθειας φυσικού αερίου, που λήγει στο τέλος του χρό Στηνου.Ρεβουθούσα από το τέλος Αυγούστου λειτουργεί πρό σθετος αποθηκευτικός χώρος υγροποιημένου αερίου με επαυξημένη δυνατότητα επαναεριοποίησης, χάρη στην εγκα

Τιμή

τάσταση πλωτής αποθηκευτικής μονάδας (FSU). Επί της ου σίας πρόκειται για ένα ειδικά μετασκευασμένο πλοίο, που ο Διαχειριστής έχει μισθώσει για δώδεκα μήνες από την εται ρεία Gaslog του εφοπλιστή Πήτερ Λιβανού. Επιπλέον, στο πλαίσιο της απόφασης των Βρυξελλών για την τήρηση αποθεμάτων ασφαλείας, ο ΔΕΣΦΑ διαπραγματεύεται με την ιταλική εταιρία Stogit, θυγατρική του ιταλικού Διαχει ριστή συστήματος αερίου Snam, την τήρηση αποθεμάτων στην Ιταλία, δεδομένου ότι η χώρα μας δεν διαθέτει υπόγεια αποθήκη και η χωρητικότητα του FSU δεν αρκεί για να κα λύψει τις προδιαγραφές της Ε.Ε. Οι ποσότητες αποθήκευσης στην Ιταλία μπορούν να ρίξουν το έλλειμμα στις 20,5 TWh. H αποθήκευση στην Ιταλία συνδυάζεται με τον αγωγό μετα φοράς αερίου TAP και ουσιαστικά, όσον αφορά τις παραδό σεις σε φυσικό προϊόν, αποτελεί ένα swap: H Ελλάδα θα παρακρατεί τις ποσότητες που προβλέπει η συμφωνία αποθήκευσης, από τη τράνζιτ ροή αερίου προς την Ιταλία μέσω του αγωγού ΤΑΡ. Οι ποσότητες αυτές θα λο γίζονται στα αποθέματα ασφαλείας της Ελλάδας στην Ιταλία και θα πληρώνονται με βάση τους όρους της σχετικής συμ φωνίας. Πρόκειται για ένα είδος εικονικής αντίστροφης ρο ής, δεδομένου ότι ο αγωγός ΤΑΡ, ο οποίος μεταφέρει αζέρι κο αέριο από τα ελληνοτουρκικά σύνορα στην Ιταλία μέσω Αλβανίας, δεν έχει την τεχνική δυνατότητα πραγματικής ανάστροφης ροής. Το σχέδιο προληπτικής δράσης της ΡΑΕ στην περίπτωση δι ακοπής των ροών αερίου από τη Ρωσία προβλέπει ότι οι υπόχρεοι της τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας θα πρέπει να εξασφαλίσουν τις προϋποθέσεις για τη διασφάλιση ποσότη τας 1,14 τεραβατωρών, σε διάστημα 20 ημερών από την έγκριση του Σχεδίου. Στο ίδιο σενάριο, ο ΔΕΣΦΑ εκτιμά ότι στο Σιδηρόκαστρο οι ποσότητες θα μηδενιστούν, στους Κήπους θα είναι 10.000 MWh από την Τουρκία βάσει του συμβολαίου της ΔΕΠΑ με τη Botas, το οποίο όμως προβλέπει τη μείωση της ποσότητας στις 6.000 MWh από τον Ιανουάριο. Στη Νέα Μεσημβρία, που είναι το σημείο διασύνδεσης του ελληνικού συστήματος με τον ΤΑΡ, οι παραδόσεις θα είναι 30.000 MWh. Το μεγαλύτε ρο μέρος των αναγκών της εγχώριας αγοράς θα καλύπτεται με φορτία υγροποιημένου αερίου (LNG), της τάξης των 220.000 MWh, από τις εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας. Το σχέδιο εκφορτώσεων LNG το πρώτο εξάμηνο του 2023 θα είναι αντίστοιχο με το πρώτο εξάμηνο του 2022. Τα φορτία LNG στην καλύτερη περίπτωση θα μπορούσαν να μειώσουν το συνολικό έλλειμμα (Ελλάδας - Βουλγαρίας) στις 38 ΤWh από τις 50 TWh. Σε περίπτωση όμως που η Ρωσία διακόψει την παροχή αερίου προς την Ευρώπη, λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού για την εξεύρεση φορτίων LNG, ο ΔΕΣΦΑ ακολουθεί ένα σενάριο κάλυψης 75% με LNG. Τέλος, η χρήση ντίζελ από τις 5 μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο, συνολικής ισχύος 1.800 MW, θα μπορού σαν να περιορίσουν σημαντικά τις ανάγκες για φυσικό αέριο, με την προϋπόθεση ότι αυτό θα γίνεται σε μία τακτική βάση π.χ. 10 ημέρες τον μήνα. Οι 5 μονάδες που έχουν αυτή την τεχνική δυνατότητα είναι 2 της ΔΕΗ (Λαύριο και Κομοτηνή), 2 της Elpedison (Θεσσα λονίκη και Θίσβη) και μία της Ήρων.

32 θΕΜΑ BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022

Όταν ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας Ντιμίτρι Μεντβέντεφ είχε δηλώσει τον Μάρτιο, λίγες εβδομάδες μετά την εισβολή στην Ουκρανία και την επιβολή των κυρώσεων της Δύσης κατά της Μόσχας, ότι η Ευρώπη θα φτάσει να πληρώνει το αέριο 2.000 ευρώ/1.000 κυβικά μέτρα, ρίγη ανησυχίας δια πέρασαν τις αγορές. Λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου και παρά την ενεργειακή κρίση που κλιμακωνόταν τους προ ηγούμενους μήνες, ουσιαστικά από τον Μάιο - Ιούνιο του 2021, οι τιμές του αερίου εκινούντο λίγο κάτω από τα 100 ευρώ/MWh. Από τα μέσα του τελευταίου δεκαημέρου του Ιουλίου και μετά οι τιμές «άλλαξαν πίστα» και κινήθηκαν στα 200 ευρώ/MWh, που αντιστοιχούν περίπου σε 187 ευρώ/1.000 κυβικά μέτρα αερίου, δηλαδή βρίσκονται υψηλότερα από τα επίπεδα της «πρόβλεψης» Μεντβέντεφ. Πρόκειται για ένα επίπεδο τιμών πολύ δύσκολα ανεκτό τόσο από την ελληνική οικονομία όσο και την ευρωπαϊκή. Δεδο μένου, δε, ότι με τον τρόπο που έχει οργανωθεί η αγορά ηλεκτρισμού, η τιμή του αερίου κατά βάση διαμορφώνει την

και μετά οι ποσότητες έχουν μειωθεί ακόμα περισσό τερο. Αξίζει να αναφερθεί ότι στην Ελλάδα, τον Μάιο και τον Ιούνιο, το μερίδιο του ρωσικού αερίου κυμάνθηκε μόλις στο 5% του συνολικού μείγματος εισαγωγών, με το LNG να ανα δεικνύεται σε πρωταγωνιστή με μερίδιο 75%. Μέχρι πριν από δύο χρόνια, ο σταθμός του Σιδηρόκαστρου, απ’ όπου εισέρ χεται το ρωσικό αέριο στη χώρα μας, είχε τα πρωτεία στον εφοδιασμό. Πάντως, τα ποσοστά του Μαΐου - Ιουνίου ενδε χομένως να μην είναι ενδεικτικά, καθώς ενσωματώνουν και τεχνικές παραμέτρους, πέρα από τη συστηματική προσπάθεια μείωσης των εισαγωγών ρωσικού αερίου, η οποία πραγμα τοποιείται στο πλαίσιο των σχετικών ευρωπαϊκών αποφάσε BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 θΕΜΑ 33

και στη συγκράτηση των τιμών. Ως τις αρχές Αυγούστου, ο δεύτερος αυτός στόχος δεν φαινόταν να επιτυγχάνεται, αν κρίνουμε από τα επίπεδα τιμών.

