Issuu on Google+

SPIS TRECI 1. Wprowadzenie 2. Wymagania wst pne 3. Cele ksztaácenia 4. Materiaá nauczania 4.1. Podstawowe poj cia zwizane z projektowaniem architektonicznym 4.1.1. Materiaá nauczania 4.1.2. Pytania sprawdzajce 4.1.3. ûwiczenia 4.1.4. Sprawdzian post pów 4.2. Etapy tworzenia architektury 4.2.1. Materiaá nauczania 4.2.2. Pytania sprawdzajce 4.2.3. ûwiczenia 4.2.4. Sprawdzian post pów 4.3. Budownictwo mieszkaniowe 4.3.1. Materiaá nauczania 4.3.2. Pytania sprawdzajce 4.3.3. ûwiczenia 4.3.4. Sprawdzian post pów 4.4. Wyposa*enie i aran*acja wn trz mieszkalnych 4.4.1. Materiaá nauczania 4.4.2. Pytania sprawdzajce 4.4.3. ûwiczenia 4.4.4. Sprawdzian post pów 4.5. Budynki usáugowe, przemysáowe i inwentarskie 4.5.1. Materiaá nauczania 4.5.2. Pytania sprawdzajce 4.5.3. ûwiczenia 4.5.4. Sprawdzian post pów 4.6. Zagospodarowanie terenu pod zabudow jednorodzinn i wielorodzinn 4.6.1. Materiaá nauczania 4.6.2. Pytania sprawdzajce 4.6.3. ûwiczenia 4.6.4. Sprawdzian post pów 4.7. Problemy wspóáczesnej urbanistyki 4.7.1. Materiaá nauczania 4.7.2. Pytania sprawdzajce 4.7.3. ûwiczenia 4.7.4. Sprawdzian post pów 4.8. Maáa architektura 4.8.1. Materiaá nauczania 4.8.2. Pytania sprawdzajce 4.8.3. ûwiczenia 4.8.4. Sprawdzian post pów „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

2

4 5 6 7 7 7 9 9 10 10 10 12 12 13 13 13 19 19 20 20 20 25 25 26 27 27 32 32 33 34 34 36 36 37 38 38 39 39 40 41 41 42 42 43


4.9. Inwentaryzacja obiektów budowlanych 4.9.1. Materiaá nauczania 4.9.2. Pytania sprawdzajce 4.9.3. ûwiczenia 4.9.4. Sprawdzian post pów 5. Sprawdzian osigni ü 6. Literatura

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

3

43 43 44 44 45 46 50


1. WPROWADZENIE Poradnik b dzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy o zasadach projektowania architektonicznego: ksztaátowaniu bryáy, funkcji i konstrukcji budynków, a tak*e zagospodarowaniu terenu pod zabudow jedno- i wielorodzinn. W poradniku zamieszczono:  wymagania wst pne, wykaz umiej tnoci, jakie powiniene mieü ju* uksztaátowane, aby bez problemów mógá korzystaü z poradnika,  cele ksztaácenia, wykaz umiej tnoci jakie uksztaátujesz podczas pracy z poradnikiem,  materiaá nauczania, „piguák ” wiadomoci teoretycznych niezb dnych do opanowania treci jednostki moduáowej,  zestaw pyta przydatny do sprawdzenia, czy opanowaáe podane treci,  üwiczenia, które pozwol Ci zweryfikowaü wiadomoci teoretyczne oraz uksztaátowaü umiej tnoci praktyczne,  sprawdzian post pów, który pozwoli Ci okreliü zakres poznanej wiedzy. Pozytywny wynik sprawdzianu potwierdzi Twoj wiedz i umiej tnoci z tej jednostki moduáowej. Wynik negatywny b dzie wskazaniem, *e powiniene powtórzyü wiadomoci i poprawiü umiej tnoci z pomoc nauczyciela,  sprawdzian osigni ü, przykáadowy zestaw pyta testowych, który pozwoli Ci sprawdziü, czy opanowaáe materiaá w stopniu umo*liwiajcym zaliczenie caáej jednostki moduáowej,  wykaz literatury uzupeániajcej. Materiaá nauczania umieszczony w poradniku zawiera najwa*niejsze, uj te w du*ym skrócie treci dotyczce omawianych zagadnie. Musisz korzystaü tak*e z innych (ródeá informacji, a przede wszystkim z podr czników wymienionych w spisie literatury na kocu poradnika.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

4


3. CELE KSZTAàCENIA               

W wyniku realizacji programu jednostki moduáowej powiniene umieü: rozpoznaü poszczególne elementy architektoniczne budynku, naszkicowaü elementy charakterystyczne dla poszczególnych stylów architektonicznych, skorzystaü z katalogów domów jednorodzinnych i budownictwa wielorodzinnego, zastosowaü normy, normatywy i warunki techniczne obowizujce przy projektowaniu, zaprojektowaü rozwizania architektoniczne budynku mieszkalnego, zaprojektowaü wyposa*enie i aran*acj wn trz mieszkalnych, zaprojektowaü rozwizania architektoniczne budynku u*ytecznoci publicznej, zaprojektowaü rozwizania architektoniczne budynku usáugowego, przemysáowego i inwentarskiego, zaprojektowaü zagospodarowanie dziaáki pod zabudow jednorodzinn, zaprojektowaü zagospodarowanie terenu pod zabudow wielorodzinn, zaprojektowaü osiedle mieszkaniowe uwzgl dniajc problemy wspóáczesnej urbanistyki, zaprojektowaü elementy maáej architektury, okreliü zakres robót inwentaryzacyjnych, wykonaü szkice i pomiary inwentaryzacyjne, zastosowaü programy komputerowe wspomagajce projektowanie architektoniczne.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

6


4. MATERIAà NAUCZANIA 4.1. Podstawowe poj cia zwizane z projektowaniem architektonicznym 4.1.1. Materiaá nauczania Na podstawie „Warunków technicznych jakim powinny odpowiadaü budynki i ich usytuowanie” (Rozporzdzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004 r., przyj to poni*sze poj cia: Zabudowa ródmiejska – jest to zgrupowanie intensywnej zabudowy na obszarze funkcjonalnego ródmiecia, który to obszar stanowi faktyczne lub przewidziane w planie miejscowym centrum miasta lub dzielnicy miasta. Zabudowa jednorodzinna – jest to jeden budynek mieszkalny jednorodzinny lub zespóá takich budynków, wraz z budynkami gara*owymi i gospodarczymi. Zabudowa zagrodowa – s to w szczególnoci budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach lenych. Budynek mieszkalny – jest to:  budynek mieszkalny wielorodzinny,  budynek mieszkalny jednorodzinny. Budynek zamieszkania zbiorowego – jest to budynek przeznaczony do okresowego pobytu ludzi w szczególnoci: hotel, motel, pensjonat, dom wypoczynkowy, dom wycieczkowy, schronisko máodzie*owe, schronisko, internat, dom studencki, budynek koszarowy, budynek zakwaterowania na terenie zakáadu karnego, aresztu ledczego, zakáadu poprawczego, schroniska dla nieletnich, a tak*e budynek do staáego pobytu ludzi, w szczególnoci: dom dziecka, dom rencistów i dom zakonny. Budynek u*ytecznoci publicznej – jest to budynek przeznaczony na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwoci, kultury, kultu religijnego, owiaty, szkolnictwa wy*szego, nauki, opieki zdrowotnej, opieki spoáecznej i socjalnej, obsáugi bankowej, handlu, gastronomii, usáug, turystyki, sportu, obsáugi pasa*erów w transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym, morskim lub wodnym ródldowym, wiadczenie usáug pocztowych lub telekomunikacyjnych oraz inny ogólnodost pny budynek przeznaczony do wykonywania podobnych funkcji, w tym tak*e budynek biurowy lub socjalny. Budynek rekreacji indywidualnej – jest to budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku. Budynek gospodarczy – jest to budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiaáów, narz dzi, sprz tu i páodów rolnych sáu*cych mieszkacom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a tak*e ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony równie* do przechowywania rodków produkcji rolnej i sprz tu oraz páodów rolnych. Mieszkanie – jest to zespóá pomieszcze mieszkalnych i pomocniczych majcy odr bne wejcie, wydzielony staáymi przegrodami budowlanymi, umo*liwiajcy staáy pobyt ludzi i prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego. Pomieszczenie mieszkalne – s to pokoje w mieszkaniu, a tak*e sypialnie i pomieszczenia do dziennego pobytu ludzi w budynku zamieszkania zbiorowego.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

7


Pomieszczenie pomocnicze – jest to pomieszczenie znajdujce si w obr bie mieszkania lub lokalu u*ytkowego, sáu*ce do celów komunikacji wewn trznej, higieniczno-sanitarnych, przygotowania posiáków z wyjtkiem kuchni zakáadów *ywienia zbiorowego, a tak*e do przechowywania ubra, przedmiotów oraz *ywnoci. Pomieszczenie techniczne – jest to pomieszczenie przeznaczone dla urzdze sáu*cych do funkcjonowania i obsáugi technicznej budynku. Pomieszczenie gospodarcze – jest to pomieszczenie znajdujce si poza mieszkaniem lub lokalem u*ytkowym, sáu*ce do przechowywania przedmiotów lub produktów *ywnociowych u*ytkowników budynku, materiaáów lub sprz tu zwizanego z obsáug budynku, a tak*e opaáu lub odpadów staáych. Lokal u*ytkowy – jest to pomieszczenie lub zespól pomieszcze, wydzielony staáymi przegrodami budowlanymi, nie b dce mieszkaniem, pomieszczeniem technicznym albo pomieszczeniem gospodarczym. Poziom terenu – jest to poziom projektowanego lub urzdzonego terenu przed wejciem gáównym do budynku. Powierzchnia wewn trzna budynku – jest to suma powierzchni wszystkich kondygnacji budynku, mierzona po wewn trznym obrysie przegród zewn trznych budynku, w poziomie podáogi. Kubatura brutto budynku – jest to suma kubatury brutto wszystkich kondygnacji stanowica iloczyn powierzchni caákowitej, mierzonej po zewn trznym obrysie przegród zewn trznych i wysokoci kondygnacji brutto. Wysokoü budynku – mierzy si od poziomu terenu przy najni*ej poáo*onym wejciu do budynku lub jego cz ci pierwszej kondygnacji nadziemnej budynku, do górnej páaszczyzny stropu, bd( najwy*ej poáo*onej kraw dzi stropodachu, nad najwy*sz kondygnacj u*ytkow. Elementy architektoniczne budynku Sáowo architektura pochodzi od greckich sáów -archi- czyli gáówny, naczelny i -tektonmistrz, rzemielnik, które ácznie oznaczaáy mistrza budowlanego lub kierownika robót budowlanych. Na przestrzeni wieków sáowo to byáo definiowane bardzo ró*norodnie, przewa*nie jednak oznaczaáo sztuk ozdabiania budowli, w odró*nieniu od budownictwa, które byáo sztuk wznoszenia budowli. Elementy architektoniczne budynku sáu* czasem do wzmocnienia cian budynku, ale gáównie maj charakter dekoracyjny. Do nich nale*: cokoáy, gzymsy, pilastry, ryzality, przypory, attyki, kolumny, portale, wn ki i wykusze. Cokoáy zabezpieczaj cian budynku tu* nad ziemi. Wysokoü cokoáów wynosi okoáo 40–100 cm. Mog one byü cofni te lub wysuni te z lica ciany. Gzymsy s to poziome wyst py cian. Dziel one ciany w poziomie, zabezpieczajc jednoczenie cian przed spáywaniem po niej wody opadowej. Gzyms znajdujcy si nad ostatni kondygnacj nazywa si wieczcym. Ryzality s zaáamaniami ciany (w rzucie poziomym) tworzcymi pionowe linie podziaáu ciany. Pilastry s to pionowe prostopadáocienne wyst py ze cian, jedno- lub dwustronne. Dziel one ciany na pola pionowe i sáu* do wzmocnienia cian, opierania d(wigarów dachowych lub suwnic w budynkach przemysáowych. Przypory byáy powszechnie stosowane w dawnym budownictwie jako elementy wzmacniajce oraz zdobice cian .

