Atlantic Review Edition #1 2024

FAROE ISLANDS

Home of the

Atlantic salmon

Photo: RIVA The Faroese Dance Company Photographer: Gwenaël Akira Helmsdal Carré

Happy New Year!

Allow me first to wish you all a Happy New Year in the hope that 2024 is off to a good start for you. As ever, we have some great reads for you. This year’s first instalment of Atlantic Review ranges far and wide – from football to nuns.

But we begin with art, as it has been eight years since the Atlantic Airways fleet was named after great Faroese artists. We are talking about artists, who are no longer with us, but have all left their indelible mark on Faroese art history. Artists, who have enriched our art environment and cultural scene with their talents. Our aircraft are named William (Heinesen), Ingálvur (av Reyni), Tita (Vinther) and Elinborg (Lützen), and our helicopters are Sámal (JoensenMikines) and Ruth (Smith). In 2024 we will feature articles about these artists, and we start in this edition with Ruth Smith.

Ruth Smith is often described as modest, unassuming and hard­working, and she is among the most renowned Faroese artists, in spite of her relatively few years of work. To this day her influence is clear in works by contemporary Faroese artists.

Remaining in the creative environment, multi­artist Martin Joensen turned 70 last year. For decades he has enriched the Faroese music legacy and over the years his most popular songs have become true classics. Martin is also a talented painter and we met him for a deep conversation.

Staying with the arts, we also talked to young artist Dania O. Tausen. Dania burst onto the Faroese art scene in 2020 with the publication of her poetry collection ‘Skál’ (Cheers) and the release of a documentary by the same name, and the following year she published her first solo album. Dania is a fascinating young women with a lot to say, and late last year her second album, ‘ja/nei – og restin av vikuni’ (yes/no –and the rest of the week), was unveiled. You will find the article about Dania in these pages.

However, it is not all about art. Because after almost a century in the Faroe Islands the Franciscan Order, known locally simply as ‘the nuns’, will be leaving these shores. Throughout the decades they have been a pillar of the Catholic Church in the Faroe Islands and it will be a melancholy farewell for them. They can go in the knowledge that their legacy is a milestone in Faroese social history. They founded institutions such as St. Francis School, St. Josephs kindergarten and Stella Maris nursery, as well as the convent Kerit. The sisters have been a part of Tórs­

havn’s cityscape for generations, and for years several of them worked at the institutions they founded.

In the neighbourhood where the nuns live you will find Gundadalur, where the new coach of the Faroese women’s team works. Signe Pries Andersen has donned the coach’s suit and taken charge of the football adventure of the national team. She firmly believes that Faroese women’s football is heading for new heights and women have equal value in football as men. But there is still work to do according to both the coach and Anja Rein, who is the first woman to serve on the Faroese Football Association, FSF, executive committee. Read on about Signe, Anja and Faroese women’s football on p. 58.

In addition to all this, you will find an interesting article about actor Meinhard St. John, who has been a professional actor in Hollywood for many years, as well as an article about wool and the project ‘The Wool Islands’ which includes a short documentary, and if this article piques your curiosity head over to our digital entertainment offer, where you can watch the short.

We hope you have made yourself comfortable on board and wish you happy travels and happy reading.

Jóhanna á Bergi CEO, Atlantic Airways

Photo: Súsanna Smith Johansen

Starter Kit

Prepaid SIM card

Includes: 7GB & 50 DKK call & text

Buy at Vágar Airport or in our Teleshops in Tórshavn, Hoyvík, Klaksvík, Saltangará and Tvøroyri.

Photo by: Klara Jacobsen

Innihald / Contents:

08 Vit kenna okkum heima í Føroyum, men verðin er okkara heim

We feel at home in the Faroe Islands, but belong to the world

20 Martin Joensen: Gleðin er at skapa og leggja aftrat

Martin Joensen: Happiness is creating and contributing

28 Sum um eg longu havi livað fleiri ymisk lív

As if I already lived several different lives

38

Ruth Smith – Ein varði í føroyskari list

Ruth Smith – A trailblazer in Faroese art

48

Úr Hoyvík til Kalifornia sum filmsjónleikari

From Hoyvík to California as an actor

58 Føroyskur kvinnufótbóltur:

Við kós móti nýggjum hæddum Faroese women’s football: Aiming for new heights

68

The Wool Islands: Knitting together past and present

The Wool Islands: At binda saman fortíð og framtíð

80 Søgan hjá Atlantic Airways

90 Barnasíðan

Children’s page

kunning um prentstað og svanamerki á prentlutum

91 Krossorð & Sudoku Crossword puzzle and Sudoku

Prentstað

Allir prentlutir eiga at hava prentstað á. Tí verður heitt á tykkum, sum lata okkum prentkláran pdf, um at minnast til at seta á prentlutin: Prent: Føroyaprent.

svanamerki

Svanamerkið er búmerkið hjá Norðurlendsku umhvørvismerkingini og er eitt skrásett og vart vørumerki. Tað eru tí reglur fyri, hvussu tað skal síggja út á prentlutinum, og hvussu tað má brúkast. Svanamerkið kann takast niður av heimasíðu okkara www.foroyaprent.fo.

ATLANTIC REVIEW is published by Atlantic Airways, Vagar Airport, FO-380 Sørvágur, tel. +298 34 10 00. Advertising: atlanticreview@atlantic.fo. Editor: Ingrid Bjarnastein – ingrid@atlantic.fo.

Layout: Jensia Gaardlykke Rossum – jensia@atlantic.fo. Responsibility: Jóhanna á Bergi. Proof and translation: Sprotin.fo. Printed by: foroyaprent.fo. This publication may only be reproduced in agreement with the publishers. Cover: Martin Joensen. Photo by: Súsanna Smith Johansen.

Dømi: Fylg dømunum her. Minst til at búmerkið eisini kann vera svart.

SKRIVAÐ HEVUR LÍV MIKKELSEN

MYNDIR: KLARA JACOBSEN

men verðin er okkara heim Vit kenna okkum heima í Føroyum,

Í summar flyta tær fimm nunnurnar í Føroyum av landinum, tí eftir 93 ár gevst fransiskanarsystralagið her á klettunum. – Tað er sorgblítt at siga Føroyum farvæl, men vit gleðast um, at katólska kirkjan heldur fram, og vit ivast ikki í, at vit fara at fóta okkum í øðrum kleystri, siga systrarnar. Ein grundarsteinur í kallinum hjá Fransiskanarasystrunum er at síggja allan heimin sum sítt heim og at boða gleðiboðskapin til øll

Systir Maria tekur smílandi

ímóti mær í hurðini í kleystrinum Kerit í Varðagøtu í Havn, har hon og hinar fýra fransiskanarasystrarnar í Føroyum búgva. Hon bjóðar mær einar bundnar skóleistar at fara í, og eg gleðist um heitu móttøkuna og finni skjótt út av, at skóleistarnir onkursvegna umboða restina av arkitektteknaða kleystrinum, sum er fjálgt og heimligt.

Kerit, ið systrarnar og Tórshavnar kommuna lótu byggja í 1980, hevur saman við Mariukirkjuni verið karmur um gerandisdagin og anda liga virksemið hjá systrunum seinastu mongu árini. Her koma tær saman til máltíðir, bøn, hvíldarløtur og fundir, og eisini koma nógv fólk á gátt, fortelur systir Maria, meðan hon vísir mær runt í kleystrinum.

– Bønarlívið fyllir nógv í gerandisdegnum. Vit systrar biðja saman minst tvær ferðir um dagin, og vit taka okkum eisini tíð til persónliga bøn hvønn dag. Men nógv fólk koma í kleystrið, bæði vinir, kenningar og fólk, ið venda sær til okkara fyri at fáa hjálp á ymsan hátt, sigur systir Maria. Systir Maria bjóðar mær ein kaffi munn í hugnaligu stovuni, har útsýni er yvir Havn ina og ein av varðu num eftir fransiska nara systrar nar í Føroyum: Sankta Frans skúla. Fyrstu fransiskanara systrar nar komu til Føroyar í 1931, og nú nunnurnar gevast í Føroyum, hava tær lagt nógv eftir seg: Tær endurstovnaðu katólsku kirkjuna saman við kirkju leiðsluni, settu fyrsta veru liga barnagarðin og vøggustovuna á stovn og hava stovnað

og rikið Sankta Frans skúla. Samstundis hava tær havt kostskúla, skipað fyri skeiðum, hjálpt á ymsan hátt og verið ein savnandi megi fyri katolikkar nar í Føroyum, sum í dag eru á leið 300 í tali. Fransiskanara systrar nar hava sostatt havt stóran týdn ing fyri nógvar familjur og børn í Føroyum og verið slóðbrótarar í føroyska sam felag num. Tí er tað sorgblítt at sita í sofuni og hugsa um, at kleystrið verður tómt í summar.

ALTJÓÐA SYSTRAR FESTU RØTUR Í FØROYUM

Fransiskanarasystrarlagið er ein altjóða felagsskapur við 5.500 limum, ið er sera fjølmentaður, og nunnur búgva saman í felagsskapum kring allan heimin. Systrarnar hava Frans úr Assisi og

Mariu, móður Jesus, sum fyrimynd, og grundarsteinarnir hjá nunnulagnum eru at liva eftir Guðs vilja, sum er: altíð at vera til reiðar at fara, hvar tað skal vera, og til hvønn tað skal vera, at boða frelsunnar evangelium, at hjálpa teimum, ið tørvar hjálp, og at liva í dagligari tilbiðjan av Kristusi.

Altjóða grundarlagið hjá fransiska nara systru num sæst eisini aftur í kleystrinum í Føroyum, við tað at systrar nar eru úr fimm ymsum londum. Systir Louisa er úr Belgia, systir Marisa úr Malta, Maria úr Írlandi, Florence úr Korea og Rosappin úr Sri Lanka. Fleiri teirra hava búð stóran part av lívi num í Føroy um; systir Louisa hevur verið ikki minni enn 58 ár, Marisa í 42, Maria í 33 ár, Florence í 20 ár og Rosappin í eitt ár. Tí kenna systrarnar seg eisini heima í Føroyum, sigur systir Maria.

– Eg haldi, at eg kann tala fyri allar, tá ið eg sigi, at lívið í Føroyum hevur verið sera gott, og at vit kenna okkum heima her, sigur hon við einum smíli.

Systir Maria kom sjálv til Føroya úr sínum heimlandi Írlandi í november 1990 og minnist væl, tá ið hon lendi í Føroy um fyrstu ferð.

– Eg var ung, visti lítið um Føroyar, og tað var bølamyrkt og kalt, og eg sá ikki nógv. Men so hugdi eg upp og sá umhvarvið av fjøllu num, og tað birti eina gleði í mær. Eg visti, at tað var ein meining við, at eg skuldi til Føroyar, sigur systir Maria. Hon leggur aftrat, at í dag kennir hon seg eins nógv føroyingur sum íri.

– Tá ið eg hugsi um mín uppruna, so sigur høvdið Írland, men hjartað sigur Føroyar.

Bæði hon og hinar systrarnar hava lagt stóran dent á at læra

seg føroyskt fyri at vísa virðing og skilja fólkið og føroysku mentanina betur.

VIRKNAR FRÁ FYRSTA DEGI

Tá ið tær báðar fyrstu fransiskanarasystrarnar komu til Føroya í 1931, hevði eingin katólsk kirkja verið í Føroy um í eini 60 ár, og endamálið hjá systrunum var saman við prestunum og kirkjuleiðsluni at endurstovna kirkjuna. Eitt annað endamál var at fylgja

„Tá ið eg hugsi um mín uppruna, so sigur høvdið Írland, men hjartað sigur Føroyar.“

Systir Maria

kallinum: at hjálpa, har tørvur er á tí. Og tað vísti seg, at stórur tørv ur var á barnagarði og skúla, tí tá ið systrarnar komu til Føroya, vendu serliga kvinnur sær skjótt til nunnurnar at fáa hjálp viðvíkjandi útbúgving og barnaansing. Hetta hevur helst gjørt sítt til, at tær, áðrenn fyrsta árið var liðið, høvdu sett á stovn fyrsta barnagarð í Føroy um við 22 børnum, greiðir systir Maria frá.

Hóast føroyingar vóru ivingarsam ir um katólsku nunnurnar, fingu tær innvist og húsaðust fyrstu árini í húsunum hjá Klett í Bringsnagøtu í Havn, har tær hildu kirkju, byrjaðu barnagarð í 1931 og skúla í 1932 við einum 25

næm ing um. Í 1932 keyptu fransiska nara systrar nar saman við bispadømi num í Keypmannahavn jørð, har Mariugøta og Varðagøta eru, og árið eftir fóru tær undir at byggja Sankta Frans skúla og kirkju í øðrum enda num á skúlabygn ingi num. Skúlaviðurskift ini í Havn vóru so trong tá, at myndugleikar nir tóku av tilboðnum frá systru num við opnum ørmum. Mótstøðan ímóti skúlanum var tó rætti liga hørð, og nógv skriving var í bløðu num, men systrarnar hildu fram, og nýggja kirkjan, ‚Vor Frue Kirke‘, varð vígd í november 1933 og Sankta Frans skúli í januar 1934.

SKÚLI, BARNAGARÐUR

OG VØGGUSTOVA

Sankta Frans skúli varð í fyrstuni rikin sum privatskúli. Gjaldið var tó lágt, og systrarnar tóku sær ikki samsýning, men skipaðu eitt nú fyri innsavning fyri at fíggja raksturin. Tær undirvístu sjálvar við hjálp frá øðrum lærarum, og hugsjónin kom frá námsfrøðiligum meginreglum, ið systrarnar kendu úr sínum heimlondum, og sum ikki vóru heilt meinlíkar teimum í Føroy um. Krøv vórðu sett næmingunum, sum eitt nú skuldu til próv tøku á hvørjum ári og fingu próv tøl. Nógv varð eisini gjørt burtur úr serligum høvum, eitt nú árligu Sankta Frans veitsluni, har næmingarnir sluppu at síggja film og fingu sermerktar slikkipinnar. Talið á næmingum í skúlanum vaks støðugt frá um 70 børnum áðrenn kríggið til 400 næmingar í 12 flokkum miðskeiðis í 1950’unum, tá ið næmingatalið var mest. Læraratalið var tá 12.

Sankta Frans barnagarður og Stella Maris vøggustova vóru

KATÓLSKA KIRKJAN Í FØROYUM

Katólska kirkjan er ein heims um fatandi felags skapur av kristnum, ið telur meira enn eina milliard limir. Í dag eru um 300 katolikkar í Føroyum.

Í long tíðarskeið hevur eingin katólsk kirkja verið í Føroyum. 300 ár eftir trúbótina, í 1859, varð setti týski presturin Georg Bauer aftur katólska kirkju á stovn í Føroyum.

Í 1931 endur stovnaðu tvær fransiskanarasystrar og tveir katólskir prestar katólsku kirkjuna í Føroyum. Í november 1933 varð Vor Frue Kirke vígd, sum var føst í Sankta Frans skúla.

Nýggja sóknarkirkjan, Mariukirkjan, stóð liðug og varð vígd í 1987. Árni Winther, arkitekt ur, hevur teknað kirkjuna og Tróndur Patursson gjørt glaslistina í kirkjuni.

FRANSISKANARASYSTRARNAR

Fransiskanarasystrarnar í Føroyum eru limir í heimsumfatandi stovni num

‚Franciscan Missionaries of Mary’, ið telur 5.500 systrar úr 78 ymiskum londum. Tær komu til Føroya í apríl 1931.

Flestu systrarnar fáa útbúgving, áðrenn tær gera nunnulyftið. Tær arbeiða á egnum stovnum ella úti í samfelagnum. Í dag eru fimm fransiskanarasystrar í Føroyum úr fimm londum.

Fransiskanarasystrarnar í Føroyum hava grundað hesar stovnar:

Sankta Frans skúla (1932)

Sankta Jósefs Barnagarð (1931) Stella Maris vøggustova (1958) Kleystrið Kerit (1980)

frambrot í Føroy um og høvdu týdning fyri børn, familjur og kanska serliga kvinnur, ið kundu fara út at arbeiða. Stovnar nir hildu fyrst til í Sankta Frans skúla, har um støður nar ikki vóru tær bestu, men námsfrøðin og krøvini vóru øðr vísi tá enn í dag. Tá ið barnagarður in í 1968 flutti niðan í nýbygdan bygn ing í Varðagøtu 12, gjørdust umstøður nar betri, pláss var fyri 96 børnum í mun til 60. Í 1965 flutti vøggustovan í betri, ljósari og rúm ligari um støður í húsunum Stella Maris, sum systrar nar høvdu keypt og frammanundan brúkt til kostskúla og millumskúla. Har var stórur garður, sum børnini kundu spæla í. Í 1980’unum stóð tað tó øllum greitt, at systrarnar kundu ikki halda á at reka teir tríggjar stovnar nar. Orsøkirnar vóru fleiri: systrar nar vóru farnar at fækkast, fíggjarliga var byrðan av at reka tríggjar stovnar stór, og eisini var stór menn ing farin fram hesi árini av føroysku barnarøktini og útbúgv ingarskipan ini. Eftir samráðingar varð komið á samt um, at Tórshavnar kommuna skuldi yvir taka skúlan og vøggustovuna og afturfyri byggja nýggja kirkju og eitt kleystur til systrarnar. Systrarnar fluttu inn í nýggja kleystrið Kerit í apríl 1980, og vakra Mariu kirkjan stóð liðug í 1987. Sankta Frans skúli bleiv kommunalur skúli í 1985, og kommunan yvir tók Stella Maris vøggustovu í 2000. Tann bygn ing ur in varð tó tikin niður fyri góðum ári síðani, tí Tórshavnar kommuna metti, at hann ikki hóskaði seg til dagstovnar virksemi meira, og kravdi høvuðsumvæling. Nýggj hádeild í Sankta Frans skúla verður nú bygd á øki num. Systrar nar eiga framvegis barnagarðin, har 85 børn

ganga, og ein systir arbeiðir enn á stovni num.

Sum heild kann sigast, at systrar nar hava verið sera virknar. Um framt at arbeiða í katólsku kirkju ni og at reka skúla, kostskúla, kostdeild, barnagarð og vøggustovu hava tær gjøgnum ár ini eisini havt seymiskeið, kvøldundir vísing í fronskum, ensk um og maskinskriving og skipað fyri handarbeiðsskúla og húsarhaldsskúla í styttri og longri tíðarskeið. Seinnu árini hevur arbeiðið hjá systru num serliga fevnt um at skipa fyri bønarløtum fyri sóknarbørn ini, sunnudagsskúla og undirvísing. Nakrar systrar hava arbeitt úti í samfelagnum, eitt nú á frítíðarskúla. Eisini hava tær skipað fyri ymsum tiltøkum, savnað pengar inn og havt samstarv við aðrar kirkjur, og nakrar systrar hava verið virknar í øðrum sjálvbodnum felagsskapum.

KATÓLSKA KIRKJAN

HELDUR FRAM

Tá ið systrarnar vóru flestar, í 1960’unum, vóru tær 24 í tali, men seinastu mongu árini hevur verið torført at fáa nýggjar systrar til Føroya, og 31. august í fjør boðaði fransiska nara systra lagið frá, at virksemið í Føroyum verður niðurlagt í juni 2024, og at tær fimm systrar nar flyta til onnur kleyst ur í heimi num. Orsøk ir nar eru fleiri, vísir systir Maria á. – Tað er torførari at fáa systrar til Føroya, tí vit sum heild eru færri fransiska nara systrar í heiminum. Fyri 40 árum síðani vóru vit 9.000 systrar, og í dag eru vit bert 5.500, og nógvastaðni er tørv ur in á hjálp størri og meira átrokandi enn her í Føroyum, sigur hon. Eisini er truplari at fáa inn ferðar­

loyvi til systrarnar nú enn fyrr, tí í 2016 varð danska útlendingalógin herd og gjørdi tað trupult at fáa visum og arbeiðsloyvi við síðuna av anda liga virk semi num. Eisini hevði lógarbroyt ing in við sær, at tað gjørdist meira stirvið hjá systru num at ferðast til og úr Føroy um, sigur Maria.

Systrarnar gleðast tó um, at katólska kirkjan heldur fram í Føroy um. Seinastu 40 árini er talið á katolikk um vaksið úr 70 upp í 300 fólk úr yvir 20 londum, og tað er sera týdn ingar mikið, at tey hava eina kirkju, heldur Maria. – Tað hevur týdning fyri teir út lend ingar, sum eru í Føroyum, at hava eitt anda ligt heim og eitt savn ingarstað. Katólska kirkjan er ein al heimskirkja, og tá ið tú kemur í kirkjuna, so kemur tú heim, sigur Maria.

Nú systrarnar fara av landinum, verða tað fyrst og fremst kirkju ráðið, diakonur in og sóknarprestur in, sum fara at reka kirkjuna. Líkt er til, at skiftandi prestar fara at virka í Mariukirkjuni komandi tíðina, tí í fjør fór presturin úr Føroy um til Róm at arbeiða.

EIN LÍVSTREYT AT SKULA FLYTA

Systir Maria vísir á, at hóast tað er sorgblítt at siga Føroyum farvæl, so hava systrarnar altíð verið tilvitaðar um, at sum fransiskanarasystir kann ein verða biðin um at fara víðari til eitt annað kleystur í heiminum.

– Tað er grundleggjandi fyri okkum fransiskanarasystrar og ein part ur av kalli num, at vit skulu vera klárar at fara allastaðni í heimi num at hjálpa fátækum og menniskjum, ið eru útstoytt. At lyfta lív ið hjá fólki upp og hjálpa teimum til at kenna sína tign sum

HART AT SIGA FARVÆL

menniskju – uttan mun til uppruna, húðarlit, trúgv, tjóðskap og sosiala støðu. Tí arbeiða nógvar systrar í dag við at hjálpa immigrant um og flótta fólk um, sigur systir Maria, sum valdi fransiskanara systra lagið júst orsakað av altjóða grundarlag num.

