Issuu on Google+

DE STERRENSCHOOL 2.2

DE STERRENSCHOOL 2.2

Naar een digitale doorbraak Functionele eisen aan de Sterrenschool-ict


Welke organisaties hebben De Sterrenschool 2.2 mogelijk gemaakt?

Wat is de Sterrenschool?

De Sterrenschool is een innovatief kindcentrum waar kinderen van nul tot twaalf vijfsterrenonderwijs genieten. Onderwijs en opvang werken onder één dak intensief samen aan de ontwikkeling van de kinderen. De Sterrenschool profileert zich met de volgende vijf sterren:

Waar vind ik een Sterrenschool? Op dit moment werken in Nederland een aantal scholen en kinderopvangorganisaties in meer of mindere mate volgens het concept de Sterrenschool. Een aantal anderen wil dit binnenkort gaan doen. Het actuele overzicht is te vinden via www.desterrenschool.nl

1 Het hele jaar open, van zeven tot zeven De Sterrenschool is het hele jaar open, dagelijks van zeven tot zeven uur. Ouders kunnen – binnen wettelijke grenzen - kiezen of hun kind vier of vijf dagen per week op de Sterrenschool verblijft. Ook vakanties en vrije dagen kunnen, binnen grenzen, zelf worden gekozen, ook door medewerkers. Hiermee geeft de Sterrenschool ouders de ruimte hun werk en privéleven te combineren.

4

5

Nadruk op taal, rekenen en lezen

Binding met de buurt

De Sterrenschool leert kinderen alles wat ze nodig hebben om klaar te zijn voor de 21ste eeuw. Kinderen ontwikkelen alle 21st century skills, zowel op cognitief, motorisch, sociaal, emotioneel en creatief gebied. Op elk van deze gebieden formuleren onderwijs en opvang gezamenlijk leerdoelen in drie dimensies: kennis, vaardigheden en gedrag. Dankzij deze drie dimensies hebben de gewenste vaardigheden en gedrag een basis in kennis. De Sterrenschool legt in het curriculum de nadruk op taal, rekenen en lezen. Deze vakken zijn cruciaal voor het succes in het vervolgonderwijs. Vakspecialisten geven kinderen hierin les en coachen de andere medewerkers in het lesgeven ervan.

In de buurt vervult de Sterrenschool een spilfunctie. De faciliteiten zoals mediatheek en werkruimtes staan open voor gebruik door buurtbewoners. Ook worden er op de Sterrenschool door verschillende aanbieders aanvullende diensten aangeboden, al naar gelang de behoefte van de omwonenden. De Sterrenschool betrekt de buurt ook bij de inhoud van het onderwijs.

2 Kinderen leren in één klimaat Op de Sterrenschool werken kinderopvang en onderwijs samen aan de ontwikkeling van het kind. Medewerkers hebben regelmatig contact en zijn – dankzij de Sterrenschool-ict – direct op de hoogte van relevante informatie over het kind. Op de Sterrenschool geldt één pedagogisch klimaat en één cultuur, waardoor het kindcentrum voor kinderen een veilige, vertrouwde en consistente omgeving is. De Sterrenschool biedt ook voor- en vroegschoolse educatie.

3

Vier boeken over de Sterrenschool Het idee van de Sterrenschool is uitgewerkt in tot nog toe vier elkaar opvolgende boeken, die door verschillende denktanks zijn gemaakt. Het eerste boek De Sterrenschool uit 2008 legt het basisidee neer. Een tweede denktank heeft dit basisidee verdiept, vooral door de rol van de kinderopvang verder uit te werken. Dit denkwerk staat - samen met een handleiding voor implementatie van de Sterrenschool - in het tweede boek De Sterrenschool 2.0 uit 2010. Eveneens in 2010 verscheen de Sterrenschool 2.1. Hier werkt een derde denktank de architectuur van de gepersonaliseerde leerreis uit.

Dit boek - De Sterrenschool 2.2 - bouwt hier weer op voort en beschrijft welke ict de Sterrenschool nodig heeft om alle sterren te laten stralen. Daarmee is deze ict nog niet beschikbaar, maar is het wel duidelijk hoe deze moet worden gebouwd.

Wie hebben er meegedacht?

Sterrenschool 2.2 (2011)

Sterrenschool 2.1 (2010)

De Sterrenschool is een work-in-progress. Met dit boek ronden wij het werk van de vijfde denktank af. Hiernaast een overzicht van alle denktanks en hun leden.

Frank van Amerongen, ThiemeMeulenhoff

Jaap van Loon, ThiemeMeulenhoff Martin de Goffau, ParnasSys Marieke Hochstenbach, Creative Learning Lab Jeroen Kroon, Afas ERP Software Henk Lamers, Microsoft Eduard Beck, Microsoft Michael van Wetering, Kennisnet Rob in ’t Zand, nul25 Henk Pullen, Sterrenschool Almere Hout-Noord Paulien van Roon, Almeerse Scholen Groep San Helfferich, Montessori Lyceum Flevoland Jan Overweg, Almere Kennisstad Lotte de Rooij, Almere Kennisstad

Jan Bulsink, APS Martin de Goffau, ParnasSys Jeroen Kroon, AFAS ERP Software Henk Lamers, Microsoft Willem van der Lugt, Stichting Prisma Jan Overweg, VGPO HAAL Tom van der Poel, Partou Lotte de Rooij, zelfstandig adviseur Hans Theeboom, Almeerse Scholen Groep Michael van Wetering, Stichting Kennisnet

Sterrenschool 2.0 (2010) ‘concept’ Marianne Boschman, Platoo Helga Fidder, Leerplein 055 Leo Huijssoon, Partou Toine de Kort, SKOBOS Hanneke van de Meerendonk, Kindwijzer Jan Overweg, Almere Kennisstad Mariet Schilperoort, Van Beekveld & Terpstra Sjaak Scholten, Archipel Cor Schuurman, Tinteltuin Joop Vlaanderen, V0S/ABB, Initiatiefgroep

Andere Tijden Noortje Wiezer, TNO

Sterrenschool 1.0 (2008) ‘implementatie’ Frans Bruinsma, SKOBOS Susanne Dijkstra, Partou Jelly Drijfhout, Kindwijzer Rob Gründemann, TNO Anja Hol, Kinderopvang Humanitas Matthijs Leendertse, TNO Jan Littink, VOS/ABB, Initiatiefgroep

Andere Tijden Hans van der Most, Leerplein 055 Henk Mulder, Archipel Lotte de Rooij, Almere Kennisstad Aimée de Wilde, Ministerie OCW

Body Bosgra, Onderwijsuitgever Ton Duif, AVS Meindert Eijgenstein, Stichting Prisma Antoinette Erdmann, Dotcomschool Henk Hendriks, Van Beekveld & Terpstra Marieke Huber, SBO Henkjan Kok, IJsselgroep Jo Koot, Prisma Kees Swart, Stichting SPOOR Frans Schouwenburg, Kennisnet

Dit boek gaat ervan uit dat de lezer bekend is met de Sterrenschool en de architectuur van de gepersonaliseerde leerreis. Deze boeken zijn te bestellen en digitaal in te zien op www.desterrenschool.nl en www.deargumentenfabriek.nl.

Maatwerk voor ieder kind Kinderen verschillen van elkaar, qua leertempo, leerstijl of belangstelling. De Sterrenschool komt aan deze verschillen tegemoet door kinderen geen jaarklassensysteem aan te bieden maar gepersonaliseerde leerreizen. Deze zijn afgestemd op de kenmerken en ontwikkeling van het individuele kind. Binnen de leerreizen neemt digitaal leren een belangrijke plaats in. Zo kunnen kinderen de lesstof tot zich nemen op de manier die het beste bij hen past en net zo vaak herhalen als nodig.

5.3

39 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Ict op school en kinderopvang: de achtergebleven revolutie Wat zijn de richtinggevende principes bij het uitdenken van de Sterrenschool-ict? Hoe zit de Sterrenschool-ict in elkaar? Volgens welke stappen wordt de gepersonaliseerde leerreis aangepast? Wat bedoelt de denktank met ‌‌ ?

4 6 8 10 11

2. DE GEBRUIKERS

2.1

Wie zijn de gebruikers van de Sterrenschool-ict?

12

3. DE FUNCTIONALITEITEN

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

De denkkracht van het systeem: de vier functionaliteiten Aan welke minimale functionele eisen moet de digitale leeromgeving voldoen? Aan welke minimale functionele eisen moet het informatieoverzicht voldoen? Aan welke minimale functionele eisen moet het planning- en boekingsysteem voldoen? Aan welke minimale functionele eisen moet het administratief systeem voldoen? Wat doen de functionaliteiten om een dag van Thomas op de Sterrenschool mogelijk te maken?

14 16 18 20 22 24

4. DE REGISTERS

4.1 4.2 4.3 4.4

Hoe werkt het geheugen van de Sterrenschool-ict? Aan welke minimale functionele eisen moet het kindprofiel voldoen? Hoe organiseert de Sterrenschool-ict de toegang tot informatie? Welke toegang tot informatie hebben de moeder en de rekenspecialist van Thomas?

26 28 30 32

5. NAWOORD

5.1 5.2 5.3

Er gebeurt al van alles! Hoe wordt de Sterrenschool-ict ontsloten? Hoe nu verder?

34 36 38


Ict op school en kinderopvang: de achtergebleven revolutie

1. INLEIDING

Wat maakt dat de ict-revolutie in het onderwijs

We sturen elkaar berichten via een beeldscherm.

ingewikkelde logistieke productieprocessen zoals

achterblijft bij de ict-ontwikkelingen in de rest van de

Een scherm laat zien hoe laat de trein vertrekt, of

bij banken, transportbedrijven en natuurlijk bij de

samenleving? Wat heeft een innovatieve school zoals

wijst ons in de auto de weg naar huis. Thuisgekomen

technologiebedrijven zelf.

de Sterrenschool nodig aan ict? En hoe lang gaat het

kijken we ook weer uren naar een schermpje. We

nog duren voordat scholen en opvangorganisaties

werken, we communiceren, we spelen, we leven

Onderwijs is bij uitstek een kennisintensieve tak van

met de benodigde ict aan de slag kunnen? Dit zijn

kijkend naar een beeldscherm.

sport. Het blijft hierom verbazingwekkend dat juist

vragen die scholen, kinderopvangbedrijven, uitgevers en ict-bedrijven zichzelf stellen, los van of ze met de Sterrenschool bezig zijn. Het zijn vragen die van belang zijn voor alle organisaties die werken aan de

‘We leven kijkend naar een beeldscherm’

ontwikkeling van kinderen. Waarom? Omdat kinderen van nu opgroeien in een nieuw, digitaal tijdperk.

het onderwijs de mogelijkheden van ict zo weinig benu­t. Aan goede wil ontbreekt het niet. Al jaren proberen ict-enthousiastelingen digitaal leren te bevorderen. Scholen maken voor hun bedrijfsvoering steeds slimmer gebruik van ict. Toch wil de digitalise-

Het beeldschermtijdperk legt ons economisch geen

ring nog niet echt doorzetten, zeker niet in het primair

windeieren. Ict is een technologische revolutie, net

onderwijs. Voor de cijfers over de beperkte toepassing

Schermpjes, schermpjes, schermpjes

zoals de stoommachine en de uitvinding van de

van het ict-gebruik in het primair onderwijs verwijzen

Informatie- en communicatietechnologie grijpt in

elektriciteit dat waren. Bedrijfstakken die ict weten

we naar de Vier in Balans Monitor van Kennisnet.

op vrijwel alle aspecten van ons bestaan. Het meest

te benutten, kunnen meer produceren met minder

in het oog springend is de snelle opmars van het

mensen. Anders gezegd: de arbeidsproductiviteit

Waarom blijft het onderwijs achter?

beeldscher­m. Het leven is niet meer voorstelbaar

stijgt. Het productiviteitsverhogend effect van ict

Wat maakt dat de ict-revolutie in het primair

zonder. We werken achter een beeldscherm.

zien we vooral in kennisintensieve bedrijven met

onderwijs achterblijft bij de ict-ontwikkelingen in de rest van de samenleving? Op deze vraag zijn vele antwoorde­n mogelijk. Zo zijn er veel ouders die het liefst zien dat hun kind hetzelfde onderwijs krijgt als zijzelf hebben gehad. Zo zijn er docenten, die maar blijven koketteren met hun gebrek aan computer-

Hoe zit dit boek in elkaar? Dit boek beantwoordt de vraag wat een innovatieve school zoals de Sterrenschool nodig heeft aan ict. De opzet van het boek is

Het tweede hoofdstuk beantwoordt vragen

Het vierde hoofdstuk gaat over de elf

over de gebruikers. Wie zijn ze? Wat doen zij

registers die met elkaar het geheugen van

zoal in de Sterrenschool-ict?

de Sterrenschool-ict vormen. We zoomen in

idee hebben hoe de ict-omgeving van hun school eruit zou moeten zien.

op het register dat het kindprofiel bevat.

als volgt: In dit eerste hoofdstuk komen de richtinggevende principes voor het uitdenken van de Sterrenschool-ict aan bod. Ook laten we het hele systeem zien en hoe dit de gepersonaliseerde leerreis van het kind faciliteert. Dit hoofdstuk bevat verder de verklarende woordenlijst over de in dit boek gebruikte terminologie.

vaardigheden en zo zijn er schooldirecteuren die geen

In het derde hoofdstuk beschrijven we de

Verder gaan we hier in op de vraag wie

functionele eisen die de Sterrenschool stelt

toegang heeft tot welke informatie en

aan de vier intelligente componenten van

geven we daar twee voorbeelden van.

‘functionaliteiten’ noemen, zijn: de digitale

Het laatste hoofdstuk toont voorbeelden van

leeromgeving, het informatieoverzicht,

bestaande initiatieven op terrein van onderwijs,

het planning- en boekingsysteem en het

opvang en ict, laat zien hoe de Sterrenschool-ict

administratief systeem. Ook laten we zien wat

ontsloten wordt en gaat in op de vraag

deze functionaliteiten doen om een dag van

‘Hoe nu verder?’.

4 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

aansluiting tussen vraag en aanbod. Enerzijds weten scholen niet goed wat voor systemen, software en digitale leermiddelen ze nodig hebben; anderzijds

het systeem. Deze componenten, die we

voorbeeldleerling Thomas mogelijk te maken.

Deel van het antwoord ligt ook bij de gebrekkige

slagen de leveranciers van ict-middelen en digitale leermiddelen er nog onvoldoende in een betaalbaar aanbod te bieden, dat aan de - immanente - vraag van de scholen voldoet.


Wie zaten er in de denktank Sterrenschool 2.2?

Kunnen scholen dan niet meer zonder ict? Het ant-

Hoe lang gaat het nu nog duren voordat scholen en

spraakverwarring binnen het systeem. Bij het

Frank van Amerongen,

woord is helder: Nee. Kinderen voorbereiden op het

opvangorganisatie­s met de benodigde ict aan de slag

afdwingen van de nodige standaardisering, is

directeur-uitgever primair onderwijs

digitale tijdperk gaat nu eenmaal niet zonder. Ook

kunnen? Hoe lang nog voordat de achtergebleven

wellicht ook een taak weggelegd voor de overheid.

bij ThiemeMeulenhoff

de scholen zelf zullen, indien zij hun eigen werk beter

revolutie aan de inhaalslag begint?

Jan Bulsink,

en goedkoper willen doen, de mogelijkheden van ict

trainer en consultant bij APS

moeten omhelzen. Net als in de rest van de samen­

Martin de Goffau,

leving kan ict ook in het onderwijs de menselijke com-

directeur van ParnasSys

municatie faciliteren, maar natuurlijk niet vervangen.

Jeroen Kroon,

Een innovatief schoolconcept zoals de Sterrenschool is

consultancy manager bij AFAS ERP

niet in praktijk te brengen zonder ict. Neem het idee

Dat duurt nog wel een paar jaar, is de verwachting

rondom informatieveiligheid en privacy. Dit systeem,

Software

van de gepersonaliseerde leerreis, dat we hebben

van de denktank. Scholen, opvangorganisaties,

dat in de komende jaren het licht zal zien, is de voor-

Henk Lamers,

uitgewerkt in het boek De Sterrenschool 2.1. In de

softwaremakers en educatieve uitgevers moeten

waarde voor de mogelijkheid van gepersonaliseerd

manager Partners in Learning, Microsoft

gepersonaliseerde leerreis is het onderwijsaanbod

nu met elkaar om tafel om het gevraagde te gaan

vijfsterren­onderwijs.

Willem van der Lugt,

volledig toegesneden op het kind. Hiervoor is een

bouwen. Op onderdelen bestaat er al veel, het is nu

directeur OnderwijsConsultLugt,

flexibel systeem nodig dat niet alleen rekening houdt

zaak om de losse componenten te integreren tot één

De Argumentenfabriek

namens Stichting Prisma

met leeftijd en ontwikkelingsniveau, maar ook met

intelligent systeem.

Kees Kraaijeveld

Jan Overweg,

leervoorkeuren en specifieke talenten of beperkingen.

voorzitter college van bestuur

Het plannen, aanbieden, toetsen, monitoren en bij-

Hierbij is het van belang dat partijen zo snel mogelijk

VGPO HAAL

stellen van gepersonaliseerde leerreizen is ondoenlijk

gaan werken binnen een open architectuur met open

Tom van der Poel,

zonder ict.

standaarden. (zie ook de richtinggevende principes op

manager ict bij Partou kinderopvang

‘Open standaarden zijn noodzaak’

De Sterrenschool-ict moet een kwalitatief hoogwaardige digitale omgeving opleveren, waarin kinderen

1.1

en hun begeleiders zich optimaal ontwikkelen. Het is een veilig systeem, dat openheid en gebruiks­ vriendelijkheid combineert met alle wettelijke eisen

Anouk Mulder Oktober 2011

pagina 7) In de gewenste eindsituatie kunnen scholen

Lotte de Rooij,

Welke ict is nodig voor vijfsterrenonderwijs?

en opvangorganisaties in de Sterrenschool-ict straks

zelfstandig adviseur op het terrein van

Het is dus niet verwonderlijk dat tijdens het

werken met componenten van diverse softwareleve-

onderwijsinnovatie

uitdenken van de gepersonaliseerde leerreizen

ranciers, zonder dat dit leidt tot allerlei Babylonische

Hans Theeboom,

(zie De Sterrenschool 2.1) de volgende vervolgvraag

clusterdirecteur Almeerse Scholen Groep

opkwam: wat heeft een innovatieve school als

Michael van Wetering,

De Sterrenschool nodig aan ict?

chief technology officer bij Stichting Kennisnet

Het is duidelijk dat de ict die de Sterrenschool nodig heeft nog niet bestaat als geïntegreerd geheel. Ook

Vanuit De Argumentenfabriek is de denktank begeleid door:

weten we dat om de gewenste ict-omgeving samen

Kees Kraaijeveld,

systeem in grote lijnen moet kunnen. Anders gezegd:

directeur

om erachter te komen hoe de ‘Sterrenschool-ict’ eruit

Anouk Mulder,

ziet, is het noodzakelijk de vraag te stellen naar ‘de

senior kaartenmaker

minimale functionele eisen’ die de school aan het

te stellen het nodig is helder te definiëren wat het

systeem stelt. Het is dan ook deze vraag die de ictdenktank in dit boek heeft beantwoord. Nu de denktank de minimale functionele eisen heeft geëxpliciteerd is de realisatie van het ict-systeem dat

Voor wie is dit boek? Dit boek dient vele doelen en daarmee

In de derde plaats is het boek voor alle

leveranciers bij de digitalisering van het

ook vele doelgroepen. Allereerst is het

ambtenaren en politici die het Nederlandse

onderwijs werken met open standaarden.

boek bedoeld om, namens de scholen en

onderwijs willen verbeteren. Zij kunnen

de kinderopvangbedrijven een expliciete

scholen nog meer stimuleren gebruik te

Het vierde doel is te komen tot een

functionele vraag neer te leggen bij de

maken van de mogelijkheden die ict biedt

gezamenlij­k vocabulaire waarmee scholen,

leveranciers van software en leermateriaal.

om het onderwijs beter en meer flexibel te

kinderopvangbedrijven en leveranciers van

maken. En ze kunnen een impuls geven aan

software en leermateriaal elkaar kunnen

Ten tweede is het boek bedoeld als inspiratie-

de totstandkoming van systemen zoals de

verstaan.

bron voor alle ouders, docenten, directeuren

Sterrenschool-ict. Dat kan door geld ter

Om deze reden hebben we op pagina 11 een

en bestuurders in onderwijs en opvang die

beschikking te stellen, door wetgeving

uitgebreide woordenlijst opgenomen.

een visie willen ontwikkelen op de rol van ict

rondom onderwijs en kinderopvang te

in de ontwikkeling van kinderen.

stroomlijnen, en door te stimuleren dat

innovatieve scholen als de Sterrenschool nodig hebben een stap dichterbij gekomen.