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

8


Attyki s to nadbudowy cian zewn trznych ponad gzymsem wieczcym, zakrywajce dach i podwy*szajce budynek. Kolumny i póákolumny s elementami ozdobnymi stosowanymi gáównie przy frontowych wejciach do budynku. W budynkach reprezentacyjnych wejcia s cz sto ozdobione portalami, b dcymi ozdobnym obramieniem otworu drzwiowego. Wn ki wykonuje si w cianach od zewntrz, gáównie w celach dekoracyjnych lub w celu umieszczenia w nich rze(b, od wewntrz za przewa*nie w celach u*ytkowych, ukrycia przewodów instalacyjnych, zawieszenia grzejnika, umieszczenia szafy wbudowanej. Przeciwiestwem wn k s wykusze tj. cz ci budynków wysuni te w górnych pi trach przed lica budynków, które sáu* zwi kszeniu powierzchni u*ytkowej.

4.1.2. Pytania sprawdzajce Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz czy jeste przygotowany do wykonania üwicze. 1. W jaki sposób mo*na scharakteryzowaü podstawowe poj cia zwizane z zabudow? 2. W jaki sposób mo*na scharakteryzowaü podstawowe poj cia zwizane z budynkiem? 3. W jaki sposób mo*na scharakteryzowaü podstawowe poj cia zwizane z pomieszczeniami w budynkach? 4. Co oznacza sáowo architektura? 5. Jakie zadanie maj elementy architektoniczne? 6. Jakie rozró*nia si elementy architektoniczne?

4.1.3. ûwiczenia ûwiczenie 1 W miejscu zamieszkania odszukaj budynki u*ytecznoci publicznej. Sporzd( szkice wybranych trzech budynków ze szczególnym uwzgl dnieniem elementów architektonicznych. Opisz funkcje wybranych budynków Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: przeanalizowaü rodzaje budynków u*ytecznoci publicznej, odszukaü w okolicy przykáady poszczególnych rodzajów budynków u*ytecznoci publicznej, sporzdziü szkice i fotografie wybranych budynków, wykonaü opisy wybranych obiektów. Wyposa*enie stanowiska pracy:

 literatura,  przybory rysunkowe,  aparat fotograficzny.

ûwiczenie 2 Wykonaj zestawienie pomieszcze wyst pujcych w budynku, w którym mieszkasz. Dokonaj podziaáu pod wzgl dem sposobu wykorzystania poszczególnych pomieszcze. Dokonaj klasyfikacji zgodnie z poznanymi terminami budowlanymi.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

9


Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: przeanalizowaü terminologi zwizan z obiektami budowlanymi, przeanalizowaü rodzaje pomieszcze w budynkach mieszkalnych, odszukaü w budynku przykáady poszczególnych rodzajów pomieszcze, wykonaü tabel i opisaü w niej poszczególne pomieszczenia zgodnie z poznanymi definicjami. Wyposa*enie stanowiska pracy:

 literatura.

4.1.4. Sprawdzian post pów Czy potrafisz: 1) zdefiniowaü poj cia zwizane z budowl, 2) zdefiniowaü poj cia zwizane z budynkiem, 3) zdefiniowaü poj cia zwizane z budow, 4) zdefiniowaü poj cie „architektura”, 5) okreliü zadania elementów architektonicznych, 6) rozró*niü elementy architektoniczne.

Tak

Nie

4.2. Etapy tworzenia architektury 4.2.1. Materiaá nauczania Dokumentacja projektowa zwizana z realizacj obiektów budowlanych nazywa si

dokumentacja budowlan. W jej skáad wchodz projekty architektoniczne, konstrukcyjne, instalacyjne oraz kosztorysy. Projekt budowli jest zestawem wskaza rysunkowych i opisowych. Zawiera komplet rysunków, opisów (czasami makiety), przedstawiajcych rozwizania przestrzenne budynku, jego konstrukcji i instalacji. Rozwizanie przestrzenne budowli obejmuje powizanie jej z otoczeniem, rozwizania funkcjonalne pomieszcze u*ytkowych, rozwizania komunikacji wewn trznej i zewn trznej oraz nadanie okrelonego ksztaátu bryle budowli. Rozwizaniem przestrzennym budowli zajmuje si projektowanie architektoniczne. Zabudowa Projektowanie rozpoczyna si od ustalenia nast pujcych danych wyjciowych:  poáo*enie dziaáki, jej wielkoü, ró*nice poziomów na dziaáce w stosunku do ulicy, usytuowanie sieci instalacyjnych (na podstawie planu sytuacyjno-wysokociowego).  wymagania inwestora dotyczce budynku: powierzchni, wielkoci, usytuowania, wzajemnego powizania poszczególnych pomieszcze, technologii wykonania. Funkcja budynku Schemat funkcjonalny pomieszcze – po zaznajomieniu si z warunkami wynikajcymi z informacji wejciowych rozpoczyna si wst pna faza projektowania, czyli rozwizanie „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

10


schematu funkcjonalnego (rysunkowe przedstawienie cigu poszczególnych czynnoci, które maj byü speániane przez u*ytkownika projektowanego obiektu. Ustalenie po*danych wzajemnych powiza mi dzy pomieszczeniami, ich usytuowania w stosunku do stron wiata, przewietrzania, wysokoci i ksztaátu.

Rys. 1. Schemat funkcjonalny mieszkania [3, s. 197]

Konstrukcja budynku – na podstawie podj tych decyzji konstrukcyjnych powstaje schemat ukáadów nonych budynku. Schemat konstrukcji do wczeniej rozwizanego ukáadu pomieszcze (poáo*enie cian, sáupów, rodzaj przekrycia i ich rozpi toci, rodzaj ukáadu konstrukcyjnego). Ksztaátowanie bryáy budynku – na ogóá budowle maj ksztaát bryá prostych (pojedynczych) lub bryá záo*onych. Ksztaátowanie bryáy budynku zale*y od funkcji, konstrukcji i formy. Kompozycja bryáy budynku to jej ksztaát i proporcje. Ksztaátowanie bryáy budynku powinno byü tak realizowane, aby byáa równowaga pomi dzy trzema czynnikami: funkcj, konstrukcj i form. Bryáa budynku powinna byü wkomponowana w otoczenie.

Rys. 2. Bryáy architektoniczne: a) prosta b) záo*ona [13, s. 74]

Wygld elewacji budynku zale*y od konstrukcji, funkcji budynku oraz od materiaáu z jakiego jest wykonany. Podstawowymi elementami ksztaátujcymi elewacj i nadajcymi jej charakter s: „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

11


proporcje, podziaáy, otwory, plastyka budynku, czyli rozmieszczenie akcentów, kolorystyka, uksztaátowanie cokoáów oraz zwieczenia. ciany elewacji mog byü podkrelone lub sztucznie zmienione przez zastosowanie podziaáów. Podziaáy te tworz elementy cigáe lub wielokrotnie powtarzalne, dzielce elewacje na pasy lub pola. Podziaáy pionowe – elewacja nazywa si wertykaln, poziome –horyzontaln.

Rys. 3. Przykáady elewacji budynków: a) budynek biurowy, b) budynek wielorodzinny, c) hotel [3, s. 280]

Wykonywanie projektów architektonicznych Projekty architektoniczne nale*y wykonywaü zgodnie z normami, normatywami oraz warunkami technicznymi obowizujcymi przy projektowaniu. Nale*y sprawdzaü aktualnoü norm oraz innych przepisów. Pomoc w projektowaniu s katalogi gotowych projektów budownictwa jednorodzinnego i (rzadziej) wielorodzinnego. Du*ym uáatwieniem w projektowaniu jest mo*liwoü wykorzystania programów komputerowych wspomagajcych projektowanie. Na rynku dost pnych jest wiele programów komputerowych do projektowania. Nale*y je jak najcz ciej wykorzystywaü przy wykonywaniu üwicze i projektów.

4.2.2. Pytania sprawdzajce 1. 2. 3. 4.

Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz czy jeste przygotowany do wykonania üwicze. Jakie s dane wyjciowe do projektowania architektury? Co to jest schemat funkcjonalny? Jakie czynniki maj wpáyw na ksztaátowanie bryáy budynku? Jakie elementy ksztaátuj elewacje?

4.2.3. ûwiczenia ûwiczenie 1 Narysuj schemat funkcjonalny swojej szkoáy z opisaniem i powizaniem poszczególnych pomieszcze. Sposób wykonania üwiczenia Aby wykonaü üwiczenie powiniene: 1) przeanalizowaü zasady ksztaátowania funkcji w budynkach, 2) przeanalizowaü ukáady funkcjonalne szkoáy, 3) dokonaü ogl dzin szkoáy, wykonujc szkice, „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

12


4) narysowaü schemat funkcjonalny szkoáy, 5) wykonaü tabel i opisaü w niej poszczególne pomieszczenia szkoáy zgodnie ze schematem funkcjonalnym. Wyposa*enie stanowiska pracy:  literatura,  szkicownik,  przybory rysunkowe. ûwiczenie 2 Wyszukaj w Internecie oraz wydawnictwach specjalistycznych przykáady budynków z elewacjami wertykalnymi i horyzontalnymi i narysuj przykáad tych elewacji. Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: przeanalizowaü zasady ksztaátowania elewacji budynków, przeanalizowaü katalogi i wydawnictwa specjalistyczne, odszukaü w Internecie przykáady ró*nych rodzajów elewacji, wykonaü szkice i opisy wybranych obiektów.

