Atlantic Review Edition #1 2023

Our Daily Bread

When a well baked sourdough loaf comes out of the oven it feels like magic to Fríða Hansen and Randi Olsen, who own and manage the microbakery Breyðvirkið. You will find their story in this edition.

CONCERTS EXHIBITIONS FILMS THEATRE DANCE LITERATURE ARCHITECTURE

Welcome to the Nordic House, the cultural centre of The Faroe Islands

Community and unity

Human beings thrive in community and we arrange our lives accordingly coming together around shared purposes big and small. It can be in any formation ranging from knitting clubs, sports teams, family and friends to political organisations, volunteering and so on.

In the Faroe Islands, as in many other countries, the football community is close-knit. And a few years ago an entirely new sports discipline emerged, health football. As part of a research project several women’s teams were founded with players who were entirely new to the sport. The ripple effect is noticeable, because in addition to the many interesting conclusions of the research project, and that football now is recognised as a medical treatment, several of the football teams are still playing. One of them is FC Trón and Atlantic Review joined them one evening for a chat about football and community. Community and togetherness are also keywords in another article in the magazine this time. Sea swimming has become very popular in recent years, and several associations have been founded for the purpose of bringing people together to dip or swim in the sea. Aldan in Miðvágur is a relatively new association, but has many active members and many exciting activities on their programme. Inga Poulsen Dam is a member of Aldan, and she describes her seajoy and the strong sense of unity in an interesting article in this edition.

From swimming to theatre. A debate has raged for years about what would be the ideal location for a new National Theatre. Now the decision has finally been made. The new theatre will be located on the Tórshavn seafront. And the bid submitted by the Faroese architect firm MAP Arkitektar was the winning design. Their proposal was chosen for its capacity to interlink

the theatre and its east harbour surroundings overlooked by the historical lighthouse, Skansin. We have an article for you about the architectural thinking underpinning the exquisite new building.

In the very neighbourhood where the National Theatre will be located, the micro bakery Breyðvirkið has been treating customers to its wares for three years. The young women who own and run the bakery have already received several prizes and accolades for their entrepreneurship and green mindset. In all their work they strive to ensure that their products are environmentally friendly, organic and that waste is kept to a minimum. A good day at the bakery is when the shelves are empty, because ‘sold out’ are not bad words to the sourdough bakers on the hill above Tórshavn’s harbour, who you can read about on page 64.

We have collected this and many other fascinating reads for you to enjoy on your travels. Why not meet the Faroese TikTok star Rani Petersen, learn about the large-scale FarGen research project or dive into Sjúrður Hammer’s passion for bird eggs.

Welcome aboard and happy travels!

Jóhanna á Bergi CEO

Photo: Jón K. Joensen

Buy at Vágar Airport or in our Teleshops in Tórshavn, Hoyvík, Klaksvík, Saltangará and Tvøroyri.

Photo: Erla Ziskasen

Innihald / Contents:

08 Havsvimjing: Ein symbiosa millum menniskja og náttúru

Sea Swimming: A symbiosis between mankind and nature

18 Egghøvdið Sjúrður

Sjúrður is an egghead

30 FC Trón er nógv meira enn bara fótbóltur

FC Trón is much more than just football

40 Glæsiligt tjóðleikhús bindur saman Skansan og Havnar bý

Magnificent National Theatre Linking the Lighthouse and the City

50 Føroyska TikTok-fyribrigið

Reiley stendur á gáttini til altjóða tónleikagjøgnumbrotið Faroese TikTok Phenomenon

Reiley on Brink of Global Stardom

64

Eitt væleydnað súrdeiggjbreyð er sum gandur

A perfect sourdough is like magic

74 Føroyska FarGen verkætlanin: Undirstøðukervi til gransking á altjóða stigi

FarGen the Faroe Genome Project: Infrastructure for World-Class Research

90 Barnasíðan Children’s page

91 Krossorð & Sudoku

Crossword puzzle and Sudoku

92 Nøvnini á flotanum hjá Atlantic Airways Fleet names

94 Søgan um Atlantic Airways The story of Atlantic Airways

ATLANTIC REVIEW is published by Atlantic Airways, Vagar Airport, FO-380 Sørvágur, tel. +298 34 10 00. Advertising: atlanticreview@atlantic.fo. Editor: Ingrid Bjarnastein – ingrid@atlantic.fo.

Layout: Jensia Gaardlykke Rossum – jensia@atlantic.fo. Responsibility: Jóhanna á Bergi. Proof and translation: Sprotin.fo. Printed by: foroyaprent.fo. This publication may only be reproduced in agreement with the publishers. Cover: Breyðvirkið. Photo by: Súsanna Smith Johansen.

SKRIVAÐ HEVUR INGRID BJARNASTEIN

MYNDIR: SÚSANNA SMITH JOHANSEN

EIN SYMBIOSA MILLUM MENNISKJA OG NÁTTÚRU

At dyppa ella svimja á sjónum er nakað, ið veruliga hevur tikið dik á seg seinastu árini í Føroyum. Fleiri dyppifeløg hava sæð dagsins ljós, og eitt teirra er Aldan í Miðvági. – Tá ið vit koma upp aftur, er ongin okkara kedd ella í ringum lag. Heldur tvørturímóti. Vit eru glaðar og fyltar við takksemi. Og hetta er ein gáva, tú fært hvønn tann einasta dag, tá ið tú dyppar, sigur Inga Poulsen Dam, sum er limur í Alduni og tiltakslimur í nevndini

‚Drekki mær eyguni full/av havi/ í morgun/Og livi.‘ Soleiðis yrkir viðareiðisskaldið Christian Matras.

Inga Poulsen Dam tekur ímóti í hurðini í einum stórum, síðum, tjúkkum, svørtum jakka, sum sær bæði bleytur og heitur út. Væl dæmd og í góðum hýri sigur hon, at hon júst hevur verið og svomið á sjónum í Miðvági. Og jakkin er fastur ‚dyppijakki‘.

Í Føroyum kenna vit best Ingu Poulsen Dam fyri hennara borgarliga starv sum prestur í Vága prestagjaldi. Og tað hoyrist eisini á henni, tá ið hon tosar og hugleiðir, at hon er væl fyri og sterk í tí talaða orðinum.

– Eg eri altíð tíðliga uppi um morgunin, síðani arbeiði eg, til klokkan verður 10, og so fari eg at svimja. Mær dámar best at svimja um morgnarnar, tí so situr vælveran í kroppinum allan dagin, sigur hon.

Og tað er júst hetta, vit tosa um hendan heystmorgunin í Miðvági. At dyppa. Ella svimja í sjónum. Inga hevur svomið í sjónum síðan august 2020.

– Tað var mitt í koronutíðini, og ein her í Miðvági segði, at eg átti at komið við. Eg bað hana senda mær eini boð, tá ið tær fóru næstu ferð. Og so fór eg bara. Tað kann sjálvsagt hava spælt inn, at mann kanska hevði brúk fyri onkrum øðrum í koronutíðini, uttan at eg havi hugsað um tað, men eg hugsaði, at eg kundi líka so væl royna, tí tað var so freistandi, greiðir Inga Poulsen Dam frá.

ALDAN

Inga Poulsen Dam er limur og tiltakslimur í nevndini í Alduni, sum er eitt áhugafelag í Miðvági fyri tey, ið dyppa og svimja á sjónum. Thilda Gaardlykke er forkvinna og stigtakari til felagið. Hon fór sjálv, eins og Inga, í gongd við at dyppa í koronutíðini. Hon dyppaði saman við sínum svigarinnum, sum høvdu dyppað eitt sindur fyrr, og Thilda gjørdist bitin frá fyrsta degi.

– Eg fekk beinanvegin kensluna av, at hetta er nakað, eg tími at gera hvønn dag, sigur Thilda.

– Eg fekk at vita, at kanska var tað ikki so snilt, men mín hugburður var, at antin var tað hvønn dag ella als ikki. Okkara fyrsti túrur útí var um miðjan juli í 2020, og vit hildu so á. Tað hevði við sær, at fleiri komu oman á sandin at kanna hvat og hvussu, og at enda gjørdu vit ein bólk á Facebook, har vit kundu boða frá, tá ið vit fóru, so vit kundu dyppa saman, sigur forkvinnan í Alduni frá.

Inga Poulsen Dam

tú at

flyta heim? Ætlar

Eitt væl fyrireikað bústaðarkeyp byrjar langt áðrenn, tú hyggur eftir bústaðnum.

Tí er tað altíð skilagott at práta við okkum, áðrenn tú byrjar at leita. Vit kunnu hjálpa tær at fáa yvirlit yvir tínar fíggjarligu møguleikar á bústaðarmarknaðinum. Tá ert tú væl ílatin, um dreymabústaðurin brádliga er har.

Soleiðis fyrireikar tú teg til eitt bústaðarkeyp

• Skriva ein ítøkiligan ynskilista. Hugsa um núverandi og framtíðar tørv; um stødd á bústaði, rúm, staðseting, hæddir, aldur, slag av bústaði, stíl o.a.

• Royn roknaran á heimasíðuni hjá okkum, og fá eina vegleiðandi bústaðarútrokning.

• Práta við okkum um tínar møguleikar. Fá fíggjarligt yvirlit og góð ráð um tína fíggjarstøðu, so kanst tú lættari velja hóskandi bústað.

• Tú finnur nógvar ymiskar bústaðir kring landið á betriheim.fo

• Vend aftur til tín ráðgeva, tá tú hevur funnið ein bústað, tú vilt bjóða uppá, og fá tilsøgn um fígging.

betri.fo/bustad

Aldan er eitt virkið felag við umleið 70 limum, sum kann sigast vera rættiliga nógv í mun til íbúgvatalið í bygdini. Felagið varð sett á stovn í november 2020, og endamálið er, umframt at skipa virksemið viðvíkjandi dypping, at savna pening saman til eitt dyppihús og at skapa trivnað í bygdini.

– Í Alduni gerst tú partur av einum livandi felagsskapi, sum vil samansjóða og hava tað gott saman. Hetta eru fólk, sum annars kanska ikki høvdu komið saman. Og um tú ikki gongur í bindiklubba, til ítrótt ella líknandi, so er skjótt, at tú ert nógv einsamøll. Vit eru allar samdar um, at tað at svimja saman skapar eitt samanhald,

sum ikki kann lýsast, men má upplivast, greiðir Thilda frá.

– Aldursspennið er heilt frá 14 til 75 ár, tað krevur ongar førleikar at vera við. Allar luttaka á jøvnum føti, og tað er júst tað, ið ger tað so stuttligt, heldur hon.

Og júst hetta við felagsskapinum og samanhaldinum er Inga púra samd um:

– Tað er ein ótrúliga góður felagsskapur rundan um hetta at svimja saman, hóast tað ofta er ógvuliga stutt tíð, vit eru saman. Vit klára ikki at vera úti so leingi, tí tað er so kalt, so vit skunda okkum heim.

Í fjør fekk Aldan vitjan av einum íslendskum dyppifelagi, og tað hepnaðist so mikið væl, at tær nú hava avtalað at fara til Íslands at dyppa í summar. Thilda Gaardlykke væntar, at tær verða einar 50, ið fara avstað at vitja íslendska felagið, ferðast í Íslandi og dyppa har.

EIN KOSMISK UPPLIVING

Inga Poulsen Dam gjørdist, eins og Thilda Gaardlykke, bitin av svimjingini eftir fyrsta dypp.

– Eg hugsaði, at hetta fer at vera øgiliga kalt. So eg legði meg beinanvegin útí. Onki við at vassa fyrst og vera krillut. Hóast eg fekk eitt kuldabit, so gjørdist eg púra bitin av tí, sigur hon.

– Tað týdningarmikla við hesi upplivingini er symbiosan millum menniskja og náttúru, sum tú so sterkt upplivir, tá ið tú svimur á sjónum. Og hendan symbiosan gevur tær gleði. Sjálvandi kanst tú fara ein rennitúr uttandura, sum eisini kann vera ein góð uppliving, men tú fært ikki hesa somu styrkina, sum tá ið tú ert í sjónum. Alt gerst so livandi, tá ið tú ert á sjónum saman við fuglum, krabbum og smáfiskum, og tað fært tú ikki, tá ið tú rennur.

Nú svimur Inga Poulsen Dam hvønn dag, og dagligi túrurin útí er eitt, hon ikki vil vera fyriuttan. Og sambært henni ger tað nakað gott fyri bæði kropp og sál. Hon lýsir tað sum eina kosmiska kenslu.

– Tað, at nakað er til og ikki onki, er jú ótrúligt. Vit stíga út í tað opna rúmið, tá ið vit fara út. Út í eitt rúm, sum er á eini jørð í einum alheimi, sum vit ikki hava skapt. Náttúran er ikki neutral.

Thilda Gaardlykke, forkvinna í Alduni

„Vit eru ein lítil brikkur í alheiminum, hví hava vit ikki hetta perspektivið hvønn morgun, tá ið vit fara upp?“

Hon hevur ljóð, ljós og litir. Hvat hevði hent, um náttúran var neutral og uttan júst alt hetta? Hvat hevði hent við okkara sansum og sinni? Uttan nakra symbiosu millum menniskja og náttúru hevði Christian Matras ikki kunnað yrkt: ‚Drekki mær eyguni full av havi í morgun – og livi‘. Vit eru ein lítil brikkur í alheiminum, hví hava vit ikki hetta perspektivið hvønn morgun, tá ið vit fara upp? Tú kanst kalla tað tað, tú vilt, men fyri meg er hetta nakað, sum ger tað til eina kosmiska kenslu. Eg hevði veruliga ikki væntað, at tað at svimja á sjónum fór at geva so nógv á hesum økinum, sigur hon og hugleiðir víðari: – Legg til merkis, hvussu náttúran ávirkar sinnið. Náttúran er sum ein stemmigaffil. Ein stemmigaffil stillar rætta tónan til eitt kór ella eitt ljóðføri. Og tá ið tú fert útí, upplivir tú júst tað. Morgunljósið stillar sinnið, so tað verður ljóst, og um kvøldið, tá ið myrkrið spakuliga tekur til, fáa vit eitt annað huglag. Verður sinnið soleiðis stemmað í náttúruni, gerst tað ein klangbotnur fyri lívi, ljósi, litum og ljóði. Og haðani er tað mest, sum at kroppur og sál og andi fáa ein rættan tóna innan í tær sjálvari.

Úr køksvindeyganum í húsum sínum ovarlaga í Miðvági sær hon beint oman á kaiøkið og staðið, har hon plagar at dyppa. Í dag er gráligt, eitt sindur kølið, men veðrið er eingin forðing.

– Eg taki sjálvandi eingi óráð fyri, og tað er altíð best, at tú ikki fert einsamøll. Tú dyppar eftir umstøðunum og veðrinum, tí tað er sjálvsagt ikki vandaleyst. Er ov nógvur uppgangur, svimur tú ikki, men tú kanst dyppa og framvegis fáa kuldabitið í kroppin, fortelur hon.

Hon ásannar, at tað at fara útí er langt frá bara ein behagilig uppliving. Tí sjógvurin er, sum vera man, kaldur, hóast vit í Føroyum hava Golfstreymin, sum ger, at hitin ikki fer niður um eitt vist.

– Tú skalt taka teg saman hvørja ferð. Tað er ikki bara behagiligt. Tú verður niðurkøld og ristir í kulda aftaná, men ongin bakkar, og allar fara útí hvørja ferð. Men tað er ikki, fyrr enn tú gert tað, at tú veitst, hví tú hevur brúk fyri tí, sigur Inga.

– Tá ið vit koma upp aftur, er ongin okkara kedd ella í ringum lag. Heldur tvørturímóti. Vit eru glaðar og fyltar við takksemi. Tað er í roynd og veru er ein gáva, tú fært hvønn tann einasta dag, tá ið tú dyppar. Nú ljóðar hetta alt so positivt, men sannleikin er, at gleði er nakað, tú skalt fyrihalda teg til. Tú skapar hana ikki, men gleði er eitt, tú fært umframt.

SJÓGLEÐI

Tá ið Inga Poulsen Dam skal seta eitt orð á hetta við at svimja á sjónum, kemur hon við orðinum ‚sjógleði‘.

– Gleði er stokkut og farandi, tað vita vit, tí nógv kann fjala útsýnið til lívsgleðina. Og kortini er tað, sum vit kunnu kasta eitt akker í gleðina, so hon ikki rýmir so skjótt. Tí fert tú at svimja um morgunin, hevur tú vælveruna í kroppinum mestsum allan dagin, og harvið megnar tú at halda fast í gleðini. Sjógleðini.

Inga heldur eisini, at tað ber til at kalla svimjingina fyri eina rituella vælveru, sum kann vera við til at mótvirka viljaloysi, keðsemi, ógleði og vónloysi. Tað er, sambært henni, stutt sagt ein góður, gevandi vani.

– Fyri meg er svimjingin ein rituell vælvera.

Tað gerst eitt ritual, tí tú fært hesa kosmisku kensluna, eg havi tosað um, samstundis sum tað eisini er ein góður vani, tí tú fært so nógv í gávu við at svimja, sigur Inga.

„Tað er veruliga bæði sjógleði og lívsgleði, vit uppliva á sjónum.“

Tá ið Inga verður spurd, um hon merkir mun á nú, og áðrenn hon fór at svimja á sjónum, svarar hon:

– Tað er kanska meira ein lærdómur í tí. Hvussu gott tað er at vera í gongd við kroppinum; kroppur og sál skulu hava sítt hvønn dag, og við at svimja á sjónum fært tú orku til dagin. Júst tí náttúran sjálv er fylt við orku. Tú gert ein innsats, og so fært tú gávuna – umframt. Ein kelda til gleði.

Av ítøkiligum kropsligum munum nevnir Inga Poulsen Dam, at húðin hevur fingið tað nógv betri, eftir at hon fór at svimja í sjónum. Hon vaskar ikki saltvatnið av aftur, men letur tað sita á húðini, sum eftir øllum at døma hevur gjørt henni væl.

– Eg brúkti dagkrem hvønn dag, tí annars gjørdist húðin alt ov turr. Men tað geri eg ikki

longur, tí tað er ikki neyðugt, so saltið ger okkurt gott fyri mína húð.

Tað er torført at koma uttan um sangin hjá Anniku Hoydal, har hon so rámandi yrkir, ‚nú ert tú aldan, og eg eri tarin‘, tí tað er veruliga kenslan, tú fært, tá ið Inga lýsir sjógleðina og tað at svimja á sjónum. At gerast partur av stóru kreftunum í náttúruni og ljósinum í eini fullkomnari symbiosu, har tú føðir bæði kropp og sál.

– ‚Drekki mær eyguni full/av havi/ í morgun/ Og livi‘. Er tað ikki vakurt? Og soleiðis er tað veruliga. Tá ið vit fylla sansirnar við veðri og náttúru, kenna vit, at vit liva. Tað er veruliga bæði sjógleði og lívsgleði, vit uppliva á sjónum, sigur Inga Poulsen Dam at enda.

Mamma Thildu Gaardlykke, Margret í Líðini, hevur bundið heitar og vakrar dyppihúgvur, sum fleiri av teimum, sum dyppa, brúka fyri at halda hitanum

Think mash-up.

Think grazing sheep outside the shopping centre. Think DJ-sets inside, while sea shanties are sung outside. Think medieval costumes with the latest smartphones in their pockets. Think small island life and city life in the same sphere. Think modern architecture with a turf roof. Think fusion cooking in a 300-year-old house. Think internet everywhere and Big Brother nowhere. Think mash-up. Not made-up. Welcome to Tórshavn.

Sea Swimming:

A SYMBIOSIS BETWEEN MANKIND AND NATURE

Sea dipping and sea swimming have grown immensely in popularity in the Faroe Islands in recent years

In the Faroe Islands Inga Poulsen Dam has been sea swimming since the pandemic when a friend encouraged her to come along.

She now leaps into the sea every day, ‘I rise early and work until 10, and then I go swimming. I prefer to swim in the morning, because that way the wellbeing stays in the body the whole day.’

ALDAN

Inga is a member of Aldan, the local association in Miðvágur for sea bathers. Thilda Gaardlykke founded and chairs Aldan. She too started during the pandemic, ‘I immediately felt that this was something I wanted to do every day. I was told that might not be smart, but my attitude was either every day or nothing.’

When Thilda started dipping regularly with her sisters-in-law, it drew more people to the beach. So they set up a Facebook group to coordinate and Aldan grew from there into an active association with around 70 members, that is quite a few considering the number of residents in Miðvágur.

The association’s objective is, in addition to organising dipping activities, to fundraise for a sea swimming cabin and work for wellbeing in the village.

Aldan brings together people from 14 to 75. Anyone can join and all are equal. ‘We are people who might not otherwise come together. If you are not in a knitting club or sports team, you can easily spend a lot of time alone and we all agree that bathing together creates a union, which cannot be put into words only experienced,’ Thilda explains.

A COSMIC EXPERIENCE

Inga Poulsen Dam knew before her first dip that it would be cold, ‘But I jumped right in. No wading in first. Though I got a cold shock, I was fascinated.’ And she adds, ‘Everything comes alive when you are in the sea with birds, crabs and little fish (...) you don’t get that when you run.’

Inga describes the daily swim as a cosmic experience.

‘We step into open space when we go outside. Into a room on a planet in a universe, which we didn’t create. Nature is not neutral. It has

sounds, light and colour. (...) Without a symbiosis between mankind and nature the Faroese poet Christian Matras couldn’t have written, “I drink my eyes full of sea this morning – and life.” We are but a fragment of the universe, why don’t we have this perspective every morning when we get up? You can call it what you will, but for me this makes sea swimming a cosmic sensation.’

Though Inga never lets the drizzle or cold keep her from the sea, she urges caution. It is best not to go in alone and to bathe according to the conditions. When the sea is a little rough it is not advisable to swim, but you might still be able to dip and get that cold shock.

