Atlantic Review Edition #2 2024

EDITION #2 – 2024

THE FAROE ISLANDS

Home of the

Atlantic

salmon

hiddenfjord.com

Photo: RIVA The Faroese Dance Company Photographer: Gwenaël Akira Helmsdal Carré

CONCERTS EXHIBITIONS FILMS THEATRE DANCE LITERATURE ARCHITECTURE Welcome to the Nordic House, the cultural centre of The Faroe Islands

The Nordic House in the Faroe Islands Norðari Ringvegur | FO-100 Tórshavn | +298 351351 | nlh@nlh.fo

nlh.fo

‘When we took Berlin ...’ he famous line from the song by singer songwriter Leonard Cohen could hardly be more apt: ‘First we take Manhattan, then we take Berlin’. Last year Atlantic Airways flew its first direct flight across the sea to New York, and we opened this year by transporting hundreds of Faroese supporters to the Euro Handball Championships in Berlin.

The first a Faroese national team has qualified for.

And boy did we take Berlin!

Around 5,000 people from the archipelago, 10% of the population, were in the German capital and the Faroese wall in white became part of the Mercedes-Benz Arena when the Faroese team played. With unconditional support, singing, cheering and clapping the atmosphere in the hall was almost impossible to put into words. So this edition couldn’t go to print without an account of those days in Berlin: Suni Merkistein, commentator on our national broadcaster KVF, takes us on this journey.

And in Berlin we dwell for a while. The Faroese lyrical soprano, Birita Poulsen, lives and works there. She is a freelance singer, which means that she auditions for parts and is also on the roster of the Berlin Radio Choir.

From Berlin we travel to Klaksvík where the elegant new culture hub, Varpið, has opened its doors. Varpið sets out to house public culture and foster community, both the Chair of the Board and the Managing Director are convinced that the facility houses endless possibilities, not merely for the Northerner Isles but the whole country.

4 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

Photo: Súsanna Smith Johansen

T

This year is the 40th anniversary of Faroese public television broadcaster Sjónvarp Føroya, now Kringvarp Føroya (KVF). Today it is difficult to imagine the Faroe Islands without Faroese TV, but four decades ago it was not a given that there would be any such channel. As is so often the case, passionate pioneers paved the way. In this magazine we meet one person who was there from the beginning, as well as the current CEO of KVF and a media expert, who discusses the role of a Faroese broadcaster.

We also have room for another anniversary – 140 years no less.

The smack Johanna of Vágur village turns 140 years. The grand old lady originally hails from Scotland, was built in 1884 and purchased to the Faroe Islands in

1894 by Jákup Dahl á Gørðunum.

Johanna fished the seas for over 70 years, and she still sails today as the pride of Vágur.

In addition, we have an article in our series on the artists our aircraft are named after. This time the article is on William Heinesen and his authorship.

And the icing on the cake is a fabulous guide to London with tips for young and old. You see, Atlantic Airways will be flying direct to London this summer from June 1st to August 31st.

With these words we hope you are comfortably seated and wish you leisurely travels and happy reading.

Jóhanna á Bergi CEO, Atlantic Airways

Starter Kit Prepaid SIM card Includes: 7GB & 50 DKK call & text Buy at Vágar Airport or in our Teleshops in Tórshavn, Hoyvík, Klaksvík, Saltangará and Tvøroyri.

Photo by: Erla Ziskasen

Innihald / Contents: øroyskt sjónvarp í 40 ár 08 FFaroese Television Turns 40 að er gandur, tá ið tú 18 Tstendur á pallinum It is magic on stage

30 ...Then we take Berlin! tjørnudust yvir Varpið 44 SStardust over Varpið illiam Heinesen: føroya 58 Wkendasti rithøvundur – uttanlands The most famous faroese author – abroad 140 ár: „A Rye-built is 68 Jaohanna hallmark second to none” Johanna 140 years: A Rye-built is a hallmark second to none

58

78 Tín vegvísari í London

44

86 Søgan hjá Atlantic Airways arnasíðan 94 BChildren’s page rossorð & Sudoku 95 KCrossword puzzle and Sudoku

30

kunning um prentstað og svanamerki á prentlutum

Prentstað Allir prentlutir eiga at hava prentstað á. Tí verður heitt á tykkum, sum lata okkum prentklára pdf, um at minnast til at seta á prentlutin: Prent: Føroyaprent.

svanamerki Svanamerkið er búmerkið hjá Norðurlendsku umhvørvismerkingini og er eitt skrásett og vart vørumerki. Tað eru tí reglur fyri, hvussu tað skal síggja út á prentlutinum, og hvussu tað má ATLANTIC Svanamerkið REVIEW is published

by Atlantic Airport, FO-380okkara Sørvágur,www.foroyaprent.fo. brúkast. kann takastAirways, niðurVagar av heimasíðu tel. +298 34 10 00. Advertising: atlanticreview@atlantic.fo. Editor: Ingrid Bjarnastein – ingrid@atlantic.fo.

Layout: J­ ensia Gaardlykke Rossum – jensia@atlantic.fo. Responsibility: Jóhanna á Bergi. Proof and Dømi: translation: Sprotin.fo. Printed by: foroyaprent.fo. This publication may only be re­produced Fylg dømunum Minst til Birita at búmerkið eisini kann Smith veraJohansen. svart. in agreement with theher. publishers.

Cover: Poulsen. Photo by: Súsanna

SKR I VAÐ H EV U R JÁ K U P B O G I JO E N S E N M Y N DI R : E R L A ZIS K A S E N & K V F

Føroyskt sjónvarp í 40 ár

Tað var ein stór mentanarlig kollvelting, tá ið almenna Sjónvarp Føroya fór í luftina á fyrsta sinni tann 1. apríl í 1984. Øll ofraðu seg fyri sjónvarpið, sigur eitt av starvsfólkunum, sum var við frá byrjan. Týdningurin av føroyskum tilfari hevur sjáldan verið størri enn júst nú, heldur stjórin á stovninum. Og miðlafrøðingur heldur, at sjónvarpið hevur ment seg, men ivast í, um vit hava eitt sjónvarp til tíðina

M

innist tú, tá ið Ove kysti havfrúnna? Ella minniliga dyst­in í Landskrona? Ella tá ið føroy­ingar tóku Berlin?

Minnist tú bankakreppuna? Tá ið landið fór á heysin? Ella sam­ ráð­ing­ar­nar við donsku stjórnina um full­veldi?

Minnist tú ólavsøkurnar, Prix Føroyar ella tá ið fólkakirkjan varð yvir­tikin og gjørdist føroysk?

Ella hvussu við dólgunum, Flatt av flatlondum og Pipar og Salt? Í 40 ár hevur sjónvarpið savn­ að før­oy­ingar um tað, sum er før­oyskt og okkara. Um tíðindi, undir­hald, ítrótt og mentan, átrúnað, barna- og ungdóms­send­ ing­ar og mangt, mangt annað.

Sjónvarpið hevur serliga tign í føroyska miðlalandslagnum. Av tí sama er byrðan stór.

Tað var tann 1. apríl í 1984, at Sjón­varp Føroya fór í luftina á fyrsta sinni. Jógvan Asbjørn

Skaale, sáli, sum ár­ini framman­ undan hevði verið odda­maður í privata sjón­varps­felag­num, var settur at leiða al­menna sjónvarpið.

Byrjanin var ógvuliga trilvandi.

Fyrstu tíðina var talan um nakrar fáar royndarsendingar, og um­ framt stjóran sjálvan var bara ein rokn­skapar­leiðari og ein tekniskur leið­ari í starvi á stovninum. Út­ gerð fyri fleiri milliónir krónur varð keypt inn í Vørðsluna, men stovn­ur­in hevði tørv á fólki at gera og fram­leiða inn­sløg og sendingar til hetta góða sjónvarp.

Men so við og við mentist stovn­ ur­in. Fyrsta tíðinda­sending­in, Dag­ur og Vika, fór í luftina fríggja­ kvøld­ið 25. mai í 1984, og so kom glið á.

NÝTT OG SPENNANDI Í bløðunum hetta summarið í 1984 sást lýsing eftir starvsfólki til

Sjónvarp Føroya. Ein breið lýsing, ið ikki greinaði nærri, hvørjar upp­ gávur­nar vóru.

Bergljót Debes Hentze, sum var út­búgvin bókavørður í Keyp­ manna­havn og um hetta mundið starvað­ist á Landsbókasavninum, helt, at tað ljóðaði sum ein spenn­ andi avbjóðing at kveikja og menna eitt nýtt føroyskt sjón­varp.

Hon søkti og byrjaði í sjón­varp­ inum í august í 1984. Tá byrjaðu eisini fleiri onnur í starvi. Bergljót var upp­runa­liga í savninum hálva tíð, men tað var skjótt, at boð vóru eftir henni at gera innsløg og send­ ing­ar, tí tilfar mátti framleiðast til før­oy­ska hyggjaran.

– Sjónvarpið og umhvørvið í Vørðsl­uni var nakað serligt og stend­ur eftir sum eitt stuttligt minni úr farnum tíðum. Alt var so nýtt og spennandi. Einki lá í fast­ ari legu, og alt var borið uppi av einum serligum anda, sum ikki

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 9

er til longur. Starvsfólkini vildu gera sítt ítasta, so sjónvarpið skuldi fáa so góða byrjan sum til bar. Tí gjørdust dagarnir ofta lang­ ir og drúgvir. Øll ofraðu seg fyri sjón­varpið, og summi brendu ljós­ ið í báðum endum, sigur Bergljót.

Tað breyt eisini í bæði borð, tá ið stjórin sum eitt tað fyrsta og ósmæðin strikaði donsku TV-avís­ ina og einki setti í staðin.

Dagur og Vika var ikki fødd, og tí kom sjón­varp­ ið skeivt og óheppið frá byrjan, heldur Bergljót.

Men føroyingar tóku kort­ini skjótt nýggja miðil­in til sín, og tá ið før­oy­ska tíðinda­send­ing­ in fór av bakka­stokki, var stríðið gloymt.

– Tað var stórt at síggja heim­lig­ar myndir úr bygd og bý, sigur Bergljót.

Hon minnist, hvussu nýtt og slóð­brót­andi sjón­varp­ið var, tí hvørki starvs­fólk ella hyggjarar vóru greið yvir, hvussu stór ávirkan­in av hesum nýggja mynda­miðli­num var.

– Tað var skjótt at gerast eitt kent andlit í Føroyum, sigur Bergljót og minnist manga stutt­liga løtu, tá ið fólk á gøtuni ógvað­ust, tí fólk­ ini í sjón­varpi­num líkt­ust ikki í veru­leika­num.

Tá ið sjónvarpið og útvarpið vórðu løgd saman 1. januar í 2005, flutti Bergljót saman við hinum úr gomlu Vørðsluni, sum hevði verið karm­ur um sjón­varpið frá byrjan, niðan í Sortu­díki. Men tá hvarv ser­liga hug­lag­ið og saman­ hald­ið, sum hevði verið so sterkt

10 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

millum starvs­fólk­ini í Vørðsluni, sigur hon.

– Sjónvarpið er eitt kapittul fyri seg í mín­um lívi. Sjónvarpið var sum ein stór familja, sigur Bergljót, sum gavst í Kringvarpi Før­oya í 2018.

PROFESSIONELLARI Men hvussu er støðan hjá føroysk­ um sjónvarpi í dag, og hvat skal føroy­skt sjónvarp frameftir?

Bjarni Arge er útbúgvin miðla­ frøð­ing­ur á lærda háskúlanum í Aarhus, og hann heldur, at sjón­ varp­ið við árunum hevur ment seg nógv og er vorðið munandi betri, enn tað var við byrjan í 1984.

– Føroyskt sjónvarp er í dag professionellari, og nógvar send­

ing­ar kunnu samanberast við kostnaðar­miklar framleiðslur uttan­lands. Styrkin hjá sjón­varp­ inum er, at eingin annar av­mynd­ ar og viðger føroysk viður­skifti, og tí eru vit púra bundin av, at føroyska sjónvarpið ger tað. Men tað kann sam­stundis vera ein veik­leiki, tí tað eru ov fá í Føroy­um, sum kappast við almenna sjón­ varp­ið um at gera dygdar­ gott til­far, sigur hann.

Hann heldur, at vantandi kapping­in er ein smeitur, tí hyggjar­in krevur somu góðsku, ið hann fær gjøgnum út­ lendsk­ar sjón­varps­rásir og stroymingar­tænastur.

Hinvegin ivast hann í, um tað er rætt at samanbera føroyska sjón­varp­ið við útlendsku rásir­nar, og setir spurningin, um føroy­skt sjón­varp neyðturviliga skal menn­ast á sama hátt sum sjón­varps­rás­ir í øðrum londum.

– Tað gjørdu vit ikki í 1984. Tá vóru íverk­ setara­hug­ur­in og slóð­ brótara­tank­ar fremst í huga. Tá ið hugt verður at sendingum frá áttiti­ár­ u­num, sæst eingin hand­bók fyri, hvat ein góð sending er ella eitt inn­slag. Einstaklingar brúktu sína egnu vitan, kreativitet og arbeiðs­ semi til at skapa nakað nýtt, sigur hann.

Nú 40 ár eru liðin, síðan almenna føroyska sjónvarpið varð stovnað, er tíðin búgvin, heldur Bjarni Arge, at reisa spurn­ing­in, um Kring­varpið og harvið sjón­ varpið ikki hevur tørv á einum

Think mash-up.

Think grazing sheep outside the shopping centre. Think DJ-sets inside, while sea shanties are sung outside. Think medieval costumes with the latest smartphones in their pockets. Think small island life and city life in the same sphere. Think modern architecture with a turf roof. Think fusion cooking in a 300-year-old house. Think internet everywhere and Big Brother nowhere. Think mash-up. Not made-up.

Welcome to Tórshavn.

„

Sjónvarp hevur sera stóran týdn­ing fyri savningarmegina í einum landi. Men tað er treytað av, at fólk savnast at hyggja at somu sendingum. Og tað er nakað, sum verður alsamt óvanligari.

Bjarni Arge

12 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

“

kapp­ingar­neyta, eini lítlusystur, sum hann mál­ber seg, ið kann skapa ein líkn­andi anda og geva føroy­ska miðla­heimi­num eitt spark.

HYGGJARIN ER KRÆSIN Javnan eru hvassar atfinningar mót­vegis føroyska sjónvarpinum.

Ofta tí talan er um útlendskar send­ing­ar ella føroyskar sendingar, sum hava verið á skíggjanum áður.

Spurningurin er tí, um vit hava eitt sjónvarp, sum vit kunnu kalla føroyskt og nøktandi?

– Vit hava føroyskar sending­ ar, men eg ivast í, um vit veru­liga hava eina føroyska sjón­varps­rás við øllum tí, sum sam­tíð­ar­hyggjar­ in krevur. Eg hugsi ser­liga um føroy­skt morgun­sjón­varp, tíðinda­ send­ing­ar hvønn gerandisdag og um viku­skiftini, undir­halds­ sending­ar, egin­fram­leidd­ar drama­sendi­røðir og so fram­vegis.

Eg dugi ikki at meta um, hvat orsøkin er, men van­liga verður vantandi játtan til Kring­varpið nevnd sum ein orsøk, sigur Bjarni Arge.

Men hvat skal eitt føroyskt sjón­ varp í grund­ini, spyrja vit miðla­ frøðing­in.

– Føroyskt sjónvarp skal skapa eina fjølbroytta viftu av sending­ um á føroyskum. Endamálini eru so mong, men eitt høvuðsendamál er at geva føroyingum nakað at spegla sær í og kjakast um. At skjal­festa sam­tíðina hevur eisini stóran týdn­ing, sigur Bjarni Arge.

Tað er ein sannroynd, at sjón­ varps­miðil­in hevur sterka at­drátt­ ar­megi og kann sum fáur annar miðil savna tjóðina. Tað sæst og kemur serliga til sjóndar, tá ið talan er um beinleiðis send­ing­ar.

Tað kann til dømis vera bein­leiðis tíðinda­sending­ar, ella tá ið sent verður beinleiðis frá ítróttar­kapp­ ing­um ella stórum tiltøkum, ið eitt nú hava til endamáls at savna pening til vælgerandi endamál.

– Sjónvarp hevur sera stóran týdn­ing fyri savningarmegina í einum landi. Men tað er treytað av, at fólk savnast at hyggja at somu send­ing­um. Og tað er nakað, sum verður alsamt óvanligari sigur Bjarni Arge, miðlafrøðingur.

Hann sipar í hesum sambandi til broyttar miðlavanar hjá brúk­ ara­num. Rákið seinastu árini hevur verið, at brúkarin í alsamt størri mun sjálvur ger av, nær hann hyggur at sendingum, tí tað er so lætt gjøgnum internetið, har send­ing­ar­nar altíð eru tøkar.

Neyðugt er ikki sum fyrr at bíða eftir klokkuni, og nær sjónvarpið hevur eina sending á skránni.

Bjarni Arge vísir á, at lítil og eingin miðla­gransk­ing er í Føroy­ um. Tí er altíð grund­leggj­andi óvissa, tá ið tosað verður um føroysk­ar miðlar og føroyskt sjón­ varp. Av somu orsøk kann tað vera trupult at koma til av­g jørd­ ar niður­støður, hvørt sjón­varps­ mentan­in er øðrvísi í Føroyum enn aðra­staðni, sigur hann.

Men eitt vikast ikki. Og tað er, at kappingin um hyggjaran er ógvuliga hørð.

UNDIR STÓRUM TRÝSTI Maðurin á brúnni, hann, ið stend­ ur á odda og stjórnar føroyska sjón­varpi­num, nú tað rundar tey fjøruti árini, er Ivan Hentze Niclasen.

Hann er samdur við miðla­frøð­ ing­in um, at føroyskt sjónvarp hevur ógvu­liga stóra og týðandi

sam­felags­liga uppgávu at røkja og er undir støðug­um trýsti.

Miðlaheimurin er ikki bara broytt­ur mun­andi, síðan sjón­ varpið kom í 1984, hann er koll­velt­ ur, og vandi er fyri, at sjón­varp­ið ikki longur hevur ta somu sterku savning­ar­megina. Føroyskt mál, føroysk mentan og føroyskt sjón­ varp er undir ógvisligum trýsti uttan­í­frá, ávarar stjórin.

– Talgilding­in hevur gjørt, at miðlar – heimligir og teir út­ lendsku – virka globalt og kappast um hyggjar­ar, lurtarar og lesarar í øllum lond­um. Tað ger, at føroy­ ska rúm­ið, sum sjónvarpið skapti og hjúkl­aði um, er komið undir ógvis­ligt trýst og er í stórum vanda fyri at vikna enn meira. Flóð­aldan av út­lendsk­um rásum og stroym­ ing­ar­tænastum ger, at føroyski brúkarin hevur ikki bara før­oy­ skt sjónvarp, men eina ør­grynnu av tilboðum at velja ímillum. Og tað setir stór krøv til okkum at framleiða dygdargott føroy­skt tilfar, sigur Ivan Hentze Niclasen.

Hann heldur, at tað hevur stóran týdning at tvíhalda um og varð­veita og menna gott føroyskt sjón­varp.

– Sjónvarpið er føroyskur tíðinda- og mentanarberi. Bara føroysk­ir miðlar gera tíðindi og send­ing­ar um Føroyar á føroysk­ um. Søgur­nar um okkum og tað, sum knýtir okkum saman. Tí er tað so um­ráð­andi at halda fast um eitt føroy­skt sjón­varp, sum savnar tjóð­ina um mál, mentan og sam­ leika. Eitt sjón­varp, sum er berari av almenn­um menta­skapi og kann kveikja og menna ta fólka­ræðis­ligu sam­røðuna. Sjón­varp­ið skal verja um tað lokala og hava styrkina at standa ímóti ávirkan­ini uttan­eftir, sigur hann.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 13

bjóð­ing­in í dag er ein onnur og nógv størri og krevur, at stovnar­ nir standa saman.

– Fyrr kappaðust stovnarnir hvør móti øðrum í lítu Føroyum.

Nú liva vit í einum heilt øðrum veru­leika og kappast við allan heim­in. Tað er tann stóri og grund­leggj­an­di munurin, sigur Ivan Hentze Niclasen.

Hann skilir røddirnar, ið finn­ ast at og halda, at sjónvarpið fram­ leið­ir ov lítið av føroyskum til­fari.

– Tað er partvíst rætt, og vit høvdu ynskt, at tað var øðrvísi. Vit kýta okkum hvønn dag at fram­ leiða so nógv og gott føroyskt til­far sum til ber. Men vit mugu ásanna og minnast til, at vit eru ein lítil stovnur í mun til teir út­lend­sku, ið hava nógv størri fíggjar­liga orku og rásarúm til sjónvarps­fram­ leiðslu, sigur Ivan Hentze Niclasen.

FAKTA: Sjónvarp Føroya sendi fyrstu ferð tann 1. apríl í 1984.

RÆTT AT LEGGJA STOVNARNAR SAMAN Og júst ógvisliga ávirkanin og harða kapp­ing­in um hyggjaran hevur fingið Ivan Hentze Niclasen at broyta hugsan og støðu í spurn­ ingi­num um, hvørt tað var rætt ella ikki at leggja Sjónvarp Føroya og Útvarp Føroya saman í ein felags stovn undir heitinum Kring­ varp Føroya.

– Eg var upprunaliga ímóti at leggja stovnarnar saman. Men eg havi broytt hugsan, og í dag eri eg full­vísur í og púra sannførdur um, at av­gerðin var tann rætta.

Skulu vit standa ímóti ávirkanini

14 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

uttan­eftir og varðveita eitt sterkt før­oyskt miðla­rúm, mugu vit hava ein sterkan almennan public service stovn. Eg ivist stórliga í, um útvarpið og sjónvarpið sum tveir lutfalsliga smáir stovnar hvør sær høvdu megnað uppgávuna, men saman standa vit sterkari, sigur Ivan Hentze Niclasen.

Ein grundgeving ímóti at leggja stovn­ar­nar saman hevur verið, at kapping­in, sum var millum út­ varp­ið og sjón­varp­ið, linkaði og hvarv.

Ivan Hentze Niclasen tekur lut­ víst undir við hesum sjónarmiði, men heldur, at veruleikin og av­

Fyrsti stjórin var Jógvan Asbjørn Skaale, sáli. Hann hevði framman­ undan verið odda­m aður í privata sjón­varps­felagnum.

Flaggskipið hevur verið tíðinda­ sending­in ‚Dagur og Vika’, men sjón­ varpið hevur eisini savnað tjóðina um undir­hald, ítrótt og mentan, átrúnað, barna- og ung­d óms­sending­ar og mangt, mangt annað. Í sambandi við 40 ára dagin hevur Sjón­varpið framleitt tvær afturlítandi sending­ar, sum vórðu vístar í januar mánaði. Tað var Finnur Koba, sum var vertur og legði til rættis sendingarnar 1984.

Ivan Hentze Niclasen, stjóri í Kring­ varpi Føroya, sigur, at meira er í um­búnað, ið setir sjóneykuna á stór­ hending­ina, tá ið sjónvarpið kom til verðina fyri 40 árum síðani.

EXCEPTIONALLY PURE WATER FROM THE FAROE ISLANDS

W W W. K I RV I . F O

Faroese Television Turns 40

The first time Sjónvarp Føroya, SVF, aired marked a cultural revolution. Faroese public TV was born and has framed every key cultural, political and sporting event since

FACTSHEET: Sjónvarp Føroya, SVF, broadcast for the first time on 1 April 1984.

Its first Director was the late Jógvan Asbjørn Skaale. He previously pioneered the private television association.

The flagship programme is the news broadcast ‘Dagur og Vika’ (Day and Week), but Faroese television also regularly brings the nation together to watch en­ tertainment, sports and culture, religious content, children’s and youth programmes and much more.

16 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

O

ver four decades SVF has united the people of the Faroe Islands around what is ours. From news to youth programmes. The medium takes pride of place in the local mediascape, and with prominence comes responsibility.

SVF first aired on April 1, 1984.

Jógvan Asbjørn Skaale, who previously had led private television initiatives, was appointed Director.

It was a fumbling start with heavy investment in equipment, and a staff of only the Director, a financial officer and a technical lead. SVF needed people to produce contents.

NEW AND EXCITING Bergljót Debes Hentze was a librarian by profession, but applied to work in television. She recalls the pioneering spirit. Everyone dug deep with long days and personal sacrifice.