   

Wyposa*enie stanowiska pracy: literatura, katalogi i wydawnictwa specjalistyczne, Internet, przybory rysunkowe.

4.2.4. Sprawdzian post pów Czy potrafisz: 1) okreliü dane wyjciowe do projektowania architektury, 2) okreliü co to jest schemat funkcjonalny, 3) wskazaü czynniki wpáywajce na ksztaátowanie bryáy budynku, 4) okreliü elementy i zasady ksztaátowania elewacji, 5) wykonaü schemat funkcjonalny nieskomplikowanego obiektu.

Tak

Nie

4.3. Budownictwo mieszkaniowe 4.3.1. Materiaá nauczania Budynki, których przeznaczeniem jest zapewnienie mieszkania ludziom (bez wzgl du na poáo*enie, wysokoü, konstrukcj i rozwizania funkcjonalne) nazywamy budynkami mieszkalnymi. Budynki mieszkalne dzieli si na: wielorodzinne i jednorodzinne.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

13


Budynki wielorodzinne Skáadaj si z oddzielnych mieszka, z których ka*de jest przeznaczone dla innej rodziny i do których wchodzi si ze wspólnej przestrzeni komunikacyjnej (spocznika klatki schodowej, korytarza, galerii, hallu). W wielorodzinnym budownictwie mieszkaniowym nale*y wyró*niü budynki przeznaczone dla rodzin o wymaganiach specjalnych, do których zalicza si domy dla artystów (z pracowniami), dla emerytów, inwalidów, dla rodzin zast pczych. Ze wzgl du na ich wysokoü dzieli si je na 4 grupy:  niskie (N) – do 12 m lub do 4 kondygnacji,  redniowysokie (SW) – pond 12–25 m lub pond 4 do 9 kondygnacji,  wysokie (W) – ponad 25 m –55 m,  wysokociowe (WW) – powy*ej 55 m Budynki rednio wysokie i wy*sze zgodnie z przepisami musz byü wyposa*one w d(wig osobowy, oraz mog mieü wbudowane urzdzenie do usuwania odpadków z poszczególnych kondygnacji, zwane zsypem na mieci. Ze wzgl du na rozwizania ukáadu komunikacji wewn trznej budynki wielorodzinne dzieli si na: Klatkowe (segmentowe) Charakteryzuj si tym, *e ka*dy segment ma pion komunikacyjny (klatk schodow) i dost p do poszczególnych mieszka jest projektowany z jednego lub obu spoczników klatki.

Rys. 4. Sekcje mieszkaniowe w budynkach klatkowych: a) ukáad dwójkowy (dwa mieszkania z klatki), b) trójkowy (trzy mieszkania z klatki, c) czwórkowy (cztery mieszkania z klatki), d) usytuowanie klatki schodowej [3, s. 270]

Korytarzowe W ukáadzie korytarzowym spocznik klatki schodowej przechodzi w korytarz, z którego z kolei wchodzi si do mieszka (mieszkania nie przewietrzane na przestrzaá, owietlenie jednostronne.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

14


Rys. 5. Przykáad budynku korytarzowego z rzutem mieszkania: a) rzut prosty, b) zaáamany [3, s. 274]

Galeriowe Wejcia do mieszka s usytuowane od strony galerii (wady jak korytarzowe, dodatkowo w zimie dost p do mieszka mo*e byü utrudniony przez zanie*enie galerii)

Rys. 6. Przykáad budynku o ukáadzie galeriowym [3, s. 278]

Punktowe Stanowi jakby pojedyncze segmenty ukáadów klatkowych, w których wszystkie mieszkania s zgrupowane wokóá wewn trznego pionu komunikacyjnego (mieszkania owietlone ze wszystkich stron, przewietrzane).

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

15


Rys. 7. Przykáady budynków punktowych: a) wysoki z maáymi mieszkaniami, b) wysoki z du*ymi przewietrzanymi mieszkaniami, c) niski [3, s. 272]

Ukáady mieszane: klatkowe i korytarzowe lub klatkowe i galeriowe. Budynki mieszkalnictwa zbiorowego Oprócz domów mieszkalnych wielorodzinnych projektuje si budynki dla mieszkalnictwa zbiorowego, s one miejscem zamieszkania osób samotnych lub przebywajcych czasowo w danym orodku. W budynkach mieszkalnictwa zbiorowego wyst puj nast pujce funkcje: spanie, odpoczynek dzienny, przechowywanie rzeczy, higiena osobista. Budynki jednorodzinne (indywidualne). Charakteryzuj si tym, *e ka*de mieszkanie jest oddzielnym budynkiem lub wyra(nie wydzielon cz ci budynku, jest powizane z odpowiadajcym mu wydzielonym fragmentem terenu, stanowicym dziaák budowlan. Zalety: izolacja od innych mieszkaców, wi ksza powierzchnia u*ytkowa, dostosowanie funkcji do indywidualnych potrzeb mieszkaców, posiadanie ogródka, gara*u, pomieszcze magazynowych, skáadowych, estetyka, mo*liwoü rozbudowy, poáczenie funkcji mieszkania i pracy. Wady: du*e koszty dziaáki, budowy i utrzymania, odlegáoü od orodków ródmiejskich. Rodzaje budynków jednorodzinnych: Budynki wolnostojce (stoi samotnie na wáasnej dziaáce i ma 4 ciany zewn trzne). Minimalna powierzchnia dziaáki: okoáo 350 m2 na terenach uzbrojonych, 500 m2 na terenach nieuzbrojonych, szerokoü dziaáki nie powinna byü mniejsza ni* 18 m. Zalety: dobra izolacja od ssiadów, okna wychodz na wszystkie strony wiata, du*a swoboda ksztaátowania rzutu, elastycznoü w usytuowaniu budynku na dziaáce, mo*liwoü powizania z krajobrazem terenu, uzyskanie ciekawych form architektonicznych. Wady: du*y koszt budowy i utrzymania, znaczna dáugoü instalacji.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

16


Rys. 8. Przykáad domu jednorodzinnego wolnostojcego [13, s. 107]

Budynki bli(niacze (2 budynki jednorodzinne poáczone wspóln cian) Minimalna powierzchnia dziaáki powinna wynosiü okoáo 250 m2 dla jednej poáówki, a szerokoü dziaáki nie powinna byü mniejsza ni* 10 m dla jednej poáówki. Zalety: oszcz dniejsze gospodarowanie terenami, intensywniejsze wykorzystanie terenu, ograniczenie powierzchni cian zewn trznych, zmniejszenie dáugoci instalacji. Wady: mniejsza izolacja od ssiadów, ograniczenie w swobodzie ksztaátowania bryáy, rzutu, usytuowania wzgl dem stron wiata.

Rys. 9. Przykáad budynku jednorodzinnego bli(niaczego [13, s. 110] „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

17


Zabudowa szeregowa (áacuchowa lub segmentowa) Zalety: intensywnoü wykorzystania terenu (3 x wi ksza ni* przy zabudowie wolnostojcej), mniejsze koszty budowy i eksploatacji, wspólne ciany i instalacja. Minimalna powierzchnia dziaáki ka*dego segmentu powinna wynosiü okoáo 150–200 m2 , a jej szerokoü nie powinna byü mniejsza ni* 6 m.

Rys. 10. Przykáad domu jednorodzinnego szeregowego [13, s. 111]

Budynki atrialne (wywodz si z klasycznego domu greckiego i rzymskiego). Powierzchnia zabudowy równa si powierzchni dziaáki, jest tylko niewielki ogródek w postaci otwartego pokoju (atrium, patio). Zalety: dobra izolacja od otoczenia, maksymalne wykorzystanie terenu. Wady: brak prawidáowego nasáonecznienia pomieszcze, zaciemnienie ogródka (dlatego projektuje si je wyácznie jako jednokondygnacyjne), znaczna intensywnoü zabudowy.

Rys. 11. Przykáad budynku jednorodzinnego atrialnego [13, s. 111] „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

18


4.3.2. Pytania sprawdzajce Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz czy jeste przygotowany do wykonania üwicze. 1. Jakie rozró*nia si budynki mieszkalne? 2. Jakie rozró*nia si rodzaje budynków wielorodzinnych ze wzgl du na ukáad komunikacji wewn trznej? 3. Jakie rozró*nia si rodzaje budynków jednorodzinnych ze wzgl du na zabudow na dziaáce?

4.3.3. ûwiczenia ûwiczenie 1 Rozpoznaj przedstawione na rysunku rodzaje budynków wielorodzinnych. Wska* wady i zalety ka*dego z przedstawionych rozwiza.

Sposób wykonania üwiczenia Aby wykonaü üwiczenie powiniene: 1) przeanalizowaü rodzaje budynków wielorodzinnych, 2) rozpoznaü przedstawione rodzaje budynków, 3) opisaü rodzaje, wady i zalety przedstawionych rozwiza. Wyposa*enie stanowiska pracy:  literatura.

ûwiczenie 2 Rozpoznaj przedstawione na rysunku rodzaje zabudowy budynków jednorodzinnych. Wska* wady i zalety ka*dego z przedstawionych rozwiza.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

19


a)

b)

c)

Sposób wykonania üwiczenia Aby wykonaü üwiczenie powiniene: 1) przeanalizowaü rodzaje zabudowy budynków jednorodzinnych, 2) rozpoznaü przedstawione rodzaje zabudowy, 3) opisaü rodzaje, wady i zalety przedstawionych rozwiza. Wyposa*enie stanowiska pracy:  literatura.

4.3.4. Sprawdzian post pów Czy potrafisz: 1) rozró*niü rodzaje budynków mieszkalnych, 2) rozró*niü rodzaje budynków wielorodzinnych ze wzgl du na ukáad komunikacji wewn trznej, 3) rozró*niü rodzaje budynków jednorodzinnych ze wzgl du na zabudow na dziaáce.