And a shock it is, Inga acknowledges that sea swimming is not exactly pleasant, ‘You have to woman up every time. (...) It chills you to the bone and you are shaking afterwards, but nobody ever backs out.’

The lure of the sea is that when the bathers return to shore nobody is sad or in a bad mood. On the contrary says Inga, ‘We’re happy and filled with gratitude. This is the gift you get every single day you dip.’

SEAJOY

Inga has a way with words and has coined the term ‘seajoy’, ‘Happiness is short-lived and transient, we know that, it’s easy to loose sight of the joy of living. Still, it is as if we can cast an anchor into the joy, so it doesn’t flee as quickly. Because if you go swimming in the morning the wellbeing sits in the body all day, and that way you can hold on to the joy. The seajoy.’

Inga says she can feel a difference between now and before she started sea swimming:

‘Perhaps there is a lesson in it. About how good it is to use the body, body and soul need nurture every day, and sea swimming gives you energy for the day. Precisely because nature itself is filled with energy. You make the effort and then you receive a gift, a source of joy.

Before the interview concludes Inga repeats the lines, “I drink my eyes full of sea this morning. And life” and muses, ‘Isn’t it beautiful? This is truly what it is like. When we fill our senses with weather and nature, we feel that we are alive. In truth we experience both seajoy and life joy in the ocean.’

SKRIVAÐ HEVUR UNI LEITISSTEIN HANSEN

MYNDIR: ERLA ZISKASEN

Egghøvdið SJÚRÐUR

Sjúrður Hammer hevur givið skúgvi úti í Skúvoy kettumat í einari roynd at fáa greiðu á, hvussu føðin ávirkar støddina á skúgvaeggum. Hann hevur mátað øll skúgvaegg, sum finnast á søvnum kring heimin. Og so hevur hann skrivað PhD­ritgerð um, hvussu skúgvaegg kunnu nýtast til at staðfesta umhvørvisdálking.

Sjúrður Hammer er partur av einum minniluta av fuglafrøðingum kring heimin, sum halda, at fuglaegg eru áhugaverd

– Hóast tað stendur í so at siga øllum lærubókunum um lívfrøði, so er tað skeivt, staðfestir Sjúrður Hammer, fuglafrøðingur, avgjørdur, meðan hann hálar eina kommoduskuffu út á heimakontórinum.

Heimakontórið hjá Sjúrði Hammer er ikki sum vanlig kontór. Gaman í, har standa ein telduskíggi og ein fartelda á skrivborðinum, ein skrivstovustólur, ið hoyrir til borðið, og so eru hillarnar á tremur við bókum.

Men har steðgar eisini øll samanbering við vanlig heimakontór.

Á kontórinum hjá Sjúrði Hammer eru nevniliga skøltar av øllum teimum vanligastu sjófuglunum, tí hann heldur, at tað er spennandi at hugsa um, hvussu nevini eru lagað til mátan, ið sjófuglar finna føði.

Á einum veggi hongur ein montra við einum risastórum eggi frá einum emu, sum er ein avstraliastrutsur. Eggið hevur Sjúrður Hammer sjálvur tømt.

Og so eigur Sjúrður eisini eina steinrunna tonn av einum megalodoni, sum er størsta hávaslag, ið hevur livað her á jørð, men sum nú er útdeytt. Tonnina keypti hann í dýrum dómum í Skotlandi.

„Og so vita føroyskir bjargamenn, at órógvar tú lomvigan, so tekur hann eggið við sær út av rókini.“

TAÐ BERA HUMBUKK

Kommoduskuffan er eisini á kjafti við fuglaeggum. Tey flestu hevur Sjúrður Hammer arvað frá Niels á Botni, bónda í Nólsoy, ið samlaði eggini fyrst í fimmtiárunum.

Sjúrður tekur eitt lomvigaegg upp úr skuffuni og snarar tí runt á sjálvari kommoduni. Eggið melur í klingur uttan at rulla útav.

– Nógvir lívfrøðingar tvíhalda um, at orsøkin til, at lomvigaeggið hevur serliga keyluskapið, er at eggið ikki skal rulla út av eggini, har lomvigin reiðrast. Tað er eisini eitt snøgt hugskot, ið hevur fingið innivist í nógvum lívfrøðibókum, men í veruleikanum er tað tað bera humbukk, staðfestir Sjúrður Hammer sjálvvissur.

– Eitt fult lomvigaegg melur ikki líka væl runt um seg sjálvt, sum eitt tómt lomvigaegg ger. Og so vita føroyskir bjargamenn, at órógvar tú lomvigan, so tekur hann eggið við sær út av rókini.

Bergur Olsen, fuglafrøðingur, vísti Sjúrði Hammer á, at keyluskapið kemst av mátanum, ið lomvigin bølir egginum.

– Lomvigin hevur eggið á beinunum, meðan hann bølir á tí. Tann rundi endin, har fostrið mennist innanfyri, hevur tá størst møguliga kontakt og hitaveksling við vaksna fuglin, sum bølir. Eggjaskalið er tjykst í tí spíska endanum, sum vendir út frá fuglinum og niður móti rókini. Lomvigarnir standa sum sild í tunnu á rókini, og

lomvigarøkurnar eru tískil skítfullar av skarni, so tað er eisini ein lívfrøðilig verja í keyluskapinum.

TAÐ MEST FULLKOMNA

Tú skal ikki vera serliga leingi saman við 40 ára gamla Sjúrði Hammer, áðrenn tað verður tær greitt, at hann er sera hugtikin av fuglaeggum. Tað er ikki heilt av leið at siga, at Sjúrður Hammer er eitt egghøvd.

Hugtakið ‚egghead‘ er enskt og merkir ein væl útbúgving og gløggur persónur. Tað er Sjúrður Hammer. Tvinna tað saman við, at hann skrivaði sína PhD-ritgerð um skúgvaegg, so hevur tú í orðsins rætta týdningin eitt rættiligt egghøvd.

– Verður ikki eisini sagt egghøvd um mannfólk, ið eru eitt sindur tunnhærd, leggur Sjúrður Hammer skemtandi afturat.

– Mær dámar sera væl lýsingina av fuglaegginum sum tað mest fullkomna yvirhøvur. Eggið er tann fullkomna samanrenningin av formi og funktión. Tað er helst eisini orsøkin til, at egg altíð hava hugtikið okkum menniskju, og vit hava páskaregg, Kinderegg, Fabergé-egg, og heimsins kendasti stólur er sniðgivin og uppkallaður eftir egginum, útgreinar Sjúrður Hammer.

Men samstundis sum vit halda, at egg eru flott og hugtakandi, so er teirra endamál sjálvsagt fyrst og fremst at føra lívfrøðiliga arvatilfarið víðari.

– Vit byrjaðu øll sum eitt egg einaferð. Men av tí at fuglaegg verða vorpin og mennast uttan fyri kroppin, so noyðast tey at vera bæði vøgga, matpakki og mangt annað hjá hesum løgnu skapningunum, sum vit kalla fuglar. Eggið er nóg sterkt til, at fuglurin kann bøla á tí. Tað er tó ikki so sterkt, at ungin klárar at bróta út úr egginum. Eitt nú eru litirnir og mynstrið á tjaldurseggunum lagað til umhvørvið, har tjaldrið reiðrast, so eggini eru trupul hjá rovfugli at finna. Æðueggini eru hvít, tí æðan bølir á eggunum alla tíðina, og tí hevur æðan ikki fyri neyðini at fjala eggini. Lomvigaeggini eru hinvegin sera fjølbroytt í liti, soleiðis at foreldrini, sum standa trunkað saman við øðrum lomvigum á rókini, skulu kenna síni egg aftur. Atdrátturin at fuglaeggunum hevur eisini eina skuggasíðu, tí tann sami vakurleikin við fuglaeggunum, sum altíð hevur hugtikið fólk, gjørdi eisini, at fólk fóru at samla upp á fuglaegg.

HEILSUSIMULATOR

ROYN TÍNA VITAN Í VERULEIKAKENDUM UMSTØÐUM

TAK SKEIÐINI TÁ TÚ ERT HEIMA

Vit hava nýggjastu tøknina og bestu umstøðurnar at læra nýtt.

Siglir tú úti ella heima er tað ómakaleyst at taka skeiðið hjá okkum. Vinnuháskúlin hevur í 130 ár útbúgvið tey bestu av teimum bestu.

VIT BJÓÐA ØLL SKEIÐ

 BRM-skeið  ERM-skeið

 ECDIS-skeið  Tecdis-skeið

 GOC-skeið  Heilsu-skeið

 DP-skeið  ARPA-skeið

 Eldsløkkingar-skeið  Trygdar-skeið

 SSO-skeið  Stroppa-skeið

… og nógv onnur skeið

Finn skeiðsyvirlit og tilmelding á www.skeid.vh.fo

Vitbyrjaðuøllsumeitteggeinaferð “

„

– Eggjasavningin bleiv so útbreidd, at hon gjørdist ein hóttan móti fleiri fuglasløgum. Eggjasavningin bleiv tískil ólóglig og rikin undir jørð. Men tað, ið eisini hendi, var, at eggjafrøðin, ella ‚oology‘, somuleiðis bleiv rikin undir jørð. Í 70 ár hevur eggjafrøði verið eitt vísindaligt tabu, men vit eru nú ein lítil minniluti av fuglafrøðingum, sum aftur halda, at fuglaegg eru áhugaverd.

TEY TÍGGJU PROSENTINI

Tað er eitt sindur ilt at rúgva, tá ið tú hoyrir Sjúrð Hammer tosa so eldhugað um egg, at tað í roynd og veru var av tilvild, at hann fór undir at granska fuglaegg og endaði við at skriva sína PhD-ritgerð í lívfrøði um skúgvaegg.

Tíðliga fyrsta árið í hansara PhD-lestri við lærda háskúlan í Glasgow fekk Sjúrður Hammer eina kanningarhandbók frá vegleiðaranum, sum í síni tíð hevði fingið hana frá sínum vegleiðara.

– Handbókin stavaði frá einari lítlari náttúrufrøðiligari rannsóknarferð til Saksunar, sum tríggir ungir onglendingar gjørdu í 1961. Onglendingarnir sluppu at búgva á einum hoyggjhúslofti eitt heilt summar, meðan teir kannaðu skúgv og kjógva norðan fyri Saksun.

Sjúrður setti seg alt fyri eitt at skráseta mátingarnar í kanningarhandbókini, og hann sá beinanvegin, at okkurt ruggaði ikki rætt í mun til tær kanningar av skúgvi, ið hann sjálvur hevði verið við til at gera í Føroyum.

– Tað vísti seg, at skúgvaegg í dag eru tíggju prosent minni, enn tey vóru fyri hálvthundrað árum síðani. Tað er ein rættiliga eyðsýndur støddarmunur og setir alt fyri eitt spurningin: Hví?

HEVUR KANNAÐ ØLL SKÚGVAEGG

Sjúrður Hammer setti sær fyri at svara spurninginum, og í tilgongdini hevur hann kannað øll skúgvaegg, ið finnast á søvnum kring heimin.

– Tað kann gera meg rættiliga eyðmjúkan at hugsa um, at eg sum ein annar Indiana Jones havi sitið og mátað skúgvaegg, sum onkur hevur hentað í Føroyum í 1820. Eggini eru síðan varisliga tømd og seld onkrum eggjasamlara, og umvegis henda eggjasamlaran eru eggini endað

á einum savni, har eg so havi sitið við teimum 200 ár seinni. Hetta tíðarskeiðið hava tvey heimskríggj verið, men her hava vit ein skroypiligan lut, ið er komin heilur burtur úr hesi tíðini. Tað er rættiliga hugtakandi.

Sjúrður Hammer ásannar, at savnsvørðar ofta hava staðið uppi yvir sær og eygleitt fyri at tryggja sær, at hann visti, hvat hann gjørdi.

– Eg havi einki egg brotið enn, og eg havi mátað egg í túsundatali, staðfestir Sjúrður Hammer errin.

GAV SKÚGVI KETTUMAT

Sjúrður Hammer bleiv eisini eitt slag av ‚persona non grata‘ úti í Skúvoy, tá ið hann brádliga møtti upp í oynni við einum platti av kettumati, sum hann ætlaði at geva skúgvunum í eini roynd at fáa greiðu á, hvussu føðin ávirkar støddina á skúgvaeggum.

„Vit eru tað, sum vit eta, verður sagt, og tað passar.“

– Tað dámdi skúvoyingum lítið, staðfestir Sjúrður læandi. – Eisini sølufólkini hjá Poul Hansen Heilsølu ristu við høvdunum, tá ið eg bílegði fleiri kartong av kettumati.

Ein kanning av lundaeggum í einum lundalandi í Noregi seinastu 20 árini hevur eisini staðfest eina lítla minking í støddini av lundaeggunum. Tað varð sett í samband við, at nebbasildastovnurin minkaði.

– Tískil legði eg meg upp at tí ástøðinum, at tað má vera atgongdin til føði, ið hevur ávirkað støddina á skúgvaeggunum. Vit valdu kettumat, tí kettumatur er proteinríkur, og tað er protein, ið fuglum tørvar fyri at framleiða egg.

Royndin við kettumatinum var eitt sindur miseydnað, heldur Sjúrður Hammer sjálvur.

– Tað var ikki ein serliga snøgg roynd, má eg viðganga. Skúgvar eru øgiliga territorialir og royna altíð at jagstra annan fugl úr sínum øki, so tað, sum í veruleikanum hendi, var, at har lógu fimm til tíggju skúgvar og bóltaðust um kettumatin. Mítt hjálparfólk og eg royndu so sum best bar til at skráseta, um tað vóru teir útvaldu skúgvarnir, ið vit høvdu merkt, sum fingu kettumatin. Men tað var lættari sagt enn gjørt.

VIT ERU TAÐ, VIT ETA

Royndin við kettumati varð tó ikki heilt so miseydnað, sum Sjúrður Hammer óttaðist fyri.

– Tað, sum bjargaði royndini, var, at vit kundu fylgja slóðini frá kettumatinum í skúgvapisunum. Vit eru tað, sum vit eta, verður sagt, og tað passar. Carbon (kolevni) og nitrogen (køvievni) isotopar kunnu siga okkum eitt sindur um, hvat vit hava etið. Eru tað mjólkarúrdráttir? Er tað úr sjónum? Er tað gularøtur ella neytakjøt? Alt hetta hevur rættiliga eyðkendar carbon og nitrogen isotopar, sum eisini síggjast aftur í djórum. Við at taka evarska smáar royndir av dúninum hjá skúgvapisunum sóu vit slóðir av kettumatinum. Tað kundu vit so leiða aftur til, hvussu eggini, ið pisurnar høvdu ligið í, sóu út, og um tey vóru størri enn vanligt.

Royndin úti í Skúvoy vísti, at kettumaturin hevði onga ávirkan á støddina á eggunum. Men skúgvur verpur altíð tvey egg, og tað vanliga er, at tað seinna eggið er eitt lítið sindur minni enn tað fyrra.

– Har sóu vit, at hjá teimum skúgvunum, ið høvdu fingið kettumat, var munurin á eggunum minni enn hjá teimum skúgvunum, sum ikki høvdu fingið kettumat. So har er kanska okkurt um tað, at hetta eyka ískoytið av kalorium, sum kettumaturin gav, ger mun í so máta. Tað var tó ikki ein týðandi munur, og tað var heldur ikki soleiðis, at bæði eggini vóru størri enn vanligt, men bara at munurin millum eggini minkaði.

IKKI SVARAÐ SPURNINGINUM ENN

Sjúrður Hammer hevur ikki endaliga svarað spurninginum enn, hví skúgvaeggini eru smærri nú enn fyri 50 árum síðani, og tað nívir hann.

– Vit hava nakrar hypotesur, og eg kundi hugsað mær at útgreinað úrslitini eina ferð afturat og givið tey út sum eina vísindaliga grein, sum eg havi gjørt við allar hinar partarnar av mínari PhD-ritgerð.

Sjúrður Hammer heldur, at orsøkin til munin í støddini á skúgvaeggunum í dag og fyri 50 árum síðani hevur okkurt at gera við, at tað var eitt tíðarskeið, tá ið óvanliga nógv nebbasild var til undir Føroyum – yvirflóð av nebbasild.

– Eg ímyndi mær, at tað er atgongdin til ávísar feittsýrur, sum kann hava verið viðvirkandi til broytingina í støddini á skúgvaeggunum, og tað er kanska har, at okkara roynd við skúgvunum úti í Skúvoy var ov stutt. Tú kennir hetta við, at føroysk børn eru størri enn onnur børn, tá ið tey verða fødd, og tað verður hildið, at ein partur av frágreiðingini hevur okkurt við feittsýrur at gera, og at vit eta nógvan fisk í Føroyum. Tað er eisini mín hypotesa í løtuni viðvíkjandi skúgvaeggunum, at tað er tað sama, sum hevur gjørt seg galdandi; at nógv sjóføði eitt tíðarskeið hevur givið størri avkom.

Men royndin hjá Sjúrði Hammer at svara spurninginum um skúgvaeggini hevur eisini gjørt, at aðrir spurningar um egg eru komnir undan kavi.

– Eg kannaði eisini havhesta- og lomvigaegg, meðan eg gjørdi mína PhD, og tað løgna er, at havhesta- og lomvigaegg eru ikki broytt tey síðstu 200 árini, men í skúgvaeggunum hevur tú henda týðandi munin frá 1961 og til í dag. Og tað, ið er uppaftur løgnari, er, at tey skúgvaeggini, ið eg havi mált, sum eru frá 1820 og fram til 1900, hava somu stødd, sum skúgvaeggini hava í dag. So har er okkurt óvanligt hent í tíðarskeiðinum frá 1950 til 1961, sum er orsøkin til broytingina.

EGGINI SLATRA UM DÁLKING

Hóast grammleikin hjá fólki at savna egg í gomlum døgum mundi avoytt fleiri fuglasløg, so eru gomlu eggjasøvnini í dag eitt týðandi amboð í at granska ídnaðardálking. Og júst spurningurin, hvat egg kunnu siga okkum um skaðiligu árinini av ídnaðardálking á umhvørvið, var sjálvur kjarnin í PhD-ritgerðini hjá Sjúrði Hammer, ið kallaðist ‚Nýtsla av skúgvaeggum til umhvørviseftiransing í broytingartíðum.‘

– Av tí, at eggjasamlingar eru aldargamlar, so bar til eitt nú í sekstiárunum at staðfesta, hvussu skaðiligt evnið DDT var fyri umhvørvið. DDT, sum fyrstu ferð varð framleitt í 1874, vísti seg at vera øgiliga gott til at týna smákykt, og sagt verður, at tað hevði ikki borið til at bygt Panamaveitina uttan DDT. Men fuglar eta smákykt, og við at samanbera við gomlu eggjaskølini bar til at síggja, hvussu eggjaskalið tyntist, tí DDT gjørdi, at fuglar mistu evnið at binda kalsium.

Avleiðingin var, at fuglaeggini brotnaðu, tá ið bøgan royndi at bøla á teimum, og tí bleiv DDT forboðið í Danmark í 1969.

– Í mínum arbeiði á Umhvørvisstovuni taka vit eisini fuglaegg til at kanna fyri ymisk dálkingarevni, so hetta er eitt áhaldandi arbeiði og áhugi hjá fleiri av okkum, staðfestir

Sjúrður Hammer.

SKÚGVURIN HART RAKTUR

Sjúrður Hammer er aftur í Skúvoynni og ger kanningar av skúgvinum. Nú eru umstøðurnar mundandi døkkari enn í sambandi við PhDritgerðina um skúgvaegg. Fuglakrím er farið at gera um seg í Føroyum og hóttir av álvara skúgvastovnin.

– Tað er ein syrgilig sjón úti í Skúvoy. Vit halda, at um 70 prosent av kynsbúnu skúgvunum eru deyðir, um vit samanbera við stovnstøl frá 2014. Eg hevði ongantíð trúð, at ein so sterkur rovfuglur sum skúgvurin kundi blíva hóttur. Skúgvurin er ikki serliga væl dámdur millum føroyingar, men tað er also ein prýðiligur fuglur, ið vit mugu vera góð við í hesum avbjóðandi tíðum. Eg haldi, at vit skulu gevast við at skjóta skúgv.

Tað er als ikki óhugsandi, at skúgvurin kann doyggja út, tí millum eggini í kommoduni hjá Sjúrði Hammer liggur eisini eitt eftirgjørt gorfuglaegg úr gipsi. Gorfuglurin var ein svartur sjófuglur, ið livdi í Føroyum fram til 18. øld, men sum nú er fullkomiliga útdeyður. Í liti og eisini nevi líktist gorfuglur mest álku, men hann var nógv størri enn álka, umleið 70 sentimetrar til hæddar og vigaði um fimm kilo. Veingirnir vóru so smáir, at hann fekk ikki flogið, og tað varð honum at bana. – Tað finnast verulig gorfuglaegg og útstappaðir gorfuglar, men tíverri eru tey ikki at finna á savni í Føroyum. Søgan hjá gorfuglinum er bara ein áminning um, hvussu viðbrekin náttúran er. Tað finst heldur eingin hvítravnur eftir í Føroyum, sum annars var eitt genetiskt ravna-frábrigdi, ið einans búleikaðist í Føroyum. Hann bleiv eisini avoyddur, staðfestir Sjúrður Hammer, áðrenn hann leggur lomvigaeggið aftur í kommoduskuffuna og letur hana aftur.

Skúgvur – Lasse Johansson

ICELANDIC LIQUORICE & MILK CHOCOLATE IN A SATISFYINGLY CRUNCHY SHELL

Sjúrður is an egghead

Sjúrður Hammer’s work is a little out of the ordinary. He has spent time feeding birds of prey cat food and more time measuring every great skua egg in collections around the world. He wrote his PhD thesis on how pollution can be detected using bird eggs. Everything about eggs fascinates him

Sjúrður Hammer’s office is dotted with seabird skulls and the drawers are bursting with bird eggs, most collected by a Nólsoy farmer in the early 1950s.