They got off to a rocky start when the Director overnight cancelled the Danish news broadcast without a replacement. Still, the channel quickly grew in popularity and when the Faroese news, Dagur og Vika, was launched all was forgiven.

‘It was momentous just to be able to see different areas of the country on screen,’ Bergljót emphasizes.

She quickly became a household name and recalls some comical episodes when people on the street were taken aback because ‘the folks on TV’ didn’t look quite the same in real life.

SVF was a very special chapter in Bergljót’s life and she looks back on the team as one big family.

MORE PROFESSIONAL Faroese media specialist Bjarni Arge comments that Faroese TV

has grown more professional over the years with programmes on par with expensive foreign productions.

‘Its strength is that nobody else depicts and discusses Faroese society, so we are wholly dependent on it,’ Bjarni Arge points out, while mentioning that this can also be a weakness in the era of global streaming with limited local competition to spur original content production.

Of course, it is key to consider whether we truly want Faroese tv to develop in exactly the same vein as broadcasters abroad.

What characterized the beginnings was trailblazing entrepreneurship. There was no manual, but broad scope for creativity and grit and breaking new ground.

Bjarni Arge asks whether the time may have come for a little sibling channel, which could give the doyenne a bit of a jolt in the pioneering spirit of 1984.

PICKY VIEWERS SVF has been criticized for relying on foreign material and Faroese reruns.

So, why have Faroese TV? Its purpose is arguably to produce a range of programmes sufficiently diverse to hold a mirror to local society and to document the times.

It is also true that television unites the nation, especially around direct broadcasts, be it news or major cultural or sports events. Of course, this uniting force is contingent on people watching at the same time, and this is in flux. Today programmes are available online on-demand.

No need to switch on at a particular time.

Bjarni Arge would like to see Faroese morning shows, news-

casts every day, Faroese drama, and so on. As well as more media research, in order to determine whether there is a distinct Faroese TV culture.

MERGING UNDER PRESSURE Ivan Hentze Niclasen is the current CEO of the Faroese broadcaster, which was renamed Kringvarp Føroya, KVF, after merging with Útvarp Føroya, the Faroese radio station.

Initially a sceptic, Ivan Hentze Niclasen is now convinced that it was the right choice to create a robust public service institution in order to withstand global pressures.

Though he admits it weakened local competition, he believes today’s global challenges mean strength in unity matters more.

Faroese language, culture and media are under enormous pressure, he warns, as digitalization has made media global and competition for viewers’ attention is now international.

The CEO understands critics who argue that not enough Faroese material is being produced, ’It’s partly true and we wish it were otherwise. We work hard every day to produce as much high quality Faroese contents as possible. But we have to acknow­ ledge that we’re a small institutions compared to those abroad with much greater financial capacity.’

Ultimately, the local broadcaster is a Faroese news and culture bearer. ‘It creates the stories about us and what binds us. This is why it’s crucial to preserve a Faroese TV that unites the nation around language, culture and identity. (…) a medium that can inspire the democratic conversation,’ the man at its helm today concludes.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 17

SKR I VAÐ H EV U R IN G R ID B JA R N A S T E IN M Y N DI R : SÚSA N N A S M IT H JO H A N S E N

Tað er gandur,

tá ið tú stendur á pallinum Birita Poulsen er klassiskur sangari, búsitandi í Berlin, har hon livir av at átaka sær fríyrkisuppgávur av ymsum slagi og at vera eykafólk í radiokamarkórinum. Hetta er hennara kall; tað, hon hevur valt at halga sítt lív til, og tað er nakað, hon elskar av fullum hjarta. – Tað er gandur, tá ið tú stendur á pallinum; tú ert ónertilig ta løtuna, og eingin kann taka teg av pallinum, meðan tú stendur har, sigur hon

E

yðkendu, ótamdu purlurnar og milda andlitið avdúka ikki bein­leiðis stóru røddina, sum býr í sopran­sangar­innuni Biritu Poulsen. Í mai rundar hon tey 30, men hóast sín unga aldur, hevur hon veru­liga gjørt vart við seg sum klassisk­ur sangari bæði heima í Føroy­um og uttan­lands.

Birita hevur altíð havt áhuga fyri klassiskum tónleiki; heilt frá barns­beini.

– Pápi mín hevur altíð lurtað eftir klassiskum tónleiki og operu.

Tá ið hann var ungur, keypti hann sær ein plátu­spælara, og eina ferð hann var uttan­lands, keypti hann tvær plátur. Eina gospelplátu og eina við einum kendum tenori, sum æt Gigli, og tað var í roynd og veru soleiðis, hann byrjaði at lurta eftir klassiskum tónleiki. Og soleiðis hevur klassiskur tónleikur

onkurs­vegna altíð verið natúrligt at lurta eftir, sigur Birita Poulsen og leggur so afturat: – Tá ið eg var lítil, hevði eg kolikk og græt illa. Mamma var heima við mær, men tá ið pápin kom heim, legði hann meg á búkin á sær og spældi dupult­konsert fyri violin­ir hjá Bach fyri mær. So vit plaga at skemta við, at tað hevur havt ávirkan á mína lívsleið.

EITT VEGAMÓT Birita er uppvaksin á Sandi, og tá ið hon var yngri, fór hon at ganga til klassiska gittarundirvísing. Hon fór eisini at syngja; tá var tað mest singer-songwriter, popp og fólka­ tón­leik, hon sang. Um 18 ára aldur fekk Birita at vita frá sínum gittar­ lærara, at hon átti at fingið undir­ vís­ing í klassiskum sangi. Og hon

so gjørdi. Birita kom í samband við Joannu Johansen og fór at ganga til sang­undir­vísing hjá henni.

– Eg dugi ikki neyvt at siga løtuna, tá ið tað skifti fyri meg, og júst nær Joanna bað meg syngja við klassisk­ari rødd. So tað hevur helst verið ein natúrlig gongd, tí tað er ikki nakað, ið hevur rætt meg. Heldur stimbraði tað ein hug at fáa meira av tí og fara víðari á klassisku leið­ina, hóast eg als einki visti um, hvat tað innibar, greiðir Birita frá.

– At koma til sangundir­vísing­ ina gjørd­ist onkursvegna eitt vega­mót í mínum lívi. Tað var tað, sum gjørdi, at eg kom á mína lívs­ leið; eg visti bara ikki av tí tá.

Birita greiðir frá, at tað er stórur munur á at fara frá at syngja meira popp­kent til at syngja klass­ iskt. Tá ið tú syngur popp, er

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 19

tað uttan vibrato, tú brúkar tín bróst­k lang og brúkar ‚belting‘teknikk­in fyri at syngja høgt. Eitt nú Whitney Houston og Christina Aguilera eru kendar sum beltingsangarar.

– At syngja klassiskt er ikki ein natúr­ligur máti at syngja. Tá ið eitt barn syngur, so syngur tað eins og tað, tað hoyrir í út­varpi­ num, og tað er tað natúrliga. Men tá ið tú vilt koma upp í hægri ella niður í lægri tóna­legu, mást tú bróta frá so­kallaða ‚belting‘-tek­ nikki­num og fara í fal­sett, og tú brúkar í størstan mun tín høvuð­ klang heldur enn bróstklang.

TIL BERLIN Týskt sum mál hevur altíð verið ein rað­festing hjá Biritu. Í 8. flokki valdi hon týskt sum valfak, tí henni dámdi væl mál, og tá ið hon fór á mið­nám, valdi hon týskt á A-støði.

– Ótilvitað havi eg helst havt klassisk­an sang í tonkunum og tað, at tað er snilt at duga týskt, tá ið tú syngur klassiskt. Eg fór eisini til Berlin á málskeið í ein mánað í juli, og juli er tann besti mánað­ ur­in. Tá er sól og summar, og runt í bý­num eru fleiri vøtn, har tað ber til at svimja. Summar í Berlin er nakað heilt serligt. Tá ið eg var har, segði konan, eg búði hjá, at eg fór kanska at koma aftur at lesa har. Men tað tordi eg als ikki at droyma um, og eg visti heldur ikki, um eg hevði tað, sum skuldi til, sigur Birita frá.

Eftir loknan fólkaskúla fór Birita til Havnar at ganga á mið­ námi, har hon eisini gekk á Musikk­skúla­mið­námi. Og tá ið Birita skuldi søkja víðari lestur, søkti hon bæði á kon­servatori­ið í Keyp­manna­havn og á Hochschule

20 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

für Musik Hanns Eisler. Hon fór til upp­tøku­roynd í Berlin og fekk bjóð­að pláss.

– Eg visti ikki, hvat hetta var fyri ein skúli, ella hvussu nógv fólk høvdu søkt. Og eg haldi, at tað var gott, sigur Birita, tí tað eru nógv, sum søkja hvørt ár, og bert nøkur fá sleppa inn.

– Eg kendi heldur einki til siðir ella øll tey ymsu sløgini av klassisk­um tón­leiki. Eg kendi bara tær allar­kendastu ariur­nar og

„Hetta er eitt yrki, ið heldur teg árvakna.

Tú kanst ikki blíva ov arrogant ella taka nakað fyri givið.“ Birita Poulsen

okkurt aftur­at, so onkuntíð, tá ið hinir næm­ing­ar­nir tosaðu um ymiskt, so segði eg bara einki, tí eg visti als ikki, hvat tey tosaðu um. Lærar­innan flenti onkuntíð at mær, men eg haldi eisini, at hon við­hvørt var eitt sindur ørkymlað, tí eg ikki visti so nógv. So tað var rætti­liga nógv, eg mátti læra nokk so skjótt, greiðir Birita frá.

Hon helt í fyrstuni, at tað kanska var eitt minus ikki at hava so gott inn­lit í allan tann klassiska tón­leik­in, men so við og við fekk hon eyguni upp fyri, at soleiðis var tað ikki neyð­turvi­liga, og lærdi at seta prís uppá, at hon hevði funnið klassisku leiðina upp á ein organisk­an máta. Birita vísir á,

at tað nevni­liga eru nógv, ið fáast við klassisk­an tón­leik, sum byrja longu sum smá­børn.

– Tað var nakað við, at eg mátti finna mína styrki í tí, at eg eri av Sandi og havi havt ein frælsan og góðan barn­dóm, og síðani havi eg fingið møgu­leika at koma inn í klass­isku tón­leika­verð­ina. Fyrstu ferð, eg yvir­høvur sá eina operu, var í 2013, tá ið eg var á málskeiði í Berlin. Men flestu av mínum skúla­feløg­um til dømis hava verið í góðum barna­kórum og onkurs­ vegna fingist við klassiskan tónleik megin­part­in av lívinum.

GÓÐUR SKÚLI, MEN EISINI KAPPING Birita Poulsen lýsir skúlagongdina á Hochschule für Musik Hanns Eisler sum ó­trú­liga spennandi og gott um­hvørvi at vera í. Skúlin er ikki so stórur og hevur lagt seg eftir at fáa góðar ljóðføris­leikar­ ar og spennandi samstørv við konsert­hús, góðar dirigentar og so fram­vegis.

Lærugreinarnar vóru sera ymisk­ar; ein partur er tað tón­ leika­liga við sangundirvísing og klaver­undir­vísing, og eisini er tað ein kravdur partur, at tú syngur í kóri fyrstu tíð­ina. Men fleiri fak eru eisini, sum ikki bara snúgva seg um sang, teknikk og teori.

– Umframt tey teoretisku fak­ ini sum tón­leika­søgu, teori og hoyri­læru fingu vit eisini sjón­ leika­undir­vísing og undirvísing í standard­dans­um sum valsi og tango. Dansur er ofta knýtt­ur upp í eina fram­førslu, so vit skuldu hava roynt allar standard­dansir­ nar. Eis­ini fingu vit undirvísing í kunstig­ari fikting og akrobatikki. Í akrobatikki lærir tú millum

D

rs u o t aily

Exclusive boat tours Sightseeing & fishing Puffin safari tours Book your tour all year round

seatravel.fo

Puffin safari tours

Fishing tours

seatravel@seatravel.fo +(298) 794100

Enjoy a 2-hour enchanting boat tour with your family and meet Peter Pan, Captain Hook, and Smee aboard an ancient Faroese schooner. Sail through the majestic Faroese nature, exploring Tindhólmur – the iconic location transformed into Neverland in the new Peter Pan & Wendy movie.

In 2023, over 650 guests were mesmerized during our 15 sold-out tours!

Adults: 90 EUR Children: 60 EUR Date: June 24th to July 7th Daily Tours: 3 trip each day Meeting Point: Sørvágur Harbour Capacity: Max 40 People Language: English

FAROESE TOURISM ASSOCIATION

INITIATIVE OF THE YEAR

2023

Tvel Wh

PPER E P VERLD  

SET SAIL TO NEVERLAN D IN 2024!

WATCH THE VIDEO

MORE INFO AND BOOKING

NEVERL AND.FO

S

ia c e p

l

i Fam

ly

u To

rs

FAKTA: Birita Poulsen er fødd 27. mai 1994. Hon er upp­ vaksin á Sandi og er útbúgvin sopran­sangari frá Hoch­ schule für Musik Hanns Eisler í Berlin.

Birita arbeiðir sum frí­y rkis­ sangari og er eisini eykafólk í radiokamarkórinum í Berlin. Í 2021 fekk Birita Poulsen serstøku heiðurs­g ávu landsins, tá ið mentan­ar­virðis­ lønir landsins fyri 2020 vórðu handaðar.

22 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

„

Tá ið eg fann út av, at eg dugdi at syngja, føldi eg, at tað var tað einasta, sum kundi gera meg ordi­liga glaða.

“

Birita Poulsen

annað at detta, sláa og berjast á palli­num, greiðir Birita frá.

Skúlin tekur seks ár tilsamans.

Bachelor­út­búgv­ing­in tekur fýra ár, og síðani tvey ár afturat til masterút­búgv­ing­ina.

– Hvørja ferð ein framleiðsla er, so skulu fleiri til upptøkuroynd til tann leik­lut­in, sum tú vilt hava.

Og har kann tað jú koma fyri, at onkur annar verður vald fram um teg. Tað er ein stórur partur av tí at ganga til upp­tøku­roynd­ ir: tú verður oftari vrakað, enn tú verður vald. Og so er tað, at tú skalt finna teg til rættis í, hvussu hetta ávirkar títt forhold við hana, sum fær leik­lut­in, og til tín sjálvs; um tú missir mót­ið ella ikki, sigur sopran­sangar­in og vísir síðani á: – Tað er eisini givið, at tað gerast tey somu, sum altíð kappast um somu leik­lutir­nar, tí tað er av­g jørt framman­undan, hvat tú kanst syngja, og har­við hvat tú kanst søkja um. So tey, ið hava rødd­ir, sum líkjast, fara altíð at kapp­ast. Summi eru arrogant­ari um tað, men onnur hava ein heilt annan mentalitet. Í roynd og veru kappist eg altíð við eina góða vin­ konu um somu leiklutirnar.

Hóast kappingin er nógv, so sigur Birita, at tað følist ikki køv­ andi.

FRÍYRKISSANGARI Birita bleiv liðug við skúlan í mars mánaði í fjør, og nú arbeiðir hon

sum frí­yrkis­sangari. Tað vil siga, at hon fer frá einari uppgávu til aðra, og tað er ikki altíð, hon veit, nær næsta uppgávan kemur. Hon syngur eisini við í radio­kamar­kóri­ num í Berlin.

– Í Týsklandi eru tað nógv, sum liva av at vera klassiskir sangarar.

Tað er næstan líka vanligt sum at arbeiða í banka. Og tú kanst fáa starv í kóri í Týsklandi við góðari fast­ari løn, vísir hon á.

– At syngja í kóri er heilt fantas­ t­iskt. Tað kann samanberast við at spæla í orkestri. Og tað ger tað sama, hvørjum støði kórið er á, tí tað er ótrú­liga spennandi og gevur so nógva gleði.

Umframt tær framførslurnar, hon er við til við radio­kamar­ kóri­num, finnur hon arbeiði og upp­gávur við at fara til audition, um­framt at hon eisini verður um­ biðin til upp­gávur ella at koma til sang­roynd.

– Alt snýr seg um at hava sam­ bond. At onkur viðmælir teg til eina upp­gávu. Tá eru tit kanska eini tvey, trý, ið skulu til sang­ roynd, og tá er møguleikin fyri at fáa arbeið­ið nokk so góður. Men onkun­tíð biðja tey ítøkiliga um teg, og tað er tað besta. Men fert tú til sang­roynd til eitt fast starv í einum opera­húsi, so er bara at halda tung­una mitt í munni­num, tí tá kunnu tað vera fleiri hundrað um­søkjar­ar. Og tað er tá, tú mást spyrja teg sjálva, hvar tú leggur títt sjálvs­virði: leggi eg tað í teirra ja

ella nei, ella heldur í tað, sum eg eri, og tað, sum eg veit, at eg dugi? spyr Birita retoriskt og heldur fram: – Nú ljóðar tað, sum eg havi full­komið tamarhald á tí. Men tað eru eisini keðiligar løtur, tá ið tú hevur verið til fleiri sangroyndir og fingið fleiri nei á rað. Tú missir ikki bara eitt arbeiði, men eisini eina møguliga inntøku. Tí ræður um at raðfesta rætt, fáa nakrar fram­førslur, sum eru meira javnan, og so eisini satsa upp á okkurt, sum er ordiliga svakligt við­hvørt. Tað er nógv sálarfrøði aftan fyri hesa tilgongdina, og tað ræður um ikki at missa mótið.

Tá ið eg fann út av, at eg dugdi at syngja, føldi eg, at tað var tað einasta, sum kundi gera meg ordi­ liga glaða. Og tað er tað, sum fær meg at blíva við í teimum hørðu løtu­num.

Fyri Biritu er tað ein framíhjá­ rættur at vera listafólk og kunna liva av tí. Men tað hevur eisini ein kostnað og óvissu við sær, tí tú veitst jú ikki altíð, hvat tú skalt gera næst.

– Hetta er eitt yrki, ið heldur teg árvakna. Tú kanst ikki blíva ov arrogant ella taka nakað fyri givið. Tú mást arbeiða hart fyri tí, men tað er grundleggjandi sunt og gott – at royna at liva í løtuni, sam­stundis sum tú fyrireikar teg til næsta lopið. Og sum nú er, eri eg opin fyri teimum møguleikum, sum koma.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 23

GANDUR Á PALLINUM Birita viðgongur, at hon elskar at standa á palli. Tað hevur hon gjørt frá barnsbeini, tá ið hon spældi sjón­leik, sum hon elskaði. Og Birita heldur, at tað er tí, hon er vorðin so hug­tikin av operu, tí har legðist eitt lag aftur at sjónleikinum við sangi­num.

– Tú gerst eitt sindur av einum adrenalin-junkie av at standa á palli. Tað er ikki tað sama sum at hoppa av eini brúgv við einum bandi um føturnar, men jú størri upp­gávan er, jú meira adrenalin.

Jú fleiri týdning­ar­mikil fólk

24 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

millum áskoðar­ar­nar, jú meira adrena­lin, sigur Birita við einum smíli og heldur fram: – Tað er gandur, tá ið tú stendur á palli­num; tú ert ónertilig ta løtuna, og eingin kann taka teg av palli­num, meðan tú stendur har.

Hon viðurkennir tó, at júst hetta er nakað, ið – um tú ikki umsitur tað rætt – kann gera fólk til stórar egoistar, tí fólk eru komin at lurta eftir tær og tí, tú dugir.

– Men tað er eisini nakað positivt, tí tú gevur nakað, sum ikki bara er fyri teg sjálva, og tað er tað, sum er so vakurt. Og tá

ið tú stend­ur á pallinum, er tað í roynd og veru ein dialogur. Tað er tín tráan eftir at siga okkurt og viljin hjá áskoðara­num at taka ímóti, og annað er einki vert uttan hitt, men kann gerast nakað heilt himmal­skt í teimum heilt góðu løtu­num. Nakað, vit gera saman.

— Birita er fallin væl til í týska høvuðs­stað­num, har hon nú hevur búð síðani 2015. Hon á­sannar, at hennara starvsleið fer at gera tað torført at búseta seg aftur í Føroyum, men tær treytir­ nar hevur hon góðtikið frá byrjan.

– Eg føli, at hóast eg ikki eri alment út­nevnd sum tað, so eri eg eitt um­boðs­fólk fyri Føroyar í øllum, sum eg geri. Allastaðni, har eg syngi, verður sagt, hvaðani eg komi, og tað er nakað, sum eg eri errin av og vil liva upp til. Eg havi halgað mítt lív til hetta, og seinastu nógvu árini havi eg brúkt til at gerast betri og betri, og tað hevur havt við sær, at eg nú havi møgu­leika at syngja á nógvum ymisk­um pallum bæði í Týsklandi og aðra­staðni. Og hóast ynskið og tráan­in altíð er eftir stórum og mæt­um fram­førslum, so er tað týdn­ing­ar­mikið at minnast til, at tá ið saman­um kemur, eru tað allar tær smáu fram­førslur­nar, sum mynda títt lív, tí tú hevur nógv flestar av teimum. Og har hendir gandur­in eisini, sigur hon at enda.

BRÚGVASIMULATOR

MASKINRÚMSSIMULATOR

HEILSUSIMULATOR

ROYN TÍNA VITAN Í VERULEIKAKENDUM UMSTØÐUM

TAK SKEIÐINI TÁ TÚ ERT HEIMA Vit hava nýggjastu tøknina og bestu umstøðurnar at læra nýtt.

Siglir tú úti ella heima er tað ómakaleyst at taka skeiðið hjá okkum. Vinnuháskúlin hevur í 130 ár útbúgvið tey bestu av teimum bestu.

VIT BJÓÐA ØLL SKEIÐ  BRM-skeið

 ERM-skeið

 ECDIS-skeið

 Tecdis-skeið

 GOC-skeið

 Heilsu-skeið

 DP-skeið

 ARPA-skeið

 Eldsløkkingar-skeið

 Trygdar-skeið

 SSO-skeið

 Stroppa-skeið

… og nógv onnur skeið

Finn skeiðsyvirlit og tilmelding á www.skeid.vh.fo

Vinnuháskúlin · Boks 104 · 110 Tórshavn Tel 350 250 · info@vh.fo · www.vh.fo

It is magic on stage Birita Poulsen trained and works as a classical singer in Berlin. Performing is her passion

26 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

B

irita’s interest in classical music springs from childhood.

Her father was a classical music aficionado.

‘I had colic as a baby. Mum was the one who looked after me, but when dad came home he would lay me on his belly and put on Bach’s concerto for two violins.

So family lore has it that he influenced my career choice,’ the soprano chuckles.

When classes first started the Faroese soprano was quite new to the world of opera. She would at times find herself silent, because she simply didn’t know what her peers were talking about. It puzzled her teachers and was a steep learning curve.

She considered it a drawback at first, but grew to appreciate

CROSSROAD The classical guitar was Birita’s childhood instrument. Aged 18 her guitar teacher encouraged her to get lessons in classical singing.

The soprano had always used her voice for pop and folk, but the shift to classical singing felt like a natural progression with her teacher, Joanna Johansen.

The lessons proved a crossroad and would determine her future, though Birita didn’t know it yet.

TO BERLIN German was an early school language choice for Birita.

‘I probably subconsciously thought it might be useful for classical singing. I took a monthlong course in Berlin in July as a teenager. It’s the best month in the city,’ Birita recalls. Her host suggested she might return one day to study, but she didn’t dare dream it then.

After her upper secondary graduation Birita auditioned for Hochschule für Musik Hanns Eisler. ‘At the time I didn’t know the school or how many applicants there were. That was probably for the best.’

“It’s a given that you will always be competing with the same persons with similar voices for the same parts.”

Birita Poulsen

having come organically to the classical path; ‘I had to find my strength in being from a small island and having had a free and happy childhood. (…) Most of my peers started out in established children’s choirs and had already been in classical music most of their lives.’

COMPETITIVE SCHOOLING Birita Poulsen describes her schooling in Berlin as rich and exciting, and not all singing. She had to learn the piano, dance and even swordplay and acrobatics. She learned to fall, punch and fight on stage.

For every school production students had to audition, which is part and parcel of a career where rejections are more common than getting selected. So you have to figure out how that affects your relationship with the person who gets the part and with yourself.

The singer declares; ‘It’s a given that you will always be competing with the same persons with similar voices for the same parts.’ She is usually up against one of her best friends, but Birita doesn’t find competition off-putting.

FREELANCER Birita graduated last year and freelances in Berlin where she is a regular guest in the Radio Chamber Choir. She points out that in Germany working as a singer is almost as common as having a bank job. And choir positions can secure a stable income.