Tak

Nie

4.4. Wyposa*enie i aran*acja wn trz mieszkalnych 4.4.1. Materiaá nauczania Ksztaátowanie wn trz mieszkalnych  Mieszkania w budynkach wielorodzinnych nale*y projektowaü jako przewietrzane to znaczy, *e mieszkanie powinno przylegaü co najmniej do dwóch cian zewn trznych z oknami.  Ka*de mieszkanie bez wzgl du na wielkoü powinno mieü co najmniej kuchni lub wn k

kuchenn, áazienk , ust p wydzielony lub (w mniejszych mieszkaniach) misk ust pow w áazience, powierzchni do skáadowania oraz do komunikacji.  Kuchnia powinna byü wyposa*ona co najmniej w trzon kuchenny, zlewozmywak oraz miejsce do ustawienia lodówki i do przygotowania posiáków.  W áazience powinno byü przewidziane zainstalowanie wanny (lub kabiny natryskowej), umywalki, miejsce na pralk automatyczn oraz kosz na bielizn . „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

20


 Owietlenie wiatáem dziennym powinno byü we wszystkich pomieszczeniach (w mieszkaniach jednopokojowych dopuszcza si owietlanie wn ki kuchennej wiatáem porednim).  Minimalne wymiary niektórych pomieszcze: 9 pokój sypialny 1-osobowy min. szer. 2,20 m, 9 pokój sypialny 2-osobowy min. szer. 2,60 m, 9 kuchnia w mieszkaniu 1-pokojowym min. szer. 1,70 m, 9 kuchnia w mieszkaniu wielopokojowym min. szer. 2,30 m, 9 pokój dzienny min. powierzchnia 16,0 m2, 9 korytarz min. szer. 1,20 m, 9 wysokoü pomieszcze min. 2,50 m.  Instalacje: 9 ogrzewanie, woda zimna i ciepáa (ogrzewanie centralne lub indywidualnie), 9 kanalizacja, wentylacja grawitacyjna lub mechaniczna, gazowa, elektryczna (owietleniowa lub dzwonkowa), telekomunikacyjna.  Balkony lub loggie – ka*de mieszkanie wielopokojowe (usytuowane od strony poáudniowej, wschodniej lub zachodniej). Usytuowanie pomieszcze: Kuchnie nie powinny byü projektowane od strony zachodniej, sypialnie powinny byü projektowane od strony wschodniej lub poáudniowej. Pokoje dzienne – strona poáudniowa lub zachodnia. Wykoczenie mieszka ma zasadniczy wpáyw na jego standard jakociowy, ale zale*y od mo*liwoci finansowych inwestora. ciany – tynki tradycyjne, trójwarstwowe, gáadzie wyrównawcze lub szpachlowanie nierównoci, tynki z gáadziami gipsowymi, okáadziny, malowanie. Stropy – páywajca podáoga zapewniajca izolacj akustyczn i wszystkie warstwy podáogowe. Stolarka okienna i drzwiowa, parapety podokienne, elementy wyposa*enia sanitarnego, elementy wyposa*enia elektrycznego, grzejniki c.o. Dost pnoü mieszka dla osób o ograniczonej sprawnoci Wszystkie budynki musz byü przystosowane do potrzeb osób niepeánosprawnych. Do wejcia ka*dego budynku wymagany jest dojazd (pochylnia) zapewniajcy dost p dla osób niepeánosprawnych. Szerokoü i poáo*enie drzwi wejciowych do budynków mieszkalnych musz umo*liwiaü przejazd osób poruszajcych si na wózkach inwalidzkich. Mieszkanie dla osób starszych i o cz ciowym ograniczeniu sprawnoci ruchowej powinny byü wyposa*one w uchwyty pomocnicze. W mieszkaniach osób poruszajcych si

na wózkach inwalidzkich wszystkie otwory drzwiowe powinny byü o szerokoci wi kszej od 95 cm. Aran*acja wn trz mieszkalnych W mieszkaniu musz byü zapewnione warunki do:  utrzymania kontaktów mi dzy czáonkami rodziny,  utrzymania kontaktów z osobami spoza rodziny,  wychowywania dzieci,  piel gnowania chorych,  pracy, nauki, majsterkowania, uprawiania hobby, zabawy, „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

21


   

przygotowania i spo*ywania posiáków, utrzymania higieny osobistej, utrzymania higieny otoczenia, skáadowania i przechowywania przedmiotów.

Mo*na wyodr bniü cz ci:  ogóln – zwizan z utrzymaniem kontaktów mi dzyludzkich,  intymn – na potrzeby poszczególnych czáonków rodziny. Prawidáowo zaprojektowane mieszkanie zapewnia mo*liwoü bezkolizyjnego wykonywania ró*nych czynnoci przez czáonków rodziny co nazywa si strefowaniem, a mieszkanie takie – rozkáadowe.

Rys. 11. Zasada strefowania funkcji mieszkania [13, s. 97]

Pokój ogólny (dzienny) – koncentracja *ycia rodzinnego. Wielkoü zale*y od iloci czáonków rodziny (dodatkowa funkcja, praca zawodowa lub jako sypialnia), mo*na wydzieliü aneks jadalny. Wyposa*enie: zestaw mebli, stóá, krzesáa, fotele, niski stolik (sprz t RTV).

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

22


Rys. 12. Przykáady zagospodarowania pokoi ogólnych [13, s. 98]

Kuchnia – powizana z pokojem ogólnym za pomoc przejcia, lady bufetu lub aneksu jadalnego, wielkoü zale*y od standardu mieszkania. Funkcja przygotowania posiáków; wyposa*enie: szafki, zlewozmywak, lodówka, zmywarka do naczy, stóá roboczy. Zasady rozmieszczenia urzdze wyposa*enia:  min. odlegáoü kuchenki gazowej od okna 50 cm,  kuchenka i zlewozmywak, po obu ich stronach powinny znajdowaü si powierzchnie robocze do odstawiania naczy,  lodówka nie powinna ssiadowaü z kuchenk,  zlewozmywak, zmywarka usytuowane niedaleko pionu kanalizacyjnego (do 4,0 m).

Rys. 13. Przykáady zagospodarowania kuchni [13, s. 99] „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

23


Przedpokój – funkcja ácznika pomi dzy pomieszczeniami – szatni. Wyposa*enie: szafa na ubranie (wieszak), na obuwie, lustro, stoáek do siedzenia, póáka na telefon, mo*e byü pawlacz.

Rys. 14. Przykáad zagospodarowania przedpokoju [13, s. 99]

Sypialnia rodziców (pokój rodziców) – dwuosobowy pokój przeznaczony dla dorosáych, peáni funkcje sypialni, miejsca do wypoczynku oraz cz ciowo do skáadowania odzie*y. Wyposa*enie: dwa áó*ka lub áó*ko podwójne, stoliki nocne, toaletka, szafa na ubranie. Pokój rodziców powinien byü usytuowany w bezporednim ssiedztwie áazienki. Garderoba – przechowywanie odzie*y, szafy i komody. Pokój do pracy– regaáy na ksi*ki, biblioteka, biurko. Pokój dzieci – funkcja záo*ona: zabawa, nauka, spanie, powinien sáu*yü dzieciom w wieku przedszkolnym, máodzie*y uczcej si lub pracujcej.

Rys. 15. Przykáad rozwizania pokoi dzieci [13, s. 100]

àazienka i wc: Minimalna powierzchnia áazienki wynosi 6,5 m3, 8,0 m3 (gdy wod podgrzewa si

piecykiem gazowym lub w glowym). Wyposa*enie: przewody wentylacyjne, szafka do przechowywania, wanna, kabina natryskowa, bidet, pralka (60 cm od wanny – z uwagi na prd). Drzwi otwierane na zewntrz o szerokoci min. 80 cm. „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

24


Rys. 16. Przykáadowe rozwizania áazienki i wc. [13, s. 101]

Pomieszczenia niemieszkalne:  Hall wejciowy (lub wiatroáap); wyposa*enie: skrzynki na listy, tablice ogáosze, domofon i inne,  Pralnie i suszarnie – wyposa*enie: automaty pralnicze, suszce, prasujce,  Komórki lokatorskie (wielkoü dostosowana do wielkoci mieszkania),  D(wigi – stosowane w budynkach mieszkalnych redniowysokich i wysokich (ze wzgl du na haáas powinno si je usytuowaü przy kuchniach, áazienkach lub przedpokojach),  Zsypy na odpadki (stosowane w budynkach mieszkalnych o wysokoci powy*ej 4 kondygnacji usytuowane jak d(wigi.

4.4.2. Pytania sprawdzajce 1. 2. 3. 4. 5.

Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz czy jeste przygotowany do wykonania üwicze. Jakie pomieszczenia powinny znajdowaü si w mieszkaniu i jak speániaj funkcj ? Jakie instalacje powinny znajdowaü si w mieszkaniu? Jakie wyposa*enie powinno znajdowaü si w kuchniach, áazienkach i wc? W jaki sposób powinny byü usytuowane pomieszczenia w mieszkaniu w stosunku do stron wiata? W jaki sposób mo*na zagospodarowaü poszczególne pomieszczenia w mieszkaniu?

4.4.3. ûwiczenia ûwiczenie 1 Na przedstawionym rysunku rzutu parteru domu jednorodzinnego zagospodarowanie pomieszcze: kuchnia, jadalnia, pokój dzienny.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

25

narysuj


Sposób wykonania üwiczenia Aby wykonaü üwiczenie powiniene: 1) przeanalizowaü sposób zagospodarowania poszczególnych pomieszcze w mieszkaniu, 2) narysowaü w odpowiedniej skali rzut parteru, 3) zagospodarowaü wskazane pomieszczenia urzdzeniami i meblami, Wyposa*enie stanowiska pracy:  literatura,  katalogi aran*acji wn trz,  przybory rysunkowe.

ûwiczenie 2 Na przedstawionym rysunku rzutu pi tra domu jednorodzinnego zagospodarowanie pomieszcze: pokój rodziców, pokój dzieci, áazienka.

narysuj

Sposób wykonania üwiczenia Aby wykonaü üwiczenie powiniene: 1) przeanalizowaü sposób zagospodarowania poszczególnych pomieszcze w mieszkaniu, 2) narysowaü w odpowiedniej skali rzut pi tra, 3) zagospodarowaü wskazane pomieszczenia urzdzeniami i meblami, Wyposa*enie stanowiska pracy:  literatura,  katalogi aran*acji wn trz,  przybory rysunkowe.