– Eg hevði sæð so nógv kríggj og rasismu í verðini, og eg vildi fegin hjálpa at broyta tann hugburðin. Eisini havi eg altíð hildið tað vera spennandi at læra aðrar mentanir at kenna. So fyri meg persónliga er tað nú at skula flyta eisini spennandi, og ein nýggjur kapittul byrjar, sigur hon.

Vitjanin í kleystrinum er komin at enda, men ein spurningur kemur áhaldandi aftur til mín: hvussu tað er at flyta úr einum landi, har ein hevur búð í so nógv ár, og har ein kennir seg heima. Maria hugsar seg um og svarar:

– Tá ið vit systrar koma til eitt land, hugsa vit, at tað kann vera fyri lív ið, og mann gevur sína sál og sítt hjarta. Men samstundis vita vit, at vit altíð kunnu verða bidnar um at fara víðari, og vit síggja verðina sum okkara heim og trúgva, at tað er Harrin, ið leiðir okkum, sigur Maria.

– Tað var tó torført at fortelja føroyingum og sóknarbørnunum, at vit skulu fara, vísir Maria á. – Tað var hart at bera teimum boðini, men eisini hjartanemandi at síggja, hvussu kedd tey blivu. Tað er sjálvandi torført at siga farvæl, og vit skulu ígjøgnum eina sorgartilgongd, sum tekur tíð, men vit fara at fóta okkum aftur á einum nýggjum staði. Eitt er tó heilt vist, og tað er, at vit altíð fara at bera Føroyar og føroyingar í okkara hjørtum, sama hvar vit fara, sigur Maria við einum brosi.

Tað er ikki vist, at tær fimm nunnur nar, ið hava búð og arbeitt saman í kleystri num Kerit, fara til sama kleyst ur onkra aðrastaðni í heimi num, men tær fara ikki at missa samband ið.

– Vit fara at halda samband hvør við aðra, og andaliga hava vit eisini eitt sterkt samband, tí vit hava sama spiritualitet og biðja hvør fyri aðrari. Eg veit, at serliga seinastu dagarnir her blíva harðir, men tá ið vit fara úr Føroyum, fara vit ikki út í óvissuna. Vit fara til okkara systrar, og tá ið vit koma til onnur kleystur, so er tað heima, sigur Maria við einum brosi.

KELDUR:

‚Fransiskanarasystrar í Føroyum í 90 ár’ eftir Gunnleyg Mariu Arge og Mariu á Dul. Tórshavnar kommuna gav út

‚Sankta Frans Skúli’. Høvundur: Erhard Jacobsen. Serprent av Skúlablaðnum juni 1986. www.katolsk.fo | www.fmm.org

Think mash-up.

Think grazing sheep outside the shopping centre. Think DJ-sets inside, while sea shanties are sung outside. Think medieval costumes with the latest smartphones in their pockets. Think small island life and city life in the same sphere. Think modern architecture with a turf roof. Think fusion cooking in a 300-year-old house. Think internet everywhere and Big Brother nowhere. Think mash-up. Not made-up. Welcome to Tórshavn.

We feel at home in the Faroe Islands,

but belong to the world

This summer the convent in Tórshavn will empty. After 93 years on Faroese shores the Franciscan Order is leaving

THE FRANCISCAN ORDER

The Franciscan Sisters in the Faroe Islands are part of the global organisation “Franciscan Missionaries of Mary”, which numbers 5,500 from 78 countries. They first came to the Faroe Islands in April 1931.

Most of the sisters complete a degree before they take their vows. They work either in their own institutions or in the community.

There are five Franciscan sisters in the Faroe Islands today from five different countries. The Franciscan Sisters in the Faroe Islands founded these institutions: St. Francis School (1932), St. Joseph Kindergarten (1931), Stella Maris Nursery (1958), Kerit Convent (1980)

Sister Maria brings me coffee in the cosy convent, Kerit. The atmosphere is welcoming and, though prayer takes up much of their day, the sisters always find time for locals who stop by.

The order arrived in 1931 and swiftly made its mark. They reestablished the Catholic Church after 60 years’ absence and blazed new trails for local women.

PUTTING DOWN ROOTS

The Franciscan Order is global. The five residents of Kerit exemplify this: Sister Louise is from Belgium, Sister Marisa, Malta, Sister Maria, Ireland, Sister Florence, Korea, but they have spent most of their lives on Faroese shores from Sister Louise’s 58 years to Sister Florence’s 20. Only Sister Rosappin arrived last year from Sri Lanka. They all speak Faroese.

‘I think I can say for all of us that life here has been very good and we feel at home,’ Sister Maria smiles, ‘When I think of my origin my head says Ireland, but the heart says Faroes.’

ACTIVE FROM DAY ONE

The sisters are called to help where they are needed. On arrival they learned that it was in education and childcare, within a year they had founded the first kindergarten and nursery in the islands with 22 children, a social revolution.

At first there was fierce resistance to a Catholic school, but existing schools were so overcrowded that the authorities welcomed the initiative. A plot was swiftly purchased and in 1933 Our Lady Church was consecrated and the school opened in 1934. Soon the sisters expanded to a boarding

school and adult education in language and typing.

EDUCATION FROM NURSERY TO SCHOOL

The school was private at first, but fees were low and the sisters took no salary and fundraised continually to meet the costs. The sisters who taught applied educational philosophies from home. Requirements were stricter with exams and grades, but special occasions were marked with unfamiliar treats such as films and lollies.

The school grew to 400 pupils in the mid 1950s. By the 1980s, however, there were fewer sisters and Faroese education provision had developed considerably. It was agreed that Tórshavn Municipality would take over the school and nursery and, in return, build a new church and convent.

The order moved into Kerit in 1980 and the beautiful Mariukirkjan was ready in 1987. Today the kindergarten still belongs to the order, it looks after 85 children and one sister works there.

THE CATHOLIC CHURCH WILL REMAIN

In the 1960s there were 24 sisters in the Faroe Islands, but numbers have dwindled. Internationally the Order has shrunk from 9000 to 5500 today and, given the more pressing needs elsewhere, is moving. The 2016 Danish Migration Act also made staying difficult with complex visa and work permit procedures associated with religious activity.

The sisters take comfort in knowing that the Catholic Church will remain. In the last four decades the congregation has swelled

from 70 to over 300 people from 20 countries.

‘It’s vital for foreigners in the Faroes to have a spiritual home and a place to gather. The Catholic Church is global. When you come to it, you come home,’ Sister Maria explains.

HARD GOODBYES

Sister Maria says that when sisters move; ‘we think it may be for life, and give our heart and soul, knowing that we may be asked to move again at any time. We see the world as our home and the Lord guides us.’

Still, she says it will be tough and they will grieve. But they will carry the islands and the Faroese in their hearts as they go where they are called.

The Order is focusing on migrants and refugees. ‘I have seen so much war and racism and want to contribute to changing that mentality,’ Sister Maria says looking ahead to a new chapter.

The sisters who have lived and worked together for so long may not be moving to the same convent, but will stay in touch. They have a strong spiritual bond in shared beliefs and prayers, and will not be heading into the unknown. ‘We’ll be going to our sisters, when we get to another convent, we’ll be home,’ Sister Maria smiles.

SOURCES:

‘Fransiskanarsystrar í Føroyum í

90 ár’ by Gunnleyg Maria Arge and Maria á Dul. Published by Tórshavn Municipality

‘Sankta Frans Skúli’. Author: Erhard Jacobsen. Special Edition, Skúlablaðið, June 1986. www.katolsk.fo | www.fmm.org

SKRIVAÐ HEVUR: JÁKUP BOGI JOENSEN

MYNDIR: SÚSANNA SMITH JOHANSEN

Martin Joensen:

Gleðin er at skapa

og leggja aftrat

Lívið hevur ikki altíð verið í beinari linju, og kortini hevur hann skapað eitt meistaraverk fyri og annað eftir. Í august fór hann um tey sjeyti og kann líta aftur á eitt hendingaríkt lív við bæði viðgongd og mótburði. – Gleðin er at skapa, sigur fólkakæri tónleikarin, yrkjarin og málarin Martin Joensen

Íeinum kjallara miðskeiðis á høvdini við Pedda við Stein gøtu í Havn situr hann í tøgnini og eygleiðir lívið og tilveruna. Honum dámar tað góða einsemið og trívist í egnum selskapi millum ljóðførini gittara, bass og klaver og gomlu pláturnar, ið rúgva væl upp og spenna frá Kára P til The Beatles og Bob Dylan og alt har ímillum. Á gólvinum mitt fyri stendur løriftið spent út og kurvarnar fullar av penslum og máling í alskyns litum.

– Her er alt, mær tørvar, so eg kann liva og virka, sigur hann.

Myndin av tí spakmælta og innisæla manninum, ið komin er til árs og sjáldan søkir felagsskapin og ta stóru fjøldina, stendur í greiðari andsøgn við tann bráðræsna unglingin av Heygum í Vest manna, sum einaferð læt seg í svartan ravna ham og fór út í ta stóru verð. Har vann hann sær veg upp á tindarnar og hevur so mangan staðið á palli, undirhildið fjøldini og sungið um tey kátu leygarkvøldini í Havn.

Men tað hevur í stóran mun verið ein fjøtraður leiklutur. Nú hevur tilveran fingið annan dám og maðurin eina øðrvísi ró yvir seg. Í august fór hann um tey sjeyti og skoðar lívið úr øðrum sjónarhorni. Og tá ið hann lítur aftur um bak, er tað eitt lív millum dur og moll, ið hann sigur frá. Um tað ljósa og dapra í tilveruni. Um glæsiligar løtur sum stjørna í føroyskum tónleikalívi, tá ið hann saman við vinmonnum í bólkinum Vestmonnum fyrst í áttatiárunum setti met í seldum plátum, og um eitt lív við bundinskapi, álvarsligari sjúku og um skiftið frá vantrúgv til trúgv á ein hægri mátt, ið heldur tilveruni uppi.

– Eg havi havt eitt gott lív, sigur hann við mildari og takk samari rødd og rættir seg inn í krók in skamt frá.

Hann tekur gittaran, ein Gibson, í føvningin. Blundandi letur hann fingrarnar kína streingjunum, meðan annar fóturin slær taktina.

– Um Lennon og McCartney kunnu, so kann eg eisini. Tað er ikki víst, at úrslitið verður hitt

sama, og tað skal tað heldur ikki. Men sum menn iskju eru vit gjørd út við møgu leik um at skapa og leggja aftrat tí, sum longu er. Og tí havi eg altíð stremba eftir at gera mítt egna til far, sigur hann.

Fólkakæri Martin Joensen hevur ríkað føroyingar í fleiri áratíggju. Í hálva øld hevur hann lat ið sang ir frá sær sum perlur á tráði. Hann hevur evni ni at skriva sjáldsama góðar yrkingar og smíða, ikki sum timbur maðurin úr Nazaret, men dárandi løg. Sangskattur in er rúgvismikil og høgt í metum. ‚Svarti ravnur‘, ‚Morgun‘ og ‚Ró‘ eru klassikarar og fólkaogn. Sálma kendi sang ur in ‚Uttan teg‘ hevur eisini vunn ið serstøðu. Hann hevur givið plát ur út und ir egnum navni og í bólki og skrivar eisini til onnur at fram føra. Og so teknar hann og málar fagrar máln ingar í alskyns lit um upp á lørift ið.

Hugsjón Martins er næstan bíbilsk; grava ikki talentirnar niður og nýt tey evni, ið skaparin gav.

Og tað ger hann. Eyðmjúkur um at hava fingið skapandi gávurnar, smæðist hann ikki burtur og letur orð og tónar og litir floyma út í verðina.

SKAPANDI MEGIN

Martin Joensen er sum tikin úr skapandi leikum. – Eg fái ikki latið vera. Um skapandi megin varð tikin frá mær, veit eg satt at siga ikki, hvat hevði verið eftir av mær, og hvat eg annars skuldi gjørt. Tað er ein ógvuliga stórur og týðandi part ur av mær og mínum samleika. Eg dugi als ikki at ímynda mær eina tilveru uttan, sigur hann.

Martin er ótolin og bráður av lyndi. Tað er stutt frá tanka til gerð og frá hugskoti til veruleika. Hann bíðar sjáldan eftir kveikjandi lista­

lig um í blástri og trýr ikki upp á kreativa íslettið sum eina bjarta opinbering av klárum himli. – Íblásturin kemur sum oftast, tá ið eg seti meg at arbeiða og arbeiða miðvíst, sigur hann. Og soleiðis hava flestu av sang um hansara fing ið lív. Tað er í sjálvari tilgongd ini, prosessini, at nýtt verður skapað og lagt aftrat so hvørt, sigur hann.

Men skapandi kenslan kann tó vera misjøvn og svika lig. Stundum er gleðin um nýskrivaðu orðini og løgini stór, og longu dagin eftir kann kenslan vera so marru kend, at einki tykist at vera nakað vert.

Men við árunum hevur Martin lært seg at góðtaka treyt ir nar og virðismeta tað, sum er og hevur virði í sær sjálv um.

– Eg royni ikki at gera ein nýggjan ‚Ró‘ hvørja ferð. Og eg gerist ikki vónbrotin, um tað ikki eydnast. Eg hvíli í tilvitsku ni um, at ikki alt nýtist at vera meistaraverk. Minni kann gera tað. Gleðin er at skapa, og tá ið ein regla ella tvær eru skrivaðar, er longu lagt aftrat tí, sum er, sigur hann.

Soleiðis er eisini, tá ið strokini varisliga fara eftir lørifti num. Við pensli í hond málar Martin tað, hann sær og upplivir rundan um seg. Honum dámar illa at seta listina í bás, men stílur in er onkursvegna ávirkaður av impression ist iska ráki num, ofta á marka móti num millum tað abstrakta og naturalistiska. Serliga er tað føroyska náttúran, sum hevur hansara tokka.

– Vit eru so heppin í Føroyum at búgva í heimsins vakrastu náttúru. Tað er ikki neyðugt at droyma seg burtur í fjarskotin lond, tí vakra landslag ið, sum alla tíðina skiftir lit og skap, er beint við hondina og hugtekur meg nógv, sigur hann og peikar á løriftið. Har dagar Sørvágur, haðani mamman hevði røtur, undan. Bygdin so fagurliga av myndað.

FLÝGGJAN OG STOLTLEIKI

Listin er ein drívmegi í lívi Martins. Hon er ein kærkomin vinur, tá ið dagligi meldurin herjar sinnið, og kann, sum einki leiða tankarnar aðrar vegir. Men hon kann eisini vera ein beinleiðis flýggjan undan veruleikanum, ásannar hann, tí veruleikin kann stundum tykjast bæði viðbrekin og beiskur.

– Hevði eg ikki listina, var eg kanska farin aðrar veg ir, ið ikki eru mær gagnligir, sigur hann.

Bráið gerst álvarsamari og tónin melan kolskur. Martin leitar aftur í tíðina. Aftur í ungdómsár ini, tá ið hann sum nýklaktur og sprelskur student ur úr Hoydølum gjørdi uppreistur móti normum.

Tá, fyrst í sjeytiárunum, plagdi samkoma í Havn at hava opið fyri ungdóminum eftir dansin í bý num leygarkvøld. Endamálið var at koma á tal við tey ungu um boðskapin. Tað kom javnan fyri, at Martin var ein av hesum ungu. Men tað var ikki fyri at lurta og taka boðskapin til sín. Tvørtur ímóti.

– Mær dámdi væl at kjakast um andaligar og bíbilskar spurningar og tey stóru hugtøkini. Mín hugsan var, at eg visti betur. Eg helt, at varð kannað eftir, var einki veruligt hald í trúnni og anda liga boðskapi num.

Men við árunum broytti Martin hugsan og áskoðan.

– Mær dámdi ov væl at drekka, og eg megnaði ikki at steðga av egnum vilja, men mátti koma burt ur úr bundinskapinum og upp á turt aftur.

Eg mátti geva skarvin yvir og lata lagnuna í hendur á hægsta valdi, á Gudi. Tað var viljin til at geva meg yvir og sleppa fáfongdini og stoltleika num, ið bjargaði mær, sigur hann.

Hann heldur, at tað neyvan er uttan orsøk, at stolt leik in verður fyrst nevndur millum syndirnar.

– Stoltleikin er advokatur hjá øllum øðrum syndum. Hann er verjin, ið billar okkum inn, at vit eru vát lig, men ikki alkoholikarar, at vit roykja, men at hasar tríggjar sigarettir nar ella báðar fimm neyvan munnu hava nakran týdning í teirri stóru myndini. Stoltleiki er mangan ein forðing og ikki ein trygd fyri framburði og tí góða lívi num, sigur hann.

„Sum menniskju eru vit gjørd út við møguleikum at skapa og leggja aftrat tí, sum longu er. Og tí havi eg altíð stremba eftir at gera mítt egna tilfar.“

Martin Joensen

Martin Joensen dylur í dag ikki sína sterku trúgv á Gud.

– Hvussu kann eg tað? Tað kann eg slett ikki, sigur hann og sipar til avbjóðingar og hendingar, ið honum hava verið fyri í lívinum.

Í 2004 fekk Martin staðfest krabba í tarminum. Hann varð lagdur undir skurð á Ríkissjúkra húsi num í Keypmanna havn og fekk kemoviðgerð. Skurðviðgerðin gekk væl, men seinni breiddi krabbin seg tó í livr ina, og tá vóru útlitini ikki góð.

– Tað var sum at fáa ein deyðadóm, minnist Martin, sum tó gjørdist frískur aftur.

EIN HEILSAN TIL LÍVIÐ

Tað andaliga sæst eisini aftur í skapandi virksemi Martins. Orðini í sálmakenda sanginum ‚Uttan teg‘ eru talandi dømi.

Men sangurin, ið javnan verður sungin til bæði dóp, ferming og jarðarferð, var upprunaliga als ikki ætlaður sum ein andaligur sangur. Lag ið var gjørt, men lá í skuffuni leingi. Tá ið Martin í 2010 fór at spæla sær við tankan um at geva nýggja fløgu út, vantaði honum tilfar til eina heildar útgávu. Tá kom lagið undan aftur kavi. Men orðini vantaðu tó framvegis. Hann royndi, men fekk einki at bera til. Hann var farin at ótolnast, var um at kasta frá sær og ætlaði at biðja onnur skriva tekstin fyri seg. Men lukkutíð gjørdi hann ikki álvara av teirri ætlanini, og brátt var tekst ur in komin á pappírið.

„Hevði eg ikki listina, var eg kanska farin aðrar vegir, ið ikki eru mær gagnligir.“

Martin Joensen

– Tað hendi so brádliga og eftir bara stuttari løtu. Tað var heppið, tí annars hevði útgávan verið uttan teg, heldur Martin skemtandi fyri og heilsar blídliga sanginum, ið síðani hevur verið ein av hansara væl umtóktu og mest spældu.

– Soleiðis fer tilvildin við okkum, sigur hann. Hann trívur aftur í gittaran og slær streingirnar. ‚The Boxer‘ hjá Simon & Garfunkel av legendarisku plát uni ‚Bridge Over Troubled Water‘. Fína fingra spæl ið, ið er so eyðkent í lagnum, meistrar hann meistarliga. Og tað er eingin sjálvfylgja, tí á heysti í 2021 gjørdist Martin illa sjúkur, tá ið hann varð raktur av hjartatilburði og varð fluttur á Ríkissjúkra húsið og lagdur undir skurð.

– Tað er ikki fyrr enn nú, at eg eri so frægur, at eg havi fingið førleikarnar aftur at skriva, spæla og mála, sigur hann og brosar blídliga eina heilsan av brúnni til lívið, ið hann virðismetir so høgt.

Martin Joensen varð í 2021 heiðraður við serstøku virðisløn landsins fyri síni listaligu avrik og mongu og vøkru perlur.

FAKTA:

Martin Joensen er føddur á Heygum í Vestmanna 27. august í 1953.

Hann er útbúgvin grafikari og hevur millum annað teknað búmerkini hjá ymsum fyritøkum og feløgum.

Hann fór blaðungur at spæla upp á ymisk ljóðføri og spæla til dans við javnaldrum í Vestmanna.

Sum 17 ára gamal flutti hann til Havnar at ganga á Studentaskúla í Hoydølum og hevur búð í høvuðsstaðnum síðani. Við sær hevði hann skrokkin til klassikaran ‘Svarta ravn’, ið bólkurin Kræklingar spældu inn miðskeiðis í sjeytiárunum.

Martin Joensen hevur latið úr hondum eina ørgrynnu av sangum og tekstum, sum eru vorðin fólkaogn.

Hann er giftur við Jóhonnu, og tey eiga børnini Sakaris, Maluna og Atla.

Martin Joensen varð í 2021 heiðraður við serstøku virðisløn landsins.

HEILSUSIMULATOR

ROYN TÍNA VITAN Í VERULEIKAKENDUM UMSTØÐUM

TAK SKEIÐINI TÁ TÚ ERT HEIMA

Vit hava nýggjastu tøknina og bestu umstøðurnar at læra nýtt.

Siglir tú úti ella heima er tað ómakaleyst at taka skeiðið hjá okkum. Vinnuháskúlin hevur í 130 ár útbúgvið tey bestu av teimum bestu.

VIT BJÓÐA ØLL SKEIÐ

 BRM-skeið  ERM-skeið

 ECDIS-skeið  Tecdis-skeið

 GOC-skeið  Heilsu-skeið

 DP-skeið  ARPA-skeið

 Eldsløkkingar-skeið  Trygdar-skeið

 SSO-skeið  Stroppa-skeið

… og nógv onnur skeið

Finn skeiðsyvirlit og tilmelding á www.skeid.vh.fo

Happiness is creating and contributing Martin Joensen:

Having rounded seventy, national treasure Martin Joensen looks back on a life of light and shade and joy in creating music, poetry and paintings

A SALUTE TO LIFE

In a basement in Tórshavn

Martin Joensen contemplates life, enjoying the solitude amongst instruments, records, canvases and brushes; ‘I have all I need to live and work here.’