Ρωσία στα μέσα Ιουνίου, η Ρωσία έκοψε τις εξαγωγές αερίου στη Γερμανία στο 40% της δυναμικότητας του αγωγού Nord Stream 1, το συμβόλαιο TTF του επόμενου μήνα -που απο τελεί την τιμή αναφοράς για τις ευρωπαϊκές τιμές αερίουεκτοξεύτηκε περίπου στα 170-180 ευρώ/MWh. Aφορμή για την περικοπή εκείνη ήταν το ζήτημα που είχε ανακύψει με μία τουρμπίνα του Nord Stream 1, την οποία η Siemens είχε μεταφέρει στον Καναδά για επισκευή. Λόγω των κυρώσεων η τουρμπίνα δεν είχε επιστραφεί στη Ρωσία, με την Gazprom να επικαλείται τεχνικούς λόγους και ανωτέρα βία για την περικοπή των ροών. Η κυβέρνηση του Καναδά έδωσε ειδική εξαίρεση από τις κυρώσεις για την επιστροφή της τουρμπί νας, η οποία όμως ως τις αρχές Αυγούστου ήταν ακόμα στη Γερμανία, με το Βερολίνο και τη Μόσχα να ερίζουν για το ποιος έχει την ευθύνη για το ότι δεν έχει φθάσει ακόμα στον προορισμό της. Προς τα τέλη Ιουλίου, η Gazprom επικαλέ στηκε τεχνικό πρόβλημα και σε δεύτερη τουρμπίνα, περικό πτοντας τις ροές στον Nord Stream 1 στο 20% της δυναμικό τητας. Αυτό ήταν και η αιτία που έφερε τις τιμές στα 200 MWh μαζί με την προοπτική για την ολική διακοπή του εφοδιασμού της Ευρώπης με ρωσικό αέριο τον χειμώνα, σε νάριο που πλέον θεωρείται ως το επικρατέστερο από πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ας σημειωθεί ότι ο Nord Stream 1 είναι ο βασικός αγωγός τροφοδοσίας της Γερμανίας με αέ Μέχρι τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ρωσία κάλυπτε πε ρίπου το 45% της ευρωπαϊκής κατανάλωσης αερίου σε τιμή χαμηλότερη από τις τότε τιμές TTF, οι οποίες διαμορφώνονται για το υγροποιημένο αέριο. Αφορούσε δε, μία ποσότητα της τάξης των 155 δισ. κυβικών μέτρων αερίου αγωγών και LNG, που είναι όχι μόνον δύσκολο αλλά και πολύ πιο ακριβό να αναπληρωθεί από φορτία τρίτων χωρών. Ήδη οι ποσότητες που εισρέουν στην Ευρώπη από τη Ρωσία έχουν μειωθεί ση μαντικά. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, το μερίδιο του ρωσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά είχε μειωθεί στο 31% τον Απρίλιο 2022 από 45% τον Απρίλιο του 2021, με το μερίδιο του αερίου μέσω αγωγών να υποχωρεί στο 26% από 40% την αντίστοιχη περίοδο του 2021. Από τον Μάιο

τιμή χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας, το κύμα ακρίβειας μεταφέρεται σε όλη την οικονομία. Για να αντεπεξέλθουν οι περισσότερες κυβερνήσεις της Ευρώπης, συμπεριλαμβανο μένης και της ελληνικής, χορηγούν επιδοτήσεις και εφαρ μόζουν διάφορους μηχανισμούς προκειμένου να μετριαστεί η τελική τιμή του ρεύματος στον καταναλωτή, εμπορικό/ βιομηχανικό ή οικιακό. Παρά τις επιδοτήσεις και τα όποια άλλα μέτρα, τα τιμολόγια ρεύματος έχουν ήδη αυξηθεί υπέρμετρα, επιβαρύνοντας την παραγωγή, τους παίκτες στην αγορά ηλεκτρισμού και κυρί ως τους προμηθευτές και βέβαια την τσέπη των νοικοκυριών, με ένα νέο τσουνάμι ληξιπρόθεσμων λογαριασμών να σχη ματίζεται. Η όποια έλλειψη αερίου στη διεθνή αγορά, ακόμα και ο διαγκωνισμός μεταξύ των εταιρειών και των κρατών για να διασφαλίσουν τις απαραίτητες ποσότητες φορτίων LNG σε αντικατάσταση του ρωσικού αερίου, απειλούν με νέα εκτόξευση των τιμών. Το σχέδιο της Ε.Ε. για τη μείωση της κατανάλωσης αερίου κατά 15%, πέρα από τον πρωταρχικό στόχο διασφάλισης της επάρκειας αποσκοπεί ως ένα βαθμό

Όταν,

34 θΕΜΑ BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 Aπό πολύ σημαντικές ως και καταστροφικές χαρακτηρίζει η ΡΑΕ τις συνέπειες για το ηλε κτρικό σύστημα της χώρας, σε περίπτωση που η Ρωσία διακόψει πλή ρως τις εξαγωγές φυσικού αερίου. Το έλλειμμα που θα προκύψει εκτιμάται μεταξύ 1,9 έως 4,2 ΤWh. Η σχετική εκτί μηση περιλαμβάνεται στο επικαιροποι ημένο σχέδιο Προληπτικών Δράσεων εν όψει του επερχόμενου χειμώνα, που κατάρτισε η Αρχή. Αν και ως προς την ασφάλεια εφοδιασμού η χώρα μας βρί σκεται σε σχετικά ικανοποιητικό επίπε δο, λόγω των εναλλακτικών πηγών τροφοδοσίας, η ανάγκη για περικοπές δεν μπορεί να αποκλειστεί. Στο σενάριο της ολικής διακοπής των ροών από τη Ρωσία, προκύπτει η ανάγκη για περικο πή της ημερήσιας αιχμιακής ζήτησης φυσικού αερίου στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. Για την Ελλάδα το ποσοστό της Μη Εξυπηρετούμενης Ζήτησης υπολο γίζεται σε 11,7% και οι περικοπές φυσι κού αερίου για τον χειμώνα 2022-2023 σε 0,4 bcm. Στο πλαίσιο αυτό, το Σχέδιο Προληπτι κής Δράσης της ΡΑΕ προβλέπει: Δράση Δ1: Αύξηση δυναμικότητας αε ριοποίησης Ρεβυθούσας. Το έργο ανα βάθμισης έχει ολοκληρωθεί και η εγκα τάσταση της Ρεβυθούσας μπορεί να προσφέρει 12% μεγαλύτερη ποσότητα φυσικού αερίου στο σύστημα (από 1.250 m3 LNG/h σε 1.400 m3 LNG/h). Δράση Δ2: Προσθήκη πλωτής δεξαμε Φυσικό αέριο: αν η ρωσία κλείσει οριστικά τη στρόφιγγα Περικοπές στην κατανάλωση αερίου προβλέπει το επικαιροποιημένο σχέδιο της ΡΑΕ

Η συνολική ποσότητα του αποθέματος όλων των μονάδων, που δεν διαθέτουν δυνατότητα εναλλακτικού καυσίμου, αντιστοιχεί σε 0,57 TWh και σε λειτουρ γία σε πλήρες φορτίο 16 ωρών για 5 ημέρες. Η πλήρωση του αποθέματος πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2022. Δεδομένης της μίσθωσης του FSU και επειδή η διατήρηση αποθεμάτων στην Ιταλία είναι κοστοβόρα αλλά θεωρείται και επισφαλής, έχει επιλεγεί η αξιοποί ηση του διαθέσιμου χώρου που δεν έχει δοθεί στο πλάνο δημοπρασιών, και δεν δημιουργεί προβλήματα διαχείρισης στις αποθήκες της Ρεβυθούσας. Δράση Δ5: Αύξηση αποθεμάτων εναλ λακτικού καυσίμου (diesel) σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο και δυνατότητα εναλλαγής καυ σίμου. Για τις μονάδες ηλεκτροπαραγω γής που διαθέτουν τη δυνατότητα εναλ λαγής καυσίμου (ντίζελ) επιβάλλεται η υποχρέωση αύξησης του αποθέματος εναλλακτικού καυσίμου από ύψος που αντιστοιχεί σε 5 ημέρες λειτουργίας σε εκείνο για 20 ημέρες λειτουργίας (σε πλήρες φορτίο 16 ωρών ανά ημέρα) ή πλήρωση μέχρι το ύψος της μέγιστης χωρητικότητας των δεξαμενών τους. Δράση Δ6: Μηχανισμός για την κατά προτεραιότητα λειτουργία των μονάδων με εναλλακτικό καύσιμο στην αγορά του ηλεκτρισμού, σε περίπτωση κρίσης φυσικού αερίου Επιπέδου 3 Έκτακτης ΗΑνάγκης.προτεραιοποίηση της λειτουργίας των στο πλαίσιο αυτό, και κατά συνέπεια διακοπή τροφοδοσίας τους με φυσικό αέριο, θεωρείται ως διακοψιμό της προ ηγούμενης πενταετίας. Συνεπώς, εισά γεται δράση για την ενημέρωση των καταναλωτών φυσικού αερίου από τους Διαχειριστές Διανομής, με σκοπό την ευαισθητοποίησή τους και τη συνετή