5 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Wat zijn de richtinggevende principes bij het uitdenken van de Sterrenschool-ict? Waarom deze kaart? Het uitdenken van de functionele eisen die aan de

medewerkers hebben ieder hun persoonlijke leerreis;

Sterrenschool-ict worden gesteld is niet eenvoudig.

medewerkers werken onder verschillende contracten;

Waar moet je beginnen? En waar moet je op koer-

enzovoort.

sen? Om deze tweede vraag helder te krijgen, heeft

1. INLEIDING

de denktank vooraf gezamenlijke uitgangspunten

Om flexibiliteit te organiseren werkt het ict-systeem

geformuleerd, als kompas om het denken op koers

met vaste standaarden en protocollen, voorbeeld-

te houden.

leerreizen en voorbeeld-profielen. Het systeem als geheel is zelf ook flexibel, in de zin dat het een lerend

De uitgangspunten hebben tijdens het denken menig

systeem is, dat net als de kinderen en de medewer-

discussie richting kunnen geven, en dat kunnen ze

kers voortdurend in ontwikkeling is.

ook doen in het vervolg. Het principe ‘eenvoud’ gaat over de opbouw van het

Wat staat er op de kaart?

systeem: de onderdelen moeten zo eenvoudig moge-

Het kompas bestaat uit de vier richtinggevende prin-

lijk zijn. Dat betekent bijvoorbeeld niet een gigantisch

cipes, weergegeven op de kaart hiernaast. De vier

register dat als geheugen functioneert maar elf over-

richtinggevende principes zijn: kwaliteit, flexibiliteit,

zichtelijke registers die elk hun eigen informatie-een-

eenvoud en toegankelijkheid. Wat betekenen deze

heden beheren. Dit principe noemt verder een aantal

voor het uitdenken van de Sterrenschool-ict? Dat

voor gebruikers welkome ideeën, zoals het maar één

geeft de kaart weer door elk principe uit te werken.

keer hoeven invoeren van informatie en het zelf kunnen wijzigen van eigen informatie. Ten slotte betekent

‘Kompas voor het denken’

dit principe ook dat de Sterrenschool niets automatiseert, als dat geen duidelijke meerwaarde biedt. Het principe ‘toegankelijkheid’ betekent verschil-

‘Kwaliteit’ is het eerste principe. De Sterrenschool

lende dingen. Het systeem is overal, altijd en met alle

heeft de ambitie om kinderen op vijf terreinen te

gangbare apparaten toegankelijk. Gebruikers hoeven

ontwikkelen (cognitief, motorisch, sociaal, creatief

maar één keer in te loggen en hun privacy is gewaar-

en emotioneel). Dit doet de Sterrenschool door de

borgd. Verder sluit de omgeving waar de gebruiker

leerdoelen op deze terreinen te vertalen naar drie

terechtkomt aan bij zijn of haar belevingswereld.

dimensies: kennis, vaardigheden en gedrag.

Dat betekent dat het systeem voor iedere gebruiker

(zie De Sterrenschool 2.1 pagina 7) Maar hoe bena-

anders verschijnt: de tweejarige die een digitaal spel-

dert de Sterrenschool het kind om deze ambities

letje wil spelen, komt in een andere omgeving dan de

te bereiken? Hierop geeft de uitwerking onder het

GGD-medewerker die informatie wil opvragen.

principe ‘kwaliteit’ antwoord. Hier stelt de denktank

Ten slotte heeft de denktank zichzelf een financiële

als fundamentele eis aan het hele systeem: De leer-

toegankelijkheidseis opgelegd: het ict-systeem moet

reis van het kind is leidend voor de inrichting van de

voor scholen en opvangorganisaties betaalbaar zijn

Sterrenschool-ict en het systeem is zo ingericht dat

vanuit de reguliere bekostiging.

het kind maximale vrijheid heeft.

Met deze kaart zijn de richtinggevende principes

‘Flexibiliteit’ typeert de Sterrenschool: geen werk-

helder. Tot welk ict-systeem dat leidt is te zien op de

week is hetzelfde; ouders en medewerkers bepalen

visualisatie op de volgende pagina waar het hele

zelf wanneer ze op vakantie gaan; kinderen en

systeem in beeld wordt gebracht.

6 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Richtinggevende principes

KWALITEIT

Het systeem is zo ingericht dat (de gepersonaliseerde leerreis van) het kind leidend is. Het systeem faciliteert - voor zover dat verantwoord is - maximale vrijheid voor het kind. Het systeem maakt communicatie en informatiedeling tussen organisaties mogelijk. Het systeem optimaliseert de interne communicatie en informatiedeling. Het systeem maakt duidelijk wie tot welke infomatie toegang heeft. Het systeem maakt informatie overdraagbaar naar andere ict-systemen. De gebruiker is verantwoordelijk voor het juridisch correct omgaan met de informatie. Het systeem attendeert de gebruiker op juridische grenzen zoals over privacy.

1.2

FLEXIBILITEIT

Het systeem heeft een open architectuur zodat verbindingen met andere systemen mogelijk zijn. Het systeem gebruikt open standaarden zodat onderdelen kunnen worden vervangen of toegevoegd. Het systeem maakt flexibiliteit mogelijk door te werken met standaarden en voorbeeldprofielen. Het systeem betrekt de software als dienst van het internet (via ‘de cloud’). Het systeem faciliteert ook scholen en opvangorganisaties die de Sterrenschool deels implementeren. Het systeem biedt Sterrenscholen de mogelijkheid hun eigen identiteit via hun website uit te dragen. Het systeem is permanent in ontwikkeling.

Wat zijn de richtinggevende principes bij het uitdenken van de Sterrenschool-ict?

EENVOUD

TOEGANKELIJKHEID

Het systeem bestaat uit onderdelen die zo eenvoudig mogelijk zijn. Het systeem gebruikt waar mogelijk standaardsoftware, oplossingen en diensten. Het systeem gebruikt bij gelijke kwaliteit steeds de goedkoopste oplossing. Het systeem is zo ingericht dat gegevens slechts één keer worden ingevoerd. Het systeem biedt gebruikers alleen toegang tot informatie die voor hen relevant is. Het systeem maakt het voor gebruikers mogelijk zelf hun eigen informatie te wijzigen. Het systeem automatiseert die processen waarvoor dit een duidelijke meerwaarde heeft.

Gebruikers hoeven maar één keer in te loggen om toegang te krijgen tot de Sterrenschool-ict. Het systeem bedient alle gebruikers (zowel van binnen als van buiten de school) via één portaal. Het systeem is toegankelijk op een manier die aansluit bij de belevingswereld van de gebruiker. Het systeem is gebruiksvriendelijk en intuïtief te gebruiken. Het systeem borgt de privacy en veiligheid van de gebruikers. Het systeem en de informatie hierin is altijd, overal en met alle gangbare apparaten toegankelijk. Het gebruik van het systeem is betaalbaar vanuit de reguliere bekostiging.

7 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Hoe zit de Sterrenschool-ict in elkaar?

1. INLEIDING

De visualisatie is een schematische weergave van

Als het planning- en boekingsysteem vervolgens de

de Sterrenschool-ict. Uit het schema blijkt dat het

leerreis voor komende week plant - mede op basis

systeem analytisch is op te delen in drie lagen. In

van de resultaten die het uit het register kindprofiel

de bovenste laag staan degenen waar het allemaal

krijgt - bouwt de leerreis van de komende week voort

om te doen is: de gebruikers van het systeem. We

op de resultaten van de spellingstoets.

onderscheiden grofweg acht typen gebruikers voor wie dezelfde informatie relevant is. Gebruikers krijgen

Met deze visualisatie is het overzicht van het hele

toegang tot het systeem door in te loggen op de

systeem gegeven. Wat de verschillende onderdelen

website van de school. Dan komen ze - zonder dat ze

precies zijn en doen komt in het vervolg van dit boek

dat zelf merken - in de tweede laag: de laag van de

aan bod. Op de volgende pagina begint dat met een

functionaliteiten.

visualisatie van wat de drie lagen van het systeem

‘Het systeem is op te delen in drie lagen’ Van de vier functionaliteiten zijn er twee waar gebruikers direct toegang toe hebben en in werken: de digitale leeromgeving en het informatieoverzicht. Dat is hiernaast weergegeven als ‘boven water’. Tot de twee functionaliteiten ‘onder water’ (het planning- en boekingsysteem en administratief systeem), hebben gebruikers geen toegang (enkele gespecialiseerde Sterrenschoolmedewerkers uitgezonderd). De vier functionaliteiten vormen het intelligente deel van het systeem. De functionaliteiten maken dat de Sterrenschool functioneert. Zaken die de functionali­ teiten zoal doen zijn: de leerreizen aanpassen, planningen maken, ruimtes boeken, facturen maken, betalingen bijhouden, digitale lessen aanbieden, voortgang bijhouden, afwijkingen signaleren, informatie­overzichten samenstellen. In de functionaliteiten wordt geen informatie opgeslag­en, dat gebeurt in de registers. De registers staan in de derde laag en vormen het geheugen van het systeem, opgedeeld in elf ‘bakken met informatie’. De registers bevatten altijd de meest recente informatie. Hierdoor kan het systeem inspelen op wat er gebeurt. Een voorbeeld: het register kindprofiel bevat de resultaten van het kind. Direct nadat een kind in de digitale leeromgeving een spellingstoets afrondt, geeft de digitale leeromgeving deze resultaten door aan het kindprofiel.

8 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

doen om de gepersonaliseerde leerreis van het kind aan te passen.


Welke gebruikers, functionaliteiten en registers kent de Sterrenschool-ict?

medewerker

ouder

aanbieder aanvullende diensten

kind

klant aanvullende diensten

GGD, inspectie, gemeente en vervolgonderwijs

GEBRUIKERS

directie en bestuur

collega-kindcentra en opleidingsinstituten

1.3

Het planning- en boekingsysteem is de functionaliteit die de gepersonaliseerde leerreizen en de werkplanningen genereert. Het systeem haalt daartoe gegevens uit de registers en combineert deze tot een aantal opties voor leerreizen en werkplanningen. Vervolgens kiest het systeem de meest optimale optie, afhankelijk van de vastgestelde parameters. Het systeem boekt de benodigde ruimtes, materialen en medewerkers. Het presenteert de gepersonaliseerde leerreizen aan de digitale leeromgeving en de werkplanningen aan het informatieoverzicht. De gegevens over de geplande benutting slaat het op in de registers.

KINDPROFIEL

bevat: • Leermiddelen • Toetsen • Leerdoelen • Normen • Voorbeeldleerreizen • Protocollen • Metadatering van de leermiddelen

LEERREGISTER

bevat beschikbaarheid van: • Leermiddelen • Medewerkers • Ruimtes

BESCHIKBAARHEIDSREGISTER

DIGITALE LEEROMGEVING

INFORMATIEOVERZICHT

PLANNING- EN BOEKINGSYSTEEM

Het administratief systeem is de functionaliteit die de administratie voert van alles wat zich op de Sterrenschool afspeelt. Het koppelt informatie uit de registers aan de dagelijkse gang van zaken. Zo koppelt het bijvoorbeeld de werkelijk afgenomen uren kinderopvang aan de bijbehorende kosten en maakt hier facturen van. Verder houdt het de daadwerkelijke benutting van mensen en middelen bij, de redenen van absentie en biedt het continu inzicht in de realisatie van de begroting. Het systeem slaat de uitkomsten van zijn handelingen op in de registers.

ADMINISTRATIEF SYSTEEM

bevat: • Voorgenomen aanwezigheid • Voorgenomen verblijfplaats • Daadwerkelijke aanwezigheid • Daadwerkelijke verblijfplaats • Redenen afwezigheid

bevat: • Gegevens kinderen • Gegevens ouders • Gegevens aanbieders aanvullende diensten • Gegevens klanten aanvullende diensten • Gegevens overige externen • Gegevens medewerkers

bevat: • Aanbod aanvullende diensten • Voorwaarden aanvullende diensten

AANWEZIGHEIDSREGISTER

PERSOONSREGISTER

DIENSTENREGISTER

bevat: • Resultaten • Medewerkersfactoren • Leerdoelen • Norm • Leervoorkeuren • Bekwaamheidsdossier • Digitaal portfolio

MEDEWERKERSPROFIEL

Het informatieoverzicht is de functionaliteit waarin gebruikers inzicht krijgen in de voor hen relevante informatie en waarin zij - voorzover daartoe gemachtigd - informatie kunnen wijzigen, aanvullen of verwijderen. Het presenteert onder andere de agenda’s, het facturenoverzicht, de voortgang van het kind, de beschikbaarheid van kinderopvang en het aanbod van de aanvullende diensten. Het informatieoverzicht slaat de door gebruikers ingevoerde informatie op in de registers.

bevat: • Arbeidscontracten • Urenadministratie • Gespreksverslagen • Gegevens over prestatiebeloning

bevat: • Financiële administratie • Combinaties onderwijs-opvang • Inkoop administratie • Projectadministratie • Gegevens rondom gebouwbeheer • Logistieke informatie • Voorraadbeheer

bevat: • Rapportages van en voor toezichthouders • Kwaliteitshandboek • Gespreksverslagen • Enquetes, vragenlijsten, de resultaten • Evaluaties leermiddelen

bevat: • Autorisaties van gebruikers • Digitaal gedrag van gebruikers

PERSONEELSREGISTER

ADMINISTRATIEF REGISTER

KWALITEITSREGISTER

TOEGANGSREGISTER

9 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

REGISTERS

bevat: • Resultaten • Kindfactoren • Leerdoelen • Norm • Leervoorkeuren • Digitaal portfolio • Verzorgingsbehoefte • Voorkeuren van de ouder(s) • Leerrendement

WEBSITE

FUNCTIONALITEITEN

De digitale leeromgeving is de functionaliteit waarin kind en medewerker hun leerreis kunnen bekijken en de keuzes die zij daarbinnen mogen maken. Het is ook de plek waar ze digitaal leren. Hierbij krijgen ze de stof op diverse manieren aangeboden. De digitale leeromgeving haalt de gepersonaliseerde leerreis op uit het planning- en boekingsysteem en de bijbehorende digitale leermiddelen uit het leerregister. Tijdens het digitaal leren test de digitale leeromgeving de voortgang en past het lesaanbod voortdurend aan op basis van de behaalde resultaten en de norm. Verder registeert deze de voortgang en leervoorkeuren uit het digitaal leren en de voortgang en leervoorkeuren die door medewerkers zijn ingevoerd. Deze gegevens slaat het op in het kind- of medewerkersprofiel.


Volgens welke stappen wordt de gepersonaliseerde leerreis aangepast?

wordt een eerste versie van zijn of haar kindprofiel gemaakt. Op basis van informatie van de ouders, eventueel aangevuld met toetsen.

1. INLEIDING

1.4

5 TERUGKOPPELING DOOR GEBRUIKERS

Wat doen de ouders zoal in stap 1? Ouders geven de geplande aan- en afwezigheid van hun kind door, en medewerkers die van henzelf.

Wat doen de ouders zoal in stap 2? Kind en medewerkers zien waar, wanneer en met wie ze leren en werken.

Wat doen de ouders zoal in stap 3? Het kind leert en maakt toetsen, medewerkers ondersteunen dit.

Wat doen de ouders zoal in stap 4? Het kind boekt resultaten en ontwikkelt zijn leervoorkeuren.

GEBRUIKERS

Zodra een kind op de Sterrenschool binnenkomt

Volgens welke vijf stappen passen de gebruikers, functionaliteiten en registers de gepersonaliseerde leereis van het kind aan?

Medewerkers geven de resultaten en leervoorkeuren van het kind door.

Het planning- en boekingsysteem koppelt dit kindprofiel aan een voorbeeld-leerreis die hoort bij zijn of haar leeftijd. Op basis hiervan gaat het systeem de leerreis van het kind plannen en gaat het kind aan de slag.

‘Het kindprofiel wordt steeds verfijnder’ De resultaten die het kind behaalt worden door de het kindprofiel. Ook de resultaten die medewerkers invoeren, belanden in het kindprofiel. In de loop der tijd vergaart het systeem steeds meer informatie over

2 PLANNEN LEERREIS

3 LEREN EN TOETSEN

4 RESULTATEN VERWERKEN

Wat doen de functionaliteiten zoal in stap 1?

Wat doen de functionaliteiten zoal in stap 2?

Wat doen de functionaliteiten zoal in stap 3?

Wat doen de functionaliteiten zoal in stap 4?

Het planning- en boekingsysteem koppelt leerdoelen en normen aan het profiel van het kind en stelt de leerreis voor de komende periode vast.

Het planning- en boekingsysteem plant voor het kind de activiteiten van zijn leerreis en boekt daartoe de ruimtes, middelen en mensen.

De digitale leeromgeving laat het kind zijn eigen leerreis en planning zien.

De digitale leeromgeving registreert en analyseert de resultaten en leervoorkeuren tijdens het digitaal leren en de gegevens die door medewerkers zijn ingevoerd.

het kind (zoals leerstijl, belangstelling, ontwikkelings­

De digitale leeromgeving faciliteert het digitaal leren van het kind.

tempo). Het kindprofiel wordt hierdoor steeds verfijnder, waardoor de leerreis steeds beter op het

FUNCTIONALITEITEN

digitale leeromgeving geregistreerd en opgeslagen in

1 AANPASSEN LEERDOELEN

5 DIRECTE TERUGKOPPELING DOOR DE DIGITALE LEEROMGEVING

kind kan worden toegesneden.

5 TERUGKOPPELING DOOR HET PLANNING- EN BOEKINGSYTEEM

De manier waarop de Sterrenschool-ict de leerreis van het kind aanpast is analytisch op te splitsen in vijf stappen die zichzelf eindeloos herhalen. Dit zijn: het aanpassen van de leerdoelen, het plannen van de leerreis, het leren en toetsen van het kind, het verwerken van de resultaten van het kind, de terugkoppeling van deze resultaten, het weer aanpassen van de leerdoelen, enzovoort. Alle lagen van het systeem hebben hier een functie in, dit is te zien in

Op de rechterpagina is de woordenlijst opgenomen waarin de termen uit dit boek worden toegelicht.

Het kindprofiel presenteert informatie over het kind. Het leerregister presenteert de voorbeeld-leerreizen.

Wat doen de registers zoal in stap 2? Het beschikbaarheidsregister presenteert de beschikbaarheid van leermiddelen, medewerkers en ruimtes. Het aanwezigheidsregister presenteert de aanwezigheid van het kind en de medewerkers. Het leerregister presenteert leermiddelen.

Wat doen de registers zoal in stap 3? Het kindprofiel registreert de voortgang van het kind. Het aanwezigheidsregister registreert de aanwezigheid en verblijfplaats van het kind. Het kwaliteitsregister registreert de effectiviteit van leermiddelen.

Het hiernavolgende hoofdstuk gaat in op de gebruiker­s van het systeem.

5

10 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

TERUGKOPPELING DOOR REGISTERS

Wat doen de registers zoal in stap 4? Het kindprofiel registreert de resultaten en leervoorkeuren van het kind. Het leerregister presenteert zonodig de protocollen.

REGISTERS

de visualisatie hiernaast.

Wat doen de registers zoal in stap 1?


Wat bedoelt de denktank met …?

• A  anwezigheidsregister: het register waarin de

kind en medewerker digitaal leren, toetsen maken

voor een bepaald doel een bepaalde waarde

verblijfplaats staat opgeslagen.

en waarin ze hun leerreis kunnen bekijken.

wordt toegekend. Het planning- en boekingop het plannen van een optimale leerreis voor

een medewerker om van 1 tot 20 januari vakantie

het informatieoverzicht, het planning- en boeking-

zoveel mogelijk kinderen. Wil het systeem op

op te nemen.

systeem en het administratief systeem.

een ander resultaat sturen (bijvoorbeeld: lage

Sterrenschool. • A  uthenticeren: vaststellen van de identiteit van de gebruiker. Dit verloopt via zijn of haar login.

is het ook een aanzet om te komen tot één ict-terminologie voor huidige en toekomstige betrokkenen bij ict in onderwijs en opvang: softwareleveranciers, leermiddelen­ ontwikkelaars, schooldirecteuren, ambtenaren, leraren, ouders.

systeem werkt met parameters om te sturen

van de Sterrenschool-ict: de digitale leeromgeving,

administratie voert van wat zich afspeelt op de

het begrijpen van dit boek. Daarnaast

• F unctionaliteiten: de vier intelligente onderdelen

Bijvoorbeeld het instemmen met een verzoek van

• A  dministratief systeem: de functionaliteit die de

Deze verklarende woordenlijst helpt bij

• Parameter: een aanpasbare variabele waaraan

voorgenomen en daadwerkelijke aanwezigheid en • A  ccorderen: formeel instemmen met een voorstel.

