theatrical catalogue

ΜΠΡΑΪΑΝ ΦΡΙΕΛ

ΧΟΡΗΓΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΕΠΙΣΗΜΟΣ ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ

ΧΟΡΗΓΟΣ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ

ΕΠΙΣΗΜΗ ΠΡΩΤΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΑΤΡΟ ΝΕΑΣ ΣΚΗΝΗΣ ΘΟΚ 18 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2008

2|

|3

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόεδρος ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ Αντιπρόεδρος ΝΙΚΟΣ Γ. ΜΙΧΑΛΙΑΣ

4

4|

Μέλη ΠΙΤΣΑ ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ ΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΕΝΔΕΑΣ ΖΑΜΠΥΡΙΝΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ ΝΕΟΦΥΤΟΣ ΠΑΠΑΛΑΖΑΡΟΥ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΥΔΩΡΟΥ ΔΩΡΑ ΣΩΤΗΡΙΟΥ

ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΥΠΡΟΥ ΓΩΝΙΑ ΧΑΛΚΑΝΟΡΟΣ 2 & ΛΙΠΕΡΤΗ, 2000 ΣΤΡΟΒΟΛΟΣ, ΛΕΥΚΩΣΙΑ τηλ.: 22492900 φαξ: 22512732 ηλεκτρονική διεύθυνση: thoc@cytanet.com.cy ιστοσελίδα: www.thoc.org.cy

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Διευθυντής ΒΑΡΝΑΒΑΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ

Πρόεδρος ΛΟΥΚΑΣ ΠΡΑΣΤΙΤΗΣ Μέλη ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΞΕΝΑΚΗΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΕΛΕΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΛΕΝΑ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ Ex officio μέλη ΠΙΤΣΑ ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ ΒΑΡΝΑΒΑΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ

|5

6|

Όταν η πνευματική μανία συναντά την ωριμασμένη σα φρούτο σοφία, όταν ο βιολογικός χρόνος αυτοαναιρείται από τη θυμική με μανία εμμονή στη θεατρική πράξη, όταν η προσωπική θεατρική εμπειρία εκφράζεται ακέραιη σε αλάθευτες μνήμες παιδικότητας μέσα από μια σχεδόν επική αλλά και οικεία μορφή, όταν η αγωνία υπέρβασης μεταλλάσσεται σε απρόσμενες επιτυχίες ερμηνείας, όταν η διαδικασία προσευχής γίνεται διαδικασία εκείνου του θεάτρου που ονειρευτήκαμε, τότε ακριβώς μιλάμε για οράματα, τότε ακριβώς ο μικρονοϊσμός περιθωριοποιείται και πλουσιοπάροχα μπορούμε ν’ αντλήσουμε απ’ το πηγάδι του κόσμου τους συνειδητούς συν-οδοιπόρους και συνταξιδευτές, τότε ακριβώς μπορούμε να σηκώσουμε τα χέρια, με δέος να χειροκροτήσουμε τις ψυχές του προγονικού θεάτρου και σεμνά να εισχωρήσουμε στην κολυμπήθρα του σήμερα για να διεκδικήσουμε το χρίσμα.

Βαρνάβας Κυριαζής Διευθυντής

Για τον Φρίελ Απ’ όλους τους σύγχρονους συγγραφείς περισσότερο θαυμάζω τον Μπράιαν Φρίελ. ΠΗΤΕΡ ΜΠΡΟΥΚ

…Ο Φρίελ χρησιμοποιεί καθαυτές τις λέξεις και το νόημα που μπορεί να έχουν αυτές σε διάφορες γλώσσες, για να δείξει το βάρος της πολιτισμικής ανεξαρτησίας και της πνευματικής αποικιοκρατίας… …Δύσκολα θα τιμηθεί ο Φρίελ με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, γιατί στα έργα του δεν θίγει μόνο τα γλωσσικά προβλήματα της Ιρλανδίας αλλά και όλα τα άλυτα πολιτικά θέματα τα οποία αποτελούν και άλυτα προβλήματα της ευρωπαϊκής παγκοσμιοποίησης, που βρίσκεται προ των πυλών της Ευρώπης… ΑΛΜΠΕΡΤΟ ΜΟΡΑΒΙΑ RAI 3, Απρίλιος 1983

Είναι γνωστό πως το ιρλανδικό θέατρο δεν ανήκει σ’ αυτά που ονομάζουμε τολμηρά πειραματικά θέατρα. Είναι αρκετά προβλέψιμο ως προς το τι θα πει και πώς θα το πει. Αν υπάρχει κάτι που το κάνει να ξεχωρίζει είναι η μεγάλη αγάπη που τρέφουν όσοι το υπηρετούν για τη γλώσσα. Παλαιότερα ήταν ο Γέιτς, ο Σινγκ, γενικά όλος ο κύκλος της Lady Γκρέκορυ. Σήμερα είναι ο ΜακΓκίνες, ο ΜακΦέρσον, ο Φρίελ, παμπόνηροι δημιουργοί που βρίσκουν πάντα τρόπους να κάνουν τα ασήμαντα να φαντάζουν σημαντικά και τα εφήμερα διαχρονικά. ΣΑΒΒΑΣ ΠΑΤΣΑΛΙΔΗΣ «Πολυσήμαντο έργο, ασήμαντη παράσταση. Ο Φρίελ σε πανελλήνια πρώτη από το ΚΘΒΕ» εφ. Αγγελιοφόρος της Κυριακής (11/12/2004)

Το ιρλανδικό θέατρο είναι από τα επιβλητικότερα της Ευρώπης. Οι Ιρλανδοί δραματουργοί μπορούν να είναι ρεαλιστές, όπως ένας φωτογράφος της κρυμμένης λεπτομέρειας και συνάμα δυνατοί ποιητές της αφαίρεσης ή του καίριου ψιθύρου. Ο Friel είναι ένας από αυτούς. ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΦΑΝΗΣ «Brian Friel: Translations (Ο Ξεριζωμός), Απλό Θέατρο 2003» (περ. Highlights, περίοδος Β, τχ. 3, 2003)

Ο Μπράιαν Φρίελ είναι απλούστατα έξοχος – όχι μόνο ο μεγαλύτερος εν ζωή συγγραφέας της Ιρλανδίας, αλλά ένας από τους μεγαλύτερους του κόσμου, ένας σύγχρονος Τσέχωφ. Κι όμως, δεν μιλάει με κανέναν άλλο εκτός από τους φίλους του και ζει μια αποτραβηγμένη, σχεδόν ασκητική ζωή. Είναι πραγματικά ντροπαλός. Κατά βάθος, προτιμάει να αφήνει τη δουλειά του να μιλάει γι’ αυτόν. Εκείνοι που κατόρθωσαν να διαπεράσουν την ασπίδα της συστολής του, τον περιγράφουν ως έναν πνευματώδη, συμπαθητικό άνθρωπο, με την εμφάνιση ενός Ιρλανδού ταβερνιάρη. Ο ίδιος ο Φρίελ αντιμετωπίζει τη συγγραφική του δραστηριότητα χωρίς ιδιαίτερες αξιώσεις. Δεν πιστεύει πως τα έργα του έχουν τη δύναμη να επηρεάσουν οποιαδήποτε γεγονότα. «Ένα πράγμα έχω μάθει: πως οι άνθρωποι στο θέατρο συγκινούνται μέσα από το στομάχι και την καρδιά τους». ΤΖΕΗΜΣ ΦΑΛΤΟΝ

|7

ΜΠΡΑΪΑΝ ΦΡΙΕΛ Μετάφραση/Σκηνοθεσία: Σκηνικά-Κοστούμια: Μουσική Επιμέλεια: Σχεδιασμός Φωτισμών: Βοηθός Σκηνοθέτη:

ΓΛΥΚΕΡΙΑ ΚΑΛΑΪΤΖΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΧΑΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ ΓΛΥΚΕΡΙΑ ΚΑΛΑΪΤΖΗ ΚΑΡΟΛΙΝΑ ΣΠΥΡΟΥ ΟΡΕΣΤΗΣ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ

ΕΡΜΗΝΕΥΟΥΝ (με σειρά εμφάνισης): Μητέρα (Γιαγιά Μαγκουάιαρ) Ντομ Μαγκουάιαρ Άλις Χάρυ Μαγκουάιαρ Κας Μαγκουάιαρ Κύριος Ίνγκραμ Τρίλμπι Τέσα Πατ Κυρία Μπούτσερ

8|

ΠΟΠΗ ΑΒΡΑΑΜ ΟΡΕΣΤΗΣ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ EΛΕΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΝΝΙΤΑ ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΥ ΝΤΙΝΟΣ ΛΥΡΑΣ ΛΕΝΙΑ ΣΟΡΟΚΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΧΡΙΣΤΟΦΙΑ ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΟΥΑΪΜΗΣ ΤΖΕΝΗ ΓΑΪΤΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Θερμές ευχαριστίες εκφράζουμε στην κυρία Τζένη Γαϊτανοπούλου για την έκτακτη συμμετοχή της

Θεατρική περίοδος 2007-2008 Νέα Σκηνή: Έργο 2

Επιμέλεια οπτικού υλικού Αλέξης Κλεάνθους Εκτέλεση σκηνικού Εργαστήρια Σκηνικών ΘΟΚ Εκτέλεση κοστουμιών Εργαστήρια Ραπτικής ΘΟΚ

ΓΛΥΚΕΡΙΑ ΚΑΛΑΪΤΖΗ

ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΧΑΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ

ΚΑΡΟΛΙΝΑ ΣΠΥΡΟΥ

ΠΟΠΗ ΑΒΡΑΑΜ

ΟΡΕΣΤΗΣ ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ

EΛΕΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

ΑΝΝΙΤΑ ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΥ

ΝΤΙΝΟΣ ΛΥΡΑΣ

ΛΕΝΙΑ ΣΟΡΟΚΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΧΡΙΣΤΟΦΙΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΟΥΑΪΜΗΣ

ΤΖΕΝΗ ΓΑΪΤΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

|9

Ο εξωραϊσμός της νοσταλγίας και η κατασκευή του παρελθόντος Μια συνομιλία της σκηνοθέτιδας Γλυκερίας Καλαϊτζή με την Άντρη Χ. Κωνσταντίνου