4.4.4. Sprawdzian post pów Czy potrafisz: 1) okreliü jakie pomieszczenia powinny znajdowaü si w mieszkaniu i jak speániaj funkcj , 2) okreliü jakie instalacje powinny znajdowaü si w mieszkaniu, 3) okreliü jakie wyposa*enie powinno znajdowaü si w kuchniach, áazienkach i wc, 4) okreliü w jaki sposób powinny byü usytuowane pomieszczenia w mieszkaniu w stosunku do stron wiata, 5) okreliü w jaki sposób mo*na zagospodarowaü poszczególne pomieszczenia w mieszkaniu, 6) wykonaü zagospodarowanie poszczególnych pomieszcze w mieszkaniu.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

26

Tak

Nie


4.5. Budynki usáugowe, przemysáowe i inwentarskie 4.5.1. Materiaá nauczania Budynki usáugowe: – usáugi I stopnia: szkoáa, przedszkole, wietlice osiedlowe, orodek handlowo-usáugowy, *áobek, przychodnia zdrowia, – usáugi II stopnia: szkoáa rednia, rekreacyjne (mi dzyosiedlowy zespóá sportowy, park), kulturalne (mi dzyosiedlowy dom kultury), lokalnej koncentracji (sklep, lokale gastronomiczne, kino, usáugi rzemielnicze), usáugi techniczne (drobne zakáady, bazy), komunikacji (stacja paliw, obsáugi samochodów), – usáugi III stopnia: urzdze owiatowych (szkoáy wy*sze, specjalne, internaty, domy dziecka), rekreacji (wielofunkcyjny orodek wypoczynkowo-sportowy z urzdzeniami sportu wyczynowego, ogrody dziaákowe, parki miejskie), urzdze sáu*by zdrowia (szpitale, zakáady dla przewlekle chorych, sanatoria, przychodnie specjalistyczne), koncentracji usáug, przemysáowo-usáugowe (pralnie, przemysá spo*ywczy nieuci*liwy, bazy remontowo-budowlane) i inne w zale*noci od lokalnych potrzeb. Obiekty usáugowe, przemysáowe, inwentarskie projektuje si w oparciu o szczegóáowe normatywy, warunki techniczne oraz wytyczne bran*owe zawierajce program u*ytkowy. Przykáadowy program u*ytkowy biblioteki Nazwa pomieszczenia Przedsionek wejciowy Hall Zespóá sanitarny Czytelnia z katalogiem i stanowiskiem obsáugi Magazyn ksi*ek Pracownia biblioteczna Administracja Magazyn gospodarczy Razem powierzchnia pomieszcze Dodatek na komunikacj 20% Powierzchnia u*ytkowa

Powierzchnia w m2 3.0 6.0 6.0 140.0 50.0 12.0 8.0 2.0 230.0 46.0 276.0

Przykáady budynków usáugowych Szkoáy podstawowe Szkoáy powinny byü usytuowane w pobli*u terenów zielonych, z áatwym dost pem do komunikacji zbiorowej. Na terenie dziaáki powinny znajdowaü si urzdzenia sportowe i rekreacyjne. Wielkoü dziaáki na potrzeby szkoáy wyznacza si w zale*noci od liczby uczniów i charakteru szkoáy.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

27


Rys. 17. Przykáad zagospodarowania terenu szkoáy [13, s. 45]

Grupy pomieszcze funkcjonalnych w budynkach szkolnych:  do nauki –pracownie nauczania pocztkowego, pracownie przedmiotowe wraz z gabinetami oraz zespóá sportowy (pracownie i gabinety),  administracyjne i dla pracowników dydaktycznych,  przeznaczenia ogólnego (szatnie uczniów, miejsce rekreacji i sanitariaty),  kulturalno socjalne (biblioteka, wietlica, pokój lekarza, zespóá *ywienia z kuchni i jadalni),  komunikacyjne (hall wejciowy, korytarze i klatki schodowe). Pomieszczenia w budynku szkoáy powinny byü wáaciwie zorientowane w kierunku stron wiata.

Rys. 18. Schemat funkcjonalny szkoáy [7, s. 89] „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

28


Rys. 19. Orientowanie pomieszcze szkolnych [3, s. 301]

Budynki przemysáowe Rodzaje obiektów oraz materiaáy i konstrukcje stosowane w budownictwie przemysáowym: Na terenie zakáadów przemysáowych wyst puj:  obiekty magazynowo-skáadowe,  budynki administracyjne w zakáadach przemysáowych,  budynki zakáadu przemysáowego: hale produkcyjne, pomieszczenia higieniczno-sanitarne (szatnie, umywalnie, pomieszczenia z natryskami, pomieszczenia higieny osobistej kobiet, ust py, palarnie, pomieszczenia do prania, suszenia, odpylania odzie*y ochronnej lub roboczej), pomieszczenia *ywienia zbiorowego (jadalnie, bufety, stoáówki),  obiekty bezpieczestwa wewntrzzakáadowego (portiernie, portiernie towarowe, przejcia kontrolne, markownie z zegarami kontrolnymi, tablicami na karty kontrolne, biuro przepustek, wartownie). Materiaáy stosowane do wykonania elementów konstrukcyjnych budynków przemysáowych (niepalne): *elbet, strunobeton, kablobeton, siatkobeton, stal, cegáa (ciany budynków, kominy). Rodzaje obiektów produkcyjnych: wielokondygnacyjne i jednokondygnacyjne (halowe). Przekrycie obiektów przemysáowych: páaskie, áukowe, áupinowe, tarczownicowe o ró*nych ksztaátach (ze wietlikami lub bez wietlików). Usytuowanie Zakáady produkcyjne sytuuje si w zale*noci od stopnia ich uci*liwoci. Na terenach zabudowy mieszkalnej mo*na lokalizowaü zakáady drobnej wytwórczoci oraz rednie zakáady przemysáowe, caákowicie nieuci*liwe dla otoczenia (zakáad lekkiego przemysáu odzie*owego). Pozostaáe zakáady wymagaj odizolowania strefami ochronnymi. Zakáady przemysáowe nale*y sytuowaü od strony zawietrznej w stosunku do osiedli, aby wiatr nie przenosiá zanieczyszcze na dzielnice mieszkaniowe. Ka*dy zakáad powinien odprowadzaü cieki sanitarne i technologiczne do wáasnych oczyszczalni. Wokóá zakáadu przemysáowego wymaga si sadzenia zieleni ochronnej. a) „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

29


Rys. 20. Przykáady sytuowania zakáadów przemysáowych w stosunku do osiedla i panujcych wiatrów: a) i b) wadliwe, c) poprawne [1, s. 13]

Rys. 21. Przykáady przekrojów poprzecznych przez budynki halowe [1, s. 24]

Wymagania dotyczce budynków przemysáowych: Owietlenie wn trz budynków przemysáowych  owietlenie naturalne (wáaciwa orientacja budynku, odpowiednia wielkoü otworów wprowadzajcych promienie wietlne oraz prawidáowe ich rozmieszczenie i ustalenie wáaciwych proporcji mi dzy wysokoci, szerokoci i gá bokoci pomieszcze),  owietlenie sztuczne (w nowoczesnej technice owietleniowej mo*na osignü odpowiednie nat *enie wiatáa o widmie zbli*onym do naturalnego, a nawet wprowadziü konieczn iloü promieni nadfioletowych o istotnym biologicznym znaczeniu dla zdrowia.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

30


Barwy w budownictwie przemysáowym. Wa*ne znaczenie w ksztaátowaniu rodowiska pracy ma dobór barw, poniewa* oko ludzkie odbiera 80% wszystkich wra*e docierajcych do zmysáów czáowieka. Oddziaáywanie barw na psychik czáowieka jest naukowo udowodnione:  czerwie – dziaáa pobudzajco na system nerwowy, przypiesza oddychanie, t tno i reakcje mi ni,  bá kit – dziaáa hamujco, uspokaja, áagodzi uczucie bólu,  zielony – zmniejsza wra*enie haáasu. Budynki przemysáowe musz byü tak zaprojektowane, aby speániaáy wymagania przeciwpo*arowe, bezpieczestwa i higieny pracy oraz ochrony rodowiska. Budynki inwentarskie Obiekty zabudowy rolniczej s niezb dne w produkcji rolnej i nale* do nich: budynki inwentarskie, skáadowe, gospodarcze, wiaty, szopy na maszyny rolnicze. Budynek przeznaczony do chowu zwierzt nazywamy budynkiem inwentarskim. Budynki inwentarskie powinny zapewniü:  wáaciwe warunki rodowiskowe dla zwierzt,  ukáad funkcjonalno-przestrzenny umo*liwiajcy stosowanie nowoczesnych technologii produkcji,  wáaciwe powizanie z obiektami pomocniczymi – budynkami skáadowymi, silosami, gnojowniami, wybiegami,  odprowadzenie cieków ze stanowisk dla zwierzt do szczelnych zbiorników zewn trznych lub wewn trznych. Wyposa*enie budynków inwentarskich:  instalacja i urzdzenia elektryczne,  izolacje termiczne ciany, podáóg, pokrycia w celu ograniczenia strat ciepáa,  wentylacja (naturalna lub mechaniczna) w celu usuwania nadmiernie zawilgoconego i zanieczyszczonego szkodliwymi gazami powietrza,  odpowiednie owietlenie i nasáonecznienie pomieszcze. Na lokalizacj budynków inwentarskich i ferm zwierz cych powinny byü wybrane tereny:  maáo przydatne do uprawy,  o gruncie przepuszczalnym z lekkim spadkiem umo*liwiajcym odprowadzenie wód powierzchniowych,  dobrze nasáonecznione i osáoni te przed dziaáaniem cháodnych wiatrów,  o poziomie wód gruntowych co najmniej 1 m poni*ej powierzchni terenu,  fermy powinny byü zlokalizowane w oddaleniu od zabudowa mieszkalnych. Zabudow fermy stanowi:  budynki gáówne (przeznaczone dla zwierzt),  obiekty do skáadowania pasz (stodoáy paszowe, silosy, magazyny okopowe),  obiekty do przechowywania odchodów zwierz cych (gnojownie i zbiorniki na gnojówk ). Budynki dla bydáa Pojemnoü budynków zale*y od warunków i rodzaju produkcji (ze wzgl dów weterynaryjnych zaleca si , aby w jednym pomieszczeniu przebywaáo nie wi cej ni* 30 sztuk