‘Singing in a choir is incredible (…) it doesn’t matter the level, it’s always joyous.’

In addition to choir performances, Birita auditions. It’s all about networking. When you get a recommendation you might only be competing with two or three others. But open auditions for permanent opera positions draw hundreds of applicants. And then you must ask yourself whether you will bank your self-worth on a yes or no, or on who your are and what you can do?

The singer admits that repeated rejections can knock your confidence and finances. So it’s a matter of securing small, but regular, gigs and occasionally truly reaching. The process requires psychological insight and confidence.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 27

What drives Birita is that when she discovered she could sing, she felt it was the only thing that made her truly happy. And for her it’s a privilege to live of her art, in spite of the uncertainty.

‘In this profession (…) you cannot take anything for granted. (…) you live in the moment while preparing the next leap.’

STAGE MAGIC Birita has always loved the stage, she was in theatre as a child. It’s the combination of music and drama that fascinates her in opera.

She smiles; ‘The stage makes you an adrenaline junkie. It’s not like bungee jumping, but the greater the task, the bigger the rush (…) you’re untouchable in that instant on stage.’

Birita admits an adoring audience can make you self-centred, but explains that you are sharing yourself and beauty. It’s a dialogue, all about the performer’s yearning to say something and the audience’s willingness to receive, one is worth nothing without the other. And it can be sublime.

The soprano loves Berlin and accepts that it might be difficult to move home again with her career.

But she feels like a Faroese ambassador. She has dedicated her life to her craft and at every show they announce where she is from, which is a source of pride.

FACTSHEET: Birita Poulsen was born on May 27th 1994. She grew up in Sandur and trained as a soprano singer at the Hochschule für Musik Hanns Eisler in Berlin.

Birita works as a freelance singer and is also an understudy of the Berlin Radio Chamber Choir.

In 2021 Birita Poulsen was awarded a special honour when the 2020 Faroe Islands Culture Prizes were awarded.

28 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

Faroese handknitting yarn, knittingpatterns and knitwear heritage.

Substainable 3D production made locally in Faroe Islands.

Navia Store Toftir - Navia Store SMS - Duty Free Airport - www.navia.fo

SKR I V AÐ H E V U R S U N I M E R K IS T E IN M Y N DI R : SV ER R I E G H O L M , PO R T A L . F O

„ ... Then we take Berlin!“ Berlin á hávetri um miðjan januar. Ikki júst tað, sum átti at lokkað føroyingar í stórum tali burtur at ferðast, men henda vikan í týska høvuðsstaðnum, tá ið Føroyar fingu sín elddóp í einum stórum endaspæli fyri A-landslið, savnaði og sjóðaði føroyingar saman sum kanska ongantíð fyrr

Ú

tsýnið er einastandandi av ovastu rók í risa­stóru leik­høllini Mercedez Benz Arena í Berlin. Vit báðir Ingi Olsen sita har millum allar hinar frá­søgu­menninar og skrivandi journalist­ar­ nar. Starvs­felagar mínar síggi eg heilt niðri á gólvi­ num við vøllin: fotografurin Ragnar A. Jacob­sen og reportarin Jógvan Skeel Nolsøe.

Høllin kókar longu. Haðani vit sita í erva sæst út yvir ovur­stóru fjøldina av føroyskum áskoðar­um.

Tey eru so eyðkend í hvíta leikbúna­num hjá før­oy­ ska lands­lið­num, sum flest øll hava útvegað sær.

Alla­staðni veittrar Merkið. Á stóru videokanónini uppi undir takinum síggj­ast í heilum nærmyndir av kátum føroysk­ um á­skoðar­um. Tónleikurin dunar, so at tað valla hoyrist manna­mál. ‚Sweet Caroline‘, sum brád­liga tagn­ar mitt í niðurlagnum, so at áskoð­ar­ar í felag taka á a capella: ‚oh, oh, oh‘ til tón­leik­ur­in aftur dunar út í ovur­stóru hátalar­ar­nar undir loftinum.

Hýrurin er støðugt uppgangandi. Bróður­part­ur­ in av føroysku áskoðarunum – í hvussu er yngri partur­in – hevur hitað upp í Kreuzberg Festsaal.

Har hava Eyðun og Terji undirhildið fyri teimum vaksnu, meðan lívligu rappararnir í bólki­num RSP fekk lív í ungdómin. Haðani fóru so øll til gongu yvir í leikhøllina í eini næstan enda­leysari røð gjøgnum Berlin bý. Úr dagbókini, ið skrivað varð til henda dagin og borin varð fram í útvarpi og á heimasíðu Kring­varp­sins henda morgunin, taka vit hetta brotið: ÚR DAGBÓKINI: Hósdagur, 11. januar 2024 (Fyri Slovenia-dystin) Dagurin í dag er ítróttarsøgulig stórhending í Føroy­um. Fleiri undrast, at Føroyar eru við, tí vit eru minsta land, sum nakrantíð hevur spælt seg í eitt EM-enda­spæl fyri vaksin.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 31

Vit spæla móti Slovenia, sum hevur stolta hond­ bólts­søgu. Fyri fýra árum síðan mundu teir komið í finalu­na, men snávaðu í hálvfinaluni.

Slovenia hevur eisini verið í tveimum HM-hálv­ final­um í nýggj­ari tíð – í 2017 og 2013 – og í 2004 vóru teir í EM-finaluni.

Føroysku hondbóltsdreingirnir eru tí av álvara komnir upp á Stórapall. Og á toppinum er kalt og náði­leyst. Men einki lið í EM-stevnuni fær so dyggan stuðul heimanífrá sum Føroyar. Her eru tey errin um, at fleiri enn 50.000 týskarar savnað­ust um heimaliðið í setanardystinum í gjár­kvøld­ið, men søgan um, at útivið 10 prosent av øllum, sum í Føroyum búgva, eru komin til Berlin at taka á við sínum liði, slær øll met – og vekir ans.

Føroyingar hava hertikið Berlin. Í hvørjum gist­ing­ar­húsi í býnum finnur tú ein lands­mann.

Loft­brúgv­in úr Føroyum til Berlin í hesi vikuni man vera ein­dømi. Umframt heima­føroying­ar­ nar koma eisini úti­setar mannsterkir higar. Tey, ið frætta um hesa útrás, eru ovfarin og hugsa kanska, at hetta er sjáldsamt fyribrigdi, ið ber á brá at líkjast eini serstakari mentanarligari dia­ spora.

NIÐURTELJING Inni í Mercedes-høllini heldur serstaki hallar­frá­ søgu­maður­in grýtuni á kóki. Sum ein dugnaligur plátu­vend­ari og undir­haldari í senn vindur hann alt upp í skúm í eini stigvísari niðurteljing, til sjálvur dystur­in byrjar. Sum eitt brúsandi cres­cendo dundra Danny & the Veetos út í salin við sanginum ‚Alright‘. Nú livir allur salurin við.

Føroy­ing­ar syngja algoyst­ir við.

Nú styttist til, at spælararnir koma á vøll­in.

Ljós­ið í høllini verður næstan sløkt. Úr video­ kanón­ini undan loft­inum bera liðskipararnir fram eina fair­play-heilsan á sínum móðurmáli.

Føroy­sk­ur lið­skip­ari er danin Peter Krogh, men hann tekur øll á bóli við at bera fram føroyska tekst­in bæði raðið og lýta­leyst. Føroysku áskoðar­ ar­nir fagna honum við lógvabrestum.

Spælararnir standa nú til reiðar at koma inn á vøll­in. Fyrst síggja vit teir í filmsupptøku á stór­ skíggja­num undir loftinum í tilgjørdari støðu, sum vóru teir longu vanir við leiklutin sum týð­ andi sjón­leik­ar­ar­ar í undir­haldsvinnuni. Sam­

32 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

stundis kallar hallarfrásøgumaðurin teir inn á vøll­in. Í einari ljósglæmu í myrku høllini síggjast teir koma rennandi inn hvør eftir annan.

Og nú koma tjóðsangirnir. Øll reisast. Tá ið ‚Tú alfagra land mítt‘ ljómar úr hátalara­útbúnað­ inum, og stóra mannfjøldin tekur á at syngja, er tað, sum fer tað tær kalt niður eftir bakinum. Øll eru paff. Útivið 5000 fólk manna kórið, sum syngur av heitum hjarta. Til endans verður tón­ leik­ur­in doydur av føroyska Berlin-kórinum.

Einki eyga er turt í høllini. ÚR DAGBÓKINI: Frígg jadagur 12. januar 2024 (Eftir Slovenia-dystin) Føroyska manshondbóltslandsliðið og allur hin stóri og trúfasti skarin av viðhaldsfólki er vorðin ein sjáldsama sterk symbiosa.

Eingin veit fyri vist, hvussu nógvir føroyingar eru staddir í Berlin. Onkur sigur 4.000, onnur halda, at tað heldur man tátta í 5.000. Einasta for­dømi um slíka sameining og samanhald, íbirt av ítrótti, man vera fótbóltsfepurin, ið vaknaði eftir byrjan­ina í altjóða fótbólti í 1990.

Eingin av øllum 4.000 ella 5.000 føroying­ un­um í risa­stóru Mercedes Benz Arena í gjár­ kvøld­ið iðrar seg um, at hann var hjástaddur og hevur sett seg fyri ferðini til Týsklands. Vit taptu, gaman í, vit spældu ei heldur okkara besta dyst, kort­ini var hetta ein løta so stór­bær, næstan ó­veru­lig, at tú av røttum kendi søgun­nar veingja­suð bera við teg.

Sum frá leið gjørdist øllum greitt, at føroysku dreing­ir­nir vóru hálvavegna í ferð við at vinna okkara frum­dyst í einum stórum meistaraskapi.

Vit høvdu Slovenia, sum var í hálvfinaluni fyri fýra árum síðani, á knøunum. Tað er ein sann­ roynd, tó at vit brendu í meira lagi og gjørdu fleiri mis­tøk enn vant.

Spældu okkara dreingir ein lýtaleysan dyst ella okkurt, sum líkist tí, so vunnu teir. So lítið rest­aði í. Sensasjónin lúrdi, kalvin var hálvur innan­borða, men vit mistu á stokkinum.

Ein góðan dag, so vinna vit – eisini í dysti í einum stór­um enda­spæli. Tað fingu vit staðfest.

Hetta er bara byrjanin. Føroyingar tykjast ongan at firnast, hvørki áskoðar­ar ella enn minni spælarar. Eitt ný­v unnið framfýsni tykist loga í føroysk­um hjørt­um í týska vetrar­kulda­num.

EXPERIE NC E T H E FAROE IS L A N DS WITH E VERY STEP

Exchange in more than 100 Skoringen stores in Denmark and Norway.

Tax free shopping available. Find us in SMS shopping centre Somu prísir sum í Danmark

Alt ber brádliga til. Undirsjóvartunlar eru, hvat teir eru, nú gera føroyingar eisini loft­brúgv­ar bæði til New York og Berlin. Sum gav sjálvur Leonard Cohen okkum íblásturin: first we take Man­hattan, then we take Berlin.

MINNILIGA LEYGARKVØLDIÐ Onkur løta er, at tú hálvavegna øvundar øllum hinum føroyingunum í Berlin. Tey eru komin hagar at taka sær av løttum sum ferðafólk. Tú ert aftur­ímóti til arbeiðis hvønn dag og fært tí ikki stutt­leikað tær sum hini.

Vit miðlamenn eru í einum umhvørvi fyri okkum sjálvar. Har, ið vit búgva, eru fáir føroy­ ing­ar. Og har fáa vit góðar náðir at hugsavna okkum um arbeiðið. Tað má koma í fremstu røð sum vera man. Vit búgva høgligt; beint árakað Mercedes Benz Arena. Á stóra torginum framm­ an fyri risastóru høllina er stórt úrval av góðum mat­stov­um. Hagar leita vit okkum eftir dagsins gern­ing at fáa okkum mettuna. Hin indiska varð oftast vitjað.

Vit báðir Ingi sita aftur spentir uppi í hæddu­ num í høll­ini millum aðrar frásøgumenn. Beint aftan fyri okkum sita frásøgumenninir hjá

34 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

NRK-út­varp­inum, Patrick Sten Rowlands og við­ merkjar­in Håvard Tvedten, fyrrverandi stór­leik­ ari á norska landsliðnum. Ingi og Håvard hava spælt landsdyst hvør móti øðrum í EM-undan­ kapp­ing í Føroyum fyri nett tjúgu árum síðani.

10. januar 2004 vann Norra 37–24 á Føroyum í høll­ini á Hálsi í Havn, nú skriva vit 13. januar 2024. Norski frásøgumaðurin ger viðtal við Inga stutt fyri dystin.

Dysturin móti Noregi var spældur seinni á degi enn dyst­ir­nir móti Slovenia og Póllandi.

Byrjað varð ikki fyrr enn klokkan 20:30 – í Føroy­ um var klokkan 19:30. Áhugin var ovurstórur heima í Føroyum, og Kringvarpið kundi seinni boða frá hyggjarameti.

Slakar tveir tímar seinni eru øll á gosi. Bragdið er útint, sensasjónin er veruleiki. NRK-menninir taka í hondina á mær og Inga og ynskja til lukku.

Eftir Slovenia-dystin var niðurstøða teirra: imponerende, nú var tað: utroligt!

Hóast klokkuni líður móti ellivu á kvøldi, er arbeiðs­dagurin ikki lokin fyri tað. Tekstur skal skrivast og sendast heim, tí serstaka heimasíðan, ið gjørd var til EM-endaspælið, kravdi sítt. Náttin gjørdist mær møtimikil. Meðan føroyingar í Berlin hildu sær at gleimi, sat eg uppi í hotell­

kamari­num og arbeiddi. Javnan klikti í telefon­ hvør av øðrum. Sóust tey í Føroyum, hevði tað ini við fráboðanum og stuttfilmum frá ‚ólav­ verið eitt nikk ella góðan dag, men ikki annað søkuni‘ inni í risastóra Park Inn Radisson gisting­ enn tað. Nú vórðu allir munir og allar ósemjur ar­húsi­num á Alexanderplássi í miðbýnum í strik­að­ar, øll vóru sum eitt.

Berlin. Øll vórðu vit sjónarváttar til eitt hugtakandi Sjálvur sat eg við telduna á lítla skrivi­borð­ drama. Vit fingu alt. Eisini søguna um Dávid inum og setti saman frá hesum serstaka kvøldi og Goliath. Sjálvur dysturin hevur allar litir og hug­leið­ingar, ið varpast skuldu heim sum upp­ stemn­ing­ar. Tú fært tað ráa og ljóta, men eisini lestur og tekstur til morgunin eftir. Úr útvarps­ tað vakra og eleganta. Í verjuni er næstan bar­ lurt­inum úr telduni veitti Jákup Magnussen dagi, í álops­spæli­num kanst tú síggja finess­ur, ið hugn­an úr Plátu­barrini í Sortudíki. Tað gjørdist hevja spælið upp í tað sublima. uggin í ein­semi­num og verndin móti freist­ing­ Vit fingu ævintýrið. Vit hildu tørn móti einari ini bara at sleppa øllum og heimstjóð í hondbólti. Vit vóru halda inn á Alexander­­pláss og teimum javnlíkar í øllum upp í tað stóra føroyska ballið, lutum í spælinum. Tað kendist sum har var heilt til tann ljósa óveruligt – og stórbært.

Best sum allar vónir morgun.

Vit fingu dramaið. Tá ið tað tóktust brostnar, Mær rann í huga frásøgnina til endans tók at dragna, og tap hjá Jørgen-Frantz Jacobsen um sýntist vera í hendi, hendi tað sporð­reist­ust ungu hina stóru festnáttina inni á ó­trú­liga. Best sum allar vónir føroyingarnir.

Regen­sen, tá ið hann seingjar­ tóktust brostnar, sporð­reist­ust liggj­an­di á kamari sínum ungu føroyingarnir. Teir hava Suni Merkistein hoyrdi allan veitslurómin úr bæði sinnis­ligt og likamligt sali­num og uttan úr garði­num, yvirskot til eitt seinasta hirs. sum hann ikki fekk lut í, men Teir eiga eldin í sær. Allir. kort­ini kendi seg vera part av – Eingin leggur ár­ar­nar inn. Í so ella so. staðin settu teir á ein rimmar spurt.

Sunnunáttina til 14. januar 2024 sat eg einsa­ Norðmenn vóru skakaðir og mistu tráðin. mall­ur í kamari 121 á Holiday Inn nærin­dis Oman á dramaið fingu vit loksins eisini stóra Mercedes Benz Arena og skrivaði hesa frá­søgn­ klimaksið – og forloysingina. Tað breyt í bæði ina: borð seinastu tíggju sekundini. Brádliga fær Elias bóltin av liðfelaganum í Kiel, Harald Reinkind, ÚR DAGBÓKINI: sum hann vanliga hevur kamar saman við, tá ið Sunnudagur 14. januar 2024 (Eftir Norra-dystin) ferðast verður til útidystir. Reinkind gøllheldur Viðhvørt røkka orð ikki til. Tá ið ein løta verður Eliasi, og dómararnir døma brotskast. Fimm so serstøk, at hon ber við alt kensluraðið, broytist sekund eftir. Uttan at himprast setur Elias bóltin okkurt innan í okkum. Summi fara at veipa og í netið hjá Torbjørn Bergerud til 26–26, og so er gerast mælsk, onnur verða meira tigandi og tíðin farin. grund­an­di, og uppaftur onnur gerast sinnisrørd Sensasjónin er veruleiki. Smáu Føroyar hava og vilja tára. skakað altjóða hondbóltsheimin í sínum fyrsta Tá ið 5000 føroyingar sita saman uttanlands, stóra endaspæli. hendir okkurt við okkum. Ein felagskensla vakn­ Teir 5000 føroyingarnir í Berlin og allir ar, sum vit ikki ganga við til gerandis. Og tá ið so heima­føroy­ing­ar við fara helst seint at gloyma stór mannfjøld verður hurlað upp í eina kollek­ hesa løtu­na. Ei heldur náttina – hesa minniligu tiva massa­suggestión – eina hóphugtøling – tá leygar­nátt­ina í Berlin. Á stóra Radisson gistingar­ skifta vit ham og gerast øðrvísi, sum í einum húsi­num inni á Alexanderplássi, har flestu føroy­ rúsi. ing­ar­nir búgva, var øgiligur rómur til tann ljósa Í slíkari løtu samfrøast øll tvørtur um mørk. morgun, sangur og sjongur og skálan, rætt sum Summi hálvfevnast, tó at tey bara so dánt vita á ólav­søku.

„

“

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 35

36 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

Tað síðsta, ið hómaðist í firruni, tá ið blundur­in nærk­að­ist í nátt, vóru føroyskar røddir á al­fara­vegi í Berlin. Og her – skamt eystan fyri Múrin, ið fram­ vegis stendur uppi í einum ávís­um strekki, hoyrdist runga út í náttina: ‚Go west‘!

Ikki er vist, at Múrurin veitti íblásturin til káta sjong­in, heldur mundi tað vera nýggi hond­bólts­ fylkis­sang­ur­in hjá Terja. Í einum ørindi verður triv­ið í 80’ara hittið hjá Pet Shop Boys, sum nú so fest­liga flættar ein av mongu hetjunum á føroy­ska mans­hond­bólts­lands­lið­num inn í eina ný­tulk­ing av sang­inum.

Soleiðis sníkti Hákunardrongur seg inn í kámu løtu­na millum vøku og svøvn.

GERANDISDAGUR AFTUR At tað eftir javnleikin móti Norra í fullum álvara varð tosað um, at Føroyar vóru favorittar móti Pól­landi í triðja og seinasta dystinum í okkara bólki, og at møguleiki var fyri, at Føroyar endaðu numm­ar tvey í bólkinum og fóru at vinna seg víð­ ari í kapp­ing­ini, er kanska besta dømið um, hvussu sur­realist­iskt alt var vorðið í Berlin. Pól­land er stór hond­bólts­tjóð, sum hevur vunnið heiðurs­merki bæði í OL og HM.

Neyvan nakar av øllum føroysku fjepparu­num í Berlin hevði lagt uppfyri, at føroyska ævin­týr­ið fór at strekkja seg út um ta vikuna, ið dyst­ir­nir í bólka­spæl­inum skuldu avgreiðast í. Spurn­ing­ur­ in er eisini, um føroysku áskoðararnir áttu meira eftir í tanganum, nú vikan var runnin. Eingin hevði gjørt seg út til at fara víðari til Ham­burg eftir bólkaspælið.

Dysturin móti Póllandi vísti kanska eisini, at trý ódnartøk eftir fáum døgum munnu merkjast hjá føroysku spælarunum, sum móti endanum á triðja dystinum sýntust heldur enn ikki lúgvaðir. Øll vórðu vit helst útbrend eftir hesa sjáld­ somu viku­na í Berlin. Eftir at vit tríggir Ragnar og Jógvan Skeel høvdu fingið okkum seinastu kvøld­mál­tíð­ina í indisku matstovuni á Stóratorgi við Mercedez Benz Arena hetta mánakvøldið, tørn­aði eg inn uttan at hava skrivað seinastu frá­søgn­ina til Góðan morgun Føroyar.

Eg vaknaði um sekstíðina morgunin eftir av ó­ljóði uttan­f yri av maskin­um, ið gjørdu seg til at fara undir kava­rudd­ing. Eg fór upp, settist við teldu­borð­ið og skrivaði seinasta kapittul av dag­ bók­ini, sum lisin varð beinleiðis úr Berlin stutt eftir klokkan hálvgum átta:

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 37

ÚR DAGBÓKINI: Týsmorgun 16. januar 2024 Kavin kom í morgun í Berlin.

Og nú fer hin fjølmenti skarin av føroyingum, ið her hevur verið staddur seinastu vikuna, at fyrireika sína heimferð.

Føroyska landsliðnum eydnaðist ikki at spæla seg víð­ari úr bólkaspælinum í miðumfarið, men sigrað hava teir og munnu standa sum størstu sigurs­harrar­nir í kappingini higartil. Spælar­ar­nir og mongu áskoðararnir hava vakt ans sum einki annað lið og vunnið hjørtuni á fólki víða hvar.

Tað var ein sensasjón, at vit vóru við – at tað so hevur gingist, sum tað gekk, er komið óvart á allan hondbóltsheimin. Vit spæla tríggjar javnar og góðar dystir í okkara bólki. Vit tapa tepurt fyri Slovenia og Póllandi, og fingu dramatiska og minniliga javnleikin móti Noregi leygarkvøldið sum krúnuna á verkið.

Vit vóru Slovenia, Noregi og Póllandi javnlíkar í at kalla øllum lutum í spælinum. Tað er eitt bragd av okkara ungu og óroyndu manning.

Avger­andi fyri góðu úrslitini er eisini, at vit hava spæl­ar­ar, sum veruliga gera mun á hægsta stigi. Í øllum trim­um av okkara dystum áttu vit dagsins leik­ara. Ikki Slovenia, Noreg ella Pólland. Tvær ferð­ir fall hesin lutur Eliasi Ellefsen á Skipagøtu í lut og eina ferð Hákuni West av Teigum.

Spælararnir vórðu stórliga fagnaðir, tá ið teir stukku inn á gólvið til mongu føroysku á­skoðar­ ar­nar á Radisson gistingar­húsinum á Aleksander­ plássi í gjár­kvøldið. Øll líkindi áttu at verið fyri, at føroyska mans­hond­bólts­lands­liðið fer at mennast og styrkna í komandi árum, tí miðal­aldur­in á spælar­un­um er lágur.

Føroyar taptu 32–28 fyri Póllandi í gjár. Javnt gekk á allan dystin, men móti endanum glapp, og vit vóru ikki longur mentir at halda tørn.

Nógv stóð á verjuni, sum ikki fekk tamarhald á pólska álops­spæli­num og risanum Szyrpzak inni á striku­ni.

EM-kappingin í Týsklandi heldur fram, men Føroyar eru farnar burturúr saman við øðrum lond­um, nú liðini í endaspælinum eru farin at fækk­ast. Men føroyingar fara úr Týsklandi við fattum høvuð­burði.

Okkara fótaspor síggjast í morgunkavanum.

We’ll meet again!

38 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

DYSTIRNIR Í BERLIN 11. januar 2024, Mercedez Benz Arena, Berlin Føroyar– Slovenia 29–32 (13–13) Málskjúttar: Hákun West av Teigum 9, Elias Ellefsen á Skipagøtu 9 (3), Teis Horn Rasmussen 3, Óli Mittún 2, Tróndur Mikkelsen 2, Vilhelm Poulsen 2, Leivur Mortensen 1, Rói Berg Hansen 1.