10|

Οι έρωτες της Κας Μαγκουάιαρ γράφτηκαν σαράντα χρόνια πριν. Το έργο προδίδει την ηλικία του; Τα κλασικά έργα, είναι γνωστό, δεν έχουν ηλικία. Και τα έργα του Μπράιαν Φρίελ θεωρούνται πια κλασικά. Γιατί αυτό που κυρίως απασχολεί τον συγγραφέα, όχι μόνο στους Έρωτες της Κας Μαγκουάιαρ αλλά και στα άλλα έργα του, είναι η ανθρώπινη περιπέτεια, ο πάσχων άνθρωπος. Επιπλέον, η ικανότητά του να εισδύει στην ανθρώπινη ψυχή προσδίδει διάρκεια στα έργα του και τα κάνει να μιλούν και έξω από την κοινωνία της Ιρλανδίας. Θα τολμούσα μάλιστα να πω, για να απαντήσω πιο άμεσα στην ερώτησή σας, ότι όχι μόνο δεν προδίδει την ηλικία του το έργο, αλλά βρίσκεται, από πολλές απόψεις, και στην πρώτη γραμμή της πρωτοπορίας. Το πρόβλημα της τρίτης ηλικίας και του κοινωνικού αποκλεισμού της, που ο Φρίελ διέγνωσε σαράντα χρόνια πριν, μόλις πρόσφατα άρχισε να απασχολεί τη σύγχρονη ευρωπαϊκή δραματουργία. Αλλά και ως προς τη φόρμα του, το έργο είναι εξαιρετικά μοντέρνο, επειδή ο συγγραφέας παίζει διαρκώς με τις θεατρικές συμβάσεις, ανατρέποντας την αντίληψη που συνήθως έχουμε για το κλασικό θέατρο.

Υπάρχει κάποια πρόθεση εκσυγχρονισμού του έργου στην παράσταση της Νέας Σκηνής; Σε ό,τι αφορά τους χαρακτήρες δεν έγινε φυσικά κανένας εκσυγχρονισμός. Θα ήταν άλλωστε περιττός. Οι ήρωες του Φρίελ, όπως και οι ήρωες του Τσέχωφ, είναι διπλανοί μας άνθρωποι, που διχάζονται, όπως όλοι μας, ανάμεσα στα θέλω και τα μπορώ τους. Κι αυτός ακριβώς ο διχασμός συνιστά το βασικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης, από καταβολής κόσμου αλλά και το ποιοτικό χαρακτηριστικό του καλού θεάτρου από την αρχαιότητα ως σήμερα. Σε ό,τι αφορά τώρα τη σκηνική όψη της παράστασης, εκεί αναγκαστικά έγιναν κάποιες αλλαγές, όχι όμως λόγω κάποιας επιφανειακής διάθεσης εκμοντερνισμού, αλλά επειδή με τα χρόνια αλλάζει η εικόνα κάποιων καταστάσεων. Για παράδειγμα, η εικόνα ενός πετυχημένου επιχειρηματία ή κάποιου κοινωνικά ανερχόμενου είναι σήμερα αρκετά διαφορετική απ’ ότι πριν σαράντα χρόνια, επειδή σήμερα δίνεται πολύ μεγαλύτερη έμφαση στην όψη (μοντέρνο σπίτι, ακριβά ρούχα κ.τ.λ.), σε σημείο μάλιστα που τείνουμε να πιστέψουμε ότι είμαστε αυτό που δείχνουμε. Πίσω όμως από την εικόνα το ανθρώπινο δράμα παραμένει το ίδιο. Ο Μπράιαν Φρίελ είναι ένας συγγραφέας που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο πόλους του νεότερου θεάτρου: τον Τσέχωφ και τον Μπρεχτ. Πώς λειτουργεί στο έργο του ο συνδυασμός της ψυχογράφησης με την αποστασιοποίηση; Σας είπα παραπάνω ότι από πολλές απόψεις ο Φρίελ βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της πρωτοπορίας, παρά τα ογδόντα τόσα χρόνια του. Μιας πρωτοπορίας όμως ουσιαστικής, που δεν κυνηγά τον εύκολο εντυπωσιασμό, αλλά προκύπτει από βαθιά έγνοια για τον άνθρωπο και από τη μεγάλη του αγάπη για το θέατρο και το ρόλο που μπορεί και οφείλει να διαδραματίζει αυτή η ζωντανή τέχνη στη διαμόρφωση της συλλογικής συνείδησης. Από αυτή την άποψη, πραγματικά συνδυάζει στα έργα του την τσεχωφική ευαισθησία σε ό,τι αφορά τους χαρακτήρες αλλά και τον κοινωνικό προβληματισμό του Μπρεχτ. Πρόκειται για έναν ασύμβατο εκ πρώτης όψεως συνδυασμό, με την έννοια ότι για τον Μπρεχτ ο ήρωας αποτελούσε όχι μια ατομική περίπτωση, όπως συμβαίνει στον Τσέχωφ, αλλά μια κοινωνική συνισταμένη που δρα λίγο πολύ προγραμματικά. Ανάμεσα σ’ αυτούς τους δύο πόλους, ο Φρίελ βρίσκει κατά κάποιο

τρόπο τη χρυσή τομή, με την έννοια ότι τα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα που θίγει στα έργα του τα προσεγγίζει από μια σκοπιά περισσότερο ανθρωποκεντρική. Στόχος του δηλαδή δεν είναι τόσο να δείξει, όπως ο Μπρεχτ, το πρόβλημα, αλλά να υπογραμμίσει τα στοιχεία εκείνα που εμποδίζουν τον άνθρωπο να το δει και να το συνειδητοποιήσει. Προς αυτή την κατεύθυνση λειτουργούν και τα στοιχεία αποστασιοποίησης που συχνά χρησιμοποιεί στα έργα του: αφηγήσεις, παιχνίδι με το χρόνο, άμεσες απευθύνσεις στο κοινό κ.ά. Τα μεταγενέστερα έργα του Φρίελ διέπονται από πολιτικό προβληματισμό με μια ευρεία έννοια και σε σχέση με την Ιρλανδία. Σ’ αυτό το έργο πώς παρουσιάζεται η συλλογική διάσταση; Το ενδιαφέρον με τον Φρίελ, όπως και με τους περισσότερους ιρλανδούς συγγραφείς, είναι ότι γράφει καταρχήν για την ιρλανδική κοινωνία. Από τα δικά της προβλήματα εμπνέεται κι αυτά κυρίως τον απασχολούν στα έργα του: η μετανάστευση, η φτώχεια, ο πουριτανισμός, ο ρόλος της καθολικής εκκλησίας και η στάση της απέναντι στον απελευθερωτικό αγώνα κ.ά. Στόχος του ωστόσο δεν είναι ούτε να τα περιγράψει ούτε απλώς να τα καταγγείλει, αλλά να δείξει τους συνειδητούς και ασύνειδους μηχανισμούς που τα διατηρούν ως προβλήματα. Το συλλογικό στα έργα του δεν εκφράζεται ως κοινή δράση, όπως σε παλιότερους πολιτικούς συγγραφείς, αλλά ως κοινή μοίρα, ως κοινή δυστυχία που τη δημιουργούν η προβληματική επικοινωνία, η καταπίεση της ελεύθερης βούλησης, η τυφλή προσκόλληση στο παρελθόν και η αδυναμία των ανθρώπων να δουν την πραγματικότητα και να αντιμετωπίσουν την αλήθεια. Αυτά τα θέματα απασχολούν τον Φρίελ από το πρώτο του σχεδόν έργο μέχρι το πρόσφατο και βραβευμένο του Home Place, θέματα φυσικά που δεν είναι μόνο ιρλανδικά. Στους Έρωτες της Κας Μαγκουάιαρ, ειδικότερα, η επιστροφή της εβδομηντάχρονης Κας στην Ιρλανδία, μετά από πενήντα δύο χρόνια, γίνεται αφορμή για να αποκαλυφθούν τα σαθρά θεμέλια μιας επιφανειακής ευημερίας. Τόσο η οικογένεια της Κας όσοι και οι τρόφιμοι του οίκου ευγηρίας έχουν κατασκευάσει μια ψευδή πραγματικότητα και τη συντηρούν αρνούμενοι το παρελθόν τους. Αυτό όμως το παρελθόν, η επιστροφή της Κας, θα το επαναφέρει στην επιφάνεια και θα το καταστήσει οδυνηρά παρόν.

|11

Αυτή η σύγκρουση παρόντος-παρελθόντος πώς έρχεται στην επιφάνεια στους Έρωτες της Κας Μαγκουάιαρ; Η Κας έζησε πενήντα δύο χρόνια στην Αμερική, δουλεύοντας σκληρά και νοσταλγώντας την πατρίδα. Έφυγε νεαρή κοπέλα από αντίδραση, όπως λέει, στο συντηρητισμό της εποχής της και στην αυστηρότητα της μητέρας της. Η σκληρή δουλειά όμως στην Αμερική, η επαφή της με τη φτώχεια, με τα χαμένα όνειρα άλλων μεταναστών από όλο τον κόσμο και με το κοινωνικό περιθώριο την προσγείωσαν για τα καλά. Και η νοσταλγία για τη μακρινή πατρίδα σιγά σιγά μετάλλαξε τις αρνητικές μνήμες της σε θετικές. Η επιστροφή της όμως στην πατρίδα θα διαλύσει μεμιάς τις ψευδαισθήσεις της, καθώς γρήγορα θα διαπιστώσει ότι το παρελθόν από το οποίο θέλησε να ξεφύγει εξακολουθεί να επιβιώνει στο παρόν. Ο ίδιος συντηρητισμός, οι ίδιες κοινωνικές προκαταλήψεις, που πριν από πενήντα δύο χρόνια την οδήγησαν στην Αμερική, θα τη στείλουν τώρα στον οίκο ευγηρίας. Με τη διαφορά ότι τότε ήταν μια νέα κοπέλα, γεμάτη όνειρα και αισιοδοξία, ενώ τώρα είναι μια εβδομηντάχρονη τσακισμένη γυναίκα.