Eén terminologie

• D  igitale leeromgeving: de functionaliteit waarin

Authenticatie is de verificatie van de identiteit. • A  utorisatie: de manier waarop de toegang tot de informatie in de Sterrenschool-ict is georganiseerd. • A  utorisatieniveau: het niveau van toegang dat

• Functionele eis: een beschrijving van wat een onderdeel van de Sterrenschool-ict moet kunnen. • G  ebruiker: een persoon of instantie die gebruik maakt van de Sterrenschool-ict. Gebruikers zijn ingedeeld in gebruikersgroepen. • Geven: overdragen/invoeren van informatie door de gebruikers aan de functionaliteiten en door de functionaliteiten aan de registers. • I nformatieoverzicht: de functionaliteit waarin

een gebruiker heeft tot bepaalde informatie-

gebruikers inzicht krijgen in de voor hen relevante

eenheden. De Sterrenschool-ict kent zes

informatie en waarin ze, afhankelijk van hun rol,

autorisatie­niveaus, oplopend van ‘geen toegang’

informatie kunnen wijzigen.

tot ‘inzien en muteren’. • B  eschikbaarheidsregister: het register waarin de

• K  indfactoren: gegevens over de thuissituatie, de (geestelijke en fysieke) gezondheid, de talenten en

beschikbaarheid van mensen, ruimtes en middelen

beperkingen van het kind en de protocollen die in

staat opgeslagen. In publicaties van Kennisnet

werking zijn.

wordt dit ook de ‘resourcecatalogus’ genoemd. • C loud: De ‘cloud’ (wolk) of ‘cloudcomputing’ is een aanduiding voor een manier van werken met ict waarbij de benodigde software en informatie niet meer lokaal op het eigen apparaat staan, maar op internetservers. De Sterrenschool-ict

• K  indprofiel: het register waarin voor de leerreis relevante informatie over het kind is opgeslagen. • K  rijgen: het ontvangen van informatie door de

bestaat uit een verzameling van door het kind

• Leerreis: de voor het kind of medewerker optimale weg naar zijn leerdoelen. • Leerrendement: de voortgang van het kind ten opzichte van het vorige meetmoment. • M  etadatering: beschrijving van de kenmerken van

opgeleverd werk voorzien van de hieraan

informatie. Metadatering levert informatie over

gegeven beoordeling. Het portfolio wordt gevuld

informati­e. In de Sterrenschool-ict wordt de inhoud

door medewerkers en door het kind zelf. Het kind

van het leerregister gemetadateerd zodat de functio-

bepaalt welk werk het toont aan de buitenwereld (bijvoorbeeld via de website van de school).

• P lanning- en boekingsysteem: de functionaliteit die alle processen op de Sterrenschool plant en boekt. • P resenteren: aanbieden van informatie door de functionaliteiten aan de gebruikers of door de registers aan de functionaliteiten. • P rotocol: de gestandaardiseerde aanpak waarmee de Sterrenschool de leerreis van het kind aanpast wanneer het voor- of achterloopt op de voor hem of haar geldende norm. • R  egisters: de elf onderdelen van de Sterrenschoolict waarin alle informatie is opgeslagen. • Registreren: wegschrijven of opslaan van informatie door de functionaliteiten en door de registers. • R  ol: een vaste combinatie van autorisatieniveaus wordt toegekend. Een gebruiker kan meerdere

van Kennisnet ‘contentcatalogus’ genoemd.

• D  igitaal portfolio: een digitaal dossier dat

keuren en mogelijkheden van de persoon.

gebruikers vanuit de functionaliteiten. • Leerregister: het register waarin de leerinhoud is

niet aan een bepaalde plek of apparaat gebon-

internettoegang.

• Personaliseren: afstemmen op de doelen, voor-

en informatie-eenheden die aan een gebruiker

opgeslagen. Het leerregister wordt in publicaties

ermee te kunnen werken is een apparaat met

ters aanpassen.

functionaliteiten vanuit de registers en door de

draait volledig in de cloud, waardoor gebruikers den zijn. De enige noodzakelijke voorwaarde om

kosten) dan moet het kindcentrum de parame-

naliteiten de juiste leermiddelen kunnen selecteren. • M  edewerkersprofiel: het register waarin voor de

rollen hebben. • S electie: een beschrijving tot wiens informatie een gebruiker toegang heeft. Een selectie wordt bepaald door de relatie van de gebruiker tot de personen over wie het systeem informatie bevat. • Sterrenschool-ict: het complete ict-systeem dat de Sterrenschool mogelijk maakt. • V  erificatie: controle op de juistheid van ingevoerde gegevens. • V  erwerken: verwerken van ontvangen informatie door registers, functionaliteiten of gebruikers. • V  erzorgingsbehoefte: de gegevens die nodig zijn om het kind de juiste fysieke en emotionele

Medewerkers hebben een eigen digitaal portfolio

leerreis relevante informatie over de medewerker

verzorging te bieden, zoals allergieën, voedings-

voor hun eigen leerreis.

is opgeslagen.

tijden, etc.

11 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

1.5


Wat doen de gebruikers, functionaliteiten en registers van de Sterrenschool-ict?

Wie zijn de gebruikers van de Sterrenschool-ict?

verwerken

GEBRUIKERS

Waarom deze kaart? Het systeem is er voor de gebruikers. Alle gebruikers hebben toegang tot het systeem via de website van de school. Naast kinderen en medewerkers

GEVEN

zijn dit bijvoorbeeld ouders, belangstellenden of

KRIJGEN

collega-kindcentra. In dit boek onderscheiden we acht gebruikersgroepen. Mensen worden in deze gebruikersgroepen ingedeeld op grond van de rol die ze vervullen in de Sterrenschool. Een gebruiker kan meerdere rollen hebben, zoals ouder én klant van aanvullende diensten, of medewerker én lid van

Doordat gebruikers inloggen, weet het systeem wie

is voor welke gebruikers en dus waar ze wel of geen

ze zijn, welke rol(len) ze hebben en daardoor welke

toegang toe hebben. Zo is de beschikbaarheid van

informatie het moet presenteren.

REGISTREREN

de medezeggenschapsraad. De rol van een persoon

Wat doen de gebruikers? Deze visualisatie hierboven laat zien dat

PRESENTEREN de gebruikers in de Sterrenschool-ict drie

leermiddel­en voor een ouder niet relevant, maar wel

bepaalt tot welke informatie-eenheden hij of zij

2. DE GEBRUIKERS

De Sterrenschool bepaalt welke informatie relevant

toegang heeft. Daarbij is het zo - vanuit het principe ‘eenvoud’- dat mensen automatisch toegang krijgen

Kinderen en medewerkers maken vooral gebruik van

manier waarop het systeem gebruikers toegang geeft

verwerken de digitale leeromgeving, waar een belangrijk deel

tot informatie is verder uitgewerkt in de autorisatie­­-

van het leren van zowel kind als medewerker (die

kaart op pagina 31 en de voorbeelden op pagina 33.

een eigen leerreis volgt) plaatsvindt. Eventueel kan

de functionaliteiten. Hier doen ze iets mee, ze verwerken dit. En ze geven informatie aan de functionaliteiten.

FUNCTIONALITEITEN

tot informatie die voor hen relevant is.

acties uitvoeren. Ze krijgen infor­matie uit

het weekschema of de resultaten van het eigen kind. De

Dat kan verwerkte informatie zijn, zoals

de Sterrenschool - als aanvullende dienst – digitale

een kind dat een antwoord op een

cursussen aan belangstellenden aanbieden via de

vraag invoert. Het kan ook andere

digitale leeromgeving.

informatie zijn, zoals een ouder die een adreswijziging doorgeeft. Zie voor de

De meeste andere gebruikers werken in het informatie­

De leerkracht in de Sterrenschool

acties van alle drie de lagen van het

overzicht.verwerken In het informatieoverzicht zien ouders de

systeem de visualisatie op pagina 15.

In de Sterrenschool begeleiden verschillende

Het leren op de Sterrenschool verloopt voor

zelf bepalen. Uit oogpunt van de kosten en

medewerkers de kinderen bij hun leerreis:

een groot deel digitaal. Kinderen (en

kwaliteit lijkt het weinig voor de hand liggend

vakspecialisten voor rekenen, taal en bewegen,

medewerkers) leren individueel of in groepen

dat leraren hun tijd besteden aan het zelf

een specialist voor jonge kinderen, leraren op

in de digitale leeromgeving. Hierin heeft de

maken van leermateriaal.

hbo-niveau, onderwijsassistenten op mbo-

leerkracht een rol als begeleider, als

niveau voor alle vakken en pedagogische

beoordelaar en als medebepaler (naast

Als gezegd volgt ook iedere medewerker in de

medewerkers voor de opvang.

hetgeen het planning- en boekingsysteem

digitale leeromgeving een eigen gepersonali-

voorstelt) van de in te zetten leermiddelen.

seerde leerreis met op hem of haar afgestem-

Op de Sterrenschool geeft de leerkracht

De Sterrenschool is een ideale werkomgeving

de leerdoelen. De Sterrenschool heeft hierom

afwisselend les aan groepen kinderen die met

voor leerkrachten die minstens zo ict-vaardig

een register dat per medewerker een profiel

bepaalde lesstof op vergelijkbaar niveau zijn.

zijn als de kinderen en die belangstelling

bevat, vergelijkbaar met het kindprofiel van

Wat staat er op de kaart?

Omdat kinderen niet in hetzelfde tempo leren,

hebben voor de steeds maar toenemende

de kinderen.

PRESENTEREN De kaart licht toe wie er in de acht gebruikersgroepen

kennen deze groepen geen vaste samenstel-

mogelijkheden van ict. Leerkrachten op de

ling. Ook de omvang van de groepen wisselt.

Sterrenschool zijn onderzoekend, kennen de

De Sterrenschool biedt leraren een kans om

Leerkrachten kunnen hun lessen precies

inhoud van de (digitale) leermiddelen en de

op een andere manier met de ontwikkeling

toesnijden op de behoeften van de groep.

effecten ervan op kinderen.

van kinderen bezig te zijn dan op een reguliere

KRIJGEN

directeur van de Sterrenschool zijn management­ informatie. Slechts enkele medewerkers met specifieke taken werken direct in het planning- en

REGISTREREN

school. En met hun eigen ontwikkeling. Zie

kennis over te brengen op een manier die

Of het de leerkracht of iemand anders is die

verder over de rol van de leerkracht hoofdstuk

past bij de groep kinderen die ze op dat

bepaalt welke (digitale) leermiddelen het

3, 4 en 5 van De Sterrenschool 2.0.

moment voor zich hebben.

‘leerregister’ bevat, moet elke Sterrenschool

12 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

wanneer ze aan- of afwezig zijn en bestudeert de

boekingsysteem en het administratief systeem. Gebruikers merken niets van de verdeling in vier functionaliteiten; zij loggen in en krijgen de toegang tot de informatie die ze nodig hebben.

zitten en geeft voorbeelden over wat deze gebruikers zoal doen in het systeem. Deze voorbeelden zijn niet uitputtend.

REGISTER

Hiermee is de eerste laag van het systeem in beeld gebracht. Het hiernavolgende hoofdstuk gaat in op

verwerken de tweede laag van het systeem: de functionaliteiten.

REGISTERS

Zo krijgen leerkrachten de ruimte om hun

GEVEN

vorderingen van hun kind, geven medewerkers op


Gebruikers van de Sterrenschool-ict WIE ZIJN HET?

DIRECTIE EN BESTUUR WAT DOEN ZE ZOAL?

WIE ZIJN HET?

MEDEWERKER WAT DOEN ZE ZOAL?

WIE ZIJN HET?

OUDER WAT DOEN ZE ZOAL?

WIE ZIJN HET?

Wie zijn de gebruikers van de Sterrenschool-ict en wat doen ze er zoal?

KIND WAT DOEN ZE ZOAL?

AANBIEDER AANVULLLENDE DIENSTEN

WIE ZIJN HET?

WAT DOEN ZE ZOAL?

WIE ZIJN HET?

KLANT AANVULLENDE DIENSTEN

GGD, INSPECTIE, GEMEENTE EN VERVOLGONDERWIJS

WAT DOEN ZE ZOAL?

WIE ZIJN HET?

WAT DOEN ZE ZOAL?

WIE ZIJN HET?

COLLEGA-KINDCENTRA EN OPLEIDINGSINSTITUTEN WAT DOEN ZE ZOAL?

De directeur, businessmanager en leden van het bestuur. De businessmanager werkt aan de begroting van het komende jaar. De businessmanager analyseert de overzichten over benutting van mensen, middelen en ruimtes. De directeur beoordeelt de verlofaanvragen van medewerkers. Het bestuurslid bekijkt het leerrendement van de leerlingpopulatie. Alle medewerkers van de Sterrenschool. Stagiaires en sollicitanten. De dansleraar voert na de les zijn observaties en beoordelingen in. De kok bekijkt hoeveel kinderen volgende week meelunchen en wat hun dieetvoorschriften zijn. De leraar vergelijkt de resulaten die kinderen bij hem halen met de resultaten die ze bij collega’s halen. De sollicitant neemt kennis van de expliciet beschreven cultuur van de Sterrenschool. De ouders van wie de kinderen op de Sterrenschool zitten. De ouders die belangstelling hebben hun kind bij de Sterrenschool aan te melden. De vader van Thomas bekijkt wat Thomas komende week gaat doen. De vader van Thomas bekijkt hoe Thomas zich ontwikkelt. De vader van Marieke is belangstellend en bekijkt de voorbeeldleerreis. De kinderen die op de Sterrenschool zitten. Thomas kijkt naar een instructiefilm die de tafels uitlegt. Thomas haalt taalfouten uit het opstel van zijn vriendje Youssef. Rachelle die samen met Thomas een werkstuk maakt kijkt hoe laat Thomas die dag klaar is met voetbal. De organisaties of personen die op de Sterrenschool aanvullende diensten aanbieden. De fysiotherapeut kijkt hoeveel belangstelling er is voor zijn cursus nordic walking. De bakker zet een enquête uit of er belangstelling is voor een afhaalpakket via de Sterrenschool. Een ouder die Spaanse les wil gaan geven kijkt of er al iemand is die dit aanbiedt. Buurtbewoners, ouders en anderen die aanvullende diensten afnemen of dat overwegen. Een buurtbewoner zoekt het telefoonnummer van de yogaleraar op. Een ouder geeft zich op voor de cursus Engels. De GGD, inspectie, gemeente en het vervolgonderwijs. De GGD kijkt hoeveel zuigelingen er in de opvang zijn. De gemeente bekijkt het onderhoudsplan voor het gebouw van de Sterrenschool. Een vo-school bekijkt de prestaties van kinderen die de Sterrenschool verlaten en die bij hen ingeschreven staan. Andere Sterrenscholen in Nederland. Andere po-scholen. De roc’s van wie er leerlingen stage lopen op de Sterrenschool. De pabo’s van wie er studenten stage lopen op de Sterrenschool. Een andere Sterrenschool bekijkt het onderhoudscontract voor computers dat de Sterrenschool heeft. Het roc bekijkt de medewerkersevaluatie over de stagiaires in de kinderopvang. De pabo mailt zijn studenten een brief met informatie over stagevergoedingen. Een po-school bekijkt op welke dag de eindmusical op de Sterrenschool wordt opgevoerd.

13 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

2.1


De denkkracht van het systeem: de vier functionaliteiten

De tweede laag in het systeem bestaat uit de vier

Dit hoofdstuk beschrijft per functionaliteit de minimale

functionaliteiten: de digitale leeromgeving, het

functionele eisen. Ook laat het in een visualisatie zien

informatie­overzicht, het planning- en boekingsysteem

wat de functionaliteiten doen om een dag van een

en het administratief systeem. De functionaliteiten

kind op de Sterrenschool mogelijk te maken.

facilite­ren gezamenlijk de processen die de Sterrenschool mogelij­k maken. Wat betreft het onderwijs gaat het bijvoorbeeld om het plannen en aanpassen van de leerreizen, het bijhouden van resultaten en het bijhouden van de effectiviteit van gebruikte leermiddele­n. Ook voor de kinderopvang plannen de functionaliteiten de leerreizen van de kinderen en houdt het resultaten bij.

‘Automatiseren maakt het kindcentrum efficiënter’ Wat is hiernaast gevisualiseerd? Voor de administratie houdt het systeem de uren van de medewerkers bij, registreert het de afgenomen uren in kinderopvang, maakt het facturen en genereert

3. DE FUNCTIONALITEITEN

het managementinformatie. Ook genereert het systee­m informatie voor derden, zoals voor (belangstellende) ouders, collega-kindcentra en de inspectie. De denktank gaat ervan uit dat het slim automatiseren van al deze informatiestromen het kindcentrum een stuk efficiënter maakt. Onder meer omdat informatie die gedigitaliseerd is voor veel meer mensen toegankelijk is. Elke functionaliteit heeft binnen het systeem zijn

De Sterrenschool-ict is een informatieverwer-

registreert deze toetsresultaten. Het is

Daarom geeft het planning- en boeking­

kend systeem. Hoe de componenten van het

duidelijk te zien dat alle processen binnen de

systeem de leerreizen door aan de digitale

systeem informatie verwerken hebben we

Sterrenschool-ict via de functionaliteiten

leeromgeving die ze aan de gebruikers

weergegeven in de beide visualisaties

gaan, zowel onder- als bovenwater.

laten zien.

hiernaast. De linker visualisatie laat zien wat

De rechter visualisatie zoomt in op de tweede

de drie lagen van het systeem onderling met

laag van de linker visualisatie en laat zien dat

informatie doen:

de cyclus van geven, registreren, presenteren,

• geven,

krijgen en verwerken ook binnen de

• registreren,

functionaliteiten plaatsvindt. Dit heeft voor

• verwerken,

een deel met de ‘waterscheiding’ te maken

Van al deze onderlinge informatiestromen

• presenteren,

(de gebruikers werken alleen in de boven water

merkt de gebruiker niets. Een kind dat na het

• krijgen.

functionaliteiten en niet in de onderste, die

inloggen een bepaald leermiddel krijgt

blijven in die zin voor de gebruiker dus ‘onder

voorgeschoteld hoeft ook niet te weten dat

Geven en registreren is net als krijgen en

water’). Het planning- en boeking­systeem

het planning- en boekingsysteem juist dat

presenteren feitelijk één en dezelfde

maakt bijvoorbeeld de dagplanning en

leermiddel heeft geselecteerd op basis van

activiteit, maar bezien vanuit de verschillende

presenteert die aan de digitale leeromgeving.

het kindprofiel in combinatie met de

lagen. Als het kind een toets doet in de

De onderlinge informatiestroom tussen de

geregistreerde effectiviteit van het leermiddel.

digitale leeromgeving geeft het kind

functionaliteiten wordt bepaald door de

Net zomin als het voor een medewerker die

informatie, en de digitale leeromgeving

informatiedomeinen en de functies van de

via het informatieoverzicht zijn gewerkte uren

registreert dit. De digitale leeromgeving

functionaliteiten. Zo maakt het planning- en

wil bekijken nuttig is om te weten dat het

verwerkt de toetsresultaten en geeft deze

boekingsysteem de leerreis, maar heeft het

informatieoverzicht deze uren van het

aan het register kindprofiel. Het kindprofiel

zelf geen contact met de gebruikers.

personeelsregister heeft gekregen.

eigen ‘informatiedomein’. Zo doet de digitale leeromgevin­g alles rondom leren, maar niets met facturen. Functionaliteiten halen hun informatie op uit de registers en krijgen het van de gebruikers.

14 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

‘Ieder kind geeft voortdurend informatie’


Wat doen de functionaliteiten (bijvoorbeeld de digitale leeromgeving en het planning- en boekingsysteem) onderling?

Wat doen de gebruikers, functionaliteiten en registers van de Sterrenschool-ict?