χρήση του φυσικού αερίου. Δράση Δ8: Κατά προτεραιότητα παροχή φυσικού αερίου σε ορισμένες «Σημα ντικές» Βιομηχανίες με τη δημιουργία λίστας «Σημαντικών» Βιομηχανιών, όπου θα προτεραιοποιείται η τροφοδοσία μιας βιομηχανίας έναντι άλλης, βάσει τεχνι κών, κοινωνικών και οικονομικών κρι τηρίων. Κάθε βιομηχανία που επιθυμεί να ενταχθεί σε αυτή τη λίστα πρέπει να υποβάλει στη ΡΑΕ τεκμηρίωση των κρι τηρίων που αναφέρονται, μελέτη επι πτώσεων για διακοπή τροφοδοσίας, καθώς και στοιχεία που να αποδεικνύ ουν τη μη δυνατότητα χρήσης εναλλα κτικού καυσίμου ή πρώτης ύλης. Δράση Δ9: Ανάπτυξη εξειδικευμένου προϊόντος της αγοράς εξισορρόπησης για την εθελοντική μείωση της κατανά λωσης ενέργειας. Το νέο αυτό προϊόν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από κα ταναλωτές στο Βάθρο Εμπορίας προκει μένου να μειώσουν εκουσίως την κατα νάλωσή τους και να συνεισφέρουν στην εύρεση επιπλέον ποσοτήτων στο σύστη μα, διαθέτοντας μέρος ή και ολόκληρη την ποσότητά τους που προοριζόταν για δική τους χρήση. Θα διερευνηθεί με τον ΔΕΣΦΑ και το Χρηματιστήριο Ενέργειας ο κατάλληλος σχεδιασμός του προϊό ντος, πιθανώς εντός του Χρηματιστηρί ου ΔράσηΕνέργειας.Δ10:Αναπροσαρμογή του τέλους ασφάλειας εφοδιασμού (ΤΑΕ). Δράση Δ11: Ρύθμιση για την έκτακτη τροποποίηση του Προγραμματισμού Εκφορτώσεων Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου. Προτείνεται η εισαγωγή ρυθμί σεων, ώστε οι Χρήστες ΥΦΑ να είναι εκ των προτέρων ενήμεροι ότι σε περίπτω ση κατάστασης κρίσης επιπέδου 2 ή 3, ο μέγιστος χρόνος χρησιμοποίησης του αποθηκευτικού χώρου στη Ρεβυθούσα θα μειώνεται στις 6 ημέρες, ώστε να δημιουργούνται νέες χρονοθυρίδες, τις οποίες ο Διαχειριστής διαθέτει άμεσα για να δεσμευτούν με επιπλέον εκφορ τώσεις -βάσει των περιορισμών χωρητι κότητας και ρυθμού αεριοποίησης-, ώστε να αυξηθούν οι ποσότητες που θα εισά γονται στις δεξαμενές της Ρεβυθούσας και να εξασφαλιστεί η αδιάλειπτη αερι οποίηση και η συνεχής τροφοδοσία των καταναλωτών στη μέγιστη τεχνικά δυ ναμικότητα για μεγάλες περιόδους, αν απαιτείται.

νής LNG στον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας. Ολοκληρώθηκε η μίσθωση του FSU για 12 μήνες, με δυνατότητα επέκτασης επιπλέον 6 μηνών κατόπιν απόφασης της ΡΑΕ. Η πλωτή δεξαμενή αυξάνει τη συνολική χωρητικότητα της Ρεβυθούσας από 225.000 m3 LNG σε άνω των 370.000 m3 LNG (αύξηση πε ρίπου 64,5% της αποθηκευτικής ικανό τητας). Η προσθήκη αυτή ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού, συμβάλλοντας στην ευελιξία διαχείρισης εκφορτώσεων πλοίων ΥΦΑ, ιδίως στην περίπτωση αύ ξησης προγραμματισμένων αφίξεων ως αποτέλεσμα μιας σημαντικής διαταραχής τροφοδοσίας στα υπόλοιπα σημεία ει σαγωγής φυσικού αερίου, αλλά και επιτρέποντας την αποθήκευση φυσικού αερίου πριν από την αρχή του χειμώνα. Δράση Δ3: Θέσπιση υποχρέωσης δια τήρησης αποθέματος φυσικού αερίου σε υπόγεια υποδομή αποθήκευσης άλ λου Σύμφωνακράτους-μέλους.μετονσχετικό κανονισμό της Ε.Ε., οι συμμετέχοντες στην αγορά κρά τους-μέλους που δεν διαθέτει υπόγεια αποθήκη πρέπει να υπογράψουν συμ φωνίες αποθήκευσης φυσικού αερίου σε αποθήκες άλλων κρατών-μελών. Για την περίπτωση της Ιταλίας, το τεχνι κά εφικτό ύψος της ποσότητας προς αποθήκευση υπολογίστηκε στις 1,14 TWh, και αντιστοιχεί σε ημερήσια από ληψη για το διάστημα Νοέμβριος 2022 - Μάρτιος 2023 (150 ημέρες) με τη δέ σμευση της μέγιστης διαθέσιμης δυνα μικότητας στο Σημείο Εισόδου Νέα Με σημβρία (Διασύνδεση του αγωγού TAP με το δίκτυο του ΔΕΣΦΑ) στις 7.522 MWh/ Ηημέρα.αποθήκευση και όχι μόνο σε περίπτωση κρίσης. Δράση Δ4: Διατήρηση αποθέματος ασφαλείας φυσικού αερίου στη Ρεβυ θούσα από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο ΦΑ χωρίς τη δυνατότητα εναλλαγής καυσίμου.

μονάδων

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 θΕΜΑ 35

τητα, και θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως Διακόψιμοι Καταναλωτές με μηδε νική συνεισφορά στο Τέλος Ασφάλειας ΔράσηΕφοδιασμού.Δ7:Εισαγωγή διατάξεων για τη συνετή χρήση και τον περιορισμό της άσκοπης κατανάλωσης αερίου κατά τη διάρκεια κρίσης. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη χώ ρα πρέπει να μειωθεί κατά 15% έναντι του μέσου όρου κατανάλωσης

θα γίνεται από τους προ μηθευτές/εισαγωγείς φυσικού αερίου, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να συ νάψουν μεταξύ τους συμφωνίες ώστε τη διαχείριση της Δράσης να αναλάβει ένας εξ αυτών, για λόγους απλότητας. Το προϊόν αυτό έχει σχεδιαστεί ως εμπο ρικό, διασφαλίζοντας δηλαδή την από ληψή του καθ’ όλη τη διάρκεια του χει μώνα (1/11.2022-31/3/2023)

36 Για δέκατη συνεχή χρονιά ο Όμι λος ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ στη ρίζει, μέσω του προγράμματος Εταιρικής Ευθύνης «Proud of Youth», αριστούχους τελειόφοιτους και απόφοιτους Πανεπιστημίου, οι οποίοι επιθυμούν να συνεχίσουν τις μεταπτυ χιακές σπουδές τους σε διακεκριμένα Πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτει ών, της Ευρώπης και της Ελλάδας. Τα μεταπτυχιακά προγράμματα αφορούν τους τομείς Μηχανικής και Ενέργειας, Οικονομίας και Διοίκησης και Θετικών Επιστημών. Οι αριστούχοι σπουδαστές έχουν ήδη επιλεγεί για να φοιτήσουν σε ελληνικά και διεθνή πανεπιστημιακά ιδρύματα εγνωσμένου κύρους, όπως Harvard University, University of Bristol, University of Pennsylvania-Wharton School, Imperial College London, Utrecht University, HEC Paris, ETH Zürich, Eindhoven University of Technology, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Η εκδήλωση απονομής 16 υποτροφιών συνολικά πραγματοποιήθηκε στα κεντρικά γρα φεία του Ομίλου ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ, με τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμ βουλίου, τον Διευθύνοντα Σύμβουλο και ανώτατα στελέχη της Διοίκησης να συγχαίρουν τους υποτρόφους, στους οποίους ευχήθηκαν καλή επιτυχία στη συνέχιση των σπουδών τους, διακρίσεις στον επιστημονικό τομέα επιλογής τους και χάραξη μιας επιτυχημένης επαγγελ ματικής πορείας. Σε δηλώσεις του ο Δι ευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου ΕΛΠΕ κ. Ανδρέας Σιάμισιης επεσήμανε: «Στε κόμαστε διαρκώς αρωγοί στην προσπά θεια των νέων μας, που μέσα από την προσπάθειά τους για κατάκτηση της γνώσης επιδιώκουν να δώσουν προο πτική στη ζωή και στο μέλλον τους. Μέ σω του Προγράμματος “Proud of Youth” ενισχύουμε την προσπάθεια αριστούχων φοιτητών να πραγματοποιήσουν μετα πτυχιακές σπουδές σε διακεκριμένα πανεπιστήμια στην Ευρώπη και την Αμε ρική, σε τομείς που βρίσκονται στην αιχμή της τεχνολογικής καινοτομίας και της βιωσιμότητας. Ο Όμιλος ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ θα είναι πάντα στο πλευρό της νέας γενιάς, επενδύοντας στο αύριο της χώρας και συμβάλλοντας στην προ σπάθεια για ένα βιώσιμο και καλύτερο μέλλον για όλους». Επισημαίνεται ότι μέσω του προγράμματος «Proud of Youth» έχουν δοθεί μέχρι σήμερα συ νολικά 246 υποτροφίες για ακαδημαϊκές σπουδές σε Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύ ματα όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε Γαλλία, Γερμανία, Ελβετία, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδά, Νορβηγία και Ολλανδία. Βασι κός στόχος του προγράμματος υποτρο φιών αποτελεί η επιβράβευση των προ σπαθειών των νέων ανθρώπων για μά θηση και εξέλιξη, με τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε μεταπτυχιακά προ γράμματα, συμβάλλοντας στην κάλυψη του κόστους των διδάκτρων. Η συγκε κριμένη πρωτοβουλία αποτελεί μια ακό μα σημαντική δράση στο πλαίσιο του προγράμματος Εταιρικής Υπευθυνότητας, μέσω του οποίου ο Όμιλος ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ θα συνεχίσει να υποστηρίζει έμπρακτα τη νέα γενιά στην πραγμάτω ση των ονείρων της. ομιλος ΥποτροφίεςελΠε για μεταπτυχιακές σπουδές σε κορυφαία Πανεπιστήμια σε ελλάδα και εξωτερικό