12|

Οι Έρωτες της Κας Μαγκουάιαρ διαδραμα– τίζονται παραμονές Χριστουγέννων. Έχει κάποια σημασία η επιλογή του συγκεκριμένου χρόνου; Ναι, η επιλογή του χρόνου έχει τη δική της σημασία. Η περίοδος των γιορτών είναι συναισθηματικά φορτισμένος χρόνος, που διογκώνει προσδοκίες και απογοητεύσεις. Όλοι έχουμε την ανάγκη να βάλουμε τα προβλήματά μας σε μια παρένθεση και να νιώσουμε για λίγο ότι όλα βαίνουν καλώς στη ζωή μας, ότι είμαστε ευτυχισμένοι. Τα προβλήματά όμως δυστυχώς είναι εκεί, γιατί οι μέρες των Χριστουγέννων δεν έχουν τελικά τη

μαγική δύναμη που τους αποδίδουμε. Τη δύναμη την έχουμε εμείς οι άνθρωποι. Εμείς μπορούμε να κάνουμε διαφορετικές τις μέρες μας όχι οι μέρες, όσο γιορταστικές κι αν είναι, εμάς. Στις καταναλωτικές μάλιστα κοινωνίες τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα. Σ’ αυτές προ πολλού το πνεύμα των Χριστουγέννων έχει πάψει να ταυτίζεται με την αγάπη και έγινε συνώνυμο της κατανάλωσης και της επίδειξης. Μέσα σ’ ένα τέτοιο κλίμα, μεγάλων προσδοκιών και επίδειξης, βάζει και ο Φρίελ να διαδραματίζεται το έργο. Η Κας, επειδή δεν ταιριάζει στην εικόνα της οικογένειας του αδερφού της, στέλνεται στον οίκο ευγηρίας, παραμονές Χριστουγέννων. Η κατεξοχήν γιορτή της αγάπης λειτουργεί εδώ ως εύγλωττο πλαίσιο για να υπογραμμίσει την απόρριψη, τον κοινωνικό αποκλεισμό και εν τέλει την απουσία της αγάπης. Τρεις από τους ήρωες, στον οίκο ευγηρίας, διηγούνται κάποια στιγμή ένα επεισόδιο της περασμένης τους ζωής. Τις διηγήσεις αυτές ο ίδιος ο συγγραφέας τις χαρακτηρίζει ραψωδίες. Για ποιο λόγο, κατά τη γνώμη σας, τους προσδίδει αυτό τον χαρακτηρισμό; Οι ραψωδίες είναι ένα σχόλιο θα έλεγα για την απόσταση που υπάρχει ανάμεσα στη ζωή που ζούμε και σε κείνη που ονειρευτήκαμε. Κι είναι ταυτόχρονα κι ένας ύμνος στον άνθρωπο και τη παρηγορητική δύναμη της τέχνης. Οι ένοικοι του γηροκομείου κατασκευάζουν μέσα από αυτές τις ιστορίες το παρελθόν που θα ήθελαν να έχουν ζήσει αλλά δεν έζησαν. Μέσα δηλαδή στη μοναξιά τους κάνουν τέχνη την ίδια τους τη ζωή, μεταπλάθοντας τις άσχημες εμπειρίες τους σ’ έναν ύμνο χαράς και ομορφιάς, γιατί αυτό είναι το μόνο που μπορεί πια να κρατήσει ζωντανή την ψυχή τους.

Βrian Friel ΕΡΓΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

1929 Γεννιέται στην πόλη Όμα στην κομητεία Τυρόν της Βόρειας Ιρλανδίας.

1950 Αρχίζει να γράφει μικρά διηγήματα. Συμβόλαιο με το περιοδικό New Yorker.

1954 Παντρεύεται με την Αν Μόρισον.

1958 Τα πρώτα θεατρικά του έργα για το ραδιόφωνο παρουσιάζονται από το BBC (από τον τοπικό σταθμό του Μπέλφαστ).

1962 The Enemy Within: παρουσιάζεται στο Άμπεϊ Θήατερ και μετά στο Κουίνς Θήατερ, στο Δουβλίνο.

1963 Συνεργάζεται έξι μήνες με τον Τάιρον Γκάθρι στο Γκάθρι Θήατερ, στη Μιννεάπολη των Η.Π.Α.

1964 Philadelphia, Here I come: Φιλαδέλφεια, έρχομαι κοντά σου!: παρουσιάζεται στο Γκέιτ Θήατερ, στο Δουβλίνο. Στο έργο, ένας απελπισμένος νεαρός Ιρλανδός που σκέπτεται να μεταναστεύσει στην Αμερική περιμένει μάταια να του αλλάξει γνώμη ο αδιάφορος πατέρας του.

1965 Φιλαδέλφεια, έρχομαι κοντά σου!: Ανεβαίνει στο Έλεν Χέιζ Θήατερ, στη Νέα Υόρκη.

1966 Τhe Loves of Cass Mc Guire: Οι έρωτες της Kας Μαγκουάιαρ: παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Έλεν Χέιζ Θήατερ, στη Νέα Υόρκη.

1967 Φιλαδέλφεια, έρχομαι κοντά σου!: ανεβαίνει στο Λύρικ Θήατερ, στο Λονδίνο, ενώ στο Δουβλίνο παρουσιάζεται το The Loves of Cass McGuire, παραγωγή του Άμπεϊ Θήατερ. Πρωτοπαρουσιάζεται το έργο Lovers στο Γκέιτ Θήατερ.

1968 Lovers: ανεβαίνει στο Λίνκολν Σεντρ της Νέας Υόρκης και στο Φόρτσιουν Θήατερ του Λονδίνου.

Crystal and Fox: πρωτοπαρουσιάζεται στο Γκέιτ Θήατερ, στο Δουβλίνο, και, μετά, στο Μαρκ Τάπερ Φόρουμ, στο Λος Άντζελες.

1969 The Mundy Scheme: πρωτοπαρουσιάζεται στο Ολύμπια Θήατερ, στο Δουβλίνο, και αργότερα στο Ρόαγιαλ Θήατερ, στη Νέα Υόρκη.

1971 The Gentle Island: παρουσιάζεται στο Ολύμπια Θήατερ, στο Δουβλίνο.

1973 The Freedom of the City (όπου τρεις αθώοι σκοτώνονται στη διάρκεια μιας διαδήλωσης στο Ντέρι): ανεβαίνει στο Ρόαγιαλ Κορτ Θήατερ, στο Λονδίνο, και στο Άμπεϊ Θήατερ, στο Δουβλίνο.

1974 Τhe Freedom of the City: ανεβαίνει στο Άλβιν Θήατερ, στη Νέα Υόρκη.

1975 Volunteers: παρουσιάζεται στο Άμπεϊ Θήατερ, στο Δουβλίνο.

1977 Living Quarters: στο Άμπεϊ Θήατερ, στο Δουβλίνο.

1979 Aristocrats: στο Άμπεϊ Θήατερ στο Δουβλίνο.

Faith Healer: Ο Θαυματοποιός παρουσιάζεται στο Λόνγκακρ Θήατερ, στη Νέα Υόρκη.

|13

Translations: ένας σταθμός

14|

1980 Ο Θαυματοποιός ανεβαίνει στο Άμπεϊ Θήατερ, στο Δουβλίνο. (Διαδραματίζεται σε ένα φτωχό υπαίθριο σχολείο στο Ντόνεγκωλ το 1833, και αφηγείται, με χιούμορ και συμπόνια, τη δυσαρέσκεια που προξένησε μια μονάδα του Βρετανικού Στρατού όταν ήλθε για να συντάξει τους πρώτους χάρτες, μετατρέποντας τα κελτικά τοπωνύμια σε αγγλικά, συμβολική αναφορά στον πολιτιστικό βιασμό της Ιρλανδίας.) Συγκροτεί με το Στήβεν Ρία τον θίασο Φηλντ Ντέι Κόμπανι και παρουσιάζει το έργο του Translations (παίχτηκε στην Αθήνα ως Ο Ξεριζωμός), στο Λοντοντέρρυ.

1981 Ο Θαυματοποιός παρουσιάζεται στο Ρόαγιαλ Κορτ του Λονδίνου. Το Translations ανεβαίνει στο Χάμπστεντ Θήατερ του Λονδίνου και η παράσταση μεταφέρεται στο Εθνικό Λάιτλετον Θήατερ και, αργότερα, στο Μανχάταν Θήατερ Κλαμπ, στη Νέα Υόρκη. Οι Τρεις Αδελφές του Τσέχωφ παρουσιάζονται σε διασκευή δική του, στο Λοντοντέρρυ.

1982 The Communication Cord: παρουσιάζεται στο Λοντοντέρρυ και μεταφέρεται στο Γκέιτι Θήατερ, στο Δουβλίνο.

1983 The Communication Cord: στο Χάμπστεντ Θήατερ, στο Λονδίνο.

1986 Επιμελείται το The Last of the Name, έργο με τις αναμνήσεις ενός υφαντουργού του ΝτόνεγκωλΠατέρες και γιοι: σε δική του διασκευή το μυθιστόρημα του Τουργκένιεφ παρουσιάζεται στο Εθνικό Λάιτλετον Θήατερ, στο Λονδίνο.

1987 Πατέρες και γιοι: σε δική του διασκευή το μυθιστόρημα του Τουργκένιεφ παρουσιάζεται στο Εθνικό Λάιτλετον Θήατερ στο Λονδίνο 1988 Making History: ανεβαίνει στο Λοντοντέρρυ, στο Εθνικό Κότλσλοου Θήατερ του Λονδίνου και στο Γκέιτ Θήατερ, στο Δουβλίνο. Το έργο επανεξετάζει τη ζωή ενός εθνικού ήρωα της Ιρλανδίας. Αristocrats: παρουσιάζεται στο Χάμπστεντ Θήατερ, στο Λονδίνο, και τιμάται με το βραβείο καλύτερου θεατρικού στο Λονγκ Ραφτ Θήατερ, στις Η.Π.Α. και στο Γκέιτ Θήατερ, στο Δουβλίνο.