Egg collection was once so popular that it became a threat to several species. It had to be banned and was driven underground. In the same swoop the study of bird eggs, oology, became a scientific taboo, but 70 years later some ornithologists are returning to the subject, Sjúrður is one of them.

PERFECTION

The ornithologist enthuses, ‘I love the description of the bird egg as the most perfect thing. The perfect marriage of form and function. That’s probably why they have always fascinated us humans and we have crafted Easter eggs, Kinder eggs, Fabergé eggs...’

Their purpose is, of course, to pass along genetic material. ‘We all began as eggs, but birds lay their eggs so they serve as both cradle and packed lunch (...) Eggs are strong enough for the parents to sit and brood, but not too tough for the chick to hatch,’ Sjúrður explains.

He is quick to dismiss the popular notion that guillemot eggs are cone shaped, so they won’t roll off a cliff as ‘humbug.’ It’s true that they spin, but not as easily when they are full. Besides, Faroese fowlers know that if you disturb guillemots they will take their egg with them off the ledge.

Though both textbooks and many a biologists claim otherwise, Sjúrður subscribes to a theory hatched by Faroese ornithologist, Bergur Olsen, the shape is determined by guillemot brooding habits, ‘Guillemots brood their egg on their feet. The round end where the foetus develops faces inwards, where it has most contact and heat from the brooding parent. The shell is thickest at the pointy end, which faces away from the bird and toward the cliff. As guillemots throng like sardines on the ledges they are filthy with droppings, so there is also a biological defence in the cone shape.’

TEN PER CENT

At Glasgow University Sjúrður was handed a study log from his PhD supervisor. It contained notes from a research trip to Saksun undertaken by three young Brits in 1961.

Sjúrður spotted something, ‘It turns out that great skua eggs today are ten per cent smaller than fifty years ago. The glaring difference begs the question: ‘Why?’ In his quest to answer it, Sjúrður has examined every single great skua egg in collections around the world. Some had been preserved for 200 years, ‘It was humbling to think that, like some Indiana Jones, I was measuring great skua eggs collected in the Faroe Islands in 1820.’

The researcher admits that many a museum custodian has looked over his shoulder, but proudly asserts that, after thousands of measurements, he has never once cracked a shell.

CAT FOOD FOR BIRDS

Locals weren’t best pleased, when Sjúrður Hammer shoved up in Skúvoy with cat food in an attempt to determine the impact of nutrition on egg size.

The experiment wasn’t entirely successful. Great skua are fiercely territorial, so five to ten birds would battle over every serving. Sjúrður attempted to observe if his marked birds got the food, but it was easier hypothesised than done. Luckily, isotope testing of great skua chick down enabled him to determine, which chicks came from birds that had fed on cat food. The result was that cat food had little or no impact on egg size.

But Sjúrður has other hypotheses. Fifty years ago there was a glut of lesser sand eel in Faroese waters. The size difference may be down to fatty acids in this prey, ‘Our experiment with great skua may have been too short-term. Also, Faroese children are also born larger than other infants, it has been theorised that this is down to fatty acids and high fish consumption.’

GREAT SKUA UNDER THREAT

Sjúrður is now back in Skúvoy where avian flu is decimating the great skua, ‘It’s a dreadful sight. According to our estimates 70 per cent of breeding skua are dead compared to 2014. I never thought such a vigorous bird could become threatened.’

The great skua could die out, even on, Skúvoy, the island named after them. Sjúrður’s collection includes a plaster cast of a great auk egg. The species lived in the Faroe Islands until the 18th century, but is now extinct. It was flightless and that proved its bane. Sjúrður is under no illusions, ‘The history of the great auk is just one reminder of how fragile nature is. And there are no longer white ravens here, this particular mutation of raven bred only in the Faroe Islands. It too was driven to extinction.’

SKRIVAÐ HEVUR ELIN MIRJAMSDÓTTIR

MYNDIR: ERLA ZISKASEN

FC Trón er enn bara fótbóltur nógv meira

Tað byrjaði sum ein granskingarverkætlan, sum skuldi kanna, um fótbótur og svimjing kundu betra heilsuna hjá kvinnum. Í dag hevur fóltbóltsliðið FC Trón fest røtur og er felagsnevnari í einum sosialum felagsskapi hjá 46 kvinnum í aldrinum 44 til 64 ár

„Eg eri typiskt áleypari, og eg vil hava mál, og eg skori eisini mál.“

Annvør Nielsen, FC Trón

Taktikkurin er so sum so, og vakurt fótbóltsspæl er tað ikki. Men tað er spæligleðin, sum er berandi fram um fótbóltstalentini, og tað hoyrist, at renn og flenn eru læruorðini hjá FC Trón. Lagið er gott við rungandi látri og rópum, tá ið 25 FC Trón-leikarar eru møttir til venjing á Eysturvøllinum í Havn. Tríggir dystir eru í gongd samstundis, og fýra kvinnur eru á hvørjum liði.

Ein bragdlig kvinna spurtar aftur og fram. Í sínum dagliga yrki skal Annvør Nielsen fáa 2. flokk at sita í friði og lurta, meðan hon undirvísir. Men á vøllinum stendur hon onki aftan fyri ein villan annanfloksnæming, sum sparkar í skúlagarðinum. Tað er kanska ikki løgið, tí hennara fótbóltsroyndir eru við FC Trón, har hon byrjaði sum 47 ára gomul, og so í skúlagarðinum sum barn.

– Eg elski at spæla fótbólt, sigur Annvør og flennir, tá ið hon hevur ein steðg í dystinum, og hon er eftir øllum at døma ein tann besta á vøllinum.

– Eg eri typiskt áleypari, og eg vil hava mál, og eg skori eisini mál.

Annvør er, eins og 45 aðrar kvinnur í aldrinum 44 til 64 ár, partur av fótbóltsfelagnum FC Trón, sum venur á slitna Eysturvøllinum í eysturbýnum í Havn. Dreymurin hjá leikarunum er at fáa bøtt um vøllin og ikki minst felagsumstøðurnar, og nakað so grundleggjandi sum at fáa atgongd til vesi.

FC Trón byrjaði sum partur av einari granskingarverkætlan, sum fekk egnar veingir og í dag livir víðari uttan granskingarpengar at taka til.

– Sjálvt um talan er um fótbólt, so eru tillagingar gjørdar í spælinum fyri at optimera úrslitini av venjingini, sigur Magni Mohr, sum er primus motor í føroyska heilsufótbóltinum.

– Talan er ikki um fótbólt, sum vit kenna hann, tá ið KÍ og HB spæla. Hetta er skipað øðrvísi á smáum vøllum. Er vøllurin ov stórur, verða tað ov nógvir skaðar, umframt at ávísir spælarar dominera spælið. Tá ið fótbólturin verður skipaður á smáum vøllum, sum vit gera, so síggja vit í spurnakanningum, at bæði tey royndu og tey óroyndu fáa nakað burturúr, sigur Magni Mohr, sum í dag er ein av oddamonnunum í viðurkenda felagsskapinum ‚Football is medicine‘.

Annvør Nielsen

Fía

Petersen

Barbara Mikkelsen

FÓTBÓLTUR SUM HEILIVÁGUR

FC Trón varð sett á stovn 9. apríl 2014. Fótbóltsliðið er ein avleggari av granskingarverkætlanini

‚Svim og spæl teg til betri heilsu‘, har 85 kvinnur luttóku. Nakrar svumu, aðrar spældu fótbólt, og restin var kontrollbólkur.

Magni Mohr greiðir frá, at føroyska verkætlanin byrjaði við eini játtan frá Granskingarráðnum. Endamálið var at kanna kvinnur, sum ikki vóru fysiskt aktivar og ikki vóru komnar í skiftisárini.

Farið varð undir granskingina í januar 2013. Við hjálp frá Pál Weihe fekk Magni Mohr fatur á teimum fakfólkunum, sum hann hevði tørv á til ganskingina. Skotbráið at rekruttera kvinnurnar var stutt. Tí valdi Magni Mohr at fara í útvarpið at siga frá verkætlanini og lýsa eftir luttakarum.

– Tríggjar, fýra dagar seinni høvdu 450 kvinnur sett seg í samband við okkum, og tað er ótrúliga nógvar, tá ið hugsað verður um málbólkin, sigur Magni Mohr.

280 vórðu tiknar inn til screening, og av teimum vórðu 85 valdar út og býttar í fýra ymiskar bólkar. Ein kontrollbólk, sum onki gjørdi, tveir svimjibólkar, har annar svam stuttar teinar og hin langar teinar, og ein bólk, sum spældi fótbólt.

– Vit gjørdu eina rúgvu av kanningum, áðrenn tær byrjaðu. Aftan á 15 vikur kannaðu vit tær aftur, sigur Magni Mohr.

Niðurstøðan var, at besta heilsuúrtøkan fekst við at spæla fótbólt, og tað var so ætlanin, at verkætlanin skuldi steðga har.

– Men tær, sum spældu fótbólt, søgdu, at tær vildu sleppa at halda fram. So vit settu ein venjara í eitt ár, og so kannaðu vit tær aftur eftir tað árið. So kundu vit ikki brúka meiri pengar upp á tað, men kvinnurnar valdu at halda fram kortini.

Barbara Mikkelsen er ein teirra, sum hava verið við frá byrjan, men hon byrjaði sum svimjari. Svimjararnir fóru eisini at sparka, tá ið granskingarætlanin endaði, og eftir eina tíð løgdu tær saman við FC Trón. Seinastu árini hevur hon eisini verið forkvinna í FC Trón. Barbara Mikkelsen hevur tikið sær ein steðg úr dystinum fyri at siga frá felagnum, men ein av liðfeløgunum skundar undir at fáa hana inn aftur á vøllin. Nú skal hon vísa, at fótbólturin eisini er í beinunum, og at tað ikki bara er reyp.

Skemtiligi tónin er afturvendandi undir venjingini hjá FC Trón.

– Enn hevur ongin av spælarunum fingið sáttmála uttanlands, men tað man vera tí, at vit eru framman fyri okkara tíð, og at serstaki FC Trónstílurin ikki hevur sligið ígjøgnum altjóða enn, sigur Barbara Mikkelsen við einum skálkabrosi.

Magni Mohr

EITT NAVN VIÐ SJÁLVIRONI

Navnið FC Trón hevur sín uppruna í bóltateknikkinum, ella rættari vantandi teknikki.

– Í granskingarverkætlanini var ein venjari knýttur at, sum royndi at hampa upp á teknikkin hjá spælarunum. Hann plagdi at rópa frá síðulinjuni: ‚Ikki tróna!‘. Tað er at skjóta við tánni, greiðir Barbara Mikkelsen frá.

At skjóta við tánni er, tá ið bólturin verður skotin við stórutá, og tá hevur spælarin ikki stýringina av, hvar bólturin endar. Flest øll, sum hava roynt seg í fótbólti, vita, at tað er ikki gott at skjóta við tánni.

– Haðani kemur navnið FC Trón, sigur Barbara Mikkelsen.

Spælt verður við avmarkaðum reglum, soleiðis at spælið gongur best møguligt. Einastu dømingar eru innkast, málspark og horna.

– At byrja við var varð ofta spurt, ‚horna til hvønn?‘, og tað kom eisini fyri, at snarálop fóru beint ímóti egnum máli.

Men tað sæst ikki so ofta longur, tí vit verða dugnaligari alla tíðina, sigur Barbara Mikkelsen.

FC Trón hevur avmarkað limatal, sum vanliga liggur millum 45 og 50. Onkur skal gevast, fyri at onkur onnur sleppur uppí.

– Tá ið fleiri hava meldað seg úr felagnum, letur transfer vindeygað upp, har vit taka ímóti nýggjum limum. Men fyri at sleppa við skalt tú hava eina sonevnda gummu, sum bjóðar tær at royndarvenja, áðrenn endaligur limaskapur verður latin. Sama gumma hevur ábyrgdina av, at nýggi FC Trón-leikarin gerst ein integreraður partur av felagsskapinum, sigur Barbara Mikkelsen. Ein treyt fyri limaskapi er eisini, at støðið passar til restina av hópinum. Teimum dámar illa at fáa nýggjar limir, sum eru nógv betri enn restin, men onkur undantøk eru nokk givin.

venjingini sæst serliga, um liðini verða ójavnt býtt. Og um tað hendir, má nevndin onkuntíð traðka til fyri at koma aftur á beint.

Fía Petersen hevur ikki sum Barbara Mikkelsen og Annvør Nielsen verið við frá byrjan, men er blivin partur av felagnum seinni. Hon sigur sjálv, at hon er ein av teimum ungu, tí hon hevur bara verið við í fýra ár. – Eg kendi eina, sum spurdi, um eg ikki hevði hug at royna. Eg segði fyrst nei fleiri ferðir, tí eg hevði ongantíð spælt fótbólt fyrr, og tað hevur ongantíð havt mín áhuga. Men so læt eg meg lokka, og eg helt tað vera so stuttligt, sigur Fía Petersen.

– Ein styrki í hesum felagsskapinum er, at tær nýggju føla seg vælkomnar, tí tær gomlu duga væl at slúsa tær inn, sigur Fía Petersen, sum leggur afturat, at tær eisini hava nakrar ótrúliga góðar veitslur.

„Fótbólturin er felagsnevnarin, men so kemur alt hitt góða afturat.“

Annvør Nielsen, FC Trón

Annvør Nielsen greiðir frá, at venjingin fyrst og fremst gevur vælveru, men harafturat fær hon nógv annað burturúr.

– Hesar fantastisku konurnar, sum eg ikki kendi frammanundan, eru so sera fittar og stuttligar. Vit gera nógv stuttligt saman, men tað er fyrst og fremst fótbólturin, sum bindur okkum saman; fótbólturin er felagsnevnarin, men so kemur alt hitt góða afturat, sigur Annvør Nielsen.

FC Trón hevur ein flatan leiðslubygnað, so ábyrgdina av venjingini hava allir leikarar upp á skift, eina viku í senn. Álvarin av at standa fyri

At talan er um ein góðan sosialan felagsskap, kunnu Fía Petersen og Barbara Mikkelsen bara taka undir við. Aftur at venjingini møtast tær eisini til onnur sosial tiltøk. Fyrsta leygardag í hvørjum mánað fara tær á kafe at eta morgunmat saman, og tá ið veðrið er til tað, dyppa tær í Sandagerði eftir leygardagsvenjingina. Fýra ferðir um árið verður skipað fyri veitslu, og annaðhvørt ár er liðið á venjingarlegu uttanlands, har tær spæla dyst móti lokalum liðum. Í september 2022 var FC Trón-liðið eitt langt vikuskifti í París. 36 kvinnur vóru við á ferðini, sum var fylt við upplivingum og sjálvandi eisini fótbólti.

ALT BYRJAÐI VIÐ LANDSLIÐNUM

HJÁ TEIMUM HEIMLEYSU

Føroyski oddamaðurin í granksingarverkætlanini, Magni Mohr, starvast í dag sum professari á Fróðskaparsetrinum og Syddansk Universitet. Saman við danska professaranum Peter Krustrup hevur hann granskað í fótbóltspælinum seinastu 25 árini. Men tað var tilvildin, sum var orsøkin til tað, sum vit í dag kenna sum heilsufótbólt.

Í 2003 arbeiddu Magni Mohr og Peter Krustrup á Universitetinum í Keypmannahavn. Í sambandi við HM í fótbólti fyri heimleys manglaðu heimleysu menninir í Keypmannahavn ein vøll at venja á. Kommunan heitti á instituttið á Eysturbrúgv, har teir arbeiddu, um at læna teimum ein tilhoyrandi fótbóltsvøll til venjingar.

– Starvsfelagi mín fekk tá hugskotið, at vit skuldu kanna hesar menninar, áðrenn teir byrjaðu at venja, og so aftur aftaná, teir høvdu vant eina tíð. Og úrslitini komu sera óvart á okkum. Tey vístu, at fótbólturin hevði betrandi ávirkan á nógvar ymiskar faktorar, sum ikki fáast við aðrari venjing, sigur Magni Mohr.

Í kjalarvørrinum av heimleysu monnunum eru túsundtals granskingarverkætlanir gjørdar

av hesum slagi við ymsum samansetingum av aldursbólkum, diagnosum og bóltspølum. Granskingin er víðkað til allan heimin, har millum 250 og 300 granskarar samstarva í felagsskapinum ‘Football is Medicine’, sum Magni Mohr og Peter Krustrup standa á odda fyri. Úrslitini hava verið so góð, at tað hevur havt við sær samstarv við heimsheilsustovnin WHO, sum nú góðtekur bóltspøl sum heilivág fyri ávísar sjúkur. FC Trón er sostatt bara ein av fleiri túsund granskingarverkætlanum. Men verkætlanin við FC Trón er serlig, millum annað tí nógvar av kvinnunum, sum byrjaðu í 2013, framvegis eru aktivar í fótbóltinum, sum gevur eitt heilt annað tíðarperspektiv granskingarliga. Harafturat sprettir FC Trón úr allarfyrstu arbeiðsfysiologisku kanningini, sum er gjørd í Føroyum.

Fyri Magna Mohr og hinar granskararnar rúmar FC Trón ein serligan dátugrunn, tí tær hava verið aktivar í so nógv ár nú, og í 2021 vórðu nýggjar royndir tiknar av kvinnunum. Men so er tað eisini samanhaldið og heilsan.

– Tað er heilt fantastiskt og ótrúligt at síggja, at tær kvinnurnar, sum vórðu tiknar út til granskingarverkætlanina fyri níggju árum síðani, framvegis eru aktivar, sigur Magni Mohr.

FC Trón-kvinnurnar siga eisini sjálvar, at tær eru yngdar minst tíggju ár, og fleiri teirra hava lagt blóðtrýstheilivágin á hillina. Tá ið professarin, Magni Mohr, skal siga frá úrslitunum, er tað tó við eini røð av fyrivarnum. Men einki er at ivast í. Kvinnurnar hava munandi betri heilsu við fótbóltinum, enn tær høvdu havt uttan fótbóltin, og sambært FC Trón kvinnunum sjálvum hava tær tað munandi stuttligari nú enn frammanundan.

Shoes for the whole family since 1927

Exchange in more than 100 Skoringen stores in Denmark and Norway. Tax free shopping available. Find us in SMS Shopping Centre.

FC TRÓN IS THAN JUST FOOTBALL

much more

What started out as a research project has bloomed into an ebullient community of women aged 44 to 64 for whom kicking a ball is about more than exercise

Run and laugh is FC Trón’s motto and that is easy to hear if you happen to pass by when the club is training. Annvør Nielsen’s day job is to get 8-year-olds to sit still and listen, but you would never know it from her style on the pitch. She is every bit as wild as a primary student out in the school grounds. Perhaps because her only playing experience before joining FC Trón at 47 was at school.

‘I love playing football,’ Annvør laughs, ‘I’m a typical attacker, I want goals and I score goals.’ She is on a break from a four-player-a-side match on a small pitch.

From watching the matches it is clear that this is not exactly football as we know it from the leagues. ‘If the pitch is too big, you get too many injuries and some players will dominate. When you organise the match on smaller pitches (…) then both novices and seasoned players get some -

thing out of it,’ explains Professor Magni Mohr who designed the initial research project.

FOOTBALL AS MEDICINE

The project began in 2013. The purpose was to study the impact of swimming and football on women who were not physically active and had not yet entered menopause.

Following an advert on the radio, 450 women registered to participate. After a screening 85 were selected and they were divided in four: two groups of swimmers, one football group and one control group. They were subjected to a barrage of tests before they started training and after 15 weeks they were retested.

The conclusion was that the best health outcomes were found in the football group. And the project was meant to end there. But the football

players wanted to carry on and a trainer was found for one more year after which more tests were carried out. And by then all the research money was used up.

So the players founded FC Trón in 2014.

TONGUE-IN-CHEEK NAME

Barbara Mikkelsen was originally in one of the swimming groups, but switched to football when the first research phase ended. She is now chair and co-founder of FC Trón.

She explains that the club name has its origins in the players’ technique, or lack thereof. They had a coach who used to shout, ‘Don’t tróna,’ which means don’t kick with your toes.

Though they have improved since, ‘No player has signed abroad yet, but that’s probably because our unique FC Trón style is ahead of our time,’ Barbara grins with a glint in her eye.

Membership is limited to around 50. A player has to quit for another to join. A transfer window opens when there are a few available spots. New members need an invitation from a ‘godmother’ to come train on a trial basis, before final membership is granted. That godmother is then also responsible for integrating the new member into the group. And one condition is that their level suits the team. It is not much liked when new members are much better players than the rest, but the odd exception has been allowed.

Fía Petersen is a more recent member, though she initially declined the invitation, she loved it when she first tried. ‘One strength of the club is that newcomers feel welcome, because the older members are very good at bringing you in,’ says Fía, adding that they also have some epic parties.

Of course it is first and foremost about the wellbeing everyone gets from exercising, Annvør Nielsen explains. Still, she emphasises that there is also so much else, ‘These wonderful women, who I didn’t know before are so incredibly nice and funny. We do a lot of fun things together, but football is what brings us together, it’s the common denominator, but then everything else is added in.’

And everything else is quite a lot! Breakfast together the first Saturday of every month, sea

dipping after Saturday training. Training camps abroad every other year to play local teams. In 2022 they went to Paris.

IT ALL STARTED WITH THE DANISH HOMELESS SQUAD

Magni Mohr works at the University of the Faroe Island and Syddansk University. Along with the Dane Peter Krustrup he has been researching football for a quarter century.

In 2003 they were working at the University of Copenhagen, which was lending a football pitch for the Copenhagen homeless men’s squad to train ahead of the Homeless World Cup. They got the idea to examine the team before they began training and after training for a time. The results were surprising. It turned out that playing football lead to improvements in a whole series of factors in a way not seen with other types of exercise.