Bjargingar: Pauli Jacobsen 27%, Nicolas Satchwell 14%.

13. januar 2024, Mercedes Benz Arena, Berlin Føroyar–Noreg 26–26 (12–13) Málskjúttar: Teis Horn Rasmussen 5, Elias Ellefsen á Skipagøtu 5 (2), Hákun West av Teigum 4, Óli Mittún 3, Rói Berg Hansen 3, Vilhelm Poulsen 3, Kjartan Johansen 1, Leivur Mortensen 1, Pætur Mikkjalsson 1.

Bjargingar: Nicolas Satchwell 33%, Pauli Jacobsen 27%.

15. januar 2024, Mercedez Benz Arena, Berlin Føroyar–Pólland 28–32 (15–15) Málskjúttar: Hákun West av Teigum 10 (8), Elias Ellefsen á Skipagøtu 9, Rói Berg Hansen 2, Vilhelm Poulsen 2, Óli Mittún 2, Helgi Hoydal 1, Leivur Mortensen 1, Teis Horn Rasmussen 1.

Bjargingar: Nicolas Satchwell 23%, Pauli Jacobsen 14%.

Suni Merkistein (vinstrumegin) hevur í fleiri ár verið frásøgu­maður í Kringvarpi Føroya, tá ið føroyska mans­hond­bólts­lands­lið­ið hevur spælt. Í Berlin leiddu Suni og viðmerkjarin Ingi Olsen føroyingar gjøgnum teir tríggjar spennandi dystir­nar hjá Føroyum. Í hesari grein hugleiðir frásøgu­maður­in um minniligu januardagarnar í Berlin. Mynd: Jógvan Skeel Nolsøe.

Latið okkum hoyrast Hvussu fái eg pengarnar at røkka til alt tað neyðuga í gerandisdegnum? Og til tað hugnaliga, sum kemur afturat og til dreymarnar, eg havi fyri framtíðina?

Hendan spurningin eru vit uttan iva fleiri, sum spyrja okkum sjálvi mánað eftir mánað.

Tín ráðgevi hjálpir tær fegin við spurningum sum hesum.

Tú hugsar kanska, at ráðgevin bara er har tá tú skalt biðja um eitt lán. Men tín ráðgevi er í minst líka stóran mun har fyri teg, tá ið tú hevur brúk fyri at fáa yvirlit yvir tína fíggjarstøðu – og hjálp til at fáa pengarnar at røkka.

Tá tú tosar við ráðgevan, tekur tú ræði á tíni egnu fíggjarstøðu og ræði á egnum viðurskiftum - og tað er ein styrki.

... Then we

take Berlin!

Berlin in mid January doesn’t usually lure Faroese tourists, but this Handball European Championship has united the Faroese as never before

40 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

S

uni Merkistein has been the voice commenting on Faroese men’s handball for many years.

In Berlin he guided the Faroese through three riveting matches alongside Ingi Olsen. Here Suni shares his diary entries and reflections.

DIARY: 11 January 2024 (before the Slovenia match) Today is huge in Faroese sports.

The Faroe Islands are the smallest nation ever to qualify for the EHF Euro Championship.

We’ll play Slovenia, which four years ago nearly made the final.

The Faroese handball boys are in the big leagues now. It’s cold and merciless at the top, but no team has every received as much support from home. A tenth of the Faroe Islands have made their way to Berlin, breaking all records.

The Faroese have taken over.

You’ll find a compatriot at every lodging. The aerial bridge from the Faroe Islands to Berlin this week must be a first. In addition to supporters from home, Faroese expats are also here in droves.

12 January 2024 (after the Slovenia match) The Faroese team and supporters have coalesced into a symbiosis.

During play it became clear that the Faroese boys were on the verge of winning our first match in a major championship. We had Slovenia on their knees. But we missed too many chances.

Had our boys played a faultless match, or something akin to it, they would have won. That’s how close we were.

One fine day we’ll win, a final even, this is only the beginning.

The Faroese fear no one. A new-

found determination burns in Faroese hearts in the cold German winter.

Suddenly everything is possible. Subsea tunnels are all well and good, now the Faroese also have air bridges to New York and Berlin. As if inspired by Leonard Cohen: ‘first we take Manhattan, then we take Berlin.’

Sunday 14 January 2024 (after the Norway match) At times no words suffice. When a moment touches the full range of emotions something shifts inside. Some are given to sweeping gestures, others become more pensive, and others shed a tear.

When 5000 Faroese people are together abroad something happens. A sense of unity awakens, hidden in the everyday. And when such a large crowd is flung into a state of mass suggestion - then we shape-shift, like in ecstasy.

We rejoice across all divides.

Some hug, though they’re barely aware of each other’s existence.

Back home it would only stretch to a nod or a good morning. Now all differences and disputes are forgotten, all are as one.

We witnessed a captivating drama. The tale of David and Goliath in every hue. The raw and ugly, the beautiful and refined. Defence was carnage, but offence offered glimpses of finesse that elevated the game to the sublime.

We got the fairytale. We stood our ground against a global handball nation. We were their equals in every way. It felt unreal - and magnificent.

We got the drama. The young Faroese players rallied when all hope seemed lost.

The Norwegians were shaken and lost their grounding.

Then came the climax. In the last ten seconds Elias Ellefsen á Skipagøtu gets the ball off his Kiel teammate, Harald Reinkind, who he bunks with when they travel. Reinkind holds Elias and the referee awards the Faroe Islands a penalty. Five seconds later Elias, without hesitation, rams the ball straight into Torbjørn Bergerud’s net for 26–26, and time’s up.

We will never forget this moment. Or the night - that memorable Saturday night in Berlin. The Radisson hotel on Alexander Tor was reverberating with song and cheering until the early morning, just like ‚ólavsøka‘, the Faroese national holiday.

EVERYDAY AGAIN That after equalling against Norway there was serious talk of the Faroe Islands as a favourite against Poland in the final match, and possibly making it to the next round, is perhaps the best example of how surreal everything became in Berlin. Poland has won both Olympic and World Championship medals.

The Faroese supporters had hardly prepared for the fairytale to carry on beyond that first week.

The question is also whether they had much left in them.

We were perhaps all burned out after the last match in Berlin. I fell asleep without writing my entry.

I woke to the sound of the snow plough.

Morning 16 January 2024 Snow fell this morning in Berlin.

And the motley Faroese crew is preparing its departure.

The Faroese team didn’t go through, but they’re going home in glory. The players and support-

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 41

ers have won over hearts near and far.

That we qualified was a sensation and the way we played surprised the world.

We were the equals of Slovenia, Norway and Poland in almost every aspect. A tremendous feat by our inexperienced team. It was also decisive that we have players who truly make their mark at the highest level. In our matches we had the player of the day. Not the other nations. The accolades befell Elias Ellefsen á Skipagøtu twice and Hákun West av Teigum once.

The players were received with jubilation when they visited the Faroese supporters last night. It’s very likely that the team will grow stronger in coming years, given the age of the players.

The Faroe Islands lost 32–28 to Poland. It was an even match, but by the end our team slackened.

The contest in Germany continues. We have bowed out along with other nations, but are leaving with heads held high.

Our footprints are visible in the morning snow.

We’ll meet again!

MATCHES IN BERLIN 11 January 2024, Mercedez Benz Arena, Berlin Faroe Islands – Slovenia 29–32 (13–13) Scores: Hákun West av Teigum 9, Elias Ellefsen á Skipagøtu 9 (3), Teis Horn Rasmussen 3, Óli Mittún 2, Tróndur Mikkelsen 2, Vilhelm Poulsen 2, Leivur Mortensen 1, Rói Berg Hansen 1.

Saves: Pauli Jacobsen 27%, Nicolas Satchwell 14%.

13 January 2024, Mercedes Benz Arena, Berlin Faroe Islands – Norway 26–26 (12–13) Scores: Teis Horn Rasmussen 5, Elias Ellefsen á Skipagøtu 5 (2), Hákun West av Teigum 4, Óli Mittún 3, Rói Berg Hansen 3, Vilhelm Poulsen 3, Kjartan Johansen 1, Leivur Mortensen 1, Pætur Mikkjalsson 1.

Saves: Nicolas Satchwell 33%, Pauli Jacobsen 27%.

15 January 2024, Mercedez Benz Arena, Berlin Faroe Islands – Poland 28–32 (15–15) Scores: Hákun West av Teigum 10 (8), Elias Ellefsen á Skipagøtu 9, Rói Berg Hansen 2, Vilhelm Poulsen 2, Óli Mittún 2, Helgi Hoydal 1, Leivur Mortensen 1, Teis Horn Rasmussen 1.

Saves: Nicolas Satchwell 23%, Pauli Jacobsen 14%.

42 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

Run the Faroe Islands’ most beautiful half marathon!

FØROYA VAKRASTA HÁLVMARATON Leygardagin 7 september 2024 MELDA TIL Á FRAELSI.FO Í DAG

Vit gleða okkum til enn einaferð at taka ímóti fjølbroytta skarðanum av rennarum og gongufólki, frá nær og fjar.

Aftur í ár hevur Guðrun og Guðrun sniðgivið snøggu renniblusuna, sum í ár er myrkablá.

Møguligt er at keypa blusuna saman við luttøkuskrásetingini.

SK R IV A Ð HEV U R J Á KUP BO G I J O E N S E N M YND IR : KLA RA J A C O BS E N

Stjørnudust yvir Varpið

Nýggja mentanarhúsið Varpið í Klaksvík er ein sonn perla og skal vera karmur um almennan mentaskap og fólksligan felagsskap. Forkvinnan í stýrinum og dagligi leiðarin eru samd um, at húsið er tað besta í Føroyum og rúmar møguleikum av higartil ókendum dimensjónum

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 45

W

auuuw!

Kikkað verður eftir ondini, tí so kraftmikil er upplivingin.

Og ummælarar eru ivaleysir.

Klaks­víks­vegur nummar tvey er numm­ar eitt. Best í Føroyum.

Nýggja mentanarhúsið í Klaks­vík hevur fingið navnið Varpið. Ella lítla Harpa, sum tey í Klaksvík ynda at kalla tað við greiðari til­sip­ing til Hørpuna í Reykjavík, sum sami arkitekt­ur hevur teknað.

Ikki hissini samanbering.

Men tað er ikki uttan orsøk, tí Varp­ið røkkur í øllum sínum veldi langt út um Klaksvík, út um Norð­oyggj­ ar og út um Føroyar. Varpið røkk­ur stjørnu­num.

Havnarfólk og tey, ið ferðast á teim­um bonaðu gólvunum í høvuðs­stað­ num, hava Norður­landa­hús­ ið, men øvunda norð­oy­ing­ um modernaða ný­brotið og fram­úr góðu karmarnar.

Upp á tann góða mátan. Ella sum leið­ar­in í Varpinum tók til í mid­náttar­røðu á Norð­ oya­stevnu í fjør: „Meðan høvuðsstaðurin framvegis bíðar eftir Godot og ótolnast eftir einum tjóðpalli, byggja norð­oy­ing­ar sær eitt stórt, flott mentanar­hús fyri fleiri milliónir mitt í mið­bý­num!“ Braneggjaða leiðaran venda vit aftur til um eina løtu, tí fyrst varpa vit ljós á nýggja undrið.

Hóast útsíðan ikki er heilt liðug, fyrr enn trol og ljós prýða bygn­ing­in, eru fólk longu ymisk á máli um snið­ið og skapið á bygn­ing­inum uttan. Men innan ivast eingin, at saman­renn­ing­in millum gamla post­hús­ið, sum er

46 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

varð­veitt og í støð­um hevur fing­ið eitt kosmet­iskt lyft, og hitt nýggja Varpið, sum er bygt og lagt aftr­ at, er so sera væl hugsað. Ein væl­ eydn­að heild. Eitt meistara­verk.

Ein sonn arkitektonisk perla.

Nýggi og stóri salurin fær ikki verið annað enn eitt estetiskt njót­ ilsi, ið vekir og spílar sansirnar út.

„Aaaa.“ Navn

Jóhanna Christiansen

Pall­ur­in kann lagast til ymsar út­ gáv­ur í stødd og í skapi, og gongst sum ætlað, verður portur hand­ an pall­in, ið kann dragast frá út á sjálvan Vágsbø og fer at skapa veldig­ar møgu­leik­ar. Svalarnir í hvørj­um borði bera dám av stór­ læti og eru so væl gjørdir, at sjálvt rim­ar­nir eru telgdir eftir serligum leisti, so teir bróta ljóðbylgjurnar, ið breiða seg út í rúmið og geva tann besta klangin. Og so er tað sval­in mitt fyri í erva. Svalin við tí

stór­slig­na og dár­andi út­sýn­in­um.

Ein svali av konga­lig­um dimen­ sjón­um.

Alla­stað­ni er stílurin rein­ur og gjøgnum­førdur. Frá massiv­um træ­gólvi úr eik og stásilig­um inn­ búgvi – stólarnir eru reyðdæmdir og úr bleyt­ari ull, so áskoðarin situr væl – til tøkn­ina, sum lýkur øll nú­tím­ans krøv.

Ljóðgóðskan er í há­sæti og tann besta í landinum, snið­ giv­in av Steingrund Akustik og blá­stempl­að av Sunleifi Ras­mus­sen, Føroya fremsta nú­liv­andi tóna­skaldi.

– Fleiri klípa seg í armin og spyrja, um vit veruliga eru í Føroy­um. Og jú, vit eru í Klaksvík. Tað, haldi eg, er ordiliga kul. Slík­ar karm­ar eru vit ikki von við og kenna bara úr út­lond­ um, sigur tann alfegna Jóhanna Christian­sen, sum er forkvinna í stýrinum fyri Varp­ið.

Hóast tað er skorið burtur av og ávísar til­lag­ing­ar gjørd­ar í mun til upp­runa­ ligu verk­ætlan­ina, er ikki slakað ein tumma í góðsku og dygd.

– Vit hava fingið nógv fyri pengar­nar og eru sera væl nøgd við úrslit­ið. Vit vóna, at fólkið í bý­num og um allar Føroyar fer at taka hús­ið til sín.

Endamálið er at skapa so góðar karmar sum gjør­ligt fyri einum fjøl­broytt­um ment­an­ar­lívi, og eg haldi, at tað hevur eydn­ast, sigur for­kvinn­an í stýri­num.

Stýrið og leiðarin, sum eru sett at um­sita og reka húsið, siga, at í mentan­ar­hús­inum skal vera høgt til loft­ið og vítt til veggja, men tign­in má ikki skalast.

sansir.fo

Heildarloysnir Høgt frátil loftið og ArtiCon vítt til veggja BANKNORDIK ELEMENTHØLLIN Á SUNDI

Eitt trygt grundarlag Síðani 2019 hevur Articon framleitt øll sløg- og allar støddir av timbur- og betongelementum innandura. Framleiðslan gongur fyri seg í framkomnu elementhøllini á Sundi.

Tað tryggjar góðskuna, tíðarætlanina og prísstøðið. Og tað skapar tryggleika fyri kundan.

VISIT THE NATIONAL MUSEUM OF THE FAROE ISLANDS THIS SUMMER! EXPERIENCE, ENJOY AND LEARN ABOUT THE FAROESE CULTURE, HISTORY AND NATURE ONE TICKET GIVES ACCESS TO ALL THREE MUSEUMS THE NATIONAL MUSEUM OF THE FAROE ISLANDS

OPEN AIR MUSEUM

WHALING STATION MUSEUM VIÐ ÁIR

Permanent exhibition Brekkutún 6, Hoyvík

“Hoyvíksgarður” Kúrdalsvegur 15, Hoyvík

Við Áir 1, Hvalvík

SUMMER OPENING HOURS MAY – SEPTEMBER

Every day 10-17

OPENING HOURS From 22/6 to 11/8

Saturday & Sunday 10-17

tjodsavnid.fo

Annfinn­ur Heinesen, leiðari, Varpið

48 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

MENTASKAPUR OG FELAGSSKAPUR Átta umsóknir vóru til starvið sum leiðari í mentanarhúsinum Varp­ inum í Klaksvík, og stýrið peikaði einmælt á Annfinn Heinesen, sigur for­kvinn­an í stýrinum.

Og leiðarin hevur eina greiða visjón og ætlan fyri stovnin.

– Varpið skal vera ein ímynd og saman­renning av almennum menta­skapi og fólks­lig­um felags­ skapi. Varpið skal vera karmur um stór­bær­ar mentan­ar­lig­ar upp­living­ar og fevna um dag­liga gerandis­lív­ið hjá áhuga­feløg­um í Klaks­vík og í Norð­oyggj­um og úr øllum land­inum. Eitt ævigt rensl av fólki, sum skapa list ella bara støkka inn á gólv­ið at fáa sær ein kaffi­munn og eitt gott prát, sigur Ann­finnur Heinesen.

Spurningurin er so, hvussu leið­ ar­in hevur hugsað sær, at visjón­in um eitt vakið og livandi mentanar­ hús skal eydnast.

– Kynstrið er at birta í fólki eina kenslu av ognarskapi, at tey kenna seg at eiga lut í húsinum, at húsið er teirra. Tað vísa allar kanningar. Á tann hátt gerast fólk góð við hús­ ið og brúka tað. Tá er nær skylda sam­band­ið millum húsið, há­ mentan­ina og tað fólksliga kjølfest í jalig­um kensl­um og hugburði. Av somu orsøk leggja vit fegin hús til brúð­ar­vígslur, rundar føðingar­ dagar og persónligar upplivingar annars, sigur leiðarin.

Annfinnur Heinesen er út­búgv­ in sjónleikari og stjórn­mála­frøð­ ing­ur og hevur eisini útbúgving í leið­slu. Starvið sum leiðari í Varp­ inum passar tí sum fótur í hosu, heldur hann.

– Eg kundi sitið við ábyrgd á einum og hvørjum øðrum stovni, tí excell-ørkini eru neyvt tey somu.

Men kjarnu­upp­gáv­ur­nar í einum

mentan­ar­húsi eru so øðrvísi og tala til mín, sigur hann.

Men hvørjar tankar hevur hann gjørt sær um sjálvan leik­lut­in sum leiðari í nýggja mentan­ar­hús­ inum?

– Mín uppgáva verður í stóran mun at lofta teimum hugskotum, sum koma uttanífrá, og stuðla til­ gongd­ini at gera hugskot til veru­ leika. Varpið skal vera eitt vakstr­ ar­hús, har hugskot spretta og fáa luft undir veing­ir­nar og at enda um­skap­ast til stór­bærar upp­living­ ar á palli, sigur hann.

„

Varpið er eftir míni bestu sann­før­ing størsta og vakrasta ment­an­ar­hús í Føroyum og besta stað­ið at skapa sam­tíð­ar­list.

Annfinn­ur Heinesen

“

Aðrar uppgávur eru tó eisini knýtt­ar at starvinum. Saman við stýri­num skal leiðarin tryggja, at rakst­ur­in ber seg. Har­aftrat skal hjúkl­ast um grund­súlur­nar, ið tryggja sam­band­ið millum almenna menta­skap­in og fólks­liga felagsskapin. Tað er, at borgarar, áhuga­feløg og profes­s­ionell hava eitt stað at savnast um list­ina og há­tíð­ar­løtur av ymsum slagi. Og so er tað hin nærdemokratiska skyld­ an. At røkja sam­band­ið og byggja brýr millum kommun­una, politik­ ar­ar og borg­ar­ar. Til dømis eru høl­ini í gamla post­húsi, ið venda út móti Klaks­víks­vegi, hugsað til vígsl­ur og mót­tøk­ur, men eisini til býráðs­fund­ir, so borg­ar­in hevur

lætta at­gongd og kann fylgja við, hvat rørist í kom­mun­uni. Hugsað verður eisini um Varp­ið sum karm fyri valfundum og sum stovn­ur, ið kann veita øðrum stovn­um, almenn­um og privat­um, og vinnu­ lív­inum tænast­ur av ymsum slagi og hýsa eitt nú ráð­stevn­um, fund­ um og fyri­lestr­um.

Annfinnur Heinesen ivast ikki í, at Varpið hevur allar teir hent­leik­ ar, ið skulu til, og er ment at bjóða heild­ar­upp­liv­ing­ar í serflokki.

– Varpið er eftir míni bestu sann­før­ing størsta og vakrasta ment­an­ar­hús í Føroyum og besta stað­ið at skapa sam­tíð­ar­list, sigur hann.

POSTMODERNAÐ Klaksvíkar kommuna hevur í fleiri ár arbeitt miðvíst við ætlanini um eitt nýtt og stásiligt mentanarhús í bý­num. Og tá ið tað frættist um ítøki­ligu ætlanir­nar at seta spakan í, vóru røddir frammi, ið hildu, at best hevði verið at rivið gamla post­hús­ið niður og bygt nýtt mentanarhús upp aftur.

Annfinnur Heinesen fegnast um av­gerð­ina, sum varð tikin, at lata gamla post­hús­ið standa.

– Vit vilja fegin vera eitt grønt og burð­ar­dygt mentan­ar­hús. Tí fegnast vit um, at arvurin, søgan og sálin eru varð­veitt, og at vit hava endur­nýtt stað­seting­ina og gamla post­hús­ið, ið er so eyð­kent í býar­mynd­ini, sigur hann.

Tað var Palli Gregoriussen, arkitekt­ur, sum teknaði ikoniska post­hús­ið, og Markus í Kunoy, Markus Heine­sen, smíðaði í 1966/­ 67.

Og jú. Eftirnavn timbur­meist­ar­ ans – hansara, ið smíðaði post­hús­ ið – og núverandi leiðar­ans í Varp­ inum, sum skal føra verkið víðari í

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 49

Ger so væl! Dagsins rættur. Menu à la Varp­ið. Ikki úr frysti­boks­ini, men úr post­boks­ini.

Og hevur borgarin eitthvørt hug­skot, hvat skal standa á matar­ lepa­num, ið kann metta bæði likam og sál, eru ráð fyri tí. Við inn­gongd­ina tekur hin eina­ferð so há­bær­s­ligi post­kassin gleði­liga ímóti og svølgir øllum hugsandi hug­skot­um.

– Varpið skal varpa mentan í breið­astu merking, sigur Annfinn­ ur Heinesen.

Menniskjað livir ikki av fiski eina. Fimm breyð skulu eisini til.

Eitt sindur av andaligari føði og mentanarligari innspræning.

Nú hevur Klaksvík bæði húkin og Varpið.

FAKTA: Mentanarhúsið Varpið er sjálvs­ognar­ stovnur við einum stýri og einum dag­ lig­um leiðara.

nýggjum, postmodernaðum hami, klingar í oyru­num. Teir eru eisini nær skyld­ir.

Posthúsið er við øðrum orðum bindi­lið í fleiri løgum. Millum ættar­lið. Millum søgun­nar veingja­suð og nú­tímans mentan.

Millum gott, gamalt og nýtt. Í neðra eru ráu betongveggirnir og gólv­ini varðveitt í upprunalíki.

Tað sama eru eyðkendu flísarnar, sum umboða tíðina í seksti- og sjeytiárunum.

Tað ráa ger, at í neðra ber til at mála og tekna, spæla sjónleik og tón­leik, trampa og dansa og skapa og menna kreativu hugskotini uttan hin minsta óttan fyri at dálka og gera skaða á bygningin.

Heldur ikki er vandi fyri, at gang­

50 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

ur­in gerst so ótolandi, at tað órógv­ar og er til ampa fyri onnur, sum í erva njóta løtuna í fína sali.

Skott er ímillum. Hesum syrgja nýggj­ar og ljóð­doyv­andi plátur fyri.

Men eisini í aðrar mátar um­ skar­ast for­tíð og nú­tíð. Gomlu post­boks­ir­nar við tí eyðkenda bláa lit­inum eru varð­veitt­ar í sínum upp­runa. Tær verða endur­nýttar og um­skapað­ar til disk í nýggju matar­høll­ini.

– Einaferð hildu vit, at hetta hevði verið ordi­liga stutt­ligt, sigur Annfinnur og ger seg til reiðar.

Hann leggur annan armin niður á disk­in, rættir ryggir og rópar spaku­liga út í rúm­ið.

– Nummar 65!