1989 The Gentle Island: παρουσιάζεται στο Πήκοκ Θήατερ, στο Δουβλίνο. Το Aristocrats ανεβαίνει στο Μανχάτταν Θήατερ Κλαμπ στη Νέα Υόρκη και κερδίζει το Βραβείο Θεατρικών Κριτικών της Νέας Υόρκης για

το καλύτερο ξένο έργο και για τον καλύτερο ηθοποιό (για τον Νίαλ Μπάγγυ), καθώς και το βραβείο Κλάρενς Ντέρβεντ (για τον Τζον Πάνκοου). Το ραδιόφωνο του B.B.C. παρουσιάζει έξι έργα του, ως φόρο τιμής στον πιο διακεκριμένο εν ζωή θεατρικό συγγραφέα.

Η επιτυχία του Χορεύοντας στη Λουνάσα

1990 Το Χορεύοντας στη Λουνάσα παρουσιάζεται στο Άμπεϊ Θήατερ, στο Δουβλίνο· η παράσταση μεταφέρεται στο Εθνικό Λάιτλετον Θήατερ στο Λονδίνο και κερδίζει το βραβείο κριτικών του Plays and Players ως το καλύτερο νέο έργο του 1990. Το έργο, που έχει ανέβει από τον ΘΟΚ, την περίοδο 1993-1994, σε σκηνοθεσία Χρίστου Σιοπαχά, περιγράφει πως πέντε ανύπαντρες αδελφές αντιμετωπίζουν τη φτώχεια και την απογοήτευση στην Ιρλανδία της δεκαετίας του 1930. Ο Θαυματοποιός, παρουσιάζεται στο Άμπεϊ Θήατερ, στο Δουβλίνο. Aristocrats: στο Γκέιτ Θήατερ, στο Δουβλίνο.

1991 Το Χορεύοντας στη Λουνάσα ανεβαίνει στο Φοίνιξ Θήατερ, στο Λονδίνο, και στο Πλύμουθ Θήατερ, στη Νέα Υόρκη.

The London Vertigo: βασισμένο σε ένα έργο του Τσαρλς Μακλίν, παρουσιάζεται στο Άντριους Λέιν Θήατερ, στο Δουβλίνο. Το Χορεύοντας στη Λουνάσα τιμάται με το βραβείο Ράιτερς Γκιλτ, το βραβείο Θεατρικού Έργου της Evening Standards, καθώς και το βραβείο Θεατρικού Έργου Λώρενς Ολίβιε 1992 Ένας μήνας στην εξοχή: σε διασκευή δική του, το θεατρικό έργο του Τουργκένιεφ ανεβαίνει στο Γκέιτ Θήατερ, στο Δουβλίνο. Ο Θαυματοποιός παρουσιάζεται στο Ρόαγιαλ Κορτ Θήατερ, στο Λονδίνο. Το Φιλαδέλφεια, έρχομαι κοντά σου! παρουσιάζεται στο Κινγκς Χεντ Θήατερ στο Λονδίνο και αργότερα στο Γουάνχαμ Θήατερ, στο Γουέστ Εντ. Χορεύοντας στη Λουνάσα: η παράσταση τιμάται με το βραβείο Τόνυ καλύτερου θεατρικού έργου, καλύτερης σκηνοθεσίας και καλύτερου δεύτερου γυναικείου ρόλου.

1992- Το Χορεύοντας στη Λουνάσα 1993 ξαναπαρουσιάζεται με επιτυχία στο Άμπεϊ Θήατερ και, στη συνέχεια, περιοδεύει στη Μεγάλη Βρετανία και την Αυστραλία.

1993 Wonderful Tennessee: παρουσιάζεται στο Άμπεϊ Θήατερ, στο Δουβλίνο, και στο Πλύμουθ Θήατερ, στη Νέα Υόρκη.

|15

1994 Μόλλυ Σουήνυ : παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Γκέιτ Θήατερ, στο Δουβλίνο. Η παράσταση μεταφέρεται στο Αλμίντα Θήατερ, στο Λονδίνο.

1995 Η Μόλλυ Σουήνυ ανεβαίνει στο Ρόουντ Χάουζ Θήατερ, στη Νέα Υόρκη. Τιμάται με το βραβείο Λουσίλ Λόρτελ και Άουτερ Κρίτικς Σερκλ για το καλύτερο θεατρικό έργο της χρονιάς, καθώς και με το βραβείο Ντράμα Κρίτικς Σερκλ για το καλύτερο ξένο έργο του 1995. Επίσης, ήταν υποψήφιο για το βραβείο καλύτερου έργου του Ντράμα Ντεσκ.

1996 Η Μόλλυ Σουήνυ ανεβαίνει στο Ρεζιντενζτεάτρ του Βαυαρικού Κρατικού

Θεάτρου, στο Μόναχο.

1997 Give me an answer, will you?, παρουσιάζεται στο Άμπεϊ Θήατερ, στο Δουβλίνο. Η Μόλλυ Σουήνυ αρχίζει θριαμβευτικά τις παραστάσεις στο Παρίσι.

1998 Give me an answer, will you?: παρουσιάζεται στο Χάμπστεντ Θήατερ, στο Λονδίνο. Προβάλλεται η ταινία Χορεύοντας στη Λουνάσα, σε σενάριο Φρανκ ΜακΓκίνες. Ο Θείος Βάνιας του Τσέχωφ παρουσιάζεται σε διασκευή του Μπράιαν Φρίελ στο Γκέιτ Θήατερ, στο Δουβλίνο, ως συμμετοχή στο Θεατρικό Φεστιβάλ του Δουβλίνου.

Volunteers: ανεβαίνει στο Γκέιτ Θήατερ, στο Νόττινγκ Χιλλ, στο Λονδίνο.

Γενική Αναγνώριση

1999 Φεβρουάριος. Τιμάται από τους Ιρλανδικούς Τάιμς με το Βραβείο Συνολικής Προσφοράς. Μάιος. Ανοίγει στο Δουβλίνο ο κύκλος Αναδρομή στο έργο του Φρίελ. Παρουσιάζονται: The Freedom of the City, στο Άμπεϊ Θήατερ, Aristocrats στο Γκέιτ Θήατερ, Give me an answer, will you? στο Λύρικ Θήατερ στο Μπέλφαστ. Το Lovers παρουσιάζεται σε περιοδεία από το Μπιγκ Τέλλυ Θήατερ Κόμπανι. Ιούνιος. Συνεχίζεται η αναδρομή στο έργο του Φρίελ με το Χορεύοντας στη Λουνάσα στο Άμπεϊ Θήατερ. Ιούλιος. Ανοίγει στις ΗΠΑ ο κύκλος Αναδρομή στο έργο του Φρίελ, ως συμμετοχή στο Φεστιβάλ του Λίνκολν Σέντερ 1999, με την παράσταση του Άμπεϊ Θήατερ The Freedom of the City και τις παραγωγές του Γκέιτ Θήατερ Θείος Βάνιας και Αristocrats.

To Give me an answer, will you? Παρουσιάζεται στο Ράουνταμπάουτ Θήατερ στη Νέα Υόρκη, το φθινόπωρο.

2000 4 Φεβρουαρίου. Χορεύοντας στη Λουνάσα, παρουσιάζεται στο Άμπεϊ Θήατερ, στο Δουβλίνο, με επιμέλεια του Πάτρικ Μέησον.

Στην όγδοη δεκαετία

16|

Ο Φρίελ στη όγδοη δεκαετία της ζωής του, συνεχίζει τη συγγραφική του δραστηριότητα. Το 2002 παρουσίασε τρία πολύ σύντομα μονόπρακτα: The Yalta Game (2001), Τhe Bear και Afterplay (2002), τα οποία δημοσιεύτηκαν υπό τον τίτλο Three Plays After. Τα δύο τελευταία έργα φέρνουν στη σκηνή τον αδιάλειπτο θαυμασμό του Φρίελ για το έργο του Τσέχωφ: Το πρώτο δραματοποιεί το διήγημα του Τσέχωφ Η κυρία και το σκυλάκι, και το τελευταίο επινοεί μια σχεδόν ρομαντική συνάντηση του Αντρέι στις Τρεις αδελφές και της Σόνιας στο Θείο Βάνια. Η πιο νεωτεριστική δουλειά αυτής της περιόδου είναι το Performances (2003), ένας διαλογισμός για τον φόβο του γήρατος και τις διασταυρώσεις της ζωής, του έρωτα και της τέχνης σε ένα μεγάλο μονόπρακτο που συνδυάζει το δράμα με μια ερμηνεία επί σκηνής του μουσικού έργου του Leos Janacek Intimate Letters, για κουαρτέτο εγχόρδων. Σ’ αυτό το έργο, η Anezka Ungrova, μια απόφοιτη πανεπιστημίου, εργάζεται πάνω στην επίδραση που είχε στο έργο του Janacek ο ανεκπλήρωτος έρωτάς του για την Kamila Stosslova. Το πιο πρόσφατο έργο του Φρίελ είναι το The Home Place (2005), που αφού παίχτηκε για μία θεατρική περίοδο στο θέατρο Γκέιτ Θήατερ στο Δουβλίνο, σε πλήρες θέατρο, μεταφέρθηκε, το Μάιο του 2005 στο West End του Λονδίνου, ενώ έχει ήδη ανέβει στις ΗΠΑ, στο Γκάθρι Θήατερ της Μιννεάπολης, τον Σεπτέμβριο του 2007. Το φθινόπωρο του 2007 το Γκέιτ Θήατερ θα ανεβάσει την εκδοχή του Φρίελ για τον Θείο Βάνια του Τσέχωφ, στο πλαίσιο του ετήσιου Φεστιβάλ Θεάτρου του Λονδίνου.