The soft­spoken contented man contrasts sharply with the image of the fiery youth, who donned a raven suit and took on the world. When he left his village Vestmanna, he quickly made his way to the stages in the capital and became a chart­topping star of the 1980s.

‘I’ve had a good life,’ Martin says reaching for a guitar, ‘If Lennon and McCartney can, so can I. The result may not be the same, but it doesn’t have to be. As humans we’re equipped with creative potential, the ability to contribute. That’s why I always strive to create.’

Martin legacy is a string of melodic pearls. ‚Svarti ravnur‘, ‚Morgun‘ and ‚Ró‘ are classics.

Martin’s life tenet is biblical, don’t bury your talents.

CREATIVE FORCE

Martin is quick to put ideas into action and rarely waits for inspiration to strike; ‘Inspiration generally comes when I sit down and work methodically.’ That is how most of his songs have come about, chiselled out of the creative process itself.

Of course there are ups and downs. A piece that sounds great one day can seem a nightmare the next. But he has learned to accept this

‘I don’t try to compose a new Ró every time. And don’t get disappointed if I don’t succeed. I rest in the knowledge that not everything has to be a masterpiece. Less will do too. The joy lies in creating.’

As a painter, Martin is inspired by Faroese nature and bold colours. His style is somewhere between

abstract and naturalistic with impressionist trend, but he is no fan of labels.

ESCAPISM AND PRIDE

For Martin art is a friend when the world crowds in. But it can also be pure escapism when reality feels brittle and bitter; ‘Without art, I might have wandered down paths that aren’t good for me.’

“As humans we’re equipped with creative potential, the ability to contribute. That’s why I always strive to create.”

Martin Joensen

In his youth he loved nothing better than a chance to discuss big concepts and would seek out religious meetings to debunk beliefs he considered baseless. Addiction changed his view. ‘I was too fond of drinking and couldn’t quit on willpower alone (…) I had to give myself over to a higher power, God, surrendering and letting go of my pride saved me.’

Martin emphasises, ‘Pride is the advocate of all other sins. It’s the defender that makes us believe we enjoy a drink, but aren’t alcoholics.’

Martin Joensen doesn’t hide his faith in god. A brush with death in 2004 strengthened it. He had been given a very sombre prognosis after colon cancer spread to his liver, but luckily he was cured.

The lyrics to ‘Uttan teg’, Without you, exemplify spirituality in Martin’s work. It has become a favourite at christenings, confirmations and funerals.

It wasn’t intended as a spiritual song. The melody was in a drawer for many moons. After much frustration with lyrics that wouldn’t stick, Martin wrote the text just in time for his 2010 album.

‘It was all very sudden. Fortunately, otherwise the album would have been without you,’ Martin jokes, ‘Such is the role of chance.’

Martin is known for his fingerstyle and treats me to a couple of bars from ‘The Boxer’ by Simon & Garfunkel. He is still a guitar master, even after acute heart surgery in 2021.

‘Only now I’m well enough to write, play and paint again,’ Martin says smiling a salute to life, which he cherishes so.

FACTSHEET:

Martin Joensen was born in Vestmanna on August 27th 1953.

He is a graphic designer and has drawn logos for well ­ known Faroese companies and organisations.

As a boy he learned to play several instruments and started playing the local dances with his peers very early on.

Aged 17 he moved to Tórshavn to complete upper secondary at Hoydalar Studentaskúli, and he has lived in the capital since. In his bag he had the outline of the classic ‘Svarti ravnur’, which the band Kræklingar recorded in the mid 1970s.

Martin Joensen has published a treasure trove of songs and texts, which have become corners stones of popular culture.

He is married to Jóhanna and they have the children Sakaris, Malan and Atli.

Martin Joensen was awarded the Special Recognition of the Nation in 2021.

SKRIVAÐ HEVUR INGRID BJARNASTEIN

MYNDIR: ERLA ZISKASEN

Sum um eg longu havi livað fleiri ymisk lív

Hon kom buldrandi fram á føroyska listapallin í 2020 við yrkingasavninum ‚Skál’ og heimildarfilminum við sama navni. Unga listakvinnan Dania O. Tausen gjørdist eftir

stuttari tíð eitt kent navn her heima, tí hon bæði í yrkingasavninum og í heimildarfilminum onkursvegna gjørdi upp við andaliga upphav sítt á Skálafjørðinum, samstundis sum hon royndi at fóta sær í eini nýggjari, ókendari tilveru. Í 2021 gav hon fyrstu tónleikaútgávuna út, og á heysti í fjør kom ein nýggj útgáva við heitinum ‚ja/nei – og restin av vikuni’

Dania O. Tausen tekur ímóti í lítlu íbúðini í Finsen, har hon og sjeikurin, Trygvi Danielsen, sum vit eisini kenna úr listaumhvørvinum í Føroyum, búgva.

Í íbúðini er hugnaligt og fjálgt, og plátuspælarin, sum spælir tónar frá íslendsku song kvinnuni K. Óla, gevur eitt serstakt huglag.

Dania er júst komin heim av konsert ferð í Italia, Týsklandi og Dan mark, og um fáar dagar situr hon aftur í flogfarinum, tá ið hon skal til Iceland Airwaves við bólki num Æðra soppar, og stutt eftir tað skal hon aftur avstað til Danmarkar at tosa um yrkingasavn sítt ‚Skál‘ og heimildarfilmin við sama navni á fleiri donskum skúlum.

Bæði yrkingasavnið og heimildar filmur in gjørdu veru liga

um seg, tá ið tey komu út í 2020. Savn ið og filmur in fingu nógva um røðu, tí tey varpaðu ljós á eitt evni, sum annars ikki hevur verið nógv frammi, nevni liga tað at vaksa upp í eini sam komu á bygd og sam stundis vera ung og ivandi.

Dania minnist sjálv soleiðis aftur á ta tíðina: – Eg stríddist nógv við at skilja, hvat tað var, sum gekk fyri seg í mínum høvdi. Og fyri at fáa frástøðu frá tí skrivaði eg tað sum yrkingar og smáar søgur, kanska eisini fyri at síggja tað úr einum øðrum sjónarhorni? Upptøkurnar til heimildar filmin byrjaðu, meðan eg var í tí tilgongdini, og í fyrstuni var tað als ikki avgjørt, at yrkinga savn ið skuldi koma út. Men meir og meir eg tosaði við onnur, gjørdist eg greið yvir, at

hetta kanska kundi vera nakað fyri onnur ung at lesa. Og tá ið samanum kemur, so haldi eg, at tað var gott, at eg gav tað út, men tað er ikki nakað, eg hugsi so nógv um nú, greiðir hon frá.

LIVAÐ Í EINI BOBLU

Dania er uppvaksin á Toftum saman við foreldrum og fýra systkjum, og gjøgnum uppvøksturin var hon virkin í Nebo á Toftum, sum hoyrir til brøðrasamkomuna.

– Eg havi altíð sungið nógv, og í Nebo sang eg kór og slapp eisini at syngja solo, og tað var har, eg fann út av, at eg dugdi at syngja, sigur Dania, sum eisini fór at læra seg at spæla gittara.

– Sum ung genta skrivaði eg sang ir saman við mínum vin­

TOKKA TIL YRKINGAR

konum. Men bæði tað, sum eg sang og skrivaði tá, vóru andaligir sang ir. Tað var helst ikki, fyrr enn, eg var um 18–20 ára gomul, at eg fór at skriva meira persónligt og fekk áhuga fyri yrkingum og øðrum tónleiki.

Eftir lokna miðnámsútbúgving á Kambsdali arbeiddi Dania eitt ár á flakavirki. Og hetta árið lýsir hon sum eitt týdningarmikið ár.

– Tá hevði eg góða tíð at hugsa og lurta eftir tónleiki, tá ið eg arbeiddi. Eg lurtaði eisini eftir út varpi bara fyri at føla meg sum part av einum samfelagi, tí annars bara arbeiddi eg og fór heim at sova aftaná, so tá kann man skjótt føla seg eitt sindur uttan fyri alt.

Hetta var eitt týdningarmikið ár fyri meg, tí eg fann út av nógvum bæði um meg sjálva og heimin.

So hvørt sum Dania gerst eldri, letur ein heilt annar heimur seg upp fyri henni, bæði tá ið tað kemur til tónleik og skaldskap, og hon leitar meira og meira burtur frá tí andaliga bæði í tónleiki og skaldskapi, sum annars hevur verið snúningspunktið í øllum hennara lívi.

– Eg sang á eini Ella Fitzgerald heiðurskonsert, tá ið eg var um hasi 18–20 árini, og tá var tað, eg ordiliga fekk eyguni upp fyri eitt nú, hvussu mann kann syngja og spæla, og hvat tú kanst syngja um.

Aftan á tað flutti eg til Havnar, tí eg vildi hava meira av tí.

Spurd um, hví hon heldur, at hon hevur uppdagað henda heim in lut falsliga seint í lívinum, svarar Dania:

– Eg hevði livað í eini boblu í Eysturoynni, og eg hevði tað fínt við tí. Eg var upptikin av tí, eg gjørdi í sam komuni, har eg í

roynd og veru eisini lærdi nógv og fekk ábyrgd, við tað at eg bleiv lovsangsleiðari, skipaði fyri møtum og so framvegis. Sovorðið fellur mær onkursvegna natúrligt, og tað hevur givið mær góðar royndir at taka við víðari í lívinum.

– Men so fann eg út av, at tað blivu sett so nógv krøv í samkomuni, og samstundis var eg meira hugað at úttrykkja meg listarliga og finna mítt egna úttrykk. So eg hevði tað eitt sindur torført við, at hesar báðar verðirnar skuldu vera so uppbýttar, tí við at vera partur av eini samkomu vóru tað so nógv fólk, sum eg ikki kom í samband við. Tað føldist rættiliga umstrítt ella kontroversielt fyri tey, tá ið eg fór at syngja t.d. í Blábar, tí tað varð ikki so væl sæð at blanda tað andaliga og verðsliga saman upp á tann mátan.

Um hetta sama mundið fór Dania at leita eftir øðrum skaldskapi, og hon fór at lesa yrkingar. Rói Patursson, Guðrið Helmsdal, Oddfríður M. Rasmussen, Tóroddur Poulsen, Daniella Andreassen, Vónbjørt Vang, Jóanes Nielsen vóru millum tey, sum Dania las nógv hjá. – Tað mesta er á føroyskum, tí tað er málið, sum eg havi áhuga fyri. Yrkingar hava eisini nakað serligt yvir sær. Tær eru so ein faldar, men samstundis so kompleksar. Stuttar og komprimeraðar. Tað dámar mær væl. Ting ini hava ymsar týdningar, sum tú sjálv kanst tulka, sigur hon.

Dania fór sjálv undir at yrkja, tí hon føldi seg hava brúk fyri tí fyri at reflektera, og hjá henni hjálpti tað at síggja tingini týðiligari við at hava nakað so ítøkiligt sum ein tekst at fyrihalda seg til. – Eg føldi, at eg hevði so nógv upp á hjartað, sum eg gekk og hugsaði um. So eg fór at skriva tað, sum seinni bleiv til ‚Skál‘. Tað var helst meira, tí eg sjálv hevði brúk fyri tí, enn tað, at nakar skuldi lesa tað sum so. Men tað var ein spennandi tíð; eg fór at lesa ritlist á Setri num, og eg granskaði meg sjálva persónliga og royndi at finna út av, hvat eg helt um alt, sam stundis sum eg royndi at finna mína egnu rødd og mín stíl í skaldskapi, tónleiki, klæðum, ja í roynd og veru í øllum.

Og tað er júst hesa tilgongdina, bæði heimildarfilmur og yrkingasavn lýsa. Hvussu tað er at vera ung og leitandi og royna at fóta sær millum tvær ymiskar verðir.

– Tá ið heimildarfilmurin kom út, hevði eg bestan hug at krógva

„Eg føldi, at eg hevði so nógv upp á hjartað, sum eg gekk og hugsaði um. So eg fór at skriva tað, sum seinni bleiv til ‚Skál‘.

Tað var helst meira, tí eg sjálv hevði brúk fyri tí, enn tað, at nakar skuldi lesa tað sum so.“

Dania O. Tausen

meg, og tað gjørdi meg eisini nokk so introverta í mun til tað, eg var áðrenn. Men so kom korona, og tað var eg ordiliga glað fyri, tí eg elskaði ta tíðina, tá ið eg kundi vera heima í friði, og eingin væntaði nakað av mær. – Eg haldi, at eg var nokk so klár til reaktión ir nar upp á filmin, tí eg eri greið yvir, hvaðani eg komi, og hvørjar meiningarnar eru har. Men eg væntaði eisini, at tey fóru at skilja meg – og tað gjørdu tey eisini í summum førum, men í øðr um førum ikki. Tað var ein óbehagilig støða at vera í ... Ikki at vita, hvar tú hevur fólk, og um tey yvirhøvur vilja tosa við teg. Hetta var ein løgin tíð, og upp á onkran máta eri eg glað fyri, at tað hendi. Eg vaks nógv av tí, fann út av, hvør eg eri, og hvar eg havi fólk. Alt, sum er hent, skuldi henda. Tað følist, sum eg longu havi livað fleiri ymisk lív, og nú

mín nýggja útgáva er komin, eri eg spent til, hvat verður næst. Eg veit ikki enn, hvat tað verður, so tað er spennandi.

JA OG NEI/NOY

Dania reisir seg og fer yvir til plátuspælaran. Skiftir K. Óla út við danska sangaran Guldimund. So tekur hon nýggju plátuna, ‚ja/nei – og restin av vikuni‘ í hondina og letur bóklingin upp. Útgávan fekk 9 og 10 av 10 stjørnum, tá ið hon varð ummælt í Kvørnini í Kringvarpi Føroya, og lovorðini vóru ikki at fara skeiv av:

‚Imponerandi flott yrkingasavn íklætt bæði mjúkar og hvassar tónar og ljóðmyndir. Finurligar løtu mynd ir og eyg leiðingar av gerandisdeg num lýstar gjøg num vakra lumma filosofiska poesi ílatin ein sprudlandi, originalan tón leikabúna fullan av yvirlegnum musikalsk um yvirskoti og yvir raskilsum,‘ segði Elin Brimheim Heinesen, sum var ein av um mælaru num í Kvørn ini, millum annað.

Heitið á útgávuni er sjálvsagt ikki tilvildarligt, og um tað sigur Dania soleiðis:

– Eg havi roynt at granska í ymisk um kenslum, sum eru torførar at greiða frá. Tvístøður og kenslur, sum tú kanska ikki ert so stolt av at hava. Og so havi eg roynt at deila tað upp í meira løttu kenslur nar við teimum stuttligu sang unum á ja­síðuni og so teir meira álvarsomu á nei­síðuni.

Við síni mildu, mjúku rødd og eyðkendu eysturoyardialekt greiðir Dania frá um fløguna. Og í bók lingi num í húsa num, sum er ein verkætlan í sær sjálvum,

er skrivað ‚NOY‘ eftir eini heilari síðu.

– Sjálvt heitið er málsliga rætt, og nei er skrivað við ‚ei‘. Men í tí grafiska er tað við ‚oy‘. Eitt heiti skal gjarna vera rætt, men tað visuella brá ið í tí grafiska haldi eg, mann kann spæla so nógv við, sum mann vil. Tí stendur tað við ‚oy‘ – og tá ið tú hyggur at hesi síðuni, so sær tað út sum eitt bindi mynst ur ella ein bund in troyggja.

– Plátan er øgiliga ... Altso, alt vend ir allar vegir í bóklinginum, og tú skalt venda øllum alla tíðina. Summi halda, at tað er ørkymlandi, men tað er meiningin við tí. Tú skalt sjálv finna høvd og hala á tí. Tað krevur eitt sindur av fólki; at tey seta seg niður og fordjúpa seg í tí – eins og eg havi gjørt við útgávur nar hjá nógvum øðrum. Eitt av skoðsmálunum av útgávuni var júst hetta við tí gerandisliga, og málið hjá Daniu er gerandisligt og lætt í yrking unum/tekst unum. Og tað er ikki av tilvild.

– Gerandismál ger, at fólk betur kunnu relatera til tekstirnar. Eg brúki vendingar og setningar, sum fólk vanliga brúka, nevni støður og støð, sum tey kenna. Tað skal ikki gerast óneyðuga fløkjasligt. Tað er eisini eitt kynstur at duga at siga nakað einfalt og væl. Sjálv kann eg hoppa av, um málið gerst ov fínt ella romantiskt, tí tú fært eina frá støðu til tað, tú lesur. Tað hevur verið mítt mál at skriva gerandisligt frá byrjan, og eg hevði ikki tímað at skrivað upp á nakran annan máta. Nógv, sum byrja at yrkja, byrja at skriva sovorðið fínt føroyskt og brúka orð sum ‚tískil‘, sum tey annars ikki vanliga siga.

FRAMTÍÐIN ÓVISS

Dania og sjeikurin Trygvi hava nógvar ymiskar verkætlanir í gongd. Bæði hvør sær og saman. – Vit arbeiða rættiliga sjálvstøðugt hvør í sínum lagi. Fara upp og so hvør til sítt at arbeiða. Vit gera nógv saman, men geva eisini hvørjum øðrum pláss. Og tað er heldur ikki soleiðis, at vit hvønn dag vísa hvørjum øðrum, hvørjum vit arbeiða við. Upp á tann mátan eru vit nokk so privat, til vit eru klár, greiðir hon frá. – Vit royna eisini at hava eina van liga rutinu, so vit ikki sita til út á kvøldar nar og arbeiða. Tað krevur disiplin at fáa alt gjørt, sum skal gerast, og tað krevur eisini disiplin at steðga aftur, tí eg havi lyndi til ikki at duga tað so væl. So vit royna eisini at gera pláss til at venja, gera mat og vera saman sum vanlig menniskju eisini. Men tað kann eisini vera torført, tá ið rutinan verður brotin so ofta við til dømis nógvari ferðing. Eg havi tó eitt arbeiði, har eg eri

hálva tíð, og tað hjálpir upp á rutinuna.

Henda dagin í november, tá ið vit hitta Daniu, er hon framvegis í gongd við eftirleikin av útgávu ni við konsert ferðum, marknaðar føring og so framvegis. Og tað er ikki heilt greitt, hvat framtíðin hevur at bjóða. Hon ætlar at útbúgva seg í grafiskari sniðgávu í Íslandi. – Tað er nakað, eg havi ynskt mær leingi, so eg haldi, at eg skal gera tað. Tað er eisini ein góð útbúgv ing at hava afturat, so eg eisini kann arbeiða sum fríyrkisfólk og ikki minst gera mítt egna grafiska til far frameftir. Eg vil gjarna kunna gera alt sjálv, eisini tað visuella. Eg havi havt hugskotini til út trykk ið á mínum útgávum, men higar til havi eg havt onnur at útføra tað.

– Men beint nú er alt eitt sindur í leysari luft, og eg havi tað fínt við tí. Kanska eg fari undir útbúgving í summar, ella eg verði verandi og haldi fram við mínum starvi í Tutl og geri verkætlanir við síðuna

„Tað krevur disiplin at fáa alt gjørt, sum skal gerast, og tað krevur eisini disiplin at steðga aftur.“

Dania O. Tausen

av. Tað riggar fínt fyri meg, og tað er soleiðis, eg gjarna vil liva mítt lív. Men eg vil altso gjarna líka hava eina útbúgving afturat, sigur

Dania O. Tausen.

FAKTA:

Navn: Dania Oddmarsdóttir Tausen

Føðingardagur: 18.08.1998

Yndislitur: Appilsingult og myrkagrønt

Yndistónleikari: Adrienne Lenker

Yndismatur: Tapas (góðir ostar, skinkur, olivin, pickles o.s.fr.)

Tá ið eg var barn, vildi eg vera: hýruvognsførari og sangari, tá eg varð vaksin ...

Hvat droymir tú um? Eg droymi í løtuni um eitt minni stressandi lív, men har eg enn kann gera ALT, sum eg elski (í senn!). Hehe, tvætl. Men álvara ... Í útvarpinum lurti eg eftir: Eg lurti sum oftast bara tilvildarliga, tá ið eg koyri bil. Men mær dámar væl at lurta eftir ‚Gentuvesinum’ og ‚Leitisstein’. Og ‚Samværi’ sjálvandi!

Eg hyggi at: Tað seinasta, eg hugdi at, var ‚Beckham’.

International standards. Spectacular view.

The Hilton Garden Inn Faroe Islands is the epitome of Nordic luxury and comfort in the Faroe Islands.

Enjoy the world-renowned Hilton brighthearted hospitality, quality and services in one of the world’s smallest capitals, Tórshavn.

Staravegur 13, Tórshavn www.hilton.fo

BISTRO & BAR AT HILTON GARDEN INN

Hallartún is our on-site restaurant, which features local produce and is open for breakfast, lunch and dinner.

Visit hallartun.fo for menu and resevations

As if I already

lived several different lives

She burst onto the Faroese art scene in 2020 with the poetry collection ‘Skál’ (Cheers) and documentary by the same name. Overnight Dania O. Tausen became a household name for rebelling against her religious upbringing

Dania’s work stirred heated debates shedding light on an experience rarely discussed ­ what it is like to grow up and begin to question in a village religious community.

Dania recalls; ‘I was struggling to understand what was happening in my head. To get away from it I wrote poems and little stories, perhaps to see it all from a different angle?’ She had no intention of publishing, but gave in to suggestions that she should and is glad she did.