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

31


krów, cielt, 400 sztuk jaáówek lub 600 sztuk bukatów), przyjmuje si zgodnie z parametrami techniczno-u*ytkowymi. Pomieszczenia pomocnicze w budynkach dla bydáa to dojarnie, zlewnie mleka oraz paszarnie. Budynki dla trzody chlewnej Chlewnie, bo tak nazywaj si budynki przeznaczone dla trzody, mog byü zaprojektowane jako uniwersalne dla wszystkich grup u*ytkowych lub projektuje si odr bne budynki dla poszczególnych grup: warchlakarnie, chlewnie dla loch lu(nych i pronych, chlewnie dla macior z prosi tami i tuczarnie. Chlewnie ró*ni si rodzajem kojców i ich rozmieszczeniem w budynku (w ukáadach jedno, dwu- a tak*e wielorz dowych). Budynki dla drobiu Systemy technologiczne stosowane w produkcji drobiu:  chów wybiegowy (gospodarstwa indywidualne),  chów podáogowy (w pomieszczeniach zamkni tych w specjalistycznych gospodarstwach),  chów klatkowy (w du*ych fermach). Budynki projektuje si jako parterowe (z wybiegami lub nie, obejmujce hal

produkcyjn, pomieszczenia pomocnicze i usáugowe. W halach produkcyjnych komunikacja mo*e byü korytarzem lub tylko cigiem komunikacyjnym. W halach zainstalowane s karmidáa póáautomatyczne lub automatyczne. Budynki dla drobiu musz byü zaprojektowane tak, aby temperatura pomieszcze miaáa 18 –200 C (w wyl garni 30–320 C – promienniki). Budynki inwentarskie o obsadzie mieszanej (wspólne dla ró*nych gatunków zwierzt). W budynkach tych trudno jest zapewniü zwierz tom optymalne warunki rodowiskowe, poniewa* ka*dy gatunek, a nawet grupa u*ytkowa ma w tej dziedzinie ró*ne wymagania.

4.5.2. Pytania sprawdzajce 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz czy jeste przygotowany do wykonania üwicze. Jakie rozró*nia si rodzaje budynków usáugowych? Jakie rodzaje pomieszcze wyst puj w budynku szkolnym? Jakie rozró*nia si budynki przemysáowe? W jaki sposób powinny byü sytuowane budynki przemysáowe w stosunku do osiedli mieszkaniowych? W jaki sposób nale*y chroniü rodowisko naturalne w obr bie zakáadów przemysáowych? Jakie rozró*nia si budynki inwentarskie?

4.5.3. ûwiczenia ûwiczenie 1 Narysuj schemat funkcjonalny stoáówki w swojej szkole, opisz poszczególne pomieszczenia oraz ich funkcje. Rysunek wykonaj przy u*yciu dost pnego w szkole programu komputerowego.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

32


Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4) 5)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: przeanalizowaü zasady zagospodarowania stoáówek szkolnych, dokonaü ogl dzin pomieszcze przeznaczonych na jadalni w szkole, wykonaü szkic tych pomieszcze, zaprojektowaü ukáad funkcjonalny pomieszczenia stoáówki szkolnej, wykonaü rysunek. Wyposa*enie stanowiska pracy:

 literatura,  przybory rysunkowe,  komputer z oprogramowaniem do sporzdzania rysunków i drukark.

ûwiczenie 2 Zaprojektuj przykáadowe zagospodarowanie biblioteki korzystajc z: – danych dotyczcych programu u*ytkowego, – z literatury przedstawiajcej szczegóáowo zasady projektowania biblioteki. Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: odszukaü w literaturze informacje na temat projektowania bibliotek, przeanalizowaü program u*ytkowy, sporzdziü schemat funkcjonalny biblioteki, narysowaü na podstawie schematu funkcjonalnego rzut biblioteki.

Wyposa*enie stanowiska pracy:  literatura w szczególnoci podr cznik: Dokumentacja budowlana 4. Projektowanie architektoniczne. W. Parczewski. Wyd. WSiP, Warszawa, 1995,  przybory rysunkowe.

4.5.4. Sprawdzian post pów Czy potrafisz: 1) rozró*niü rodzaje budynków usáugowych, 2) okreliü rodzaje pomieszcze jakie wyst puj w budynku szkolnym, 3) rozró*niü budynki przemysáowe, 4) okreliü zasady sytuowania budynków przemysáowych w stosunku do osiedli mieszkaniowych, 5) okreliü w jaki sposób nale*y chroniü rodowisko naturalne w obr bie zakáadów przemysáowych, 6) rozró*niü budynki inwentarskie, 7) zaprojektowaü zagospodarowanie w budynkach ró*nego typu.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

33

Tak

Nie


4.6. Zagospodarowanie terenu pod zabudow jednorodzinn i wielorodzinn 4.6.1. Materiaá nauczania Zagospodarowanie dziaáki budowlanej pod zabudow jednorodzinn i wielorodzinn projektuje si zgodnie z „Warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadaü budynki i ich usytuowanie” (Rozporzdzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004 r., w których podano szczegóáowe zasady zabudowy i zagospodarowania dziaáki budowlanej (Dziaá II i Dziaá IV, Dziaáki –rozdz. 4). Zagospodarowanie dziaáki po zabudow jednorodzinn Na terenie dziaáki przeznaczonej po zabudow jednorodzinn wyró*nia si dwie cz ci:  cz ü gospodarcza,  rekreacyjna. Cz ü gospodarcza – zawarta jest pomi dzy budynkiem mieszkalnym a ulic. Znajduj si tutaj: ogrodzenie z bram i furtk (zamiast ogrodzenia mo*e byü murek oporowy z *ywopáotem), obudowa pojemnika na odpady, chodnik prowadzcy do wejcia, wjazd do gara*u. Od strony ulicy mo*e byü umieszczona wysoka ziele, izolujca od haáasu i spalin. Cz ü rekreacyjna:  teren przeznaczony na trawnik, sáu*cy do zabawy i wypoczynku (znajdujcy si najbli*ej wyjcia z pokoju ogólnego i tarasu,  teren przeznaczony na ogrody kwiatowe, hodowl rolin ozdobnych, drzewa owocowe i grzdki (zagospodarowanie zale*y od indywidualnych upodoba mieszkaców). Komponujc ziele na dziaáce nale*y braü pod uwag zaciemnienie od du*ych ju* drzew, okresy kwitnienia, owocowania, spadania lici, barw w ró*nych okresach roku. Dodatkowe elementy zagospodarowania terenu: kompozycja páyt chodnikowych, ogródki skalne, murki oporowe, oczka wodne, urzdzenia do zabawy dzieci. Sytuujc dom na dziaáce nale*y pami taü, *e strefa wejcia: gara*, schody, pomieszczenia gospodarcze, powinny znajdowaü si po stronie mniej nasáonecznionej, czyli póánocnej lub wschodniej. Nale*y tak usytuowaü kuchni , aby zapewniü z niej widok na wejcie. Pokoje sypialne powinny byü usytuowane od wschodu (wiatáo poranne budzi mieszkaców), a okna tak, aby nie wychodziáy na ulic . Pokój dzienny i taras powinny byü osáoni te od ulicy (cz ü prywatna dziaáki) i dobrze nasáonecznione w zwizku z tym powinny byü skierowane na zachód lub poáudnie.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

34


Rys. 22. Przykáadowe zagospodarowanie dziaáki pod zabudow jednorodzinn [13, s. 117]

Zagospodarowanie dziaáki pod zabudow wielorodzinn Osiedle jest to zespóá mieszkaniowy (teren, na którym zaspokajane s ró*norodne potrzeby mieszkaców). Nazwa „osiedle” pochodzi jeszcze z czasów przedwojennych, si ga lat trzydziestych. Podstawow jednostk zabudowy mieszkaniowej jest jednostka strukturalna, przeznaczona dla okoáo 7000 mieszkaców. Elementy skáadowe jednostki strukturalnej osiedla mieszkaniowego: – teren mieszkaniowy, – teren usáug. Teren mieszkaniowy netto obejmuje powierzchni zaj t przez budynki mieszkalne (teren zabudowany), powierzchni ulic dojü pieszych do tych budynków, powierzchni

zaj t na cele gospodarcze (mietniki, stacje transformatorowe, hydrofornie) wraz z dojciami i dojazdami oraz tereny zieleni, zabaw dzieci i wypoczynku, poáo*one w bezporednim ssiedztwie budynków (wn trza blokowe). „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

35


Teren usáug (na terenach miast ju* istnieje) dzieli si na: – teren usáug owiatowych (szkoáa podstawowa z boiskiem, przedszkole, wietlice, kluby i biblioteki osiedlowe), – teren rekreacyjny (ogrody dzieci ce, sport osiedlowy, ziele wypoczynkowa), – teren sáu*by zdrowia (*áobek, przychodnia), – teren lokalnej koncentracji usáug (zespóá pawilonów handlowo-usáugowych, apteka, poczta, administracja osiedla), – teren komunikacji (dojazdy i parkingi na potrzeby usáug oraz parkingi dla mieszkaców. Usytuowanie budynków mieszkalnych wzgl dem siebie oraz wzgl dem innych elementów skáadowych jednostki strukturalnej jest zwane kompozycj przestrzenn osiedla (zabudowy). Rozró*nia si zabudow : – zabudowa obrze*na typu osiedlowego – charakteryzuje si tym, *e budynki odsuni te s od ulicy, a wewntrz utworzone zostaáo podwórko z zieleni (co znacznie poprawia warunki *ycia mieszkaców), – zabudowa grzebieniowa – polega na sytuowaniu budynków poprzecznie do ulicy i równolegle w stosunku do siebie, – zabudowa pasmowa – polega na tworzeniu cigów zabudowy powstajcych przez sytuowanie budynków wzdáu* linii prostej lub z pewnymi odchyleniami pod ktem, – zabudowa uliczkowa – podwójny cig zabudowy pasmowej wytwarza rodzaj uliczki dost pnej jedynie dla ruchu pieszego i awaryjnego dojazdu sáu*b miejskich, równolegáe do uliczki cigi zieleni wzdáu* budynków stanowi tereny rekreacyjne, – zabudowa o ukáadzie swobodnym – polega na áczeniu cech poprzednio wymienionych ukáadów, – zabudowa geometryczna – wzajemne usytuowanie zabudowy tworzy geometryczne ukáady.

4.6.2. Pytania sprawdzajce 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz czy jeste przygotowany do wykonania üwicze. Jakie przepisy reguluj usytuowanie budynków? Jakie cz ci mo*na wyodr bniü na planie zagospodarowania dziaáki pod budownictwo jednorodzinne? Jakie s zasady sytuowania budynków jednorodzinnych na dziaáce? W jaki sposób dzieli si teren osiedla mieszkaniowego? Co wchodzi w skáad terenu mieszkaniowego? Co wchodzi w skáad terenu usáug? Jakie rozró*nia si rodzaje zabudowy budownictwa wielorodzinnego?