Πηγές: Μπράιαν Φρίελ, Ο ξεριζωμός, Πρόγραμμα παράστασης, Απλό Θέατρο, Αθήνα, περίοδος 2002-2003 Λήμμα «Φρίελ Μπράιαν», Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Λεξικό του Θεάτρου, σύνταξη: Phyllis Hartnol, Peter Found, (μτφ.: Νίκος Χατζόπουλος) εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 2000 Wikipedia, the free encyclopedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Brian_Friel

Mια από τις σπουδαιότερες φωνές του ιρλανδικού θεάτρου Ο Μπράιαν Φρίελ δεν είναι μόνο μία από τις σπουδαιότερες φωνές του σύγχρονου θεάτρου στην Ιρλανδία, αλλά και από τους σημαντικότερους θεατρικούς συγγραφείς στον κόσμο. Λόγω της συνεχούς διερεύνησης που αποπειράται στα έργα του, τόσο της μορφής όσο και του περιεχομένου, ο Φρίελ είναι ένας από τους πιο καινοτόμους συγγραφείς του αγγλόφωνου θεάτρου χωρίς ποτέ να κινδυνεύει να θεωρηθεί ότι ανήκει στον σκοτεινό χώρο του «πειραματικού» θεάτρου. Αν και πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς έχουν απομακρυνθεί από την αφήγηση ως τρόπο θεατρικό, επιλέγοντας να χρησιμοποιήσουν, για να επικοινωνήσουν με το κοινό τους, ασύνδετες εικόνες και έντονη σωματική δράση, ο Φρίελ ποτέ δεν εγκατέλειψε τον κεντρικό ρόλο του αφηγητή. Οι μέθοδοι της αφήγησης μπορεί να αλλάζουν σε κάθε έργο του, αλλά το σημείο εκκίνησης έχει πάντα βαθιά τις ρίζες του σε μια νατουραλιστική πραγματικότητα. Ενώ πολλοί, λιγότερο σημαντικοί, συγγραφείς θολώνουν την κρίση προκαλώντας σύγχυση στο κοινό τους με αντιφατικές έννοιες, ο Φρίελ είναι πάντοτε σαφής στα έργα του τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως προς τη μορφή τους. Γράφει για να επικοινωνήσει με το κοινό και όχι για να το αποξενώσει και

να το κρατήσει σε απόσταση. Λίγοι είναι οι συγγραφείς εκείνοι του σύγχρονου θεάτρου που να μπορούν να συναγωνιστούν την κομψότητα της γλώσσας του, το εύρος της οξυδέρκειάς του και την αξιοθαύμαστη κατανόηση της συναισθηματικής δύναμης που προδίδει στον κάθε χαρακτήρα που δημιουργεί. Ακριβώς αυτή η ικανότητά του να δημιουργεί αυτούς τους υπέροχους, ευδιάκριτους και ολοκληρωμένους χαρακτήρες είναι που καθιστά το έργο του τόσο δημοφιλές στους ηθοποιούς. Στη θεατρική ορολογία, ο Φρίελ μπορεί μάλλον να αποκαλεσθεί «συγγραφέας των ηθοποιών», παρά να θεωρηθεί ότι το έργο του μπορεί να επηρεασθεί από την αντίληψη ενός σκηνοθέτη. Αυτό σημαίνει ότι η γραφή του δεν μπορεί να χωρέσει σε μια σύγχρονη θεώρηση του θεάτρου ως θεάτρου του Σκηνοθέτη, στο οποίο ο σκηνοθέτης επιφυλάσσει για τον εαυτό του τη θέση του συνδημιουργού του έργου. Με τα τόσα παραδείγματα σύγχρονου θεάτρου, οι κριτικοί δίνουν έμφαση τόσο στο πνεύμα που χαρακτηρίζει την σκηνοθεσία ενός έργου όσο και στην αξία του κειμένου. Στα περισσότερα έργα του Φρίελ, μια τέτοια προσέγγιση από την πλευρά του σκηνοθέτη θα επηρέαζε σε σημαντικό βαθμό την ακεραιότητα των προθέσεων του συγγραφέα.

JOE DOWLING «Staging Friel», στον τόμο The Achievement of Brian Friel (επιμ. Alan Peacock), εκδ. Colin Smythe, Gerrards Cross, 1993 (Από το πρόγραμμα Μόλλυ Σουήνυ, Ανοιχτό Θέατρο, Αθήνα 1996-1997)

|17

Η δραματουργία του Μπράιαν Φρίελ Ο Φρίελ είναι μοναδικός όταν διαπιστώνει ότι η ιρλανδική ιδιοσυγκρασία και η ιρλανδική γλώσσα έχουν βαθιά σχέση με τη μοναξιά και το αίσθημα αποτυχίας του Ιρλανδού. Δεν μας κάνει εντύπωση που το έργο του εξελίσσεται δίνοντας όλο και μεγαλύτερη έμφαση στην ανάλυση της συμπεριφοράς της γλώσσας και, ιδιαίτερα, στους τρόπους με τους οποίους η συμπεριφορά αυτή, αν και τόσο καίρια και ισχυρή δύναμη για το άτομο, καθορίζεται «εκ θεμελίων» από τις ιστορικές συγκυρίες.

Η δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στο τοπικό και το παγκόσμιο

18|

Όταν, το 1898, ο ποιητής και θεατρικός συγγραφέας Γέητς ίδρυσε τον οργανισμό που εν συνεχεία αποτέλεσε το Άμπεϊ Θήατερ, επέλεξε αρχικά το όνομα Ιρλανδικό Λογοτεχνικό Θέατρο. Η ονομασία αυτή – και ιδιαίτερα ο όρος «λογοτεχνικό» – υποδηλώνει αφενός ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ιρλανδικής δραματουργίας και αφετέρου τη συνεχή κυριαρχία του θεατρικού συγγραφέα ως κεντρικής μορφής στο σύγχρονο ιρλανδικό θέατρο. Όπως προκύπτει από μια αναδρομή στην ιστορία του ιρλανδικού θεάτρου, το έργο του Μπράιαν Φρίελ κατέχει κεντρική θέση στην ιρλανδική δραματουργία από το 1945. Ο Φρίελ γεννήθηκε στη Βόρεια Ιρλανδία και ζει σήμερα στην Ιρλανδική Δημοκρατία. Έργα του έχουν παρουσιαστεί από κορυφαία θέατρα και στις δύο χώρες. Τα έργα του Φρίελ, από τις πρώτες του δουλειές στη δεκαετία του 1960, αποτέλεσαν το βαρόμετρο μιας ταχύτατα μεταβαλλόμενης κοινωνίας. Ακόμη σημαντικότερο είναι το γεγονός ότι, σε μια χώρα που – ιδιαίτερα μετά το 1969 – παρέμεινε εγκλωβισμένη στην ιστορία της, τα έργα του Φρίελ χρησιμοποίησαν την αμεσότητα της θεατρικής παράστασης για να ασκήσουν κριτική στον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε το παρελθόν. Ο Θεραπευτής πίστης1, ένα έργο που, ως προς τη δομή του, δεν είναι χαρακτηριστικό της γραφής του Φρίελ, αποτελεί μια συμπυκνωμένη αναζήτηση της

απροσδιόριστης φύσης της μνήμης. Το έργο αποτελείται από τέσσερις μονολόγους, που παρουσιάζονται σε μια σχεδόν άδεια σκηνή από τρεις χαρακτήρες. Το κοινό, μη έχοντας κανένα κριτήριο προκειμένου να διαλέξει ανάμεσα στις τρεις διαφορετικές εκδοχές που του παρουσιάζονται, μένει με μια σχετική αλήθεια που προκύπτει τη στιγμή της αφήγησης και η οποία του υποβάλλει τη σκέψη ότι, ίσως, η απόλυτη αλήθεια σχετικά με το παρελθόν είναι κάτι που δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε. Η ανησυχία αυτή σχετικά με την απροσδιόριστη φύση της ιστορίας είναι εμφανής σε όλα τα πρόσφατα έργα του Φρίελ. Το έργο Μεταφράσεις2 (1980), που διαδραματίζεται στην αγροτική περιοχή Ντόνεγκωλ το 1839, χρησιμοποιεί μια παραλλαγή των συμβάσεων του νατουραλισμού. Παρότι το έργο παρουσιάζεται εξ ολοκλήρου στα αγγλικά, κάποιοι από τους χαρακτήρες υποτίθεται ότι μιλάνε κέλτικα και κάποιοι άλλοι αγγλικά. Έτσι, σ’ ένα έργο που διερευνά το βαθμό στον οποίο η γλώσσα «διαμορφώνει το περίγραμμα της πραγματικότητας» υπάρχουν κενά κατανόησης μεταξύ των χαρακτήρων. Πιο πρόσφατα, το έργο Χορεύοντας στη Λούνασα (1990), το οποίο απέσπασε βραβεία στη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο, συνεχίζει την ενασχόληση του Φρίελ με το θέμα της μνήμης. Κάνοντας αναφορές στον Γυάλινο κόσμο του Τεννεσσή Ουίλιαμς, όσον αφορά τη χρήση ενός αφηγητή που ανακαλεί μια σειρά από αλληλένδετα κομμάτια μνήμης, το έργο τονίζει ακόμη μια πτυχή των κειμένων του Φρίελ: την απουσία ενός κυρίαρχου χαρακτήρα. Το έργο αναφέρεται σε πέντε αδελφές, τον αδελφό τους και τον νεαρό γιο της μιας απ’ αυτές, και εστιάζεται από τον ένα χαρακτήρα στον άλλο με ένα στιλ που παραπέμπει στον Τσέχωφ.

CHRISTOPHER MORASH (μτφ.: Ευγενία Ταξοπούλου) The World Encyclopedia of Contemporary Theatre, Europe, (Volume I), Routledge, London, 1994, (Θεατρικά Τετράδια, αρ. 28, Μάιος 1995)

1. Σ.τ.Ε. Faith Healer. Στην Ελλάδα έχει παιχτεί ως Ο Θαυματοποιός, Απλό Θέατρο, Αθήνα 2001.

2. Σ.τ.Ε. Translations. Στην Ελλάδα έχει παιχτεί ως Ο Ξεριζωμός, Απλό Θέατρο, Αθήνα 2002.

Σε μια «αυτοπροσωπογραφία», γραμμένη το 1972, που αποτελεί μια από τις ελάχιστες αυτοβιογραφικές καταθέσεις, ο κατά κανόνα ντροπαλός και ταπεινός Φρίελ, μας αποκαλύπτει τον εαυτό του ως εξής: Είμαι παντρεμένος, έχω πέντε παιδιά, ζω στην ύπαιθρο, καπνίζω πολύ, ψαρεύω λίγο, διαβάζω πολύ, ανησυχώ πολύ, σποραδικά εμπλέκομαι σε διάφορες σταυροφορίες αλλά μόνιμα μετανιώνω για την εμπλοκή μου, και ελπίζω ότι, προτού πεθάνω, θα έχω αποκτήσει κάποια θρησκεία, φιλοσοφία ή βιοθεωρία που θα κάνει το τέλος λιγότερο τρομακτικό από όσο εμφανίζεται αυτή τη στιγμή.