Í stýrinum eru Jóhanna Christiansen, for­kvinna, Dávur Winther, skrivari, Heri Ellingsgaard, umboðandi Norðoya lista­felag, Louis Poulsen, umboðandi Klaks­vík­ar sjón­leikar­felag, Gunn Hernes, um­boð­andi Norður­landa­húsið, Karl Johansen, borgar­stjóri, og Jógvan Skorheim, býráðs­limur, umboð­­andi Klaks­vík­ar kommunu, og Pætur Gerðalíð, um­boð­andi vinnuna.

Tað er Ósbjørn Jacobsen, arkitektur frá Henning Larsen North Atlantic, sum hevur teknað, og Kanjon hevur saman við TTS og Victor á Lakjuni staðið fyri arbeiðinum.

Varpið kostar tilsamans 70 mió. krónur.

Av hesum hevur Klaksvíkar komm­­ una játtað 30 mió. krónur í íløgu­stuðli.

Landið hevur latið 12 mió., Slots- og Kulturstyrelsen 9,5 mió. og LOAgrunnurin níggju mió. Haraftrat hevur Varpið góðar 12 mió. krónur í láni.

Varpið læt upp fyri almenninginum 19. oktober í 2023.

ULLVØRUHÚSIÐ Tórshavn’s most charming design shop.

Knitwear by Faroese Fashion Brands: Shisa Brand and Steinum.

While on board, learn more about Faroese wool, sheep and knitting in the film ‘The Wool Islands’, featuring our shop and brands.

Niels Finsensgøta 27 Tórshavn IG / FB: ullvoruhusid ullvoruhusid.com

SKR I V AÐ H EVUR J ÁK U P B O G I JO E N S E N M Y N DI R : KL AR A JA C O B S E N

Eitt hús fyri allar Føroyar –

og útheimin Varpið skal ikki bara vera mentanarhús fyri klaksvíkingar og norðoyingar, men fyri allar føroyingar og útlendsk vitjandi, sigur leiðarin

–V

arpið skal vera ein mentan­ ar­ligur kraftdepil fyri allar Føroy­ar. Øll eru vælkomin at vitja Varpið, hava tiltøk í húsinum og koma við góðum hugskotum, sigur Annfinnur Heinesen, dagligur leiðari.

Hann fegnast um góðu byrjan­ ina, sum Varpið hevur fingið, og stað­festir, at uttan vælvild frá Klaks­víkar kommunu varð verk­ ætlan­in helst ongantíð veruleiki.

– Varpið er í stóran mun Klaks­ vík­ar kommunu fyri at takka.

Komm­un­an hevur í nógv ár javnt og samt sett pening av til enda­málið, og tað prógvar, hvussu stórar visjónir og ætlanir Klaks­víkar kommuna hevur á mentan­ar­polit­iska økinum, sigur Annfinnur Heine­sen.

Hann vísir á, at Varpið er partur av heildar­ætlanini fyri miðbýin, sum Klaks­víkar kommuna hevur arbeitt við í fleiri ár at knýta saman økið kring Biskups­torgið, Hús Nólsoyar Páls, kapp­róðr­ar­ neyst­ið, Húsar­halds­skúlan, nýggja gist­ing­ar­húsið og ítróttarøkið við Djúpu­mýru. Alt við tí endamáli at skapa trivnað og møguleikar fyri fram­hald­andi menning í Klaksvík og í norður­øki­num sum heild.

52 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

DRAGA ÚTLENDSK VITJANDI AT SÆR Men tað eigur at verða hugsað stórt og út um landoddarnar, heldur Annfinnur Heinesen.

Hann heldur, at Varpið eigur at spenna seg út og leggja seg eftir at draga útlendsk listafólk og ferða­ fólk og onnur vitjandi at sær.

– Klaksvík og Norðoyggjar skulu vera eitt spennandi ferðamál, og við nýggja mentanar­hús­inum bjóða vit okkum eisini fram í teirri kapp­ing­ini, sigur hann.

Hann sær nógvar møguleikar fyri sær, tá ið talan er um ferða­ fólk, men eisini útlendskar vinnu­ fyri­tøkur og onnur, ið leggja pen­ ing eftir seg.

– Varpið hevur góðar karmar til eitt nú ráðstevnur, fundir, fyri­ lestr­ar og ferða­vinnu­tiltøk. Men

eisini til onnur stór enda­mál, eitt nú til konsert­ir og tón­leika­til­tøk av ymsum slagi er húsið sera væl egnað og kundi uttan stór­vegis hóva­sták verið karmur um stórar út­lendsk­ar gesta­leikir, World Music Days og heimligu nýggj­árs­konsert­ ina hjá Føroya Sym­foni­orkestri, sigur Annfinnur Heine­sen.

Hann leggur aftrat, at Varpið skal vera eitt grønt altjóða ment­ an­ar­hús, sum er burðardygt. Tí hevur tað verið umráðandi fyri Varp­ið at varðveita vakra og gamla post­húsið, sum norðoyingar eru góð­ir við, og leggja aftrat við ein­ um nýggj­um sali.

Mentanarhúsið Varpið verður hitað við sjóhitaskipanini hjá Klaks­víkar kommunu, eins og aðrar veit­ing­ar og tænastur í stóran mun eru stutt­fluttar.

OUR REGION OF EXPERTISE

AUDITING ACCOUNTING TAX ADVISORY In order to foresee the future you must know the past.

WWW.JANUAR.FO

Stardust over Varpið Klaksvík’s new culture hub, Varpið, is a gem built to house culture and community for and with everyone

Factsheet: The Culture House Varpið is an independent institution with a board and a managing director.

Architect Ósbjørn Jacobsen, of Henning Larsen North Atlantic, designed the building, while Kanjon along with TTS and Victor á Lakjuni carried out the works.

Varpið opened to the public on Oct 19th last year.

54 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

S

tepping into Varpið is a breathtaking experience. It has already earned the nickname Little Harpa, a reference to Harpan in Reykja­vík, drawn by the same architect. Critics say it is a deserved comparison.

The architectural design seamlessly lifts and merges the old post office into a new culture hub. It endows Klaksvík with a large performance hall with a customisable stage, in form and size, and there are even plans for a gate behind the stage opening to the outside, which would create tremendous opportunities for interplay with the local landscape.

The three elegant balconies offer majestic views and are designed to create the perfect acoustic experience. Nothing has been left to chance – from the comfortable chairs with woollen upholstery to the latest audio technology, approved by Sunleif Rasmussen the foremost Faroese contemporary composer.

A few finishing touches remain outstanding, such as outdoor decoration with lighting and trawl nets, but locals are already pinching themselves asking if they are really in the Faroe Islands.

Jóhanna Christiansen chairs Varpið’s Board and she is thrilled about the result and value for money. The Board set out to create the best possible frame for a diverse cultural life and feel they have succeeded. Together with the managing director they want to create a broad welcoming, yet dignified, atmosphere.

will embody and merge public culture and community. Framing exquisite cultural experiences and embracing the activities of local and nationwide amateur organisations.

With a continuous flow of people creating art or just stopping by for coffee and a chat.’

According to the director, the trick to creating a dynamic cultural hub is to foster a sense of local ownership. It is all about the relationship between the hub, high culture and community roots. This is why Varpið also will be open for wedding, birthday and anniversary bookings.

Annfinnur Heinesen has a background in theatre, political science and management. He feels he is the perfect fit and sees his role as catching ideas brought in from outside and supporting the process of turning ideas into reality. Varpið should be where ideas can hatch and take flight on stage.

In addition to the arts and personal celebrations, the director and board also consider the hub to have a duty to local democracy and to build bridges. The rooms in the old pothouse are conceived for receptions, as well as council meetings to facilitate easy access for citizens to gain insight into local politics.

Varpið is also ready to serve institutions and industry by housing conferences, meetings and lectures.

‘I’m convinced that Varpið is the most beautiful culture house in the Faroe Islands and the best place to create contemporary art,’ Anfinnur Hansen enthuses.

POSTMODERN CULTURE AND COMMUNITY Managing director Annfinnur Heinesen has a clear vision; ‘Varpið

Klaksvík Municipality has been working on the project for years.

When the plan was ready to launch

there were those who advocated tearing down the old post office and building a new.

Annfinnur Heinesen welcomes the decision to spare it; ‘We want to be a sustainable culture house.

We’re thrilled that the legacy, history and soul have been preserved (…) the old post office is an icon of our cityscape.’

Architect Palli Gregoriussen designed the post office and Markus Heinesen built it in 1966/67.

And yes, the builder’s surname and that of Varpið’s new director, who is to continue the work in its postmodern guise, is one and the same, they are closely related.

The post office is the link: between generations, stories, the flight of history and contemporary culture. Old and new.

On the ground floor the raw concrete walls and floors have been preserved. As have the tiles so characteristic of the 1960s and 70s.

The raw surfaces make the ground floor the perfect space for drawing, painting, acting, making music, stomping, dancing and creating without the slightest fear of making a mess or harming the building. And any noise concerns have been preempted with thorough soundproofing.

Past and present meet here.

The old blue post boxes have been repurposed as counters in the new cafe.

And any visitor with a bright idea or suggestion for the menu or bill, food for body or soul, should head straight for the ornate post box at the entrance. It is ready to receive them.

‘Varpið is here to disseminate culture in the broadest sense,’ Ann­finnur Heinesen concludes.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 55

A house for the whole Faroe Islands

– and the world Varpið is not merely meant for northern

islanders, but everyone in the archipelago, including visitors from abroad

‘V

arpið is intended as a cultural hub for the whole country. Everyone is welcome to visit, create events and bring ideas,’ says managing director Annfinnur Heine­sen.

He also highlights that without the good will of Klaksvík Municipality Varpið would probably never have come into existence; ‘The Municipality has been saving money towards this for years, tangible proof of its great vision for cultural policy.’

56 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

The culture hub is part of a grand plan for the town centre tying together the areas around Biskupstorg, Nólsoyar Páll’s House, the sports area and other facilities. The aim is to foster welfare and continued local development.

DRAWING INTERNATIONAL VISITORS Annfinnur Heinesen also believes Varpið should strive to attract international artists and visitors

and that it will make the area an exciting tourist destination.

The director envisions conferences, lectures and business tourism, but also concerts, festivals and visiting theatre productions.

He hastens to add that Varpið strives for sustainability in every sense, which is why the old post office has been incorporated and preserved. The hub is also heated with municipal seawater heating, while supplies and services are locally sourced to the greatest extent.

International standards.

Spectacular view.

The Hilton Garden Inn Faroe Islands is the epitome of Nordic luxury and comfort in the Faroe Islands.

Enjoy the world-renowned Hilton brighthearted hospitality, quality and services in one of the world’s smallest capitals, Tórshavn.

Staravegur 13, Tórshavn

www.hilton.fo

BISTRO & BAR AT HILTON GARDEN INN Hallartún is our on-site restaurant, which features local produce and is open for breakfast, lunch and dinner.

Visit hallartun.fo for menu and resevations

SKR I VAÐ H EVUR M A L A N M A R N E R S D Ó T T IR M Y N DI R : ER LA ZIS K A S E N & PR IVA TA R

William Heinesen:

føroya kendasti rithøvundur – uttanlands William Heinesen er víða gitin sum rithøvundur og telist millum teir stóru í norðurlendskum bókmentum. Eisini var hann listamaður og yrkjari. Í Atlantic Review eru vit farin undir greinarøð, ið varpar ljós á listafólkini, ið flogfør og tyrlur okkara eru uppkallað eftir. Henda greinin er onnur greinin í røðini og snýr seg um William Heinesen og skaldskap hansara

Í

Føroyum er William Heinesen (1900–1991) vorðin søga, skilt á tann hátt, at ritverk hansara er lokið og skal liva víðari uttan stuðul frá rithøvundinum sjálvum.

Rit­verkið er stórt og ríkt, so tað átti at verið tí langt eftirlív lagað.

Har­aftur­at telist hann millum heim­sins kend­astu rit­høvundar í Historical Popularity Index­inum á heima­síðuni Pantheon.world og er tann kendasti føroyski rit­høvund­ ur­in í heims­høpi.

Talið sjey eyðkennir ritverkið.

William Heinesen gav út sjey yrkinga­søvn, sjey skald­søgur og sjey stutt­søgu­søvn.

TREGAFULLAR OG LÍVSGLAÐAR YRKINGAR Tá ið hann var 21 ára gamal, gav for­lag­ið Levin & Munksgaard í Keyp­manna­havn út fyrsta yrkinga­ savn hansara ‚Arktiske Elegier‘, og longu í 1930 vóru trý yrkingasøvn

aftur­at komin frá hansara hond: ‚Høbjergning ved Havet‘ í 1924, ‚Sange mod Vaardybet‘ í 1927 og ‚Stjern­er­ne vaagner‘ í 1930.

Tey fyrstu søvnini lýsa trega og lívs­spurn­ing­ar í yrkingum um árs­ tíðar­skifti, serliga heystið kemur ofta fyri sum myndatilfar í teim­um fyrstu søvn­un­um. Í tí triðja, ‚Sange mod Vaar­dybet‘, ger várið meira vart við seg og vinnur á tí dapra í ‚Stjerner­ne vaagner‘, har frøi um lívið og yrkjara­gávurnar floyma fram í yrk­ing­ini ‚Græsset grønnes‘: Vældige Vaar! Jeg vil være dig tro, give dig Plads i mit Sind til at gro give dig Naade og Blomstringsro!

Samlede digte 1984: 210 Yrkingarnar byggja upp mynd­ burðir, har tilfarið er lands­løg, árs­tíðir og himmal­hválv­ið, og lýsa til­veru­spurn­ing­ar. Tað er symbol­ isma, ið eyð­kendi skald­skap og mynd­list um aldar­skiftið, og sum

William Heine­sen eisini kendi úr føroysk­ari sam­tíðar­yrking eftir J. H. O. Djurhuus og Rikard Long.

Hýrurin í ‚Den dunkle Sol‘ (1936) er, sum heitið bendir á, aftur dapr­ari. Her eru yrkingar sum ‚Dagen er omspændt af mørke‘, ið kann lesast sum viðmerking um støðu­na í Europa í 1930-árunum: borg­ara­kríggj í Spania og hótt­an­ di gongd í Týsklandi. Síðani gingu meira enn 30 ár, til fimta yrkinga­ savn­ið eftir William Heinesen, ‚Hymne og harmsang‘, kom í 1961, og tað seinasta ‚Panorama med regnbue‘ kom út í 1972.

SOSIALREALISTISKAR SKALDSØGUR Kendastur er William Heinesen kort­ini fyri skaldsøgurnar. Tann fyrsta, ‚Blæsende Gry‘ (1934), fer fram í 1920-árunum og lýsir broyt­ing­ar í vinnu­lív­inum og sosialu umstøðunum í Trymø og

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 59

keyps­staðnum Holmevige. Annar stóri til­burð­ur­in er brúdleypið hjá Simonu av Trymø og Sylveriusi, reið­ara og keypmanni í Holmevige, og hin høvuðs­hend­ing­in er, at trymoy­ing­urin Landrus fær sær skip og sendir tað avstað til fiski­ skap. Fram­burð­ur­in er størstur í Holme­vige. Kapitalistiska fiski­ vinn­an fylgist við nýggjum siðum í trú­ar­lív­inum eyðkennir føroyskar skald­søgur í 30- og 40-árunum. ‚Noatun‘, sum kom út í 1938, lýsir fólk, sum eftir tógvið stríð við myndug­leik­ar og bøndur hava sett seg niður á nýggjum plássi, har tey stríðast við at dyrka jørð­ ina og rógva út, samstundis sum menninir fiska undir Íslandi um várið og summarið. Niður­setu­fólk­ ini eru fýra hjún og børn teirra, tveir ógiftir menn og Angelund gamli, sum er átrúnaðarligi leiðar­ in og ver­faðir “formannin” í bygd­ ini, Niels Peter.

Skemt eyðkennir prosaskald­ skap­in hjá Williami Heinesen, men ‚Noatun‘ man vera tann av skald­ søgu­num hjá Williami Heinesen, sum er minst skemtilig uttan tó at vera heilt sør. Eitt nú tann átu­freki Mikkel Hestehop, ið arbeið­ir sum eitt ross og ongan annan stutt­leika unnir sær enn at sova og síggja til, at systirin fær tubakk, kaffi og fínt breyð við putur­sukri og kann fara í kirkju hvønn sunnu­dag. Hetta seinasta má hon tó lata sær lynda er skift um við lestur, tí kirkja er ikki í Noatun.

SPEI OG KRÍGGJ Undir heimskrígnum 1940–45 fór William Heinesen undir at skriva ta skald­søguna, sum hann er eina mest kendur fyri uttanlands, men hon var løgd til viks, tá ið kríggið

60 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

endaði, og hann skrivaði í staðin ta spei­somu ‚Den sorte Gryde‘ (1949).

Hon fer fram í einum býi, sum er merktur av krígnum: Reið­ar­ar og fiska­út­flytarar reka virk­semi sítt við harðari hond og seta lív­ið hjá manning­un­um og væl­ferð­ina hjá familjum teirra í veð. Í mið­depli í ‚Den sorte Gryde‘ standa bólk­ar. Tey í Kvanhúsi eru ein við teirri vøkru

Livu, sum er trú­lovað tuberkla­sjúk­ um manni, limur í vekingar­sam­ kom­u­ni Kringle­menig­heden og starv­ast hjá máttmikla, men eisini látur­liga reiðara­num Oppermann.

Ein beiggi hennara gongur burtur í vanda­sigling­ini úr Íslandi við fiski til bretska marknaðin, unnust­in doyr, og Oppermann er í holt við at neyð­taka hana, tá ið tele­fon­in ringir, og hann fær at vita, at konan liggur illa sjúk. ‚Den sorte gryde‘ setir krígsbúskap upp móti ov­fara­ kát­ari njótan og óryggju­skapi.

FRAMBROTIÐ Søgan úr svartapotti og tær næstu, ‚De fortabte spillemænd‘ (1950) og

‚Moder Syvstjerne‘ (1952), gjørdu William Heinesen føran fyri at liva av skald­skap­inum. Tær fingu allar góð um­mæli í donsku pressuni, tær báðar seinnu sera stóra undir­tøku og vórðu umsettar til alskyns mál.

Spælimansskaldsøgan fevnir um longri tíð enn tær undanfarnu skald­søgur­nar eftir William Heinesen. Tað líða eini 13–14 ár frá tí, at spæli­maður­in Moritz giftist við Elianu, til sonur teirra, Orpheus, fer av landinum at ganga á tón­leika­skúla. Eisini í hesi skald­ søguni er tað ein bólkur av fólki, sum stendur í miðdepli, teir seks spæli­menninir: Moritz, Sirius og Kornelius, sum eru brøður, sonur Moritz, Orfeus, magistar Morten­sen og Boman. Teir og familjur teirra ímynda lívs­gleði­na í skald­søguni, sum er í and­søgn til borgara­skap­in og embætis­ menninar, sum um­boða tað lívs­ týnandi. Millum høvuðs­bólk­ar­nar standa tey, sum avnokta jarðar­ lív­ið og líta á eitt lív eftir deyðan, og nøkur fá, sum royna at brúka sam­felags­skipan­ina til egnan frama – brots­menn og falsnarar.

Søgu­gongdin lýsir lív og levnað hjá spæli­monnunum við fleiri smærri søgu­gongd­um uppií, har spæli­ menninir lítlan ella ongan leiklut hava.

HØVUÐSVERK ‚Det gode håb‘ er tann stóra søgu­ liga skaldsøgan eftir William Heinesen, sum hann fekk Norður­ lend­sku bók­menta­virðis­løn­ina fyri í 1964 saman við svenska høvund­ inum Olof Lagercrantz. ‚Det gode håb‘ er um prestin Peder Børresen, sum í 1669 eftir at hava ligið veður­fastur í Bergen loksins kemur til Føroya og kemur í presta­garði­

Welcome to

· FISHERIES · AQUACULTURE

· SEATRADE

· OFFSHORE · CARGO

· CRUICE · SHIP REPAIR

28-30 MAY 2024

KLAKSVÍK · FAROE ISLANDS

THE INTERNATIONAL MARITIME EXHIBITION

WWW.FAIR.FO

THE OFFICIAL TRAVEL BUREAU: WWW.FONNFLOG.FO

Sóljan GLASLIST

Faroe Law provides legal assistance to business enterprises with an emphasis on the commercial, practical and pragmatic objectives of the client.

Our areas of practice include: ■ Mergers and acquisitions

■ Banking and financing law

■ Company law

■ Oil and gas law

■ Project development and financing

■ Maritime law

■ Restructuring and insolvency law

■ Tax law

■ Building and construction law

■ International contracts

Faroe Law is an independent Faroese Law Firm with associated offices in Copenhagen, Aarhus and Nuuk. We are result oriented and provide a personal tailored service to our clients.

Handmade glass inspired by the Faroese nature

FAROE LAW Sp/f Magnus Heinasonar gøta 10 · Postbox 158 · FO-100 Tórshavn · Faroe Islands Tel. (+298) 66 99 00 · faroelaw@faroelaw.fo · www.faroelaw.fo

62 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

num á Reyni. Hann greiðir gjøl­liga frá ferð­ini og standi­num á Reyni í brøvum til norska vin­mannin.

Hann lýsir húsfólkini, ein­kjuna, sum hann ikki giftist við eins og harra Poul í ‚Barbara‘, men sum fer til Norðra­dals at búgva á garði­num, sum hoyrir til kallið. Dóttir undan­ mannin, Rachel, verður ver­andi í presta­garði­num, og Børresen verður henni í faðirs stað. Skansa­bygg­ing­in í Tinganesi fer fram við tvingsils­ arbeiði, lívið í Havn og øllum landinum er fá­tæks­ligt, av­markað talu­frælsi elvir til sakar­mál, soleiðis at eisini prestur­in verður settur fastur.

Skaldsøgan er málsliga eksperi­ menter­andi. Hon er skrivað á einum ímyndað­um gamalsligum fyri­sit­ing­ar­skrift­máli – kancelli­ máli. Eingin hevur roynt at týða ‚Det gode håb‘ til føroyskt, kanska tí einki gamalt føroyskt fyri­sit­ing­ar­ mál er til at miðja seg eftir. Skald­ søgan er eisini full av før­oysk­um mál­isk­um skrivað­ar á donsk­um.

SKRIFTMÁL William Heinesen skrivaði á donsk­ um, meðan javnaldrar hansara Christian Matras og Heðin Brú skrivaðu bøkur sínar á føroyskum. Í millum­skúla­num – tað vóru 6.– 9. skúla­ár – kundu næmingarnir velja millum føroyskt og svenskt. Tað sigst um Christian Matras, at tá ið hann kom av Viðar­eiði til Havnar at ganga í millum­skúla, valdi hann svenskt, tí føroyskt helt hann seg duga. Heðin Brú fór á Føroya Há­ skúla og lærdi har at skriva føroyskt.

Ein kann spyrja, hví William ikki gjørdi sum hann.

Hann segði sjálvur, at tað danska var lagna í hansara føri. Mamma hansara var annað ættar­lið av til­flyt­ar­um, og Heinesen-familjan

tosaði danskt innan­hýsis. Har­ aftur­at var lítil og eingin undir­ vís­ing í skúla­num á føroysk­um og enn færri skúla­bøkur. Munn­ligt føroy­skt varð kravd læru­grein í 1912, men tíma­talið í føroy­sk­um var um­leið helvtin av tíma­tal­inum í donskum. Hartil kom, at skúla­ bøkur­nar í øllum hinum faku­num vóru á donsk­um. Og sama ár, sum føroy­skt varð læru­grein, kom grein í skúla­lóg­ina, sum kravdi, at lærar­ ar­nir skuldu undir­vísa á donskum – undan­tikið í teimum yngstu flokku­num. At ikki allir lærar­ar akt­aðu boð­ini, er ein onnur søga.

William Heinesen lærdi tískil ikki nógv føroyskt í skúlanum, og eftir skúlan skuldi hann í handils­ læru. Familjan var handilsætt, pápi William, Zacharias Heinesen úr Bø, hevði stórt handilsvirki, skip og fiska­virk­ing til útflutnings.

Tí varð William sendur á keyp­ mans­skúla í Keyp­manna­havn 16 ára gamal. At hann ikki gjørdi ov nógv av í skúla­num, men heldur reikaði um í býnum, gjørdi, at hann kom í sam­band við tíðar­ innar fremstu rit­høvund­ar og lista­fólk. Hann fekk nakrar av fyrstu yrk­ingu­num á prent í fram­ komna lista­tíðar­riti­num Klingen 1919.

Umframt yrkingar og skald­ søgur komu fleiri stuttsøgusøvn út eftir William Heinesen.