Subsequently, this line of research expanded globally and 250–300 researchers now collaborate through the network ‘Football is Medicine’ led by Magni Mohr and Peter Krustrup. The results have been so positive that it has lead to cooperation with the WHO, which now accepts ball games as a form of medical treatment for certain conditions.

What is unique about FC Trón is the timescale. Several of the women who started in 2013 still play, which adds an entirely different dimension to research and follow-up tests were taken again in 2021. It is all about community and health and Magni Mohr is happy to see how many of the original research participants still play.

The FC Trón players themselves say that they feel at least a decade younger now than before, and many of them have been able to leave their blood pressure medicine on the shelf. The researcher of course has to mention a long list of caveats when talking about his work, but still, these women are undoubtedly in considerably better health now with football than before without football, and according to the players themselves, they are also having considerably more fun now than before.

SKRIVAÐ HEVUR JÁKUP BOGI JOENSEN

MYNDIR: ERLA ZISKASEN

Glæsiligt tjóðleikhús

BINDUR SAMAN SKANSAN OG HAVNAR BÝ

Uppskotið hjá MAP Arkitektum vann kappingina at tekna nýggja tjóðleikhúsið. Hugskotið at knýta leikhúsið og umhvørvið við Skansan og eystaru vág í Havn saman hevur vakt ans. Dómsnevndin var ikki í iva, og stjórin á Tjóðpalli Føroya fegnast um útlitini um nýggjar karmar.

– Málið er hvørja ferð at skapa góðan arkitektur, sum skarar framúr og ger mun, siga heilarnir aftan fyri vinnandi uppskotið

Skansin og ein nýggjur mentanarskansi.

Vinnandi uppskotið hjá MAP Arkitektum at tekna nýggja tjóðleikhúsið við eystaru vág í Havn hevur vakt ans.

Dómsnevndin, ið hevur kosið vinnaran, sigur, at uppskotið skarar framúr á øllum økjum.

Og stjórin á Tjóðpalli Føroya heldur, at leikhúsið livir upp til allar dreymar og røkkur langt inn í framtíðina.

– Vit vistu, at vit høvdu eitt gott projekt og møguleika at vinna. Men vit høvdu onga hóming av, at vit fóru at vinna, tí kappingin var hørð og hini uppskotini sera góð og væl úr hondum greidd, siga Rúni Abrahamsen og Heidi Poulsen, sum eiga, reka og stjórna vinnandi fyritøkuni, sum hevur 20 ár á baki og sjey starvsfólk.

HOLISTISKT OG ESTETISKT

Tankin og hugskotið aftan fyri vinnandi uppskotið hevur verið at útvega listini, høvuðsstaðnum og føroysku tjóðini karmar um mentan og list, sum ikki eru frammanundan, og samstundis at knýta økið við Skansan og eystaru vág og søgu, nútíð og framtíð saman í eina holistiska og estetiska eind.

Tað hevur eydnast til fulnar, heldur dómsnevndin, sum hevur mett um innkomnu uppskotini við -

víkjandi arkitektoniskari hugsjón, funktionaliteti, samspæli við nærumhvørvið og byggibæri, heildarkostnaði og umhvørvisatliti.

Í grundgevingini sigur dómsnevndin millum annað, at høvuðsbragdið er ein sameining av at knýta bý og bygning saman:

„Húsið trínur fram sum ein nýggj heild, sum við sínari organisku grundarflatmynd hóskar væl saman við Skansanum og við sínari snotiligu terrassubygging bæði savnar bygningsins partar til eina heild og

ger heildarmyndina áhugaverda og lætta í samanhanginum. Húsið er samstundis sermerkt, glæsiligt og eyðmjúkt. Ein sera týdningarmikil og innbygdur partur av húsinum er sloyfan: ein gøta snýr sær eina ferð rundan um tann næstan runda bygningin og palltornið og rennur longur eftir Havnargøtu til Skansan og ger soleiðis ein nýggjan, sjálvsagdan spákingartúr í hesum parti av Havnini og letur havnarøkið upp við tess sambandi við havið og sjónarringin.“

Get ready for two of the most famous attractions in the Faroe islands at the same time. The sea-stacks Drangarnir and Múlafossur Waterfall. This boat tour will give you an unforgettable view and memory of a lifetime.

Photo: Andrei

Antal Photography

Hugskotið at gera tjóðleikhúsið sum bindilið millum Skansan og býin kom næstan beinanvegin, sigur Rúni Abrahamsen.

– Kenslan var, at vit høvdu fatur á rætta endanun, at hetta var berandi hugskotið og kryddið, sum ofta vantar í til tess at gera eitt uppskot ordiliga gott, so tað skarar framúr, sigur hann.

– Skansin er ein perla, sum alt ov leingi hevur ligið avskorin og verið lítið vitjaður. Við hesi ætlan knýta vit økið saman í eina heild, sum hevur tjóðleikhúsið sum krýnandi miðdepil, sigur Heidi Poulsen.

Hon heldur, at tað er ein ávísur symbolikkur og myndamál í at teingja Skansan og tjóðleikhúsið saman, tí talan er um ein skansa og ein mentanarligan skansa.

– Skansin er frystur, men tjóðleikhúsið skal vera ein livandi og umbroytiligur skansi, sum myndar og avspeglar samfelagið og tíðina, sigur hon.

Sambært dómsnevndini skarar tjóðleikhúsið eisini framúr sum arkitektoniskur bygningur í vinnandi uppskotinum.

Húsið er sniðgivið á sera fyndugan hátt, innan og uttan. Innan er einki latið tilvildini. Arkitektarnir hava gjørt sítt heimaarbeiði til lítar og hava havt serkøn fólk á hvør sínum øki at ráðgeva og vegleiða sær, hvussu umstøðurnar skulu vera í einum slíkum húsi. Men eisini útvortis er hjúklað um húsið og hugsað niður í hvønn smálut.

Tað hevur ein organiskan form.

Tað merkir, at húsið hevur onga baksíðu, men upplivist sum framsíða, fasada, sama hvaðani húsið verður skoðað.

– Vit hava hugsað tjóðleikhúsið sum ein estetiskan og áhugaverdan

bygning úr øllum ættum. Og við staðsetingini í huga er talan um portrið til Havnina, í hvussu so er sjóvegis, sigur Heidi Poulsen.

BESTA STAÐSETINGIN

Og júst staðsetingin av tjóðleikhúsinum hevur verið eitt afturvendandi evnið. Fleiri uppskot hava verið. Leingi var ætlanin, at tjóðleikhúsið skuldi vera á Skálatrøð. Síðani á Bursatanga. Men býráðið í Havn vildi hava aðra staðseting, ið hóskaði betur til tær ætlanir, sum eru fyri býin. Lukkutíð, heldur Rúni Abrahamsen.

– Hetta er kanón og tann besta staðsetingin yvirhøvur, sigur hann.

Hann grundgevur millum annað, at gongdin hevur verið, at økið við eystara havnarlag tømist,

tí skipini og tunga ferðslan eru flutt longur út á nýggja molan. Leingi hevur økið verið lítið áhugavert, men av somu orsøk ein spennandi arkitektonisk avbjóðing.

– Skulu vit hava ein bý og høvuðsstað, sum Havnin vil vera, er neyðugt við býarrúmum, ið hava mentan, fólkalív og trivnað í huga. Við allari virðing fyri tí virksemi, sum er á havnarlagnum í dag, tørvar okkum annan íblástur, sigur hann og fær stuðul frá makkaranum.

– Eitt tjóðleikhús skal vera til kveikjan og íblástur og frammarlaga á mentanarpallinum. Tí er tað umráðandi, at tað talar til og er í samljóði við økið rundanum og mentanarliga umhvørvið í býnum, sigur Heidi Poulsen.

Jenny C. Petersen, stjóri, Tjóðpallur Føroya

Tjóðleikhúsið hevur reikað um býin og havt ymsar staðsetingar. Longu fyri fleiri árum síðan peikaðu MAP Arkitektar á Viðarnes sum ein møguleika. Tað var í sambandi við eitt uppskot um eina heildarætlan fyri økið, sum tá varð gjørd. Men í 2014 skrivaði Tórshavnar kommuna út kapping um at skipa miðbýin av nýggjum, og tá skutu MAP Arkitektar á fyrsta sinni upp at staðseta tjóðleikhúsið á Bursatanga. Og tá ið Mentamálaráðið skrivaði út kapping um staðseting, peikaðu MAP Arkitektar aftur á sama stað, á Bursatanga. Fimm uppskot vóru við í kappingini um staðsetingina, og øll peikaðu á eystara havnarlag, tó á ymisk støð við havnarlagið. MAP Arkitektar høvdu kosið sær eitt stað nær Skansabrekkuni. Men nú hevur býráðið í Havn tikið endaligu avgerðina og hevur peikað á staðið, har farstøðin er. – Avbjóðingin við hesi staðseting er, at tjóðleikhúsið kemur beint í siktilinjuna millum Skansan og Tinganes. Okkara fyrsti tanki var, at tjóðleikhúsið við hesum fer at taka nakað frá Skansanum. Tí var tað umráðandi fyri okkum at bera Skansanum okkurt aftur, og tí vildu vit endurskapa sambandið millum býin og Skansan, sigur Heidi Poulsen.

LIVIR UPP TIL ALLAR DREYMAR

Á Tjóðpalli Føroya á Gamla Meiaríi í Havn prýða myndirnar av vinnandi uppskotinum veggirnar.

Og tað er ein sera fegin stjóri, ið skoðar og eygleiðir myndirnar.

– Í allar mátar er talan um eitt flott og sera væl frágingið uppskot.

Húsið livir upp til allar okkara dreymar um, hvat eitt leikhús er,

ið skal hýsa fleiri listagreinum. Og so fellur tað væl inn í umhvørvið og hevur á sera hegnisligan hátt megnað at drigið Skansan uppí og gjørt umhvørvið áhugavert og spennandi, sigur Jenny C. Petersen.

Hon fegnast um staðsetingina og heldur, at talan er um eitt betri

Stjórin á Tjóðpalli Føroya heldur, at øll tey innkomnu uppskotini vóru góð. Talan var um ógvuliga ymisk og fjølbroytt uppskot við ymsum dygdum. Men tá ið samanum kom, var vinnandi uppskotið tað besta. Eisini í tilvitanini um, hvat eitt leikhús er, og hvussu tað skal taka seg út fyri tey, ið starvast í húsinum, og fyri áskoðaran, sigur hon.

Tað hevur verið drúgv tilgongd at fáa nýggja tjóðleikhúsið á lunnar. Men hesa ferð vónar og væntar stjórin á Tjóðpallinum, at dreymurin verður til veruleika.

„Eitt tjóðleikhús skal vera til kveikjan og íblástur og frammarlaga á mentanarpallinum.“

– Vit hava ongantíð verið nærri dreyminum enn nú, sigur hon.

TRÍVAST Í KAPPING

hugskot, enn tað var at byggja tjóðleikhús á Skálatrøð, sum leingi var ætlanin.

– Vit óttaðust fyri, at tjóðleikhúsið varð staðsett innast í krókin á Skálatrøð, í ein skammikrók. Ístaðin hava vit nú fingið eitt hús, sum sæst og er opið og frítt úr øllum ættum. Tað er flott og víðskygt og verður eitt risafet fram á leið fyri alla palllist og list annars í Føroyum, sigur hon.

MAP Arkitektar hava fleiri verkætlanir, kappingar og vinnandi virðislønir aftan fyri seg. Varðarnir, ið standa eftir, eru fleiri. Eitt nú løgtingið, høvuðssætið hjá BankNordik, nýggi Tórsvøllur, Skúlin á Argjahamri og nýggi skúlin í Fuglafirði. Og nú vinnandi uppskotið um nýtt tjóðleikhús. Okkurt bendir á, at fyritøkan trívist, tá ið talan er um útskrivaðar kappingar og stórar verkætlanir. Og tað er rætt, siga tey. – Kanska er tað tí, at vit ferðast á mótum, vit annars ikki høvdu gjørt. Ofta eru vanligu uppgávurnar ógvuliga bundnar og hava ein stramman fíggjarkarm, sum skal halda. Uppgávurnar kunnu tá tykjast avmarkandi. Men so er ikki við kappingum. Tá eru ræsurnar víðar uttan avmarkingar. Tá sleppur hugurin á flog, og kreativiteturin fær luft undir veingirnar. Tá ræður um at finna tað besta hugskotið, sum er øðrvísi enn øll onnur, sigur Heidi Poulsen.

„Í vinnuni eru rák, ið taka burðardygd í álvara og hugsa holistiskt og um heildina.“

Poulsen, MAP Arkitektar

Rúni Abrahamsen er samdur og leggur aftrat, at tey, ið meta um avrikini og innkomnu uppskotini, tá ið um kappingar ræður, eru ikki hvørji sum helst innan fyri arkitektur. Talan er um professionellar fakdómarar við drúgvum royndum og innliti og ofta tey bestu á økinum. Tí er tað eitt stórt herðaklapp at vinna, sigur hann og leggur dent á, at uppskriftin er hart arbeiðið.

– Vit kýta okkum av øllum alvi og ofra alt. Og málið er hvørja ferð at skapa góðan arkitektur, sum skarar framúr og ger mun, sigur hann.

Við nýggja tjóðleikhúsinum hava MAP Arkitektar roynt at skapa eitt arkitektoniskt verk, sum hevur atlit fyri heildini.

– Nógvar verkætlanir standa púra einsamallar og rópa, tí ov lítið er hugsað um heildina og umhvørvið. Vit kalla tað fyri postkort-arkitektur og halda hinvegin, at tað ræður um at laga verkætlanina til umhvørvið. Tjóðleikhúsið skal vera ein sjónskur og eyðsýndur bygningur, men húsið er teknað við heildini fyri eyga og skal tæna býi, landi og tjóð, sigur Rúni Abrahamsen.

Makkarin nikkar.

– Vit kundu hugsað okkum, at rákið gekk ein annan veg. Og tað haldi eg, at tað eru tekin um, tí í vinnuni eru rák, ið taka burðardygd í álvara og hugsa holistiskt og um heildina, sigur Heidi Poulsen.

MAP Arkitektar vunnu kappingina um nýggja tjóðleikhúsið framman fyri trý onnur uppskot, sum øll vóru væl skikkað. Tað ber boð um, halda vinnararnir, at føroysku teknistovurnar eru ógvuliga frammarlaga.

– Vit hava alla orsøk at vera errin av, at vit í einum so lítum oyggjasamfelagi hava so nógvar dugnaligar teknistovur, ið megna so nógv. Og tað legst aftrat. Vit eru vælsignað við so nógvum dugnaligum fólki, sigur Rúni Abrahamsen.

FAKTA

Uttanríkis­ og Mentamálaráðið og Landsverk bjóðaðu á vári 2022 fimm undangóðkendum ráðgevum at luttaka í framhaldinum av tilgongdini at gera uppskot til tjóðleikhús. Fýra teknistovur vóru við, og uppskotið hjá MAP Arkitektum vann kappingina. Dómsnevndin var á einum máli um, at uppskotið skaraði framúr á øllum økjum. Virðislønin var 800.000 krónur. Kostnaðurin er mettur at vera 287.797.424 krónur uttan mvg. Dómsnevndin tók avgerð um onga 2. virðisløn at lata, men at javnstilla hini trý uppskotini til 3. virðisløn. Tey trý eru Kontrast saman við Schmidt/Hammer/Lassen/Architects og H+ fyri uppskotið Tjóðpallur Føroya, Selmar Nielsen Arkitektur Sp/f saman við White Arkitektar, Stockholm, fyri uppskotið Leikhúsið við heimsins enda, og Zeta/Brim Arkitektar fyri uppskotið Rípan.

Heidi

International atmosphere. Spectacular view.

Hilton Garden Inn Faroe Islands is the only international hotel in the Faroe Islands. A unique, exquisitely beautiful and modern hotel with spectacular panoramic views in serene surroundings.

The Hilton Garden Inn Faroe Islands is the epitome of Nordic luxury and comfort in the Faroe Islands. Enjoy the world-renowned Hilton brighthearted hospitality, quality and services in one of the world’s smallest capitals, Tórshavn.

Hallartún is our on-site french-inspired restaurant, which features local produce and is open for breakfast, lunch, and dinner.

Magnificent National Theatre

LINKING THE LIGHTHOUSE AND THE CITY

A design by MAP Arkitektar won the contest to draw a Faroese national theatre. Their concept elegantly ties in the theatre with the iconic lighthouse fortification, Skansin, and the east bay of Tórshavn harbour where it will be located

The idea underpinning the winning design was to create an entirely new setting for art and culture for the capital and the Faroese nation, which interlinks the surrounding area and draws together past, present and future in an aesthetic whole.

The jury deemed that the winning architects fully achieved what they set out to do. All submissions were assessed on architectural vision, functionality, interplay with the surroundings and buildability, overall cost and environmental considerations.

In its reasoning the jury argues that the main accomplishment of this design is how it links the building and the city, and it highlights that, ‘A crucial and integral part of the building is the bow: a path that circles the nearly round building and the stage tower and then continues along Havnargøta street to the fortification Skansin, thereby creating a natural new walking path opening up the harbour area with its connection to the sea and the horizon.’

Rúni Abrahamsen is one of the MAP Arkitektar partners and he explains that the idea of harnessing the theatre to connect Skansin to the city was their starting point. This was the ‘spice’, the ingredient that could make their submission truly outstanding.

The other half of the duo, partner Heidi Petersen, agrees, ‘Skansin is a gem, which has been cut off and little visited for too long. This design ties the whole area in with the national theatre as the jewel in the crown.’

She also mentions the symbolism of linking the two, Skansin with its lighthouse and the theatre as a cultural beacon. Where Skansin is constant and immutable, the theatre will be a living and ever changing beacon reflecting society and time.

The jury also highlighted the architectural form of the new building, ‘It is organic. Meaning that the building has no back, but is perceived as a front regardless of where you are standing.’

Heidi Poulsen explains, ‘We designed the national theatre as an aesthetic and interesting building from all directions. Always considering its location at the gateway to Tórshavn, at least from the sea.’

PRIME LOCATION

Precisely the location of the theatre has been a matter of heated and protracted debate. For Rúni Abrahamsen the final choice is ideal. This area has been gradually emptying as heavy ocean traffic has moved further out the pier. So the area has been of little interest, which is what makes it an exciting architectural challenge.

‘If we want a city, a capital, with the ambition Tórshavn has, we need spaces that prioritise culture, people and wellbeing. With all due respect for the harbour activity we have today, we also need other sources of inspiration,’ says Rúni Abrahamsen.

Heidi Poulsen agrees and adds, ‘The challenge of this location is that the theatre is right in the line of sight between Skansin and the historic parliamentary buildings, Tinganes. Our first thought was that the theatre might take something away from Skansin, so it was paramount to return something to

Skansin, which is why we wanted to recreate that connection between the city and Skansin.’

LIVES UP TO ALL THE DREAMS

Jenny C. Petersen is the director of Tjóðpallur Føroya, the National Theatre of the Faroe Islands, and she is very excited about the winning design, ‘The building lives up to all our dreams about what a theatre meant to house several art disciplines is.’

She also welcomes the placement with the building visible and open in all directions. For her, ‘It is beautiful and far-sighted and a gigantic step forward for all scenic arts in the Faroe Islands.’

The dream of a purpose-built national theatre is an old one and there have been many setbacks along the way. This time, though, it seems within reach.

THRIVE ON COMPETITION

MAP Arkitektar have a string of awards to its name. Their designs include the new national stadium, Tórsvøllur, BankNordik’s head office and Argjahamar School.

The partners agree that they thrive on competition, because it gives more freedom. Regular assignments are often highly prescriptive. Whereas designs for competitions let their creativity soar. ‘It’s all about finding the best concept, one that is different from all the others,’ Heidi Poulsen enthuses.

Rúni Abrahamsen adds that competitions are also assessed by experienced professionals, often leaders in their field. So winning is a major recognition, and the recipe for that is hard work.

Again the partners emphasises the whole. They feel that many projects stand in isolation, they term this ‘postcard architecture’. For MAP Arkitektar it is key to tailor each project to its environment. They drew the national theatre to serve the city, country and nation and feel that this award demonstrates a shift towards taking sustainability seriously and thinking holistically.

MAP Arkitektar emphasise that all the submissions were excellent. It is an indication of how advanced Faroese architecture is. ‘We have every reason to be proud that in such a small archipelago (…) we are blessed with so many talented people,’ Rúni Abrahamsen concludes.

Seven people work at MAP Arkitektar, which was founded 20 years ago.

FACT SHEET

In spring 2022 Ministry of Foreign and Cultural Affairs and Landsverk invited five consultants to take part in the continuation of the process of preparing a bid for a national theatre.

Four architect firms took part and MAP Arkitektar submitted the winning bid. The jury was unanimous that this proposal was ahead on every count. The prize was DKK 800,000. The cost is estimated at DKK 287,797,424, without VAT.

The jury decided not to award any 2nd prize, but rather a shared 3rd prize to the other three proposals: Kontrast with Schmidt/Hammer/ Lassen/Architects and H+ for the submission Tjóðpallur Føroya, Selmar Nielsen Arkitektur Sp/f with White Arkitekter, Stockholm, for the submission Leikhúsið við heimsins enda, and Zeta/Brim Arkitektar for the submission Rípan.