Wat doen de functionaliteiten (bijvoorbeeld de digitale leeromgeving en het planning- en boekingsysteem) onderling?

verwerken

GEBRUIKERS GEBRUIKERS GEVEN

KRIJGEN

verwerken

PRESENTEREN

REGISTREREN

DIGITALE LEEROMGEVING

verwerken

verwerken

PRESENTEREN PLANNING- EN BOEKINGSYSTEEM

KRIJGEN

verwerken

REGISTERS PRESENTEREN

REGISTREREN

KRIJGEN

REGISTERS

REGISTER verwerken

15 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

FUNCTIONALITEITEN

FUNCTIONALITEITEN

verwerken

REGISTREREN

verwerken

GEVEN

GEVEN

3.1


Aan welke minimale functionele eisen moet de digitale leeromgeving voldoen? Waarom deze kaart?

de Sterren­school zijn voordeel mee, net als andere

De digitale leeromgeving is een intelligent systeem

DIGITALE LEEROMGEVING

partijen zoals educatieve uitgeverijen die digitaal leermateriaal ontwikkelen.

dat voor elke lerende een gepersonaliseerde leer­

SC H

IK

BA

AR

HE

moet voldoen. De functionele eisen op de kaart hier-

EG I

naast zijn ingedeeld langs de lijnen van de acties die de digitale leeromgeving moet kunnen uitvoeren:

WE

ZIG

omgeving signaleert voortdurend wat voor het kind

pagina 15. Alles rondom (digitaal) leren en toetsen

wel en wat niet werkt, terwijl het kind digitaal werkt.

vindt plaats in de digitale leeromgeving.

Het houdt de resultaten van het kind bij en eventueel

Dat gebeurt via het presenteren van informatie

veranderende voorkeuren. De resultaten die kinderen

(zoals leerinhoud en informatie over het leerproces)

buiten de digitale leeromgeving behalen, kent de digi-

aan gebruikers en via het registreren van informatie

tale leeromgeving doordat medewerkers ze invoeren.

(zoals hun resultaten, keuzes, leerstijl) die gebruikers

De digitale leeromgeving reageert direct als een kind

invoeren.

DSR EGI S

DIR

PERSO

ERKER

MEDEW

DIENSTENREGISTER

OUDER

KIND

L

De hiernavolgende pagina gaat in op de functionali-

tempo, de werkvorm of de leerstijl van de lesstof

teit informatieoverzicht.

KER WER

E

MED

O RS

16 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

EG I

TOEGANGSR

EGISTER

R ISTE REG

IST IN

EITS KW ALIT

RA TIE

FR

T

leeromgeving de stof aanbiedt.

AN

met bepaalde lesstof bezig is en op welke manier de

C. , ET GGD

in aanbrengen. Of het kind kan bepalen hoe lang het

komt die de digitale leeromgeving gebruikt.

, ETC.

het kind kan daar, binnen grenzen, zelf wijzigingen

Deze visualisatie laat zien waar de informatie vandaan

A INDCENTR

leeromgeving de werkplanning van het kind, maar

Wat is hiernaast gevisualiseerd?

COLLEGA-K

bieden van een effectieve gepersonaliseerde leerreis:

alsook hulp bij het maken hiervan. Zo presenteert de

KL

ER

PE

digitale leeromgeving is cruciaal voor het kunnen aan-

doen. Kinderen krijgen allerlei keuzes aangeboden

NB

E NE

lesstof aanpassen. Deze intelligente reactie van de

De digitale leeromgeving dicteert niet wat kinderen

AA

TER

IS EG LSR

wijzigen. Of de moeilijkheidsgraad van de aangeboden

R

TUU

BES

ONSRE GISTER

FIE SPRO

het werk is. De leeromgeving kan bijvoorbeeld het

N IE E

ECT

TER

(of een medewerker die zijn eigen leerreis volgt) aan

het levert maatwerk op het moment van leren.

M AD

ER

HEI

AD M

3. DE FUNCTIONALITEITEN

en krijgen. Deze zijn verbeeld in de visualisaties op

IN

ST

AAN

informatie registreren, geven, verwerken, presenteren de leeromgeving op uit het kindprofiel. De leer­

TIE RA

IST

ST

‘Maatwerk tijdens het leren’

ID SR

M

EE

T YS FS

PLA N

minimale functionele eisen de digitale leeromgeving

IEL

Die resultaten, mogelijkheden en voorkeuren haalt

BE

PROF

De kaart geeft antwoord op de vraag aan welke

KIND

heden, voorkeuren en eerder behaalde resultaten.

ER IST EG

Wat staat er op de kaart? RR LEE

omgeving neerzet, rekening houdend met mogelijk-

GS YST EEM

het digitale deel van hun leerreis maken.

Hoe lopen de informatiestromen van en naar de digitale leeromgeving?

EKI N

delen, methodes en medewerkers zijn. Daar doet

BO

Sterrenschool-ict waarin kinderen en medewerkers

GEN

in de zin dat zij bijhoudt hoe effectief de leermid-

NIN

onderwijs in de Sterrenschool. Het is het deel van de

ATIEO VERZ ICHT

Verder is de digitale leeromgeving ook intelligent

INFOR M

De digitale leeromgeving vormt de kern van het

IED

ER


Functionele eisen aan de digitale leeromgeving

De digitale leeromgeving presenteert de op maat gemaakte leerreis Het presenteert de inhoud en planning van de leerreis voor de aankomende periode. Het presenteert op het daarvoor geplande moment de dan te doorlopen digitale leerinhoud. Het presenteert toegang tot het eigen digitale portfolio. Het presenteert de medewerker toegang tot de digitale portfolio’s van degenen die hij begeleidt. Het presenteert de inhoud van het leeraanbod van de aanvullende diensten. Het presenteert het kind en de medewerker waar, wanneer, hoe, met wie en van wie ze leren. Het presenteert periodiek verschillende leermethodes voor hetzelfde leerdoel. Het presenteert de lesinhoud zodanig dat verschillende leervoorkeuren worden aangesproken.

De digitale leeromgeving registreert informatie over het digitaal leren Het registreert hoe kinderen en medewerkers de digitale leeromgeving benutten. Het registreert de patronen in keuzes die binnen het digitaal leren gemaakt worden. Het registreert informatie over wie welke activiteiten ontplooit in de digitale leeromgeving. Het registreert het aantal gebruikers dat digitaal leert. Het registreert de resultaten van kinderen in relatie tot de verschillende leermethodes. Het registreert de prestaties die kinderen halen bij de verschillende medewerkers.

INFORMATIE REGISTEREN

INFORMATIE PRESENTEREN

De digitale leeromgeving registreert informatie over de lerenden Het registreert de leervoorkeuren van kinderen en medewerkers. Het registreert de ontwikkelingen in de leervoorkeuren. Het registreert de resultaten van kinderen en medewerkers. Het registreert welke rollen het kind op zich neemt als het samenwerkt met anderen. Het registreert de resultaten en ontwikkelingen in leervoorkeuren die door medewerkers zijn ingevoerd.

De digitale leeromgeving presenteert tijdens het leerproces aangepaste leerinhoud Het presenteert lesinhoud die wordt aangepast aan de resultaten, gebruikte lesmethode en leervoorkeuren. Het presenteert informatie over actuele gebeurtenissen en integreert deze in de lesinhoud. Het presenteert een overzicht van de keuzes die kind en medewerker tijdens het leren kunnen maken. De digitale leeromgeving presenteert ondersteuning bij het leren

Aan welke minimale functionele eisen moet de digitale leeromgeving voldoen?

Het presenteert direct terugkoppeling over hoe het leerproces verloopt en hoe het beter kan. Het presenteert de mogelijkheid om digitaal met anderen te communiceren. Het presenteert antwoorden op veelgestelde vragen. Het presenteert uitleg hoe hulpvragen aan anderen digitaal kunnen worden gesteld. Het presenteert uitleg hoe digitale hulpvragen van anderen kunnen worden beantwoord. Het presenteert toegang tot internet. Het presenteert hulp bij zelfreflectie. Het presenteert voorstellen voor de te geven instructie bij de leerinhoud. Het genereert advies aan medewerkers over hoe kind en medewerker optimaal te begeleiden. De digitale leeromgeving presenteert praktische informatie over het leren Het presenteert de werkplanning van een periode en geeft aan of het kind of medewerker op schema ligt. Het presenteert de beschikbaarheid van niet-digitale leermiddelen. Het presenteert de inhoud en werkwijze van niet-digitale leermiddelen. Het presenteert een overzicht van keuzes aan instructiemiddelen. De digitale leeromgeving presenteert tussentijds uitkomsten van het leren

INFORMATIE GEVEN

Het presenteert de resultaten in relatie tot de geldende (eigen) norm. Het presenteert hoe deze resultaten en norm zich verhouden tot die van anderen. Het presenteert hoe normeringen van verschillend lesmateriaal zich tot elkaar verhouden. Het presenteert de observaties door de leeromgeving en door medewerkers.

De digitale leeromgeving geeft informatie aan de registers en aan het administratief systeem

De digitale leeromgeving verwerkt informatie tot leerinhoud op maat Het verwerkt de resultaten, leervoorkeuren, leerdoelen en norm tot een gepersonaliseerd leeraanbod. Het doet dit op basis van door de Sterrenschool ingevoerde parameters.

INFORMATIE VERWERKEN

INFORMATIE KRIJGEN De digitale leeromgeving krijgt informatie uit de registers en het planning- en boekingsysteem

De digitale leeromgeving verwerkt gegevens over het leerproces Het verwerkt informatie over de effectiviteit van leermiddelen, leermethodes en medewerkers.

17 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

3.2


Aan welke minimale functionele eisen moet het informatieoverzicht voldoen?

Het informatieoverzicht geeft gebruikers toegang tot

langs de lijnen van de acties die het informatie­

de voor hen relevante informatie. Ze kunnen infor­

overzicht moet kunnen uitvoeren: informatie regi-

matie opvragen, inzien, invoeren en wijzigen.

streren, geven, verwerken, presenteren en krijgen.

Hoe lopen de informatiestromen van en naar het informatieoverzicht?

Deze zijn verbeeld in de visualisaties op pagina 15.

een manier die bij hen past. Zo komt een kind van

zien dat dit in feite gaat over alle informatie die in de

drie jaar na het inloggen in een eenvoudige kleurrijke omgeving terecht en een GGD-medewerker in een



SC H

IK

AR

HE

ID SR

EG I

registers zijn opgeslagen. Hiertoe heeft uiteraard niet iedereen toegang, zie daarover de kaart op pagina 31.

WE

ZIG

IN

M AD

ER

DSR EGI S

N IE E

DIR

teit planning- en boekingsysteem. PERSO

Het informatieoverzicht biedt alleen informatie die voor

ERKER

ONSRE GISTER

MEDEW

DIENSTENREGISTER

OUDER

de gebruiker relevant is. De onderwijsinspectie krijgt toegang tot andere informatie dan een klant van een

KIND

L

FIE SPRO

aanvullende dienst. Het informatie­overzicht is te zien

KER WER

E

MED

als een centraal plein dat voor elke gebruikers­groep op

AA

TER

een andere manier verschijnt.

NB

IS EG LSR

E NE

O RS

ST EG I

directeur wil inzicht in de uitstaande rekeningen; het informatieoverzicht haalt de benodigde informatie uit het administratief register. Het informatieoverzicht is in feite een intelligent, toegankelijk doorgeefluik.

18 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

, ETC.

geaccordeerd, of niet. Nog een voorbeeld: de

EGISTER TOEGANGSR

KW ALIT

EITS

REG

ISTE

R

FR RA TIE IST

komt die het informatieoverzicht gebruikt.

IN

Deze visualisatie laat zien waar de informatie vandaan

waar het vervolgens door de directeur wordt

T

aan de desbetreffende registers en functionaliteiten.

wordt in het aanwezigheidsregister geregistreerd

AN

Wat is hiernaast gevisualiseerd?

A INDCENTR

matieoverzicht invoeren geeft de functionaliteit door

COLLEGA-K

naliteiten. De informatie die gebruikers in het infor-

C. , ET GGD

komt uit de registers en de drie andere functio­

genomen vakantie in het informatieoverzicht in; dit

KL

ER

PE

De informatie die het informatieoverzicht presenteert

Een voorbeeld: een medewerker voert een voor­

R

TUU

BES

ECT

TER

AD M

3. DE FUNCTIONALITEITEN

TIE RA

IST

HEI

De hiernavolgende pagina gaat in op de functionali-

M

EE

T YS FS

ST

AAN

zakelijke omgeving.

‘Een intelligent, toegankelijk doorgeefluik’

BA

PLA N

gebruikers invoeren het belangrijkst. De kaart laat

IEL

vormgeving en bedieningsgemak toegankelijk is op

BE

PROF

informatie aan gebruikers en het registeren van wat

KIND

ingelogd – in een digitale omgeving die wat betreft

ER IST EG

Voor het informatieoverzicht is het presenteren van RR LEE

Gebruikers komen – nadat ze via de website hebben

GS YST EEM

moet voldoen. De functionele eisen zijn ingedeeld

EKI N

van de gebruikers werkt in het informatieoverzicht.

BO

minimal­e functionele eisen het informatieoverzicht

GEN

werkers vooral in de digitale leeromgeving, de rest

NIN

De kaart geeft antwoord op de vraag aan welke

ATIEO VERZ ICHT

In de Sterrenschool-ict werken kinderen en mede­

INFOR M

Wat staat er op de kaart?

DIGITALE LEEROMGEVING

Waarom deze kaart?

IED

ER


Functionele eisen aan het informatieoverzicht

Het informatieoverzicht registreert informatie over het kind

Het informatieoverzicht presenteert informatie over het kind

Het registreert (nieuwe) gegevens over het kind die ouders en medewerkers invoeren. Het registreert de input van ouders over de ervaringen van hun kind. Het registreert de door ouders ingevulde voorkeuren en slaat deze op in het kindprofiel. Het registreert de door ouders ingevulde voorgenomen aanwezigheid van het kind.

Het presenteert de informatie over de (voortgang in de) leerdoelen van het kind. Het presenteert de leervoorkeuren en het leerrendement van het kind. Het presenteert de leerreis en planning, en de voorgenomen aan- en afwezigheid van het kind. Het presenteert de actuele verblijfplaats van het kind en met wie het kind wanneer verblijft. Het presenteert de verzorgingsbehoefte van het kind.

Het informatieoverzicht registreert informatie over het leren Het registreert de door medewerker of ouder voorgestelde wijzigingen in de planning en activiteiten. Het registeert of de mentor wel of niet akkoord is met voorgestelde wijzigingen in de planning. Het registreert de inspectienormen.

Het informatieoverzicht presenteert informatie over het leren

INFORMATIE REGISTEREN

INFORMATIE PRESENTEREN

Het informatieoverzicht registreert informatie over de medewerkers Het registreert de door de pabo of het roc ingevoerde gegevens over stagiaires. Het registreert de voorgenomen aan- en afwezigheid van de medewerker. Het registreert de verzuimcijfers van kinderen en medewerkers.

Het informatieoverzicht presenteert personeelsinformatie Het presenteert de arbeidscontracten, jaaropgaven en salarisstroken van de medewerkers. Het presenteert de verslagen van functionerings- en beoordelingsgesprekken met de medewerkers. Het presenteert de werkplanning, agenda’s en voorgenomen aan- en afwezigheid van medewerkers. Het presenteert de indicatoren voor prestatiebeloning. Het presenteert de verklaringen van onbesproken gedrag van de medewerkers. Het presenteert de leerdoelen van de medewerker, de voortgang hierop en het bekwaamheidsdossier.

Het informatieoverzicht registreert informatie over aanvullende diensten Het registreert de informatie over aanvullende diensten die de aanbieder invoert. Het registreert de aanmeldingen voor aanvullende diensten. Het informatieoverzicht registreert administratieve informatie Het registreert de ziekmeldingen. Het registreert de door gebruikers ingevulde wijzigingen in hun gegevens. Het registreert de door medewerkers ingevoerde urenadministratie. Het registreert de rapportages van toezichthouders. Het registreert de relevante wet- en regelgeving, bekostigingsregels en mutaties hierin.

Het presenteert de voorbeeld-leerreizen en de protocollen. Het presenteert de week- en kwartaalplanning van het kind en de medewerker. Het presenteert de observaties van de digitale leeromgeving en medewerkers. Het presenteert de resultaten van het kind in relatie tot de norm per leerdoel, medewerker en lesmethode. Het presenteert de overzichten waarop staat met wie kinderen en medewerkers leren en werken.

Aan welke minimale functionele eisen moet het informatieoverzicht voldoen?

Het informatieoverzicht registreert informatie over beleid en kwaliteit Het registreert de door ouder, kind of medewerker ingevoerde reden van absentie. Het registreert de door ouders en medewerkers ingevoerde plannen voor afwezigheid. Het registreert de verlofaanvragen van medewerkers. Het registreert de aanmeldingen en uitschrijvingen van kinderen. Het informatieoverzicht registreert informatie over de toegang Het registreert de toestemming die gebruikers geven voor het inzien van hun informatie.

Het informatieoverzicht presenteert informatie over de aanvullende diensten Het presenteert het klantenbestand en de klanttevredenheid van de aanvullende diensten. Het presenteert de beschikbaarheid, belangstelling en afname van de aanvullende diensten. Het informatieoverzicht presenteert administratieve en financiĂŤle informatie Het presenteert de facturenoverzichten. Het presenteert de beschikbaarheid en kosten van (extra) kinderopvang. Het presenteert de contactgegevens van ouders, medewerkers, kinderen en aanbieders van diensten. Het presenteert betrokkenen tijdig de informatie over relevante activiteiten uit de jaarplanning. Het presenteert overzichten van de benutting van mensen, leermiddelen en ruimtes. Het informatieoverzicht presenteert informatie over het beleid en de kwaliteit Het presenteert het beleid en de interne procedures van de Sterrenschool. Het presenteert een overzicht van rapportages van en voor toezichthouders. Het presenteert de risico-inventarisaties over veiligheid en hygiĂŤne.

INFORMATIE GEVEN Het informatieoverzicht geeft informatie aan de registers en aan het administratief systeem

Het presenteert publieke informatie over de Sterrenschool

Het informatieoverzicht verwerkt informatie Het verwerkt de informatie die gebruikers invoeren. Het verwerkt de informatie uit de registers en functionaliteiten tot presenteerbare overzichten.

Het presenteert de informatie over het aantal kinderen op de Sterrenschool en wat hun resultaten zijn. Het presenteert het aanbod, voorwaarden en beschikbaarheid van aanvullende diensten. Het presenteert de aanmeldprocedure en de aangeboden combinatiepakketten onderwijs en opvang. Het presenteert de ouder-, medewerker- en kindtevredenheid. Het presenteert verslagen van projecten, schoolavonden, reisjes en excursies.

INFORMATIE VERWERKEN

INFORMATIE KRIJGEN Het krijgt informatie uit de registers, het planning- en boekingsysteem en het administratief systeem

19 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

3.3


Aan welke minimale functionele eisen moet het planning- en boekingsysteem voldoen?

Roosters maken is niet langer mensenwerk. Het

ingedeeld langs de lijnen van de acties die het

plannin­g- en boekingsysteem doet de planning van de

planning- en boekingsysteem moet kunnen uitvoeren.

gepersonaliseerde leerreizen (het samenstellen van

Het moet informatie kunnen: registreren, geven,

dag en week, het boeken van ruimtes, het maken van

verwerken, presenteren en krijgen.

Hoe lopen de informatiestromen van de registers van en naar het planning- boekingsysteem?

en boekingsysteem is het verwerken van informatie,

organisatorisc­he beperkingen van de Sterrenschool zoal­s

nameli­jk het plannen en boeken van alle processen op

het aantal medewerkers, ruimtes, en leermiddelen.

de Sterrenschool, waaronder uiteraard de gepersona-

SC H

IK

AR

HE

ID SR

EG I

WE

ZIG

DSR EGI S

niet op uit is de meest ideale werkweek te plannen

presenteert het aan de digitale leeromgeving zodat

voor de medewerker. In de praktijk zal het systeem

kinderen en medewerkers daar de planning kunnen

uitkomen op een suboptimale planning. Immers,

zien, en geeft het aan de registers. Deze uitkomsten

uitgaande van een school met 500 kinderen (zie

bevatten meer dan alleen de werkweek, bijvoorbeeld

De hiernavolgende pagina gaat in op de functionali-

maliseren van de leerreis van het kind. Sturen op

teit administratief systeem.

AD M

De Sterrenschool kiest nadrukkelijk voor het optieen ander resultaat, bijvoorbeeld zo laag mogelijke kosten, is ook mogelijk. Het volstaat hiertoe de parameters aan te passen waarmee het planning- en

leermiddelen en ruimtes ertoe leiden dat de kwaliteit van de leerreizen in het gedrang komt. In dat geval geeft het een waarschuwing af aan de directie, die dan in actie moet komen.

20 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

Wat is hiernaast gevisualiseerd? Deze visualisatie laat zien waar de informatie vandaan komt die het planning- en boekingsysteem gebruikt.

T

van het planning- en boekingsysteem oplevert.

AN

optimale reis te plannen.