Søgurnar hava ofta støði í føroyska sagna­heim­inum sum ‚Grylen‘, ‚Belsmanden‘ og ‚Her skal danses‘.

Nakrar eru modern­ist­isk­ar við sur­realist­isk­um dámi, eitt nú ‚Tartaros‘, ‚Fluerne‘ og ‚Lin Pe og hans tamme trane‘, har tær tvær fyrstu lýsa rit­høvund, ið hevur leitað sær burt­ur at hug­savna seg og skriva. Lin Pe er gamal yrkjari, sum fer frá hús­um, tí ævin­leik­in kallar. Tami tamin Ra-Hoi fylg­ir

Visti tú ...

at William Heinesen fekk Norður­lend­sku bók­menta­virðis­løn­ina í 1964?

hon­um gjøg­num skóg og um slætt­ ar, meðan hann sær og hoyr­ir andan Ti-te tala við seg við mynd­ um úr kines­isk­um vísdómi og Nýggja Testa­menti.

UNDIRTØKA Bøkurnar hjá Williami Heinesen mundu vera væl lisnar í Føroy­um, meðan hann var á lívi, hóast tær ikki ofta vóru evni í skúla­num. Tað broytt­ist, tá ið fleiri av prosa­bóku­ num komu út í føroyskari týð­ing í sam­bandi við 75 ára dagin hjá høvundi­num. Tí­verri eru týðingar­ nar ikki allar eins væl frágingnar, tískil mugu tær verða lisnar á upp­ runa­mál­inum fyri at fáa poetisku brigd­ini við. Í Føroyum er William Heinesen kanska kendastur sum ‚mynda­ makari‘, sum hann kallaði seg.

Hann gjørdi tær stóru myndirnar úr Sjúrðar­kvæð­um til auluna í Tórshavnar Kommunu­skúla í 1956, nú Finsen. Stílurin er ‚skøn­ virke‘, sum var væl um­tókt­ur í Skandina­via fyrst í 20. øld. Hann málaði skemti­ligar olju­pastellir í 1920-árunum, og á gamals­aldri fór hann at gera yndis­lig­ar klipp­ mynd­ir, sum munnu vera tey kenda­stu mynd­lista­verk hansara.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 63

YRKINGASØVN Arktiske Elegier 1921 Høbjergning ved Havet 1924 Sange mod Vaardybet 1927 Stjernerne vaagner 1930 Den dunkle Sol 1936 Hymne og harmsang 1961 Panorama med regnbue 1972 SKALDSØGUR

VITJA WILLIAMSHÚS Visti tú, at tað er møguligt at bóka eina rundvísing í Williamshúsi í Varðagøtu í Havn? Set teg í samband við Williamshús á sosialu miðlunum ella telduposti. Tú kanst bóka eina rundvísing bæði til bólkar og einstaklingar. Rundvísingin tekur upp til ein tíma, og vertur er sonur William Heinesens, Zacharias Heinesen. Minst tvey fólk.

Rundvísingar verða bert gjørdar eftir avtalu og eru seinnapartar.

Les meira á williamheinesen.com HVAR? Varðagøta 43 100 Tórshavn

Blæsende Gry 1934 og umskrivað útgáva í 1961 Noatun 1938 Den sorte Gryde 1949 De fortabte spillemænd 1950 Moder Syvstjerne 1952 Det gode håb 1964 Tårnet ved verdens ende 1976 STUTTSØGUSØVN Det fortryllede lys 1957 Gamaliels besættelse 1960 Kur mod onde ånder 1967 Don Juan fra Tranhuset 1970 Fortællinger fra Thorshavn 1973 – úrval við eini nýggjari søgu Her skal danses 1980 Laterna magica 1985 LESA MEIRA: Føroysk bókmentasøga 2, 2023.

Tímatal hjá føroyskum fyrst í 20. øld: Jens Marius Hentze Tórshavnar skúlasøga. 2000.

64 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

JOURNEY TO UNFORGETTABLE

VÁGUR PEOPLE I NATURE I CULTURE I EVENTS

ART

MUSIC

CULTURAL ACTIVITIES

BEAUTIFUL LANDSCAPE, FRIENDLY LOCALS, VIBRANT CULTURE-LIFE AND EVENTS ALL YEAR ROUND ARE JUST SOME OF THE HIGHLIGHTS FROM VÁGUR.

vagur.fo I vagur@vagur.fo I 66 30 00

Lat okkum fíggja tín vøkstur Hví Ikano Bank Leasing?

• • •

Skjót avgreiðsla Vinnuleasing av øllum frá kopimaskinum til lastbilar Okkara veitarar kenna vørurnar, og vit vita, hvussu tú fært størri rásarúm í roknskapinum

Far inn á vinnuleasing.fo og les meira um møguleikarnar fyri tína fyritøku.

Skulu tit gera íløgur í akfør og maskinur, sum brúka grøna orku?

So gevur leasing størri fíggjarligt rásarúm – samstundis sum tit gerast grønari.

William Heinesen:

The most famous faroese author – abroad William Heinesen is one of the greats of Nordic literature.

This is the second in a series of Atlantic Review articles focusing on the artists our fleet is named after

66 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

W

illiam Heinesen (1900–1991) has become history, in the sense that his oeuvre must live on without him. So far it is thriving, the Historical Popularity Index on Pantheon.world rates him the most famous Faroese author.

Seven is the number of his authorship with seven poetry collections, seven novels and seven short story collections.

POEMS OF WOE AND JOY Aged 21 his first poetry collection ‘Arctic Elegies’ was published in Copenhagen. By 1930 he had published three more. His poems draw on landscape, seasons and the firmament to examine existential questions. This symbolism is characteristic of turn of the century literature, which the author was familiar with from Faroese poets J. H. O. Djurhuus and Rikard Long.

In 1936 his fourth collection ‘The Dark Sun’ was coloured by rising tensions in Europe. Three decades would pass before he published his penultimate collection and 1972 saw his final one ‘Panorama with Rainbow’.

NOVELS OF SOCIAL REALISM William Heinesen is best known for his novels. His first, ‘Windswept Dawn’ (1934), was set in the 1920s and illustrates the shift to capitalist fisheries with the ensuing changes in society and religion.

Heinesen’s third novel, ‘The Black Cauldron’ (1949), received rave reviews in the Danish press.

It was characterised by his warm humour and was swiftly followed by ‘The Lost Musicians’ (1950) and ‘Mother Pleiades’ (1952), which enabled him to live off writing with translations into several languages.

MAGNUM OPUS ‘The Good Hope’ (1964) is a sweeping historical novel and earned Heinesen the Nordic Literature Prize. Its protagonist, the priest Peder Børresen, moves to the Faroe Islands in 1669 to work in Tórs­ havn. It is a town in the clutches of poverty where the Skansin fortification, an icon of today’s cityscape, is under construction using forced labour and restrictions on freedom of speech land even the priest in jail.

The language used is experimental – an imagined old administrative language. No one has attempted a translation into Faroese, perhaps because there is no old Faroese administrative language to go on. The text is peppered with Faroese expressions relayed in Danish.

WRITTEN LANGUAGE William Heinesen wrote in Danish, while contemporary authors Christian Matras and Heðin Brú used Faroese. One might ask why.

In the author’s own words, Danish was his destiny. His mother was a second-generation immigrant and his home language was Danish. There was little to no Faroese instruction at school, where textbooks were in Danish. Oral Faroese was a required subject by 1912, but only allocated half the hours of Danish. And the year Faroese became a subject an article was introduced requiring teachers to instruct in Danish, except in the very early years. Not all teachers complied, but that is another story.

So the author learned little Faroese in school. Then, as his father Zacharias Heinesen owned a large fisheries company, William was sent to business school in Copen-

hagen aged 16. However, he spent most of his time in the company of the foremost writers of the time, and was soon published in the art magazine Klingen in 1919.

In addition to poetry and novels, Heinesen published short stories, some rooted in Faroese lore, others in surrealism.

RECEPTION Heinesen’s books were likely well read in the Faroe Islands in his lifetime. They only became school material when they were published in Faroese translations, but the Faroese versions cannot be said to do justice to the author.

At home Heinesen is perhaps best known as a ‘picture-maker’, as he termed himself. He created a large decorative work for the school in central Tórshavn, a well as humorous oil pastels early in life and exquisite bold paper cuts in his old age, which have probably become his best known graphic works.

VISIT WILLIAMSHÚS Did you know it´s possible to book a private tour of William Heinesen’s primary residence in Tórshavn? Contact Williams­ hús via social media or email. You can book private tours of the house and surroundings to groups and individuals.

The tour can take up to an hour and is hosted by Zacharias Heinesen, son of William Heinesen. Min. two people.

The viewings are by appointment only and take place in the afternoon.

Read more: williamheinesen.com WHERE? Varðagøta 43 100 Tórshavn Faroe Islands

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 67

Johanna 140 ár: „A Rye-built is a hallmark second to none” Í ár verður sluppin ‚Johanna’, sum hevur heimstað í Vági, 140 ár. Poul Andreasen, sum í 1988 læt úr hondum bókina ‚Johanna TG 326’, skrivar her um prúða farið, sum framvegis er í sigling

SKR I VAÐ H EV U R PO U L A N D R E A S E N M Y N DI R : N I EL S JA C O B E Y S T U R B E R G

E

in av stórreiðarunum í Grimsby í seinna parti av 1800-talinum var Henry Smethurst.

Saman við versoninum átti hann einar 50 slupp­ir, teirra millum var ‚ Johanna‘, sum tá æt ‚Oxford­shire‘. ‚ Johanna‘ varð bygd í 1884 í Rye í Suður­ong­ landi á skipasmiðjuni hjá James Collins Hoad.

Henda skipa­smiðja, sigur Edgar March í bók síni ‚Sailing Trawlers‘, var víða kend fyri sítt vala­verk, ser­liga fyri sínar vøkru og snøggu sluppir. ‚A Rye-built is a hallmark second to none‘, sum leys­liga umsett merkir, at Rye-bygd skip hava vøru­merkið dygd fram um onnur.

Fyrst í 1880-árunum vórðu trolarar við damp­ maskinu bygdir til fiskiskap, og tá gekk tað skjótt afturá við segl­sluppunum í Grimsby. Í 1890 vóru í Grimsby 625 sluppir, og talið á damptrolarum var 53. Tíggju ár seinni, í árinum 1900, vóru segl­sluppir­nar bara 58 og damptrolararnir ikki færri enn 490.

Tað var serliga í hesum tíðarbilinum, at føroy­ ing­ar keyptu tær nógvu sluppirnar. Tær vóru lættar at fáa hendur á, tí tær vóru fleiri hundrað í tali, sum vóru til sølu fyri lítið og lætt í mun til tað, tær kostaðu at byggja 10 ár frammanundan.

Nógvir før­oy­ingar búðu og fiskaðu út frá Grimsby. Eitt dømi er jú Johannu-keypið í desembur mánaði 1894. Í hesum førinum var tað Jákup Toftum frá Ósagarði í Vági, tann kendi trolara­skip­arin í Grimsby, sum hjálpti til við Johannu-keyp­inum. ‚ Johanna‘ kostaði 335 stp., men teir høvdu bara 250 stp. við, og Jákup Toftum legði út tey 85 stp., sum restaðu í. Søgan sigur eisini, at tá ið sluppin ‚Vágbingur‘ varð keypt eini tvey ár frammanundan, sleipaði hann teir útá við trolara sínum, tí stilli var.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 69

JÁKUP DAHL KEYPIR JOHANNU Tað var um miðjan desember 1894, at Jákup Dahl á Gørðunum í Vági keypti sluppina ‚Oxfordshire‘ úr Grimsby. Teir, sum fóru niður eftir ‚ Johannu‘, vóru Mortan Vilhelm við Misá, Jógvan Toftum í Kálhaganum, Jógvan Dahl á Gørðunum, Jóan Pauli Thomasen í Tøðuni og Andreas Jensen í Smillum. Teir fóru niður til Liverpool við ‚Føringi‘ hjá Mortensen og haðani við jarn­breyt­ini til Grims­by.

Skeytið er frá 8. desember 1894. Slupp­in hevði tá navnið ‚Oxford­ shire‘, men Jákup Dahl gav henni navnið ‚ Johanna‘ eftir konuni. ‚ Johanna‘ var merkt til 85,49 br.reg.tons.

Longdin var 64 føtur, breiddin 19 og djúpd­in 11 føtur. Í ‚maalings­ bevis‘ verður nevnt, at ‚folkelukaf mangler og vil først blive indrettet i løbet af Vinteren‘.

Soleiðis var tað við nógvum sluppum, sum komu til Føroya tá, tær høvdu einki lugar.

Manningin helt til í kahútt­ini.

TIL FISKISKAP Í MEIRA ENN 70 ÁR Øll tey fyrstu árini fiskaði ‚ Johanna‘ undir Føroy­um og Íslandi. Hesi fyrstu árini førdi tann kendi skip­arin og seinni reiðarin, Tummas við Kráir, ‚ Johannu‘. Hann var altíð millum teir bestu at fiska í Føroyum, og okkurt árið var hann eisini bestur. Tað er kanska frá hansara tíð við ‚ Johannu‘, at hon fekk navnið ‚Hin stolta Johanna‘. Hon var tiltikin siglari í góðum veðri, lætt­sigl­andi og skjót at fáa avstað, men so skjótt eitt sindur av aldu var í sjónum, bar lítið til. ‚ Johanna‘ var seglslupp inntil veturin 1929/30, tá ið hon fekk ein 37 hesta Scandia motor. Eisini

70 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

fekk hon stýrihús. Tað varð hildið at vera eitt stórt fram­stig tá. 8. mars 1932 skuldi ‚ Johanna‘ inn á Sand eftir fólki, tá vóru teir fyri tí óhappi, at skipið stoytti á Sandsboðan og fekk stóran skaða. ‚ Johanna‘ varð tikin upp á bedingina í Vági, har hon varð umvæld, og hon var ikki til fiski­skap í 1932 og 1933. Í 1934 fór ‚ Johanna‘ aftur til fiskiskap. Fyrst varð sum vanligt farið á Suður­landið, og síðani varð farið til Grønlands.

Hesi árini miðskeiðis í 1930-unum og úteftir var nógvur fiskur at fáa. Men tíðir­nar vóru vána­ligar, so lítið fekst fyri fiskin. Landað varð til damp­ara, sum lá í Føroyinga­havn­ini, proviant­ur og annað varð fingið um­borð, so varð farið út aftur at fiska upp í skipið, og so siglt inn í Føroyinga­ havn­ina at gera klárt til heim­ferð.

Undir krígnum varð eingin klippfiskur virkað­ur í Føroyum. Tá sigldi ‚ Johanna‘ eins og hini skip­ini við ísfiski til marknað­in í Bret­landi.

Nógv varð róð út í Føroy­um undir kríg­num, og nógvur ísfiskur varð keypt­ur úr Íslandi og sigldur niður til bretska marknað­in.

Eftir kríggið varð aftur farið á saltfiskaveiðu, og hesin fiskur varð seldur til útheimin antin sum salt­fiskur ella sum klippfiskur.

Tað var í 1948, at ‚ Johanna‘ fekk ein brúktan Scandia motor upp á 70 hestar við tveimum sylindar­um. Hetta var ein motorur, sum hevði staðið í slupp­ini ‚Vilhelminu‘, og hetta var ein sera góður motor­ur. Men longu í 1951 varð ein nýggjur 90 hesta Hundested motorur settur í ‚ Johannu‘. Tá hevði hon fingið hálvdekk, nýtt stýri­hús og nýggjar olju­tangar í bæði borð. Ekko­ lodd og radio­sendari vóru eisini inn­løgd. Men

Beinleiðis til

LONDON Møguleikarnir eru óendaligir í dukandi metropolinum, London! Heimstaðurin hjá dupultdekkarunum og fish n’ chips. Í London finnur tú alt, ið tær tørvar. Mentan, ítrótt, innkeyp, mat, sangleikir, marknaðir, konsertir og aðrar upplivingar av alskyns slagi. Skunda tær avstað, tí London um summarið er nakað heilt serligt.

Vit flúgva tvær ferðir um vikuna í summarfrítíðini – hvønn týsdag og leygardag frá 1. juni til og við 31. august 2024.

Les meira á atlantic.fo

72 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

hesin Hunde­sted motorurin kraftaði lítið og kundi ikki metast móti Scandia motorinum. Í 1950-árunum var tað ikki altíð so lætt at fáa fólk til slupp­ir­nar. Inntøkan var ov lítil, og menn fóru aðrar leið­ir so sum til Íslands og Noregs og onnur lond, har meira var at forvinna.

Seinasti salt­fiskatúrurin hjá ‚ Johannu‘ var á vári 1962.

Á SILD Í 1953 fóru tey fyrstu skipini á sildaveiði norðan fyri Føroy­ar, og hesin fiskiskapur helt sær til langt upp í 1960-árini. Mið­skeiðis í 1960-árunum varð rætti­liga nógv gjørt við ‚ Johannu‘. Hon fekk nýggj­an motor, ein 200 hesta Volvo Penta, nýggj­ ar meistrar, og bæði lugarið og kahúttin vórðu sett í stand. Tá var hon í góðum standi. Hesin nýggi motor­ur­in brendi so lítið, at tað bar til at vera longur úti.

JOHANNA LØGD, MEN VARÐVEITT Tey seinnu árini, hon sigldi, varð róð út við ‚ Johannu‘, og hon gjørdi túrar til bretlands­ marknað­in við ísfiski. Tíðin var farin frá sluppu­ num. Onnur nýggj fiskiskip komu til landið, og ‚ Johanna‘ varð løgd eins og nógvar aðrar sluppir. Í 10 ár lá ‚ Johanna‘ svínabundin í kaihylinum í Vági. Heilt til 1981, tá ið ‚Felagið Johanna TG 326‘ keypti hana fyri 1 krónu. 1. mars í 1981 var fundur í Fram­tíð­ini um ‚ Johannu‘, har avgerð varð tik­in um at varðveita ‚ Johannu‘.

VAR VIÐ FRÁ FYRSTA DEGI Gudmund Kárason Jacobsen, sum í dag er stjóri á Vágs skipa­smiðju, var við frá fyrsta degi, 12 ára gamal.

– Eg gekk í skúla, so tað var eftir skúlatíð, at eg kundi vera við. Mær hevur altíð dámt at verið við, har skip eru, og mín dreymur var at blíva skip­ari, greiðir Gudmund frá.

Farið varð í gongd við at arbeiða upp á ‚ Johannu‘. Alt varð tikið úr skipinum, og sam­ stundis varð farið undir at grava út vestan fyri Løð­hamar, har ‚ Johanna‘, sum hevði fingið eitt øki frá Jonu Dahl, skuldi gerast í stand. Ove

Mikkel­sen, fyrr­verandi langfaraskipari og seinni løgtings­maður, var odda­maður fyri til­taki­num, og Jacob Midjord í Bøkkum í Porkeri, bedings­ meist­ari í Vági, stílaði fyri og deildi arbeiðið.

Jacob var ikki við í tí dagliga arbeiðinum, men var hann, sum menn ráðførdu seg við, tá ið iva­ mál stungu seg upp.

Tann fyrsti veturin fór við at byggja skúrin ella neystið rundan um ‚ Johannu‘. Tilfarið var mest gamlir lyktapelar og takplátur, og so varð ein arbeiðsskúrur gjørdur, har sum gamli vaski­ skúr­ur­in á Løðhamri var.

So varð farið at arbeiða upp á skipið. Fyrsta arbeiðið var at skrava skipið av. Síðuplankar vórðu skiftir eftir ráðnum frá Skipasýninum, botn­ur­in var í lagi, og kjølurin var eisini í lagi.

Skipið hevði ligið í so nógv ár. So varð hon øll spíkrað av nýggjum. Søkt varð eftir fakmonnum at arbeiða upp á skipið. Tað vísti seg, at Hvide Sande Skibs­værft hevði fólk til arbeiðið. Tríggir mans komu í 1983/84, og aftur at teimum vóru nógv fólk úr Vági, sum hjálptu til og arbeiddu ókeypis. Ofta var arbeiðið til teirra fríggjadag og leygar­dag. Á landi gekk arbeiðið sína gongd, plankar vórðu gjørd­ir, deksbjálkar, stúttur, garneringar, lúnn­ing­ar og dekk lagt í, so skrokkurin gjørdist heil­ur aftur. Hetta arbeiðið var liðugt í 1986, og áðrenn skipið kundi sjósetast, varð skúrurin tik­ in niður. Einki kundi gerast uttan alla ókeypis arbeiðs­megina, og tað var Ove, sum stýrdi tí.

Tann av fak­monn­unum úr Hvide Sande, sum arbeiddi longst upp á ‚ Johannu‘, var Hans Peter, ella bara nevndur HP. Nakað seinni var hann við í arbeiði­num upp á fregattina ‚ Jylland‘.

Bummar, gaflar, báðar meistrarnar og topp­ stong­in komu liðugt grovskorin niðrifrá, og tað varð so liðugt­g jørt í Vági.

JOHANNA VARÐ SJÓSETT Í 1986 ‚ Johanna‘ varð sjósett í 1986, og tað gekk væl.

Hon varð sleipað í kaiina, og so varð farið undir at arbeiða upp á skipið innan. Har var tað HP, sum arbeiddi upp á innrættingina, og aðrir hjálptu til.

Gudmund var við í øllum hesum arbeiðinum frá byrjan til enda. Tá ið arbeiðið upp á ‚ Johannu‘ var liðugt í mai 1988, fór Gudmund í juni á

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 73

beding­ina og varð útlærdur skipstimbrari við árs­enda 1988. Hann arbeiddi á bedingini/skipa­ smiðjuni, til virksemið steðgaði har í 1990. Nakað seinni yvirtóku hann og nakrir ungir menn skipa­ smiðjuna, og Gudmund gjørdist stjóri.

Tá ið tað kom til tað at rigga skipið til við bumm­um, gaflum og togverki, vóru tað nakrir eldri sjó­menn í Vági, sum vóru við og vórðu spurd­ir til ráðs. Teir vóru nógv við, og uttan teir hevði ikki verið møguligt at fingið ‚ Johannu‘ riggaða til.

– Tað var áhugavert at gera alt timburarbeiðið heilt frá plank­um til lúnningar, deksbjálkar, dekk og at enda at sleppa at innrætta eitt skip.

Tað skal HP eiga; hann var ein fantastiskur læru­ meist­ari. Teir bygdu so nógv træskip í Hvide Sande til Grøn­lands. Tey blivu so inn­rættað, 40 til 60 tons stór skip, so hann kendi alt til tað, men tað var Jacob sum stílaði fyri, hvussu lugar­ ið og kahúttin skuldi vera, greiðir Gudmund frá.

Í 1988 VAR JOHANNA KLÁR AT SIGLA Ove Mikkelsen hevði gjørt av, at tann fyrsti túr­ ur­in skuldi vera til Íslands, sjómannadagur var í Reykja­vík í mai 1988. ‚ Johanna‘ fór av Vági, um­ borð vóru 21 mans, og Ove var skipari. ‚Westward Ho‘ fór av Havnini, og ‚Georg Stage‘ var eisini á veg yvir.

Síðan tá hevur ‚ Johanna‘ siglt nógv. Hon hevur verið í Íslandi, Noregi, Svøríki, Írlandi, Ong­landi, Hetlandi, Álandi, Danmark og Týsk­ landi. Bara eitt árið var hon ikki uttanlands.

Okkurt árið var hon tveir og tríggjar túrar. regatta­sigl­ing var vanlig tá, og harafturat komu so leigu­túr­ar til smærri túrar. Tey seinastu 15 árini hevur ‚ Johanna‘ fast verið í Lítlu Dímun eftir seyði. Tað er vanliga fyrsta góðveðursdag eftir 20. september. Tá fara teir út í oynna eftir seyði, og tað plagdi samstundis at vera tann seinasti túr­ur­in í árinum.

VIÐLÍKAHALD ‚ Johanna‘ er undir eftirliti av Skipaeftirlitinum, og av tí at skipið er so gamalt, skal tað upp á beding eina ferð um árið, áðrenn sigling verður.

Høvuðs­sýn verður framt fjórða hvørt ár. Við­líka­

74 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

Visti tú ...

at sluppin ‚Johanna‘ upprunaliga kostaði 335 stp.? hald­ið gerst meira og meira, tí talan er um eitt so gamalt skip. Fyrraárið varð skipið høvuðs­sýnað, og tá vórðu allir spíkarar, bóltar og øll kalfatring­ in gjøgnum­gingin frá botni upp á skanndekk. 13 mans arbeiddu í tveir mánaðir, og afturat vóru fimm mans frá Hvide Sande við og hjálptu til.