SKRIVAÐ HEVUR UNI LEITISSTEIN HANSEN

MYNDIR: ATLANTIC RECORDS

Føroyska TikTok-fyribrigið

Reiley

stendur á gáttini til altjóða tónleikagjøgnumbrotið

Rani Petersen úr Havn hevur 10 milliónir fylgjarar á TikTok og plátusáttmála við heimskenda plátufelagið Atlantic Records, og nú stendur Rani á gáttini til stóra altjóða gjøgnumbrotið sum sítt annað ego, poppstjørnan Reiley. Men ferðin móti altjóða popptindunum byrjaði í dreingjakamarinum í barndómsheiminum í Havn

Tað er ilt at fáa eyga á Reiley, tá ið Rani Petersen tekur ímóti í kjallaranum í barndómsheiminum á Traðarvegi í Havn. Í joggingbuksum, hettutroyggju og inniskóm líkist Rani Petersen meira einum miðalhampa føroyskum unglinga enn einari altjóða poppstjørnu. Eyðkenda purluta hárið avdúkar tó, at Rani eisini er TikTok-fyribrigdið Reiley.

– Eg plagi at fara í kepp, um eg ikki vil kennast aftur, tí tað eru rættiliga fá, ið kenna meg aftur, um tey ikki síggja hárið, sigur Rani Petersen brosandi, meðan hann bjóðar inn í dreingjakamarið heima hjá foreldrunum.

Rani Petersen, sum býr í London, er heima í Føroyum eina løtu og slappar av, meðan hann fyrireikar seg til at fara út at hertaka altjóða poppheimin. Tað er í øllum førum ætlanin.

GJØGNUMBROT BURTUR ÚR ONGUM

Flestu føroyingar kenna óivað TikTok-videobrotini, har Rani Petersen í leiklutinum sum sítt annað ego Reiley stendur við einari mikrofon og syngur kendar poppsangir framman fyri pastelllittum dúkum.

Øll myndatólini, lampurnar og teir eyðkendu dúkarnir, sum eru keyptir í 2×3 á Hálsi í Havn, avdúka, at tað er her í kamarinum, at Rani skapti Reiley, sum í løtuni hevur 10,8 milliónir fylgjarar á sosiala miðlinum TikTok og hevur sungið seg til ein plátusáttmála við heimskenda plátufelagið Atlantic Records.

– Eg vil gjarna vera the poster child (fortalari, blaðm.) fyri, at tað ber til at fáa eitt altjóða gjøgnumbrot burtur úr ongum úr einum kjallarakamari her í Havn, sigur Rani Petersen brosandi, meðan hann skeinkir kaffi og sessast.

– Tað faktum, at eg havi dugað at tikið mínar egnu myndir og gjørt míni egnu videobrot í hesum kamarinum, er beinleiðis orsøkin til, at eg eri komin so langt, sum eg eri, ásannar Rani Petersen ærliga, meðan hann hyggur út í rúmið, her hann hevur brúkt hundraðtals tímar til at framleiða eyðkendu videobrotini.

– Eg fekk mítt fyrsta myndatól, tá ið eg var 12 ár, og eg havi altíð havt áhuga fyri miðlum og tøkni, myndatólum, ljósi, ljóði, video og framleiðslu. Tað var mín fyrsti kærleiki, greiðir Rani Petersen frá, áðrenn hann brádliga fer á føtur aftur og eftir telduni.

ULLVØRUHÚSIÐ

Tórshavn’s most charming design shop.

Knitwear by Faroese Fashion Brands: Shisa Brand and Steinum.

While on board, learn more about Faroese wool, sheep and knitting in the film ‘The Wool Islands’, featuring our shop and brands.

Niels Finsensgøta 27 Tórshavn IG / FB: ullvoruhusid ullvoruhusid.com

– Tað er ótrúligt, hvat tú kanst skapa við hesari tøknini, sigur Rani eldugaður, meðan hann á telduni vísir dømi um nýggjastu 3D-tøknina, sum hann er í holt við at læra seg at brúka.

– Við einum sonevndum greenscreen – hóast mær dámar besta at brúka grátt til endamálið –so kanst tú skapa visuelt spennandi musikkvideo, uttan at tað er neyðugt at byggja dýrar pallmyndir.

RANI OG REILEY

Tú skalt ikki vera serliga leingi í sama rúmi sum Rani Petersen fyri at uppdaga, at her er talan um ein sera gløggan og ágrýtnan ungan mann, ið hevur grundað nógv um seg sjálvan og sína egnu tilveru.

– Rani og Reiley eru fyri mær tveir ymiskir persónar. Rani er droymarin, ið hevur gingið í

hóast tað er eitt rák, sum er upp í tíðini millum ung, so er tað í Ranasa føri eisini eitt tilvitað val. – I just wanted to blend in, staðfestir hann næstan umberandi og vísir til, at hann ikki líkjast frá. – Um tú skalt tosa við umboðsfólk og umboð fyri plátufeløg og selja teg sjálvan, so skulu hesi fólkini keypa tína sølutalu, og tað er ikki serliga stórur møguleiki fyri tí, um tú ikki dugir at málbera teg væl á enskum. Alt í altjóða tónleikaídnaðinum stendur og fellur við tínum evnum at samskifta tínar dreymar og ætlanir.

SÆDD YVIR EINA MILLIARD FERÐIR

Sosiali miðilin TikTok gjørdist lokomotivið hjá tí innibrenda Rana Petersen at gera stóru dreymarnar hjá tí vónríka Reiley til veruleika. Rani var skjótur út á nýggja pallin, ein sokallaður first mover, tá ið TikTok bleiv sjósett í september 2016.

„Rani

og Reiley

eru fyri mær

tveir ymiskir persónar.“

sínari egnu boblu her í Føroyum og kanska verið eitt sindur innibrendur av at koma úr einum so lítlum og fjarskotnum landi sum Føroyum, tí hann kennir, at tað hevur avmarkað hansara møguleikar. Reiley er hinvegin superoptimisturin, ið trýr yvirdrivið nógv upp á sjálvan, og sum vil gera alt fyri at koma fram no matter the cost, hugleiðir Rani, tá ið hann hevur lagt telduna frá sær aftur.

Tað hoyrist eisini alt fyri eitt á Rana Petersen, at hann hevur búð nógv ár í London. Minst eitt orð ella bæði tvey í hvørjum setningi eru ensk, og

Sambært Rana sjálvum var hann ein av teimum fyrstu, ið framførdu tónleik á TikTok, og hann kom rættiliga skjótt upp á 10 milliónir fylgjarar á sosiala miðlinum. Higartil eru videobrotini hjá Reiley víst meira enn eina milliard ferðir á øllum teimum ymisku sosialu miðlunum.

– Serliga í fyrstani var TikTok rættiliga vilt, tí tá kundi eg fáa 45 milliónir views (vísingar, blaðm.) fyri eitt nokk so tilvildarligt 12 sekund video av mær. Tað var rættiliga vanligt, at video hjá mær fingu meira enn 10 milliónir views. Nú er TikTok-platformurin meira stabilur, og tað er meira crowded (ovfylt, blaðm.). Hóast fleiri fólk eisini brúka TikTok, so eru tað bara færri views til øll tey, ið nú leggja út á platformin.

EINKI

AVRIKAÐ ENN

Rani Petersen ivast í, um hann var komin so langt sum at tryggja sær ein plátusáttmála við eitt av heimsins kendastu plátufeløgum, Atlantic Records, um hann var komin á TikTok tvey ár seinni, enn hann gjørdi.

– Don't get me wrong. I haven't achieved anything yet, staðfestir Rani, ið merkir, at hann sjálvur heldur seg einki hava avrikað enn. – Men allir teir møguleikar, ið eg havi fingið, eru komnir gjøgnum sosialu miðlarnar. Eg havi arbeitt ordiliga hart og verið ordiliga snildur, men so kann eg heldur ikki taka størri heiður fyri tað. Tað var eisini hepni, at tað riggaði so væl, og míni TikTokvideo fingu so nógv awareness (viðurkenning, blaðm.).

Øll, sum eru á sosialu miðlunum, vita, at tað eisini fylgir nógv óhumska við sosialu miðlunum, tí fólk hava eina meining um alt og øll, og tey óttast heldur ikki fyri at gera vart við hana. Rani Petersen hevur í leiklutinum sum Reiley sanniliga eisini fingið nógv oman yvir seg.

– Eg klári ikki at lata vera við at lesa viðmerkingar, sum míni video fáa, hóast fólk siga við meg, at eg ikki skal, greiðir Rani Petersen læandi frá.

GREIÐ VISJÓN ER LYKILIN

TikTok prógvaði fyri plátufeløgunum, at Rani Petersen kundi røkka út til eina stóra altjóða áhoyrarafjøld sum Reiley, so tað gloppaði dyrnar inn til tónleikaídnaðin. Men tað skal meira til enn tað, staðfestir Rani.

– Tað er eisini umráðandi at hava sínar egnu sangir klárar, tá ið plátufeløgini byrja at banka upp á dyrnar, so tú ikki bara verður sæddur sum ein, ið syngur covers (sangir hjá øðrum, blaðm.) á TikTok. Eg var klárur, tí umboðsmaðurin hjá mær í London syrgdi beinanvegin fyri at senda meg á songwriting sessions í London (sangskrivarafundir, blaðm.), tá ið vit fóru undir at samstarva.

Sambært Rana Petersen er tað eisini umráðandi at hava eina greiða ætlan fyri, hvat tú ætlar tær sum tónlistafólk.

– Plátufeløgini fara fyrst og fremst eftir tølum, men aftan á tað er tað tín egna visjón fyri, hvat tú ætlar tær, ið er avgerandi fyri at fáa teg tað síðsta fetið inn í hitan. Eg hevði ikki fingið ein plátusáttmála, um eg ikki hevði ein sterkan listarligan samleika og visti, hvat eg gjørdi og vildi og hví. Men í síðsta enda skalt tú sjálvandi gera góðan tónleik, tað sigur seg sjálvt.

EINKI GARANTI

Atlantic Records, sum er eitt undirfelag hjá Warner Music, beit á. Í síni tíð var tað plátufelagið hjá ABBA, Arethu Franklin, Bee Gees og Led Zeppelin. Og nú er føroyski Reiley at finna millum heimskend nøvn sum Ed Sheeran, Cardi B, Sia, Kelly Clarkson, Lil Uzi Vert og onnur á yvirlitinum yvir tónlistafólk, ið hava sáttmála við Atlantic Records.

– Tað finst einki garanti í tónleikavinnuni, er Rani Petersen skjótur at staðfesta, tá ið prátið kemur inn á plátusáttmálan við Atlantic Records.

– Einans 0,0001 prosent av øllum, sum skriva og spæla tónleik, fáa plátusáttmála við eitt major

„At framføra live fyri fólki er nýtt fyri mær, so eg var øgiliga nervøsur.“

label (stórt plátufelag, blaðm.). Eitt nú skrivar Atlantic Records bara sáttmála við umleið 20 tónlistafólk um árið, so longu har er tað trupult at sleppa upp um gáttina. Men einans 0,1 prosent av øllum teimum tónlistafólkum, ið fáa sáttmála við eitt major label, blíva heimskend, og tað er altíð møguleiki fyri, at plátusáttmálin verður strikaður.

Hóast plátusáttmálin við Atlantic Records ikki er nakað garanti fyri, at Rani Petersen fær eitt altjóða gjøgnumbrot sum poppstjørnan Reiley, so ber illa til at siga annað, enn at Rani Petersen er í góðum hondum hjá Atlantic Records. Pete Ganbarg, sum er stjóri fyri talentmenningini í Atlantic Records, tí sum nevnist A&R (artist and repertoire), tekur sær sjálvur av menningini hjá Reiley.

– Pete Ganbarg hevur arbeitt saman við Justin Bieber, Mariah Carey, Santana, Kelly Clarkson, Donnu Summer og øðrum, og hann hevur vunnið fleiri Grammys, so sjálvandi er tað feitt, tí hann kennir øll í bransjuni. Men tað garanterar heldur einki, tí plátufeløg kunnu bara hjálpa, vegleiða og gloppa dyr, men tey skapa ikki tónlistafólk. Tað má koma frá tær sjálvum, staðfestir Rani Petersen.

TOPPTUNAÐ POPPMASKINA

Í fjørsummar var Reiley eitt av høvuðsnøvnunum á Voxbotn tónleikatiltakinum í Havn, og tað var fyrstu ferð, at Rani framførdi sín tónleik framman fyri einari áhoyrarafjøld. Framførslan gjørdist eitt vendipunkt hjá Rana, ið higartil hevur kunnað stýrt øllum bæði framman fyri og aftan fyri linsuna.

– At framføra live fyri fólki er nýtt fyri mær, so eg var øgiliga nervøsur. Øll søgdu, at tað fór at vera amazing (fantastiskt, blaðm.), men eg hugsaði: ‚Hvat geri eg, um mær ikki dámar at spæla live?‘ Eg eri ein kontrollfreak, og eg stríðist enn við at tora at sleppa tamarhaldinum, tí tað er nakað, ið liggur øgiliga djúpt í mær. Men Voxbotn gjørdist ein revelation (opinbering, blaðm.) fyri meg, tí tað var so feitt at síggja, at fólk vóru ordiliga við upp á tað.

Tamarhaldið varð tó ikki slept meira enn so, at framførslan var neyvt løgd til rættis niður í minsta smálut. Rani Petersen er partur av einari topptjúnari poppmaskinu í Atlantic Records, har minst møguligt verður latið upp til tilvildina.

– Eg arbeiði saman við einum musical director (tónleikastjóri, blaðm.), sum miksar liveshowið hjá mær frá byrjan til endan. Ofta verður farið eftir einari live-kenslu í framleiðsluni av liveshow-

inum, tað vil siga at onkustaðni hoyrir tú áhoyrarar, og so verða kór arrangerað og alt sovorðið. Tað er eitt toppprofessionelt set-up, og tað er øgiliga dýrt, tí fólkini, ið eg arbeiði saman við, arbeiða eisini saman við heimsstjørnum sum Dua Lipa og Lill Nas X. Men tá ið liveshowið er miksað, so er tað gjørt, og til næstu framførslurnar fái eg allan vinningin av tí.

RANI JAGSTRAR EITT HITT

Rani Petersen er skjótur at prika hol á ímyndina av, at tú verður múgvandi av at fáa ein plátusáttmála við eitt stórt altjóða plátufelag. Hóast plátufelagið borgar fyri øllum, so eru pengarnir ikki olmussa, staðfestir Rani Petersen.

– Teir pengarnir, ið plátufelagið gevur mær at brúka til at skapa tónleik, framleiða musikkvideo og at marknaðarføra mín tónleik við, skulu spæla innaftur, áðrenn eg tjeni eina krónur. Og alt kostar nógvar pengar, og eg meini alt. Ein toppprofessionel musikkvideo kostar tvær milliónir krónur at framleiða, so tað sigur ikki so lítið um, hvussu stórar upphæddir eru í spæl.

Næsta fetið hjá Rana Petersen fram ímóti at hertaka altjóða poppheimin er, at hann skal skriva og geva ein sang út, ið verður eitt hitt. Men tað er lættari sagt enn gjørt.

– There is no formula (tað finst eingin uppskrift, blaðm.). ‚Let it ring‘-singlan hjá mær var ein góð byrjan. Sangurin hittaði í Suðurkorea, men hann hertók ikki heimin, sum er málið hjá mær, staðfestir Rani Petersen uttan at blunka.

KANST IKKI RENNA AFTANÁ

Beint nú er ‚Let it ring‘ spældur fýra milliónir ferðir á stroymingtænastuni Spotify. Rani Petersen greiðir frá, at í altjóða poppídnaðinum skal ein sangur hava 200 – 300 milliónir spælingar á Spotify, fyri at sangurin verður viðurkendur sum eitt hitt. Men um ein sangur kemur upp á topp 10-listan hjá Billboard í USA, ja, sjálvt topp 20-listan, so er sangurin eitt risahitt, og tað er hagar upp, Reiley ætlar sær.

– Tú kanst ikki stýra, hvør sangur verður eitt hitt. Eg haldi sjálvur, at mín tónleikur er

„Um tú siktar høgt, so fert tú sjálvandi at raka hægri, enn um tú siktar lágt.“

ordiliga góður, men tað merkir ikki, at onnur fólk halda tað sama. Um tú rennur aftan á tí, sum er populert beint nú, so fert tú altíð at vera aftanfyri, tí tað tekur so langa tíð at geva ein sang út. Sangurin skal fyrst skrivast og framleiðast, eitt musikkvideo og ein marknaðaætlan skal gerast, og so er hálvtannað ár brádliga gingið, áðrenn tín sangur kemur út, og tá eru fólk langt síðani farin víðari, greiðir Rani frá og leggur afturat: – Tað einasta, ið eg kann gera, er at skriva góðar sangir, arbeiða hart og fylgja mínari egnu intuitión.

HAVA TAÐ OV GOTT Í FØROYUM

Rani Petersen er í ferð við at flyta seg úr sínari comfort zone, sum hann málber seg, og flyta úr

London til Los Angeles.

– Eg legði meg frá byrjan eftir at hava ein altjóða samleika á netinum, so tað ikki sást, at eg var úr Føroyum, tí eg fór miðvíst eftir at fáa ein nokk so amerikanskan fjepparaskara. Tað eydnaðist nógv betur enn væntað, og tí passar Los Angeles betur til mín popputa tónlistaprofil enn London. Men nú kenni eg meg heima í London, so tað er eitt sindur trupult at fara frá tí.

Rani Petersen er vísur í, at tað hansara uppvøkstur í Føroyum, ið spælir honum eitt puss.

– Um tú vilt fylgja tínum dreymum, so mást tú taka harðar og tungar avgerðir og gera tað, sum er neyðugt. Trygga tilveran, sum vit njóta her í Føroyum, er eitt tvíeggjað svørð. Vit hava tað so gott, tí her er heilsutrygd, eingin kriminalitetur, og vit eru umgird av familju, og tað ger tað

trupult at leypa út í tað ókenda og ótrygga. Oh my God, eg havi so nógv vinfólk í Føroyum, sum brenna so nógv fyri tónleikinum, men hava ilt við at fylgja dreyminum, tí tey hava eitt alt for gott lív her í Føroyum.

Í Ranasa hugaheimi er tað sera einfalt.

– Tú kanst altíð koma aftur til Føroyar, og tú kanst altíð fara í skúla og taka eina útbúgving. Men tú ert bara ungur eina ferð.

HØG MÁL

Áðrenn Rani Petersen fer í holt við at hertaka USA, er málið at byrja við Suðurkorea. Nógvir av hansara trúgvastu fylgjarum og fjepparum á TikTok og øðrum sosialum miðlum eru úr Suðurkorea. Poppmentanin í Suðurkorea tiltalar eisini Rana.

– Suðurkorea er har, ið vit í Vesturheiminum vóru fyri 25 árum síðani, tá ið popptónleikur enn var glamorous (hugtakandi og glæsiligur, blaðm.). Tí vilja fjeppararnir í Suðurkorea framvegis gjarna sleppa at vera partur av. Um okkara leiðir skal popptónleikurin í løtuni vera so øgiliga autentiskur og óglamorøsur og helst gjørdur heima í einum kamari, soleðis sum Billie Eilish hevur gjørt. Mær dámar enn betur glamurin.

Málið hjá Rana Petersen er høgt – sera høgt.

– Vit fáa at síggja, hvussu langt tað røkkur. Um tú siktar høgt, so fert tú sjálvandi at raka hægri, enn um tú siktar lágt, og tað er eitt sindur har, ið eg eri. Eg vil bara sikta so høgt sum yvirhøvur gjørligt, tí eg veit, at tað fer heilt vist at føra meg longst.

Eitt trygt grundarlag

Síðani 2019 hevur Articon framleitt øll sløg- og allar støddir av timbur- og betongelementum innandura. Framleiðslan gongur fyri seg í framkomnu elementhøllini á Sundi. Tað tryggjar góðskuna, tíðarætlanina og prísstøðið. Og tað skapar tryggleika fyri kundan.

BANKNORDIK ELEMENTHØLLIN Á SUNDI

Faroese TikTok Phenomenon on Brink of Global Stardom Reiley

Rani Petersen has 10 million followers on TikTok and a record deal with the Atlantic Records. He is on the brink of an international breakthrough as his alter ego Reiley and it all began in his childhood bedroom

In joggers and a hoodie Rani Petersen looks more like your average Faroese youth than the TikTok phenomenon Reiley. ‘I wear a cap when I don’t want to be recognised,’ he laughs. His signature curls always give him away.

The singer has been living in London for some years now. But we get to interview him in his old room at his parents’ house, where he is taking a short break before conquering the world.

OUT OF NOWHERE

The cameras and hallmark pastel-coloured sheets reveal that this is where Rani Petersen created Reiley singing pop covers on TikTok. ‘I’m very happy to be a poster child for breakthroughs out of nothing, mine happened out of a basement room in Tórshavn,’ Rani smiles.

Rani was given his first camera aged 12. Cameras, light, sound and video production were his first passions. Hundreds of hours spent producing photos and videos got him this far. At the moment he is learning how to create 3D effects and using green screens. The results can get very sophisticated without investing thousands.

RANI AND REILEY

Rani Petersen is very hardworking and self-aware. He has reflected deeply on his own life.

He explains that Rani and Reiley are two different people to him. Rani is a dreamer in his own bubble in the Faroe Islands, who perhaps feels a little restricted coming from such a remote place. Reiley, on the other hand, is a super optimist with exaggerated self-confidence, who will do anything to make it ‘no matter the cost.’

In London he picked up the music industry jargon, because everything in the business hinges on your ability to pitch your dreams and vision.

OVER A BILLION VIEWS

Rani Petersen seized TikTok as a means to realise Reiley’s big dreams. He was one of the first movers when TikTok launched in 2016 and among the first to perform music on the platform.

Reiley soon had 10 million followers and his video clips have over a billion views. ‘TikTok was wild at the beginning. I could get 45 million views for a random 12 second video,’ Rani recalls.

Now that TikTok is more established it is more crowded. Though there are more users, there is also greater competition for views among content creators.

Rani Petersen doubts whether he would have a record contract now if he had joined TikTok two years later.

– ‘Don't get me wrong. I haven't achieved anything yet,’ Rani says. But he attributes his opportunities to social media. ‘I have worked very hard and been very smart, but can’t take more credit than that. It was also luck that my TikTok clips drew so much interest.’