ΗΔΕΗ

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 37

Citroën Ami blue, ιδανικό για εύκολες, αθό ρυβες, οικονομικές και χωρίς ρύπους αστικές μετακινήσεις. Τα ονόματα των νικητών θα αναρτηθούν στην ηλε κτρονική σελίδα drivemeblue.gr. Ταυτόχρονα, η ΔΕΗ blue διοργανώνει roadshows σε μεγάλες πόλεις της Ελ λάδας δίνοντας την ευκαιρία σε όποιον ενδιαφέρεται να γνωρίσει και να ζήσει από κοντά την εμπειρία της ηλεκτρο κίνησης, της δοκιμαστικής φόρτισης και της οδήγησης των ηλεκτροκίνητων οχημάτων, αλλά και να ενημερωθεί για τα προνόμια που συνεπάγεται η χρήση τους. Το εναρκτήριο event πραγματοποιήθηκε το διήμερο 27-28 Αυγούστου στην Αθήνα (YABANAKI) και τα roadshows συνεχίζονται σε: Πάτρα (Πλατεία Τριών Συμμάχων) το Σαββατοκύριακο 3-4 Σεπτεμβρίου. Θεσσαλονίκη/ΔΕΘ (Περίπτερο ΔΕΗ) το Σαββατοκύριακο 10-11 Σεπτεμβρίου. Ηράκλειο Κρήτης (Πλατεία Ελευθερί ας) το Σαββατοκύριακο 17-18 Σεπτεμ Αθήναβρίου. (Πλατεία Κεφαλαρίου) το Σαβ βατοκύριακο 24-25 Σεπτεμβρίου. Επιπλέον, στις αντίστοιχες πόλεις, κάθε Παρασκευή πριν από την έναρ ξη του event, η διαδικασία της ενημέ ρωσης και της δοκιμαστικής φόρτισης θα πραγματοποιείται σε κατάστημα της ΑΒ Βασιλόπουλος, στρατηγικού συνεργάτη της ΔΕΗ.Στα roadshows, που διαρκούν από τις 12 το μεσημέρι έως τις 9 το βράδυ, η εμπειρία της φόρτισης γίνεται με τη χρήση της ανα βαθμισμένης εφαρμογής ΔΕΗ blue, που προσφέρει στους χρήστες της τη δυνατότητα εγγραφής ως μέλη, ώστε να επωφελούνται από μειωμένες τιμές και νέες προσωποποιημένες υπηρε σίες για να γίνει το ταξίδι με το ηλε κτρικό αυτοκίνητο ακόμα πιο εύκολο. Πάρτε μέρος στο διαδραστικό παιχνί δι, μπείτε στον διαγωνισμό και διεκ δικήστε ένα από τα ηλεκτρικά αυτο κίνητα πόλης Citroën Ami blue. Ενη μερωθείτε για τα πολλαπλά οφέλη της ηλεκτροκίνησης στα roadshows της ΔΕΗ blue και γίνετε συμμέτοχοι στη διάδοση και προώθηση της ηλεκτρο κίνησης, στην ανάπτυξη της βιώσιμης κινητικότητας στις πόλεις μας και την προστασία του περιβάλλοντος. δεΗ blue γιορτάζει έναν χρόνο και χαρίζει 20 ηλεκτροκίνητα Citroën Ami blue!

blue, ο ολοκληρωμένος πάροχος λύσεων ηλεκτρο κίνησης σε ιδιώτες, επιχει ρήσεις και δημόσιους φορείς και το μεγαλύτερο δίκτυο δημόσιας φόρτισης στην Ελλάδα με ενέργεια αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές, κλείνει έναν χρόνο λειτουργίας και γιορτάζει διοργανώνοντας διαγωνι σμό με δώρο είκοσι (20) Citroën Μέσωblue. του διαγωνισμού που διεξάγε ται στην ηλεκτρονική σελί δα drivemeblue.gr έως την Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου και ώρα 12 μ.μ., οι ενδιαφερόμενοι έχουν τη δυνατότητα να λάβουν μέρος στο διαδραστικό παιχνίδι DriveMeblue, να «οδηγή σουν» το Citroën Ami blue, να «εξα φανίσουν» τα CO2 προστατεύοντας το περιβάλλον και να δηλώσουν συμ μετοχή στην ηλεκτρονική κλήρωση που θα λάβει χώρα με τη λήξη του Απόδιαγωνισμού.τηνηλεκτρονική κλήρωση θα αναδειχθούν είκοσι (20) νικητές οι οποίοι θα κερδίσουν από ένα (1) αμι γώς ηλεκτρικό αυτοκίνητο

38 ΙΣΤΟΡΙΑ BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 Του κ. α. ΦραγκοΥλΗ Δεκαπέντε χρόνια συμπληρώθηκαν από το 2007, όταν οι αμερικανικές τράπεζες χρεοκόπησαν, με αποτέλεσμα την πρόκληση μίας από τις σοβαρό τερες οικονομικές κρίσεις στην παγκόσμια ιστορία, το τίμημα της οποίας η Ελλάδα πληρώνει ακόμα, αφού δεν έχει κατορθώσει να επιστρέψει στην πολυπόθητη επενδυ τική βαθμίδα για το χρέος της. Τα αίτια της κρίσης ήταν η πτώχευση ή ο κίνδυνος πτώχευ σης χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Πρώτο παράδειγμα αποτελεί η κατάθεση πτώχευσης στις 6 Αυγούστου 2007 της American Home Mortgage. Τον Μάρτιο του 2008 η τράπεζα επενδύσεων Bear Stearns διασώζεται. Ένα από σημαντικό τερα -αν όχι το πιο σημαντικό- γεγονότα αποτελεί η κατάρ ρευση της Lehman Brothers στις 15 Σεπτεμβρίου του 2008. Η προέλευση της «φούσκας» ακινήτων περιλαμβάνει δύο βασικούς παράγοντες: 1) Χαμηλά επιτόκια στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη μετά την ύφεση των ΗΠΑ το 2000-2001. 2) Σημαντική αύξηση των αποταμιεύσεων από τις αναπτυσσό μενες χώρες λόγω των συνεχιζόμενων εμπορικών ανισορ ροπιών. Αυτοί οι παράγοντες οδήγησαν σε μεγάλη αύξηση της ζήτησης για επενδύσεις υψηλής απόδοσης. Μεγάλες επενδυτικές τράπεζες συνέδεσαν τις αγορές κατοικιών με αυτήν τη μεγάλη προσφορά αποταμίευσης μέσω καινοτό μων νέων κινητών αξιών. Πολλά ιδρύματα μείωσαν τα πι στωτικά πρότυπα για να συνεχίσουν να τροφοδοτούν την παγκόσμια ζήτηση για ενυπόθηκα δάνεια, δημιουργώντας τεράστια κέρδη που μοιράζονταν στους επενδυτές τους. Μοιράστηκαν επίσης τον κίνδυνο. Τα νοικοκυριά έγιναν το μοιραίο 2007, το κραχ και το άγος της ελληνικής οικονομίας

έστω εξαγνίστηκαν, οι αγορές απέκτησαν πιο υγιείς βά σεις. Στην Ευρώπη ΠΟΛΛΕΣ χώρες έλαβαν πακέτα διά σωσης από την τρόικα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τρά πεζα, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο), η οποία εφάρμοσε επίσης μια σειρά μέτρων λιτότητας. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έλαβαν μέτρα λιτότητας, μειώνοντας τα δη μοσιονομικά τους ελλείμματα σε σχέ ση με το ΑΕΠ από το 2010 έως το 2011. Για παράδειγμα, σύμφωνα με το CIA World Factbook, η Ελλάδα μείωσε το έλλειμμα του προϋπολογισμού από 10,4% το ΑΕΠ το 2010 σε 9,6% το 2011. Η Ισλανδία, η Ιρλανδία, η Πορτογα λία, η Γαλλία και η Ισπανία βελτίωσαν επίσης τα δημοσιονομικά τους ελλείμ ματα από το 2010 έως το 2011 σε σχέση με το ΑΕΠ. Το χρέος ως ποσο στό του ΑΕΠ της Ελλάδας αυξήθηκε από 143% το 2010 σε 165% το 2011 και σε 185% το 2014. Αυτό δείχνει πως, παρά το γεγονός ότι βελτιώθη καν τα δημοσιονομικά ελλείμματα, η αύξηση του ΑΕΠ δεν ήταν επαρκής για να υποστηρίξει μια πτώση. Σύμφωνα με το CIA World Factbook, από το 2010 έως το 2011, τα ποσοστά ανεργίας