KL

hiernaast geeft weer welke informatie het rekenwerk

PE

C. , ET GGD

onmogelijk zijn om elke dag voor ieder kind de meest

NE

O RS

NB

ELS

A, ETC.

wie hij wanneer waaraan samenwerkt. De kaart

AA

TER

GIS RE

INDCENTR

ook overzichten die de medewerker laat zien met

ieder een gepersonaliseerde leerreis hebben, zal het

EW

MED

COLLEGA-K

over dat aantal De Sterrenschool 2.0 pagina 48) die

KIND

L

FIE PRO

RS ERKE

EGISTER

komt tot een suboptimale uitkomst. Deze uitkomst

OUDER

TOEGANGSR

Dat het kind voor gaat betekent dat het systeem er

DIENSTENREGISTER

R

systeem rekenen volgens ingevoerde parameters en

ISTE

dat de leerreis van het kind leidend is (zie pagina 7).

REG

register en aanwezigheidsregister. Hiermee gaat het

EITS

aan informatie uit het leerregister, beschikbaarheids-

kind. Dit vloeit voort uit het richtinggevende principe

MEDEW

KW ALIT

plannen van de meest effectieve leerreis voor ieder

ERKER

ONSRE GISTER

ER

kindprofiel (of medewerkersprofiel) en koppelt deze

RE GI ST

plannin­g- en boekingsysteem hierbij op stuurt is het

PERSO

RA TIE F

informatie over het kind (of de medewerker) uit het

R

TUU

BES

ECT

IST

beperking­en bestaan. Het resultaat waar het

N IE E

DIR

IN

Hiertoe verzamelt het planning- en boekingsysteem

systeem signaleert wanneer beperkingen in mensen,

IN

M AD

ER

TER

de logistie­ke mogelijkheden die er binnen deze

boekingsysteem rekent. Het planning- en boeking­

IE AT

R IST

HEI

Het planning- en boekingsysteem optimaliseert

M

EE

T YS FS

ST

AAN

liseerde leerreizen van de kinderen en medewerkers.

3. DE FUNCTIONALITEITEN

BA

PLA N

ning- e­n boekingsysteem houdt hierbij rekening met de

BE

IEL

pagina 15. De kern van het werk van het planning-

PROF

(wanneer wat waar wordt aangeboden). Het plan-

ER IST EG

Deze activiteiten zijn verbeeld in de visualisaties op

RR LEE

boeken van leermiddelen) en de aanvullende diensten

KIND

weekplanningen voor kinderen en medewerkers, het

GS YST EEM

Sterrenschool moet voldoen. De functionele eisen zijn

EKI N

verzorgt de complete planning van de Sterrenschool.

BO

minimale functionele eisen het rekenwonder van de

GEN

wonder van de Sterrenschool-ict. Deze functionaliteit

NIN

De kaart geeft antwoord op de vraag aan welke

ATIEO VERZ ICHT

Het planning- en boekingsysteem is het ware reken-

INFOR M

Wat staat er op de kaart?

DIGITALE LEEROMGEVING

Waarom deze kaart?

IED

ER


Functionele eisen aan het planning- en boekingsysteem

Het planning- en boekingsysteem registreert informatie die gebruikers invoeren

INFORMATIE REGISTEREN

Het registreert wijzigingen in parameters die de medewerkers en directie invoeren.

INFORMATIE GEVEN

INFORMATIE PRESENTEREN

Het planning- en boekingsysteem geeft informatie aan de registers

Het maakt de planning en boeking voor de leerreis van het kind Het bepaalt de optimale combinatie van beschikbare middelen en gewenste leerreizen. Het maakt per kind een agenda waar het wanneer, bij wie, met wie, en waarom wordt verwacht. Het maakt per kind een overzicht van zijn doelen en taken en een tijdpad om hieraan te werken. Het maakt per kind de activiteitenoverzichten voor de komende periode. Het maakt de planning en boeking voor de leerreis van de medewerker Het maakt per medewerker een overzicht waar hij wanneer, wat, hoe, en met wie leert. Het maakt per medewerker een overzicht van zijn leerdoelen en taken en een tijdpad om hieraan te werken.

Het planning- en boekingsysteem presenteert informatie aan de digitale leeromgeving en het informatieoverzicht

Aan welke minimale functionele eisen moet het planning- en boekingsysteem voldoen?

3.4

Het maakt de planning en boeking voor het werk van de medewerker Het maakt de werkplanning van de medewerkers voor de komende periode. Het maakt voor de medewerker een agenda waar hij wanneer, met wie en waarom verwacht wordt. Het maakt voor de medewerker een overzicht van de kinderen met wie hij mee te maken heeft. Het maakt per medewerker een overzicht van de samenstelling van de groepen waar hij mee te maken heeft. Het maakt voor de medewerker een overzicht met wie hij wanneer waaraan samenwerkt. Het maakt per medewerker een urenadministratie waarin de geplande activiteiten reeds zijn ingevuld. Het maakt praktische informatie over de planning en boeking

INFORMATIE VERWERKEN

INFORMATIE KRIJGEN Het planning- en boekingsysteem krijgt informatie uit de registers

Het maakt per planning een overzicht van de benutting van medewerkers, ruimtes en materialen. Het maakt de overzichten van knelpunten ten aanzien van materialen, medewerkers en ruimtes. Het maakt de overzichten van de (indeling van de) werkweek van medewerkers. Het maakt de overzichten van de beschikbare tijden, ruimtes en materialen voor aanvullende diensten. Het maakt de overzichten van de geplande verblijfplaatsen van kind en medewerker. Het maakt administratieve informatie over de planning Het maakt de overzichten van de verplichtingen die door de planning zijn aangegaan. Het maakt de overzichten van de in te kopen diensten en materialen bij de planning. Het maakt de overzichten van de benutting van materialen, medewerkers en ruimtes bij de planning. Het maakt de overzichten van de inzet van leermiddelen en toetsen bij de planning.

21 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Aan welke minimale functionele eisen moet het administratief systeem voldoen? Waarom deze kaart?

te slaan.

in de visualisaties op pagina 15. Het administratief systeem is een functionaliteit die vooral informatie verwerkt. Het houdt ook het digitaal gedrag van de gebruikers bij.

KIND

BA

AR

HE

functionaliteit en heeft met de meeste gebruikers

ID SR

EG I

geen direct contact. De presentatie van de door het

opvang, het maken van facturen, het bijhouden

administratief systeem verwerkte informatie verloopt

van de budgetten van medewerkers, de debiteuren­

via het informatieoverzicht. De door het administratief

administratie en de inkoopadministratie.

systeem verwerkte informatie wordt onder andere

IEL

doet zijn: registratie van afgenomen uren kinder­

IK

ER IST EG

Voorbeelden van wat het administratief systeem zoal

PROF

SC H

Het administratief systeem is een ‘onder water’

RR LEE

BE

TIE RA

IST

IN

ST

AAN

WE

ZIG

M

EE

T YS FS

PLA N



‘Het administratief systeem faciliteert alle administratieve processen’

GS YST EEM

verwerken, presenteren en krijgen. Deze zijn verbeeld

EKI N

de verwerkte informatie ook weer aanlevert om op

Hoe lopen de informatiestromen van en naar het administratief systeem?

BO

kunnen uitvoeren: informatie registreren, geven,

GEN

daartoe haalt het op uit de registers, waaraan het

NIN

van de acties die het administratief systeem moet

ATIEO VERZ ICHT

administratie van de Sterrenschool verzorgt. Informatie

INFOR M

De functionele eisen zijn ingedeeld langs de lijnen

DIGITALE LEEROMGEVING

Het administratief systeem is de functionaliteit die de

M AD

ER

HEI

DSR EGI S

N IE E

R

TUU

BES

ECT

TER

DIR

opgeslagen in het administratief register, personeels­ De administratie is relatief complex doordat de

register, persoonsregister, kwaliteitsregister en

Sterrenschool geldstromen voor de basisdiensten

toegangsregister.

PERSO

ERKER

ONSRE GISTER

MEDEW

DIENSTENREGISTER

OUDER

onderwijs en opvang (onder de huidige regelgeving) apart moet houden. De twee geldstromen moet het

De hiernavolgende pagina’s tonen wat de vier

administratief systeem separaat beheren. Maar niet

function­aliteiten doen om een dag van voorbeeld-

alles hoeft apart, de Sterrenschool heeft voorzien­

leerling Thomas mogelijk te maken. KER WER

E

MED

maken. Denk aan de werkplekken voor kinderen of medewerkers. De kosten hiervan worden in de

De kaart geeft antwoord op de vraag aan welke minimale functionele eisen het administratief systeem moet voldoen.

22 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

ER ST EG I

TOEGANGSR

EGISTER

R ISTE REG EITS KW ALIT

IN

IST

RA TIE

FR

T

Wat staat er op de kaart?

, ETC.

vinden in De Sterrenschool 2.0 hoofdstuk 5.

Deze visualisatie laat zien waar de informatie vandaan komt die het administratief systeem gebruikt.

AN

begroting gehouden. De voorbeeldbegroting is te

PE

A INDCENTR

kostenneutraal is. Vve is hierom buiten de voorbeeld-

Wat is hiernaast gevisualiseerd?

O RS

C. , ET GGD

er in De Sterrenschool 2.0 vanuit gegaan dat deze

E NE

COLLEGA-K

voor- en vroegschoolse educatie (vve) betreft wordt

NB

KL

wijs en opvang toegerekend. Wat de basisdienst

AA

TER

IS EG LSR

voorbeeld­begroting in De Sterrenschool 2.0 volgens een bepaalde verdeling aan de basisdiensten onder­

KIND

L

FIE SPRO

ingen waar zowel onderwijs als opvang gebruik van

AD M

3. DE FUNCTIONALITEITEN

IED

ER


Functionele eisen aan het administratief systeem

Het administratief systeem registreert digitaal gedrag van gebruikers Het registreert welke gebruikers welke informatie bekijken, invoeren en aanpassen. Het registreert de hoeveelheid tijd die gebruikers op onderdelen in de digitale leeromgeving doorbrengen.

INFORMATIE REGISTEREN

Het administratief systeem registreert informatie uit de digitale leeromgeving en het informatieoverzicht Het registreert welke leermiddelen in de digitale leeromgeving worden gebruikt. Het registreert administratieve informatie die gebruikers in het informatieoverzicht invoeren.

INFORMATIE GEVEN

INFORMATIE PRESENTEREN

Het administratief systeem geeft informatie aan de registers

Het administratief systeem presenteert informatie aan het informatieoverzicht

Het administratief systeem verwerkt administratieve informatie Het vergelijkt de afgenomen hoeveelheid met de voorgenomen hoeveelheid kinderopvang per kind. Het maakt de overzichten van de benutting van mensen, leermiddelen en ruimtes. Het maakt de facturen voor kinderopvang. Het maakt groepspecifieke overzichten van de naw-gegevens van kinderen en ouders. Het maakt de overzichten van de afgenomen aanvullende diensten. Het maakt de overzichten van de belangstelling voor de aanvullende diensten. Het maakt de overzichten van de voorkeurafnemers. Het maakt een waarschuwingsbericht voor relevante medewerkers bij ongeplande absentie van kinderen.

Aan welke minimale functionele eisen moet het administratief systeem voldoen?

3.5

Het administratief systeem maakt financiĂŤle informatie Het maakt de overzichten van de afgenomen kinderopvang en de kosten daarvan per kind. Het maakt de salarissstroken. Het maakt de overzichten van de realisatie van de meerjarenbegroting. Het maakt de overzichten van de door medewerkers besteedde en nog te besteden budgetten. Het maakt de overzichten van de aangegane verplichtingen. Het maakt de overzichten van de verzonden, betaalde en openstaande facturen. Het maakt voor de ouder desgewenst een overzicht van de kosten van extra kinderopvang. Het maakt een waarschuwingsbericht voor ouders als hun kinderopvangpakket financieel ongunstig is. Het maakt de overzichten van de kosten van de verschillende opties voor de planning. Het maakt de verdeling van kosten tussen onderwijs, opvang en voor- en vroegschoolse educatie (vve). Het maakt een overzicht van de kostprijs van mensen en middelen.

INFORMATIE VERWERKEN

INFORMATIE KRIJGEN Het administratief systeem krijgt informatie uit de registers, de digitale leeromgeving en het informatieoverzicht

Het administratief systeem maakt kwaliteitsgegevens Het maakt de verantwoordingsinformatie voor OCW in het juiste format. Het maakt desgewenst gegevens om de PO-Raad of MOgroep te informeren. Het maakt desgewenst de informatie om ad hoc vragen van OCW te beantwoorden.

23 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Wat doen de functionaliteiten om een dag van Thomas op de Sterrenschool mogelijk te maken? Bij de opbouw van de gepersonaliseerde leerreizen

Dit doet het planning- en boekingsysteem op basis

onderscheidt de Sterrenschool tien variabele

van het profiel, de aanwezigheid van het kind en

elemente­n die elk weer een aantal variaties kennen.

mede­werkers, en de beschikbaarheid van leer­

Dit zijn:

middelen, ruimtes en medewerkers.

1) de inhoud die het kind leert; 2) de leerstijl waarin het leert; 3) de persoon van wie het leert;

‘Elke dag is uniek’

4) de plaats waar het leert; 5) de groep(somvang) waarin het leert;

Het schema toont boven in de gekleurde vlakken

6) het tempo waarin het leert;

welke basiscombinaties het systeem voor Thomas

7) het tijdstip waarop het leert;

heeft ingepland. Eronder staat wat Thomas doet,

8) de duur van een activiteit;

en wat de vier functionaliteiten doen om deze dag

9) de volgorde van de leerstof;

van Thomas mogelijk te maken. Deze dag is uniek

10) de verschijningsvorm van de leerstof.

voor Thomas want hij is vastgesteld op basis van

(zie verder De Sterrenschool 2.1 pagina 12).

zijn profiel.

Het aantal mogelijke combinaties van deze variabele

Een dag van een baby of jong kind ziet er anders

elementen is groot. Het is organisatorisch ondoenlijk

uit dan een dag van de 10-jarige Thomas. Een baby

en overigens ook niet nuttig alle combinaties van

slaapt en eet de meeste tijd, terwijl een jong kind

variabelen aan te bieden. De Sterrenschool werkt

weer veel speelt. Een jong kind is op de Sterrenschool

hierom met vijftien vaste basiscombinaties voor

al wel in de digitale leeromgeving actief, wat ook

onderwijs en opvang. Dit zijn vijftien vastomschreven

door het systeem wordt bijgehouden. De functio­

activiteiten zoals leren met leerkracht, leren met

naliteiten doen dus voor alle kinderen hetzelfde werk,

vakspecialist, zelfstandig leren met computer,

terwijl alle kinderen andere dingen doen.

Wie is Thomas?

3. DE FUNCTIONALITEITEN

zelfstandig leren met andere kinderen, vrije ruimte of rusten. (zie De Sterrenschool 2.1 pagina 15) Binnen de basiscombinaties kunnen het systeem, de

gaat in op de derde laag van de Sterrenschool-ict:

kinderen en de medewerkers nog keuzes maken. Dit

de registers.

welk groepje het kind gaat leren of hoe lang het met bepaalde stof bezig is. Deze keuzes worden gemaakt door het planning- en boekingsysteem (dat bijvoorbeeld bepaalt in de basiscombinatie ‘leren met de vakspecialist’ dat een kind gaat rekenen), door de medewerker (die bijvoorbeeld bepaalt met welk groepje het kind gaat gamen), óf door het kind (dat bijvoorbeeld bepaalt hoe lang het op de computer bepaalde sommen oefent). Het plannen van de leerreizen bestaat dus uit het bepalen van de basiscombinaties die een kind gedurende een dag achtereenvolgens doorloopt.

24 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

die op de Sterrenschool zit en daar zijn gepersonaliseerde leerreis volgt. Hij is geïntroduceerd in het boek De Sterrenschool 2.1 over de geperso­ naliseerde leerreizen. Dat boek illustreert aan de hand van de ontwikkeling in de prestaties van Thomas hoe de gepersonaliseerde leerreizen worden opgebouwd

Met deze visualisatie is dit hoofdstuk over de functionaliteiten afgesloten. Het volgende hoofdstuk

kan bijvoorbeeld zijn welk leerdoel centraal staat, in

Thomas is een jongen van tien jaar

en bijgesteld door de protocollen. Ook zijn in dat boek twee voorbeeld­dagen van Thomas uitgewerkt. Thomas is ook in dit boek de voorbeeld­ leerling. De visualisatie hiernaast geeft een overzicht van een van de twee voorbeelddagen van Thomas. Het gaat hierbij niet om de activiteiten van Thomas, maar om wat de functio­ naliteiten doen om Thomas’ activiteiten mogelijk te maken.


Thomas digitale leeromgeving

Wat doet de

Wat doet

Aankomst

Zelfstandig spelen

Dagopening met leraar

Leren met leraar

Leren met onderwijsassistent

Zelfstandig leren met computer

Thomas wordt gebracht door zijn moeder.

Thomas kiest voor tennissen op de Wii.

Thomas opent met dertig kinderen de dag onder leiding van de leraar.

Thomas krijgt in een groep van dertig kinderen les van de leraar in wereldoriëntatie.

Thomas werkt aan zijn opstel over honden.

Thomas kiest ervoor spelling te oefenen.

Presenteert leraar suggesties voor het thema van de dagopening.

Krijgt lesmateriaal uit de registers en presenteert dit aan de leraar.

De pedagogisch medewerker spreekt zijn dag met Thomas door.

Presenteert Thomas zijn dagprogramma en weekplanning.

Presenteert Thomas aantal opties waaronder tennis op de Wii.

Presenteert Thomas toegang tot zijn digitale portfolio waar hij zijn opstel opslaat. Presenteert Thomas feedback op zijn spelling.

Meldt Thomas aan.

Rustmoment

Zelfstandig leren met computer

Thomas Thomas luistert met kiest ervoor twintig een dictee te kinderen doen. naar een verhaal van de onderwijsassistent.

Presenteert Verwerkt spellingsvoorgelezen oefeningen verhaal tot aan Thomas. een nogmaals af te spelen Verwerkt de opname. resultaten en past leerstof daarop aan.

Lunch

Leren met vakspecialist

Leren met leraar

Zelfstandig leren met computer

Activiteit met pedagogisch medewerker

Rustmoment

Zelfstandig spelen

Thomas luncht.

Thomas krijgt met vijftien kinderen rekenles van de vakspecialist rekenen.

Thomas krijgt in een groep van dertig kinderen dansles van de leraar.

Thomas kiest evoor sommen te oefenen.

Thomas krijgt in een groep van vijf kinderen uitleg van de pedagogisch medewerker.

Thomas luistert met kinderen naar een verhaal van de pedagogisch medewerker.

Thomas kiest ervoor met andere kinderen te voetballen.

Thomas reflecteert na afloop op de les.

Krijgt lesmateriaal uit de Krijgt dictee- Presenteert toets uit de Thomas waar, registers en presenteert dit aan de vakspecialist. registers en hoe laat en presenteert met wie hij Verwerkt de resultaten deze aan vandaag van Thomas en geeft ze aan Thomas. luncht. het register Kindprofiel. Verwerkt de Verwerkt de effecten van effecten van de leermiddelen en geeft de leermidze aan de registers. delen.

Registreert de reflecties van Thomas op de les, verwerkt deze en geeft ze aan de registers.

Presenteert oefensommen aan Thomas.

Krijgt lesmateriaal uit de registers en presenteert dit aan de pedagogisch medewerker.

Verwerkt de resultaten en geeft ze aan het kindprofiel.

Avondmaaltijd

Zelfstandig spelen

19.00

18.00

17.00

16.00

15.00

14.00

13.00

12.00

11.00

10.00

09.00

07.00

08.00

Wat doen de functionaliteiten om een dag van Thomas mogelijk te maken?

Vertrek

Thomas eet Thomas een avondkiest een maaltijd computerspel. Thomas vertrekt.

Presenteert Thomas en zijn vader de resultaten van de dag in relatie tot de leerdoelen.

Verwerkt voorgelezen verhaal tot een nogmaals af te spelen opname.

Registreert dat Thomas vertrekt en meldt hem af.

informatieoverzicht

Presenteert de pedagogisch medewerker dat Thomas om 07.30 komt.

planning- en boekingsysteem

Presenteert de planning aan de digitale leeromgeving en het informatieoverzicht.

administratief systeem

Wat doet het

Wat doet het

Wat doet het

3.6

Registreert dat Thomas om 07.30 arriveert.

Presenteert de leraar welke kinderen hij om 09.00 wereldoriëntatie geeft en wat hun leerdoelen zijn.

Presenteert de dansleraar wie hij straks waar lesgeeft.

Presenteert de pedagogisch medewerker dat Thomas om 18.30 wordt opgehaald.

Presenteert de vader van Thomas per sms dat hij Thomas om 18.30 moet ophalen.

Presenteert de vader van Thomas desgevraagd de naam van de pedagogisch medewerker.

Verwerkt resultaten en past zonodig de planning aan.

Registreert dat Thomas de Wii gebruikt.

Registreert dat Thomas de dagopening bijwoont.