GROWING UP IN A BUBBLE

Music is one of Dania’s great loves. Growing up she was a chorister and soloist and wrote spiritual songs with friends. Only around 18 did she begin to write more personal lyrics.

The turning point was a year at a fish factory following her upper secondary exam. She had time for music and the radio at the filleting line and started seeking out new genres.

‘I sang at an Ella Fitzgerald tribute around that age, and it really opened my eyes to who you can sing and play and what you can sing about. After that I moved to Tórshavn, I wanted more.’

Dania says she grew up in a bubble, but is fine with that. It taught her about organising and taking responsibility, excellent skills for life.

It was tough, however, when she started finding her own artistic expression that her two worlds were so far apart. It caused quite a stir when she started singing in bars.

LOVE OF POETRY

Around the same time Dania also turned to poetry, mostly in Faroese, by writers such as: Rói Patursson, Guðrið Helmsdal, Oddfríður M. Rasmussen, Tóroddur Poulsen, Daniella Andreassen, Vónbjørt Vang, Jóanes Nielsen.

For Dania poems are simple, yet complex. Compressed and open to interpretation. Writing her own was about finding clarity. She joined the BA programme in creative writing at the University of the Faroe Islands. It was a chance to learn about herself and find her voice and style in poetry, music, clothes, everything.

The documentary describes this process. She had felt ready for reactions to it, she knew where she came from, but had expected to be understood. Not everyone did, however, and it was unpleasant not knowing whether people even wanted to talk to her anymore. She is grateful that the pandemic gave her respite to stay home at the time, but is still glad she did it, and emphasises how much she learned.

‘It feels like I’ve already lived several different lives.’

‘JA OG NEI’

In 2021 Dania published her first album and last autumn saw her second entitled: ‘ja/nei – og restin av vikuni’ (‘yes/no – and the rest of the week’) released to rave reviews.

The title describes reflections on dilemmas and feelings that you might not be proud of. The album has a yes side, with the lighthearted songs, and a no side with the more serious stuff.

The album art is dizzying. The text runs in all directions and you have to keep turning the page. but that is the point. You have to take time to make your own sense of it, the way Dania has.

UNCERTAIN FUTURE

Dania has several projects in the pipeline. She lives with her partner, fellow artist Trygvi Danielsen, and they strive to keep a normal rhythm, resisting the temptation to work into the night. It takes discipline to get everything done, but also to stop. They try to make room for exercise, cooking and just hanging out.

Currently Dania is promoting the new album and planning tours. She is not sure what the future holds, perhaps a degree in graphic design in Iceland. ‘I’ve been wanting to do it for a long time, so I think I should. It also means I can freelance and make my own graphic material. I’d like to be able to create everything myself, also the visuals.’

For now everything is up in the air, maybe it’s Iceland next summer, maybe not. Dania is fine with that as long as she can carry on creating.

FACTSHEET:

Name: Dania Oddmarsdóttir Tausen

Date of Birth: 18.08.1998

Favourite colours: Orange and dark green

Favourite musician: Adrienne Lenker

Favourite food: Tapas (good cheese, charcuterie, olives, pickles etc).

As a child I wanted to be: a taxi driver and a singer when I grew up...

SKRIVAÐ HEVUR ANNA MARIA DAM ZISKA

MYNDIR: BENJAMIN HANSEN

Ruth Smith

Ein varði í føroyskari list

Eyðmjúk, lítillátin og arbeiðssom. Soleiðis verður listakvinnan Ruth Smith millum annað lýst.

Hon er ein av viðurkendastu listakvinnunum her á landi og hevur hóast síni lutfalsliga fáu virknu ár lagt týðandi spor eftir seg. Íblástur eftir Ruth Smith sæst tann dag í dag aftur í list hjá okkara samtíðarlistafólkum. Í hesum og komandi Atlantic Review bløðunum fara vit at varpa ljós á listafólkini, ið flogfør og tyrlur okkara eru uppkallað eftir. Og vit byrja við Ruth Smith

Eyðmjúk, innhugsin, arbeiðssom og blíð. Soleiðis verður listakvinnan Ruth Smith ofta lýst av familju og øðrum, sum kendu hana. Ruth Smith (f. 1913–1958) varð fødd og uppvaksin suðuri í Vági, har hon var næstelst av fimm systkjum. Pápi hennara hevði málingahandil, sum mamma Ruth yvirtók, tá ið pápin andaðist í 1922. Fyri at hjálpa familjuni fíggjarliga fekk Ruth sum 15 ára gomul starv sum postgenta í Vági, og sum 17 ára gomul flutti hon til Keypmanna havnar at læra til sjúkrasystur. Fyrstu ár ini í Keypmannahavn arbeiddi hon eisini sum húshjálp hjá einari av systrunum hjá Diakonissestiftelsen. Her fekk ein sjúklingur av tilvild eyga á tekn ingar nar og vatn lita myndir nar hjá Ruth og ráddi henni til at fara at arbeiða við list ini professionelt og at søkja inn á tekniskúlan hjá donsku lista kvinnuni Bizzie Høyer.

Solveig Hanusardóttir Olsen, listfrøðingur, greiðir soleiðis frá lista kvinnuni:

– Onnur føroysk listafólk og familja hava lýst Ruth Smith sum eyðmjúka og innhugsna. Hon var arbeiðssom og blíð. Hon brúkti tíð og spældi við børnini í familjuni og bygdini, og tað var ikki heilt vanligt tá í tíðini. Ruth Smith var nærløgd og halgaði seg til listina. Hon var listakvinna eitt í eini tíð, tá ið tað var alt annað enn vanligt, at kvinnur tókust við málningalist, og slíkt virksemi var ikki gerandiskostur í Suðuroy, har Ruth Smith búsettist við familju síni, tá ið tey fluttu til Føroya. Fólk tosaðu í krókunum um hesa merkiligu konu, sum sat í bønum og teknaði, men hon helt á at gera tað, sum hon elskaði.

Lítillætið hjá Ruth Smith sást eisini aftur í lista liga virki hennara, har hon var sera sjálvkritisk. Bæði á tekniskúla num hjá Bizzie Høyer og á Kunstakademi inum í Keypmannahavn var tað eyðsæð hjá undir vísar unum, at lista kvinnan hevði serligar gávur. Professarin á Kunstakademi inum, Aksel Jørgensen, rósti henni

nógv, men hóast hetta bar Ruth Smith seg sum oftast undan at sýna listina hjá sær fram alment. – Eyðmjúkleikin hjá Ruth Smith fevndi eisini um hennara lista liga virki. Hon var sjálvkritisk, og hon vildi treyðugt sýna listina hjá sær fram. Tá ið hon lut tók á fram sýningum, var tað við staði ligari á heitan frá manni hennara, Poul Morell Nielsen, ella týdningar miklum føroysk um menta fólk um. Men eingin ivi var um hennara lista ligu eginleikar. Professari hennara frá Kunstakademiinum, Aksel Jørgensen, rósti hennara lista ligu gáv um ferð eftir ferð. Og týðandi menta menn sum til dømis Knud W. Jensen, sum stovnaði lista savn ið Louisiana, keyptu máln ingarnar hjá henni. Tá ið hon doyði, vóru nógvir máln ingar eftir hana, sum hon ongantíð hevði sýnt fram, og fleiri vóru ólid nir, har lørift ið dagaði undan í størri og minni mun, og teir høvdu ongan signatur. Á henda hátt hevur hennara sjálvat finn ingarsemi eisini havt ávirkan á hennara listaliga virki, greiðir Solveig Hanusardóttir Olsen frá.

Ruth varð liðugt útlærd við Danska Kongaliga Kunstakademiið í 1943 og flutti árið eftir til Lemvig. Her giftist hon arkitektinum Poul Morell Nielsen, sum eisini hevði lisið á akademiinum. Eftir at kríggið var liðugt, fluttu hjúnini aftur til Keypmannahavnar, og í 1948 fluttu tey til Føroya, til Vágs, heimbygdina hjá listakvinnuni. Tvey ár seinni fluttu tey út á Nes, sum gjørdist karmur um helst best kendu málningarnar hjá listakvinnuni. Her smíðaði maður Ruth teimum eini stór hús, har listakvinnan hevði møguleika og pláss at mála. Her búðu tey saman, til hon til alla vanlukku druknaði í 1958.

MÁLNINGALIST Á

HØGUM STØÐI

HVØR VAR RUTH SMITH?

Í 1933 byrjaði Ruth á tekniskúlanum hjá Bizzie Høyer, sum beinavegin dugdi at síggja, at unga kvinnan hevði serstakar gávur. Ruth Smith gekk til kvøldskeið á tekniskúlanum í trý ár, og í 1936 slapp hon inn á Kongaliga Danska Kunstakademiið í Keypmannahavn, har hon lærdi undir professaranum Aksel Jørgensen, sum eisini var professari hjá millum annað Ingálvi av Reyni og Sámali Joensen­Mikines.

Ruth Smith málaði síni myndevni, har hon var stødd. Hetta veri seg landsløg, hús, innanhýsismyndir ell andlitsmyndir. Tað eru helst sjálvsmyndirnar av Ruth, sum vit kenna serliga væl, saman við eyðkendu málningunum av húsunum á Nesi í Vági, har listakvinnan búði. Í føstu framsýningini á Listasavni Føroya finst ein rúgva av hesum málningunum av Nesi av sama myndevni. Tó er myndevnið altíð avmyndað á ymsar hættir, í skiftandi veðri og skiftandi huglagi við skjótum penslastrokum fyri at fanga náttúruna, veðrið og ljósið, sum tað var í tí løtuni, tá ið listakvinnan málaði tað. Bróðursonur Ruth hevur sagt frá, at tað mundu vera nógvu túrarnir í øllum veðri, sum hon upplivdi, tá ið hon arbeiddi sum postgenta í Vági, sum hava givið listakvinnuni eina serliga kenslu fyri ljósinum í landslagnum. Umframt eyðkendu, skjótu penslastrokini er Ruth Smith serliga kend fyri sítt dugnasemi at arbeiða

Solveig Hanusardóttir Olsen

OUR REGION OF EXPERTISE

AUDITING ACCOUNTING TAX ADVISORY

In order to foresee the future you must know the past.

Høgt til loftið og vítt til veggja

Eitt trygt grundarlag

Síðani 2019 hevur Articon framleitt øll sløg- og allar støddir av timbur- og betongelementum innandura. Framleiðslan gongur fyri seg í framkomnu elementhøllini á Sundi. Tað tryggjar góðskuna, tíðarætlanina og prísstøðið. Og tað skapar tryggleika fyri kundan.

BANKNORDIK ELEMENTHØLLIN Á SUNDI

sansir.fo

„Evnini hjá Ruth Smith at arbeiða við litum var stórfingin. Hon sá eitt litríkidømi í landslagnum, sum hon flutti yvir á løriftið.“

Solveig Hanusardóttir Olsen

við litum og verður ofta nevnd ein av størstu koloristunum í Føroyum.

– Ruth Smith setti litir og kenslur í mið depilin í sínum málning um. Tað er ikki frá søgn in í myndevni num, sum er í mið depli num, men heldur máln ing ur in sjálvur við litum og penslastrok um. Ruth Smith málaði hugtakandi landsløg, inni ligar andlitsmynd ir, vakrar kyrrlutamynd ir og sterkar sjálvsmyndir. Felags fyri málningar nar er ein framúr lista lig dygd, ið er merkt av inn living ini og halgan ini hjá lista kvinnuni. Evni ni hjá Ruth Smith at arbeiða við lit um var stór fing in. Hon sá eitt lit ríkidømi í landslag num, sum hon flutti yvir á lørift ið. Onkrir máln ingar eru merkt ir av orku miklum og sterk um penslastrok um, sum avdúka hug lag ið hjá lista fólki num í løt uni. Í øðrum málning um fer hon meira nærløgd til verka, sigur Solveig Hanusardóttir Olsen.

EIN FØROYSKUR IMPRESSIONISTUR

Ofta verður sagt um føroysku listina, at hon hevur ongar ‚ismur‘, sum alheimslistasøgan annars er fevnd av, av tí at listasøgan í Føroyum er so ung samanborin við flestu onnur lond í heiminum. Hetta er tó ikki heilt satt í øllum førum. Nevnast kann til dømis, at fleiri føroysk listafólk hava fingið íblástur frá m.a. fronsku impressionismuni úr 19. øld, har fokus var á at fanga løtuna og ljósið. Á henda hátt hevur føroyska listin greið sambond við eitt nú fronsku listina úr 19. øld. Ein teirra, sum numu sær íblástur úr impressionismuni, var Ruth Smith. – Nógvir málningar hjá listakvinnuni bera brá av at vera impression istisk ir, samstundis sum teir hava modern istisk drøg. Teir fronsku impression istar nir úr 19. øld løgdu stóran dent á at tulka løt una, sum teir sóu, alt eftir tíð á degnum, ári num, og hvussu veðrið var. Ruth Smith minnir um impression istar nar á tann hátt, at hon er hug tikin av, hvussu litir nir í nátt úr uni broytast alt eftir um støðu num, og hetta endurgav hon á lørift inum. Impression istar nir brúktu reinar litir, men við spíran ini av modern ismuni gjørdust litir nir leysir av tí, sum lista fólk ið sá. Lit unum nýttust ikki at vera rein ir og líkjast náttúr uni, men teir skuldu í størri mun vera í sam ljóði. Lista fólk ini fóru í størri mun at brúka kompli menterlitir; tað eru litir, sum hava mest møgu ligan mótsetn ing hvør móti øðrum, sum til dømis reytt og grønt, appilsingult og blátt. Hesa tilgongd ina lærdi Ruth Smith frá sínum professara á Det Kongelige Danske Kunstakademi, Aksel Jørgen sen. Eitt dømi er máln ing ur in ‚Nes‘ frá um leið 1956, har eini appilsingul hús við reyðum taki eru kompli menterlit ir hjá tí grøna grasi num og bláa himmali num og sjónum. Hon hevur málað myndevnið fleiri ferðir, og spenn ið í litunum er iva leyst ein orsøk til hetta, sigur Solveig Hanusardóttir Olsen og leggur afturat: – Ein av mínum yndismálningum á Listasavni Føroya – og sum heild – er myndin, sum Ruth Smith málaði av Nesi í 1956. Hóast myndin er óliðug, við tað at lørift ið dagar undan, og eingin signat ur ur er á mynd ini, gevur málning ur in okkum fatan av løt uni júst tá – eins og vit standa á Nesi og sansa litir nar og náttúr u na. Hóast mynd in er óliðug, er hon eitt full kom ið listaverk.

UNDANGONGUKVINNA Í FØROYSKARI LIST

Eingin ivi er um, at Ruth Smith var ein undangongukvinna í føroyskari list. Áðrenn Ruth slapp inn á Kunstakademiið í Keypmannahavn, var Bergithe Johannessen, ið serliga fekst við at mála vatnlitamyndir, einasta føroyska kvinna, ið hevði nomið sær útbúgving frá Kunstakademiinum. Hóast Ruth livdi í einum tíðarskeiði, har tað var ógvuliga óvanligt, at kvinnur fingust við list, arbeiddi hon miðvíst og áhaldandi við list síni, so leingi sum hon livdi. Serstaka listakvinnan úr Vági stendur tí eisini sum ein varði í føroyskari list og listasøgu og verður mett sum eitt av mest týðandi føroysku listafólkunum. Hóast hon bert gjørdist 45 ár, hevur Ruth Smith havt stóra og varandi ávirkan á føroyska list. Hetta sæst greitt enn tann dag í dag, har íblásturin frá serstøku listakvinnuni kemur til sjóndar í verkum eftir fleiri av okkara fremstu samtíðarlistafólk.

VISTI TÚ ...

at Ruth Smith í 1955 var heiðrað við sømdargávu til skøld og listafólk, sum løgtingið letur listafólki á hvørjum ári? Árliga upphæddin var tá 800 kr. Í dag er hon 20.000 kr.

at onnur av tyrlunum hjá Atlantic Airways er uppkallað eftir Ruth Smith? Hin tyrlan er uppkallað eftir Sámali Joensen ­ Mikines.

at tú kanst síggja ein stóran part av listini hjá Ruth Smith bæði á Listasavni Føroya í Havn (www.art.fo) og á Ruth Smith savninum í Vági (www.ruthsmithsavn.com) ?

KELDUR:

Dagmar Warming, Ruth Smith – Lív og verk , 2007. Nils Ohrt, Millum Føroyar og málningin , 2021.

Mikael Wivel, Sekel: Færøsk kunst i 100 år, 2011. Bárður Jákupsson, Myndlist í Føroyum , 2000.

ULLVØRUHÚSIÐ

Tórshavn’s most charming design shop.

Knitwear by Faroese Fashion Brands: Shisa Brand and Steinum.

While on board, learn more about Faroese wool, sheep and knitting in the film ‘The Wool Islands’, featuring our shop and brands.

Niels Finsensgøta 27 Tórshavn IG / FB: ullvoruhusid ullvoruhusid.com

Art, Culture, Park and Café

Listasavn Føroya

Gundadalsvegur 9, Tórshavn www art fo

Ruth Smith – A trailblazer in Faroese art

Ruth Smith is among the most renowned Faroese artists. Though her working life was too short, her works inspire contemporary artists to this day

Ruth Smith (1913–1958) grew up in Vágur on Suðuroy as the second oldest of five siblings. Her parents had a paint shop, which her mother ran after the father passed away in 1922. At 17 she moved to Copenhagen to train as a nurse. A patient who saw her work encouraged her to apply to Bizzie Høyer’s art school.

Art historian Solveig Hanusardótt ir Olsen says that, according to her contemporaries, Ruth Smith was modest, introverted and hard­working. She would play with the children in the village, which was unusual at the time, as was being an artist. There were whispers about this odd woman who would sit and draw in the fields, but she was not deterred.

WHO WAS RUTH SMITH?

In 1933 Ruth started at Bizzie Høyer’s evening school and by 1936 she was accepted at the Royal Danish Academy of Art. Where she was taught by Aksel Jørgensen who often lauded her talent.

Ruth graduated in 1943 and married architect Poul Morell Nielsen. In 1948 they moved back to her home village Vágur and then to neighbouring Nes, which became the setting for Ruth’s best known paintings. They lived there in a big house until the artist drowned in 1958.

Her modesty and self­criticism extended to her art, the only times she exhibited was on others’ insistence. But her talent was unmistakable, several of her paintings were bought by art collector and founder of Lousiana Museum of Modern Art, Knud W. Jensen. On passing she left many unexhibited, unfinished and unsigned canvases, Solveig explains.

LIGHT AND EMOTION

Ruth Smith depicted what she saw, be it landscapes, houses, indoor settings or portraits. Her self­portraits and the iconic paintings of her house in Nes are part of the permanent exhibition at the National Gallery Of the Faroe Islands. She depicted these motifs again and again, but never the same –always in changing weather and moods with quick strokes that captured weather and light. Apart from her swift strokes, Ruth is often identified as one of the greatest colourists of the Faroe Islands.

According to Solveig, Ruth Smith centred her work on colour and emotion. It is not the narrative that is in focus, but the painting itself with colours and strokes. The common denominator is the artistic quality of the works marked by the artists dedication and passion. She created fascinating landscapes, tender portraits, and bold self­portraits.

A FAROESE IMPRESSIONIST

Faroese art is often said to be void of ‘isms’, because it is young compared to that of most nations. This is not entirely true, however, like other Faroese artists Ruth was inspired by French 19th century impressionism and many of her works also have modernist traits.

Solveig explains that the artist was fascinated by how colours in nature change with the light and seasons, like the impressionists, but like the modernists she used bold complementary colours that were not necessarily exact reflections of nature. The painting ‘Nes’ from 1956 depicts an orange house with red roof complemented by the green gras and blue sky and sea.

One of Solveig’s favourite paintings hangs at the National Gallery. It depicts Nes in 1956 it is unfinished, in that the canvas shows through and is unsigned, but it conveys an exact moment letting us sense the colour play and landscape on the day. Though the painting is unfinished, it is a complete work of art.

A PIONEER

Ruth blazed a new trail in Faro ese art. Before her Bergithe Johannesen, who mainly painted aquarelles, was the only Faroese woman to study at the Royal Academy. And, although the artist lived at a time when art was the domain of men, she remained dedicated to her art her whole life. Though she only lived to the age of 45, Ruth Smith left a lasting legacy. Her distinctive influence still shines through Faroese contemporary art.

DID YOU KNOW...

That Ruth Smith in 1955 received a grant for writers and artists, which the Faroese Governments awards artists annually? The sum was then DKK 800, today it is DKK 20,000

That one of our Atlantic Airways helicopters is named after Ruth Smith? The other is named after Sámali JoensenMikines.

That you can see many of Ruth Smith’s works both at the National Gallery of the Faroe Islands in Tórshavn (www.art.fo) and at the Ruth Smith Museum in Vágur, Suðuroy (www.ruthsmithsavn.com) ?

SOURCES:

Dagmar Warming, Ruth Smith – Lív og verk , 2007. Nils Ohrt, Millum Føroyar og málningin , 2021. Mikael Wivel, Sekel: Færøsk kunst i 100 år, 2011. Bárður Jákupsson, Myndlist í Føroyum , 2000.

SKRIVAÐ HEVUR PÆTUR H. EVENSSON

MYNDIR:

KIRSTIN VANG HANSEN

Úr Hoyvík til Kalifornia

sum filmsjónleikari

Meinhard St. John hevur búð tað mesta av sínum vaksna lívi í USA, har hann hevur arbeitt sum filmsjónleikari. Hann endar sum oftast við at spæla ‚the bad guy’, og hann er sín egni størsti kritikari og má ‚hustla’ fyri at fáa uppgávur. Vit práta við hann um filmsjónleikaralívið og hansara tilknýti til Kalifornia, Danmark og Føroyar

–Eg havi altíð havt ein sovorðnan útlongsil. Eina trongd at síggja heimin, koma út um bøgarðarnar, uppliva og læra meira.