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 ΙΣΤΟΡΙΑ 39

των ΗΠΑ εκτιμήθηκε σε 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια από τον Μάρτιο του 2007, με πάνω από 7,5 εκατομμύρια υπο θήκες πρώτης ασφάλειας υψηλού κινδύνου εκκρεμείς. Τα ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια παρέμειναν κάτω από το 10% του συνόλου των ενυπόθηκων πιστώσεων μέχρι το 2004, όταν έφθασαν περίπου στο 20% και παρέμειναν εκεί μέχρι το 2006. Αιτία ήταν η απόφαση της Επιτροπής Κεφα λαιαγοράς (SEC) του Απριλίου 2004 να χαλαρώσει τον κα νόνα του καθαρού κεφαλαίου, γεγονός που ενθάρρυνε τις πέντε μεγαλύτερες επενδυτικές τράπεζες να αυξήσουν δρα ματικά την οικονομική τους δύναμη και να επεκτείνουν επιθετικά την έκδοσή τους με ενυπόθηκα δάνεια κινητών αξιών. Τα ποσοστά παραβατικότητας των στεγαστικών δα νείων υποπεριόπτων υποθηκών παρέμειναν στο εύρος 1015% από το 1998 έως το 2006, στη συνέχεια άρχισαν να αυξάνονται ραγδαία, φθάνοντας στο 25% στις αρχές του 2008. Τη λεγόμενη «Μαύρη Παρασκευή», στις 24 Οκτωβρί ου 2008, σημειώθηκαν απώλειες 3,2 τρισ. δολάρια στην Ευρασία, ενώ ξένοι επενδυτές έσπευσαν σε μαζικές ρευστο ποιήσεις στην Ελλάδα. Ο Γενικός Χρηματιστηριακός Δείκτης των Αθηνών έπεσε κάτω από τις 1.800 μονάδες, στα χαμη λότερα επίπεδα από το 1989, παρά τα πραγματικά κέρδη που εμφάνιζαν οι ελληνικές τράπεζες και επιχειρήσεις. Στην Ελλάδα σημειώθηκαν απώλειες 24 δισ. ευρώ στο δεύ τερο εξάμηνο του 2008, μέσα σε 24 μέρες.

Αποτελέσματα

Πριν από το ξέσπασμα υπήρχαν φούσκες δανείων στα πε ρισσότερα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, οι προϋπο λογισμοί ήταν πλασματικοί, και τα κράτη είχαν απίστευτα ελλείμματα και χρέη. Οι επιχειρήσεις που δεν ήταν υγιείς χρεοκόπησαν, οι προϋπολογισμοί έγιναν πλεονασματικοί ή στην Ισπανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ιρλανδία, την Πορτο γαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αυ ξήθηκαν. Η Γαλλία δεν είχε σημαντι κές αλλαγές, ενώ στη Γερμανία και την Ισλανδία το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε. Η Eurostat ανέφερε ότι η ανεργία στην Ευρωζώνη έφτασε τα επίπεδα ρεκόρ τον Σεπτέμβριο του 2012, στο 11,6% από 10,3% το προη γούμενο έτος.

Δραματική αύξηση της ζήτησης subprime δανείων Η κρίση μπορεί να αποδοθεί σε διάφορους παράγοντες, οι οποίοι εμφανίστηκαν εδώ και πολλά χρόνια. Οι αιτίες πε ριλαμβάνουν την αδυναμία των ιδιοκτητών να πραγματο ποιήσουν τις πληρωμές υποθηκών τους (που οφείλονται κυρίως σε επαναφορά των στεγαστικών δανείων ρυθμιζό μενου επιτοκίου, υπερεκμετάλλευση δανειοληπτών) και την ακατάλληλη κυβερνητική ρύθμιση. Το υπερβολικό χρέ ος των καταναλωτών στη στεγαστική αγορά προκλήθηκε με τη σειρά του από την υποθήκη με εγγύηση, από τις συμ βάσεις αντιστάθμισης πιστωτικού κινδύνου και από υπο κείμενα χρηματοοικονομικής υποχρέωσης του κλάδου χρηματοδότησης που προσφέρουν παράλογα χαμηλά επι τόκια και παράλογα υψηλά επίπεδα έγκρισης στους κατα ναλωτές ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων. Μεταξύ των σημαντικότερων καταλυτών της κρίσης των subprime ήταν η εισροή κεφαλαίων από τον ιδιωτικό τομέα, οι τράπεζες που εισέρχονται στην αγορά ομολόγων ενυπό θηκων δανείων, οι κυβερνητικές πολιτικές που αποσκο πούσαν στην επέκταση της ιδιοκατοίκησης, η κερδοσκοπία από πολλούς αγοραστές κατοικιών και οι πρακτικές δανει οδότησης των στεγαστικών δανειστών, συγκεκριμένα η υποθήκη με ρυθμιζόμενο επιτόκιο. Η αξία των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων υποτομέων

εξαρτημένα από τη δυνατότητα αναχρηματοδότησης των υποθηκών τους. Περαιτέρω, τα νοικοκυριά των ΗΠΑ συχνά είχαν στεγαστικά δάνεια ρυθμιζόμενου επιτοκίου, τα οποία είχαν χαμηλότερα αρχικά επιτόκια και πληρωμές που αρ γότερα αυξήθηκαν. Όταν οι παγκόσμιες αγορές σταμάτησαν ουσιαστικά να χρηματοδοτούν επενδύσεις που σχετίζονται με υποθήκες κατά την περίοδο 2007-2008, οι ιδιοκτήτες ακινήτων των ΗΠΑ δεν ήταν πλέον σε θέση να αναχρημα τοδοτήσουν, οδηγώντας στο σκάσιμο της φούσκας.

BUSINESS ENERGY I ΑΠΡΙΛΙΟΣ 202140 AUTO BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 motori.gr όλος ο κόσμος του Επιμέλεια: γιαννΗς ςταΥροΠοΥλος, Φωτογραφίες: lAMbORGHINI Επιθετική, ταχύτατη, αλλά και φρέ σκια από την απόπειρα κατάρρι ψης του ρεκόρ στην περίφημη ανάβαση Πάικς Πικ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αποκαλύφθηκε στην Εβδο μάδα Αυτοκινήτου στη χερσόνησο του Μόντερεϊ στην Καλιφόρνια. Η Urus Performante διαθέτει πιο επιθε τικό στυλ, περισσότερα ανθρακονήματα, καθώς νέες αναρτήσεις και σύστημα διεύθυνσης για να κάνουν την οδηγική εμπειρία πιο ελκυστική. Σε αυτό προστίθενται επιπλέον 16 ίπποι, οι οποίοι φέρνουν τη συνολική ισχύ της Urus στους 666 ίππους. Πιο επιθετική Στο μπροστινό μέρος υπάρχει ελαφρύ καπό από ανθρακόνημα και μεγαλύτε ρους αγωγούς ψύξης. Αυτό το καπό δι ατίθεται στάνταρ στο χρώμα του αμαξώ ματος του αυτοκινήτου, αλλά μπορεί να επιλεγεί με μαύρο ανθρακόνημα στη μέση. Ο μπροστινός προφυλακτήρας είναι επίσης νέος, με αναθεωρημένες εισαγωγές αέρα, που αυξάνουν την ψύ ξη του κινητήρα, και ανακατασκευασμέ νες κουρτίνες αέρα, που διοχετεύουν αέρα μέσα από τα φρεάτια του μπροστι νού τροχού. Τα νέα ατσάλινα ελατήρια χαμηλώνουν το πλαίσιο του Performante κατά 20 χλστ., με ένα μετατρόχιο που είναι μα κρύτερο κατά 16 χιλιοστά, όχι πολύ, αλλά αρκετό για να χωρέσουν οι φαρ δύτεροι θόλοι των τροχών από ανθρα κονήματα που «αγκαλιάζουν» τους νέ ους προαιρετικούς χαμηλού βάρους τροχούς 23 ιντσών ή σφυρήλατες 22 ιντσών με μπουλόνια τιτανίου και ειδι κά ανεπτυγμένα ελαστικά Pirelli διαστά σεων 285/40-22 για μπροστά και 325/3522 για πίσω, με κεραμικά φρένα, που φέρουν αλουμινίου 10πίστονη δαγκάνα 440 χλστ. για μπροστά και μονή 370 χλστ. πίσω. Στο προφίλ, η χαμηλωμένη στάση του Urus Performante τονίζεται από το εμ φανές μπροστινό και πίσω φτερό και τον προφυλακτήρα του, αυξάνοντας το συνολικό του μήκος κατά 25 χλστ. Στο πίσω μέρος της Urus Performante δια κρίνεται η αεροτομή από ανθρακονή ματα, που αντλεί έμπνευση από την lAMbORGHINI uRus PeRfORMANte ςτα άκρα Η Lamborghini τράβηξε επιτέλους το σεντόνι και αποκάλυψε το τελευταίο της μοντέλο, την Urus Performante

Performante δεν έχει σχεδιαστεί αυστηρά για να παραμένει στην άσφαλ το. Εκτός από τις συνήθεις λειτουργίες οδήγησης Strada, Sport και Corsa, υπάρ χει τώρα ένα νέο πρόγραμμα –Rally- σχε διασμένο για πιο χαλαρές επιφάνειες, όπως χωμάτινες διαδρομές. Να αναφέ ρουμε επίσης ότι το κιβώτιο είναι αυτό ματο 8 σχέσεων με μετάδοση σε όλους τους τροχούς. Οι πρώτες παραδόσεις της Lamborghini Urus Performante θα αρχίσουν πριν από το τέλος του έτους, με τις τιμές να ξεκι νούν στην Ευρώπη γύρω στα 220.000 ευρώ.