Hekkan á ‚ Johannu‘ er vánalig; tað er tann originala hekkan, sum hon framvegis hevur.

Neyðugt er at taka hekkuna sundur, fýra plankar í hvør sínum borði og allar stútturnar frá hálv­ dekki­num og aftureftir í bæði borð, umleið 25 stúttur. Hetta er ætlanin at gera tey komandi tvey árini. ‚ Johanna‘ hevur fingið ein stuðul upp á 2 mió. kr. frá donsku stjórnini, sum er ein stór hjálp til arbeiðið.

FRAMTÍÐIN HJÁ JOHANNU Inntøkurnar hjá ‚ Johannu‘ eru limagjald, stuðul frá Vágs kommunu, gávur og inntøkur við sigling.

Løn í sambandi við sigling hevur altíð verið sjálv­ boðið/ókeypis. Gudmund Kárason sigur, at hann síðan 1993 hevur verið stjóri á Vágs skipasmiðju.

Tað er eitt gott samanspæl upp á tann mátan, at tað dagliga arbeiðið hevur hann á skipasmiðjuni, og so brúkar hann sína frítíð upp á ‚ Johannu‘. Tá ið so okkurt skal gerast, fær hann bæði eldri og yngri menn at hjálpa til.

– Tað er ringt at spáa, men jeg haldi, at fram­ tíð­in er ljós, heldur skipasmiðjustjórin fyri. – Við stuðli­num á 2 mió. kr. kann nógv gerast. Ungir menn við áhuga fyri ‚ Johannu‘ eru komnir við, eisini í nevnd­ina. ‚ Johanna‘ er við á bátafestivalum, sjómanna­ døgum og øðrum tiltøkum eisini bæði fyri børn og vaksin. Skipið er til at brúka. ‚ Johanna‘ hevur stóran týdning fyri Vág, og tað ber ikki til at nevna Vág og ikki ‚ Johannu‘. Í Vágs søgu hevur ‚ Johanna‘ eitt stórt pláss. Hon hevur verið í Vági í 130 ár.

STATE OF THE ART AW 139 & A32 0 S I M U L A T O R C E N T E R

OPENING IN 2024

atlanticairways.academy

Our state-of-the-art simulator center with the newest AW139 and A320 simulators provides a realistic and immersive training experience, including aircraft type-rating and SAR & Hoist training in our new facilities in the Faroe Islands.

Johanna 140 years: A Rye-built is a hallmark second to none This year marks the 140th anniversary of iconic smack Johanna, pride of Vágur village

76 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

L

ate 19th century Grimsby shipowner Henry Smethurst had fifty smacks. The Oxfordshire was built in 1884 at James Collins Hoad shipbuilders in Rye, famed for elegant smacks earning them the accolade: ‘A Rye-built is a hallmark second to none.’

In the 1880s steam trawlers rapidly displaced Grimsby smacks.

And the Faroese bought several.

Jákup Dahl from Vágur acquired Oxfordshire in 1894 at a bargain and renamed her after his wife.

The original deed describes Johanna as 85.49 gt, 64 ft long, 19 wide and 11 deep.

EARLY YEARS Tummas við Kráir first steered Johanna in Faroese and Icelandic waters. Many a year he landed the largest catch of all Faroese captains. It may have been with him that she became known as ’Proud Johanna’. Renowned for her speed and manoeuvrability in fair weather, she never fared well in rough seas.

In the winter of 1929/30 she was equipped with a 37 hp Scandia engine, her first. But only two years later she ran aground at Sandsboði.

Following repairs, Johanna returned to fisheries in 1934. As many others, she ploughed to Greenland where catches were good, though prices low. She would land to a moored steamship, replenish, sail back out to fill the hold, and then back to port before the crossing home.

70 YEARS IN FISHERIES During WWII Faroese smacks transported iced fish to the UK, the

catch was purchased from Faroese coastal boats and Iceland.

From 1948 onwards Johanna was fitted with new engines, first 70 then 90 hp, new oil tanks, echo sounder and radio transmitter.

The 1960s found a renovated Johanna on herring expeditions in Faroese waters. She was in fine condition, but the smack era was over and in 1971 she was moored head and stern.

PRESERVED In 1981 the association Johanna-TG 326 purchased the ship for 1 krone and efforts to restore her began. Gudmund Kárason Jacobsen took part from day one. Aged 12 he would join every day after school.

The first winter was spent building a cover structure, most of the material was old light poles and roofing sheets. Then restoration began. Hundreds of volunteer hours were poured in, and expert shipwrights were brought in from Danish shipbuilder Hvide Sande Skibsværft in 1983.

Dry dock works were completed in 1986 and the protective structure taken down, so the masts could be raised.

BACK IN THE WATER In 1986 Johanna was relaunched.

Work began on the interior fixtures and fittings. Gudmundur took part from beginning to completion in 1988. Then he went to work at the shipyard and became a certified shipwright. A few years later he took over the shipyard with associates and became its director.

When the smack was ready for booms, gaffs and cordage, advice was sought from older sailors in

Vágur. Without them it wouldn’t have been possible.

1988 SETTING SAIL Johanna’s first voyage was to Reykjavík in May. She sailed with a crew of 21 and Ove Mikkelsen was her captain. Since then she has crossed the Atlantic every year, bar one, joined regattas and sailed travellers around the Faroe Islands.

In the last 15 years she has also been to Lítla Dímun to fetch sheep for the slaughter after the autumn drive. Usually on the first fair day after September 20th, her last trip of the year.

THE FUTURE Owing to her age Johanna is subject to strict inspections. Maintenance works are costly and her stern needs replacing. The Danish Government has granted DKK 2 million to this end and membership fees, municipal grants, donations and sailing revenue keep her afloat.

Captain and crew donate their time and Gudmund spends his free time on maintenance. For major works he calls on old and new hands saying; ‘I believe (the future) is bright. The two million will go a long way. And youth with an interest in Johanna are joining in.’

Johanna takes part in festivals and events for young and old, she is here to serve. At 140 she is Vágur’s grand old lady.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 77

78 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

SKR I VAÐ H EVU R IN G R ID B JA R N A S T E IN M Y ND IR : V E IT A R A R

Tín vegvísari í London Dukandi metropolur, tysjandi mannamúgvur, blunkandi lýsingaskelti, shopping, nógv ferðsla ... Ja, ferðin er stór í London, býurin svevur ongantíð, og møguleikarnir eru stórt sæð óendaligir. Tú finnur okkurt til ein og hvønn smakk. Ítrótt, mentan, innkeyp, mat, sangleikir, marknaðir og upplivingar av alskyns slagi.

Frá 1. juni til 31. august 2024 flýgur Atlantic Airways beinleiðis til London hvønn týsdag og leygardag.

Og her fært tú nøkur prei til tína stórbýarferð í bretska høvuðsstaðnum

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 79

T Í N V E GV Í S A R I Í LO N D O N

PORTOBELLO ROAD Mitt í kreativa og litríka býar­part­ inum Notting Hill liggur Porto­bello Road. Heimskendi Porto­bello Market hevur opið hvønn dag. Har finn­ur tú antik­vitet­ir, mat og móta­ klæð­ir hvørt um annað. Høvuðs­ dagur­in er tó leygar­dag, tá ið tað er ‚full market day‘, og tá streyma fólk úr øllum heraðs­horn­um til Notting Hill. Les meira á portobelloroad.co.uk

BOUROUGH MARKET Matmarknaðurin Bourough Mark­ et. Her fært tú bestu rávørur og fantastisk­an heitan mat. Hetta er ein tann elsti og størsti mat­mark­n­ að­ur­in í London. Kemur tú fram á Ginger Pig, hevur tú funn­ið bestu pylsubreyð í London. Mikudag– leygardag er ‚full produce market‘.

Hinar dagarnar er úrvalið avmark­ að, og sunnudag er stongt.

Tak Jubilee- ella Northern-leið­ ina til London Bridge støðina.

Bouroughmarket.org.uk

CARNABY STREET Shopping í Carnaby Street. Flestu stóru merkini hava flagship­ handl­ar her. Stórhandilin Liberty London liggur við endan á Carna­

by Street. Bæði konufólka- og mann­­fólka­klæð­ir, barnaklæðir,

80 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

búnýti o.m.a. er at finna í London Liberty. Á niðastu hædd er fremsti mann­fólka­klædna­handil­in í London, og beint við, á Oxford Street og Regent Street, finnur tú handils­mið­støð­ina Selfridges og hundrað­tals handlar frá H&M til Nike og Apple.

Tú kanst taka undirgrundina til Oxford Circus ella Picadilly Circus – Carnaby Street liggur mitt ímil­lum hesar báðar undir­grund­ar­støðir­ nar. Les meira á carnaby.co.uk og libertylondon.com Skalt tú ‚powershoppa‘ innan­ dura, so far til Westfield í Shep­ herd’s Bush. Hetta er størsta sølu­ mið­støð í Evropa, og finnur tú tað ikki her, so finnur tú tað onga­stað­ ni. Opið er kl. 10–22 mánadag til leygardag og sunnudagar kl. 12–18.

Fýra undirgrundarleiðir steðga nær­hendis. Tær eru Shepherd’s Bush, Shepherd’s Bush Market, Wood Lane og White City. Les meira á uk.westfield.com/london

førd­ir. Í summar vísa tey millum annað ‚Much Ado About Nothing‘ og fleiri aðrar. Um tú ikki tímir at hyggja at Shake­speare, kunnu vit viðmæla ein túr við ferðaleiðara í sjálvum sjón­leik­ara­húsunum the Globe, sum er sera hug­takandi.

Matstovan/barrin Swan er at finna í the Globe og borðreiðir við øllum heilt frá morgunmati til kvøld-cocktails. Les meira um the Globe á shakespearesglobe.com (her kanst tú eisini bíleggja borð til Swan)

SANGLEIKIR

SHAKESPEARE'S GLOBE Her kanst tú uppliva uttandura sjónleik í sama stíli sum í tíðini hjá Shake­speare. Shakespeare’s Globe liggur á Bankside beint undir lið­ini á Tate Modern savn­inum. Hinu­ megin Thames ánna liggur St. Paul’s Cathedral. Á heima­síðuni sært tú, hvørjir leikir verða fram­

Ongin londontúrur uttan ein sangleik í West End. Ein ørgrynna er at velja ímillum, men her eru nakrir, sum vit vilja viðmæla.

Við børnum: Lion King, Aladdin, Harry Potter Uttan børn: Chicago, The Book of Mormons, Hamilton Leitar tú eftir sangleikum í London á netinum, finnur tú eitt ótal av møguleikum, so um hesir, ið eru nevndir her, einki eru fyri teg, so finnur tú heilt víst onkran annan, ið tær dámar.

Tú finnur atgongumerki til allar sangleikirnar í London her: www.londontheatredirect.com

Beinleiðis til

NEW YORK Vit flúgva beinleiðis til New York týsdagar frá 03. september til 08. oktober 2024. Heimferðin er mikudagar. Prísur báðar vegir úr 5.199,-

Les meira á atlantic.fo/newyork

T Í N V E GV Í S A R I Í LO N D O N

TIL HARRY POTTER FJEPPARAR Spáka eftir Diagonal Alley, vitja the Forbidden Forest, the Great Hall o.s.fr. Í Warner Bros Studios kanst tú ganga í fótasporunum hjá Harry Potter. Umframt at vitja ymsu ‚sett­ini‘ sleppur tú at síggja búnar og leik­grip­ir úr film­inum. Eitt satt mekka fyri Harry Potter fjepparar.

Les meira á wbstudiotour.co.uk Legg til merkis, at Warner Bros Studios liggur uml. ein tíma uttan fyri London, men Harry Potter bussar koyra aftur og fram, og tú kanst keypa atgongumerki við buss­ferð­ini úr London íroknað. Á teirra heima­síðu fært tú góð prei um, hvussu tú lættast ferðast til og frá.

frá fyrra og seinna ver­aldar­bar­ daga, tok og damp­maskin­ur frá bret­sku ídn­að­ar­koll­velt­ing­ini, og úr nýggj­ari tíð kanst tú millum annað upp­liva Apollo 10 rúmd­ar­far­ið.

Eitt para­dís fyri tey tøkni­áhug­ aðu. Les meira á nhm.ac.uk og sciencemuseum.org.uk

GRØNIR BLETTIR Hyde Park og Kensington Gardens liggja mitt í London lið um lið. Her fara familjur í London um viku­ skift­ini at spæla á spæliplássunum og njóta veðrið. Leigið ein bát ella vatn­súkklu í Serpentinevatn­inum mitt í Hyde Park og njót­ið frið­in ella far­ið til risastóra Diana Memori­al Play­ground við børn­u­num. Spæli­pláss­ið er, sum navnið sigur, ein minnis­varði fyri Dianu prin­sessu. Um summarið eru eisini stórar úti­konsert­ir við heimsstjørnum í Hyde Park. Les meira á bst-hydepark.com

NATIONAL HISTORY MUSEUM National History Museum (NHM) er eitt mást, um tú ferðast við børn­um. Har hava tey eitt risastórt savn av dinosaurum, ein bláhval í full­ari stødd og enntá ein út­ stappað­an gor­fugl fyri at nevna eitt sindur av tí, tú kanst uppliva á NHM. Børn og vaksin kunnu brúka tímar her.

Tað er ókeypis at vitja savnið, eins og nógv onnur søvn í London eru ókeypis.

Beint við síðuna av er Science Museum, sum eisini er ó­keypis.

Her kunnu tit eitt nú síggja flog­før

82 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

Cross ella Westminster, sum allar eru nær við London Eye.

TIL TEY KONGSHUGAÐU Buckingham Palace er mitt í London. Slottið, sum hevur verið bú­staður hjá teimum kong­ligu síðani 1837, hevur 775 køm­ur og størsta privata garðin í London.

Nógv plaga at savnast, tá ið kong­ ligu lív­verjar­nir hava vaktarskifti fyrra­part­ar. Tað fer fram eftir sama leisti hvørja ferð og byrjar kl. 10.30 við Welling­ton Barracks við St. James’ Park. Sjálvt vaktar­skift­ið er kl. 11 beint framman fyri Bucking­ ham Palace.

„

LONDON EYE London kann tykjast óendaliga stór­ur, men uppi í 135 metra hædd í stóra hjóli­num kunnu London og Thames-áin tykjast smá. Í juli og august er opið frá kl. 10 til 21 ella 21.30 hvønn dag.

Tú kanst taka undirgrundina til Waterloo, Embankment, Charing

The English language is like London: proudly barbaric yet deeply civilised, too, common yet royal, vulgar yet processional, sacred yet profane.

“

Stephen Fry

Matur og drekka Tað er óneyðugt at siga, at London hevur eina ørgrynnu av matstovum í øllum prísflokkum. Alt frá væl­ smakk­andi og ein­føldum ‚street food’ bás­um til fínari matstovur.

Tú finnur street food mestsum alla­ staðni í London, so lat teg freista og vel tað slagið av mati, ið tú hevur hug til. Ætlar tú út at eta fínt, kunnu vit til dømis viðmæla ein framúr búff á the Hawksmoor, sum hevur fleiri góð­ar (og dýrar) búff- og fiska­ mat­stov­ur ymsastaðni í London.

Les meira og finn tína matstovu á thehawksmoor.com Annars er Gordon’s Wine Bar við Charing Cross ein hugnalig og til­tik­ in vín­barr í London. Njót eitt glas av teirra stór­fingna vínlista og fá tær lætt og leski­ligt ábit afturvið. Bílegg borð á gordonswinebar.com Í London finnur tú sjálvandi hugna­ lig­ar pubbir á nærum hvørjum gøtu­horni, og ofta er maturin sera góð­ur. Millum eldru pubbirnar er Ye Olde Cheshire Cheese í Fleet Street helst tann kendasta. Pubbin stavar frá 17. øld.

Búgva London er stórt, so tað er best at búgva sentralt. Ein ørgrynna av hotell­um og Airbnb-loysnum er, alt eftir hvat tú kundi hugsað tær.

Hilton og aðrar hotellketur hava dygd­ar­góð hotell kring alt London.

Er hotell­ið ikki partur av einari ketu, kann dygd­in vera skiftandi, og tá er best at hyggja at hotellum í 4- ella 5-stjørnuklassanum.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 83

Gucci Bloom, Eau de Toilette, 100 ML 679 DKK / 92 EUR

Ecooking Make-up Blush No 02 Pink/rose, 15,9G 145 DKK / 20 EUR

Versace Pour Homme, Eau de Toilette, 100 ML 429 DKK / 58 EUR

Biotherm Homme Toilette Visage Cleansing Gel, 125ML 154 DKK / 21 EUR

Clinique Moisture Surge Face Spray, 125 ML 169 DKK / 23 EUR

Lancome Bocage Deodorant Trio 329 DKK / 45 EUR

Aurora Claire Donut, 13 CM 69 DKK / 10 EUR

Haribo Duo Pack Sour, 635 G 109 DKK / 15 EUR

Tic Tac Lilliput Strawberry, 228 G 79 DKK / 11 EUR

Tablet White, Dark, Milk Original, 270 G 85 DKK/pc. / 12 EUR pc.

Lakrids by Bülow Bülow Black Box, 590G 245 DKK / 33 EUR

Lego Creator

Nutella

Vespa 125 795 DKK / 107 EUR

Gift Box, 350 G 59 DKK / 8 EUR

Fyrivarni verður tikið fyri møguligum villum

Ferrero Rocher

Sogan

hjá Atlantic Airways 1987– 2023

1995

1987

FYRSTA AVLOPIÐ

FELAGIÐ STOVNAÐ Fyrst í november leggur Lasse Klein, landssýrismaður, uppskot fyri løgtingið um at stovna føroyskt flogfelag. Landsstýrið skal eiga 51 prosent í felagnum, og danska Cimber Air skal eiga 49 prosent.

Tann 10. november sama ár verður Atlantic Airways formliga sett á stovn.

1990 ATLANTIC REVIEW

Atlantic Review kemur út á fyrsta sinni. Blaðið leggur frá fyrsta degi dent á at lýsa Føroyar og føroyingar í væl frágingnum greinum við góðum myndum.

Fyrsti stjórin í felagnum, Heri Mortensen, fer frá, og Magni Arge tekur við sum stjóri. Felagið fer undir at flúgva til Íslands í samstarvi við Air Iceland. Fyri fyrstu ferð hevur Atlantic Airways avlop á rakstrinum og setir sær fyri at menna flogleiðir til øll grannalondini.

1992

NÝGGJAN PARTAPENING

1988 FYRSTI TÚRURIN

Atlantic Airways flýgur sín fyrsta túr millum Føroyar og Danmarkar.

Løtan er hátíðarlig, tá ið nýggja flogfarið fer avstað við fyrstu ferðafólkunum við kós ímóti Keypmannahavn. Føroyskur hugni og føroyskar flogternur seta sín serliga dám á umborð.

Búskaparliga skrædlið í Føroyum rakar eisini flogvinnuna, og landsstýrið setir 75 mió. kr. í nýggjum partapeningi í felagið, og Cimber Air fer úr felagnum.

Við hesum inntrivinum og nýggja hangarinum í Vágum styrkist grundarlagið.

1994

FJØLBROYTTARI VIRKSEMI Strandferðslan hevði upprunaliga tyrluflúgvingina millum oyggjarnar um hendi, men hetta árið ger landið avtalu við Atlantic Airways um at standa fyri flúgvingini. Virksemið hjá felagnum verður nú fjølbroyttari.

1997 TIL GRØNLANDS

Uppaftur meiri ferð kemur á virksemið hjá felagnum, tá ið farið verður undir flúgving millum Ísland og Grønland í samstarvi við íslendingar. Felagið flýgur eisini nakrar leigutúrur millum Keypmannahavn og Bosnia, har borgarakríggj herjaði millum 1992 og 1995. Atlantic Airways er fyrsta norðurlendska felagið, sum tekur uppaftur flúgving til Bosnia.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 87

1998 TIL SKOTLANDS

Flúgvingin hjá felagnum er nógv økt, og felagið fær tørv á einum flogfari afturat, sum í fyrstu syftu verður leigað til Føroya. Sjøtul verður settur á rutu til Skotlands, og túratalið millum Føroyar og Danmark verður økt.

1999 TIL NOREGS

Felagið fær tørv á eini varandi loysn viðvíkjandi flogførunum, tí víðkaða flúgvingin fær stóra undirtøku millum manna, og felagið fer eisini undir at flúgva til Noregs. Farið verður til samráðingar um at keypa næsta flogfarið í oktober, og sáttmáli verður undirskrivaður um at lata felagnum flogfarið í februar í 2000.

2000 FLOTIN VEKSUR

Atlantic Airways fær annað flog­ farið í flotan 2. februar. Flog­farið er av slag­num British Aero­space eins og fyrsta flog­farið. Felagið brynjar seg eisini til at gera sátt­málar um flut­ning millum Aber­deen og Vágar í sam­bandi við olju­leit­ingar kring Føroyar og bjarg­ing­ar­arbeiði fyri Fiski­mála­ráð­ið.

88 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

2004

KAPPINGIN HARÐNAR

2001 STÓRIR SÁTTMÁLAR

Sambært sáttmála við Fiskimálaráðið skal felagið fáa til vega nýggja bjargingartyrlu og næstu 10 árini standa fyri leiting og bjarging kring Føroyar.

Bjargingartyrlan Bell 412 kemur til Føroya sjálvan flaggdagin.

Felagið ger eisini avtalu við Amerada Hess, BP og Statoil um at flúgva manningar úr Aberdeen til Vágar og saman við Bristow Helicopters standa fyri flutningi út á boripallarnar. Eisini verður farið undir beinleiðis ferðir úr Føroyum til London.

2002

FERÐAFÓLKATALIÐ TVÍFALDAÐ Ferðafólkatalið hjá Atlantic Air­ ways fer á fyrsta sinni upp um 100.000. Hetta er stór øking saman­ borið við 1995, tá ið talið var um 50.000. Íroknað ferðafólkatalið eru tey, sum flúgva við tyrlunum innlendis. Tey eru sjey prosent av øllum ferðafólkunum, og tey, sum flúgva við flogførunum, eru 93 prosent. Økta útboðið skapar øktan eftirspurning.

Kappingin millum Atlantic Airways og Mærsk Air harðnar, tá ið Mærsk setir í verk skipan, sum noyðir fólk at flúgva við øðrum felagnum fyri at fáa ókeypis ferð.

Atlantic Airways svarar aftur, og tey flestu taka av Súluskipanini.

Mærsk gevst í oktober, og Atlantic Airways verður einsamalt um flúgvingina. Felagið keypir triðja flogfarið og fer at flúgva fyri Aker í Noregi. Felagið flýgur eisini leiguflúgving millum Keypmannahavn og italsku býirnar Perugia og Ancona.

2005 AIRBUS VITJAR

Fyri allarfyrstu ferð setir eitt flogfar av slagnum Airbus seg í Føroyum. Fleiri hava ivast í, um eitt so stórt flogfar kundi lenda á breytini í Vágum, men innflúgving og lending verða avgreidd uttan trupulleikar. Vitjanin er ein fyriboðan um nýggjar tíðir í Atlantic Airways. Felagið keypir fyrsta Avro RJ flogfarið frá Swiss.

Flogfarið tekur fleiri ferðafólk og røkkur longri enn British Aerospace flogførini. Felagið vinnur heiðurin ‚Ársins Átak‘ á Vinnudegnum.

2006

2010

Atlantic Airways fær kapping frá nýggja føroyska flogfelagnum, FaroeJet. Felagið fer undir flúgving í mai og heldur fram til desember, tá ið felagið noyðist at gevast. Eginpeningurin er tá uppi. Atlantic Airways yvirtekur flogfarið hjá FaroJet og flýgur túsundtals strandaðar jólagestir heim úr Danmark. 10. oktober fer eitt flogfar hjá Atlantic Airways út av flogvøllinum í Stord í Noregi.

Fýra fólk lata lív, teirra millum flogternan Guðrun Hervør Joensen úr Bø, 41 ára gomul.

Atlantic Airways hevur aftur avlop á rakstrinum. Avlopið er 12,3 mió. kr. eftir skatt samanborið við 6,6 mió. kr. í halli árið fyri, hóast øskuskýggj úr Eyjafjallajøkli í Íslandi leggur flogferðsluna lamna í fleiri vikur. Eginpeningurin er nú 227 mió. kr. og solvensurin 56 prosent. Partaeigararnir fáa 7,5 mió. kr. í vinningsbýti.