Of course there is a lot of negativity on social media too. ‘I can’t help reading the comments on my videos, though people tell me I shouldn’t,’ Rani laughs.

CLEAR VISION IS KEY

TikTok proved to the record companies that Rani Petersen can reach an international audience as Reiley, it opened a door. But it will take more than that.

Rani’s agent in London immediately sent him to songwriting sessions in London, so he could be ready with his own songs to demonstrate that he was about more than covers.

And artists need a clear vision. ‘I wouldn’t have gotten a record deal without a strong artistic identity, without knowing what I was doing and wanting and why,’ Rani emphasises.

NO GUARANTEE

Atlantic Records, which is part of the Warner Music groups, is no small label. It boasts names such as ABBA and Bee Gees. And Riley is now in the company of Ed Sheeran, Sia and Kelly Clarkson. Still, Rani is quick to point out that there is never a guarantee. Only 0.0001 per cent of music makers get a deal with a major label. And of those only 0.1 per cent become world famous. There is always the risk that a deal is cancelled.

Even so, Rani is in very good hands. Music executive Pete Ganbarg himself is guiding Reiley and he has worked with the likes of Justin Bieber, Mariah Carey and Santana. Ultimately, though, record companies can give guidance and support, ‘but creating the artist has to come from within,’ Rani says.

CHASING A HIT

“I have worked very hard and been very smart, but can’t take more credit than that.”

FINE-TUNED POP MACHINE

Reiley headlined this summer’s Voxbotn festival in Tórshavn. It was his first live performance of his own music. He calls it a ‘revelation’ to engage with the audience, though it is hard to let go of the control you have when you produce a video. Still, pop performances are planned to the tiniest detail and Atlantic Record leaves nothing to chance.

Rani works with a musical director who mixes the whole live show. They often go for a ‘live-feeling’, meaning for example that you hear the audience singing the choirs. This professional setup is very expensive. Reiley’s crew also works with Dua Lipa and Lill Nas X. But once a live show is mixed it is done and ready for the next performance too.

Rani Petersen quickly debunks the myth that a record deal makes you rich. Any money he receives to create and market his music has to be earned back, before he earns a penny. His next step is to write and release a hit. But that is easier said than done. ‘There is no formula,’ he explains. He calls his single ‘Let it ring’ a good start. It was a hit in South Korea and has four million plays on the streaming service Spotify, but Rani wants to conquer the world. It takes 200 to 300 million plays on Spotify to be recognised as a global hit.

It is impossible to control, which song becomes a hit. And for Rani there is no point in chasing what is popular right now as it takes about a year and a half to create and release a song. He concludes that he just has to write good music, work hard and follow his intuition.

LIFE IS TOO GOOD IN THE FAROE ISLANDS

Rani Petersen is in the process of moving from London to LA. He has a lot of fans in the US and LA is a better fit with his pop music profile. But he is comfortable in London, so it is a little tough. Rani Petersen is convinced that it is his Faroese childhood getting in the way. ‘If you want to follow your dreams, you have to make tough decisions and do what it takes. Our safe existence in the Faroe Islands is a double-edged sword. Life is so good with healthcare, no crime and family all around – that makes it hard to leap into the unknown.’

But for Rani the choice is clear, ‘You can always return to the Faroe Islands, always get an education. But you’re only young once.’

Rani Petersen is bold, ‘I just want to aim as high as possible, because I know that is what will take me the furthest.’

AUDITING ACCOUNTING TAX ADVISORY

SKRIVAÐ HEVUR INGRID BJARNASTEIN

MYNDIR: SÚSANNA SMITH JOHANSEN

Eitt væleydnað súrdeiggjbreyð er sum gandur

Fyri Randi Olsen og Fríðu Hansen á mikrobakarínum Breyðvirkinum hevur burðardygd alt at siga í tilgongdini til bakstur og framleiðslu. Fyri tær hevur tað stóran týdning, at hillarnar ikki eru á tremur við vøru, tá ið bakaríið letur aftur fyri dagin, og tær stremba alla tíðina eftir at laga seg til eftirspurningin hjá kundunum uttan ov nógv matoyðsl. Kom við á gátt í Breyðvirkinum í Havn, har tað angar av søtum sniglum og rúkandi rugbreyðum, so skjótt tú trínur inn um dyrnar

„Við dirvi, áræði og nýhugsan hevur ársins íverksetari endurskapt tað gamla bakaríið og gjørt tað til eina servinnu. Talan er um eitt lítið breyðvirki, sum ger eina ávísa nøgd hvønn dag, helst uttan matoyðsl, so burðardygt og vistfrøðiliga sum møguligt. Tað, sum sermerkir vøruna, er súrdeiggið og framleiðslan úr hesum.“

Soleiðis tók táverandi løgmaður, Bárður á Steig Nielsen, til í Norðurlandahúsinum á íverksetaradegnum 2021, tá ið Breyðvirkið varð kosið til ársins íverksetari.

– Tá føldist tað, sum at ‚nú eru vit uppií‘. Frammanundan kendist tað kanska meira sum ein hugnalig verkætlan hjá tveimum damum, sum tímdu at baka. Nú var tað business! Hetta var fyrstu ferð, at tað føldist, sum vit vórðu tiknar seriøst, og sum meira enn, at vit bara baka bollar, tí tað er hugnaligt, siga tær báðar Fríða Hansen og Randi Olsen, sum eiga og reka mikrobakaríið Breyðvirkið.

– Nakað av tí, hugt varð at, var til dømis tað fíggjarliga, og at vit longu fyrsta árið høvdu yvirskot. At tað ikki bara var eitt gott hugskot, men tað var eisini væl útført. Mann vaks av eini sovorðnari viðurkenning. Tað var ordiliga stuttligt og kul, at bakstur og eitt mikrobakarí kundu gerast ársins íverksetari, tí fleiri ár frammanundan vóru tað fyritøkur, sum virka við einum heilt øðrum pengaskala, ið høvdu fingið heiðurin.

BYRJANIN

Lítla bakaríið í eysturbýnum í Havn hevur skjótt trý ár á baki. Dyrnar vórðu latnar upp sama dag, sum fyrsti koronutilburður varð staðfestur í Føroy um, og tær báðar høvdu tá arbeitt kring sólarringin í fleiri dagar fyri veruliga at seta ferð á súrdeiggj-ævintýrið.

Vit spola tíðina aftur til nakrar heilt fáar dagar undan stóra upplatingardegnum.

– Áðrenn vit fóru at baka í ovninum á bakarínum, høvdu vit ikki bakað eitt væl eydnað breyð heima, sigur Fríða, meðan hon heldur fyri eyguni og flennir:

– Hugsa tær, um vit ikki høvdu dugað at bakað breyð?

Men tað eydnaðist. Fyrsta royndin í ovnunum í bakarínum hepnaðist tó ikki serliga væl, men við at tillaga tíðina, deiggið fekk at ganga í, áðrenn breyðini vórðu bakað, raktu tær plett.

– Á sjálvum degnum, sum móttøkan skuldi vera, bakaðu vit tey fyrstu breyðini, ið veruliga riggaðu væl. Og tey vóru eisini heilt óluksáliga góð, minnast tær báðar aftur á.

Fyrstu tankarnir um at lata eitt bakarí upp birtist annars, tá ið tær báðar, Randi og Fríða, arbeiddu í Smakka, kaféini, sum í eitt tíðarskeið var í Norðurlandahúsinum. Ein kafé, ið legði dent á vistfrøði, góða rávøru og at gera alt frá grundini.

– Har fekk eg sum uppgávu at baka rugbreyð úr súrdeiggi hvønn dag. Eg kendi onki til hetta undan hesum, men eg varð tikin á bóli av, hvussu lætt tað var. Og so merkti mann eisini beinanvegin, at hetta breyðið hevði eina heilt aðra góðsku. Men í fyrstuni var hetta bara ein klumpur av deiggi, sum luktaði súrt, sigur Fríða, og Randi leggur flennandi afturat:

Vilt tú eisini lýsa í ATLANTIC

REVIEW?

Set teg so í samband við okkum á atlanticreview@atlantic.fo

Faroe Law provides legal assistance to business enterprises with an emphasis on the commercial, practical and pragmatic objectives of the client.

Our areas of practice include:

■ Mergers and acquisitions

■ Company law

■ Project development and financing

■ Restructuring and insolvency law

■ Building and construction law

■ Banking and financing law

■ Oil and gas law

■ Maritime law

■ Tax law

■ International contracts

Faroe Law is an independent Faroese Law Firm with associated offices in Copenhagen, Aarhus and Nuuk. We are result oriented and provide a personal tailored service to our clients.

FAROE LAW Sp/f

Magnus Heinasonar gøta 10 · Postbox 158 · FO-100 Tórshavn · Faroe Islands Tel. (+298) 66 99 00 · faroelaw@faroelaw.fo · www.faroelaw.fo

Sólblómubandið fæst nú hjá Atlantic Airways

Hevur tú eitt ósjónligt brek, ber nú til at fáa Sólblómubandið fyri at fáa eina betri og tryggari ferðauppliving.

Heinta bandið á farstøðini á flogvøllinum og við innskrivingardiskarnar, áðrenn tú fert ígjøgnum trygdareftirlitið. Sólblómubandið verður handað uttan spurningar.

„Hóast tú veitst, at tú hevur eitt frálíkt hugskot, so kanst tú ikki vænta, at øll onnur halda tað sama beinanvegin.“

– Ja, og bananflugurnar elskaðu tað, tað var eitt sindur ‚funky‘.

– Fyri meg er súrdeiggj gandur, sigur Fríða.

– Tá ið eitt væleydnað súrdeiggjbreyð kemur úr ovninum, følist tað altso sum gandur. Tað smakkar av meira, men tað er eisini søgan aftan fyri og tað, at tað tekur sína tíð, ið hevur nógv at siga.

Í Smakka funnu tær báðar sostatt gleðina við at baka við súrdeiggi. Og tað var har, at fyrstu tankarnir viðvíkjandi bakarínum fóru at spíra. Tá ið kaféin læt aftur, fóru tær báðar so veruliga undir tilgongdina at fáa sítt egna súrdeiggjbakarí. Tær lærdu seg at baka, fóru undir at leita eftir hølum, og fyri Fríðu og Randi gjørdist tað álvara, tá ið tær summarið 2019 keyptu gomlu maskinurnar frá bakarínum í Sørvági.

– Tá ið vit gjørdu ta íløguna, varð tað eitt ‚point of no return‘ fyri okkum. Tá brúktu vit allar pengarnar, sum vit høvdu. Vit fingu maskinurnar fyri lítið og lætt, men tað vóru nógvir pengar fyri okkum. Nú høvdu vit blakað alt, sum vit áttu, hóast tað ikki var nógv, í verkætlanina, siga tær báðar.

Maskinurnar stóðu í garasjuni, og har skuldu tær ikki verða standandi. Á heysti 2019 høvdu tær framvegis eingi høli funnið, tá ið verkætlanin sum ein av teimum fyrstu kom á hópfíggingarportalin hjá Íverksetarahúsinum. Har søktu tær um 80.000 krónur, og eftir bert 30 tímum høvdu tær rokkið málinum.

– At so nógv fólk lótu okkum so nógvar pengar eftir einum samdøgri, tað var ordiliga stórt, og tá føldist tað, sum onnur eisini fóru at trúgva upp á verkætlanina, minnast tær báðar.

– Tí hóast tú veitst, at tú hevur eitt frálíkt hugskot, so kanst tú ikki vænta, at øll onnur halda tað sama beinanvegin.

BURÐARDYGD

Í tilgongdini at lata mikrobakaríið upp var tað alla tíðina týdningarmikið fyri Randi og Fríðu, at tær kundu gera tingini á sín egna hátt.

– Vit vóru alla tíðina tilvitaðar um, at vit vildu gera tingini upp á okkara egna máta. Summar íverksetarafyritøkur leggja nógv fyri og hava stóran kapital, tá ið tær byrja. Tað sæst aftur við flottum grafikki, innrætting, marknaðarføring og so framvegis. Okkara náttúra er meira, at vit gera tingini so hvørt, sum vit hava ráð til tað, har vit hugsa um burðardygd, og ikki sláa ov stórt upp, greiða tær báðar frá.

– Okkara DNA kemur frá Smakka og tí arbeiðnum har. Vit hava ikki nógvar pengar at spæla við og ikki óavmarkað tilfeingi. Og tað merkir so, at vit eru noyddar til at gera kompromis alla tíðina.

Tær leggja tó dent á, at tær ongantíð eru farnar upp á kompromis við góðskuni ella rávøruni.

– So skulu vit heldur renna eitt sindur skjótari og longri enn at keypa okkum til eina minni góða loysn.

Og júst burðardygd seyrar ígjøgnum alt virksemið hjá Breyðvirkinum. Á vári 2022 fingu tær grønu heiðurslønina frá Tórshavnar kommunu, og í grundgevingini varð millum annað sagt soleiðis: „Okkum tørvar fyrimyndir, ið vísa vegin, tá tað kemur til stóru avbjóðingarnar á umhvørvisøkinum. Okkum tørvar fyritøkur ið av sínum eintingum kýta seg fyri umhvørvinum. Tað ger lítla bakaríið Breyðvirkið í Jónas Broncks gøtu í Havn. Við Randi Olsen og Fríðu Hansen gongur Breyðvirkið á odda í stríðnum móti matoyðsli og óneyðugum burturkasti, ið er ein stór hóttan móti umhvørvinum.“

– Burðardygd hevur alt at siga fyri okkum. Bæði tá ið tað kemur til persónliga orku og vinnuliga. Vit royna bert at baka so nógv, sum vit selja, og vit royna at venja okkara kundar við, at tá ið tað er útselt, so er tað útselt, fortelja tær báðar frá.

– Vit vilja ikki hava fullar hillar, tá ið bakaríið letur aftur. Tað er sjálvandi torført hjá summum at venja seg við, og vit skilja eisini væl, at tað kann vera ørkymlandi.

Fyri Randi og Fríðu hevur burðardygd og ovurframleiðsla verið í fokus frá fyrsta degi. Tær hava ikki kreppufundir, tá ið ein vøra verður útseld. Men hinvegin er tað ein trupulleiki, um fýra posar av bollum eru í avlopi, tá ið dagurin er lokin.

– Hetta kemst av ymiskum orsøkum. Ein er, at vit fáa ringa samvitsku, tí maturin fer burtur. Vit brúka dýra rávøru, og vit hava ikki ráð til at blaka baksturin burtur. Og so er tað eisini samvitskan viðvíkjandi umhvørvinum. Vit liva í einum samfelagi, sum blakar alt ov nógv burtur, og vit vilja fegnar vera við til at venda tí. Í nógv ár er matoyðsl vorðið góðtikið, men tað má broytast, um tú skalt hugsa burðardygt, vísa tær á.

Tær ásanna eisini, at sum mikrobakarí hava tær aðrar møguleikar enn stórar fyritøkur, sum hava nógvar ferðir fleiri kundar enn Breyðvirkið. Til dømis valdu tær at lata aftur í nakrar vikur eitt summarið. Tað hildu fleiri vera ørt, men burðardygd snýr seg fyri tær eisini um burðardygd við egnari arbeiðsorku.

– Vit hava ongan møguleika at nøkta tørvin hjá øllum okkara kundum hvønn dag. Og tað skulu

„Burðardygd hevur alt at siga fyri okkum.

Bæði tá ið tað kemur til persónliga orku og vinnuliga.“

vit heldur ikki. Okkara hugburður til framleiðsluna er, at vit skulu selja út. Okkara mál er at hava útselt hvønn dag, sigur Randi.

Tá ið tað so kemur fyri, at alt ikki er selt, hava tær valt at frysta breyð og bollar, sum tað síðani ber til at keypa fryst. Og søta baksturin, sum ikki ber til at frysta, royna tær at sleppa av við á annan hátt.

– Fyrst vita vit altíð, um onkur kann taka tað heim við. Men tað ber jú ikki til at taka 17 kanelsniglar heim við hvønn dag, siga tær flennandi. – Onkuntíð er avlopið farið til Herbergið, aðrar ferðir til okkurt tiltak. Og til dømis seinasta vikuskifti var ein konfirmatión hinumegin vegin, og tá bóru vit teimum avlopið.

Tær droyma um at fáa eina automat at seta avlopið í, so tað ber til hjá fólki at koma aftan á upplatingartíðirnar at keypa tað bíliga.

– Nú eru vit farnar at gera hagtøl, so vit fáa tillagað framleiðsluna uppaftur betri, tí nú vit hava havt bakaríið í eina tíð, duga vit eisini betur at síggja, hvussu mynstrini og rákini hjá okkara kundum eru.

BREYÐIÐ SUM HØVUÐSLEIKARI

Fríða og Randi ásanna, at tær við Breyðvirkinum, súrdeiggjbakstri og burðardygd raka eitt tíðarrák og ein tørv.

– Vit hava fingið rætta hugskotið til rætta tíð. Rákið hevði annars leingi verið, at smáu bakaríini hava latið aftur, og stórar bakaríketur tóku yvir, sum kunnu framleiða meira og bíligari. Men hetta, sum vit hava gjørt, vísir, at nógv vilja eisini aftur til ‚slow food‘ og tað meira burðardygga. Fast food hevur verið risastórt nógvu seinastu árini, men tað tykist, sum fólk eru við at fanga, hvat slow food merkir. Tað gevur meira lívsgóðsku, at tingini taka sína tíð, siga tær báðar.

Umframt, at tað sambært teimum báðum gevur meira lívsgóðsku, so merkist tilgongdin til baksturin eisini aftur í smakkinum.

– Tá ið tú bakar, er rávøran alt. Tú kanst ikki vænta tær eitt gott endaúrslit, um tú ikki brúkar góða rávøru. Okkara breyð innihalda tríggjar rávørur. Mjøl, vatn og salt. Tí hevur tað stóran týdning, at mjølið og saltið er ordiliga gott.

Hvat er so eitt gott súrdeiggjbreyð?

– Tað er torført at greiða frá. Í øllum førum er eitt gott súrdeiggjbreyð eitt breyð, sum megnar at vera høvuðsleikarin í eini máltíð. Har tað kann vera nóg mikið bara at eta breyð við smøri. Fyrr var viðskerin tað, ið skuldi spæla fyrstu violin, og breyðið kom so afturat. Við góðum súrdeiggjbreyði er tað øvugt. Tað merkir ikki, at tú ikki til dømis kanst hava eina góða kjøtpylsu ella annan góðan viðskera. Men tá verður tað samspælið millum breyð og viðskera, sum gongur upp í eina hægri eind, greiða tær báðar frá.

Tíðin, tú leggur í at gera breyðið, sæst eisini aftur í endaúrslitinum, halda tær. Breyðini halda sær betur og longur, og harafturat sodnar tað betur og er behagiligari at tyggja.

Nú hevur mikrobakaríið í eysturbýnum í Havn veruliga staðfest sína støðu, og tær báðar fegnast um góðu móttøkuna, hóast tað viðhvørt var hart bæði fíggjarliga, mentalt og fysiskt.

– Vit eru glaðar fyri, at vit ikki vistu, hvussu strævið tað fór at vera, tí so ivast vit í, um vit yvirhøvur vóru farnar í gongd. Vit hava helst verið rættiliga naivar, siga tær báðar.

Framtíðin er torfør at spáa um, men nú bylgjurnar hava lagt seg, og bakaríið hevur funnið fasta legu, eru tær farnar at spæla sær við tankanum um at lata eitt sølustað upp afturat.

– Fyrsta árið, vit høvdu opið, hevði tað als ikki komið upp á tal at latið eitt sølustað upp afturat. Men nú fær mann oftari og oftari eina lííítla kenslu av yvirskoti. Vit kunnu sjálvsagt ikki lova nakað, men tað hevði verið stuttligt, um tað læt seg gera, tí vit høvdu ynskt, at okkara vørur vórðu lættari at fáa fatur á, siga tær báðar, men leggja so afturat:

– Tað hevði eisini verið stuttligt, um onnur líknandi bakarí fóru at stinga seg upp og onkur kanska hevur fingið íblástur frá okkum.

– Vit hava alla tíðina arbeitt meira út frá eini visión enn einum vinnuligum arbeiðssetningi. Vit hava gjørt tað upp á okkara máta, og okkara visión er, at tað skal vera burðardygt og lokalt, og vit skulu niður í ferð. Og tað er heilt víst í júst hesum, øll okkara hugskot spretta, siga Randi Olsen og Fríða Hansen – og hugskotum trýtur tað ikki við hjá teimum báðum.

A perfect sourdough is like magic

For Randi Olsen and Fríða Hansen and their microbakery Breyðvirkið sustainability is alpha and omega. Their ethos is all about selling out, not selling more and about working better rather than faster

Former Prime Minister Bárður á Steig Nielsen announced that Breyðvirkið had been awarded the title 2021 Entrepreneur of the Year in the words, ‘With bold innovation the Entrepreneur of the Year has reinvented the old bakery and refined it as a niche business.’

‘It felt like joining the club. Up until then it had perhaps felt more like the cosy project of two ladies, who love to bake. But now it was business!’ say Fríða and Randi who coown and co-manage Breyðvirkið.

In foregoing years companies operating on a very different financial scale received the award. But the jury looked at the bakery’s finances and noted that it turned a profit in the very first year, this wasn’t just a good idea, it was well executed too.

THE BEGINNING

The little bakery opened in east Tórshavn nearly three years ago. They duo first had the idea while working together at Smakka, a café in the Nordic House focused on quality organic ingredients and making everything from scratch.

Fríða recalls that she was tasked with baking sourdough. She had no experience, but found it surprisingly easy. And it was obvious that the bread was in an entirely different league. Randi laughs, recalling that the fruit flies also loved the sour lump of dough. ‘For me sourdough is magic,’ Fríða says, ‘It has more flavour, but it’s also about the story behind it, and the fact that it takes its time.’