Aventador SVJ και συμβάλλει στην αυ ξημένη κάθετη δύναμη. Όπως και στις Lamborghini Huracan Performante και Super Trofeo, η οροφή της Urus Performante μπορεί και πάλι να επιλε γεί από ανθρακονήματα σε αντίθεση, και ολόκληρο το αυτοκίνητο είναι χα μηλότερο και φαρδύτερο χάρη στις αλ λαγές στην ανάρτηση και στο γεγονός ότι η εταιρεία αύξησε το μετατρόχιο κα τά 16 χλστ. Μια νέα ρυθμιζόμενη αεροτομή συμ βάλλει στην αύξηση της κάθετης δύνα μης στο πίσω μέρος είναι επίσης νέα. Η χρήση όλων αυτών των ανθρακονη

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 AUTO 41 αυτοκινήτου στην οθόνη σας

κατά 38%, σύμφωνα με τη Lamborghini, ενώ ο πίσω προφυ λακτήρας και ο διαχύτης από ανθρακο νήματα και η σπορ εξάτμιση Akrapovic

μάτων έχει ως αποτέλεσμα την εξοικο νόμηση βάρους 47 κιλών σε τα 306 χλμ./ Ηώρα.Urus

σύγκριση με μια τυπική Urus. Κινητήρας Και κάτω από το καπό ο twin turbo κι νητήρας V8 4,0 λίτρων, 666 ίππων, με ροπή 850 Nm. Mπορεί η μέγιστη ροπή να παραμένει η ίδια με την κανονική Urus στα 850 Nm, αλλά με το χαμηλό τερο βάρος (1.618 κιλά) και την πρόσθε τη ισχύς έχουν ως αποτέλεσμα ο χρόνος 0-100 χλμ./ώρα να είναι στα 3,3 δευτ., 3/10 ταχύτερος από το τυπικό μοντέλο, με την τελική να «χτυπάει»

BUSINESS ENERGY I ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2021BUSINESS ENERGY I ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ42 TExNOΛΟΓΙΑ BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 Apple: Παρουσίασε το νέο iPhone 14 ΗApple αποκάλυψε την τελευταία δόση του κορυ φαίου προϊόντος της, iPhone 14, με τις αναβαθμί σεις της κάμερας και μια νέα λειτουργία δορυφο ρικών μηνυμάτων έκτακτης ανάγκης, σε μια προ σπάθεια να "αποκρούσει" τον ανταγωνισμό από τη Samsung και άλλους ανταγωνιστές στον χώρο των smartphone. Η εταιρεία πραγματοποίησε το ντεμπούτο των μοντέλων της την Τετάρτη, σε μια παρουσίαση η οποία ονομάστηκε Far Out, εκδήλωση στην οποία ανέδειξε επίσης τη νέα σειρά ρο λογιών της Apple και των ακουστικών AirPods. Τα τυπικά μοντέλα iPhone 14 μοιάζουν με το iPhone 13 του περασμένου έτους, σημειώνει το πρακτορείο Bloomberg, αλλά με μια "ανατροπή": η Apple εγκατέλειψε τη μίνι έκδοση και πρόσθε σε ένα μοντέλο με μεγαλύτερη οθόνη 6,7 ιντσών. Το μεγα λύτερο μέρος των αναβαθμίσεων του iPhone έρχεται στη σειρά Pro υψηλότερης ποιότητας. Οι συγκεκριμένες συσκευ ές θα περιλαμβάνουν μια κάμερα 48 megapixel και μια οθό νη η οποία θα μπορεί να παραμένει πάντα ενεργοποιημένη σε λειτουργία χαμηλής κατανάλωσης, παρόμοια με τις πρό σφατες εκδόσεις του Apple Watch. Κάτι τέτοιο θα επιτρέψει στα νέα τηλέφωνα να εμφανίζουν γραφικά στοιχεία με τμή ματα πληροφοριών -- καιρικές συνθήκες, συναντήσεις κα ταγεγραμμένες στο ημερολόγιο και κινήσεις μετοχών - ενώ η υπόλοιπη οθόνη θα παραμένει απενεργοποιημένη Το iPhone 14 Pro ξεκινά από 999$, με το μοντέλο Pro Max να κοστίζει $1.099. Θα είναι διαθέσιμα στις 16 Σεπτεμβρίου, με τις προπαραγγελίες να ξεκινούν την Παρασκευή. Οι τιμές της Apple παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητες από πέρυσι, απορροφώντας την πίεση του πληθωρισμού. Αυτά βέβαια για τις ΗΠΑ. Στην Ευρώπη οι τιμές ακολουθούν ανο δική πορεία, με την Ελλάδα να είναι πρωταθλήτρια με το iPhone 14 pro να πωλείται 1.399 ευρώ έναντι 1.229 του προ ηγούμενου μοντέλου. "Προκαλούμε συνεχώς τους εαυτούς μας να ανεβάσουμε τον πήχη και να το κάνουμε καλύτερο", ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος Τιμ Κουκ κατά τη διάρκεια της παρουσίασης. Το iPhone παραμένει το πιο σημαντικό προϊόν της Apple με διαφορά, δημιουργώντας μόνο του πε ρίπου το 50% των πωλήσεων της εταιρείας και συμβάλλοντας στην αύξηση των εσόδων από υπηρεσίες όπως το App Store και το Apple TV+. Επίσης, ενθαρρύνει τους πελάτες να αγο ράσουν αξεσουάρ όπως τα AirPods και Apple Watch. Η νέα δορυφορική υπηρεσία, εν τω μεταξύ, θα επιτρέπει στους χρήστες να στέλ νουν μηνύματα SOS χωρίς σύνδεση κινητής τηλεφω νίας. Η Apple σχεδιάζει να προσφέρει τη συ γκεκριμένη λει τουργία δωρεάν για τα δύο πρώτα χρόνια, ξεκινώ ντας από τον Νο έμβριο.

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 TExNOΛΟΓΙΑ 43 RideUrbanGlide82L Έχουμε συνηθίσει τα ηλε κτρικά πατίνια για άλλες χρήσεις, αλλά να που χρησιμεύουν και στο Ακρόπολις! Θα αναγκα στείτε να παρκάρετε αρ κετά μακριά από το ση μείο όπου θα στηθείτε για να δείτε τα περάσματα, και το περπάτημα μπορεί να είναι αρκετά χιλιόμε τρα, που μεταφράζονται σε χρόνο και κούραση. Μπορείτε, όμως, να καλύψε τε αυτή την απόσταση με ένα πατίνι, το οποίο θα βάζετε έπειτα στο πορτμπαγκάζ του αυτοκινήτου και... βουρ για την επόμενη Ειδική! Φυσικά, αυτό προϋποθέτει μικρό βάρος και μέγεθος, για να το πάρετε μαζί σας μέχρι το ιδανικό σημείο, αλλά και δυνατότητες off-road για να κινηθείτε στις χωμάτι νες διαδρομές. Μία από τις value λύσεις με εμπρός και πίσω ανάρτηση αλλά και solid ελαστικά που δεν τρυπάνε, είναι το UrbanGlide Ride 82L, με βάρος μόλις 12 κιλά και μέγιστη αυτονομία 20 Km, που επαναφορτίζεται πλήρως σε 4 ώρες! LG 55QNED826QB 55” Αν οι υποχρεώσεις δεν σας επέτρεψαν να δείτε το Ακρόπολις από κοντά φέτος, μη φοβάστε... υπάρχει λύση και για εσάς! Από την άνεση του σπιτιού σας μπορείτε να παρακολουθήσετε λεπτό προς λεπτό τη δράση, μέσα από την τηλεοπτική κάλυψη του event! Η 4K UHD Smart TV της LG είναι προσιτή, έχει χορ ταστική διαγώνιο 55”, QNED panel, υψηλή ανάλυση και εξαιρετική ποιότητα εικόνας, ενώ υποστηρίζει και το πολυπόθητο HDR10 που ανεβάζει επίπεδο τη θέαση αθλητικών διοργανώ σεων (και όχι μόνο)! Επιπλέον, ο ήχος Dolby Atmos με 2 stereo ηχεία των 40W (!) προσφέρει την από λυτη ηχητική εμπειρία, ακόμα και χωρίς εξωτερικό, dedicated σύστημα ήχου, ενώ το refresh rate των 100 Hz προσφέρει μια απίστευτα smooth αίσθηση στην εικόνα. Όλα τα smart χαρακτηριστικά που θέ λετε είναι παρόντα (μαζί με υποστήριξη Alexa, Google Home, Apple HomeKit), οπότε χαλαρώστε, πάρτε μπίρες και απολαύστε το Ακρόπολις, μέχρι... την επόμενη ευκαιρία σας να πάτε! Anker Powercore III Elite 25.600mAh PD ν ακολουθήσετε το Ακρόπολις στην ελληνική επαρχία, το πρόγραμμά σας θα είναι απλό και κου ραστικό: Ξύπνημα νωρίς το πρωί, τρέξιμο μεταξύ Ειδικών και επιστροφή αργά το απόγευμα στη «βά ση», εκτός κι αν είστε από αυτούς που κατασκηνώνουν στις Ειδικές το βράδυ! Το σίγουρο είναι πως δεν θα έχετε χρόνο για φόρτιση του κινητού σας και με ανοιχτή κάμερα και GPS σχεδόν όλη μέρα, η μπαταρία θα εξαντληθεί σε χρόνο-ρεκόρ. Τo Powercore III Elite της Anker έχει τεράστια χωρητικότητα (25.600 mAh) και μπορεί να επαναφορτίσει το κινητό σας (αλλά και των φίλων σας) έως και 5 φορές, πλήρως! Ζυ γίζει 590 γραμμάρια, αλλά έχει σχετικά compact διαστάσεις, ενώ μπορεί να φορτίσει ταυτόχρονα μέσω 4 θυρών, με ισχύ έως και 18W (USB-C) ή... 100W (USB-A)! Αυτό, καθώς υποστηρίζει ταχεία φόρ τιση (PD, Power Delivery) και σίγουρα θα σας βγά λει ασπροπρόσωπους, ενώ και η παρέα σας θα σας ευγνωμονεί!