4.6.3. ûwiczenia ûwiczenie 1 Wykonaj projekt zagospodarowania dziaáki pod zabudow jednorodzinn: – budynek wolnostojcy o wymiarach 10 m x 12 m – wielkoü dziaáki przyjmij zgodnie z przepisami, – na rysunku zastosuj oznaczenia normowe elementów zagospodarowania, – na dziaáce nale*y przewidzieü szambo i studni .

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

36


Sposób wykonania üwiczenia Aby wykonaü üwiczenie powiniene: 1) przeanalizowaü zasady sytuowania budynków na dziaáce, 2) wykonaü rysunek zagospodarowania dziaáki zgodnie z warunkami technicznymi oraz stosujc normowe oznaczenia graficzne – skala 1: 200. Wyposa*enie stanowiska pracy:  literatura,  warunki techniczne, normy,  przybory rysunkowe. ûwiczenie 2 Narysuj trzy rodzaje zabudowy osiedla mieszkaniowego. Na podstawie literatury scharakteryzuj wybrane rodzaje zabudowy. Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: przeanalizowaü rodzaje zabudowy budynków wielorodzinnych, wybraü trzy rodzaje zabudowy wielorodzinnej, na podstawie literatury scharakteryzowaü wybrane rodzaje zabudowy, sporzdziü rysunki. Wyposa*enie stanowiska pracy:

 literatura,  przybory rysunkowe.

4.6.4. Sprawdzian post pów Czy potrafisz: 1) wskazaü przepisy regulujce usytuowanie budynków, 2) okreliü jakie cz ci mo*na wyodr bniü na planie zagospodarowania dziaáki pod budownictwo jednorodzinne, 3) okreliü zasady sytuowania budynków jednorodzinnych na dziaáce, 4) okreliü w jaki sposób dzieli si teren osiedla mieszkaniowego, 5) scharakteryzowaü co wchodzi w skáad terenu mieszkaniowego, 6) okreliü co wchodzi w skáad terenu usáug, 7) rozró*niü rodzaje zabudowy budownictwa wielorodzinnego, 8) wykonaü projekt zagospodarowania dziaáki pod zabudow jednorodzinn.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

37

Tak

Nie


4.7. Problemy wspóáczesnej urbanistyki 4.7.1.Materiaá nauczania Problemy wspóáczesnej urbanistyki Sáowo „urbanistyka” pochodzi z XX wieku, oznacza planowanie i budow miast. Na przeáomie XVIII i XIX wieku rozpoczá si w Europie gwaátowny wzrost liczby ludnoci miejskiej oraz rozwój przemysáu. Najwi ksze przesiedlenie ze wsi do miast nastpiáo w XIX wieku co spowodowaáo bezplanowy rozwój zabudowy i pogorszenie warunków *ycia w miastach. Na pocztku XX wieku rozpocz to intensywne prace nad planowaniem rozwoju miast i zagwarantowaniem mieszkacom odpowiednich warunków *ycia. Obecnie cigle wzrasta liczba ludnoci du*ych miast (równoczenie wyludniaj si

niektóre tereny wiejskie). Zwi ksza si g stoü zaludnienia, intensywnoü zabudowy, wzrastaj ceny gruntów w miastach i na obrze*ach miast. W zwizku z tym niektóre urzdzenia uzbrojenia miejskiego – sieci wodocigowe, kanalizacyjne, elektryczne, gazowe, centralnego ogrzewania s niewystarczajce lub ich stan techniczny nie odpowiada wspóáczesnym wymaganiom. Dlatego trudnym i kosztownym przedsi wzi ciem jest budowa nowych urzdze technicznych zwizanych z uzbrojeniem terenu: oczyszczalni cieków, nowych uj ü wody, stacji jej uzdatniania, pompowni, wysypisk mieci, elektrociepáowni, elektrowni i gazowni. Na wszystkie te urzdzenia potrzeba znacznych powierzchni terenu i odpowiednich stref izolacyjnych. Nast pnym problemem miast s prawidáowe sieci komunikacji masowej i ulic ruchu indywidualnego oraz zaopatrzenia. Historyczne uksztaátowania miast wymagaj przebudowy, stare centra nie mog przenieü wspóáczesnego ruchu koáowego, a rozwój miast powoduje koniecznoü przewo*enia coraz wi kszej liczby ludzi i masy towarów na coraz to wi ksze odlegáoci. Innym problemem jest zapewnienie warunków wypoczynku mieszkacom du*ych miast, gdzie intensywnoü zabudowy nie pozostawia wystarczajcych powierzchni terenu na parki, urzdzenia sportowe i wypoczynkowe. W miastach, w których znajduj si obiekty zabytkowe, wszystkie problemy musz byü rozwizane tak, aby nie zniszczyáy charakteru i malowniczoci tego miasta.

– – – – – –

Poni*ej wymieniono istotne problemy wspóáczesnej urbanistyki: zwi kszenie g stoci zaludnienia, intensywnoü zabudowy, záa komunikacja, wysokie ceny gruntów, budowa sieci uzbrojenia podziemnego, budowa nowych urzdze technicznych, takich jak: oczyszczalnie cieków, uj cia wody, stacje jej uzdatniania, wysypiska mieci, elektrownie, ciepáownie, kotáownie, gazownie.

Wpáyw obiektów budowlanych na rodowisko Wspóáczesna technika stanowi najwi ksze niebezpieczestwo dla rodowiska przyrodniczego. Nowe niebezpieczestwa nie maj charakteru lokalnego i nie s krótkotrwaáe. Zanieczyszczone wody i powietrze rozprzestrzeniaj si na olbrzymie obszary. Z roku na rok wzrasta iloü odpadów przemysáowych oraz odpadów b dcych nast pstwem konsumpcji: mieci oraz zanieczyszczenia wody ciekami. Innym problem jest zanieczyszczenie powietrza (ródáami sztucznymi: przemysá, komunikacja i rolnictwo. „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

38


Bardzo wa*n rol dla fizycznego i psychicznego zdrowia mieszkaców miast ma ziele miejska, która jest zagro*ona gazami przemysáowymi, spalinami samochodowymi, dewastowana w trakcie prac budowlanych i remontowych. Przyczyny negatywnego wpáywu obiektów budowlanych i in*ynierskich na rodowisko.  niekontrolowana rozbudowa przemysáu i komunikacji,  rozrost terytorialny miast,  wynik niekontrolowanej rozbudowy, zachwianie poszczególnych regionów, zakáócenie poszczególnych stosunków przyrodniczych. Objawy zakáóce:  erozja gleb wskutek nadmiernego wyr bu lasów,  bezwáadna eksploatacja surowców prowadzca do powstania krajobrazów ksi *ycowych,  zanieczyszczenie wód i atmosfery,  marnotrawstwo terenów,  niekontrolowana urbanizacja prowadzca do powstawania nadmiernie uci*liwych warunków *ycia w wi kszoci miast. Zapobieganie negatywnemu wpáywowi obiektów budowlanych i in*ynierskich – planowanie przestrzenne – reguluje to Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. O planowaniu przestrzennym (Dz. U. 03.80.714). Okrela wymagania, które musz byü uwzgl dnione przy wszelkich dziaáaniach zwizanych z planowaniem przestrzennym a przede wszystkim:  wymagania wynikajce z koniecznoci ochrony rodowiska przyrodniczego,  zasobów naturalnych,  walorów krajobrazowych i inne. Mo*na stwierdziü, *e zadaniem planowania przestrzennego jest okrelenie przeznaczenia terenów i sposobu ich zagospodarowania tak, aby byáy uwzgl dnione wszystkie bie*ce i przyszáe potrzeby u*ytkowników terenu bez uszczerbku dla rodowiska. Ochron i ksztaátowanie rodowiska reguluj nast pujce ustawy:  Dz. U. 01.62.627 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony rodowiska,  DZ. U. 01.62.628 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. – o odpadach. Nale*y pami taü, *e rodowisko naturalne jest dobrem ogólnoludzkim.

4.7.2. Pytania sprawdzajce Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz czy jeste przygotowany do wykonania üwicze. 1. Jakie s najwi ksze problemy wspóáczesnej urbanistyki? 2. Jakie s przyczyny negatywnego wpáywu obiektów budowlanych na rodowisko? 3. W jaki sposób zapobiega si negatywnemu wpáywowi obiektów na rodowisko?

4.7.3. ûwiczenia ûwiczenie 1 Zaplanuj tras spacerow lub turystyczn w pobli*u Twojego miejsca zamieszkania i zwróü uwag na wyst pujce na trasie istniejce tereny zieleni (cmentarze, parki, áki, zagajniki) oraz zbiorniki wodne. Opisz jak rol peáni dla mieszkaców tereny zieleni w pobli*u miejsca zamieszkania. Sporzd( plan trasy z naniesieniem istniejcych i planowanych elementów otoczenia i maáej architektury. „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

39


Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4) 5) 6)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: odszukaü w literaturze informacje na temat zieleni w pobli*u miejsca zamieszkania, przeanalizowaü plan okolicy, dokonaü ogl dzin okolicy, rozpoznaü obiekty terenów zieleni i maáej architektury, opisaü istniejce w okolicy obiekty zieleni i malej architektury, sporzdziü rysunek planowanej trasy spacerowej z naniesionymi istniejcymi oraz projektowanymi elementami, opisaü wpáyw zieleni na *ycie czáowieka. Wyposa*enie stanowiska pracy:

 literatura,  plan okolicy,  przybory rysunkowe.

ûwiczenie 2 Przeanalizuj czynniki wpáywajce na degradacj rodowiska naturalnego, wyst pujce w otoczeniu Twojego miejsca zamieszkania. Opisz ich wpáyw na rodowisko i zaproponuj dziaáania, które mo*na podjü, aby poprawiü sytuacj . Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4) 5)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: odszukaü w literaturze informacje na temat czynników wpáywajcych na degradacj

rodowiska, przeanalizowaü plan okolicy, dokonaü ogl dzin okolicy, rozpoznaü obiekty i czynniki zagra*ajce rodowisku, sporzdziü rysunek: na planie okolicy nanieü miejsca, gdzie stwierdzono wyst powanie zagro*e i opisaü je, opisaü proponowane dziaáania umo*liwiajce popraw sytuacji. Wyposa*enie stanowiska pracy:

 literatura,  plan okolicy,  przybory rysunkowe.