«Ένας άνθρωπος, ο θεός ξέρει από πού»

«Ένας άνθρωπος, ο θεός ξέρει από πού» είναι ο ερεθιστικός τίτλος μιας συνέντευξης που έδωσε ο Φρίελ στον Φίνταν Ο’Τουλ το 1982. Στη συνέντευξη εκείνη, ο Φρίελ μιλούσε για «μια αίσθηση προσωρινότητας και μια έλλειψη σταθερών αναφορών-ριζών» στη ζωή του, την οποία απέδιδε στην «κληρονομιά που κουβαλάει κάποιος όταν είναι μέλος της μειονότητας του Βορρά. Βρίσκεσαι στην πατρίδα σου και ταυτόχρονα νιώθεις σαν να βρίσκεσαι στην εξορία». Εκτιμά ωστόσο ότι αυτό το αίσθημα εξορίας κουβαλάει μαζί του κι «ένα είδος λαχτάρας και επιθυμίας», ενώ αν «έχεις κάτι σίγουρο στην κατοχή σου, μπορεί να φτάσεις να αδιαφορείς γι’ αυτό». Αυτό το αίσθημα ωστόσο της εξορίας που τον χαρακτηρίζει ως Ιρλανδό, πιστεύει ότι δεν είναι μόνο καλλιτεχνικά χρήσιμο, αλλά επιπλέον μπορεί να εμπεριέχει και την ουσία της μόνης αυθεντικής ύπαρξης. Ο Φρίελ παραδέχεται ότι, αν ποτέ ένιωθε ότι έχει βολευτεί σε μια «πατρίδα», τότε «θα έφευγε αμέσως». Το είδος της τέχνης που υπηρετεί ο Φρίελ αναγνωρίζει με απόλυτη συνέπεια τη σημασία της αμφιβολίας, της αβεβαιότητας και της σύγχυσης. Τα λόγια του Χαγκ στις Μεταφράσεις –«η σύγχυση δεν είναι κάτι το ποταπό»- θα μπορούσαν να αποτελούν το έμβλημα του ίδιου του Φρίελ. Η τέχνη του είναι μια τέχνη που αγωνίζεται να δείξει το μυστήριο της ανθρώπινης ζωής. Συχνά κάνει λόγο για το «φορτίο του αμετάδοτου» που ως καλλιτέχνης σε συγκεκριμένα κοινωνικά δεδομένα, κρούει για τον εαυτό του τον κώδωνα του κινδύνου απέναντι στον πειρασμό να επιτρέψει σε μια πλευρά της προσωπικότητάς του να αφανίσει τις άλλες. Αυτό θεωρεί ότι θα ήταν μοιραίο για τον καλλιτέχνη μέσα του, γιατί θα σήμαινε υπεραπλούστευση και άρνηση της σύνθετης πολυπλοκότητας του εαυτού του και του κόσμου: Πρέπει να συνθέσουμε μέσα μας όλα αυτά τα διαφορετικά στοιχείατον πατέρα, τον εραστή, το βιοπαλαιστή, το δημόσιο πρόσωπο και τον ιδιωτικό άνθρωπο – έτσι ώστε αυτά να μπορέσουν με τη σειρά τους να συνθέσουν τον αποφασισμένο καλλιτέχνη. […] Ως συγγραφέας ο Φρίελ είναι ταυτόχρονα μέσα και έξω από την κοινωνία του. Από τη μια ο συνετός και στοργικός σκιτσογράφος ενός αναγνωρίσιμου τοπίου και μιας αναγνωρίσιμης κοινότητας για την οποία γράφει, και από την άλλη, ο κριτικός και αμερόληπτος παρατηρητής που συνειδητά ξεκινά να διαλύσει, να αμφισβητήσει και να υπονομεύσει τα δεδομένα σχήματα των σκέψεων και των αισθημάτων, τις παγιωμένες δομές και τα στερεότυπα μιας συμβατικής αντίληψης.

ELMER ANDREWS (μτφ.: Βίκυ Γεωργιάδου) Αποσπάσματα από την εισαγωγή του βιβλίου The Art of Brian Friel, MacMillan Press, Λονδίνο, 1995 (Θεατρικά Τετράδια, αρ. 32, Φεβρ. 1998)

|19

Έργα για την ιστορία

20|

Αν κανείς εξετάσει ολόκληρη τη συγγραφική παραγωγή του Φρίελ, θα διαπιστώσει ότι σχεδόν παντού λανθάνει η άρνηση της λειτουργίας και της ισχύος της Ιστορίας. Σε μια πρώτη ματιά, τα έργα του φαίνεται να διατρέχουν την Ιστορία και τους αιώνες, ξεκινώντας από τον έκτο αιώνα, στο Εχθρός εκ των έσω, και φτάνοντας μέχρι τη δεκαετία του 1980 στο Χορδή επικοινωνίας. Η περιδιάβαση στην ιστορία υπάρχει βέβαια στα έργα του Φρίελ. Είναι όμως φαινομενική. Στην ουσία τα έργα του διαδραματίζονται στο περιθώριο των σημαντικών ιστορικών γεγονότων της Ιρλανδίας: στην περίοδο της διαμόρφωσης της ιρλανδικής χριστιανοσύνης ως υπερφυλετικής δύναμης με συνέπεια τον αφανισμό του κέλτικου πολιτισμού στο Δημιουργώντας Ιστορία. στην επανάσταση του 1978 και στη συνακόλουθη διάβρωση της ιρλανδικής γλώσσας στις Μεταφράσεις. στην αποκάλυψη της πρόσφατα αμερικανίζουσας Ιρλανδίας στο Φιλαδέλφεια, έρχομαι κοντά σου! και στο Οι έρωτες της Κας ΜακΓκουάιρ. στη σφαγή της Ματωμένης Κυριακής [Bloody Sunday] στην Απελευθέρωση της πόλης. στην πολιτική διαφθορά της Νότιας Ιρλανδίας στο Συνδυασμός Μάντι και στο Χορδή επικοινωνίας. Αν όμως σταθεί κανείς μόνο στο ιστορικό πλαίσιο των έργων του Φρίελ, είναι σαν να τα αντιμετωπίζει ως μια σύνθετη ιστορία της Ιρλανδίας, ή ακόμη περισσότερο, όπως έχουν κάνει πολλοί, σαν να δέχεται ότι έργα όπως το Δημιουργώντας Ιστορία ή οι Μεταφράσεις δεν είναι μόνο ιστορικά έργα, αλλά και έργα για την Ιστορία.

FINTΑN O’TOOLE (μτφ.: Βίκυ Γεωργιάδου) Απόσπασμα από το άρθρο «Making time: From Making History to Dancing at Lugnasa» στον τόμο The Achievement of Brian Friel (επιμ. Alan Peacock), εκδ. Colin Smythe, Gerrards Cross, 1993 (Θεατρικά Τετράδια, αρ. 32, Φεβρ. 1998)

Ένα θέατρο γλώσσας Ο κριτικός Ρίτσαρντ Κήρνυ, συμπεριλαμβάνοντας και τον Φρίελ ανάμεσα στους Ιρλανδούς θεατρικούς συγγραφείς που δημιούργησαν ένα θέατρο γλώσσας – δηλαδή ένα είδος θεάτρου στο οποίο αυτό που λέγεται, ή δεν λέγεται, τείνει να είναι πιο σημαντικό από αυτό που γίνεται επί σκηνής, γράφει: «Τα έργα του Μπράιαν Φρίελ στη δεκαετία του 1980 απασχολούνται όλο και περισσότερο με το πρόβλημα της γλώσσας. Σε τέτοιο βαθμό, ώστε όχι μόνο να είναι ένα θέατρο της γλώσσας αλλά και ένα θέατρο περί γλώσσας. Οι λέξεις έχουν γίνει και η μορφή και το περιεχόμενο των έργων του». Αυτή η εξέλιξη δεν αποτελεί καν έκπληξη, δεδομένης της εμμονής του Φρίελ, από την αρχή ήδη της σταδιοδρομίας του, στα ανταγωνιστικά δικαιώματα των διαφορετικών ομιλιών, διαλέκτων ακόμα και προφορών – η βαριά νεοϋορκέζικη προφορά της Κας ΜακΓκουάιρ λέει περισσότερα για τη μεγάλη παραμονή της σ’ εκείνη την πόλη, αποτελεί θαρραλέα, ενεργητική έκφραση της δυσκολίας της να προσαρμοστεί στην πατρίδα. Στα έργα που ακολουθούν τους Αριστοκράτες καθιερώνεται η γλώσσα ως κεντρικός δραματουργικός παράγοντας. Οι αντιφάσεις στη διήγηση και τη μνήμη που διακρίνονται στις καταθέσεις του Θαυματοποιού, όχι μόνο λειτουργούν ως υπενθυμίσεις της εύθραυστης φύσης των αναμνήσεων και των διηγήσεων, αλλά υπογραμμίζουν, αποκλειστικά σε λεκτικό επίπεδο, ανεπάρκειες και εξαρτήσεις. Ο Ήμον στους Αριστοκράτες, παρ’ όλη τη δύναμη που αντιπροσωπεύει, δεν κατορθώνει να κάνει θαύματα. Είναι ακριβώς προς μια τέτοια φιγούρα που επιστρέφει ο Μπράιαν Φρίελ στο επόμενο έργο του, τον Θαυματοποιό, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Λόνγκέηκρ Θήατερ της Νέας Υόρκης, στις 5 Απριλίου 1979, με το διάσημο Άγγλο ηθοποιό Τζέημς Μέησον να υποδύεται τον θαυματοποιό Φρανκ Χάρντυ. Στο Θαυματοποιό επιχειρείται ένα από τα πιο δύσκολα θεατρικά εγχειρήματα: να ξεδιπλωθεί μια ιστορία αποκλειστικά μέσα από μονολόγους. Μεταξύ του Πρώτου και του Τελευταίου μονόλογου του θαυματοποιού Φρανκ Χάρντυ, αρθρώνονται οι μονόλογοι της γυναίκας του Γκρέης, και του μάνατζέρ του, Τέντυ. Για μια ακόμα φορά, ο Φρίελ έχει δημιουργήσει ένα διαφορετικό είδος θεατρικού έργου, παρουσιάζοντας στο κοινό του ένα τελείως διαφορετικό σύνολο προκλήσεων βασισμένο σε υλικό που λίγη σχέση φαίνεται να έχει με τα προηγούμενα έργα του. Ακριβώς, όμως, με τον ανανεωτικό και διαφορετικό χαρακτήρα του, ο Θαυματοποιός δεν παύει να διευκρινίζει θέματα πολύ γνωστά στα έργα του Φρίελ. ΡΙΤΣΑΡΝΤ ΠΑΪΝ (Από το πρόγραμμα του Θαυματοποιού, Απλό Θέατρο, Αθήνα, 2001-2002)