Soleiðis sigur 51 ára gamli hoyvík ing urin Meinhard St. John. Hann er ein av teimum heilt fáu føroy ingunum, sum hava roynt eydnu na sum yrkissjón leikari hinu megin Atlantshavið – í filmhøvuðsstaðnum sjálvum, Los Angeles.

Tað hevur ført til nógvar ymsar upplivingar, og tað er hetta, eg ætlaði at hoyra meira um, nú eg eri farin at vitja hann í Klampenborg nakað norðanvert Keypmanna havn.

Veðrið er gott, og vit sita í útisofuni í urtagarði num, meðan fuglar nir syngja, og teir tríggir

labradorar nir spæla sær rundan um svimji hyl in. Húsini eru uppruna liga ein gamal bóndagarður frá 1923, men standa í dag sum ný umvæld marglætishús í røttum norðurkali fornisk um bjálkasmáttustíli.

Keypið fekk skjótt nógv uppmerksemi í donsku slaturmiðlunum um ársskiftið 2022. Meinhard ristir við høvdinum, tá ið hann minnist aftur á greinarnar hjá SE & HØR og Ekstra Blaðnum við yvirskrift um sum ‚Skuespiller køber luksushus‘. – Hatta havi eg ikki roynt fyrr. Eg vil helst flúgva undir radaranum. So tað var bæði løgið og óbehagi ligt at uppliva. Hví skal tað vera ein søga? Ja, eg veit ikki, sigur Meinhard, sum tó væl dugir at síggja, at húsini eru øðrvísi enn

eini vanlig sethús, og hann dylur ikki fyri, at hann hevur stórtrivist her, síðan teir fluttu inn. – Vit fullu jú fyri, at húsini eru so serstøk í sær sjálvum. Hetta staðið gevur mær frið, og eg njóti at sita í urtagarðinum her, bæði fyri at slappa av, skriva og hugsavna meg, sigur hann. Meinhard er uppvaksin í Føroyum og Grønlandi, men hevur, sum hann sigur, frá heilt ungum árum longst eftir onkrum øðrum og størri. Forvitnið eftir stóra heiminum førdi til, at hann fyri góðum 20 árum síðani endaði í Chicago, har hann møtti amerikanska KTíverksetaranum Paul St. John. – Eg visti beinanvegin, at hetta var hann, eg skuldi vera saman við restina av lívinum. Lukkutíð hevði hann tað upp á sama máta,

fortelur Meinhard, sum í dag eigur tveir synir við Paul. Í fleiri ár búðu teir í San Francisco, har Paul var vara sølustjóri fyri viðurkenda forritanar ­pallin GitHub, sum Microsoft í 2018 keypti. Eftir hetta fór hann at gera íløg ur í start­ups umframt at vera ráðgevi og coach fyri KT­íverk setarar. Um hetta mundið pendlaði Meinhard til Los Angeles, har allar sjón leikarauppgávur nar vóru, og so ferðaðist hann eisini onkuntíð til uppgávur aðrastaðni. Men undir koronu fingu teir hugskotið at flyta til Danmarkar (eftir eitt skifti í Chicago) fyri at vera nærri familjuni hjá Meinhardi og royna okkurt heilt annað – og har hevur familjan búð síðan.

FJØLBROYTTAR LEIKLUTIR

SUM SJÓNLEIKARI

Sum sjónleikari hevur Meinhard St. John roynt eitt sindur av hvørjum. Uppgávurnar eru ofta uttanlands, men leiklutirnir eru skiftandi í stødd og vavi. Onkuntíð er tað ein lítil leiklutur í spælifilmi, aðrar tíðir eru tað meira berandi leiklutir í sendirøðum ella stuttfilmum.

Seinasta árið hevur hann til dømis arbeitt við eini sendirøð, sum kom út á stroymingartænastu ni Hulu fyrst í november. Talan er um filmatisering av bókini ‚Black Cake‘, ið heimskenda sjónvarpsvert innan Oprah Winfrey hevur verið við til at fram leitt.

Føroyingurin hevur her leik lut sum stjóri hjá einum av høvuðsleikaru num.

– Tað er ein søga, sum fevnir um nógv ár. Hon byrjar í Jamaica og endar í USA. Men vit filmaðu

í Wales. Eg veit ikki enn, hvussu nógv eg verði við. Sum eg skilti, skal eg vera meira við í næstu sesong, so eg hopi sjálvandi, at røðin fer at halda fram.

– Fyri meg er tað bara ein fantastisk ur møguleiki at sleppa at vera partur av hesum. Hetta er jú ein rættiliga stór framleiðsla, sigur Meinhard St. John.

Hvat er tað besta við at vera sjónleikari?

„Fyri at vita, hvagar tú skalt fara, mást tú vita, hvaðani tú ert.

Tess eldri eg verði, tess betur skilji eg, hvussu lítið eg veit, og hvussu nógv eg enn havi at læra.“

Meinhard St. John

– Tá ið øll ganga 100% upp í tað Meinhard er skjótur at svara og greiðir síðan eldhugaður frá, hvat hann meinar við.

– Um fólk virða hvør annan og fara ordiliga hvør við øðrum, so er tað heilt ólukksáliga stuttligt at vera til arbeiðis. Einki er so keðiligt sum at vera á einum setti, har orkan er vánalig. Alt ávirkar og sæst aftur í endaliga úrslitinum.

Tað ger tað. Og tað er líkamikið, um tað er eitt stórt sett, ella um tað er ein lítil indie ­filmur.

Umframt eldhuga og samstarv eru persónligu avbjóðingarnar eisini spennandi fyri sjónleikaran.

– Tað er stuttligt at sleppa at royna at spæla ymsar týpur. Men av onkrari orsøk endi eg ofta við at skula spæla ‚the bad guy‘, eg veit ikki hví, sigur Meinhard flennandi frá, meðan hann kínir hundinum

Cooper, sum forvitin fylgir við í samrøðuni okkara millum her í urtagarðinum.

– Men tað hevur stóran týdning, at tú ikki dømir tann karakterin, tú spæl ir. Eg minnist, eg skuldi spæla ein leik lut, har eg skuldi ræna eina gentu, neyðtaka hana og síðani drepa hana. Søgan var grundað á eina veruliga hending. Tað var strævið at vera í tí hugaheimi num. Men tú kanst ikki døma tann karakterin, sum tú spælir. Tí so sæst tað beinanvegin.

– EG ERI MÍN STØRSTI KRITIKARI

Meinhard er eisini við í filminum ‚Eddie & Sunny‘ frá 2022, sum varð upptikin í Guatemala. Høvuðsleiklutin í tí filminum hevur amerikanski Gabriel Luna, sum serliga bleiv kendur eftir leiklutin í HBO ­seriuni ‚Last Of Us‘ sum beiggi høvuðspersónin Joel, ið Pedro Pascal spældi. Meinhard spælir í hesum førinum aftur ‚the bad guy‘ og hevur ein leiklut, har Gabriel Luna kemur at arbeiða fyri hann. – Eg var nokk so intimideraður av honum, tí hann hevði júst spælt við í nýggja Terminator ­filminum við Arnold Schwarzenegger í høvuðsleik luti num. So hann var longu rætti liga stórur tá, og tí var tað ógvu liga um ráðandi fyri meg einki býtt at gera ella at virka óprofessionellur. Eg vandi og vandi, so allar replikk ir nar sótu í skápinum, minnist Meinhard. – Men tá ið vit fóru undir at filma, hvarv alt tað nervøsa av

FAKTA:

Navn: Meinhard St. John

Aldur: 51 ára gamal

Starv: Filmsjónleikari

Bústaður: Klampenborg

Bakgrund: Uppvaksin í

Hoyvík og Kangerlussuaq.

Pápi hansara er Johannes Mortensen av Tvøroyri, og mamman er Lena (fødd Joensen) Mortensen

úr Oyndarfirði.

Privat: Giftur við Paul, og teir eiga synirnar Liam og Magnus.

„Eg elski at síggja okkurt, sum eg skal fordoya. Tað er líka mikið, um tað er ein komedia, ræðufilmur

ella dokumentarur. Bara eg blívi rørdur upp á onkran máta. Tá ið tað tvingar meg til at taka støðu, tá veit eg, at eg havi sæð okkurt gott.“

onkrari orsøk. Tá ið eg hugsi um tað í dag, eri eg sera væl nøgdur við tað arbeiðið, vit gjørdu.

Hetta minti Meinhard á eina læru, sum hann hevur hugsað um síðani:

– Tað er eingin grund at stúra so nógv fyri, hvat hini halda. Tí á setti num eru vit øll starvsfelagar, og øll gera altíð sítt besta uttan mun til, hvussu stórt navn tú ert.

Tað er eisini hetta, eg meini við, tá ið eg sigi, at dedikatión hevur so stóran týdn ing.

– Men fyri tað kanst tú væl vera sjálvkritisk ur, haldi eg. Og eg eri mín størsti kritikari. Tað er ikki altíð bara gott, tí eg endi altíð við at pilka alt sundur, tá ið eg síggi upptøku na aftaná. Eg eri hervilig ur ... Men jú, eftir hondini veit eg, nær eg eri góður og nær ikki. Eg føli tað sjálvur, tá ið tað sigur ‚singghhh!‘, sigur hann og lyftir flennandi fingurin upp, sum rakti hann ein høgan tóna.

NEYÐUGT AT ‚HUSTLA’

Hinvegin hevur hann roynt at fingið fótin meira inn um í filmsídnaðinum í Danmark. Men eftir at hava búð har í næstan tvey ár má Meinhard St. John staðfesta, at tað er einki bara.

– Í Danmark eru tað av onkrari orsøk teir somu 15 sjón leikarar nir,

sum fáa allar teir stóru leik lut irnar. Eg helt kanska, at eg kundi gera vart við meg sum eitt nýtt and lit, men nei. Næstan allir mínir fyrispurn ingar koma enn úr út londum. Eg haldi, tað bara tekur longri tíð, áðrenn tú rættiliga kemur á radaran hjá donskum casting­agentum.

Við síðuna av at vera filmsjónleikari arbeiðir Meinhard eisini við øðrum verkætlanum. Beint nú fæst hann við eitt leikrit saman við danska filmsleik stjóra num Laurits Munch­Petersen og einum stórum framleiðslufelagi. Filmurin skal takast upp í Danmark ella í USA, og eftir ætlan skal Meinhard sjálvur spæla við.

– Eg fái ikki sagt so nógv enn, tí vit skulu søkja fígging og sovorðið. Men eg kann siga so mikið, sum at ein sera kendur amerikanskur leikstjóri hevur lovað at lesa leikrit ið. Tað, haldi eg, er nokk so stutt ligt.

– Men soleiðis er. Í hesari vinnuni noyðist tú alla tíðina sjálvur at generera. Ella ‚hustla‘, sum mann sigur. Tú mást arbeiða fyri tí, so tú bæði kanst skaffa og skapa tær sjálvum uppgávur, greiðir Meinhard frá, sum eisini droymir um at gera okkurt í Føroyum.

– Eg tími ordiliga væl at gera okkurt á føroyskum, bæði sum høvundur og leikari. Tað havi eg

leingi ætlað mær at gjørt meira við, sigur hann og leggur aftrat, at onkur møgu lig uppgáva er á veg, men hann fær ikki sagt meira um tað beint nú.

BYGT HÚS Í FØROYUM

Sjálvt um Meinhard hevur verið langt av landi skotin í nógv ár, gloymir hann ikki sítt móðurland.

– Eg eri ógvuliga stoltur av at vera føroy ing ur. Eg elski at vera heima og haldi, at Føroyar eru eitt av heimsins vakrastu støðum, hóast veðrið ikki altíð er eins gott og í Kalifornia. Men vit fara nú heldur ikki til Føroya fyri at fáa sól.

Tilknýtið til Føroya bleiv styrkt uppaftur meira í summar, tá ið hann og maðurin løgdu síðstu hond á nýggja summarhúsið í Oyndar firði, har teir keyptu eitt grundstykki í 2020.

– Tað var upplagt at keypa okkara egna, tá ið vit allíkavæl vitja so ofta í Føroyum. Fyri meg er tað um ráðandi at vísa synunum, hvaðani eg eri, og at teir av tí sama fáa eitt ávíst tilknýti til oyggjar nar, sigur Meinhard, sum tó ikki roknar við, at familjan hevði kunnað búð í Føroyum. At búgva í Danmark hevur verið nóg avbjóðandi, serliga fyri Paul og synir nar orsakað av heim­

Meinhard St. John

longsli til USA, og tí hava teir eisini tikið avgerð um at seta húsini í Klampenborg til sølu. Verða húsini seld, so flyta teir aftur til Kalifornia eftir tvey ár í Danmark.

– Tað er eingin ivi um, at tað er tryggari at vaksa upp í bæði Danmark og Føroyum sum barn

og tannár ing ur. Men nú kenna vit so nógv fólk har yviri, og mentanar mun ir nir eru eisini stór ir. Tað er gott kort ini at kunna hava so stórt til knýti til trý lond – Føroyar, Danmark og USA – og uttan mun til hvar vit búgva, so fara vit javnan at vitja hini støðini.

„Tað er eingin ivi um, at tað er tryggari at vaksa upp í bæði Danmark og Føroyum sum barn og tannáringur.“

Meinhard St. John

Faroe Law provides legal assistance to business enterprises with an emphasis on the commercial, practical and pragmatic objectives of the client.

Our areas of practice include:

■ Mergers and acquisitions

■ Company law

■ Project development and financing

■ Restructuring and insolvency law

■ Building and construction law

■ Banking and financing law

■ Oil and gas law

■ Maritime law

■ Tax law

■ International contracts

From Hoyvík

to California as an actor

Meinhard St. John works as an actor in the US. Often cast as ‘the bad guy’ he is his own biggest critic. He talks to us about his career and life between three countries

‘Ialways longed to see the world, experience and learn,’ says Meinhard St. John, one of the few Faroese actors to try their luck in LA.

I visit him in his renovated farm house in Klampenborg, Denmark. Done up in glamorous Northern California style, it caught the attention of the tabloids in 2022. For Meinhard that felt unpleasant. ‘Why would it be a story?’ he asks, but admits that it does look different and he loves it.

Meinhard grew up in the Faroe Islands and Greenland, but found himself in Chicago 20 years ago where he met his husband, IT entrepreneur Paul St. John. Their happily ever after includes two sons today.

After years in San Francisco with Meinhard commuting to acting jobs, during the pandemic they decided to move to Denmark to be closer to the actor’s family.

VARIED CAREER

Meinhard has played a variety of parts, most recently in a Hulu series based on the book ‘Black Cake’ with Oprah Winfrey on the production team.

What he enjoys most about acting is when everyone gives it their all. And he loves the challenge of playing different types, often the bad guy, though he is not sure why. Still, he emphasises the importance of not judging your character, otherwise it shows.

HIS OWN BIGGEST CRITIC

Meinhard has a part in the film ‘Eddie & Sunny’ from 2022. The lead was played by Gabriel Luna, best known for the HBO series

‘Last Of Us’. In the film Gabriel Luna comes to work for Meinhard’s character.

‘I was a little intimidated, Gabriel had already played the new Terminator film with Arnold Schwarzenegger,’ the Faroese actor admits. But his nerves vanished when filming began and Meinhard took away from that everyone on set is just trying to do their best, regardless of how big a name they are, there is no point in worrying too much about what everyone else is thinking.

Still, self­critique is important and Meinhard can sometimes be too hard on himself. Over time, though, he has learned to acknowledge when he really hits the mark.

HAVING TO HUSTLE

Work has been unsteady of late, however, with the SAG ­AFTRA union strike in Hollywood, Meinhard is a member. The film industry in LA was in hibernation and Meinhard also lost his manager to cancer last year.

Meanwhile he has been trying to get a foot in the door in Denmark, but it hasn’t been easy, ‘for some reason the same 15 actors get all the big parts. I thought maybe I could come in as a new face, but no. Almost all my enquiries come from abroad.’

On the side, Menhard co ­writes scripts. He acknowledges that hustling is inherent to the industry. You just have to work to get and create assignments for yourself. He would love to be involved in a Faroese project, as a writer and actor. And an exciting opportunity is potentially on its way, but it’s all still hush­hush for now.

A HOUSE IN THE FAROE ISLANDS

The actor hasn’t forgotten his roots. ‘I’m very proud to be Faroese. I love being home. The Faroe Islands are one of the most beautiful places in the world, though the weather isn’t quite like California.’

And the family recently strengthened their ties to the archipelago with a new holiday home in Oyndarfjørður. They wanted to buy, because they visit frequently. Meinhard wants to show his sons where he is from and strengthen their ties to the Faroe Islands.

They will, however, be heading back to California soon if they can sell the house in Klampenborg, living in Denmark has been a challenge. ’No doubt it’s more secure growing up in Denmark and the Faroe Islands. But we know a lot of people over there and the cultural differences are immense. But it’s still positive to have ties to three countries – Faroe Islands, Denmark and the US, and no matter where we live we will visit the other places regularly,’ Meinhard concludes.

FACTSHEET:

Name: Meinhard St. John

Age: 51 years

Career: Actor

Home: Klampenborg

Background: Grew up in Hoyvík and Kangerlussuaq. His father is Johannes Mortensen from Tvøroyri, and his mother is Lena Mortensen from Oyndarfjørður.

Personl life: Married to Paul and they have the sons Liam and Magnus.

SKRIVAÐ HEVUR: JÁKUP BOGI JOENSEN

MYNDIR: SÚSANNA SMITH JOHANSEN

Føroyskur kvinnufótbóltur:

Við kós móti nýggjum hæddum

Kvinnur hava eins stórt virði og menn í fótbólti. Tað heldur nýggi landsliðsvenjarin hjá kvinnum, danska Signe Pries Andersen. Hon fær stuðul frá Anju Rein, sum er fyrsta kvinnan, ið hevur sitið í starvsnevndini hjá Fótbóltssambandi Føroya og er limur í fótbóltsnevndini hjá UEFA. Føroyskur kvinnufótbóltur hevur kós móti nýggjum hæddum, men enn er nógv arbeiði eftir at gera, halda tær báðar

Føroyskur kvinnufótbóltur rísur nú aftur sum fuglurin Føniks. Eftir nøkur rakár við hóttandi afturgongd, tykist Fótbóltssamband Føroya at hava vent gongdini og hevur við miðvísari menningarætlan sett sjøtul á eitt nýtt kapitul. Við fleiri kvinnum í starvsnevndini, einum samskipara fulla tíð og nýggjum landsliðsvenjara, ið skal ganga á odda og mynda ítróttarligu menningina, vónar Fótbóltssambandið, at kvinnufótbóltur verður meira sjónligur og tikin í størri álvara.

Men enn er langt eftir á mál og eitt arbeiði fyri framman at gera. Tað halda Signe Pries Andersen, sum er nýggjur landsliðsvenjari, og Anja Rein, limur og fyrsta kvinna í starvsnevndini hjá Fótbóltssambandi Føroya. Umframt at stjórna landsliðnum skal Signe Pries Andersen eisini virka fyri samstarvi og varandi menning úti í feløgunum kring landið. Og hon hevur góðar vónir og sær fleiri møguleikar fyri sær.

HOLISTISK ÁSKOÐAN

Signe Pries Andersen er 36 ára gomul og ættað úr Kolding í Vesturjútlandi. Hon er útbúgvin kandidatur í ítrótti frá Syddansk Universitet og hevur drúgvar royndir sum fótbóltsleikari á høgum stigi. Hon hevur umboðað fleiri donsk feløg, eitt nú Vejle, SønderjyskE og KoldingQ og hevur vunnið fleiri meistaraheiti og steypakappingar. Hon hevur roynt seg í Champions League fjórðings ­ og hálvfinalum við Brøndby. Og so hevur hon eisini royndir á donskum ungdómslandsliðum, men mátti gevast, tá ið skaðar fóru at gera um seg.

Signe Pries Andersen fór tá í staðin at leggja størri dent á yrk ið sum venjari, eftir at hon eitt skifti hevði verið á fjakkaraferð í út londum. Hon hevur vant fleiri ungdómslið, bæði við gent um og dreingjum, og hevur verið í føst um starvi hjá danska fótbóltssambandi num, DBU. Har hevur hon millum annað verið talent mennari og rundan um donsku ungdómslandsliðini.

– Fótbóltur hevur lært meg nógv um lívið og sosiala samspælið millum menniskju. Spælið á vøllinum og felagsskapurin uttanfyri hava tað í felag at spegla allar kenslur í menniskjanum, og hvussu vit fara hvør við øðrum. Og so hevur fótbólturin lært meg at stríðast fyri at røkka málum og hava dirvi og áræði til at standa ímóti, tá ið avbjóðingar og forðingar tyngja. Fótbóltur hevur við øðrum orðum lært meg nógv um meg sjálva og onnur. Tað er helst ein orsøk til, at eg altíð havi glett meg at møta til venjing, hildið á so leingi og ongantíð slept spælinum, sigur hon. Og tað er ein landsliðsvenjari við holistiskari áskoðan, ið tað hevur eydnast Fótbóltssambandi Føroya at fáa fatur á, tí Signe Pries Andersen leggur stóran dent á, at menn iskjað og fótbóltsleikar in eru samanbund in.

– Mín hugsan er, at spælið verður evnað og skapað av menn iskja num og ført út í lívið av leikara num á vølli num. Tí ræður um hjá venjara num at finna og menna einstaka leikaran, so hann kann trívast og mennast og avrika so væl sum gjørligt á vølli num, sigur Signe Pries Andersen.

Tað er tí ikki hissini uppgáva, ið hvílir á venjara num. Men kynstrið er, heldur hon, at

byggja brýr og finna røttu javnvág ina millum at vera viðurkennandi og stuðlandi og krevja og vænta nakað av leikar unum aftur fyri.