Registreert dat Thomas les krijgt in wereldoriëntatie in de centrale werkruimte.

Registreert dat Thomas op zijn laptop werkt in de buitenruimte.

Checkt of dit overeenkomt met de voorgenomen aankomsttijd.

Aankomst

Presenteert de vakspecialist rekenen de rekenproblemen van Thomas.

Zelfstandig spelen

Dagopening met leraar

Leren met leraar

Leren met onderwijsassistent

Registreert dat Thomas spellingsoefeningen doet, en met welk lesmateriaal hij dat doet.

Registreert bij welke onderwijsassistent Thomas verblijft.

Registreert dat Thomas een dictee oefent, en met welk lesmateriaal hij dat doet.

Registreert dat Thomas luncht.

Zelfstandig leren met computer

Rustmoment

Zelfstandig leren met computer

Lunch

Registreert dat Thomas rekenles van de vakspecialist krijgt in de thuisruimte.

Leren met vakspecialist

Registreert dat Thomas dansles heeft in de centrale werkruimte.

Leren met leraar

Registreert dat Thomas sommen oefent en met welk lesmateriaal hij dat doet.

Registreert dat Thomas een activiteit heeft met de pedagogische medewerker in het atelier.

Zelfstandig leren met computer

Activiteit met pedagogisch medewerker

Registreert Registreert bij welke dat Thomas pedagogisch buitenspeelt. medewerker Thomas verblijft.

Rustmoment

Zelfstandig spelen

25 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

Registreert dat Thomas eet.

Registreert dat Thomas een computerspel speelt.

Registreert dat Thomas om 18.30 vertrekt. Verwerkt dit in de kinderopvangfactuur.

Avondmaaltijd

Zelfstandig spelen

Vertrek


Hoe werkt het geheugen van de Sterrenschool-ict?

De derde laag van het systeem is het geheugen van

direct gevolgen voor de informatie in het beschik-

de Sterrenschool-ict, opgesplitst in elf registers. Het

baarheidsregister. De meeste registers zijn dus de

zijn er elf en niet meer of minder omdat de denktank

hele dag actief bezig met het verwerken en up-to-

bij de richtinggevende principes heeft bepaald dat de

date houden van hun informatie-eenheden.

onderdelen van het systeem zo eenvoudig mogelijk moeten zijn. Dus niet groter en ingewikkelder dan

Alle registers presenteren hun informatie aan de

nodig, en ook weer niet te klein.

functionaliteiten, en krijgen vanuit de functionaliteiten weer bijgewerkte informatie terug. Alle registers

De elf registers beheren elk een eigen informatie­

presenteren informatie aan het informatieoverzicht,

gebied, bijvoorbeeld de leermiddelen waar het kind-

waarvan bepaalde informatie (zoals die over de

centrum mee werkt in het leerregister, de gegevens

autorisaties van gebruikers) maar door een paar

over personeelszaken in het personeelsregister en

mensen mag worden bekeken en bewerkt.

alle informatie over kwaliteit in het kwaliteitsregister. De informatie die het register bevat is opgedeeld in

Sommige registers hebben naast een informatie-

informatie-eenheden.

uitwisseling met het informatieoverzicht ook met



andere functionaliteiten te maken. Zo biedt het

‘De meeste informatie is continu in ontwikkeling’

aanwezi­gheidsregister informatie aan het planningen boekingsysteem, het administratief systeem en het informatieoverzicht. Andere registers hebben slechts met twee functionaliteiten te maken.

Op de visualisatie hieronder is te zien welke informatie-eenheden elk register bevat. Het register medewerkersprofiel is nodig omdat op de Sterrenschool de ontwikkeling van de medewerkers verloopt via een gepersonaliseerde leerreis, net als bij de kinderen. Het medewerkersprofiel lijkt sterk op het

4. DE REGISTERS

kindprofiel en bevat onder meer de leerdoelen van de medewerker, de voor de leerreis relevante kenmerken van de medewerker (in de ‘medewerkersfactoren’) en het wettelijk vereiste bekwaamheidsdossier met afspraken over het bijhouden en ontwikkelen van de bekwaamheid. Sommige informatie-eenheden in de registers staan redelijk vast zoals de informatie in het kwaliteits­ register; deze hoeft niet vaak gewijzigd te worden. Denk bijvoorbeeld aan het kwaliteitshandboek kinder­opvang en gespreksverslagen. Andere informatie-­eenheden zijn continu in ontwikkeling, zoals de beschikbaarheid van ruimtes, middelen en mensen. Het planning- en boekingsysteem is voortdurend bezig om alles te plannen en dit heeft

26 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

Alle registers moeten dezelfde handelingen kunnen verrichten (zie visualisatie op de rechterpagina). De minimale functionele eisen van één register kunnen hierom worden afgeleid van die van elk ander. We werken op pagina 29 de minimale functionele eisen van het register kindprofiel uit.


verwerken

FUNCTIONALITEITEN

Welke gebruikers, functionaliteiten en registers kent de Sterrenschool-ict?

GEBRUIKERS

verwerken directie en bestuur

medewerker

aanbieder aanvullende diensten

kind

klant KRIJGEN aanvullende diensten

GGD, inspectie, gemeente en vervolgonderwijs

collega-kindcentra en opleidingsinstituten

WEBSITE Wat doen de registers?

PRESENTEREN

REGISTREREN

DIGITALE LEEROMGEVING

INFORMATIEOVERZICHT

met zijn eigen informatie-eenheden doen. Zie voor de acties van alle drie de

verwerken

lagen van het systeem de visualisatie op pagina 15.

Het planning- en boekingsysteem is de functionaliteit die de gepersonaliseerde leerreizen en de werkplanningen genereert. Het systeem haalt daartoe gegevens uit de registers en combineert deze tot een aantal opties voor leerreizen en werkplanningen. Vervolgens kiest het systeem de meest optimale optie, afhankelijk van de vastgestelde parameters. Het systeem boekt de benodigde ruimtes, materialen en medewerkers. Het presenteert de gepersonaliseerde leerreizen aan de digitale leeromgeving en de werkplanningen aan het informatieoverzicht. De gegevens over de geplande benutting slaat het op in de registers.

KINDPROFIEL

bevat: • Leermiddelen • Toetsen • Leerdoelen • Normen • Voorbeeldleerreizen • Protocollen • Metadatering van de leermiddelen

LEERREGISTER

bevat beschikbaarheid van: • Leermiddelen • Medewerkers • Ruimtes

BESCHIKBAARHEIDSREGISTER

Het administratief systeem is de functionaliteit die de administratie voert van alles wat zich op de Sterrenschool afspeelt. Het koppelt informatie uit de registers aan de dagelijkse gang van zaken. Zo koppelt het bijvoorbeeld de werkelijk afgenomen uren kinderopvang aan de bijbehorende kosten en maakt hier facturen van. Verder houdt het de daadwerkelijke benutting van mensen en middelen bij, de redenen van absentie en biedt het continu inzicht in de realisatie van de begroting. Het systeem slaat de uitkomsten van zijn handelingen op in de registers.

ADMINISTRATIEF SYSTEEM

bevat: • Voorgenomen aanwezigheid • Voorgenomen verblijfplaats • Daadwerkelijke aanwezigheid • Daadwerkelijke verblijfplaats • Redenen afwezigheid

bevat: • Gegevens kinderen • Gegevens ouders • Gegevens aanbieders aanvullende diensten • Gegevens klanten aanvullende diensten • Gegevens overige externen • Gegevens medewerkers

bevat: • Aanbod aanvullende diensten • Voorwaarden aanvullende diensten

AANWEZIGHEIDSREGISTER

PERSOONSREGISTER

DIENSTENREGISTER

bevat: • Resultaten • Medewerkersfactoren • Leerdoelen • Norm • Leervoorkeuren • Bekwaamheidsdossier • Digitaal portfolio

MEDEWERKERSPROFIEL

bevat: • Arbeidscontracten • Urenadministratie • Gespreksverslagen • Gegevens over prestatiebeloning

bevat: • Financiële administratie • Combinaties onderwijs-opvang • Inkoop administratie • Projectadministratie • Gegevens rondom gebouwbeheer • Logistieke informatie • Voorraadbeheer

bevat: • Rapportages van en voor toezichthouders • Kwaliteitshandboek • Gespreksverslagen • Enquetes, vragenlijsten, de resultaten • Evaluaties leermiddelen

bevat: • Autorisaties van gebruikers • Digitaal gedrag van gebruikers

PERSONEELSREGISTER

ADMINISTRATIEF REGISTER

KWALITEITSREGISTER

TOEGANGSREGISTER

27 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

4.1

REGISTERS

bevat: • Resultaten • Kindfactoren • Leerdoelen • Norm • Leervoorkeuren • Digitaal portfolio • Verzorgingsbehoefte • Voorkeuren van de ouder(s) • Leerrendement

PLANNING- EN BOEKINGSSYSTEEM

FUNCTIONALITEITEN

REGISTER

Deze visualisatie hierboven laat zien Het informatieoverzicht is de functionaliteit waarin gebruikers devoor registers in de Sterrenschool-ict inzicht krijgendat in de hen relevante informatie en waarin zij - voorzoverdrie daartoe gemachtigd - informatie kunnen wijzigen, acties uitvoeren. Ze registreren aanvullen of verwijderen. Het presenteert onder andere de informatie uit de functionaliteiten. Hier agenda’s, het facturenoverzicht, de voortgang van het kind, doen ze ietskinderopvang mee, ze verwerken dit. En van de de beschikbaarheid van en het aanbod aanvullende diensten. Het informatieoverzicht ze presenteren informatie aan deslaat de door gebruikers ingevoerde informatie op in de registers. functionaliteiten. Elk register moet dat

REGISTERS

De digitale leeromgeving is de functionaliteit waarin kind en medewerker hun leerreis kunnen bekijken en de keuzes die zij daarbinnen mogen maken. Het is ook de plek waar ze digitaal leren. Hierbij krijgen ze de stof op diverse manieren aangeboden. De digitale leeromgeving haalt de gepersonaliseerde leerreis op uit het planning- en boekingsysteem en de bijbehorende digitale leermiddelen uit het leerregister. Tijdens het digitaal leren test de digitale leeromgeving de voortgang en past het lesaanbod voortdurend aan op basis van de behaalde resultaten en de norm. Verder registeert deze de voortgang en leervoorkeuren uit het digitaal leren en de voortgang en leervoorkeuren die door medewerkers zijn ingevoerd. Deze gegevens slaat het op in het kind- of medewerkersprofiel.

GEVEN ouder


Aan welke minimale functionele eisen moet het kindprofiel voldoen?

Waarom deze kaart? Het kindprofiel is het register waar alle informatie

Ten slotte houdt het kindprofiel ook het leerrendement

De kaart hiernaast laat zien welke informatie het

over het kind wordt bijgehouden die nodig is om

bij. Dit is de voortgang die het kind heeft geboekt ten

kindprofiel registreert, verwerkt en presenteert. Dit

zijn of haar leerreis te personaliseren. De informatie

opzichte van het voorgaande meetmoment. Door

zijn uiteraard de informatie-eenheden die hierboven

wordt continu aangepast, op basis van de resultaten

het leerrendement over een periode bij te houden

zijn toegelicht. Daarnaast heeft het kindprofiel de

die het kind boekt tijdens zijn leerreis.

alsook een overzicht van de door het kind in die

belangrijke taak om een signaal af te geven wanneer

Zoals in de visualisatie op pagina 27 te zien is, bevat

periode gebruikt­e leermiddelen, ontstaat inzicht in de

het tijd is de kindfactoren te herzien. Het kindprofiel

het kindprofiel negen soorten informatie (informatie-

effectivitei­t van die leermiddelen.

waarschuwt eveneens wanneer er een protocol in

eenheden) die we hier even langslopen. De resultaten

werking treedt. (zie over de protocollen De Sterren-

die het kind tijdens de leerreis boekt; de kindfactoren

Wat staat er op de kaart?

(zie het roze kader); de leerdoelen van het kind; en

De kaart geeft antwoord op de vraag aan welke

de voor het kind geldende norm. Deze norm wordt

minimal­e functionele eisen het kindprofiel moet

in principe op vwo-niveau gesteld, pas als blijkt

voldoen. De kaart is - net als de kaarten over de

dat dit voor het kind echt te hoog gegrepen is kan

functionaliteiten - ingedeeld langs de lijnen van de

de norm worden bijgesteld (zie over leerdoelen en

acties die het kindprofiel moet kunnen uitvoeren.

norm De Sterrenschool 2.1 pagina 6). Ook houdt

Het kindprofiel is een register, en moet daarom drie

het kindprofiel de leervoorkeuren bij, die duidelijk

dingen kunnen:

De volgende kaart gaat over de toegang tot informatie.

worden doordat het kind met allerlei leermethodes in

1) informatie die het uit de functionaliteiten

Zoals al eerder aangegeven krijgen gebruikers alleen

krijgt registreren;

aanraking komt.

school 2.1 pagina 19)



‘Alles wat het kindcentrum moet

weten voor optimale begeleiding’

toegang tot informatie die voor hen relevant is. Hoe

2) informatie verwerken;

de Sterrenschool-ict dat organiseert komt op die

Het kindprofiel bevat ook het digitale portfolio van

3) informatie presenteren aan de functionaliteiten

kaart aan bod.

het kind. Dit bestaat uit een verzameling van door het

(Zie ook de visualisatie op pagina 27)

kind opgeleverd werk voorzien van de daaraan gegeven beoordeling. Het portfolio wordt gevuld door medewerkers en door het kind zelf. Het kind bepaalt welk werk het toont aan de buitenwereld. Zo kan het bijvoorbeeld via de website van de Sterrenschool zijn

4. DE REGISTERS

tekening of werkstuk aan zijn opa en oma laten zien. Verder bevat het kindprofiel de verzorgingsbehoefte van het kind: allergieën, dieetvoorschriften, voor­ geschreven voedingstijden, speciale psychische behoeften, kortom: alle gegevens die nodig zijn om het kind de juiste fysieke en emotionele verzorging te bieden. Uit deze gegevens kan de Sterrenschool

Wat zijn kindfactoren? In het boek De Sterrenschool 2.1 is het idee

talenten van kinderen, de leeftijd van het kind

van het kindprofiel bedacht. Het kindprofiel is

en de voor hem of haar in werking getreden

de verzameling informatie die nodig is om de

protocollen.

leerreis van het kind te kunnen personaliseren. In De Sterrenschool 2.1 bevatte het kindprofiel

De denktank heeft benadrukt dat bepaalde

drie soorten informatie: status (prestaties van

kindfactoren (zoals een diagnose dyslexie)

het kind in relatie tot de norm), beperkingen

een kind niet onnodig lang mag worden

(in fysieke, geestelijke of sociale sfeer) en

nagedragen. Daarom hebben alle kindfactoren

leeftijd (zie De Sterrenschool 2.1 pagina 9).

een uiterste houdbaarheidsdatum.

afleiden of er eventueel extra zorg moet worden georganiseerd. De voorkeuren van de ouders zijn ook in het kind­ profiel opgenomen. Hierbij gaat het om informatie over de ouders of verzorgers waarvan het handig is dat het kindcentrum die weet. Denk aan werkdagen en -tijden van ouders.

28 |NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

Het register kindprofiel geeft periodiek een In dit boek is deze informatie flink uitgebreid

waarschuwing dat het tijd is de kind-factoren te

en is het woord ‘beperkingen’ opgegaan in de

actualiseren. Kindfactoren die

term ‘kindfactoren’ Met kindfactoren

niet geactualiseerd worden, verdwijnen uit

bedoelen we de beperkingen maar ook de

het kindprofiel.


Functionele eisen aan het kindprofiel

Het registreert informatie over het kind vanuit functionaliteiten

INFORMATIE REGISTEREN

Het registreert de resultaten en leervoorkeuren van het kind. Het registreert de kindfactoren. Het registreert de leerdoelen en norm van het kind. Het registreert het digitale portfolio van het kind. Het registreert voorkeuren van de ouder. Het registreert de verzorgingsbehoefte van het kind. Het registreert het leerrendement van het kind. Het registreert welke protocollen voor het kind in werking zijn.

Het presenteert het planning- en boekingsysteem informatie Het biedt het planning- en boekingsysteem de leervoorkeuren van het kind. Het biedt het planning- en boekingsysteem de informatie voor het maken van prognoses. Het biedt het planning- en boekingsysteem de voortgang van het kind per leerdoel. Het biedt het planning- en boekingsysteem informatie over de kindfactoren. Het biedt het planning- en boekingsysteem de voor het kind geldende leerdoelen en normen.

Aan welke minimale functionele eisen moet het kindprofiel voldoen?

Het biedt het planning- en boekingsysteem informatie over de zorgbehoefte het kind

INFORMATIE PRESENTEREN

Het presenteert de digitale leeromgeving informatie Het biedt de digitale leeromgeving de voor het kind geldende leerdoelen en normen. Het biedt de digitale leeromgeving de leervoorkeuren van het kind. Het biedt de digitale leeromgeving de voortgang van het kind per leerdoel. Het biedt de digitale leeromgeving relevante informatie over de kindfactoren. Het presenteert het informatieoverzicht informatie Het levert het informatieoverzicht de gegevens over de leerreis van het kind. Het levert het informatieoverzicht de gegevens die nodig zijn voor de managementinformatie. Het presenteert het administratief systeem informatie Het levert het administratief systeem gegevens die nodig zijn voor de verantwoording.

4.2 Het verwerkt informatie die het van de functionaliteiten krijgt

INFORMATIE VERWERKEN

Het maakt waarschuwingen Het genereert periodiek een waarschuwing dat het tijd is de kindfactoren van het kind te actualiseren. Het genereert een waarschuwing als wegens afwijking van de norm een protocol in werking treedt.

29 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Hoe organiseert de Sterrenschool-ict de toegang tot informatie?

Waarom deze kaart? Toegankelijkheid is een van de richtinggevende

De rol bepaalt tot welke informatie een gebruiker

Hierom faciliteert de Sterrenschool-ict ook dit proces

principes van de Sterrenschool-ict. Alle gebruikers

wel of geen toegang heeft. Op de kaart heet dat:

van het toestemming geven voor toegang tot infor-

hebben toegang tot hetzelfde systeem, via dezelfde

tot welke informatie de gebruiker geautoriseerd is.

matie. Tenslotte maakt het systeem het

- eenmalige - log in. Eenmaal ingelogd verschijnt het

En, als de gebruiker toegang heeft, welk niveau van

systeem voor elke gebruiker in een andere hoedanig-

autorisatie hij of zij dan heeft. Mag hij of zij de in-

de medewerkers van de Sterrenschool ook eenvoudig

heid, afhankelijk van de rol(len) die hij of zij heeft.

formatie alleen inzien of ook wijzigen? Zoals uit de

om gemuteerde informatie indien nodig te verifiëren

Zo verschijnt voor een kind als Thomas een andere

kaart blijkt, onderkent de denktank zes autorisatie­

en al dan niet goed te keuren (te ‘accorderen’).

ict-omgeving, dan wanneer de directeur van de

niveaus, die oplopen van ‘geen toegang’, tot ‘inzien

Denk hierbij bijvoorbeeld aan een vakantieverzoek

Sterrenschool inlogt. Anders gezegd: de toegang tot

en muteren’.

van een medewerker of een adreswijziging van

en de verschijningsvorm van de Sterrenschool-ict is, net als de leerreizen, gepersonaliseerd.

‘Iedere gebruiker eigen toegangsrechten’

een kind. Een gebruiker kan meer dan één rol hebben. Zo kan de moeder van Thomas, naast haar ouderrol, een

Op de volgende pagina’s hebben we uitgewerkt tot

aanvullende rol krijgen die haar meer toegang biedt

welke informatie een ouder en de rekenspecialist

dan ze als ouder heeft, bijvoorbeeld omdat ze lid

toegang hebben.

wordt van de medezeggenschapsraad. Rollen worden ingetrokken wanneer de gebruiker die rol niet meer

4. DE REGISTERS

Eenvoudige toegang en gebruikersvriendelijkheid

vervult, dus als bijvoorbeeld de moeder van Thomas

lijken op gespannen voet te staan met een ander

zich uit de medezeggenschapsraad terugtrekt. Rollen

ontwerpprincipe, namelijk dat de Sterrenschool-ict de

worden automatisch gepersonaliseerd voor de

privacy van zijn gebruikers waarborgt. Vanuit het

individuele gebruiker via standaardselecties. Een

perspectief van de denktank is dit een kwestie van

selectie bepaalt tot wiens informatie een gebruiker

het goed organiseren van de toegangsrechten van de

toegang heeft. Selecties worden bepaald door de

gebruikers. Hoe is de toegang tot de Sterrenschool-ict

Sterrenschool op basis van de vraag met wie een

geregeld? Hoe kun je als kindcentrum nadenken over

gebruiker vanuit zijn rol te maken heeft. Zo heeft de

de manier waarop je de identificatie, verificatie en

moeder van Thomas toegang tot het kindprofiel van

autorisatie van de gebruikers van je ict-systeem

Thomas, maar niet tot het profiel van andere

regelt? De denktank heeft deze vragen in abstracto

kinderen. En zo kan de rekenspecialist van Thomas

beantwoord op de kaart hiernaast.

wel in het kindprofiel van de kinderen die hij lesgeeft kijken, maar niet in die van andere kinderen.