When café Smakka closed they decided to pursue their dream, so they worked on their baking skills and started looking for a venue. The point of no return was the summer of 2019 when they invested all they had in used machinery from a bakery in Sørvágur.

Their project was one of the first to crowdfund on the entrepreneurship hub Íverksetarahúsið’s portal. They reached their target of DKK 80,000 in just 30 hours. They recall it as an incredible feeling that so many people believed in their project.

SUSTAINABILITY

For Randi and Fríða it was always important to do things their way, and that meant sustainably. They didn’t start with huge injection of cash, so they could have expensive design or mass marketing.

Breyðvirkið takes each new step when they can afford to. However, one aspect they will never compromise on is quality and craft, ‘We will rather run faster and longer than buy an inferior pre-made solution.’

This focus earned them Tórshavn Municipality’s Green Award 2022. The reasoning was, “We need role models to show us how to tackle the major environmental challenges we face. (...) Breyðvirkið is leading the way in combating food waste.”

The bakers point out that over the years food waste has become acceptable, and this must change. For them it is about cutting waste, culture change and also sound business sense – they use expensive ingredients, so they can’t afford to throw them in the bin. ‘We try to only bake what we sell and get our customers used to the fact that when we are sold out, we are sold out,’ they explain.

And it is also about personal resources. They chose to close for a few weeks one summer. Many

thought them mad, but sustainability is also about the sustainable use of own labour.

On the odd occasion that they don’t sell out, they freeze bread and sell it frozen. Leftover sweet bakes don’t freeze well, so they might take them home, but of course nobody can eat 17 cinnamon rolls every day. Sometimes they take the surplus down to the homeless shelter and other times they donate to events. Last weekend they carried it across to road to a house where they were celebrating a confirmation.

The dream is to get a vending machine for the surplus, so customers can buy at a discount after hours.

BREAD AS THE STAR OF THE MEAL

Fríða and Randi acknowledge that they with Breyðvirkið and its ethos had the right idea at the right time. There is a general trend towards slow food, and they firmly believe that it also enhances quality of life when things take time. It is also a matter of flavour. You can’t expect a good result if you don’t use quality ingredients. ‘Our bread has three ingredients. Flour, water and salt. So it’s crucial that the flour and salt are really good.’

So what is good sourdough bread? It is hard to define, but definitely is a loaf that can be the star of a meal. Slices you could eat with nothing but butter. It doesn’t play second violin to spreads or toppings, but rather complements them.

When you take your time to make bread, it also keeps better and longer and is better on the digestion.

This little bakery is a fixture of Tórshavn now. Randi and Fríða are pleased that they didn’t know how tough it would be at times, because they would probably have been discouraged. But they have found their rhythm now, and the idea of opening a second shop sometimes crops up. They have no concrete plans yet, though, and would also love to see someone else open a similar bakery perhaps inspired by them.

‘We have always worked to a vision, not a commercial target. We did it our way and our vision is to be more sustainable, local and to slow down. In this ethos all our ideas are born,’ Randi and Fríða conclude – and they have no shortage of ideas.

SKRIVAÐ HEVUR JÁKUP BOGI JOENSEN

MYNDIR: KLARA JOHANNESEN

FØROYSKA FARGEN VERKÆTLANIN:

Undirstøðukervi til gransking á altjóða stigi

FarGen verkætlanin hjá Ílegusavninum hevur sum mál at vera klekingarstøð og

miðdepil fyri gransking á altjóða stigi í Føroyum og vera borgarum og samfelagi til gagns. Føroyskar ílegur eru høgt í metum, og nú verður eisini farið undir at kanna, hvørjar orsøkir kunnu vera til sjúkur við stórum títtleika í Føroyum, sum ikki einans standast av ílegum. Persónlagað medisin er nýggja gullið

Ílegusavnið spennir seg út av nýggjum og er farið undir annað stigið í FarGen verkætlanini.

Ílegusavnið varð sett á stovn í 2007 og lógin samtykt í løgtinginum sama ár. Í 2016 var klárt at fara undir arbeiðið at útvega luttakarar og taka fyrsta stigið at lesa og kanna ílegurnar hjá føroyingum.

Nú verður farið stigið víðari. FarGen 2 er sett í sjógvin við trimum høvuðsendamálum; at kanna fýra ymsar sjúkur við stórum títtleika í Føroyum, framhaldandi at kanna og vísa á miðal ílegusamansetingina hjá føroyingum og kanna, hvussu nær skyldir føroyingar eru.

Men FarGen miðar eisini ímóti øðrum: at vera klekingarstøð og miðdepil fyri gransking á hægsta altjóða stigi – í Føroyum. FarGen er víða spennið millum gransking og ítøkiliga vitan, ið skal koma borgarum og samfelagi til góðar.

– FarGen er líka nógv eitt undirstøðukervi, sum tað er ein verkætlan. Eitt undirstøðukervi til verkætlanir innan fyri ílegugransking og gransking í breiðari merking, sigur Noomi Oddmarsdóttir Gregersen, verkætlanarleiðari.

Fólkatalið í Føroyum og føroyska fólkasamansetingin hevur í nógv ár havt stóran áhuga millum granskarar uttanlands, og eftirspurningur hevur verið at granska í føroyskum ílegum. Tí varð Ílegusavnið stovnað og FarGen sett á skinnarar. Endamálið hevur alla tíðina verið at varðveita rættin til føroysku ílegurnar og tryggja, at rætturin verður verandi á føroyskum hondum undir føroyskari

lóggávu. Útlendskir og føroyskir granskarar kunnu søkja um loyvi at brúka dátur, sum FarGen savnar saman um føroyingar. Dátur, ið skulu geva gjølligari mynd av, hvussu ílegurnar hjá føroyingum eru háttaðar. Hetta verður millum annað gjørt við genomkanningum, og tað hevur verið frítt hjá føroyingum at luttaka. Øll, sum við hava verið, hava skrivað undir og givið samtykki og vita, at tað er

sambært lógarásettum krøv um og undir strongum eftirliti, at dáturnar verða goymdar og brúktar í granskingarhøpi. Og bara tað. Eitt nú skal Vísindasiðsemisnevndin nikka játtandi, eins og ásetingar hjá Dátueftirlitinum skulu verða fylgdar, áðrenn loyvi at brúka dáturnar verður játtað granskarum.

– Soleiðis skal tað vera, tí talan er um ógvuliga viðkvæmar persón-

Noomi Oddmarsdóttir Gregersen, verkætlanarleiðari, FarGen

GRAN CANAR A

#SÓLUMVETURIN

Bílegg á atlantic.fo

Vit flúgva hvønn týsdag til 11/4 2023

ligar upplýsingar, og tí er trygdin í hásæti, sigur Noomi Oddmarsdóttir Gregersen.

Okkurt um 1.500 føroyingar hava verið við í fyrstu verkætlanini, FarGen 1, hvørs høvuðsendamál var at byggja upp eitt undirstøðukervi til gransking í føroyskum ílegum og kanna miðal ílegusamansetingina hjá føroyingum við at menna eitt sokallað tilvísingargenom.

Størsti bólkurin, sum er umboðaður í FarGen 1, eru tey í aldursbólkinum millum 50 og 60 ár, og kvinnurnar eru munandi fleiri enn menninir. Tað sæst eisini í tølunum, at miðstaðarøkið er best umboðað, og tey, sum luttaka í kanningini, eru ofta væl útbúgvin.

Um tað ber til at finna eina beinleiðis orsøk til býtið millum kyn, aldur, útbúgving, og hvar í landinum luttakararnir búgva, er ilt at siga. Men okkurt bendir tó á, at áhugin fyri gransking í føroyskum ílegum er ein orsøk. Helst tann størsta.

– Tá ið vit spyrja luttakararnar, hví tey hava teknað seg, svara flestu teirra, at tað er við tí góða endamálinum í huga at vera virkin partur og stuðla upp undir gransking í Føroyum og ta vitan, ið sprettir úr hesari gransking. Tey flestu hava tí ein víðan sjónarring við luttøkuni, sigur Noomi Oddmarsdóttir Gregersen.

KANNA FÝRA YMSAR SJÚKUR

FarGen verkætlanin verður nú víðkað, og ætlanin er at lata kanna 3.500 fleiri føroyingar. Tað verður framvegis kannað, hvussu ílegurnar hjá føroyingum eru háttaðar, og vitanin, sum higartil er fingin til vega um sjúkur í Føroyum, er hollur stuðul og grundarsteinur undir verkætlanini, sum nú fer av bakkastokki.

FarGen 2 fer at kanna fýra ymisk sløg av sjúkum, sum hava víst seg at hava stóran títtleika í Føroy um. Tær eru diabetes, blóðtrýst, tarmbrunasjúkur og ávísar giktasjúkur.

Talan er ikki um sjúkur, ið einans standast av ílegum, og tað er hetta, sum hevur fingið FarGen at spíla eygu og oyru upp og víðka um sítt virksemi. Tí hvørjar eru so orsøkirnar til stóra títtleikan? Tað er spurningurin, sum skal kannast og granskast betur. Serliga títtleikin av tarmbrunasjúkum er stórur í Føroyum. Hann er ein tann størsti í øllum heiminum, sigur leiðarin fyri verkætlanini.

Tað hevur leingi verið kend vitan millum granskarar og almenn vitan í Føroyum, at ávísar sjúkur í ógvuliga stóran mun standast av ílegum og arvi; at føroyingar eru so nær skyldir. Dømini eru eitt nú CTD og cystisk fibrosa. Við nýggju verkætlanini verður spurdómurin, hví títtleikin av øðrum sjúkum er so stórur í Føroy um og í ávísum førum størri enn í øðrum londum.

Tá ið sjúkurnar ikki einans stava frá ílegum, verður eisini spurt um aðrar orsøkir, til dømis um umhvørvi og lívsstíl, og hvørja ávirkan hesar umstøður kunnu hava á sjúkuna. Tí verður eisini farið víða um í nýggju

FarGen starvsfólk

verkætlanini, FarGen 2. Blóðroynd verður tikin við tí endamáli at gera eina genomkanning, eins og ein biokemisk kanning verður gjørd, sum millum annað kannar stoffskifti, livra- og nýratøl, kolesterol, jarn, vitaminir og so framvegis. Eitt spurnablað skal svarast, og tikin verða eisini kropslig mát so sum hædd, vekt, mjadna- og miðjumát og blóðtrýst. Hetta verður millum annað gjørt fyri at kanna, um møguligt samband er millum umhvørvi, lívsstíl og sjúkur, men eisini um sambandið millum ílegur og aðrar orsøkir, ið kunnu stava frá sjúkuni.

– Endamálið er ikki at diagnostisera borgaran. Endamálið er at fáa meiri og rúmari vitan um sjúkur í Føroy um, so vit kunnu veita betri og miðvísari sjúkuviðgerð til sjúklingar í heilsuverkinum. Tað er millum annað í tí ljósinum, at FarGen verkætlanin skal síggjast, sigur Noomi Oddmarsdóttir Gregersen. Hon vísir á, at læknar í føroyska sjúkrahúsverkinum eru knýttir at verkætlanini. Hetta eru læknar, sum eru serkønir í júst teimum sjúkum, sum nú verður farið undir at kanna nærri.

EITT NÝTT RÁK

Og júst sjúkuviðgerðin er ein ógvuliga grundleggjandi og týðandi partur av tí endamáli, sum logar uppi við alla verkætlanina. Jú meiri og rúmari vitan, jú betri eru møguleikarnir og sannlíkindini fyri sjúkuviðgerð, ið stílað er ímóti tí einstaka sjúklinginum. Tað er í hesum sambandi, at tosað verður um persónlagað medisin. Tað er, at heilivágur og viðgerð byggja á vitan um ílegurnar hjá tí einstaka, men eisini vitan um umhvørvið og

lívsstíl, so viðgerðin á bestan hátt verður lagað at sjúklinginum. Í dag er støðan, tá ið sjúklingurin kemur á sjúkrahús, at læknin staðfestir, hvat er galið, hvør diagnosan er, og sjúklingurin fær heilivág. Men í dag er vitan um, at sami heilivágur og sama viðgerð ikki neyðturviliga rínir við hjá øllum sjúklingum á sama hátt. Hóast sjúklingurin hevur sjúkueyðkenni-

„Endamálið er at fáa meiri og rúmari vitan um sjúkur í Føroyum, so vit kunnu veita betri

og miðvísari sjúkuviðgerð.“

lagað eftir sjúklinginum og teirri sjúku, ið sjúklingurin ber. Hetta sæst eitt nú í gransking og sjúkuviðgerð fyri krabbamein. – Har síggja vit greið tekin og dømi um, hvussu dátur og úrslit í gransking kunnu vera við til at laga heilivág og sjúkuviðgerð til sjúklingin. Farið verður í størri mun frá tankanum um, at sami heilivágur gevur sama úrslit, til miðvíst at laga viðgerðina. Tað er ein máti at betra um viðgerðina og sleppa sjúklinginum undan óneyðugum hjáárinum og viðgerð, sum kortini ikki rínur við, sigur Noomi Oddmarsdóttir Gregersen.

VEKJA ANS OG ÚTVEGA VITAN

ni, merkir tað ikki av sær sjálvum, at heilivágur og viðgerð geva sama úrslit. Hjá summum rínur ikki við, og onnur fáa hjáárin. Tað er ymiskt frá einum sjúklingi til annan, hvussu heilivágur og viðgerð virka. Ikki øll fáa tí ágóða av somu viðgerð. Tí er rákið farið at ganga tann vegin, at heilivágur og viðgerð verða beinleiðis stílað til og

Verkætlanarleiðarin heldur, at týdningurin av FarGen á ongan hátt má undirmetast, tí hann hevur verið stórur bæði í Føroyum og uttanlands. Verkætlanin tænir borgarum og samfelagi, tí úrslitini vekja ans og útvega vitan, sum peikar frameftir, og á møguligar loysnir á so mongum týðandi økjum innan fyri sjúku, heilivág og viðgerð. Tí ger verkætlanin mun. Eisini aðrar týðandi orsøkir eru til at halda fast, menna og styrkja um FarGen, heldur Noomi Oddmarsdóttir Gregersen. Til dømis er talan um vitan og førleikar, sum mentir verða og ikki eru í Føroy um frammanundan. Á hvørjum ári eru lesandi føroyingar uttanlands, sum vísa stóran áhuga og fregnast um møguleikarnar at koma heim í starvsvenjing ella at skriva ritgerðir um verkætlanina. – FarGen kann leggja lunnar undir eina heilt nýggja vinnugrein innan fyri vitan og gransking í Føroyum, sigur Noomi Oddmarsdóttir Gregersen.

„Tað er eitt sterkt politiskt signal, at FarGen er á fíggjarlógini. Tað er eitt signal um, at føroyingar vilja menna gransking í Føroyum.“

Men, leggur hon dent á, tað hevur eisini týdning at samstarva við stovnar og granskarar uttanlands, tí enn er umhvørvið í Føroyum so lítið og avmarkað, sigur hon. – Tað er eitt sterkt politiskt signal, at FarGen er á fíggjarlógini. Tað er eitt signal um, at føroyingar vilja menna gransking í Føroyum. Men gransking virkar globalt, og tað hevur týdning, skulu vit vera við á hægsta stigi, at vit hyggja út um okkara lítla dunnugarð. Játtanin á fíggjarlógini staðfestir, at FarGen er føroysk verkætlan, sprottin úr føroyskum jørðildi, men skulu vit fram á leið, er eisini neyðugt við útlendskari fígging og samstarvi við útlendskar stovnar, sigur hon og vísir á, at FarGen samstarvar við lærda háskúlan í Keypmannahavn, Ríkissjúkrahúsið og amerikansku fyritøkuna Variant Bio, sum hevur holla vitan um gransking í smærri samfeløgum, ið hava serlig eyðkenni. Til dømis tað føroyska.

Men tað hevur ikki bara verið glimur og gleimur, síðani FarGen fór at virka. Fleiri vóru ivandi frá byrjan og óttaðust fyri trygdini og rættinum til føroysku ílegurnar, tá ið samstarv við altjóða stovnar og granskarar kom upp á tal. Tí spyrja vit aftur leiðaran, um ikki okkurt er um óttan og tær grundgevingar, sum kritisku røddirnar áður hava borið fram.

– Tað er altíð gott at seta spurnartekn, tí tað fær okkum at hugsa okkum væl um, og kanska koma vit í tankar um eitthvørt, vit ikki hava hugsað frammanundan. Tí er allur grundaður kritikkur vælkomin. Men eg haldi, vit eru væl vard og væl tryggjað. Og hugburðurin millum vanliga føroyingin er jaligur. Tey flestu kenna seg trygg og halda, at talan er um eina spennandi verkætlan. Fyri okkum hevur tað púra avgerandi týdning, at vit eru álitisvekjandi, tí álit er okkara sterkasti kapitalur. Borgarin má og skal altíð hava álit á, at tað, sum vit gera, er trygt og í fullum samsvari við galdandi lógir og reglur á økinum. Og einki verður gjørt uttan borgarans samtykki. Tí meta vit, at trygdin er í lagi. Ognarrætturin er hjá okkum í Føroyum, og einki fer av landinum, sum vit ikki hava fult ræði á og innlit í, sigur Noomi Oddmarsdóttir Gregersen.

FarGen hevur kanningarstøðir í Havn og í Klaksvík, men vitjað verður eisini kring landið eftir nærri avtalu. Vónað og væntað verður, at okkurt um 5.000 føroyingar hava latið seg skráseta og tikið lut í kanningunum, tá ið komið er á mál við FarGen 2.

FAKTA

FarGen er verkætlan hjá Ílegusavninum, sum Heilsumálaráðið varðar av. FarGen ger ílegu­ og heilsukanningar av føroyingum.

Úrslitini verða savnað í ein dátugrunn, sum er ætlaður til gransking í føroyskum ílegum. Kanningarnar, sum FarGen ger, skulu menna møguleikarnar fyri sjúkufyribyrging og sjúkuviðgerð.

Ílegusavnið var stovnað í 2007, og í 2016 varð farið undir at fyrireika fyrstu kanningarnar í FarGen 1 verkætlanini.

Endamálið við FarGen 1 var at kanna ílegur og arvaeginleikar hjá føroyingum, at gera eitt sokallað tilvísingargenom.

Nú farið er undir annað stigið, FarGen 2, er arbeiðið víðkað, so tað eisini fevnir um gransking í fýra ymsum sjúkum við stórum títtleika í Føroyum, ið ikki einans skyldast ílegur. Tær eru diabetes, blóðtrýst, tarmbrunasjúkur og giktasjúkur.

Trý fólk starvast burturav við FarGen verkætlanini, og fleiri onnur eru tilknýtt. Verkætlanarleiðari er Noomi Oddmarsdóttir Gregersen.

FarGen the Faroe Genome Project:

Infrastructure for World-Class Research

FarGen aims to serve as a hub for leading global research in the Faroe Islands to the benefit of individuals and society. Its second phase has just launched with a focus on expanding and refining personalised medicine

The Genetic Biobank of the Faroe Islands is the coordinating unit behind FarGen. The three main objectives of FarGen 2 are to test for four high frequency conditions; continue to refine the Faroese reference genome; and examine how closely related the Faroese population is.

Ultimately, it is also about fostering research in the Faroe Islands. ‘FarGen is just as much an infrastructure as it is a project. An infrastructure for genetic research and broader research,’ explains Noomi Oddmarsdóttir Gregersen, Project Manager.

There has long been international interest in the Faroese genome, because of the population size and composition. The motivation behind FarGen is also to preserve the rights to the Faroese genome and ensure that genetic data remains in Faroese hands governed by Faroese legislation.

Approximately 1,500 Faroese people took part in FarGen 1 to establish the Faroese reference genome, a snapshot of the average genetic composition of the population.

TESTING FOR FOUR CONDITIONS

FarGen 2 will focus on four high incidence conditions in the Faroe Islands: diabetes, high blood pressure, infectious bowel disease (IBS) and rheumatic conditions. These are not conditions caused solely by genetics. So why are they so common in the Faroe Islands?

The incidence of IBS is among the highest in the world.

It has long been common knowledge in the archipelago

that certain diseases are highly dependent on inheritance and the fact that the Faroese are so closely related. Examples include CTD and cystic fibrosis. This new project raises the question of why some other diseases are also more frequent here.

This means that FarGen 2 will include a much broader range of testing in addition to genetic sequencing such as questionnaires

environment if it is to be truly tailor-made.

CREATE KNOWLEDGE

“FarGen could underpin the growth of a whole new knowledge and research industry in the Faroe Islands.”

For Noomi Oddmarsdóttir Gregersen the significance of FarGen can hardly be understated. The project outcomes will contribute to solutions in so many significant areas in disease, medicine and treatment. In addition, the sheer existence of this research in the Faroe Islands builds a wealth of new local knowledge, skills and capacities; it also draws students home from abroad to write dissertations.

According to the project manager, ‘FarGen could underpin the growth of a whole new knowledge and research industry in the Faroe Islands.’

about lifestyle and environment, body measurements, blood pressure, iron and vitamin levels, and so on.

Noomi Oddmarsdóttir Gregersen emphasises that the purpose is not to arrive at a personal diagnosis, but to acquire broader and better knowledge about these conditions in the Faroe Islands in order to expand and improve individually tailored treatment.

Precisely new treatment options are a fundamental part of FarGen 2. Personalised medicine is based on knowledge about individual genetics, but it must also take into account a patient’s lifestyle and

Of course, there will always be sceptics. Noomi Oddmarsdóttir Gregersen response is that, ‘All well founded critique is welcome (…) it makes us think twice and perhaps notice something we missed at first glance.’ However, she insists that the Faroese data is thoroughly safeguarded. It hast to be, trust is FarGen’s prime capital. The Faroese must always be able to trust that FarGen acts in full compliance with the law. Nothing is ever done without individual consent and ownership of all data remains in the Faroe Islands. Nothing is ever exported without the full control of FarGen.