Og tað tykist at hava eydnast venjara num, tí bæði leikarar á landsliðnum, Fótbóltssamband ið og umboð fyri feløg ini halda, at nýggi venjarin hevur eyðsýndar dygdir.

– Signe er ein meistari í at byggja góðar relatión ir, sigur Anja Rein, sum er limur í starvsnevnd ini hjá Fótbóltssambandi Føroya. Anju venda vit aftur til.

Sjálv hevur Signe Pries Andersen gjørt sær tankar um, hvønn veg hon ætlar sær at flyta føroyska landsliðið.

– Tað ræður altíð um at standa væl í verjustøðu og byrgja uppfyri. Men eg hugsi, at vit skulu royna at leggja størri dent á at hava bólt in og menna spælið fram eftir vølli num. Vit skulu í størri mun tora at trýsta mótstøðu liðið frammi á vølli num og stýra spælinum til egnan fyri mun, sigur hon.

Føroyska landsliðið hevur í heyst lut tik ið í kapping, sum verður rópt Nations League. Talan er um lond, sum Føroyar í styrki kunnu meta seg javnt við. Og tað er ein fyri munur, heldur landsliðsvenjar in, tí tað gevur góðar møgu leikar at menna leikarar nar og júst spæl ið fram eftir vølli num. Dyst ir nir hava eisini verið javn ir, og nógvir glottar hava verið í føroyska spælinum, heldur venjar in, sum fegnast stórliga um góðu gongd ina.

Signe Pries Andersen heldur, at føroyskur kvinnu fótbóltur er í menn ing og framgongd, og hon sær uppaftur fleiri møgu leikar fyri sær.

– Mín fatan er, at tað er stórur lokalur áhugi kring alt landið. Vit síggja fleiri dugnaligar leikarar, sum leggja alla orku og lív og sál í fótbólt in, og fleiri leikarar spæla uttan lands. Stóra avbjóðingin er at fáa heim ligu feløgini at raðfesta gentur og kvinnur og vísa teimum, at tær hava líka stórt virði fyri felagið, felagsskapin og fótbólt in, sum dreing ir og menn hava, sigur hon. Sjálv er hon ógvuliga tilvitað um stóru uppgávuna at standa á odda fyri menningini av føroysk um kvinnu fótbólti.

– Tað er ein ógvuliga stór uppgáva at vera landsliðsvenjari. Men tað er ikki ein minni týðandi uppgáva at menna ungar leikarar og føroyskan kvinnu fótbólt sum heild. Tó kann eg ikki áleggja feløgu num, hvat tey skulu gera.

STATE OF THE ART

AW139 SIMULATOR CENTER

FAKTA:

Fótbóltssamband Føroya hevur sett donsku Signe Pries Andersen at stjórna føroyska A ­ landsliðnum hjá kvinnum. Hon skal eisini standa á odda og slóða fyri menningini úti í feløgunum kring landið.

Signe Pries Andersen er 36 ára gomul og ættað úr Kolding. Hon er gift og eigur tvey børn. Familjan er flutt til Føroya og býr í Havn.

Landsliðsvenjarin hevur góðan stuðul í rygginum. Ein stuðul er Anja Rein úr Havn, sum er fyrsta kvinnan, ið hevur tikið sæti í starvsnevndini í Fótbóltssambandi Føroya. Hon virkar millum annað fyri luttøku hjá kvinnum í fótbólti, bæði á og uttan fyri vøllin.

Anja Rein er eisini limur í fótbóltsnevndini hjá UEFA.

Tann ábyrgd in hvílir á feløgu num sjálv um. Mín uppgáva er at vera í tøtt um sam skifti við feløg ini og veita teimum hugskot og kveikjandi í blást ur. Vit mugu øll lyfta í felag føroysk um kvinnu fótbólti til frama, sigur Signe Pries Andersen. Hon leggur aftrat, at henni dámar um hvørvið, ið hon er vorðin part ur av, og hon heldur, at føroysk ur kvinnu fótbólt ur hevur bjarta framtíð fyri sær.

EITT ÆVINTÝR

Signe Pries Andersen tók við starvinum sum føroyskur landsliðsvenjari tann 1. juni í fjør. Hon avloysir Lene Terp, sum hevur verið landsliðsvenjarin seinastu árini, men nú er flutt aftur til Danmarkar.

Tað hevur verið eitt ynski hjá Fótbóltssambandi Føroya, at landsliðsvenjar in hjá kvinnum skal hava fastan bústað í Føroyum. Ynsk ið er ein avleiðing av teirri miðvísu ætlan, sum Fótbóltssamband ið setti út í kort ið longu í 2019, og sum varð orðað í bók lingi num ‚Kvinnur á vøllin‘

Hesa avbjóðing hevur Signe

Pries Andersen tikið á seg. Men hon er ikki kom in einsa møll til Føroya. Við sær hevur hon familju na, mann og tvey børn í skúla­ og barnagarðsaldri.

hevur hon skrivstovu og heldur til, tá ið hon ikki reikar til dystir og venjingar kring land ið.

KVINNUR Í TÝÐANDI SESSIR

Men tað er ikki bara á vøllinum, at stór stig eru tikin og skulu takast næstu árini. Eisini uttan fyri vøllin er tilvitskan um leiklutin hjá kvinnum í fótbólti komin á breddan. Evropeiska Fótbóltssamgongan, UEFA, hevur í fleiri ár miðvíst roynt at eggjað limalondunum til at fáa fleiri kvinnur at taka við týðandi sessum á ovastu fótbóltsrókum. Í 2018 høvdu øll fótbóltssambond ini í Norðurlondum uttan Føroyar eina kvinnu ella fleiri í nevnd ini. Men á aðal fundi num sama ár fekk Fótbóltssamband ið heimild til at hækka talið á nevndarlimum við einum limi, sum skuldi vera kvinna. Soleiðis kom Anja Rein úr Havn, sum í mong ár hevur verið virkin sum bæði leikari og venjari í B36, upp í starvsnevndina hjá Fótbóltssambandi num.

„Tað er ein ógvuliga stór uppgáva at vera landsliðsvenjari.

Men tað er ikki ein minni týðandi uppgáva at menna ungar leikarar og føroysk an kvinnufótbólt sum heild.“

Signe Pries Andersen

– Tað er sjálvandi eitt stórt stig at taka, at flyta alla familjuna úr einum landi í eitt annað. Men fyri okkum hevur hetta verið ein spennandi tíð og ein stuttlig avbjóðing og uppliv ing, næstan sum eitt ævintýr. Vit njóta friðin, løtur nar og vøkru nátt úru na. Fjøll ini, sólar risið um morgnar nar og fríska vind in, sigur hon.

Hon heldur ikki, at tað hevur verið ein so stór mentanarlig kollvelt ing at skifta tilveruna í Danmark út við ta føroysku. Tað hevur ikki verið eitt øðrvísi lop, enn tað er at flyta úr Vestur jút landi til Brøndby, heldur hon.

Signe Pries Andersen og familjan búgva í Havn, skamt frá FSF­húsi num á Tórsvølli. Har

Tað var ein meiri luti av feløgunum, sum peikaði á Anju, og hon er fyrsta kvinnan í starvsnevnd ini. Hon stóð ikki fyri vali á aðal fundi num í 2018, men kom upp í víðkaðu nevnd ina sum úrslit av broyt ing ini.

Anja Rein stillaði upp og stóð fyri vali á aðalfundinum í fjør og virkar nú sum valdur limur í starvsnevnd ini hjá Fótbóltssambandi num.

– Eg eri bæði friðarlig og introvert. Men eg havi sterkar meiningar og tori at gera vart við meg. Og eg eri ikki farin upp í nevndina einans við tí fyri eyga at umboða kvinnu fótbólt in, men allan føroyskan fótbólt. Kort ini skerst tað ikki burt ur, at eg havi lagt størsta dent in á kvinnu fótbólt in, sigur Anja Rein. Hon fegnast um tey stig, sum longu eru tik in. Eitt nú hevur Fótbóltssamband ið burt urav sett fólk í starv at umsita kvinnu fótbólt in og pengarnar, sum fylgja við frá UEFA. Eisini hevur tað –enntá í tveimum um før um – eydnast at finna og seta sera væl skik kaðan landsliðsvenjara í starv, sum er kvinna og býr í Føroy um burturav.

Anja Rein (í miðjuni), Maria J. Joensen og Heri á Rógvi vórðu øll trý vald í starvsnevndina hjá FSF fyri fyrstu ferð á aðalfundinum í fjør. Anja Rein hevur tó sitið í nevndini síðani 2018. Mynd: Hans Erik Danielsen

– Tað hevur verið eitt stórt ynski frá okkara síðu. Á tann hátt vóna vit, at landsliðsvenjarin kann leggja lunnar undir menningina úti í feløgunum og við sínum dygdum og førleikum slóða fyri og vera tann fyrimyndin, sum gentur og kvinnur kunnu spegla sær í. Og tað, halda vit, hevur eydnast væl, sigur Anja Rein.

Og júst tað at slóða fyri er eitt hug tak, ið Fótbóltssamband ið hevur arbeitt miðvíst við, tá ið talan er um fótbólt fyri kvinnur. Í menn ingarætlan ini verður millum annað víst á týdn ing in av leiðandi kvin num í fótbólti.

– Tað skal á ongan hátt undir metast, tá ið kvinnur taka aktivan lut í foreldrabólk um ella standa fyri matgerð og øðrum praktisk um viðurskift um, tá ið børn ini kappast. Men vit mugu ikki gloyma, at kvinnur saktans kunnu røkja týðandi uppgáv ur og um sita valdsmiklar sessir í feløgu num, eisini á leiðslustigi. Tí hevur tað ligið mær tungt á hjarta at fáa fleiri kvinnur í nevndir nar úti í feløgu num, tí tað er har, ið tær stóru og yvirskipaðu avgerðir nar verða tik nar og inn lit fæst í peninga rensl ið, og hvussu pengar nir frá UEFA verða raðfest ir og brúkt ir, sigur Anja Rein. Hon vísir á, at hetta er eitt arbeiði, sum alla tíðina má havast í huga.

SLÓÐAR FYRI

Anja Rein er sjálv dømi um eina kvinnu, sum slóðar fyri og vísir, at kvinnur standa einki aftan fyri menn í fótbólti. Heldur ikki á umsitingar­

ligum leiðslustigi, hvørki heima ella á teimum bonaðu gólv unum í høvuðssætinum hjá UEFA. Anja Rein er nevnliga ikki bara starvsnevndarlimur í føroyska fótbóltssambandinum. Hon er eisini limur í fótbóltsnevndini hjá UEFA, ið viðger øll týðandi mál og viðurskifti, ið hava við sjálvt fótbóltsspælið og broytingar í spælinum at gera.

Til stuttleika kann nevnast, at triði vara forseti í nevnd ini er eingin annar enn fyrr verandi portugisiski stórleikar in Luis Figo, sum í síni tíð umboðaði sponsku stór feløg ini Real Madrid og FC Barcelona og var liðfor maður á portugisiska landsliðnum.

Men Anja Rein er eisini fyrr verandi stórleikari, bæði í B36 og á føroyska landsliðnum. Tær roynd ir nar bygg ir hon upp á og hevur tikið UEFA­prógv sum venjari á B ­stigi. Hon hevur eisini tikið leiðsluútbúgv ing, og í summar tók hon við sum stjóri í fyritøk uni Demich eftir at hava starvast í Bank Nordik í næstan fjórðingsøld.

Anja Rein fegnast um, at hon ikki long ur er einsa møll kvinna í starvsnevnd ini hjá Fótbóltssambandi num. Á aðal fundi num fyrr í ár varð Maria Jóhannusardótt ir Joensen av Toft um eisini vald í nevnd ina, so nú eru tvær kvinnur í starvsnevnd ini hjá Fótbóltssambandi num, sum telur í alt sjey lim ir.

– Tað styrkir sjálvsagt um kvinnu ligu umboðan ina og í mynd ina av kvinnu fótbólti num.

Men sjálv havi eg ongantíð havt trega av at sitið í nevnd við monnum burt urav, og eg haldi ikki, at vit eiga at seta kynini hvørt upp móti øðr um. Heldur eiga vit at eggja til sam starv og tryggja, at viðurskifti, ið hava týdn ing fyri bæði gentur og dreingir, kvinnur og menn, verða javnt raðfest í Fótbóltssambandi num og úti í feløgu num, sigur hon.

Men hon ásannar, at tað er ein mentanarlig hugburðsbroyting og á haldandi menn ing, sum skal til, so javnvág fæst millum kyn ini, og virðing in fyri gentum og kvinnum í fótbólti verður tann sama, sum hon er fyri dreingjum og monnum.

– Tað er eitt hart og miðvíst arbeiði, sum skal gerast, og í hesum arbeiði eigur Fótbóltssamband ið at ganga á odda og draga feløg ini við sær, halda bæði Anja Rein, starvsnevndarlimur, og Signe Pries Andersen, landsliðsvenjari.

Vit flúgva beinleiðis til New York týsdagar frá 03. september til 08. oktober 2024. Heimferðin er mikudagar. Prísur báðar vegir úr 5.199,-

Aiming for new heights Faroese women’s football:

Women are as valuable in football as men. The conviction of the new Faroese women’s squad coach, Signe Pries Andersen, is backed by Anja Rein, the first woman to serve on the board of the Faroese Football Federation, FSF, and a member of UEFA’s Football Committee

Faroese women’s football is rising. After a period of stagnation, FSF is turning things around with a targeted development plan that includes more women in leadership and a woman coaching the Faroese women’s team.

Though there is plenty of work ahead, the coach is hopeful and sees great potential.

HOLISTIC APPROACH

Signe Pries Andersen is an experienced player. She has won championships and cups with Danish clubs such as Vejle, Sønderjyske and Kolding. A stint on the Danish youth squad was cut short by injury. She since turned her attention to coaching and has worked as a talent developer for the Danish national youth teams.

For Signe, football mirrors life and human interaction and the whole range of human emotion. This is why she takes holistic approach, ‘play is created by humans and put into action by players on the pitch. Coaches have to find and develop players so they can thrive and develop.’

The new coach focuses on creating bridges and striking a balance between support and expectations. In terms of strategy, she intends to bolster the team’s defence while moving play further into the opposite half and gaining more control of the ball.

The Faroe Islands hold great potential with grass roots enthusiasm and several skilled and passionate players abroad. The greatest challenge, however, is to get clubs to prioritise girls and women and show them that they are as valuable to the game as boys and men.

WOMEN IN KEY POSITIONS

The role of women in football is in focus both on and off the pitch. UEFA has been encouraging member countries to bring more women into key positions.

By 2018 all Nordic football federations, except the Faroe Islands, had one or more women on their board. It took increasing the number of board members by one, who had to be a woman, to get the first woman on the FSF board that same year. Anja Rein from Tórshavn was co ­opted. She has broad experience as a B36 player and coach and was reelected at last year’s FSF assembly.

‘I’m quiet and introverted. But I have strong opinions and am not afraid of speaking up. I didn’t join the board just to represent women’s football, but all Faroese football, though the women’s game has been my main focus,’ Anja explains.

Anja welcomes the steps already taken, which include hiring a person to administrate women’s football and its UEFA funding. As well as bringing in a top coach who is a woman and will be based full­time in the Faroe Islands.

The significance of this is that the national coach can become a role model for girls and woman and also bolster development in local clubs.

In parallel FSF is working to bring more women into key positions. Anja explains that women’s role in parent groups and support cannot be underestimated, but we should not overlook that they can just as easily take up positions of leadership, also in local clubs, and influence how UEFA money is prioritised and spent.

TRAILBLAZER

Anja Rein is a trailblazer herself as a member of UEFA’s Football Committee, a body that examines matters related to the game itself and its rules.

Of course, Anja is also a former national player and holds a UEFA coaching certificate. By day she works in management and just took over as director of Demich.

She proudly announces that she is no longer the only woman on the FSF Board, this year she was elected alongside Maria Jóhannusardóttir Joensen.

Anja sees no reason to pit men and women against each other, cooperation is key, however, a shift in mentality is needed for girls and women in football to enjoy the same respect as boys and men.

‘We need to work systematically and with determination. FSF must lead the way and bring the clubs along,’ conclude Anja Rein and Signe Pries Andersen.

FACTSHEET:

The Faroese Football Association FSF has hired the Dane Signe Pries Andersen to coach the Faroese women’s squad. Her role also entails leading and fostering development in the clubs around the country

Signe Pries Andersen is 36 years old and from Kolding. She is married with two children. Her family has moved to the Faroe Islands and they live in Tórshavn.

The national coach has solid backing from people including Anja Rein from Tórshavn. She is the first woman to sit on the executive of FSF. She is in charge of fostering women’s participation in football, both on and off the pitch.

Anja Rein is also a member of UEFA’s Football Committee.

BY: MADS GRAND

PHOTOS: KLARA JACOBSEN

The Wool Islands:

Knitting together past and present

They have been here for centuries, growing accustomed to the rugged and challenging surroundings. Long before the Vikings landed on the Faroe Islands shores, sheep grazed the windswept isles, possibly as early as the 6th Century

For years to come, sheep formed the basis of life in the Faroe Islands and while no longer indispensable – neither for meat nor wool – lambs, ewes and rams still constitute a significant part of the self­image on the 18 islands. But although the thread of history is strong and the Faroese still take pride in their tightly knit past, the small nation is at risk of losing an integral part of its heritage, according to self­proclaimed wool advocate Sissal Kristiansen, initiator of The Wool Islands. Spurred on by her passion for wool and driven by her desire to preserve traditions and culture, Sissal launched The Wool Islands in 2021 as a celebration of wool and knitting in the Faroe Islands. And to identify a responsible

future for sheep farming in her native country.

– The Wool Islands is an attempt to reestablish the community surrounding wool in the Faroe Islands and to share our passion with the world in order to build a durable future for wool and knitting. And ultimately sheep farming, Sissal says.

The project seeks to provide locals and visitors alike with a better understanding and appreciation of the Faroese sheep and its wool, increased knowledge of the historical and cultural significance that knitwear and wool have for the Faroe Islands while serving as an introduction to Faroese yarns and design brands, their passion and reason for being. Accumulating, hopefully, to fur ­

ther innovation – not only among designers, but equally in terms of breeding for better raw materials, advancing new techniques for mechanical separation of inner and outer wool, and developing a wider variety of yarn types and qualities – all leading to increased demand from potential customers while decreasing waste in the value chain. A realisation of the full potential will – Sissal hopes – lead to significant investments to maintain most of the production in the Faroe Islands, not least a spinning mill and wool washing facility are required in the Faroe Islands.

– Fully utilising Faroese wool in the modern era involves a holistic approach that balances tradition and innovation, respects the community's heritage, and addresses

the practical challenges of today's world. Collaboration, education, and adaptability will be critical factors in achieving success, Sissal says.

So far, The Wool Islands comprises a website, a short documentary and an Instagram profile, but much more is in scope for the project. Not least a full­scale Tv­documentary.

FOLLOWING THE THREAD

When fishing became an industry and the sea big business, knitting went from primary export

to fulfilling basic needs in the family. And later to pastime hobby, not least in the knitting clubs, bindiklubbar. A way of life in days bygone, lambskin, yarn and knitwear were the leading sources of income in the North Atlantic archipelago as export of knitwear from the Faroes can be dated back as far as the middle of the 16th Century.

Back then, it involved the entire family. The men responsible for the carding and spinning, while the women did the knitting, and the children helped out in the process. Accordingly, the ubiquitous

“It’s all the more important to document our present and tie it together with our history and future.”

Sissal Kristiansen

sheep is still seen everywhere, even in the Faroese national coat of arms and in an abundance of paintings, sculptures and graphic artworks, bountifully visible when visiting Listasavn Føroya, the National Gallery of the Faroe Islands. Initially, Sissal thought of The Wool Islands primarily as a concept for a short film about Faroese knitting brands, including her own Shisa Brand. But the idea intensified and grew into a broader vision, encompassing all knitwear brands on the Faroe Islands and covering all aspects of sheep and wool on the islands, incorporating both history, heritage and the future of knitting, presented through a website, podcasts, Instagram, artist and designer talks in addition to the in­depth documentary, Sissal explains.

– Although, we love our sheep and our wool, no one was capturing the intangible thread in our culture. It wasn’t collected or recorded systematically in the public space and when the modern world comes crashing down on us, as it tends to do, it’s all the more important to document our present and tie it together with our history and future, she says.

Following the launch of The Wool Islands it was as if the pieces fell into place for Sissal and strengthened her belief in wool as

Beinleiðis til

GRAN CANAR A

#SÓLUMVETURIN

Bílegg á atlantic.fo

Frá 8. januar til 25. mars 2024 verður flogið hvønn mánadag til Gran Canaria og til Føroya hvønn týsdag. Seinasti túrur verður mikudagin 03. apríl t/r.

“Wool and knitting are vital parts of our history and our origins.”

Sissal Kristiansen

one of the pillars, her native islands rest on.

– Wool and knitting are vital parts of our history and our origins. My worry is, that if we don't include it as part of our shared narrative and bring it with us into the future, the pillars will become unstable. I’m not in any way suggesting that we should live in the past. Instead, it is important to create a new story that follows the thread connecting us to our heritage.

SPEAKING OUT FOR WOOL

As we are reminded daily of climate change and the imbalances facing the world, it has become abundantly clear that change is required to the way we produce and consume, not least within the clothing industry where produc­

tion and subsequent disposal of textiles form a major obstacle to our delivering on set climate change goals. Wool can be a part of the solution. And The Wool Islands seeks to transform wool from an overlooked fibre to the planet­friendly material of tomorrow.