Wat staat er op de kaart? De kaart geeft antwoord op de vraag hoe de Ster-

Voor het derde autorisatieniveau ’inzien na

renschool-ict de toegang tot informatie organiseert.

toestemmin­g’ geldt dat gebruikers alleen toegang

De kaart is opgedeeld in drie achtereenvolgende

krijgen tot informatie, of alleen informatie kunnen

stappen: authenticatie, autorisatie en verificatie.

wijzigen, als hiervoor toestemming wordt gegeven

Toegang begint altijd met het vaststellen van de

door degene die de informatie betreft. Bijvoorbeeld:

identiteit van de gebruiker, oftewel de authenticatie.

als de moeder van Thomas toegang wil tot de contact-

Als de Sterrenschool-ict de identiteit van een

informatie van de ouders van Thomas’ vriendje Lucas,

gebruik­er na het inloggen heeft vastgesteld, weet

dan kan dit alleen als de ouders van Lucas hiermee

het systeem de rol(len) van deze gebruiker.

akkoord gaan. Een briefje met een handtekening is dan wat omslachtig.

30 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Toegang tot informatie

De Sterrenschool-ict stelt de identiteit van de gebruiker vast Het systeem maakt authenticatie mogelijk. Het systeem kent op basis van authenticatie de rollen van de gebruiker.

AUTHENTICATIE

De Sterrenschool-ict kent op basis van de authenticatie een of meerdere rollen toe

ROLLEN

Hoe organiseert de Sterrenschool-ict de toegang tot informatie?

Een rol is een vaste combinatie van autorisatieniveaus en informatie-eenheden. Het systeem maakt het mogelijk om verschillende gebruikers verschillende rollen toe te kennen en in te trekken. Het systeem maakt het mogelijk in een rol per informatie-eenheid aan te geven wat de autorisatie is. Een rol wordt gepersonaliseerd via vaste selecties. De Sterrenschool-ict kent zes verschillende autorisatieniveaus

AUTORISATIE

AUTORISATIENIVEAUS

geen toegang geanonimiseerde gegevens inzien na toestemming (gegeven door Sterrenschool) inzien na toestemming (gegeven door Sterrenschool na akkoord van of namens degene die het betreft) inzien inzien en muteren na verificatie door de Sterrenschool inzien en muteren De Sterrenschool-ict stelt vast welke toegang de gebruiker tot wiens informatie heeft

SELECTIE

Het systeem definieert selecties die bepalen tot wiens informatie individuele gebruikers toegang hebben. Voor elke rol worden vaste selecties gemaakt van mensen waar de gebruiker vanuit zijn rol bij betrokken is. Selecties bepalen de autorisatieniveaus tot de informatie van de geselecteerde personen. Selecties verhogen binnen bepaalde informatie-eenheden het autorisatieniveau. Het systeem kan per rol verschillende selecties definiĂŤren.

De Sterrenschool-ict faciliteert accordering en verificatie van mutaties

VERIFICATIE

Het systeem faciliteert het accorderen van het inzien en/of muteren van de informatie door of namens degene die het betreft. Het systeem faciliteert een verificatieproces van gemuteerde informatie indien gewenst.

31 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

4.3


Welke toegang tot informatie hebben de moeder en de rekenspecialist van Thomas? Bij wijze van voorbeeld hebben we in de visualisaties

van de Sterrenschool. De selectie bepaalt dat ze

hiernaast uitgewerkt hoe de abstracte uitgangspunten

de resultaten van haar eigen zoon Thomas (‘eigen

van de vorige kaart in de praktijk ingevuld kun-

informatie’) wel gewoon mag inzien zonder dat de

nen worden. We hebben de rollen ingevuld van

Sterrenschool hier toestemming voor geeft.

de moeder en de rekenspecialist van Thomas. De visualisatie laat zien welke toegang ze hebben tot

Nog een voorbeeld: de rekenspecialist mag alle

welke informatie.

leermiddelen en toetsen in het leerregister (‘algemene informatie’) inzien. De selectie bepaalt dat hij leer-

Wat laten de visualisaties zien?

middelen en toetsen waar hij zelf mee werkt

Een rol hebben we gedefinieerd als een vaste

(‘eigen informatie’), ook mag muteren, al moet de

combinati­e van autorisatieniveaus en informatie-­

Sterrenschool die mutatie dan nog wel accorderen.

eenheden. In de visualisaties hiernaast laten we voor de rol van ouder (van Thomas) en de rol van

Hiermee is het hoofdstuk over de registers ten einde.

rekenspecialist (van Thomas) zien welke toegang ze

Het volgende, laatste hoofdstuk laat voorbeelden

hebben tot de verschillende informatie-eenheden.

zien van reeds bestaande initiatieven uit de praktijk. Daarnaast geven we in abstracto aan hoe de

De zes autorisatieniveaus zijn aangegeven met zes

Sterrenschool-ict wordt ontsloten en gaan we in op

kleuren, van rood (geen toegang) tot groen (inzien

de vraag ‘Hoe nu verder?’.

en muteren). De kaart laat per informatie-eenheid zien welke toegang de moeder en de rekenspecialist van Thomas hebben. Het gaat hierbij om twee soorten informatie: ‘algemene informatie’ en ‘eigen informatie’. Welke toegang iemand tot algemene informatie heeft, wordt bepaald door zijn autorisaties, op de kaart gevisualiseerd als gekleurde documenten .

4. DE REGISTERS

Naast de vaste combinatie van autorisatieniveaus die standaard bij een rol hoort, kan het systeem nog een tweede autorisatieniveau toekennen om de rol te personaliseren. Hierbij maakt het systeem onderscheid tussen ‘eigen informatie’ en ‘algemene informatie’. Welke toegang iemand tot eigen informatie heeft wordt bepaald door zijn selectie, op de kaart gevisualiseerd als gekleurde poppetjes

.

Eigen informatie is informatie over de gebruiker zelf en over de personen waar de gebruiker vanuit zijn rol bij betrokken is. De autorisatie van de moeder van Thomas bepaalt bijvoorbeeld dat zij de resultaten van alle kinderen in het kindprofiel (‘algemene informatie’) alleen geanonimiseerd mag inzien, na toestemming

32 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Welke toegang hebben gebruikers per informatie-eenheid binnen de registers?

Legenda

autorisatie: Welke toegang heeft de gebruiker tot algemene informatie?

Welke autorisatieniveaus zijn er?

selectie: Welke toegang heeft de gebruiker tot ‘eigen’ informatie?

geen toegang

geanonimiseerde gegevens inzien na toestemming (gegeven door de Sterrenschool)

inzien na toestemming (gegeven door de Sterrenschool na akkoord van of namens degene die het betreft)

inzien

inzien en muteren na verificatie door de Sterrenschool. Achteraf accordeert de Sterrenschool.

inzien en muteren

Welke toegang heeft de moeder van Thomas?

Resultaten Leerdoelen

Leermiddelen

Normen

Toetsen

Leervoorkeuren

Leerdoelen Normen

Verzorgingsbehoefte

Voorbeeld leerreizen

Leerrendement

KINDPROFIEL

Protocollen Metadatering van de leermiddelen

LEERREGISTER

Voorgenomen aanwezigheid Voorgenomen verblijfplaats

Leermiddelen Medewerkers Ruimtes

BESCHIKBAARHEIDSREGISTER

Gegevens ouders

Resultaten

Gegevens aanbieders aanvullende diensten

Medewerkersfactoren

Combinaties onderwijs-opvang Inkoop administratie

Leerdoelen

Daadwerkelijke aanwezigheid

Gegevens klanten aanvullende diensten

Daadwerkelijke verblijfplaats

Gegevens overige externen

Redenen afwezigheid

Gegevens medewerkers

Voorwaarden aanvullende diensten

AANWEZIGHEIDSREGISTER

PERSOONSREGISTER

DIENSTENREGISTER

Aanbod aanvullende diensten

Projectadministratie

Norm

Arbeidscontracten

Leervoorkeuren

Urenadministratie

Bekwaamheidsdossier

Gespreksverslagen

Digitaal portfolio

MEDEWERKERSPROFIEL

Gegevens over prestatiebeloning

PERSONEELSREGISTER

Gegevens rondom gebouwbeheer Logistieke informatie Voorraadbeheer

ADMINISTRATIEF REGISTER

Rapportages van en voor toezichthouders Kwaliteitshandboek Gespreksverslagen Enquetes, vragenlijsten, de resultaten

Autorisaties van gebruikers

Evaluaties leermiddelen

Digitaal gedrag van gebruikers

KWALITEITSREGISTER

ROL: OUDER

Digitaal portfolio

Voorkeuren van de ouder(s)

Financiële administratie

Gegevens kinderen

Kindfactoren

TOEGANGSREGISTER

Welke toegang heeft de rekenspecialist van Thomas?

Financiële administratie

Resultaten Gegevens kinderen

Kindfactoren Leermiddelen

Norm

Toetsen

Leervoorkeuren

Leerdoelen

Digitaal portfolio

Normen

Verzorgingsbehoefte

Voorbeeld leerreizen

Voorkeuren van de ouder(s) Leerrendement

KINDPROFIEL

Protocollen Metadatering van de leermiddelen

LEERREGISTER

Gegevens ouders Voorgenomen aanwezigheid Voorgenomen verblijfplaats

Leermiddelen Medewerkers Ruimtes

BESCHIKBAARHEIDSREGISTER

Gegevens aanbieders aanvullende diensten

Daadwerkelijke aanwezigheid

Gegevens klanten aanvullende diensten

Daadwerkelijke verblijfplaats

Gegevens overige externen

Redenen afwezigheid

Gegevens medewerkers

Voorwaarden aanvullende diensten

AANWEZIGHEIDSREGISTER

PERSOONS REGISTER

DIENSTEN REGISTER

Aanbod aanvullende diensten

Resultaten

Combinaties onderwijs-opvang

Medewerkersfactoren

Inkoopadministratie

Leerdoelen

Projectadministratie

Norm

Arbeidscontracten

Leervoorkeuren

Urenadministratie

Bekwaamheidsdossier

Gespreksverslagen

Digitaal portfolio

MEDEWERKERSPROFIEL

Gegevens over prestatiebeloning

PERSONEELSREGISTER

Gegevens rondom gebouwbeheer Logistieke informatie Voorraadbeheer

ADMINISTRATIEF REGISTER

4.4 Rapportages van en voor toezichthouders Kwaliteitshandboek Gespreksverslagen Enquetes, vragenlijsten, de resultaten

Autorisaties van gebruikers

Evaluaties leermiddelen

Digitaal gedrag aan gebruikers

KWALITEITSREGISTER

33 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

TOEGANGSREGISTER

ROL: REKENSPECIALIST

Leerdoelen


Er gebeurt al van alles!

De voorbeelden 1

Er is al van alles gaande op het terrein van onderwijs, opvang en ict. Zoals leerlingvolgsystemen, leren via games of dashboards die directies op elk gewenst moment laten zien hoe het ervoor staat. Ter informatie en inspiratie staan op deze pagina’s een aantal voorbeelden. Een deel van deze voorbeelden is afkomstig van de leden van de denktank. Zie ook: www.desterrenschool.nl/praktijkvoorbeelden.

Take it easy

2 De Schoolmeter

3 De Cloudschool

Relevant voor: digitale leeromgeving

Relevant voor: informatieoverzicht

Relevant voor: digitale leeromgeving

Take it easy is een complete, overwegend digitale

De Schoolmeter is een applicatie die via het internet

De Cloudschool is een digitale leeromgeving die gebruik

methode voor het vak Engels voor groep 1 t/m 8.

toegankelijk is en die schooldirecties stuurmogelijk­

maakt van Google Apps for Education en Google App

Take it easy levert ‘native digiteachers’ op het digibord,

heden biedt op basis van specifieke informatie. Directies

Engine. De leeromgeving haalt alles (zoals lesmateriaal,

die het overgrote deel van de les Engels van de leer-

kunnen zelf bepalen welke informatie dat betreft,

planning, toetsen) uit de ‘cloud’, waardoor plaats- en

kracht overnemen. De leerlingen worden gemotiveerd

bijvoorbeeld: kwaliteit, financiën, leerlingresultaten of

tijdonafhankelijk leren mogelijk is.

door thematische filmpjes, muziekclips en praktische

personeel. De Schoolmeter haalt de gevraagde informatie

opdrachten die (ook) in een leer-werkboek verwerkt

uit de door de school gebruikte systemen zoals leerling-

De Cloudschool is nog in de pilotfase op (voorlopig) zes

worden.

volgsystemen, personeelsystemen, financiële systemen

scholen in het speciaal onderwijs in de regio Rotterdam.

en eigen systemen.`

In deze pilotfase gebruiken kinderen verschillende appa-

Take it easy kan worden ingezet door leerkrachten in de onder- en bovenbouw voor het vak Engels. Het is in 2010 door ThiemeMeulenhoff geïntroduceerd,

raten, te weten netbooks, laptops en tablet-computers. De Schoolmeter is ontwikkeld met ondersteuning van de PO Raad en is begin 2011 geïntroduceerd. Eind 2011

Meer informatie op:

zullen ruim 200 scholen er gebruik van maken.

http://cloudschool.mytylschooldebrug.nl

momenteel werken er meer dan 900 scholen met Take it easy.

Meer informatie op: www.deschoolmeter.nl

Meer informatie op: www.takeiteasy.nu

8 Khan Academy

9 MaxClass

10 Weektaak.com

11

Relevant voor: digitale leeromgeving

Relevant voor: informatieoverzicht

Relevant voor: planning- en boekingsysteem

Relevant voor: digitale leeromgeving

De Khan Academy is een online leeromgeving met ruim

MaxClass is een gratis digitaal communicatieplatform

Weektaak is een online planningsprogramma voor

Rekentuin is een educatieve game waarmee de

2400 Engelstalige instructievideo’s over uiteenlopende

voor leerlingen, ouders en school. De school onderhoud­t

leraren om de leerstof per week te plannen en om deze

kinderen rekenvaardigheden leren. Het programma

onderwerpen. Leerlingen kiezen wat ze willen leren,

contact met de klas en de ouders, en de ouders houden

planning aan de leerlingen kenbaar te maken.

is adaptief: het verhoogt automatisch het niveau van

gaan zelf aan de slag en de leeromgeving rapporteert

contact met de school, met de leraren en met elkaar.

De leerkrachten geven in Weektaak aan wat kinderen

het rekenen zodra het kind laat zien dat het bepaalde

over hun voortgang aan een begeleider. Deze begeleider

Gebruikers kunnen er per klas informatie delen, zoals

zelf moeten doen en wanneer de kinderen instructie

vaardigheden beheerst. De resultaten van de kinderen

krijgt inzicht in de voortgang van een groep leerlingen

foto’s van het klassenuitje of een oproep over een

hebben van een bepaald vak. Voor elk kind plant het

worden automatisch geanalyseerd en teruggekoppel­d

en kan analyseren wie extra hulp of juist extra uitdaging

verloren sjaal.

systeem dan een gepersonaliseerde weektaak. Het

aan de leerkracht in de vorm van foutenanalyses,

programma onderscheidt nu vier niveaus van kinderen

ontwikkelingscurven en andere statistieken.

nodig heeft.

5. NAWOORD

De Khan Academy is ontstaan doordat de Indiër Salman

MaxClass is geïntroduceerd in januari 2011, sindsdien zijn

Khan zijn nichtjes via instructievideo’s op Youtube met

er 600 klassen aangemeld.

hun wiskunde wilde helpen. Toen hij merkte dat er veel belangstelling voor was heeft hij zijn initiatief uitge-

Meer informatie op: www.maxclass.com

per groep, dit aantal kan worden aangepast. Rekentuin is ontwikkeld door de Universiteit van Weektaak is sinds begin 2011 op de markt, op dit

Amsterdam (UvA) en wordt nu doorontwikkeld door

moment zijn er acht scholen die ermee werken.

het UvA-bedrijf ‘oefenweb.nl’. Recent is een onderdeel

bouwd tot een non-profitorganisatie. Het materiaal is inmiddels 65 miljoen keer gebruikt door een inter­

Rekentuin

‘klokkijken’ ontwikkeld. Meer informatie op: www.weektaak.com

nationaal gezelschap van kinderen en volwassenen van

Het programma wordt op ruim 300 scholen in

over de hele wereld.

Nederland gebruikt.

Meer informatie op: www.khanacademy.org

Meer informatie op: www.rekentuin.nl

34 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


4 De Groepskaart

5

Ouderportaal

Relevant voor: informatieoverzicht

Relevant voor: informatieoverzicht

Relevant voor: planning- en boekingsysteem

Relevant voor: digitale leeromgeving

De Groepskaart biedt de mogelijkheid om informatie uit

Ouderportaal biedt ouders en verzorgers beveiligde

Leerlijnen geeft inzicht in hoe het lesprogramma van

Bij het koppelen van leermiddelen aan leerdoelen van

het leerlingvolgsysteem over een geselecteerde groep

toegang om inzage te krijgen in gegevens van het

kinderen kan worden aangepast aan hun capaciteiten.

kinderen is het belangrijk dat het planning- en boeking-

kinderen en over een geselecteerde periode op één

dossier van hun kind(eren) en ook tot de geplande

Dat doet het door inzichtelijk te maken welke kennis

systeem de juiste leermiddelen selecteert. Hierbij is van

scherm inzichtelijk te maken. Op basis van die informatie

activiteiten van de school.

en kunde (die worden afgeleid van de kerndoelen)

belang dat er niet op overeenkomstige woorden wordt

de leerling zich moet eigen maken gedurende de

gekoppeld, maar op de overeenkomstige betekenis van

kan er een set individuele plannen voor de kinderen uit

6

Leerlijnen

7

Semantische technologie

de geselecteerde groep gemaakt worden.

De school bepaalt tot welke gegevens de ouders

schoolloopbaan.

woorden (bijvoorbeeld ‘jaguar’ als auto en niet als kat-

Het is mogelijk te bepalen welke informatie getoond

toegang hebben en autoriseert ze via een inlogcode en

De school kan leerlijnen kiezen en deze koppelen aan de

achtig dier). Dit koppelen op grond van overeen­komstige

wordt en ook over welke periode de informatie getoond

wachtwoord.

leerling. Leerlijnen toont de door de leerling te behalen

betekenis heet semantische technologie. Hiermee beho-

leerdoelen per periode, en geeft aan hoe ver de leerling

ren gekke zoekresultaten tot het verleden.

wordt. De enige voorwaarde is dat deze informatie in het systeem zit. Op dit moment werken ruim 3800 scholen

Ouderportaal is een aanvulling op leerlingvolgsysteem

op een bepaald moment is. Dat kan dan leiden tot aan-

Semantische technologie maakt het ook mogelijk om

met de Groepskaart, dat is opgenomen in ParnasSys.

ParnasSys. Een deel van de scholen die met ParnasSys

passingen (door de leerkracht) in het lesprogramma.

kindkenmerken leerstijl mee te nemen bij het selecteren

werkt gebruikt ook het Ouderportaal. De Groepskaart is een onderdeel van ParnasSys, gebouwd door Topicus in samenwerking met Driestar

Meer informatie op: www.parnassys.nl/voor-ouders

Educatief.

van het juiste leermiddel. Leerlijnen is ontwikkeld door Topicus en Driestar

Semantische technologie bestaat al lang maar door

Educatief. Sinds juli 2011 is het in het speciaal onderwijs

de almaar toenemende informatiestroom neemt de

in gebruik.

belangstelli­ng toe. In 2011 wordt semantische technologie aangebracht in Wikiwijs.