FarGen has laboratories in Tórshavn and Klaksvík. The population is broadely curious and positive towards its research and Noomi hopes that 5,000 people will have taken part by the time FarGen 2 concludes.

Elizabeth Arden

8-HOUR, SURVIVAL SET

DKK 212 / 29 EUR

Chanel – ALLURE

EAU DE PARFUM, 50 ML

DKK 559 / 76 EUR

Gucci – POUR HOMME

EAU DE TOILETTE, 50 ML

DKK 419 / 57 EUR

Rudoph Care

ACAI BODY BALM 145 ML

DKK 269 / 20 EUR

Urban Decay

EYE SHADOW PALETTE

DKK 335 / 45 EUR

Oreo

OERO ENROBED, 287G

DKK 57 / 8 EUR

Kinder

KINDER MINI BUENO, 86G

DKK 39 / 6 EUR

Anthon Berg

BAILEYS TREAT COLLECTION, 255G

DKK 119 / 16 EUR

Faer Isles

Distillery

NORTH ATLANTIC

DRY GIN, 0,5L, 42,8%

DKK 295 / 40 EUR

Los Vascos

CHARDONNAY, WHITE WINE, 0.75L

DKK 75 / 10 EUR

Bottega

RIPASSO DELLA VALPOLICELLA, RED WINE, 0.75L

DKK 125 / 17 EUR

Welcome to the FAROE ISLANDS!

TO THE FAROE ISLANDS!

Think of the world’s population.

Think of the world’s population. Now think about how few of these almost 8 billion people have visited the Faroe Islands.

Now think about how few of these 7 billion people have visited the Faroe Islands.

You are actually part of a very small and exclusive group of people in the whole world who have the opportunity to visit these small islands in the North Atlantic Ocean. Lucky you! We also feel fortunate to be able to invite you to our country.

You are actually part of a very small and exclusive group of people in the whole world who have the opportunity to visit these small islands in the North Atlantic Ocean. Lucky you!

We are pleased you have decided to visit us and we want you to enjoy your stay to the fullest. Following these simple yet essential guidelines will help to ensure an enjoyable and unforgettable journey in the Faroe Islands.

We also feel fortunate to be able to invite you to our country.

We are pleased you have decided to visit us and we want you to enjoy your stay to the fullest.

Following these simple yet essential guidelines will help to ensure an enjoyable and unforgettable journey in the Faroe Islands.

GUIDELINES:

Guidelines:

– Respect and preserve nature, as it is fragile and should be protected for future generations.

• Respect and preserve nature, as it is fragile and should be protected for future generations.

• Be mindful of sheep and birds you may encounter in the fields - or on the roads!

– Be mindful of sheep and birds you may encounter in the fields – or on the roads!

– The weather can be unpredictable and change rapidly. It is a good idea to always wear layered clothes suitable for the weather.

• Remember to bring your rubbish with you after hiking in the mountains.

• Be particularly careful when hiking in areas with loose stones and rocks.

• Refrain from walking too close to the cliffs, especially in wet areas when the ground can be slippery.

– Remember to bring your rubbish with you after hiking in the mountains.

– Be thoughtful of the locals and respect their privacy as much as possible.

• Check the weather forecast to see if conditions are favourable for walking/hiking.

– Be particularly careful when hiking in areas with loose stones and rocks.

• The weather can be unpredictable and change rapidly. It is a good idea to always wear layered clothes suitable for the weather.

• Be thoughtful of the locals and respect their privacy as much as possible.

– Refrain from walking too close to the cliffs, especially in wet areas when the ground can be slippery.

– If you plan on flying a drone, please read and follow the guidelines on www.visitfaroeislands.com under Plan Your Stay.

• If you plan on flying a drone, please read and follow the guidelines on www.visitfaroeislands.com under Plan Your Stay.

• Lastly, remember to close your eyes and take a deep breath of the freshest air in the world!

– Check the weather forecast to see if conditions are favourable for walking/hiking.

EMERGENCY:

Dial 112 for any type of emergency assistance anywhere in the country

– Lastly, remember to close your eyes and take a deep breath of the freshest air in the world!

For more information visit www.visitfaroeislands.com

Duty free import

For Travellers 18 years or older / Fyri ferðandi 18 ár og eldri

Alcohol/Alkohol

You can bring one of the examples below to the Faroe Islands. Tú kanst taka eitt av dømunum við til Føroyar.

Tubbak / Tobacco

You can bring only one of the products below to the Faroe Islands. Tú kanst bert taka eina av vørunum niðanfyri við til Føroyar. 1 4 5 2 3

Did you know?

That you can bring more duty free goods by paying taxes? You can for example bring 6 bottles of wine (75 cl) in addition to the quota by paying DKK 150 in total.

200 Stk (1 Karton)

Cigarettes/Sigarettir

200 Stk (1 Karton)

Cigarillos / Sigarillos

/ Tubbak

Cigars / Sigarir

Luktilsi, rakivatn, sjokulátuvøra og sodavatn / Perfume, shavingwater?, chocolate and Soda

You can bring one of the examples below to the Faroe Islands. Tú kanst taka eitt av dømunum við til Føroyar.

Perfume / Luktilsi

/ Sjokulátuvøra

Shavingwater / Rakivatn Soda / Sodavatn

Maximum allowances / Mest loyvdu nøgdir:

Tobacco

Smart, quick and smooth

We’ve now made it even easier for you to order and collect your dutyfree items

Order at dutyfree.fo and collect your goods in our automated lockers, so that you can move on quickly on your trip. Just remember to have the PIN code that you receive from us readily available.

Always fair prices

Dutyfree FAE ranks among the best priced tax-free shops on airports in this part of the world. We strive ever to have the fairest prices possible so that you can enjoy your trip and buy your items in the Faroes Islands.

Lita økini, ið eru merkt við einum prikki. Hvussu nógvir blýantar eru?

FJALT ORÐ

Finn út av, hvat tekningarnar ímynda. Tak tann stavin í orðinum, sum talið í rútinum vísir. Legg stavirnar saman, og tú sært fjalda orðið.

Strika stavirnarbókút, ið koma fyri meira enn eina ferð. Set bókstavirnar,síðan ið eftir samaneru, til eina frukt.

©bergur .net 2022

1 BRÁÐLYNTAR FOSTRAR 2 EINS

Fuglur við ljósum bletti báðumegin á hálsinum (Columba palumbus).

Býur í amerikanska statinum Texas, sum hevur umleið 125.000 íbúgvar.

Stuðulsskipan, sum Atlantic Airways setti á stovn í 2016, og sum á hvørjum ári letur 100.000 krónur til listafólk.

2 NUMMAR FELL DÓM

STAÐ HAR IÐ FUGLUR EIGUR

NIÐURLOND LEIKA Í TUNN FJØL STRÍÐIST

6

DRAKT

BÍBLIUPARTUR NAVNASKELTI 2 EINS

Hvussu eitur stuttleikaparkin beint eystan fyri París, sum umleið 15 milliónir fólk vitja á hvørjum ári? 1 4 2 5 3 6

Bygd í Kalsoynni er kend fyri søgnina um kópakonuna, sum kom í land her.

Felagsheiti fyri Ísland, Føroyar og Grønland.

3

SKRIÐDÝR Á NORÐARU SÍÐU STELLA ...? MAÐUR OG KONA BOÐ

4 AÐALSHEITI ÓLÆST

VERJIR JØRÐINA ALSAMT

SKYLDIGIR FRAKKIN

ITALSK Á BÍBL. NAVN FLATAMÁT 5 KOYR UMHUGSNI

HEITI Á SKRIFT SVAV FØ. BYGD FORMAÐUR

PARTAFELAG PRÁT

ERI ÓNØGDUR FÁA SÆR

RÆTTUR TIL LAND TIN

HALDA FRAM AT VERA DJÓR YOKO ...? 2 EINS SMØL LEINGJA HAVI SESS

LÆTTAR Í SINNI

S U d o k u

1920–2 0 0 5

1920–2 0 0 5

Airbus 320Neo: RCK

Ingálvur av Reyni (1920-2005) varð tann fyrsti abstrakti málarin í føroyskari list. Ígjøgnum sítt langa lív eydnaðist honum at endurnýggja seg sum fáur við franskari list sum leiðarstjørnu. Ein litføgur naturalisma varð á leið 1960 skift út við heldur daprar kubistiskar málningar. Frá 1980-árunum kom ein abstrakt ekspressionisma í einum svørtum og dramatiskum úttrykki, sum snýr seg um náttúru og menniskja, kropp og litevni. Heimafturkomin eftir útbúgving í Danmark livdi og virkaði Ingálvur av Reyni alt lívið í Havn.

Ingálvur av Reyni (1920-2005) was the first Faroese abstract painter. During his long life and with French art as his leading star, he was able to renew himself as few others can. A colourful naturalism was replaced with a dark, brooding cubism around 1960. An abstract expressionism, dominantly black and dramatic, dealing with nature and people, body and colour, followed in the 1980s. After returning home on finishing his education in Denmark, Ingálvur av Reyni lived his whole life in Tórshavn.

Airbus 320Neo: RCL

VINTHER

Textile artist

1941– 2019

VINTHER

Textile artist

1941– 2019

Tita Vinther (1941-2019) ognaði sær holla vitan um føroyska og norrøna ullarmentan, virkaði úr lagdi, litaði við mosa, korka, skónum og plantum. Hugfloygda myndaveving hennara er eyðkend av, at føroyska ullin kemur til sín rætt. Við støði í brúksvevnaðinum menti hon eina fríari listaliga heild, har mynstur og myndandi formar úr siðbundnu ullarmentan føroyinga vóru berandi lutir. Umframt ull tók hon upp annað tilfar – eitt nú tagl og mannahár. Tita var fødd í Finnlandi, vaks upp í Danmark og Finnlandi, búsettist 20 ára gomul í Havn og virkaði her restina av lívinum.

Tita Vinther (1941-2019) spent a lifetime studying Faroese and Nordic wool culture. She worked wool from unprocessed tufts to pieces of art using moss, lichen and plants as dye. Her imaginative pictorial weaving gave Faroese wool pride of place. From a background in craft weaving, Tita developed a free artistic whole. Patterns and shapes from traditional Faroese wool culture became the backbone of her approach. In addition to wool, the artist used materials like switch and human hair. Tita was born in Finland, grew up in Denmark and Finland, moved to Tórshavn aged 20 and worked in the archipelago the rest of her days.

Airbus 320: RCJ

William Heinesen (1900-1991) er víða gitin sum rithøvundur og telist millum teir stóru í norðurlendskum bókmentum. Hann lýsti sína list sum “myndakrutl”, men hon er meir enn tað. Fyri tað mesta nýtir hann litkrit í fyrstu verkunum og avmyndar romantiskt huglag úr føroyska fjallaheiminum, gykl um tann alheim, ið fólkatrúgv hevði skapt, og speiskar samfelagsviðmerkingar. Tey seinastu tíggjuáraskeiðini koma evnini til pappírsklipp til sjóndar, har hugflog og prýðing og litfagnaður sameinast. Eitt høvuðsverk er myndprýðingin av kommunuskúlanum í heimbýnum Havnini.

William Heinesen (1900-1991) is best known as an author, one of the great in Nordic literature. He saw his art as nothing but drawing pictures, but there is more to it. Pastels dominate the early works, which motifs are the romantic ambience of Faroese mountainscapes, phantasies from local folklore and satirical social commentary. During his last decades, his paper cuttings blossomed, where fabulation, decoration and a love for colour are united. His magnum opus is the decoration of a municipal school in his hometown, Tórshavn.

Nøvnini á flotanum

Fleet names

Ruth Smith (1913-1958) er koloristurin í fyrsta føroyska málaraættarliðinum. Fyrst og fremst var hon impressionistur, sum eymliga lýsti, hvussu litir koma til lívs í ljósi. Ein sterkur og livandi málingarháttur ber samstundis boð um eitt sinni við spenningi í. Á tann hátt vórðu náttúra og sinnalag bregdað saman í eina hægri eind í hennara list. Eftir lokna útbúgving í Danmark búsettist Ruth Smith saman við húskinum í Suðuroy. Sum listafólk livdi hon í einingi, og hon andaðist brádliga undir umstøðum, eingin kennir til fulnar.

1913 –19 5 8

Ruth Smith (1913-1958) is the colourist among the first generation of Faroese painters. An Expressionism with a fine sense of portraying the play of colours in light was her point of departure. An intense and expressive painting style is at the same time a testimony to a tense disposition. In this way, nature and mind meet in her art in a higher unity. On finishing her education in Denmark, Ruth Smith settled with her family in her home island of Suðuroy, where she lived as an isolated artist and died unexpectedly under unsolved circumstances.

Sámal Joensen-Mikines (1906-1979) er tann fyrsti veruligi, føroyski listamálarin. Hjá honum fær listin sína egnu rødd við havi og bygd, jarðarferð og grindadrápi, ið verða lýst í máttmiklari ekspressionistiskari naturalismu stundum við ávirkan úr romantikki og symbolismu. Inn í ávirkanina frá Edwardi Munch leggur hann eina stranga og náttúruvakra tyngd í eitt egið – og føroyskt úttrykk. Mikines varð útbúgvin í Danmark, har hann búði meginpartin av lívinum, og har fekk hann eisini tilnevnið eftir oynni, har hann vaks upp.

Sámal Joensen-Mikines (1906-1979) is the first major painter in Faroese fine art. In him Faroese art gains its own voice; ocean and villages, funerals and whale hunts are depicted in a forceful expressionistic naturalism that encompasses both romantic and symbolic touches. He combines an influence from Edward Munch with a tight objectivity and weighty quality in a personal – and Faroese – expression. Mikines was educated in Denmark, where he also lived for most of his life and where he received his nickname, a reference to his home island, Mykines.

Agusta Westland 139: OY-HIL

Agusta Westland 139: OY-HIH

Søgan um Atlantic Airways

28. mars 1988 var dagurin, Atlantic Airways fyrstu ferð setti seg í Vágum. Hetta var ein hátíðardagur fyri føroysku tjóðina, sum nú fyri fyrstu ferð nakrantíð kundi fara á flog á føroyskum veingjum. Men stovnanin av flogfelagnum hevði tó verið alt annað enn løtt. Ein samanrenning av miðvísi, hepni og tilvild hevði gjørt dreymin hjá føroyingum um egið flogfelag til veruleika.

Eina løtu var ivi, um felagið fór at hóra undan. Men brádliga vendist gongdin, og ferðafólkatalið fór aftur at vaksa og er vaksið støðugt síðani. Virksemið í felagnum øktist, flogfør løgdust afturat flotanum, flogið varð til fleiri ferðamál, starvsfólkahópurin vaks, og felagið gjørdi fleiri stórar sáttmálar um leiguflúgving uttanlands.

í 2007/08 hevði Atlantic Airways sjey flogfør og tvær tyrlur í flotanum, og 277 ársverk vóru í felagnum. Tá ið farið var undir at leingja flogvøllin í Vágum í 2010, lat hetta upp fyri fleiri nýggjum møguleikum hjá føroyska flogfelagnum. British Aerospace flogførini vóru skift út við flogfør av slagnum Airbus. Og bert fýra mánaðir eftir, at flogvøllurin stóð liðugur, lendi fyrsta Airbus 319 flogfarið í Vágum í mars mánaði 2012.

Flogførini bøttu eisini munandi um bæði rutunetið og reglusemið til og úr Føroyum. Atlantic Airways var fyrsta flogfelag í Evropa at brúka nýggju og framkomnu navigatiónstøknina RNP AR 0.1.

Nýggju flogførini kundu eisini flúgva munandi longri enn tey gomlu flogførini, og føroyingar merktu tað longu sama summarið, tá ið fyrsta SÓL­rutan til Barcelona sá dagsins ljós.

Flotin hjá Atlantic Airways telur trý flogfør og tvær tyrlur. Í 1994 yvirtók Atlantic Airways rutuflúgvingina millum oyggjarnar frá Strandfaraskipum Landsins, og hesa uppgávu hevur felagið røkt síðani. Í 2015 og 2016 vórðu gomlu Bell tyrlurnar í flotanum skiftar út við tvær spildurnýggjar og nýmótans AgustaWestland AW139 tyrlur. Tær eru bæði rúmligari og kunnu flúgva heilt út á 200 fjórðinga sjómarkið, har tær kunnu arbeiða í 30 minuttir í bjargingarátøkum. Hetta hevur stóran týdning, tí Atlantic Airways er partur av tilbúgving Føroya, sum merkir, at hvønn dag á árinum, alt samdøgrið, er ein tyrlumanning tøk og kann fara avstað í eini handavend.

Í desember 2016 fekk Atlantic Airways aftur eitt flogfar: ein spildurnýggjan Airbus A320. Í sambandi við, at nýggja flogfarið kom til Føroya, gjørdi Atlantic Airways av at geva flotanum nøvn. Flogfør og tyrlur eru nú nevnd eftir mætum, føroyskum listafólkum. Flogførini eita William (Heinesen), Tita (Vinther) og Ingálvur (av Reyni), og tyrlurnar hava fingið nøvnini Sámal (JoensenMikines) og Ruth (Smith).

The Story of Atlantic Airways

March 28, 1988, was the day Atlantic Airways landed for the first time in Vágar. It was a day of celebration for the Faroese nation who for the first time was able to fly with Faroese wings. But the establishment of the company was far from easy. A combination of determination, luck and chance made the Faroese dream of having a national airline come true.

For a while, it was uncertain whether the company would survive. But suddenly it took a turn for the better, and the number of passengers grew and continued to grow ever since. The activity of the company increased, aircraft were added to the fleet, more destinations were added, the number of employees increased, and the company entered into several large contracts involving charter abroad.

In 2007/08 Atlantic Airways had seven aircrafts and two helicopters in its fleet, and the company had 277 full­time equivalents. The extension of the runway at Vágar Airport in 2010 opened up new possibilities for the Faroese airline. The decision was made to replace British Aerospace aircraft with Airbus aircraft. Only four months after the runway was finished the first Airbus 319 landed in Vágar Airport in March of 2012.

The aircraft profoundly improved the route net and regularity to and from the Faroe Islands. Atlantic Airways was the first airline in Europe to use the new and advanced navigation technology RNP AR 0.1. The new aircraft could stay in the air longer which the Faroese people became aware of that same summer when the first SUN route to Barcelona saw the light of day.

The Atlantic Airways fleet is made up of three aircrafts and two helicopters. In 1994 Atlantic Airways took over the scheduled air service between the Faroese islands from the national company Strandfaraskip Landsins, and Atlantic Airways has been in charge of the service ever since.

In 2015 and 2016 the fleet’s old Bell Helicopters were replaced by two brand­new up­to­date Agusta Westland AW139 helicopters. They are both more spacious and able to fly 200 nautical miles all the way out to the territorial water limit where they can be at work for 30 minutes in rescue operations. These are crucial qualities as Atlantic Airways serves as part of the emergency preparedness team which means that every day of the year 24–7 a helicopter crew is ready to take off in a heartbeat.

In December 2016 Atlantic Airways purchased yet another aircraft: a brand­new A320. In connection with the arrival of the new aircraft to the Faroe Islands, Atlantic AIrways decided to name the fleet. The aircraft, and helicopters are now named after distinguished Faroese artists.

The aircrafts are named William (Heinesen), Tita (Vinther) and Ingálvur (av Reyni), and the helicopters are named Sámal (Joensen­Mikines) and Ruth (Smith).

OY-RCK (INGÁLVUR) S/N 8918

Type: Airbus 320-251N

Seats: 174

Engines: 2x CFM LEAP 1A26 Length: 37,57 m

35,80 m Max Speed: 833 Km/h

Range: 6.500 Km

OY-RCL (TITA) S/N 8918

Type: Airbus 320-251N

Seats: 174

Engines: 2x CFM LEAP 1A26 Length: 37,57 m

Wingspan: 35,80 m

Max Speed: 833 Km/h

Max Range: 6.500 Km

OY-RCJ (WILLIAM) S/N 7465

Seats: 174

Engines: 2x CFM56-5B4/3 Length: 37,57 m Wingspan: 34,10 m

Max Speed: 911 Km/h

Max Range: 4.800 Km to 5.700 km

OY-HIH (RUTH) SN: 31718

Type: Agusta Westland 139

Built: 2015

Engines / power: 2 stk Pratt & Whitney PT6C-67C (2 x 1862 SHP)

Lenght: 16,42 m

Lenght fuselage: 13,52 m Width: 2,26 m Height: 4,98 m

Main rotor diameter: 13,80 m

Weight empty: 4.600 kg

Weight fully loaded: 7.000 kg

Max speed: 310 km/t

Normal speed: 259 km/t

Max altitude: 6.096 m

Passengers: 15

OY-HIL (SÁMAL) SN: 31722

Type: Agusta Westland 139 Built: 2015

Engines / power: 2 stk Pratt & Whitney PT6C-67C (2 x 1862 SHP)

Lenght: 16,42 m

Lenght fuselage: 13,52 m

Width: 2,26 m Height: 4,98 m

Main rotor diameter: 13,80 m

Weight empty: 4.600 kg

Weight fully loaded: 7.000 kg

Max speed: 310 km/t

Normal speed: 259 km/t

Max altitude: 6.096 m

Passengers: 15

REYKJAVÍK

GRAN CANARIA

FØROYAR

Flogleiðir Routes

EDINBURGH

PARÍS

BILLUND AALBORG

Evropa-rutur (Europe Routes)

NORÐ-rutur (NORD Routes)

SÓL-rutur (SUN Routes)

BARCELONA

MALLORCA

THE HEART OF SHOPPING THE HEART OF SHOPPING

The largest shopping centre in the Faroe Islands

SHOPS: Mon.–Thurs.: 10–18 // Fri.: 10–19 // Sat.: 10–18

RESTAURANTS: Mon.–Sat.: 9–21 // Sun.: 12–22:30