Therefore, Sissal’s Shisa Brand focuses on sustainable materials, hand­knitted sweaters, tops, vests and cardigans made from undyed wool from free ­ranging sheep, predominantly of Faroese origin.

– Even though the sheep is not sustainable, wool is a sustainable answer to overconsumption, fast fashion and the clothing industry. Applying this context, wool as a byproduct of sheep farming is good on several levels, Sissal says. Staying true to intent, Shisa Brand is the only Faroese knitwear brand to use locally sourced yarn predominantly. Sissal’s bold and innovative designs drive an apparel and accessories assortment strongly rooted in Faroese tradition while also profoundly influenced by contemporary currents with a clean, distinct Japanese touch.

FINDING THE PATTERN OF TOMORROW

Today, sheep still outnumber people on the North Atlantic islands. While part of the archipelago is connected by tunnel, the geographical characteristics and remote nature of the islands make wool collection economically unviable in some parts of the country. On average, around 35 tons of wool per year are collected, which is approx. half of what is shorn, though, as collecting wool in the Faroe

Islands occurs primarily through the private endeavour and despite the natural conditions.

There is a single public, national wool terminal on the 18 islands, but there are too few incentives for private sheep farmers to collect the wool. While no farmer wants to burn the wool from his or her sheep, the logistics of bringing the wool down from the mountainside, packing it and transporting it by sea to the terminal is arduous, to say the least, for a part­time farmer.

– Wool still goes to waste in the Faroe Islands. That’s one of the reasons I have devoted myself to Faroese wool, and why I try to make Faroese wool an integral part of all of my designs and products, Sissal says.

To keep traditions alive and use the full potential of Faroese wool, there is still work to do. Plans to open a micro spinnery on one of the northernmost isles have reemerged, and while large scale washing and cleaning facilities, local collection stations and increased incentives for using local raw materials are still in short supply, recent years have seen Faroese fashion brands receive global recognition as they make their mark on the international fashion scene.

– I believe, that to fully utilise this amazing resource, which I consider Faroese wool to be, it is not a question of attending to a single thing or issue alone. Instead, we must look at the full spectrum, look backwards and understand the community around the wool anew. And in a way, rebuild the community, understanding and respecting the totality, but

“The Wool Islands is a manifestation of how we have evolved from socks and underwear to contemporary fashion.”

Sissal Kristiansen

founding it in the new, modern context we find ourselves in, Sissal adds.

And while doing so, posing some of the most pressing questions of today:

What is the optimal way to share the sheep so we get the best wool, considering that times have changed, and farmers don’t have the same time and priority as they used to?

How should we better select the right rams to breed lambs with the best wool and colours?

How to improve sorting the wool into colours and quality whilst still

understanding that it is time ­consuming and fiscally un­rewarding?

How can we become better at handling the wool from sharing to production?

And how can we develop a way to pull the wool, that is, when the coarse outer hairs of a sheep’s fleece are pulled off, separating the soft and the coarse wool, so that we can produce different types of yarn, and not only the mixed yarn, that we produce and sell today?

– Many things were done differently back in the day because wool had different meanings and values. But also because it was a

different age. And our ancestors spent their time differently than we do today. The Wool Islands is a manifestation of how we have evolved from socks and underwear to contemporary fashion.

Of how Faroese wool and knitting connect us to the world as the pattern thread that ties our past and future together, wool advocate Sissal Kristiansen concludes.

The short documentary, The Wool Islands, is available on our in ­ flight entertainment system. You can also read more about the project on www.thewoolislands.com

TEY MEST TÝDNINGARMIKLU RÁÐINI TIL

SKILA GÓÐAR VANAR Á

SÓL FERIUNI ERU HESI:

1 Hav fleiri steðgir frá sólini í tíðarskeiðinum, har sólin er sterkast, ofta millum klokkan 12 og 15. T.d. kanst tú hvíla teg eina løtu í skugganum, njóta ein langan matarsteðg undir sólskjóli, fara ein túr í býin – ella gera sum tey, ið búgva á staðnum: Halt siesta!

2 Fjal bera húð við pløggum, ið røkka til kníggja og albogar, brúka hatt við breiðum skugga og minst til sólbrillur.

3 Brúka sólkrem á húð, ið ikki verður fjald av pløggum ella skugga. Á sólferð verður mælt til høgan faktor (30+) í ríkiligari mongd – til allan kroppin skal nýtast upp í ein neva.

Sunnir sólvanar !

Hóast tað er deiligt at ferðast í sólríkum londum, er týdningarmikið at ansa eftir brennandi sólini. Ikki bert av teirri orsøk, at tað er spell at spilla burtur dýrabærar frídagar, um tað nú skuldi hent seg, at tú verður sólskáldað/ur, og at tað er jú eisini heilsuskaðiligt. Sjálvt um tað skáldaða hvørvur av húðini, elvir hetta til varandi skaða á arvatilfarið hjá húðkyknunum. Hesin skaði kann elva til krabbamein í húðini.

Tann góði parturin av søguni er, at krabbamein í húðini kann verða fyribyrgt. Vit skulu bert fylgja nøkrum fáum, týðandi sólráðum og minnast til, at sólverja er týdningarmikil alt lívið. Ansið serliga væl eftir børnunum, tí teirra húð er uppaftur meira viðkvom í sólini. Børn yngri enn eitt ár eiga als ikki at vera í beinleiðis sól. Og lat vera at fara í solarium – heldur ikki áðrenn sólferiuna. Tað er falskur tryggleiki at fara í solarium áðrenn feriuna, í mun til økta vandan fyri at fáa krabbamein.

The Wool Islands:

At binda saman

fortíð og framtíð

Í øldir var seyðurin ein treyt fyri lívi í Føroyum, og

tó at mangt er broytt, hevur hann enn týdning

fyri ta føroysku sjálvsfatanina

Vandi er tó fyri, at vit missa burtur ein umráðandi part av hesum arvi okkara, sigur Sissal Kristiansen, stigtakari til ‚The Wool Islands‘, ein verkætlan, sum hon fór undir í 2021.

Ætlanin birtist av áhuganum fyri føroysku ullini, sum er berandi lutur í sniðbutikkini hjá Sissal, Shisa Brand. Áhugin kom til sjóndar í heim ildar filmi num, The Wool Islands, sum fagnar ull og binding í Føroy um og knýtir saman søgu og nútíðar bindisnið.

– The Wool Islands er ein roynd at endur reisa felagsskapin rundan um ull ina í Føroy um; at kveikja fyri og skapa framtíð til ull og bind ing og fyri seyða haldi, sigur Sissal.

Fyrst ætlaði hon, at The Wool Islands skuldi vera ein stuttfilmur um føroysk bind ingar merki, teirra millum Shisa Brand. Men tað vaks og gjørd ist til eina ætlan, sum ikki bara fevn ir um øll bind ingar merki í Føroy um, men um alt, sum hevur við ull og seyð at gera; fyrr, nú og komandi. Í dag er The Wool Islands bæði filmur, heimasíða og instagramvangi, og meira er í væntu.

Verkætlanin snýr seg um at skapa virðing fyri seyði num og ull ini og at síggja sniðgevar tøta nýtt. Tað hevur týdn ing at binda tann søgu liga tráðin inn í eina lætt at komu liga søgu um modernaða bind ing.

AT FYLGJA TRÁÐNUM

– Hugsa vit ikki ullina inn í okkara søgu og framtíð, so stúri eg fyri, at grundsúlurnar fara at ridla. Eg sigi als ikki, at vit skulu liva í fortíðini. Vit skulu tvørturímóti skapa nýtt, men tað má fylgja tráðnum, sum knýtir okkum til okkara mentanararv.

Verkætlanin skal tí eisini birta upp undir nýhugsan. Ikki bara til at sniðgeva, men eisini til at fáa betri ull, nýggja tøkni til at vaska og skilja og til fjølbroyttari tógv. Umhvørvi og veðurlagsbroytingar siga eisini í bæði sól og mána, at vit mugu nýhugsa okkara brúk og framleiðslu, serliga í klædna ídnaði num. Av tí at ullin fylgir við seyða haldi num, er hon ein burðardyggari loysn, men bert um øll fram leiðsla og virðisøking

Til at gagnnýta ullina og geva okkara siðvenju ein kjans, mugu átøk gerast. Ullin má vaskast her, vit mugu hava eitt spinnarí, fleiri ullarinnsavningar skulu vera, og framar skulu eggja fólki til at brúka hesa rávøru. Tað gleðiliga er, at eitt mikrospinnarí letur upp í Norð oyggjum í næstum, og at tey føroysku merkini eru farin at gera um seg á altjóða mótapallinum. – Men vit kunnu ikki bara hugsa um partar av fram leiðsluni ella nýtslu ni. Vit mugu síggja heild ina og finna felagsskapin kring ull ina og bind ing ina í okkara egnu samtíð, leggur Sissal afturat.

„The Wool Islands er ein lýsing av, hvussu vit hava flutt okkum frá hosum og undirklæðum til nútíð ar móta.“

Sissal Kristiansen

ligg ur í Føroy um. Tað skal hvør rót og hvør broddur gagn nýtast her.

MORGINDAGSINS MYNSTUR

Búnaðarstovan stendur fyri landsins einastu almennu innsavning av ull. Innsavnað verða eini 35 tons um árið, men hetta er bert hálvt tað, sum kundi verið fingið. Tað er ov lítið freistandi hjá bóndunum at lata ullina inn. Fyrst skal hon fáast av rættini, so skal hon turkast og pakkast, og síðan førast til innsavningina – fyri at kalla einki. Tað loysir seg snøgt sagt ikki.

MUGU SETA SPURNINGAR

Vit noyðast at seta nakrar grundleggjandi spurningar:

Hvussu fáa vit seyð við bestu ull og litum, tá ið bøndur ikki hava somu stundir og raðfestingar sum fyrr?

Hvussu skilja vit ullina, frá royting til kastað verður uppá, tá ið tað er so tíðarkrevjandi og ikki gevur eitt oyra? Og finna vit ein máta at nappa ullina?

– Nógv var øðrvísi fyrr. Okkara for fedrar høvdu eitt annað lív, og ull in hevði eitt annað virði. The Wool Islands er ein lýsing av, hvussu vit hava flutt okkum frá hosum og undirklæðum til nútíðar móta. Hvussu føroysk ull og bind ing knýt ir okkum í heimin eins og mynst ur tráður in, ið knýtir okkara for tíð og framtíð saman, endar Sissal Kristiansen.

Til ber at síggja stutta heimild ar filmin, The Wool Islands, á okkara tal gildu undirhalds skipan um borð. Annars kanst tú lesa meira um verkætlan ina á www.thewoolislands.com

Versace

Pour Homme, Eau de Toilette, 100 ML

429 DKK / 58 EUR

Gucci

Bloom, Eau de Toilette, 100 ML 679 DKK / 92 EUR

Clinique

Moisture Surge Face Spray, 125 ML

169 DKK / 23 EUR

Lancome

Bocage Deodorant Trio 329 DKK / 45 EUR

Biotherm

Ecooking

Make-up Blush No 02 Pink/rose, 15,9G

145 DKK / 20 EUR

Homme Toilette Visage Cleansing Gel, 125ML 154 DKK / 21 EUR

Haribo

Duo Pack Sour, 635 G 109 DKK / 15 EUR

Aurora Claire Donut, 13 CM 69 DKK / 10 EUR

Tic Tac

Lilliput Strawberry, 228 G 79 DKK / 11 EUR

Ferrero Rocher

Tablet White, Dark, Milk Original, 270 G 85 DKK/pc. / 12 EUR pc.

Lego Creator

Vespa 125 795 DKK / 107 EUR

Lakrids by Bülow

Bülow Black Box, 590G 245 DKK / 33 EUR

Nutella

Gift Box, 350 G 59 DKK / 8 EUR

Sogan

hjá Atlantic Airways

1987–2023

1987

FELAGIÐ STOVNAÐ

Fyrst í november leggur Lasse Klein, landssýrismaður, uppskot fyri løgtingið um at stovna føroyskt flogfelag. Landsstýrið skal eiga 51 prosent í felagnum, og danska Cimber Air skal eiga 49 prosent. Tann 10. november sama ár verður Atlantic Airways formliga sett á stovn.

1988

FYRSTI TÚRURIN

Atlantic Airways flýgur sín fyrsta túr millum Føroyar og Danmarkar. Løtan er hátíðarlig, tá ið nýggja flogfarið fer avstað við fyrstu ferðafólkunum við kós ímóti Keypmannahavn. Føroyskur hugni og føroyskar flogternur seta sín serliga dám á umborð.

1990

ATLANTIC REVIEW

Atlantic Review kemur út á fyrsta sinni. Blaðið leggur frá fyrsta degi dent á at lýsa Føroyar og føroyingar í væl frágingnum greinum við góðum myndum.

1992

NÝGGJAN PARTAPENING

Búskaparliga skrædlið í Føroyum rakar eisini flogvinnuna, og landsstýrið setir 75 mió. kr. í nýggjum partapeningi í felagið, og Cimber Air fer úr felagnum. Við hesum inntrivinum og nýggja hangarinum í Vágum styrkist grundarlagið.

1994

FJØLBROYTTARI VIRKSEMI

Strandferðslan hevði upprunaliga tyrluflúgvingina millum oyggjarnar um hendi, men hetta árið ger landið avtalu við Atlantic Airways um at standa fyri flúgvingini. Virksemið hjá felagnum verður nú fjølbroyttari.

1995

FYRSTA AVLOPIÐ

Fyrsti stjórin í felagnum, Heri Mortensen, fer frá, og Magni Arge tekur við sum stjóri. Felagið fer undir at flúgva til Íslands í samstarvi við Air Iceland. Fyri fyrstu ferð hevur Atlantic Airways avlop á rakstrinum og setir sær fyri at menna flogleiðir til øll grannalondini.

1997

TIL GRØNLANDS

Uppaftur meiri ferð kemur á virksemið hjá felagnum, tá ið farið verður undir flúgving millum Ísland og Grønland í samstarvi við íslendingar. Felagið flýgur eisini nakrar leigutúrur millum Keypmannahavn og Bosnia, har borgarakríggj herjaði millum 1992 og 1995. Atlantic Airways er fyrsta norðurlendska felagið, sum tekur uppaftur flúgving til Bosnia.

1998

TIL SKOTLANDS

Flúgvingin hjá felagnum er nógv økt, og felagið fær tørv á einum flogfari afturat, sum í fyrstu syftu verður leigað til Føroya. Sjøtul verður settur á rutu til Skotlands, og túratalið millum Føroyar og Danmark verður økt.

1999

TIL NOREGS

Felagið fær tørv á eini varandi loysn viðvíkjandi flogførunum, tí víðkaða flúgvingin fær stóra undirtøku millum manna, og felagið fer eisini undir at flúgva til Noregs. Farið verður til samráðingar um at keypa næsta flogfarið í oktober, og sáttmáli verður undirskrivaður um at lata felagnum flogfarið í februar í 2000.

2000

FLOTIN VEKSUR

Atlantic Airways fær annað flogfarið í flotan 2. februar. Flogfarið er av slagnum British Aerospace eins og fyrsta flogfarið. Felagið brynjar seg eisini til at gera sáttmálar um flutning millum Aberdeen og Vágar í sambandi við oljuleitingar kring Føroyar og bjargingararbeiði fyri Fiskimálaráðið.

2001

STÓRIR SÁTTMÁLAR

Sambært sáttmála við Fiskimálaráðið skal felagið fáa til vega nýggja bjargingartyrlu og næstu 10 árini standa fyri leiting og bjarging kring Føroyar. Bjargingartyrlan Bell 412 kemur til Føroya sjálvan flaggdagin. Felagið ger eisini avtalu við Amerada Hess, BP og Statoil um at flúgva manningar úr Aberdeen til Vágar og saman við Bristow Helicopters standa fyri flutningi út á boripallarnar. Eisini verður farið undir beinleiðis ferðir úr Føroyum til London.

2002

FERÐAFÓLKATALIÐ TVÍFALDAÐ

Ferðafólkatalið hjá Atlantic Airways fer á fyrsta sinni upp um 100.000. Hetta er stór øking samanborið við 1995, tá ið talið var um 50.000. Íroknað ferðafólkatalið eru tey, sum flúgva við tyrlunum innlendis. Tey eru sjey prosent av øllum ferðafólkunum, og tey, sum flúgva við flogførunum, eru 93 prosent. Økta útboðið skapar øktan eftirspurning.

2004

KAPPINGIN HARÐNAR

Kappingin millum Atlantic Airways og Mærsk Air harðnar, tá ið Mærsk setir í verk skipan, sum noyðir fólk at flúgva við øðrum felagnum fyri at fáa ókeypis ferð. Atlantic Airways svarar aftur, og tey flestu taka av Súluskipanini. Mærsk gevst í oktober, og Atlantic Airways verður einsamalt um flúgvingina. Felagið keypir triðja flogfarið og fer at flúgva fyri Aker í Noregi. Felagið flýgur eisini leiguflúgving millum

Keypmannahavn og italsku býirnar

Perugia og Ancona.

2005

AIRBUS VITJAR

Fyri allarfyrstu ferð setir eitt flogfar av slagnum Airbus seg í Føroyum. Fleiri hava ivast í, um eitt so stórt flogfar kundi lenda á breytini í Vágum, men innflúgving og lending verða avgreidd uttan trupulleikar. Vitjanin er ein fyriboðan um nýggjar tíðir í Atlantic Airways. Felagið keypir fyrsta Avro RJ flogfarið frá Swiss. Flogfarið tekur fleiri ferðafólk og røkkur longri enn British Aerospace flogførini. Felagið vinnur heiðurin ‚Ársins Átak‘ á Vinnudegnum.

2006

FØROYSK KAPPING

Atlantic Airways fær kapping frá nýggja føroyska flogfelagnum, FaroeJet. Felagið fer undir flúgving í mai og heldur fram til desember, tá ið felagið noyðist at gevast. Eginpeningurin er tá uppi. Atlantic Airways yvirtekur flogfarið hjá FaroJet og flýgur túsundtals strandaðar jólagestir heim úr Danmark. 10. oktober fer eitt flogfar hjá Atlantic Airways út av flogvøllinum í Stord í Noregi. Fýra fólk lata lív, teirra millum flogternan Guðrun Hervør Joensen úr Bø, 41 ára gomul.

2007

Á PARTABRÆVAMARKNAÐIN

Felagið keypir tvey Avro RJ flogfør aftrat frá Swiss og skrivar sáttmála við SAS um umfatandi flúgving millum Keypmannahavn og eitt nú London og Stavanger. Ein triðingur av Atlantic Airways verður einskildur, og felagið verður skrásett á partabrævamarknaðinum í Íslandi, ICEX. Eftir skrásetingina er felagið hvønn dag til próvtøku á fíggjarmarknaðinum, har íleggjarar kunnu keypa og selja partabrøv í felagnum. Felagið verður heiðrað sum ársins lærupláss í danska kongaríkinum.

2008

AIRBUS BÍLAGDUR

Atlantic Airways ger 30. januar sáttmála við Airbus um at byggja eitt nýtt flogfar av slagnum Airbus 319. Flogfarið verður munandi størri enn British Aerospace flogførini, sum hava verið brúkt síðan byrjanina, og hevur pláss fyri 144 ferðafólkum. Flogfarið fer eisini at kunna flúgva nógv longri teinar beinleiðis, eitt nú til londini við Miðjarðarhavið. Um várið kemur nýggj Augusta Westland 139 tyrla í flotan.

2009

REPA SEGLINI

Felagið hevur á fyrsta sinni hall síðan 1994. Fíggjarkreppa, minkandi virksemi og kreppa í altjóða flogvinnuni eru orsøkin til hallið. Felagið hevur sett umfatandi tiltøk í verk at laga virksemið til. Tá ið flest fólk vóru í starvi, vóru 285 starvsfólk í felagnum, og sjey flogfør flugu um 15.000 tímar. Tvey flogfør fara úr flotanum, túrarnir fækka, leiguflúgvingin minkar munandi, og starvsfólkatalið minkar niður í 165.

2010

AFTUR Á BEINT

Atlantic Airways hevur aftur avlop á rakstrinum. Avlopið er 12,3 mió. kr. eftir skatt samanborið við 6,6 mió. kr. í halli árið fyri, hóast øskuskýggj úr Eyjafjallajøkli í Íslandi leggur flogferðsluna lamna í fleiri vikur. Eginpeningurin er nú 227 mió. kr. og solvensurin 56 prosent. Partaeigararnir fáa 7,5 mió. kr. í vinningsbýti.

2011

MARKNAÐARFØRA FØROYAR

Sáttmáli verður gjørdur um at selja Augusta Westland 139 tyrluna. Longda flogbreytin í Vágum verður tikin í nýtslu í desember, og felagið røkkur einum av bestu úrslitunum higartil. Felagið fær eisini silvursteyp, tá ið heiðurslønir fyri bestu lýsingarátøk verða handaðar í gamla keypsskálanum í Keypmannahavn. Átakið marknaðarførir ikki bara felagið í donskum miðlum, men allar Føroyar.

2012

AIRBUSSURIN KEMUR

Hátíðardámur er á flogvøllinum, tá ið nýggja Airbus 319 flogfarið kemur til Føroya úr Hamburg. Umboð fyri m.a. Føroya landsstýri og felagið eru við á hesum fyrsta túrinum. Hópur av fólki tekur ímóti. Sjøtul verður settur á eina nýggja tíð í føroyskari flúgving við nýggjum flogfari og slóðbrótandi navigatiónstøkni, sum tryggjar økt reglusemi. Felagið fer at flúgva til Barcelona og fær bronsumerki sum ársins evropeiska flogfelag frá European Regions Airline Association.

Felagið stendur fyri tyrluflúgving í sambandi við oljuleiting hjá Statoil og er við í fleiri truplum bjargingarátøkum.