Meer informatie op:

Op termijn meer informatie op: www.parnassys.nl Meer informatie op: www.surfnetkennisnetproject.nl/

www.parnassys.nl/parnassys-demo

resultaten/semantischweb

12 Tik-tik

13 AFAS Onderwijs

14 School of One

15 Vensters voor verantwoording

Relevant voor: informatieoverzicht

Relevant voor: informatieoverzicht

Relevant voor: digitale leeromgeving

Relevant voor: informatieoverzicht

Tik-Tik is een digitale ontmoetingsplaats voor kinderen,

AFAS maakt software die het scholen mogelijk maakt om

School of One is een educatief programma dat techno­

Vensters voor Verantwoording is een project van de VO-

ouders en medewerkers in de kinderopvang waar zij

in één systeem digitaal toegang te krijgen tot verschillen-

logie gebruikt om scholen in staat te stellen maatwerk

raad waarbij alle cijfermatige informatie over scholen

informatie (zoals foto’s, video’s en verslagen) met elkaar

de (combinaties van) gegevens en verbanden daartus-

aan ieder kind te leveren. Het biedt ieder kind de stof

voor voortgezet onderwijs (van de inspectie, scholen en

uitwisselen. Kinderen kunnen met het systeem ook

sen. Scholen krijgen zo sturingsinformatie op verzoek:

aan op een manier die past bij zijn leerstijl en capaciteiten.

DUO) wordt verzameld in één systeem.

educatieve digitale spelletjes spelen, alleen of met

ze geven zelf aan welke informatie ze via het systeem

School of One werkt met acht leerstijlen (vijf ‘live’ en

Vensters voor Verantwoording ontwikkelt kwaliteitsstan-

andere kinderen.

willen ontsluiten. Zoals: leerlinggegevens, financiële

drie via de computer). Leerlingen worden in groepen

daarden en biedt de mogelijkheid schoolresultaten met

Tik-tik bestaat uit grote touch screen beeldschermen die

informatie, personeelsinformatie, etc.

begeleid door een (fysieke) leerkracht en individueel

elkaar te vergelijken. Hiermee krijgen scholen een goede

op een aantal strategische plekken in het gebouw staan.

De software zorgt ervoor dat alle informatie beschikbaar is

door een online begeleider. Aan het eind van de dag

basis voor een dialoog met alle belanghebbenden zoals

Gebruikers melden zich bij binnenkomst aan en dan

via één systeem met één look and feel en één wijze van be-

toetst het programma of de leerlingen de stof van die

schoolbestuur, ministerie, ouders en inspectie.

wordt direct automatisch geregistreerd welke kinderen

dienen. Medewerkers hoeven dus maar één keer worden

dag hebben begrepen. Op basis van die informatie

Doordat scholen zelf hun cijfers publiceren gaan ze pro­

en medewerkers aanwezig zijn. De informatie wordt via

opgeleid om met al deze informatie te kunnen werken.

maakt het systee­m een rooster voor de volgende dag,

actief om met de pers, de politiek en het publiek.

internet ontsloten, zo kunnen ouders op ieder moment

De software kan online worden gebruikt of lokaal

voor leerlingen én medewerkers.

informatie bekijken en invoeren.

geïnstalleerd.

School of One is gemaakt door een aantal partijen,

Vensters voor Verantwoording wordt binnenkort

waaronder Microsoft, die het steeds verder ontwikkelen.

uitgebre­id naar het PO.

Tik-tik is sinds 2010 op de markt, cijfers over aantal

Op dit moment werken ruim 200 scholen met (verschil-

Er werken drie middelbare scholen in New York (totaal

gebruikers zijn niet openbaar.

lende onderdelen van) het systeem.

1500 leerlingen) met School of One op het gebied van

Meer informatie op:

wiskunde.

www.venstersvoorverantwoording.nl

Meer informatie op: www.tik-tik.nl

Meer informatie op: www.afas.nl/onderwijs Meer informatie op: http://schoolofone.org

35 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK

5.1


Hoe wordt de Sterrenschool-ict ontsloten?

Waarom deze kaart?

Wat staat er op de kaart?

Dit boek beschrijft hoe de Sterrenschool-ict in elkaar

Omdat dus nog niet in detail te zeggen is wat

zit. De Sterrenschool-ict bestaat uit software en

een kindcentrum nodig heeft geeft de kaart hier-

informatie die in de cloud draait en via internet

naast in abstracte termen aan wat nodig is om de

toegankelijk is. Om het systeem te ontsluiten heeft

Sterrenschool-ict te ontsluiten. Dit valt uiteen in

een Sterrenschool natuurlijk apparaten nodig en een

twee vereisten: één ten aanzien van apparaten en

betrouwbare internetverbinding. Het was handig

één ten aanzien van de verbinding.

geweest als dit boek een boodschappenlijstje had gestaan met welke apparaten en infrastructuur een

Omdat de Sterrenschool-ict vanuit de cloud werkt

school nodig heeft om met de Sterrenschool-ict aan

is betrouwbare internetverbinding een absolute

de slag te kunnen. Maar dat is onmogelijk. Iedereen

voorwaard­e voor het kunnen functioneren ervan.

die de technische ontwikkeling een beetje volgt,

Dit geldt uiteraard voor het gebouw van het kind­

realiseert zich dat dit een heiloze onderneming is.

centrum, maar ook voor de thuissituatie van kinderen

De ontwikkelingen gaan domweg te snel. Wat nu

en medewerkers. Immers, een van de uitgangspunten

een hip en handig apparaatje lijkt, is morgen alweer

van de Sterrenschool is dat kind en medewerkers

achterhaald.

plaats en tijdonafhankelijk kunnen werken.

‘Er zijn allerlei apparaten en voorzieningen nodig’ Er spelen meer vragen mee bij de aanschaf van de apparatuur. In De Sterrenschool 2.0 wordt verondersteld dat ouders het werkapparaat voor hun kind

Detectiesysteem voor aanwezigheid

kopen. Dat kan een kindcentrum van ouders vragen.

Een kindcentrum moet weten waar de

eenvoudig vast te stellen waar iemand is.

Dit register geeft dan een seintje wanneer er

Verplicht stellen kan niet, dus wat doet het kind-

kinderen en medewerkers zich bevinden, en

De denktank wil daarom dat de aanwezigheid

iemand niet als aanwezig is geregistreerd

centrum voor ouders die het niet kunnen of willen

op de Sterrenschool vraagt deze opdracht

van alle kinderen en medewerkers automa-

terwijl hij of zij er wel zou moeten zijn. Dan

betalen. Het zelf betalen? Sponsors zoeken?

extra aandacht. Op de Sterrenschool is er

tisch wordt geregistreerd.

krijgt de mentor bijvoorbeeld een sms als een

geen vaste uitgangssituatie die voor iedereen

5. NAWOORD

‘Op de Sterrenschool is geen vaste uitgangssituatie’

Een andere vraag is wie er verantwoordelijk is

gelijk is. Vanwege het zelf mogen kiezen van

voor (het onderhoud aan) het apparaat. Dit hangt

vakanties en het aantal dagen dat een kind

natuurlij­k samen met de vraag naar het eigenaar-

naar school gaat (binnen wettelijke grenzen)

schap. Maar stel dat de werkapparaten voor de

zijn niet alle kinderen op dezelfde dag

Dit kan bijvoorbeeld door iedereen een pasje

kind er niet is. Overigens zijn er, naast het

kinderen eigendom van het kindcentrum zijn, moeten

aanwezig. Hetzelfde geldt voor medewerkers.

te geven waarmee kinderen en medewerkers

pasjessysteem, tal van andere technische

de apparaten daar dan blijven of mogen ze mee naar

Daarnaast zitten kinderen niet in vaste

hun aankomst en vertrek registreren, en

oplossingen om te monitoren wie zich waar

huis? Mogen kinderen er buiten mee werken? Ze

klassen maar hebben ze ieder een eigen

daarnaast ook registreren wanneer ze een

bevindt. Welk systeem een school kiest is

meenemen naar het voetbalveld om elkaars dribbel­

dagprogramma waarbij ze in wisselende

ruimte binnentreden en verlaten. Deze

onbelangrijk, zolang de functie maar wordt

techniek te filmen? Kortom, elk kindcentrum moet

groepen verblijven. Ook medewerkers hebben

gegevens worden dan direct opgeslagen in

vervuld.

een eigen lijn uitzetten rond deze vragen.

geen vaste klas of plek. Hierdoor is het niet

het aanwezigheidsregister.

36 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Ontsluiting van de Sterrenschool-ict

Apparaten voor kinderen en medewerkers Kinderen en medewerkers hebben een werkapparaat waar ze comfortabel op leren en werken (laptop, tablet). Kinderen en medewerkers hebben een mobiel apparaat om te communiceren en informatie te bekijken. Apparaten voor de Sterrenschool

APPARATEN

De Sterrenschool heeft interactieve presentatiesystemen zoals smartboards en beamers. De Sterrenschool heeft een detectiesysteem voor aanwezigheid en locatie. De Sterrenschool heeft informatiezuilen die toegang bieden tot de Sterrenschool-ict. Eisen waaraan deze apparaten moeten voldoen De werkapparaten moeten informatie kunnen presenteren en registreren. De werkapparaten ondersteunen alle media zoals video, foto, spraak en audio. De werkapparaten en mobiele apparaten kunnen overal en altijd verbinding maken met internet. Alle apparaten zijn geschikt voor de doelgroepen die ermee werken.

Hoe wordt de Sterrenschool-ict ontsloten?

Verbinding op de Sterrenschool De Sterrenschool heeft een snellle en betrouwbare internetverbinding nodig die hij draadloos aan kan bieden.

VERBINDING

Verbinding bij kinderen en medewerkers thuis Kinderen en medewerkers hebben thuis een snellle en betrouwbare internetverbinding nodig.

5.2

37 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Hoe nu verder?

De Sterrenschool is tot stand gekomen dankzij ‘open

Op deelterreinen hebben zij al initiatieven ontwikkeld

innovatie’. Daarmee bedoelen we dat mensen en

die - met enige aanpassingen - in de Sterrenschool-ict

organisaties die een goed idee hebben zelf initiatief

kunnen worden ingepast (zie voorbeelden op pagina

nemen dit uit te werken. Niet afwachten tot er in

34 en 35). De leden van de denktank zijn (gelukkig)

Den Haag wat gebeurt, maar krachten bundelen en

niet de enigen die dergelijke initiatieven ontplooien

met elkaar de praktijk veranderen in de gewenste

of die eraan willen bijdragen dat de Sterrenschool-ict

richting. Met het verschijnen van dit boek is de prak-

voor kindcentra beschikbaar komt.

tijk nog niet veranderd, maar zijn wel stappen gezet om de gewenste situatie dichterbij te brengen.

Kenmerk van open innovatie is dat alle kennis en initiatieven die al bestaan bij elkaar komen en elkaar

‘Het systeem bouwen vergt nog veel inspanning’

Toekomstmuziek: De Sterrenschool 2.3?

Met dit boek heeft de denktank expliciet gemaakt

verder uit te werken. Niet alleen voor Sterrenscholen maar ook voor andere

punt opwerpen. Organisaties die zich willen aansluirelevante ontwikkelingen, kunnen contact opnemen

de Sterrenschool? Waarschijnlijk niet. verrichten om Sterrenschool-elementen

daarin graag het initiatief nemen en zich als centraal ten of de denktank op de hoogte willen stellen van

Is dit vierde boek het laatste boek over Er is nog een hoop denkwerk te

versterken. De denktank De Sterrenschool 2.2 wil

via www.desterrenschool.nl.

hoe een ict-systeem dat een innovatief kindcentrum

Meedenkers over de Sterrenschool 2.2

als de Sterrenschool mogelijk maakt eruit kan zien.

Wij danken de volgende mensen uit

De minimale functionele eisen die aan de Sterren-

het veld voor hun inbreng op het concept

school-ict gesteld moeten worden, staan hiermee

kindcentra. Denk hierbij aan het gebouw, de opleidings- en functie-eisen

van dit boek:

op papier.

Marianne Boschman, Platoo

voor de medewerkers of het operatio-

Ethel van Deventer, Stichting Kinderopvang

De noodzakelijke eerste stap voor de realisatie van

naliseren van leerdoelen in de dimensies vaardigheden en gedrag.

Vlaardingen

tot zo’n ict-systeem is hiermee gezet. Het systeem

Frank Kalshoven, De Argumentenfabriek

bouwen zal nog veel inspanning vergen van ict-

De Argumentenfabriek zal zich de komende jaren inzetten om ook rond deze thema’s met denktanks aan de

Christian Kluft, Leerplein055

bouwers, scholen, kinderopvangorganisaties en

Martijn Verbeek, Captise

educatieve uitgeverijen.

Frank de Wit, Dr. Rijk Kramerschool

slag te gaan en de resultaten te delen.

Jan van der Worp, Leerplein055

In de denktank De Sterrenschool 2.2 zijn al deze partijen vertegenwoordigd. De denktank is van zins gezamenlijk op het ingeslagen pad verder te gaan.

5. NAWOORD

Dit kaartenboek is uitgebracht door De Argumentenfabriek

Inhoud

Ontwerp

Prijs: € 29,95

Dit boek is te bestellen via

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/

in opdracht van denktank de Sterrenschool 2.2.

De Argumentenfabriek

De Argumentenfabriek

ISBN: 978-90-813592-0-7

www.argumentenfabriek.nl

of openbaargemaakt zonder voorafgaande schriftelijke

Oktober © 2011 , eerste druk

Kees Kraaijeveld

Maaike Molenkamp

Drukwerk: Wilco, Amersfoort

Meer informatie op

toestemming van De Argumentenfabriek.

Anouk Mulder

Leonie Lous

Papier: FSC gecertificeerd papier

www.desterrenschool.nl

38 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


Welke organisaties hebben De Sterrenschool 2.2 mogelijk gemaakt?

Wat is de Sterrenschool?

De Sterrenschool is een innovatief kindcentrum waar kinderen van nul tot twaalf vijfsterrenonderwijs genieten. Onderwijs en opvang werken onder één dak intensief samen aan de ontwikkeling van de kinderen. De Sterrenschool profileert zich met de volgende vijf sterren:

Waar vind ik een Sterrenschool? Op dit moment werken in Nederland een aantal scholen en kinderopvangorganisaties in meer of mindere mate volgens het concept de Sterrenschool. Een aantal anderen wil dit binnenkort gaan doen. Het actuele overzicht is te vinden via www.desterrenschool.nl

1 Het hele jaar open, van zeven tot zeven De Sterrenschool is het hele jaar open, dagelijks van zeven tot zeven uur. Ouders kunnen – binnen wettelijke grenzen - kiezen of hun kind vier of vijf dagen per week op de Sterrenschool verblijft. Ook vakanties en vrije dagen kunnen, binnen grenzen, zelf worden gekozen, ook door medewerkers. Hiermee geeft de Sterrenschool ouders de ruimte hun werk en privéleven te combineren.

4

5

Nadruk op taal, rekenen en lezen

Binding met de buurt

De Sterrenschool leert kinderen alles wat ze nodig hebben om klaar te zijn voor de 21ste eeuw. Kinderen ontwikkelen alle 21st century skills, zowel op cognitief, motorisch, sociaal, emotioneel en creatief gebied. Op elk van deze gebieden formuleren onderwijs en opvang gezamenlijk leerdoelen in drie dimensies: kennis, vaardigheden en gedrag. Dankzij deze drie dimensies hebben de gewenste vaardigheden en gedrag een basis in kennis. De Sterrenschool legt in het curriculum de nadruk op taal, rekenen en lezen. Deze vakken zijn cruciaal voor het succes in het vervolgonderwijs. Vakspecialisten geven kinderen hierin les en coachen de andere medewerkers in het lesgeven ervan.

In de buurt vervult de Sterrenschool een spilfunctie. De faciliteiten zoals mediatheek en werkruimtes staan open voor gebruik door buurtbewoners. Ook worden er op de Sterrenschool door verschillende aanbieders aanvullende diensten aangeboden, al naar gelang de behoefte van de omwonenden. De Sterrenschool betrekt de buurt ook bij de inhoud van het onderwijs.

2 Kinderen leren in één klimaat Op de Sterrenschool werken kinderopvang en onderwijs samen aan de ontwikkeling van het kind. Medewerkers hebben regelmatig contact en zijn – dankzij de Sterrenschool-ict – direct op de hoogte van relevante informatie over het kind. Op de Sterrenschool geldt één pedagogisch klimaat en één cultuur, waardoor het kindcentrum voor kinderen een veilige, vertrouwde en consistente omgeving is. De Sterrenschool biedt ook voor- en vroegschoolse educatie.

3

Vier boeken over de Sterrenschool Het idee van de Sterrenschool is uitgewerkt in tot nog toe vier elkaar opvolgende boeken, die door verschillende denktanks zijn gemaakt. Het eerste boek De Sterrenschool uit 2008 legt het basisidee neer. Een tweede denktank heeft dit basisidee verdiept, vooral door de rol van de kinderopvang verder uit te werken. Dit denkwerk staat - samen met een handleiding voor implementatie van de Sterrenschool - in het tweede boek De Sterrenschool 2.0 uit 2010. Eveneens in 2010 verscheen de Sterrenschool 2.1. Hier werkt een derde denktank de architectuur van de gepersonaliseerde leerreis uit.

Dit boek - De Sterrenschool 2.2 - bouwt hier weer op voort en beschrijft welke ict de Sterrenschool nodig heeft om alle sterren te laten stralen. Daarmee is deze ict nog niet beschikbaar, maar is het wel duidelijk hoe deze moet worden gebouwd.

Wie hebben er meegedacht?

Sterrenschool 2.2 (2011)

Sterrenschool 2.1 (2010)

De Sterrenschool is een work-in-progress. Met dit boek ronden wij het werk van de vijfde denktank af. Hiernaast een overzicht van alle denktanks en hun leden.

Frank van Amerongen, ThiemeMeulenhoff

Jaap van Loon, ThiemeMeulenhoff Martin de Goffau, ParnasSys Marieke Hochstenbach, Creative Learning Lab Jeroen Kroon, Afas ERP Software Henk Lamers, Microsoft Eduard Beck, Microsoft Michael van Wetering, Kennisnet Rob in ’t Zand, nul25 Henk Pullen, Sterrenschool Almere Hout-Noord Paulien van Roon, Almeerse Scholen Groep San Helfferich, Montessori Lyceum Flevoland Jan Overweg, Almere Kennisstad Lotte de Rooij, Almere Kennisstad

Jan Bulsink, APS Martin de Goffau, ParnasSys Jeroen Kroon, AFAS ERP Software Henk Lamers, Microsoft Willem van der Lugt, Stichting Prisma Jan Overweg, VGPO HAAL Tom van der Poel, Partou Lotte de Rooij, zelfstandig adviseur Hans Theeboom, Almeerse Scholen Groep Michael van Wetering, Stichting Kennisnet

Sterrenschool 2.0 (2010) ‘concept’ Marianne Boschman, Platoo Helga Fidder, Leerplein 055 Leo Huijssoon, Partou Toine de Kort, SKOBOS Hanneke van de Meerendonk, Kindwijzer Jan Overweg, Almere Kennisstad Mariet Schilperoort, Van Beekveld & Terpstra Sjaak Scholten, Archipel Cor Schuurman, Tinteltuin Joop Vlaanderen, V0S/ABB, Initiatiefgroep

Andere Tijden Noortje Wiezer, TNO

Sterrenschool 1.0 (2008) ‘implementatie’ Frans Bruinsma, SKOBOS Susanne Dijkstra, Partou Jelly Drijfhout, Kindwijzer Rob Gründemann, TNO Anja Hol, Kinderopvang Humanitas Matthijs Leendertse, TNO Jan Littink, VOS/ABB, Initiatiefgroep

Andere Tijden Hans van der Most, Leerplein 055 Henk Mulder, Archipel Lotte de Rooij, Almere Kennisstad Aimée de Wilde, Ministerie OCW

Body Bosgra, Onderwijsuitgever Ton Duif, AVS Meindert Eijgenstein, Stichting Prisma Antoinette Erdmann, Dotcomschool Henk Hendriks, Van Beekveld & Terpstra Marieke Huber, SBO Henkjan Kok, IJsselgroep Jo Koot, Prisma Kees Swart, Stichting SPOOR Frans Schouwenburg, Kennisnet

Dit boek gaat ervan uit dat de lezer bekend is met de Sterrenschool en de architectuur van de gepersonaliseerde leerreis. Deze boeken zijn te bestellen en digitaal in te zien op www.desterrenschool.nl en www.deargumentenfabriek.nl.

Maatwerk voor ieder kind Kinderen verschillen van elkaar, qua leertempo, leerstijl of belangstelling. De Sterrenschool komt aan deze verschillen tegemoet door kinderen geen jaarklassensysteem aan te bieden maar gepersonaliseerde leerreizen. Deze zijn afgestemd op de kenmerken en ontwikkeling van het individuele kind. Binnen de leerreizen neemt digitaal leren een belangrijke plaats in. Zo kunnen kinderen de lesstof tot zich nemen op de manier die het beste bij hen past en net zo vaak herhalen als nodig.

5.3

39 | NAAR EEN DIGITALE DOORBRAAK


DE STERRENSCHOOL 2.2

DE STERRENSCHOOL 2.2

Naar een digitale doorbraak Functionele eisen aan de Sterrenschool-ict


11019 ict sterrenschool 2 2 web