Κάθε εξόρμηση για δράση ξεκινάει... από το σπίτι! Και εντάξει, αν πάτε μέχρι το ΟΑΚΑ δεν υπάρχει πρόβλημα, αλλά αν ξεκινήσετε για με ρικές εκατοντάδες χιλιόμετρα στην ελληνική επαρχία, πρέπει να ξεκινήσετε «γεμάτοι» ενέρ γεια, κάτι που αφορά και το ηλεκτρικό σας αυ τοκίνητο (και οι «ηλεκτροκέφαλοι» έχουν ψυχή και δικαίωμα στα Ράλι)! Τα EVlink wallbox της Schneider Electric είναι λιτά, κομψά και μπορούν να τοποθετηθούν στη θέση

SE EVlink Wallbox

στάθμευσής σας, κλειστή ή ανοιχτή, για να επαναφορ τίζετε το EV σας μέσα σε ελά χιστες ώρες. Έρχονται σε 4 διαφορετικές εκδοχές, για τρι φασική ή μονοφασική παροχή και με ισχύ 3,7, 7,4, 11 ή 22 kW. Επίσης, έχουν δυνατότητα κλειδώματος με κλειδί, ρύθμισης χρονοκαθυστέρησης για τη φόρτιση, αλλά και ρύθμισης περιορισμού ισχύ ος, αν και αυτό γίνεται και μέσω του menu του αυτοκινήτου σας, συνήθως. Εννοείται πως είναι αδιάβροχα με βάση το IP54 πρότυπο και λειτουρ γούν με οποιοδήποτε Type-2 καλώδιο, ενώ προαιρετικά μπορείτε να τα τοποθετήσετε και επιδαπέδια, με την αντίστοιχη βάση Kείμενο: δημήτρης ςκιάννης-GeteleCtRIC.GR

Μπορεί

ο λαΜΠΡοσ Μέχρι τότε όμως, δεν γίνεται να περάσουν στο ντούκου επιχειρηματικές συμφωνίες, όπως αυτή του Λάμπρου Παπακωνσταντίνου στην Ideal, που πούλησε την εταιρεία αναψυκτικών Three Cents για 45 εκατ. ευρώ στην Coca-Cola. Μία εταιρεία που το 2019 πραγματοποιούσε πωλήσεις 5,6 εκατ. ευρώ, το 2021 7,7 εκατ. ευρώ και η πρόβλεψη για φέτος είναι για 10 εκατ. ευρώ, ενώ τα EBITDA ανέρχονται σε ευρώ.

πάνω από

την επιρροή τους στο Χ.Α. και στις αγορές, φαίνεται να δια τηρούν τη δυναμική τους μεσοπρόθεσμα. Δηλαδή, ραντε βού… τον Σεπτέμβριο με τα προβλήματα.

στην αγορά οι συνεδριάσεις στην καρδιά του καλοκαιριού και των διακοπών να θυμίζουν… τυπι κή διαδικασία, μέσα στις επιχειρήσεις όμως και ει δικά στις εισηγμένες χτυπάει η καρδιά της ανάπτυξης. Μέσα στη «νεκρή» εβδομάδα πριν από τον Δεκαπενταύγουστο η ανακοίνωση μιας σειράς επιχειρηματικών συμφωνιών ή συζητήσεων για την ολοκλήρωση εξαγορών (Autohellas, Lamda Development, Euromedica, ΑΔΜΗΕ, Άνεμος, Cenergy κ.λπ.) έδειξε ότι το ενδιαφέρον παραμένει σταθερά ακμαίο και δεν περιορίζεται σε εταιρίες του ενεργειακού κλάδου. Το μείγμα νέων, επομένως, είναι υποστηρικτικό και βάζει σε δεύτερο πλάνο αβε βαιότητες (Ουκρανία, πανδημία, Ταϊβάν, πληθωρισμός, ενεργειακή επάρκεια, επιτόκια) που αν και έχουν μειώσει

BUSINESS ENERGY I ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2021BUSINESS ENERGY I ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ44 PRESS BUTTON BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022

1,5 εκατ.

κάθε μέρα κι ένα deal αΔΜηέ Ο ΑΔΜΗΕ προχώρησε στις 3 Αυγούστου στη δημοσίευση Πρόσκλησης Εκδήλωσης Ενδιαφέ ροντος στο πλαίσιο της διάθεσης, μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας, μειοψηφικού ποσοστού (20%) της Ariadne Interconnection S.P.S.A. (Αριάδνη). Η Αριάδνη, η οποία ιδρύθηκε το 2018 ως 100% θυγατρική του ΑΔΜΗΕ, έχει επιλεγεί από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) ως ο φορέας υλοποίησης της κατασκευής και χρηματοδότησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης - Αττικής. Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης - Αττικής είναι μία διασύνδεση ρεύματος συνεχούς τάσης, η οποία αποτελείται από δύο υποθαλάσσια καλώδια συνολικού μήκους 335 χλμ., δύο υπόγεια καλώδια συνολικού μήκους 43 χλμ., καθώς και άλλα πάγια (λοιπά ηλεκτρόδια, σταθ μοί μετατροπής ηλεκτρικής ενέργειας στην Αττική και την Κρήτη, καθώς και καλώδια οπτικών ινών με ίδιο συνολικό μήκος). ΒασίλαΚησ Η Autohellas, μετά την απόκτηση του 12% της Trade Estate της Φουρ λής, επεκτείνει τη διεθνή δραστηριότητά της με την εξαγορά της HR Automovels, η οποία αποτελεί τον franchisee της Hertz International στην Πορτογαλία, έναντι τιμήματος 31,5 εκατ. ευρώ.

Το deal που ταρακούνησε τον κλάδο της υγείας μέσα στο καλοκαίρι ήταν αυτό της συγχώνευσης Euromedica με το «Ερρίκος Ντυνάν». Μετά την εκπαραθύρωση του Θωμά Λιακουνάκου, οι εταιρείες του οποί ου η μία μετά την άλλη οδηγήθηκαν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας υπό το ασήκωτο βάρος των δανείων, ο ιατρικός όμιλος έχει αλλάξει σελίδα οριστικά. Στο πλαίσιο αυτό, σε καταρχήν συμφωνία για την απορρό φηση του Ομίλου Euromedica, με στόχο τη δημιουργία ενός από τους μεγαλύτερους ομίλους υγείας στην Ελλάδα, προχώρησε η εταιρεία Ημιθέα, ιδιοκτήτρια του νοσο κομείου «Ερρίκος Ντυνάν». Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, ο νέος όμιλος υγείας θα απασχολεί πάνω από 2.700 εργαζομέ νους, ενώ θα διαθέτει περισσότερες από 1.000 κλίνες δευτεροβάθμιας φροντίδας πανελληνίως, έχοντας τη δυνατότητα να εξυπηρετεί πάνω από 120.000 περιστατικά τον χρόνο. Σύμφωνα με πηγές, με τη συμ φωνία δημιουργείται ένα μεγάλο σχήμα στον χώρο της υγείας, που δημιουργεί σημαντική υπεραξία. Στην πρωτοβάθμια περίθαλψη το δίκτυο του ομίλου, στην ωρίμανσή του, θα μπορεί να εξυπηρετεί πάνω από 1.000.000 επι σκέψεις ετησίως μέσα από ένα πλέγμα 3.500 συνεργαζόμενων ιατρών σε όλη την Ελλάδα.

Το31/12/2021.τίμηματης εξαγοράς ανήλθε σε περί που 40 εκατ. ευρώ, περιλαμβανομένης της αποπληρωμής προϋφιστάμενων δανείων που είχαν χορηγηθεί από τους προηγού μενους εταίρους της εταιρείας. Το deal ωφελεί, εκτός από την Reds/Kαμπά, και την Ελλάκτωρ, που ενοποιεί στα αποτελέ σματά

ΚαμπάναΕνεργειακή.240.000ευρώ

BUSINESS ENERGY I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2022 PRESS BUTTON 45

ανεξάρτητου εκτιμητή

και άλλη

Μαρούσι. Θα

ήδη στη Δικαιοσύνη. ΠαΠουτσανη Συνεχίζει να μοιράζει συγκι νήσεις η μετοχή της Παπου τσάνης, καθώς η εταιρεία έχει… ανοίξει πανιά για τις αγορές του εξωτερικού εξάγοντας το 66% της παραγωγής της! Η δι αγραμματική εικόνα της μετο χής της Παπουτσάνης έχει αποτυπώσει τη μεγάλη βελτί ωση του ισολογισμού και όσα πέτυχε τα τελευταία χρόνια η διοίκηση της εταιρείας. Όταν το 2017 ξεκινούσε η ανοδική κίνηση από τα 0,25 ευρώ, κανείς δεν πίστευε αυτήν την πορεία της μετοχής, αλλά ούτε και την πορεία των μεγεθών. Σήμερα η τιμή της μετοχής έχει δεκαπλασιαστεί και με βάση τα αποτελέσματα εξαμήνου και παρά τη μεγάλη αβεβαιότητα που προκαλούν η ενεργειακή κρίση και η άνοδος των τιμών των πρώτων υλών, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί πως η αποτίμηση δεν είναι ακρι βή, ειδικά αν το δεύτερο εξάμηνο είναι καλύτερο από το πρώτο.