2013

ATLANTIC AIRWAYS 25 ÁR

Felagið kann hátíðarhalda, at 25 ár eru liðin síðan fyrsta flogtúrin millum Vágar og Keypmannahavn. Eginognin hjá felagnum er 247 mió. kr., og føroyingar kunnu nú eisini flúgva beinleiðis til Milano aftrat Barcelona. Felagið ger fleiri sáttmálar um leiguflúgvingar suðureftir úr Danmark, og næstu Airbus ­flogførini væntast í flotan í

juni og oktober. Felagið fer undir leiguflúgving í Kili.

Magni Arge fer frá sum stjóri, og Jørgen Holme verður fyribilsstjóri í felagnum.

2014

FERÐAFÓLK NUMMAR 3.000.000

Løgtingið samtykkir at keypa triðingin av Atlantic Airways, sum varð einskildur í 2007, aftur, og sostatt eigur landsstýrið nú aftur alt felagið. Seinasta BAE­Avro RJ­100 flogfarið fer úr flotanum, og Atlantic Airways brúkar nú bara Airbus. Ferðafólk nr. 3.000.000 við Atlantic Airways fer á flog seinast í november.

2015

NÝGGJAR TYRLUR

Atlantic Airways skiftir tyrluflotan út og keypir tvær nýggjar Leonardo AW139 tyrlur í staðin fyri tær 20 ára gomlu Bell 412 tyrlurnar. Nýggju tyrlurnar eru betur útgjørdar til bjargingararbeiði og eru yvirhøvur betri og rúmligari. Í juni verður skrivað undir avtalu við flogverksmiðjuna Airbus um ein nýggjan Airbus A320.

Jóhanna á Bergi verður sett sum stjóri í Atlantic Airways, og hon tekur við starvinum 1. september.

2016

SVEIGGJ, SÚLUSKIPAN OG #SÓLUMVETURIN

Atlantic Airways tekur stig til at bjóða ungum og lesandi at ferðast fyri serligan prís við ungdóms ­ og lestrarferðaseðlinum SVEIGGJ.

Súluskipanin verður endurstovnað, eftir at SAS sigur upp EuroBonusavtaluna, og nýggja Airbus A320 flogfarið kemur í flotan í desember.

Eisini fer Atlantic Airways undir beinleiðis vetrarflúgving til Gran Canaria og kann nú bjóða føroyingum #SÓLUMVETURIN

2017

30 ÁR Á FØROYSKUM VEINGJUM

Atlantic Airways fyllir 30 ár, og í hesum sambandi fáa flogfør og tyrlur nøvn eftir mætum listafólkum. Flogførini fáa nøvnini William (Heinesen), Elinborg (Lützen) og Ingálvur (av Reyni). Tyrlurnar eita Sámal (Joensen­Mikines) og Ruth (Smith). Í hesum sambandi verður stuðulsskipanin Listaflog eisini sett á stovn, sum á hvørjum ári letur 100.000 kr. til eina ella fleiri listaverkætlanir og/ella listafólk.

2018

NEO-FLOGFØR OG HOTELL

Avtala verður undirskrivað við amerikanska felagið um langtíðarleigu av tveimum nýbygdum Airbus A320neo. Tað fyrsta flogfarið skal vera klárt fyrsta ársfjórðing í 2019. Neo flogførini brúka minni olju og hava minni útlát enn vanlig Airbus flogfør. Í februar verður kunngjørt, at Atlantic Airways og LÍV fara undir stórfingna hotellverkætlan við Staravegin í Havn, og seinni sama ár verður Martin Restorff settur sum stjóri.

2019

METÁR

Í juni skrivar Atlantic Airways undir avtalu við Airbus um at keypa tvey nýggj Airbus A320 flogfør, og bert ein mánað seinni kemur fyrsta neo ­flogfarið til Føroya.

Árið gerst somuleiðis metár við sløkum 340.000 ferðandi.

2020

KORONA STEÐGAR

FLOGFERÐSLUNI

Koronufarsóttin leggur allan heimin lamnan, og koronukreppan merkist av álvara í flogvinnuni. Túratalið og ferðamálini hjá Atlantic Airways verða nógv skerd, og tí verður neyðugt at siga uml. 90 fólkum úr starvi. Flogfelagið fær 100 mió. krónur í fíggjarligum styrki frá landinum fyri at tryggja gjaldførið.

Í oktober letur Hilton Garden Inn Faroe Islands dyrnar upp á fyrsta sinni, og fyrstu tíðina eru tað serliga føroyingar, ið vitja og gista á hotellinum.

2021

SPAKULIGA UPP Í FERÐ

Á sumri 2021 fer spakuliga at ganga framá eftir koronuheimsfarsóttina. Flogið verður til átta ferðamál, og ferðafólkatalið fer so spakuliga aftur at vaksa.

Seinasta Airbus A319 flogfarið í flotanum varð útleigað til felag á Kanarisku oyggjunum.

2022

LUFT UNDIR VEINGIRNAR

Ferð kemur nú veruliga á virksemið aftur, hóast korona framvegis órógvar fyrstu mánaðirnar í árinum. Tó ikki meira enn so, at árið gerst tað besta síðani metárið 2019 við uml. 350.000 ferðafólkum. Fyrst í juni skrivar Atlantic Airways undir avtalu við fronsku fyritøkuna Thales um at keypa spildurnýggjan, nýmótans tyrlusimulator, ið skal vera klárur til nýtslu fyrsta ársfjórðing í 2024.

2023

BEINLEIÐIS TIL NEW YORK

28. mars eru 35 ár liðin, síðani Atlantic Airways fleyg fyrsta túrin. Hetta verður hátíðarhildið á flogvøllinum við lagkøku og kaffi til tey ferðandi og gestir annars. Og 22. august verður søga skrivað, tá ið fyrsti rututúrur millum Vágar og New York, Stewart International Airport, verður flogin.

Duty free import

For Travellers 18 years or older / Fyri ferðandi 18 ár og eldri

Alcohol/Alkohol

You can bring one of the examples below to the Faroe Islands. Tú kanst taka eitt av dømunum við til Føroyar.

Tubbak / Tobacco

You can bring only one of the products below to the Faroe Islands. Tú kanst bert taka eina av vørunum niðanfyri við til Føroyar. 1 4 5 2 3

Did you know?

That you can bring more duty free goods by paying taxes? You can for example bring 6 bottles of wine (75 cl) in addition to the quota by paying DKK 150 in total.

200 stk (1 karton)

Cigarettes/Sigarettir

Tobacco / Tubbak

stk (1 karton)

Cigarillos / Sigarillos

Cigars / Sigarir

Luktilsi, rakivatn, sjokulátuvøra og sodavatn / Perfume, shaving water, chocolate and soda

You can bring all of the examples below to the Faroe Islands. Tú kanst taka øll dømini við til Føroyar.

Perfume / Luktilsi

Shaving water / Rakivatn

Chocolate / Sjokulátuvøra

Maximum allowances / Mest loyvdu nøgdir:

Soda / Sodavatn

Smart, quick and smooth

We’ve now made it even easier for you to order and collect your dutyfree items

Order at dutyfree.fo and collect your goods in our automated lockers, so that you can move on quickly on your trip. Just remember to have the PIN code that you receive from us readily available.

Always fair prices

Dutyfree FAE ranks among the best priced tax-free shops on airports in this part of the world. We strive ever to have the fairest prices possible so that you can enjoy your trip and buy your items in the Faroes Islands.

Welcome to the FAROE ISLANDS!

WELCOME TO THE FAROE ISLANDS!

Think of the world’s population.

Now think about how few of these 7 billion people have visited the Faroe Islands.

Think of the world’s population. Now think about how few of these almost 8 billion people have visited the Faroe Islands.

You are actually part of a very small and exclusive group of people in the whole world who have the opportunity to visit these small islands in the North Atlantic Ocean. Lucky you!

You are actually part of a very small and exclusive group of people in the whole world who have the opportunity to visit these small islands in the North Atlantic Ocean. Lucky you! We also feel fortunate to be able to invite you to our country. We are pleased you have decided to visit us and we want you to enjoy your stay to the fullest. Following these simple yet essential guidelines will help to ensure an enjoyable and unforgettable journey in the Faroe Islands.

We also feel fortunate to be able to invite you to our country. We are pleased you have decided to visit us and we want you to enjoy your stay to the fullest.

Following these simple yet essential guidelines will help to ensure an enjoyable and unforgettable journey in the Faroe Islands.

GUIDELINES:

Guidelines:

– Respect and preserve nature, as it is fragile and should be protected for future generations.

• Respect and preserve nature, as it is fragile and should be protected for future generations.

• Be mindful of sheep and birds you may encounter in the fields - or on the roads!

• Remember to bring your rubbish with you after hiking in the mountains.

– Be mindful of sheep and birds you may encounter in the fields – or on the roads!

– The weather can be unpredictable and change rapidly. It is a good idea to always wear layered clothes suitable for the weather.

• Be particularly careful when hiking in areas with loose stones and rocks.

• Refrain from walking too close to the cliffs, especially in wet areas when the ground can be slippery.

– Remember to bring your rubbish with you after hiking in the mountains.

– Be thoughtful of the locals and respect their privacy as much as possible.

• Check the weather forecast to see if conditions are favourable for walking/hiking.

– Be particularly careful when hiking in areas with loose stones and rocks.

• The weather can be unpredictable and change rapidly. It is a good idea to always wear layered clothes suitable for the weather.

• Be thoughtful of the locals and respect their privacy as much as possible.

– Refrain from walking too close to the cliffs, especially in wet areas when the ground can be slippery.

– If you plan on flying a drone, please read and follow the guidelines on www.visitfaroeislands.com under Plan Your Stay.

• If you plan on flying a drone, please read and follow the guidelines on www.visitfaroeislands.com under Plan Your Stay.

• Lastly, remember to close your eyes and take a deep breath of the freshest air in the world!

– Check the weather forecast to see if conditions are favourable for walking/hiking.

– Lastly, remember to close your eyes and take a deep breath of the freshest air in the world!

For more information visit www.visitfaroeislands.com

information visit www.visitfaroeislands.com

EMERGENCY:

Dial 112 for any type of emergency assistance anywhere in the country

Kanst tú finna tvey tjøldur, ið eru eins? Tey nýtast ikki at venda sama veg.

Dugir tú at síggja, hvat er á hesi myndini? Legg lit á økini, ið eru merkt við einum prikki!

PARA LUTIRNAR

Tekningarnar passa saman tvær og tvær, sum tær ríma. Uttan ein... hvør fyri ein er tað?

©bergur .net 2023

Týdningarmikil havnarbýur við Miðjarðarhav og ferðamál hjá Atlantic.

Søgan hjá hesum býi í Kroatia gongur heilt aftur til ár 1094 e. Kr.

Undirhald við sangi, sum byrjaði í Japan fyrst í sjeytiárunum.

1 GAT FÝRVERK 2 ÓKÓKAÐ 3

ROKSUTUR VØKUR IÐ GERA MIKLAN HÁVA 3,14

Fjall í Suðuroynni, sum er 574 metrar høgt. Fjallið er mitt í oynni og sæst úr fleiri støðum.

Amerikanskur stórbýur og næststørsti býur í statinum Ohio.

Hvør føroysk sangarinna skal spæla á stóra danska tungmálmsfestivalinum Copenhell í 2024?

INDONESIA NAVNFRAMIR NÝNÝTA

4 HEIM FET

SÚGDJÓR ARGAR

5

OFTAST FARVA

GEVA GÆTUR FRÁ

TVØRT GRASLENDI

EGG KYNSTRIÐ

KYKMYNDAHÚS

SLOVAKIA GAV SLAG

SJÁLVLJÓÐ STRÍÐ KALLDJÓR 2 EINS

GNAGI

STUDERAÐI

S U d o k u SUDOKU

LJÓMURIN LÝÐA Á 1 4 2 5 3 6

6

2 EINS

FLÚGVANDI BORÐISKUR FRAMDU LAND

KLOKKURNAR HIMPRIST

BOGIÐ BEIN NURTU

BAKITILFAR TROKAN ÓVISSA

KORNVELTAN SVAKLIG

TVÆTL

SEKS ANDØVIR

Nøvnini á flotanum

Fleet names

Airbus 320Neo: RCK

Ingálvur av Reyni (1920–2005) varð tann fyrsti abstrakti málarin í føroyskari list. Ígjøgnum sítt langa lív eydnaðist honum at endurnýggja seg sum fáur við franskari list sum leiðarstjørnu. Ein litføgur naturalisma varð á leið 1960 skift út við heldur daprar kubistiskar málningar. Frá 1980­árunum kom ein abstrakt ekspressionisma í einum svørtum og dramatiskum úttrykki, sum snýr seg um náttúru og menniskja, kropp og litevni. Heimafturkomin eftir útbúgving í Danmark livdi og virkaði Ingálvur av Reyni alt lívið í Havn.

Ingálvur av Reyni (1920–2005) was the first Faroese abstract painter. During his long life and with French art as his leading star, he was able to renew himself as few others can. A colourful naturalism was replaced with a dark, brooding cubism around 1960. An abstract expressionism, dominantly black and dramatic, dealing with nature and people, body and colour, followed in the 1980s. After returning home on finishing his education in Denmark, Ingálvur av Reyni lived his whole life in Tórshavn.

Airbus 320Neo: RCL

Tita Vinther (1941–2019) ognaði sær holla vitan um føroyska og norrøna ullarmentan, virkaði úr lagdi, litaði við mosa, korka, skónum og plantum. Hugfloygda myndaveving hennara er eyðkend av, at føroyska ullin kemur til sín rætt. Við støði í brúksvevnaðinum menti hon eina fríari listaliga heild, har mynstur og myndandi formar úr siðbundnu ullarmentan føroyinga vóru berandi lutir. Umframt ull tók hon upp annað tilfar – eitt nú tagl og mannahár. Tita var fødd í Finnlandi, vaks upp í Danmark og Finnlandi, búsettist 20 ára gomul í Havn og virkaði her restina av lívinum.

Tita Vinther (1941–2019) spent a lifetime studying Faroese and Nordic wool culture. She worked wool from unprocessed tufts to pieces of art using moss, lichen and plants as dye. Her imaginative pictorial weaving gave Faroese wool pride of place. From a background in craft weaving, Tita developed a free artistic whole. Patterns and shapes from traditional Faroese wool culture became the backbone of her approach. In addition to wool, the artist used materials like switch and human hair. Tita was born in Finland, grew up in Denmark and Finland, moved to Tórshavn aged 20 and worked in the archipelago the rest of her days.

Airbus 320: RCJ

William Heinesen (1900–1991) er víða gitin sum rithøvundur og telist millum teir stóru í norðurlendskum bókmentum. Hann lýsti sína list sum “myndakrutl”, men hon er meir enn tað. Fyri tað mesta nýtir hann litkrit í fyrstu verkunum og avmyndar romantiskt huglag úr føroyska fjallaheiminum, gykl um tann alheim, ið fólkatrúgv hevði skapt, og speiskar samfelagsviðmerkingar. Tey seinastu tíggjuáraskeiðini koma evnini til pappírsklipp til sjóndar, har hugflog og prýðing og litfagnaður sameinast. Eitt høvuðsverk er myndprýðingin av kommunuskúlanum í heimbýnum Havnini.

William Heinesen (1900–1991) is best known as an author, one of the great in Nordic literature. He saw his art as nothing but drawing pictures, but there is more to it. Pastels dominate the early works, which motifs are the romantic ambience of Faroese mountainscapes, phantasies from local folklore and satirical social commentary. During his last decades, his paper cuttings blossomed, where fabulation, decoration and a love for colour are united. His magnum opus is the decoration of a municipal school in his hometown, Tórshavn.

Airbus 320: RCM

Elinborg Lützen (1919–1995) var tann fyrsti og leingi tann einasti grafikarin í føroyskari list. Henni dámdi best at arbeiða við linoliumsskurði, og úr tí fekk hon gandað eitt ríkidømi við ymiskari skurðtøkni og avbrigdum av svørtum. Frá ekspressionistiskum ævintýramyndum flutti listakvinnan seg yvir í klassiskt úttrykk við myndevnum úr bygdum og gerandisdegnum. Seinni fór hon yvir til surrealistiskar gyklmyndir úr einum duldarfullum undirheimi, ofta niðansjóvar: Føroyar undir vatnskorpuni. Listakvinnan livdi og arbeiddi meginpartin av lívi sínum í Klaksvík.

Elinborg Lützen (1919–1995) was the first and for a long time the only Faroese printmaker. Her favoured technique was the linocut, from which she elicited great riches with a varied cutting technique and black tones. From expressionistic fairy tale pictures, she moved over into a classic expression of motifs of villages and common life. These were followed by surrealistic phantasies of a mythic underworld, often under­ sea: Submarine Faroes! The artist lived and worked for most of her life in Klaksvík.

Agusta Westland 139: OY-HIH

Ruth Smith (1913–1958) er koloristurin í fyrsta føroyska málaraættarliðinum. Fyrst og fremst var hon impressionistur, sum eymliga lýsti, hvussu litir koma til lívs í ljósi. Ein sterkur og livandi málingarháttur ber samstundis boð um eitt sinni við spenningi í. Á tann hátt vórðu náttúra og sinnalag bregdað saman í eina hægri eind í hennara list. Eftir lokna útbúgving í Danmark búsettist Ruth Smith saman við húskinum í Suðuroy. Sum listafólk livdi hon í einingi, og hon andaðist brádliga undir umstøðum, eingin kennir til fulnar.

Ruth Smith (1913–1958) is the colourist among the first generation of Faroese painters. An Expressionism with a fine sense of portraying the play of colours in light was her point of departure. An intense and expressive painting style is at the same time a testimony to a tense disposition. In this way, nature and mind meet in her art in a higher unity. On finishing her education in Denmark, Ruth Smith settled with her family in her home island of Suðuroy, where she lived as an isolated artist and died unexpectedly under unsolved circumstances.

Agusta Westland 139: OY-HIL

Sámal Joensen­Mikines (1906–1979) er tann fyrsti veruligi, føroyski listamálarin. Hjá honum fær listin sína egnu rødd við havi og bygd, jarðarferð og grindadrápi, ið verða lýst í máttmiklari ekspressionistiskari naturalismu stundum við ávirkan úr romantikki og symbolismu. Inn í ávirkanina frá Edwardi Munch leggur hann eina stranga og náttúruvakra tyngd í eitt egið – og føroyskt úttrykk. Mikines varð útbúgvin í Danmark, har hann búði meginpartin av lívinum, og har fekk hann eisini tilnevnið eftir oynni, har hann vaks upp.

Sámal Joensen­Mikines (1906–1979) is the first major painter in Faroese fine art. In him Faroese art gains its own voice; ocean and villages, funerals and whale hunts are depicted in a forceful expressionistic naturalism that encompasses both romantic and symbolic touches. He combines an influence from Edward Munch with a tight objectivity and weighty quality in a personal – and Faroese – expression. Mikines was educated in Denmark, where he also lived for most of his life and where he received his nickname, a reference to his home island, Mykines.

Flogleiðir Routes

OY-RCK (INGÁLVUR) S/N 8918

Type: Airbus 320-251N

Seats: 174

Engines: 2x CFM LEAP 1A26

Length: 37,57 m

Wingspan: 35,80 m

Max Speed: 833 Km/h

Max Range: 6.500 Km

OY-RCL (TITA) S/N 10006

Type: Airbus 320-251N

Seats: 174

Engines: 2x CFM LEAP 1A26

Length: 37,57 m

Wingspan: 35,80 m

Max Speed: 833 Km/h

Max Range: 6.500 Km

OY-RCJ (WILLIAM) S/N 7465

Type: Airbus 320-214

Seats: 174

Engines: 2x CFM56-5B4/3

Length: 37,57 m

Wingspan: 34,10 m

Max Speed: 911 Km/h

Max Range: 4.800 Km to 5.700 km

OY-RCM (ELINBORG) S/N 05084

Type: Airbus 320-214

Seats: 180

Engines: 2x CFM56-5B4/3

Length: 37,57 m

Wingspan: 34,10 m

Max Speed: 911 Km/h

Max Range: 4.800 Km to 5.700 km

OY-HIH (RUTH) SN: 31718

Type: Agusta Westland 139

Built: 2015

Engines / power: 2 stk Pratt & Whitney PT6C-67C (2 x 1862 SHP)

Lenght: 16,42 m

Lenght fuselage: 13,52 m

Width: 2,26 m

Height: 4,98 m

Main rotor diameter: 13,80 m

Weight empty: 4.600 kg

Weight fully loaded: 7.000 kg

Max speed: 310 km/t

Normal speed: 259 km/t

Max altitude: 6.096 m

Passengers: 15

OY-HIL (SÁMAL) SN: 31722

Type: Agusta Westland 139

Built: 2015

Engines / power: 2 stk Pratt & Whitney PT6C-67C (2 x 1862 SHP)

Lenght: 16,42 m

Lenght fuselage: 13,52 m

Width: 2,26 m

Height: 4,98 m

Main rotor diameter: 13,80 m

Weight empty: 4.600 kg

Weight fully loaded: 7.000 kg

Max speed: 310 km/t

Normal speed: 259 km/t

Max altitude: 6.096 m

Passengers: 15

NEW YORK

Evropa­rutur (Europe Routes ) NORЭrutur (NORD Routes ) SÓL­rutur (SUN Routes )

BARCELONA

GRAN CANARIA

MALLORCA

PARÍS

EDINBURGH

FØROYAR

KEFLAVÍK

BILLUND

AALBORG

OSLO

KEYPMANNAHAVN

THE HEART OF SHOPPING THE HEART OF SHOPPING

The largest shopping centre in the Faroe Islands

SHOPS: Mon.–Thurs.: 10–18 // Fri.: 10–19 // Sat.: 10–18

RESTAURANTS: Mon.–Sat.: 9–21 // Sun.: 12–22:30