4.7.4. Sprawdzian post pów Czy potrafisz: 1) wskazaü najwi ksze problemy wspóáczesnej urbanistyki, 2) scharakteryzowaü przyczyny negatywnego wpáywu obiektów budowlanych na rodowisko, 3) wskazaü sposoby zapobiegania negatywnemu wpáywowi obiektów na rodowisko.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

40

Tak

Nie


4.8. Maáa architektura 4.8.1. Materiaá nauczania Obiekty maáej architektury sáu* do zagospodarowania terenów mieszkaniowych. Wyst puj jako elementy zabawowe dla dzieci, do wypoczynku i zagospodarowania terenu, oraz jako elementy gospodarcze. Maj za zadanie stworzenie odpowiednich warunków do zabaw i gier dzieci i máodzie*y, wypoczynku dorosáych, stanowi fragmenty uksztaátowania terenu oraz s elementami zagospodarowania placyków gospodarczych lub maáymi obiektami technicznymi zwizanymi z eksploatacj osiedli mieszkaniowych. – – –

– – –     

Elementy zabawowe dla dzieci: piaskownice (pow. ~5 m2) ograniczone murkiem (ceglanym lub betonowym zakoczonym áawk), nawierzchnia wokóá utwardzona, hutawki ró*nego typu dostosowane do wzrostu dzieci w wieku 2–10 lat; mog byü wykonane z drewna, z lin i áacuchów z siedziskami, wokóá trawa, cianki wielofunkcyjne (mog sáu*yü do rysowania, odbijania piáki, wspinania si , przechodzenia przez otwory, zamocowanie zje*d*alni, mostków i lin); max. wysokoü 2,0 m, dáugoü 3–7 m, brodziki (gá bokoü do 15 cm, powierzchnia 15–20 m2 ) ze staáym dopáywem wody, inne elementy zabawowe: tory przeszkód, tunele, szaáasy, palisady, karuzele linowe), górka saneczkowa. Elementy do wypoczynku i zagospodarowania terenu áawki i stoáy, kwietniki i donice na ziele (betonowe, lastrykowe, ceramiczne), fontanny i baseny, murki oporowe, schody terenowe z pochylni (kamienne, z cegáy, betonu) dla wózków dziecinnych i rowerów. Maksymalna wysokoü stopnia 12 cm, szerokoü 35–40 cm.

Rys. 23. àawki i stoáy [13, s. 68]

Rys. 24. Pojemniki na roliny [13, s. 68]

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

41


   

Elementy gospodarcze mietniki (najlepiej jako altana mietnikowa) usytuowane blisko budynków, musz mieü zapewniony dojazd w celu wymiany pojemników, trzepaki, áawki gospodarcze, budynki techniczne o maáych wymiarach (stacje transformatorowe, hydrofornie, pompownie, grupowe w záy ciepáownicze), osáon elementów gospodarczych stanowi ziele: drzewa, krzewy i pncza.

4.8.2. Pytania sprawdzajce Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz czy jeste przygotowany do wykonania üwicze. 1. Jakie zadanie speániaj elementy maáej architektury? 2. Jakie rozró*nia si elementy maáej architektury?

4.8.3. ûwiczenia ûwiczenie 1 Zaprojektuj stóá i áawki z drewna, które b d stanowiü element zagospodarowania Twojej dziaáki. Wykonaj rysunki elementów oraz ich usytuowanie na dziaáce. Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: przeanalizowaü katalogi elementów maáej architektury, odszukaü w okolicy przykáady siedzisk rekreacyjnych, wykonaü rysunki zaprojektowanych przez siebie elementów, sporzdziü opisy wykonania elementów.

Wyposa*enie stanowiska pracy:  literatura,  katalogi obiektów maáej architektury,  przybory rysunkowe. ûwiczenie 2 Odszukaj w swoim miecie obiekty maáej architektury sáu*ce do zabaw dzieci. Wykonaj dokumentacj opisow, rysunkow i fotograficzn tych obiektów. Wybierz takie, które Twoim zdaniem s najáadniejsze, najbardziej funkcjonalne i bezpieczne oraz wykonane z materiaáów ekologicznych. Uzasadnij swój wybór. Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4) 5) 6)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: odszukaü w literaturze informacje na temat obiektów maáej architektury, przeanalizowaü plan okolicy, dokonaü ogl dzin okolicy, rozpoznaü zabawowe obiekty maáej architektury, opisaü, naszkicowaü i sfotografowaü rozpoznane obiekty, dokonaü wyboru z uwzgl dnieniem podanych kryteriów, uzasadniü swój wybór.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

42


    

Wyposa*enie stanowiska pracy: literatura, plan okolicy, szkicownik, przybory rysunkowe, aparat fotograficzny.

4.8.4. Sprawdzian post pów Czy potrafisz: 1) okreliü jakie zadanie speániaj elementy maáej architektury, 2) rozró*niü elementy maáej architektury, 3) zaprojektowaü proste elementy maáej architektury.

Tak

Nie

4.9. Inwentaryzacja obiektów budowlanych 4.9.1. Materiaá nauczania Inwentaryzacja obiektów budowlanych Inwentaryzacja budynku jest dokumentacj istniejcego stanu budynku opracowana na podstawie pomiarów z natury, ogl dzin i bada. Dokumentacja inwentaryzacyjna obiektu powinna zawieraü:  opis techniczny,  czeü rysunkow,  cz ü fotograficzn,  wyniki bada. Inwentaryzacja mo*e obejmowaü caáy obiekt (caákowita) lub jego segment, fragment, parcel (cz ciowa) oraz detale architektoniczne (inwentaryzacja czstkowa). Wykonuje si

inwentaryzacj : architektoniczn, konstrukcyjn i instalacyjn. Opis techniczny zawiera: informacje o budynku, jego konstrukcji, wyposa*eniu i stanie technicznym elementów budynku oraz opisy wszystkich okolicznoci, których nie mo*na przedstawiü na rysunku. Cz ü rysunkowa (skala 1: 100 lub 1: 50) zawiera: plan sytuacyjny dziaáki z usytuowaniem budynku i ssiadujcej zabudowy (wykonuje si na podkáadzie geodezyjnym sytuacyjnowysokociowym), rzuty poziome wszystkich kondygnacji, wi (by dachowej, poáaci dachowych wraz z kominami, przekroje pionowe, widoki elewacji, detale architektoniczne oraz elementy konstrukcyjne. Czeü fotograficzna – zawiera dokumentacj stanu istniejcego. Wyniki bada – w przypadku wykonywania inwentaryzacji konstrukcyjnej (badania materiaáów i stanu elementów konstrukcyjnych). Prace zwizane z wykonywaniem cz ci rysunkowej inwentaryzacji:  wykonanie szkicu odr cznego obiektu,  dokonanie pomiarów (wyniki uzyskane z pomiarów wpisuje si na rysunku szkicowym wzdáu* jednej cz ci cigáej linii wymiarowej z zachowaniem kolejnoci odczytów, pocztek i kierunek wzrastania liczb (pomiaru) oznacza si zerem ze strzaák, koniec krzy*ykiem),  wykrelenie rysunków inwentaryzacyjnych na podstawie wykonanych uprzednio szkiców i pomiarów. „Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

43


Rys. 25. Przykáady wymiarowania szkiców inwentaryzacyjnych z zapisem wymiarów:a) poziomym, b) pionowym [2, s. 144]

Przy wykonywaniu inwentaryzacji oprócz metody tradycyjnej stosuje si tak*e: fotografi , fotogrametri oraz metod termowizyjn. Metoda termowizyjna – zast puje wykonywanie odkrywek na przykáad tynków ukazujc na monitorze aparatury ukáad cegieá, zamurowane elementy. Zasady wykonywania inwentaryzacji obiektów przedstawiono szczegóáowo w jednostce moduáowej „Posáugiwanie si dokumentacj techniczn”.

   

Inwentaryzacje obiektów budowlanych wykonuje si w przypadku: planowanego remontu lub modernizacji obiektu, koniecznoci odtworzenia dokumentacji technicznej obiektu (zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo Budowlane), tworzenia katalogu obiektów zabytkowych, rozbiórki obiektu.

4.9.2. Pytania sprawdzajce 1. 2. 3. 4.

Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz czy jeste przygotowany do wykonania üwicze. Co to jest inwentaryzacja obiektu budowlanego? Jakie rozró*nia si rodzaje inwentaryzacji budowlanej? Z jakich cz ci skáada si dokumentacja inwentaryzacyjna? W jakim celu wykonuje si inwentaryzacj obiektów budowlanych?

4.9.3. ûwiczenia ûwiczenie 1 Wykonaj inwentaryzacj sali lekcyjnej w Twojej szkole. Sporzd( rysunki: rzut sali oraz przekroje podáu*ny i poprzeczny w skali 1: 50. Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: utworzyü zespóá pomiarowy (3 osoby), wykonaü szkic sali lekcyjnej, wykonaü pomiary inwentaryzacyjne, narysowaü rzut i przekroje podáu*ny i poprzeczny sali lekcyjnej.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

44


   

Wyposa*enie stanowiska pracy: literatura, przybory rysunkowe, szkicownik, tama miernicza lub dalmierz.

ûwiczenie 2 Wykonaj (w zespole) inwentaryzacj budynku jednorodzinnego. Sporzd(: opis techniczny, cz ü rysunkow w skali 1: 50 oraz dokumentacj fotograficzn. Rysunki wykonaj przy pomocy dost pnego w szkole programu komputerowego. Sposób wykonania üwiczenia

1) 2) 3) 4) 5) 6)

Aby wykonaü üwiczenie powiniene: utworzyü zespóá pomiarowy (3 osoby), wykonaü szkice, wykonaü pomiary inwentaryzacyjne, wykonaü dokumentacj fotograficzn, sporzdziü cz ü rysunkow dokumentacji inwentaryzacyjnej. sporzdziü opis techniczny.

    

Wyposa*enie stanowiska pracy: literatura, przybory rysunkowe, szkicownik, tama miernicza lub dalmierz, komputer z oprogramowaniem do sporzdzania rysunków oraz drukarka.

4.9.4. Sprawdzian post pów Czy potrafisz: 1) zdefiniowaü poj cie inwentaryzacji obiektu budowlanego, 2) rozró*niü rodzaje inwentaryzacji budowlanej, 3) okreliü z jakich cz ci skáada si dokumentacja inwentaryzacyjna, 4) okreliü w jakim celu wykonuje si inwentaryzacj obiektów budowlanych, 5) wykonaü inwentaryzacj budowlan niewielkiego obiektu.

„Projekt wspóáfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spoáecznego”

45

Tak

Nie


Projektowanie architektoniczne