|21

Ο Mπράιαν Φρίελ και η χρησιμότητα της μνήμης

22|

Πώς βρίσκει τον προσανατολισμό της η συνείδητη ανθρώπινη ζωή ώστε να μπορεί να χαράζει πορεία ανάμεσα σ’ αυτό που ο Χιού Ο’Ντόνελ ονομάζει «ιδιωτικότητες» και εκείνο που η Μπέημπελ Μπάνεγκαλ χαρακτηρίζει «το άλλο πράγμα»; Από τη μια μεριά, υπάρχει η γοητεία κληρονομημένων προσποιήσεων και μιας ανεξήγητα σημαντικής μνήμης και, από την άλλη, η επιτακτική ανάγκη να συμμετέχεις ενεργά στο δημόσιο χώρο του ιστορικού γίγνεσθαι. Πώς μπορεί και πρέπει το περίγραμμα μιας έγκυρης, προσωπικής γλώσσας να σχηματισθεί ανάλογα με το τοπίο των γεγονότων; Στο κάτω κάτω, το ήμισυ της συνείδησης τείνει στην τεμπελιά, επαναπαύεται στο μαξιλάρι της έκτης αίσθησης, στον παραλογισμό παλαιών δεσμών και υπερβολικά αμυντικών χειρονομιών, ακόμα και όταν το άλλο μισό είναι μανιωδώς απασχολημένο με το χείμαρρο της συναισθηματικής ανισότητας, με διασυνδέσεις και μηχανορραφίες στις σχέσεις, με το χώρο όπου οι συμβιβασμοί αφθονούν, ενώ επαγρυπνά και για την καλή διαγωγή της φυλής. Κανείς δεν ακριβολογεί περισσότερο στην έκφραση αυτής της κοινής αμηχανίας από το Μπράιαν Φρίελ. Δίνει μια απόλυτα γνώριμη ανατομία της κοινωνικής ζωής, της οικιακής ζωής, της συναισθηματικής ζωής – τρυφερής, μπερδεμένης και αυστηρής – των ημιαγροτών που κατοικούν στις μικρές πόλεις και των ανθρώπων των πόλεων που απροσδόκητα καταλήγουνε στο Γκιλντ Χολ, ή σε κάποιο αρχαιολογικό χώρο ή στο Ευγενικό νησί. Ο Φρίελ γνωρίζει τους ανθρώπους αυτούς. γνωρίζει και τους δαίμονές τους, απόλυτα. Αλλά εξίσου γνωρίζει, σύμφωνα με τα διαφωτιστικά λόγια του Σήμους Ντην, ότι αυτό με το οποίο ζούνε δεν είναι και αυτό για το οποίο ζούνε. Τους περιορισμούς των ηθικών αρχών και των κοινωνικών συμπεριφορών της ιρλανδικής ζωής τα εισπράττουν σαν ένα σύνολο αντανακλαστικών και προειδοποιήσεων, αλλά η αίσθηση που έχουν για το ύστατο νόημά τους φτάνει σαν ένα βασανιστικό άγγιγμα μιας ελευθερίας πέρα από τη χλωμάδα του συνηθισμένου, πέρα από τη ρουτίνα της καθημερινότητας. Ίσως, επομένως, μπορούμε να πούμε ότι η δουλειά του Μπράιαν Φρίελ είναι πάντα ευαισθητοποιημένη στην αίσθηση του κενού ανάμεσα στην πραγματικότητα του γεγονότος και την πραγματικότητα της φαντασίας και ότι, επομένως, στα γραπτά του αποτυπώνονται οι διάφορες εντάσεις, οι παραβιάσεις και οι παραμορφώσεις που προκύπτουν όταν περάσουμε τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας. ΑΛΑΝ ΠΗΚΟΚ (Από το πρόγραμμα Ο Θαυματοποιός, Απλό Θέατρο, Αθήνα, 2001-2002)

ΤΟ ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΗ ΛΟΥΝΑΣΑ από τον ΘΟΚ

Ένα από τα καλύτερα και δημοφιλέστερα έργα του Φρίελ, ανέβηκε από τον ΘΟΚ, στις 26 Φεβρουαρίου 1994. Το έργο παίχτηκε σε μετάφραση Τιτίκας Νικηφοράκη, σκηνοθεσία Χρίστου Σιοπαχά (με βοηθό σκηνοθέτη τον Τάσο Αναστασίου), με σκηνικά και κοστούμια του Άγγελου Αγγελή, μουσική Χρήστου Πίττα και με χορογραφία της Μαρίας Μέση-Αγγελίδου. Τους ρόλους ερμήνευσαν: Μάικλ: Κώστας Βήχας Κρις: Χριστίνα Παυλίδου Μάγκυ: Λένια Σορόκου Αγνή: Σοφία Καλλή Ρόζυ: Έλενα Παπαδοπούλου Καίτη: Αννίτα Σαντοριναίου Τζακ: Σπύρος Σταυρινίδης Τζέρυ: Ανδρέας Τσουρής

|23

ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΤΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΣΚΗΝΕΣ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ

Δυο-δυο στη Σουίτα του Ρέυ Κούνεϋ

Δύο όμοιες διπλανές σουίτες ενός ξενοδοχείου, ένας υπουργός που συμμετέχει σε σύσκεψη για την αντιμετώπιση της πορνογραφίας αλλά σπεύδει να απατήσει τη γυναίκα του, η οποία είναι έτοιμη να κάνει το ίδιο για να διασκεδάσει την πλήξη της, ενώ ένας κατακαημένος γραμματέας τρέχει και δεν φτάνει, προσπαθώντας να καλύψει τα συζυγικά ατοπήματα.

24|

Αυτοί και άλλοι χαρακτήρες, όπως το προσωπικό του ξενοδοχείου, η γραμματέας της Πρωθυπουργού και ο ανυποψίαστος άνεργος ηθοποιός σύζυγός της, μπλέκονται σε παρεξηγήσεις, αιφνιδιασμούς και απρόοπτα ροζ σκάνδαλα που πρέπει να κουκουλωθούν. Μια ταχύτατη κωμωδία, γεμάτη αστείες καταστάσεις, με μια δόση πολιτικής σάτιρας για τον πουριτανισμό των πολιτικών από τη μια και τη διαφθορά και την επιπολαιότητά τους από την άλλη. Όλ’ αυτά, με περιρρέουσα ατμόσφαιρα τη θατσερική Αγγλία, δίνουν τον τόνο στη νέα παραγωγή της Κεντρικής Σκηνής του ΘΟΚ, Δυο-δυο στη σουίτα, γραμμένη από τον μαιτρ της φαρσικής κωμωδίας Ρέυ Κούνεϋ, που υπόσχεται μια ευχάριστη, ανάλαφρη βραδιά γεμάτη γέλιο.

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Άννα Βαρβαρέσου Σκηνοθεσία: Μόνικα Βασιλείου Σκηνικά-Κοστούμια: Χάρης Καυκαρίδης Μουσική Επένδυση: Αργυρώ Χριστοδουλίδου Σχεδιασμός Φωτισμών: Γιώργος Κουκουμάς

Ερμηνεύουν (με σειρά εμφάνισης)

Χρύσανθος Χρυσάνθου (Εξοχότατος Ρίτσαρντ Γουίλεϋ) Ιωάννα Καμμένου (Πάμελα Γουίλεϋ) Ανδρέας Τσουρής (Διευθυντής του ξενοδοχείου) Μιχάλης Μουστάκας (Γκαρσόνι) Έλενα Δημητρίου (Λίλυ Τσάτερτον) Σταύρος Λούρας (Τζωρτζ Μπίγγντεν) Μήδεια Χάννα (Μαρία) Ηλέκτρα Φωτιάδου (Τζένιφερ Μπρίστοου) Αχιλλέας Γραμματικόπουλος (Έντουαρντ Μπρίστοου)

•Λευκωσία: Δημοτικό Θέατρο | Τακτικές παραστάσεις: κάθε Σάββατο & Κυριακή •Λεμεσός: Θέατρο Ριάλτο | Πέμπτη 24 & Παρασκευή 25 Ιανουαρίου •Λάρνακα: Δημοτικό Θέατρο | Πέμπτη 7 Φεβρουαρίου •Πάφος: Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο | Παρασκευή 8 Φεβρουαρίου Έναρξη παραστάσεων: 8.30 μ.μ.