ΒαΡΔίνοΓίαννησ - έλλαΚτώΡ Βεβαίως, η συμφωνία της Motor Oil για την απόκτηση του ελέγχου του χαρτοφυλακίου της το δεύτερο μεγαλύτερο σε μέγεθος χαρτοφυλάκιο ΑΠΕ της ελληνικής αγοράς, και καθίσταται αυτόματα το νούμερο 2 της ελληνικής αγοράς πράσινης ενέργειας πίσω από την ΤΕΡΝΑ

επέβαλε το υπουργείο Ανάπτυξης στο Ια τρικό Αθηνών. Ο λόγος; Όπως μάθαμε, σε άλλη τιμή χρέωνε τα τεστ για τον κορωνοϊό στο αερο δρόμιο των Σπάτων, πιο ακριβή, στο νοσοκομείο στο μου πείτε, άλλη τι αλυσίδα στο κέντρο Αποστολόπουλος λέ ότι προσέφυγε

μή έχει ο καφές και η τυρόπιτα σε κάποια

ΑΠΕ του ομί λου ΕΛΛΑΚΤΩΡ αποτελεί το μεγα λύτερο deal των τελευταίων ετών για την αγορά ηλεκτρισμού γενι κότερα. Η αξία της συμφωνίας έφτασε το 1 δισ. ευρώ, με δεδομέ νο ότι η ΜΟΗ πληρώνει 750 εκατ. ευρώ για την απόκτηση του 75% της νέας εταιρείας όπου θα εισφερ θούν τα έργα ΑΠΕ της ΕΛΛΑΚΤΩΡ, ενώ στα 180 εκατ. ευρώ ανέρχεται η συμφωνία για την είσοδο στο μετοχικό κεφάλαιο του ομίλου ΕΛΛΑΚΤΩΡ. Μέσω της συμφωνίας η ΜΟΗ έθεσε υπό τον έλεγχό

άλλωστε από την αποτίμηση

έΚΠτώτίΚο χώΡίο Στις αρχές Αυγούστου κλείδωσε η εξαγορά του McArthurGlen Designer Outlet Athens (το εκπτωτικό χωριό στα Σπάτα) από τη Lamda Development. Η κατά 100% θυγα τρική της Lamda Development, L.O.V. S.M.S.A., εξαγόρασε το 100% της εταιρείας McArthurGlen Hellas, ενώ η αξία του ανέρ χεται σε περίπου 109 εκατ. ευρώ, όπως προκύπτει του CBRE Axies στις της τη Reds.

της Αθήνας και άλλη στο «Ελ. Βενιζέλος». Πάντως, ο

γεται

νοσοΚοΜέία

Του

ςτ. κ. χαριτοΥ Παρά

• τελευτα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2021ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

υπερκάλυψη, δεδομένων των συν θηκών που επικρατούν στις αγορές, και για το δεύ τερο ομόλογο της CPLP, ύψους 100 εκατ. ευρώ, με πάνω από 3,6 φορές. Πρόσφατα, η Lamda Development εξέδωσε δεύτερο ομόλογο, ύψους 230 εκατ. ευρώ. Σημειωτέον ότι στην έκδοση

Το ομόλογο της Prodea, ύψους 300 εκατ. ευρώ, με επιτόκιο 2,30% και έκδοση τον Ιούλιο 2021, κινείται κοντά στο 87. Επιπλέον, το ομόλογο της Costamare, ύψους 100 εκατ. ευρώ και επιτόκιο 2,70%, είναι έκδοσης Μαΐου του 2021 και κινείται στο 95. Ταυτόχρονα, της Motor Oil διαπραγματεύεται κοντά στο 91, ύψους 200 εκατ. ευρώ και επιτόκιο 1,90%, ενώ εκδόθηκε τον Μάρτιο 2021. Ακόμα, το ομόλογο του ΟΠΑΠ διαπραγματεύεται κοντά στο 97, ύψους 100 εκατ. ευρώ, με επιτόκιο 2,10% και έκδοσης Οκτω βρίου του 2020. Κοντά στο 100 διαπραγματεύονται τα ομόλογα της Attica Group και Aegean.

το ομόλογο που είχε εκδώσει, ύψους 320 εκατ. ευρώ, και με επιτόκιο 3,4% τον Ιούλιο του 2020, παίζει κοντά στο 97. Το ομόλογο της Premia Properties, ύψους 100 εκατ. ευρώ, με επιτόκιο 2,80% το οποίο εκδόθηκε τον Ια νουάριο 2022, παίζει κοντά στο 92. Το τρίτο ομόλογο της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ύψους 300 εκατ. ευρώ, με επιτόκιο 2,30%, που εκδόθηκε τον Δεκέμ βριο 2021, διαπραγματεύεται κοντά στο 90. Το δεύτερο της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ύψους 500 εκατ. ευρώ, με επιτόκιο 2,75%, που εκδόθηκε τον Ιούλιο 2020, παίζει επίσης στο 90, ενώ το πρώτο, που εκδόθηκε το 2018, ύψους 120 εκατ. ευρώ, παίζει στο 100. Επίσης, της Elvalhalcor παίζει στο 91 και είναι ύψους 250 εκατ. ευρώ, με επιτόκιο 2,45%, ενώ εκδόθηκε τον Νοέμβριο 2021. Ακόμα το ομόλογο της Noval Property αγγίζει τα 120 εκατ. ευρώ, με επιτόκιο 2,65% και εκδόθηκε τον Δεκέμβριο 2021 και παίζει στο 91.

τις ανησυχίες και τους φόβους λόγω επιτοκίων, ύφεσης, επάρκειας ενέργειας, Ουκρανικού, εξελίξεις που επηρέασαν άμε σα τα χρηματιστήρια, η αγορά των ομολό γων του Χ.Α. αποτελεί δυναμικά εξελισσόμενο φορέα άντλησης χρήματος και ανάπτυξης. Κι αυτό χωρίς να βάζουν τις μετοχές των εταιρειών τους στο Χρη ματιστήριο! Οι εκδόσεις ξεπερνούν τα 3,67 δισ. ευρώ και οι ονομαστικές τιμές κινούνται περί το 100. Η Αγορά Ομολόγων ξεκίνησε στις 6 Οκτωβρίου 2016 με την έκδοση ομολόγου της Housemarket, του Ομί λου Fourlis, 40 εκατ., ενώ το 2017 ξεχώρισαν οι εκδόσεις της Μυτιληναίος και του ΟΠΑΠ, ύψους 300 εκατ. και 200 εκατ. ευρώ, αντιστοίχως. Τo 2018 ξεχώρισε η έκδοση της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ύψους 120 εκατ. ευρώ, το 2019 της Aegean Airlines, ύψους 200 εκατ. ευρώ, της Attica Group, ύψους 175 εκατ. ευρώ, και της Τέρνα Ενεργειακή, ύψους 150 εκατ. Τοευρώ.πρώτο ομόλογο της CPLP, ύψους 150 εκατ. ευρώ, έχει επιτόκιο 2,65% και εκδόθηκε τον Οκτώβριο 2021 με εντυπωσιακή υπερκάλυψη πάνω από 5 φορές. Εντυπωσιακή η συμμετείχαν περισσό τεροι από 14.000 ιδιώτες επενδυτές, που αποτελεί ρεκόρ για τα ελληνικά δεδομένα, ενώ η διαπραγμά τευση πηγαίνει καλά και κινείται οριακά υψηλότερα από το 100. Το επιτόκιο είναι στο 4,7%, ενώ το πρώ

ΔΟΥΛΕΙΑ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΟΣΑ ΔΙΝΟΥΝ ΑΞΙΑ ΣΤΟ ΠΙΑΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟΟΣΑΕΥΘΥΝΗΣΑΣ.ΜΑΣ,ΔΙΝΟΥΝΑΞΙΑΣΕΤΟΝΚΟΣΜΟ. Στη Lidl Ελλάς , φροντίζουμε κάθε μας βήμα να αφήνει το μικρότερο δυνατό περιβαλλοντικό αποτύπωμα Γι’ αυτό, εφαρμόζουμε αρχές βιωσιμότητας και υπευθυνότητας σε κάθε μας δραστηριότητα, ενώ θέτουμε συγκεκριμένους στόχους και παρακολουθούμε συνεχώς τους κατάλληλους δείκτες , για να είμαστε σίγουροι πως κάθε κίνησή μας θα οδηγήσει σε ένα καλύτερο αύριο Και αυτό μας κάνει Lidl. 2022: ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ* *Αναφορικά με τις άμεσες και έμμεσες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, μέσω πιστοποιημένων έργων αντιστάθμισης.