FØROYSK KAPPING

2007

Á PARTABRÆVAMARKNAÐIN Felagið keypir tvey Avro RJ flogfør aftrat frá Swiss og skrivar sáttmála við SAS um umfatandi flúgving millum Keypmannahavn og eitt nú London og Stavanger.

Ein triðingur av Atlantic Airways verður einskildur, og felagið verður skrásett á partabrævamarknaðinum í Íslandi, ICEX. Eftir skrásetingina er felagið hvønn dag til próvtøku á fíggjarmarknaðinum, har íleggjarar kunnu keypa og selja partabrøv í felagnum. Felagið verður heiðrað sum ársins lærupláss í danska kongaríkinum.

AFTUR Á BEINT

2008 AIRBUS BÍLAGDUR

Atlantic Airways ger 30. januar sáttmála við Airbus um at byggja eitt nýtt flogfar av slagnum Airbus 319. Flogfarið verður munandi størri enn British Aerospace flogførini, sum hava verið brúkt síðan byrjanina, og hevur pláss fyri 144 ferðafólkum. Flogfarið fer eisini at kunna flúgva nógv longri teinar beinleiðis, eitt nú til londini við Miðjarðarhavið. Um várið kemur nýggj Augusta Westland 139 tyrla í flotan.

2009 REPA SEGLINI

Felagið hevur á fyrsta sinni hall síðan 1994. Fíggjarkreppa, minkandi virksemi og kreppa í altjóða flogvinnuni eru orsøkin til hallið. Felagið hevur sett umfatandi tiltøk í verk at laga virksemið til. Tá ið flest fólk vóru í starvi, vóru 285 starvsfólk í felagnum, og sjey flogfør flugu um 15.000 tímar. Tvey flogfør fara úr flotanum, túrarnir fækka, leiguflúgvingin minkar munandi, og starvsfólkatalið minkar niður í 165.

2011

MARKNAÐARFØRA FØROYAR Sáttmáli verður gjørdur um at selja Augusta Westland 139 tyrluna.

Longda flogbreytin í Vágum verður tikin í nýtslu í desember, og felagið røkkur einum av bestu úrslitunum higartil. Felagið fær eisini silvursteyp, tá ið heiðurslønir fyri bestu lýsingarátøk verða handaðar í gamla keypsskálanum í Keypmannahavn. Átakið marknaðarførir ikki bara felagið í donskum miðlum, men allar Føroyar.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 89

juni og oktober. Felagið fer undir leigu­flúgv­ing í Kili.

Magni Arge fer frá sum stjóri, og Jørgen Holme verður fyribilsstjóri í felag­num.

2014 2012

AIRBUSSURIN KEMUR Hátíðardámur er á flogvøllinum, tá ið nýggja Airbus 319 flogfarið kemur til Føroya úr Hamburg.

Umboð fyri m.a. Føroya landsstýri og felagið eru við á hesum fyrsta túrinum. Hópur av fólki tekur ímóti. Sjøtul verður settur á eina nýggja tíð í føroyskari flúgving við nýggjum flogfari og slóðbrótandi navigatiónstøkni, sum tryggjar økt reglusemi. Felagið fer at flúgva til Barcelona og fær bronsumerki sum ársins evropeiska flogfelag frá European Regions Airline Association.

Felagið stendur fyri tyrluflúgving í sambandi við oljuleiting hjá Statoil og er við í fleiri truplum bjargingarátøkum.

2013

ATLANTIC AIRWAYS 25 ÁR Felagið kann hátíðarhalda, at 25 ár eru liðin síðan fyrsta flog­túr­in mill­um Vágar og Keyp­manna­havn.

Egin­ogn­in hjá felag­num er 247 mió. kr., og føroying­ar kunnu nú eis­ini flúgva bein­leiðis til Milano aftrat Barce­lona. Felagið ger fleiri sátt­málar um leigu­flúgv­ing­ar suður­eftir úr Danmark, og næstu Airbus-flog­før­ini væntast í flotan í

90 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

FERÐAFÓLK NUMMAR 3.000.000 Løgtingið samtykkir at keypa triðingin av Atlantic Airways, sum varð einskildur í 2007, aftur, og sostatt eigur landsstýrið nú aftur alt felagið.

Seinasta BAE-Avro RJ-100 flogfarið fer úr flotanum, og Atlantic Airways brúkar nú bara Airbus.

Ferðafólk nr. 3.000.000 við Atlantic Airways fer á flog seinast í november.

2016

SVEIGGJ, SÚLUSKIPAN OG #SÓLUMVETURIN Atlantic Airways tekur stig til at bjóða ungum og lesandi at ferðast fyri serligan prís við ungdóms- og lestrarferðaseðlinum SVEIGGJ. Súluskipanin verður endurstovnað, eftir at SAS sigur upp EuroBonusavtaluna, og nýggja Airbus A320 flogfarið kemur í flotan í desember.

Eisini fer Atlantic Airways undir beinleiðis vetrarflúgving til Gran Canaria og kann nú bjóða føroyingum #SÓLUMVETURIN

2017 2015 NÝGGJAR TYRLUR

Atlantic Airways skiftir tyrluflotan út og keypir tvær nýggjar Leo­nardo AW139 tyrlur í staðin fyri tær 20 ára gomlu Bell 412 tyrlurnar.

Nýggju tyrlurnar eru betur út­ gjørd­ar til bjargingararbeiði og eru yvir­høvur betri og rúmligari. Í juni verður skrivað undir avtalu við flog­verk­smiðjuna Airbus um ein nýggjan Airbus A320.

Jóhanna á Bergi verður sett sum stjóri í Atlantic Airways, og hon tekur við starvinum 1. september.

30 ÁR Á FØROYSKUM VEINGJUM Atlantic Airways fyllir 30 ár, og í hesum sambandi fáa flogfør og tyrlur nøvn eftir mætum lista­fólk­ um. Flogførini fáa nøvnini William (Heinesen), Elinborg (Lützen) og Ingálvur (av Reyni). Tyrlurnar eita Sámal (Joensen-Mikines) og Ruth (Smith). Í hesum sambandi verður stuðulsskipanin Listaflog eisini sett á stovn, sum á hvørjum ári letur 100.000 kr. til eina ella fleiri lista­ verk­ætlanir og/ella listafólk.

2018

NEO-FLOGFØR OG HOTELL Avtala verður undirskrivað við amerikanska felagið um langtíðarleigu av tveimum nýbygdum Airbus A320neo. Tað fyrsta flogfarið skal vera klárt fyrsta ársfjórðing í 2019. Neo flogførini brúka minni olju og hava minni útlát enn vanlig Airbus flogfør. Í februar verður kunngjørt, at Atlantic Airways og LÍV fara undir stórfingna hotellverkætlan við Staravegin í Havn, og seinni sama ár verður Martin Restorff settur sum stjóri.

2019 METÁR

Í juni skrivar Atlantic Airways undir avtalu við Airbus um at keypa tvey nýggj Airbus A320 flogfør, og bert ein mánað seinni kemur fyrsta neo-flogfarið til Føroya. Árið gerst somuleiðis metár við sløkum 340.000 ferðandi.

2022 2020 KORONA STEÐGAR FLOGFERÐSLUNI

Koronufarsóttin leggur allan heimin lamnan, og koronukreppan merkist av álvara í flogvinnuni.

Túratalið og ferðamálini hjá Atlantic Airways verða nógv skerd, og tí verður neyðugt at siga uml.

90 fólkum úr starvi. Flogfelagið fær 100 mió. krónur í fíggjarligum styrki frá landinum fyri at tryggja gjaldførið. Í oktober letur Hilton Garden Inn Faroe Islands dyrnar upp á fyrsta sinni, og fyrstu tíðina eru tað serliga føroyingar, ið vitja og gista á hotellinum.

2021

SPAKULIGA UPP Í FERÐ

LUFT UNDIR VEINGIRNAR Ferð kemur nú veruliga á virk­ semið aftur, hóast korona fram­ vegis órógvar fyrstu mánaðirnar í ári­num. Tó ikki meira enn so, at árið gerst tað besta síðani metárið 2019 við uml. 350.000 ferðafólkum.

Fyrst í juni skrivar Atlantic Airways undir avtalu við fronsku fyri­tøkuna Thales um at keypa spild­ur­nýggjan, nýmótans tyrlu­ simulator, ið skal vera klárur til nýtslu fyrsta ársfjórðing í 2024.

2023

BEINLEIÐIS TIL NEW YORK

Á sumri 2021 fer spakuliga at ganga framá eftir koronu­heims­ far­sóttina. Flogið verður til átta ferðamál, og ferðafólkatalið fer so spakuliga aftur at vaksa.

Seinasta Airbus A319 flogfarið í flotanum varð útleigað til felag á Kanarisku oyggjunum.

28. mars eru 35 ár liðin, síðani Atlantic Airways fleyg fyrsta túrin. Hetta verður hátíðarhildið á flogvøllinum við lagkøku og kaffi til tey ferðandi og gestir annars.

Og 22. august verður søga skrivað, tá ið fyrsti rututúrur millum Vágar og New York, Stewart International Airport, verður flogin.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 91

WELCOME TO THE to Welcome FAROE the FAROE ISLANDS! ISLANDS! Think of the world’s population.

Now think about how few of these 7 billion people have visited the Faroe Islands.

Think of the world’s population. Now think about how few of these almost You are actually part of a very small and exclusive group of people in the 8 billion people have visited the Faroe Islands. whole world who have the opportunity to visit these small islands in the North You are actually part of a very small and exclusive group of people in the whole Atlantic Lucky toyou! world who haveOcean. the opportunity visit these small islands in the North Atlantic Ocean.

Lucky you!

We also feel fortunate be able inviteyou you to We also feel fortunate to be to able to to invite toour ourcountry. country.

Wepleased are pleased you have decided visityou ustoand want We are you have decided to visit us and weto want enjoywe your stay you to enjoy your to the fullest.

Following these simple yet essential guidelines will help to ensure stay to the fullest. an enjoyable and unforgettable journey in the Faroe Islands.

Following these simple yet essential guidelines will help to ensure an enjoyable and unforgettable journey in the Faroe Islands.

GUIDELINES: Guidelines:

The weather can bebe unpredictable • Respect and preserve fragile and should protected for future generations.

– Respect and preserve nature, nature, as it is as it is– and change rapidly. is a good fragile should protected • Beand mindful ofbe sheep and for birds you may encounter in theItfields - or idea on the roads! always layered suitafuture generations.

• Remember to bring your rubbish with to you afterwear hiking in theclothes mountains. ble for the weather.

Be particularly when – Be• mindful of sheep careful and birds you hiking in areas with loose stones and rocks.

– cliffs, Be thoughtful of the locals andwhen may encounter in walking the fieldstoo – orclose on to the • Refrain from especially in wet areas respect their privacy as much as the roads! the ground can be slippery. possible.

• Check to the weather forecast to see if conditions are favourable for walking/hiking.

– Remember bring your rubbish with If you plan onrapidly. flying aItdrone, please you hiking in can the mountains.

• after The weather be unpredictable– and change is a good idea to always read and follow the guidelines on wear layered clothes suitable for the weather.

– Be particularly careful when hiking www.visitfaroeislands.com under Be thoughtful of the and locals and respect their privacy as much as possible. in•areas with loose stones rocks.

Plan Your Stay.

• If you plan on flying a drone, please read and follow the guidelines on www.visitfaroeislands.c – Refrain from walking too close to the – Lastly, remember to close your eyes Planin Your cliffs,under especially wetStay. areas when andtake take a a deep of of thethe freshest • Lastly, remember to close your eyes and deepbreath breath freshest air in the world! the ground can be slippery. air in the world!

– Check the weather forecast to see if conditions are favourable for For more information visit walking/hiking. www.visitfaroeislands.com

More information visit www.visitfaroeislands.com 112

Emergency

Dial 112 for any type of emergency assistance anywhere in the country

EMERGENCY:

Enjoy the Faroe Islands!

Dial 112 for any type of emergency assistance anywhere in the country

#FAROEISLANDS

BARN A S Í Ð A N FINN VE

G

d aar alsg D r u g r e t e f ti r B ur.ne www.berg

T VEIR OG T VEIR Finn lutirnar, ið hóska saman, tveir og tveir.

1 3 2

5

4

6

7

Hvagar

gongur

8

leiðin?

+

+

=__

-

+

=__

+

-

=__

+

=__

-

=__

9

10

FINN ORÐ

Loys roknistykkini við at brúka koturnar niðanfyri.

1

6

2

7

3

4

5

8

9

0

ENNIBERG GRÁFELLI HESTUR KUNOY

K VÍVÍK LEYNAVATN MÚLI MYKINES

SAKSUN STAPIN TINGANES VÁGAR

Svar: USA (Finn veg) 6, 4, 5, 28, 10 (Rokna) 1+5, 2+9, 3+8, 4+6, 7+10 (Tveir og tveir)

KROSS orðagáta

KROSSORÐAGÁTA

© www.bergur.NET

í Tansania, sum er 1 Tjóðargarður umleið 30.000 km til støddar.

nevndist skipið hjá 4 Hvussu Nólsoyar Pálli, sum fór av

2

2

bakkastokki í Vági í 1804?

Tann størsta kanariska oyggin, sum Atlantic flýgur beinleiðis til í heystfrítíðini.

mál, sum ein pólskur 5 Altjóða eygnalækni gjørdi í 1887.

stóri barduhvalur er 3 Hesin heimsins mest hótta hvalaslag.

©bergur

.net 2024

3

1

LAND

SJÁLVLJÓÐ

2

FLAGG DRYKKUR

KRYDDURT

LÍTIÐ LOT

2 EINS

LOTA FRÍSKLIGA

NÝGGJ REGLA

GALLIUM

HJÁLJÓÐ

BUKKA KJARNASÝRA SKALVUR

REKAVÆTTI

HEVJAÐ UPP

KÓS

KANTURIN

DRYKKUR

NAVN

4 5

av drúvu, ið verður 6 Slag nýtt til vín.

PJAKA

ENSKT ØL

SELT

KOYRA REVSA SKJÓTIR SPÁKA 55

ÓREINAR GERAST HERSKIN KROPSPARTUR

FUGLUR YVIRSTÆTT

ILSKA

KROPSPARTUR

HELT AVSTAÐ

SKIPIÐ

LÍTIL

BÝUR

BERYLLIUM LÝSA KÁMT

SEINNAPARTIN

NAVN JÚTI ITALSK Á

AM. BLAÐ

LJÓÐORÐ

Á

6

HERMIR

FALSKUR

SUDOKU

S U d o k u

RÓÐUR

Nøvnini á flotanum Fleet names

Airbus 320Neo: RCK Ingálvur av Reyni (1920–2005) varð tann fyrsti abstrakti málarin í føroyskari list. Ígjøgnum sítt langa lív eydnaðist honum at endurnýggja seg sum fáur við franskari list sum leiðar­ stjørnu. Ein litføgur naturalisma varð á leið 1960 skift út við heldur daprar kubistiskar málningar. Frá 1980-árunum kom ein abstrakt ekspressionisma í einum svørtum og dramatiskum úttrykki, sum snýr seg um náttúru og menniskja, kropp og litevni. Heimafturkomin eftir útbúgving í Danmark livdi og virkaði Ingálvur av Reyni alt lívið í Havn.

Ingálvur av Reyni (1920–2005) was the first Faroese abstract painter. During his long life and with French art as his leading star, he was able to renew himself as few others can. A colourful naturalism was replaced with a dark, brooding cubism around 1960. An abstract expressionism, dominantly black and dramatic, dealing with nature and people, body and colour, followed in the 1980s. After returning home on finishing his education in Denmark, Ingálvur av Reyni lived his whole life in Tórshavn.

Airbus 320Neo: RCL Tita Vinther (1941–2019) ognaði sær holla vitan um føroyska og norrøna ullarmentan, virkaði úr lagdi, litaði við mosa, korka, skónum og plantum. Hugfloygda myndaveving hennara er eyðkend av, at føroyska ullin kemur til sín rætt. Við støði í brúksvevnaðinum menti hon eina fríari listaliga heild, har mynstur og myndandi formar úr siðbundnu ullarmentan føroyinga vóru berandi lutir. Umframt ull tók hon upp annað tilfar – eitt nú tagl og mannahár. Tita var fødd í Finnlandi, vaks upp í Danmark og Finnlandi, búsettist 20 ára gomul í Havn og virkaði her restina av lívinum.

Tita Vinther (1941–2019) spent a lifetime studying Faroese and Nordic wool culture. She worked wool from unprocessed tufts to pieces of art using moss, lichen and plants as dye.

Her imaginative pictorial weaving gave Faroese wool pride of place. From a background in craft weaving, Tita developed a free artistic whole. Patterns and shapes from traditional Faroese wool culture became the backbone of her approach. In addition to wool, the artist used materials like switch and human hair. Tita was born in Finland, grew up in Denmark and Finland, moved to Tórshavn aged 20 and worked in the archipelago the rest of her days.

Airbus 320: RCJ William Heinesen (1900–1991) er víða gitin sum rithøvundur og telist millum teir stóru í norðurlendskum bókmentum. Hann lýsti sína list sum “myndakrutl”, men hon er meir enn tað. Fyri tað mesta nýtir hann litkrit í fyrstu verkunum og avmyndar romantiskt huglag úr føroyska fjallaheiminum, gykl um tann alheim, ið fólkatrúgv hevði skapt, og speiskar samfelagsviðmerkingar. Tey seinastu tíggjuáraskeiðini koma evnini til pappírsklipp til sjóndar, har hugflog og prýðing og litfagnaður sameinast. Eitt høvuðsverk er myndprýðingin av kommunuskúlanum í heimbýnum Havnini.

William Heinesen (1900–1991) is best known as an author, one of the great in Nordic literature. He saw his art as nothing but drawing pictures, but there is more to it. Pastels dominate the early works, which motifs are the romantic ambience of Faroese mountainscapes, phantasies from local folklore and satirical social commentary. During his last decades, his paper cuttings blossomed, where fabulation, decoration and a love for colour are united.

His magnum opus is the decoration of a municipal school in his hometown, Tórshavn.

96 | ATLANTIC REVIEW spring 2024

LÜTZEN

1919–1995

Airbus 320: RCM Elinborg Lützen (1919–1995) var tann fyrsti og leingi tann einasti grafikarin í føroyskari list.

Henni dámdi best at arbeiða við linoliumsskurði, og úr tí fekk hon gandað eitt ríkidømi við ymiskari skurðtøkni og avbrigdum av svørtum. Frá ekspressionistiskum ævintýramyndum flutti listakvinnan seg yvir í klassiskt úttrykk við myndevnum úr bygdum og gerandisdegnum. Seinni fór hon yvir til surrealistiskar gyklmyndir úr einum duldarfullum undirheimi, ofta niðansjóvar: Føroyar undir vatnskorpuni. Listakvinnan livdi og arbeiddi meginpartin av lívi sínum í Klaksvík.

Elinborg Lützen (1919–1995) was the first and for a long time the only Faroese printmaker.

Her favoured technique was the linocut, from which she elicited great riches with a varied cutting technique and black tones. From expressionistic fairy tale pictures, she moved over into a classic expression of motifs of villages and common life. These were followed by surrealistic phantasies of a mythic underworld, often under-sea: Submarine Faroes!

The artist lived and worked for most of her life in Klaksvík.

Agusta Westland 139: OY-HIH Ruth Smith (1913–1958) er koloristurin í fyrsta føroyska málaraættarliðinum. Fyrst og fremst var hon impressionistur, sum eymliga lýsti, hvussu litir koma til lívs í ljósi. Ein sterkur og livandi málingarháttur ber samstundis boð um eitt sinni við spenningi í. Á tann hátt vórðu náttúra og sinnalag bregdað saman í eina hægri eind í hennara list. Eftir lokna útbúgving í Danmark búsettist Ruth Smith saman við húskinum í Suðuroy. Sum listafólk livdi hon í einingi, og hon andaðist brádliga undir umstøðum, eingin kennir til fulnar.

Ruth Smith (1913–1958) is the colourist among the first generation of Faroese painters. An Expressionism with a fine sense of portraying the play of colours in light was her point of departure. An intense and expressive painting style is at the same time a testimony to a tense disposition. In this way, nature and mind meet in her art in a higher unity. On finishing her education in Denmark, Ruth Smith settled with her family in her home island of Suðuroy, where she lived as an isolated artist and died unexpectedly under unsolved circumstances.

Agusta Westland 139: OY-HIL Sámal Joensen-Mikines (1906–1979) er tann fyrsti veruligi, føroyski listamálarin. H já honum fær listin sína egnu rødd við havi og bygd, jarðarferð og grindadrápi, ið verða lýst í máttmiklari ekspressionistiskari naturalismu stundum við ávirkan úr romantikki og symbolismu. Inn í ávirkanina frá Edwardi Munch leggur hann eina stranga og náttúruvakra tyngd í eitt egið – og føroyskt úttrykk. Mikines varð útbúgvin í Danmark, har hann búði meginpartin av lívinum, og har fekk hann eisini tilnevnið eftir oynni, har hann vaks upp.

Sámal Joensen-Mikines (1906–1979) is the first major painter in Faroese fine art. In him Faroese art gains its own voice; ocean and villages, funerals and whale hunts are depicted in a forceful expressionistic naturalism that encompasses both romantic and symbolic touches. He combines an influence from Edward Munch with a tight objectivity and weighty quality in a personal – and Faroese – expression. Mikines was educated in Denmark, where he also lived for most of his life and where he received his nickname, a reference to his home island, Mykines.

ATLANTIC REVIEW spring 2024 | 97

Flotin / Our Fleet

Flogleiðir Routes

AV REYNI 1920–2005

OY-RCK (INGÁLVUR) Type: Seats: Engines: Length: Wingspan: Max Speed: Max Range:

S/N 8918 Airbus 320-251N 174 2x CFM LEAP 1A26 37,57 m 35,80 m 833 Km/h 6.500 Km

VINTHER

Textile artist1941–2019

OY-RCL (TITA) Type: Seats: Engines: Length: Wingspan: Max Speed: Max Range:

S/N 10006 Airbus 320-251N 174 2x CFM LEAP 1A26 37,57 m 35,80 m 833 Km/h 6.500 Km

HEINESEN

OY-RCJ (WILLIAM) Type: Seats: Engines: Length: Wingspan: Max Speed: Max Range:

S/N 7465 Airbus 320-214 174 2x CFM56-5B4/3 37,57 m 34,10 m 911 Km/h 4.800 Km to 5.700 km

OY-RCM (ELINBORG) Type: Seats: Engines: Length: Wingspan: Max Speed: Max Range:

S/N 05084 Airbus 320-214 180 2x CFM56-5B4/3 37,57 m 34,10 m 911 Km/h 4.800 Km to 5.700 km

NEW YORK

SMITH

1913 –1958

OY-HIH (RUTH) Type: Built: Engines / power:

SN: 31718 Agusta Westland 139 2015 2 stk. Pratt & Whitney PT6C-67C

(2 x 1862 SHP)

Lenght: Lenght fuselage: Width: Height: Main rotor diameter: Weight, empty: Weight, fully loaded: Max. speed: Normal speed: Max. altitude: Passengers:

16,42 m 13,52 m 2,26 m 4,98 m 13,80 m 4.600 kg 7.000 kg 310 km/t 259 km/t 6.096 m 15

OY-HIL (SÁMAL) Type: Built: Engines / power:

SN: 31722 Agusta Westland 139 2015 2 stk. Pratt & Whitney PT6C-67C

Lenght: Lenght fuselage: Width: Height: Main rotor diameter: Weight, empty: Weight, fully loaded: Max. speed: Normal speed: Max. altitude: Passengers:

(2 x 1862 SHP)

16,42 m 13,52 m 2,26 m 4,98 m 13,80 m 4.600 kg 7.000 kg 310 km/t 259 km/t 6.096 m 15

Evropa­rutur (Europe Routes ) NORЭrutur (NORD Routes ) SÓL­rutur (SUN Routes )

KEFLAVÍK FØROYAR

OSLO

AALBORG BILLUND

EDINBURGH

KEYPMANNAHAVN

PARÍS

BARCELONA

MALLORCA

GRAN CANARIA

THE HEART OF SHOPPING

The largest shopping centre in the Faroe Islands

SHOPS: Mon.–Thurs.: 10–18 // Fri.: 10–19 // Sat.: 10–18 RESTAURANTS: Mon.–Sat.: 9–21 // Sun.: 12–22:30