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΣΚΗΝΗ

Beauty mark

Μια παραγωγή circus cabaret βασισμένη σε μια ιδέα του Γιώργου Χριστοδουλίδη Μια ακόμα πειραματικού χαρακτήρα παραγωγή ανεβαίνει από την αντίστοιχη σκηνή του ΘΟΚ. Πρόκειται για ένα θέαμα που συνδυάζει το θέατρο με τη μουσική και το χορό, σχεδιασμένο για πέντε ηθοποιούς-performers και τρία όργανα: πιάνο, τσέλο και ντραμς. Οι συντελεστές αυτοσχεδιάζουν με αφορμή πολλά κείμενα, θεατρικά αλλά και ποιητικά, πεζογραφικά, φιλοσοφικά για να καταλήξουν στο κείμενο της παράστασης. Η διαδικασία των δοκιμών θα περάσει μέσα από μεθόδους δουλειάς που σχετίζονται με την κινητοποίηση της ενέργειας του ηθοποιού και αξιοποιούν τεχνικές της ανατολικής φιλοσοφίας. Θεματικός άξονας είναι το αιώνιο θέμα της αναζήτησης της ομορφιάς, σε σχέση με τις έννοιες σχήμα, άσχημο, φθορά, ματαιοδοξία, ψεύτικο, αληθινό. Με χιουμοριστική προσέγγιση σατιρίζει τα κατασκευασμένα πρότυπα της εποχής μας, που βρίσκονται στον αντίποδα της κυρίαρχης ανάγκης του ανθρώπου να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Η όλη σύλληψη βασίζεται σε μια ιδέα του Γιώργου Χριστοδουλίδη. Τη σκηνική πραγμάτωση ανέλαβε ο νέος σκηνοθέτης Σπύρος Χαραλάμπους [γνωστός μας από το Ημερολόγιο ενός τρελού (μουσικού), με τον Μάριο Ιωάννου]. Το circus cabaret είναι ένα είδος θεάτρου ή performance που συνθέτει την ακρίβεια, το ραφιναρισμένο θέαμα του τσίρκου και το (γερμανικό) καμπαρέ, με το καταλυτικό χιούμορ και τα αιχμηρά κείμενα.

|25

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σκηνοθεσία: Σπύρος Χαραλάμπους Μουσική-Στίχοι: Γιώργος Χριστοδουλίδης Σκηνικά-Κοστούμια: Ιωσήφ Χατζηκυριάκος Χορογραφία: Μελίνα Αργυρίου Σχεδιασμός Φωτισμών: Καρολίνα Σπύρου

Performers

Μυρτώ Κουγιάλη Ερμίνα Κυριαζή Γιάννης Λάζαρης Λέα Μαλένη Στέλα Φυρογένη Στέφανος Μελετίου (ντραμς) Ελένη Καπλάνη (τσέλο) Γιώργος Χριστοδουλίδης (πιάνο)

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

•Λευκωσία: Θέατρο Αγοράς Αγίου Ανδρέα | Επίσημη πρώτη: Τετάρτη 27 Φεβρουαρίου Τακτικές παραστάσεις: κάθε Τρίτη & Τετάρτη •Λάρνακα: Δημοτικό Θέατρο | Πέμπτη 20 Μαρτίου •Λεμεσός: Θέατρο Ριάλτο | Παρασκευή 28 Μαρτίου •Πάφος: Παττίχειο Δημοτικό Θέατρο | Παρασκευή 18 Απριλίου Έναρξη παραστάσεων: 8.30 μ.μ.

ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΤΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΣΚΗΝΕΣ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΚΗΝΗ

Οι Φασούληδες του Κατσιπόρα του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα σε διασκευή Γιάννη Καλατζόπουλου

26|

Από τι είναι φτιαγμένος ο κακός Κριστομπάλ; Τι του σκαρώνει ο δαιμόνιος κουρέας Φιγκαρό; Τι μπορεί να κάνει κανείς για την αγάπη; Πόσο λυπημένη είναι η Ροζίτα που την παντρεύουν με το ζόρι; Γιατί θύμωσε ο Κοκολίκο; Ο Κουρρίτο υποφέρει από έρωτα; Πολλές ταλαιπωρίες θα περάσουν οι ήρωες του έργου αλλά στο τέλος, με τη βοήθεια των κατοίκων της πόλης, ο αμοιβαίος έρωτας των δύο νέων θα στεφθεί νικητής και η βία θα κατατροπωθεί. Όλα αυτά παρακολουθούν οι μικροί και μεγάλοι θεατές του νέου έργου της Παιδικής Σκηνής του ΘΟΚ, όπου παρουσιάζεται το έργο του μεγάλου Ισπανού θεατρικού συγγραφέα Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, όπως το διασκεύασε για παιδιά ο έμπειρος σκηνοθέτης του παιδικού θεάτρου Γιάννης Καλατζόπουλος. Το χαριτωμένο έργο θα παρουσιαστεί σε μια παράσταση γεμάτη μουσική, χορό και τραγούδι, όπου το σκηνικό είναι ένα παιχνίδι και οι ηθοποιοί, κούκλες που ζωντανεύουν. Σκηνοθέτης είναι ο Ισίδωρος Σιδέρης, που έχει έρθει από την Ελλάδα γι’ αυτή την παραγωγή. Το κυπριακό κοινό τον γνωρίζει ήδη, από τις επιτυχείς συνεργασίες του σε θερινές, κυρίως, παραγωγές, με την ιδιότητα του χορογράφου.

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

•Λευκωσία: Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας Επίσημη πρώτη: Κυριακή 10 Φεβρουαρίου Τακτικές παραστάσεις: κάθε Κυριακή Έναρξη παραστάσεων: 10.30 π.μ.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σκηνοθεσία: Ισίδωρος Σιδέρης Σκηνικά-Κοστούμια: Δήμητρα Χριστοδούλου Μουσική: Γιούρι Στούπελ Χορογραφία: Ισίδωρος Σιδέρης Σχεδιασμός Φωτισμών: Γιώργος Κουκουμάς Βοηθός Σκηνοθέτη: Χριστιάνα Λάρκου Βοηθός Χορογράφου: Κατερίνα Λούρα

Ερμηνεύουν (με αλφαβητική σειρά)

Ριάνα Αθανασίου (Ώρα-Τσιγγάνα γκαρσόνα) Ματθαίος Βενετσάνος (Λιγοψύχης[Τσαγγάρης]-Νέος) Θανάσης Δρακόπουλος (Πατέρας-Φίγκαρο [Μπαρμπέρης]-Παλικάρι) Χριστίνα Κωνσταντίνου (Ταβερνιάρισσα Συννεφοτρομάρα-Υπηρέτης) Χριστιάνα Λάρκου (Κουνούπης) Κατερίνα Λούρα (Δόνια Ροζίτα- Τσιγγάνα) Νίκανδρος Σαββίδης (Κουρρίτο) Σώτος Σταυράκης (Κοκολίκος) Χριστόφορος Χριστοφόρου (Κριστομπάλ)

EΠΟΜΕΝΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΘΟΚ

Καυτός Πάγος

ΝΕΑ ΣΚΗΝΗ

της Μπράιονι Λέιβερι Σκηνοθεσία: Τάκης Τζαμαργιάς Πρεμιέρα: 7 Μαρτίου 2008

Η Νάνσυ χάνει τη μικρή της κόρη, που έπεσε θύμα κακοποίησης από έναν διαταραγμένο κατά συρροήν δολοφόνο. Μια ψυχίατρος μελετά την περίπτωση του δολοφόνου ενώ βιώνει το δικό της πένθος. Η συνάντηση των τριών αυτών προσώπων θα θρυμματίσει το παγωμένο τοπίο της ψυχής τους. Ένα βαθιά ανθρώπινο έργο που επικεντρώνεται στην έννοια του δικαίου στο σύγχρονο κόσμο, της τιμωρίας και της συγχώρεσης και αναζητά την αγάπη. |27

Βρικόλακες

KENTΡIKH ΣΚΗΝΗ

του Ερρίκου Ίψεν

Σκηνοθεσία: Γιάννης Ιορδανίδης Πρεμιέρα: 15 Μαρτίου 2008 Το σπουδαίο έργο του Νορβηγού δραματουργού καταπιάνεται με τα αδιέξοδα που δημιουργεί το κοινωνικό ψεύδος και ο χωρίς νόημα συμβιβασμός στις αστικές νόρμες: η κυρία Άλβινγκ θυσίασε τη ζωή της στο όνομα του καθωσπρεπισμού και της αξιοπρέπειας αλλά η ανίατη ασθένεια του γιου, στον οποίο αφιέρωσε όλη τη ζωτικότητά της, είναι εν τέλει το σύμπτωμα μιας άρρωστης κοινωνίας. Το ρόλο της κυρίας Άλβινγκ θα ερμηνεύσει η Δέσποινα Μπεμπεδέλη, μετά από πολλά χρόνια απουσίας από τις σκηνές του ΘΟΚ. Από την τηλεοπτική μεταφορά του έργου σε παραγωγή BBC. O Kenneth Branagh και η Judi Dench.

ΕΡΓΑ ΠΟΥ ΑΝΕΒΑΖΟΥΝ ΘΕΑΤΡΑ ΠΟΥ ΕΠΙΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΘΟΚ ΣΑΤΙΡΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

Πολιτιστικό Κέντρο «Βλαδίμηρος Καυκαρίδης» Γωνία Αθηνών και Σερρών 3, Στρόβολος τηλ. 22312940, 22421609

ΚΥΡΙΑ ΣΚΗΝΗ «ΤΟ ΑΤΑΙΡΙΑΣΤΟ ΖΕΥΓΑΡΙ»

του Νηλ Σάιμον Σκηνοθεσία: ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΥΚΑΡΙΔΗΣ

ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΚΗΝΗ «ΘΡΙΑΜΒΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ»

του Σερζ Κρίμπυς Σκηνοθεσία: ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΥΚΑΡΙΔΗΣ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΚΗΝΗ «ΤΑ ΔΥΟ ΜΑΓΕΜΕΝΑ ΔΕΝΤΡΑΚΙΑ»

ΘΕΑΤΡΟ ΕΝΑ

Λεωφόρος Αθηνάς 4, Λευκωσία τηλ. 22348203, 22439838 (ώρες γραφείου)

ΚΥΡΙΑ ΣΚΗΝΗ «ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΟΙ ΚΛΑΙΝΕ»

του Αντρέα Αραούζου Σκηνοθεσία: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΤΣΙΚΟΣ

Β΄ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΘΕΑΤΡΟ ΕΝΑ ΛΕΜΕΣΟΥ «CABARET»

βασισμένο στη νουβέλα του Κρίστοφερ Ίσεργουντ Goodbye to Berlin Σκηνοθεσία: ΑΝΔΡΕΑΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

του Ευγένιου Σβαρτς Σκηνοθεσία: ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΑΥΚΑΡΙΔΟΥ 28|

Ε.Θ.Α.Λ.

ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΑΛΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ «Η ΚΑΜΠΥΛΗ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ»

ΚΥΡΙΑ ΣΚΗΝΗ «Η ΚΛΗΣΗ ΣΑΣ ΠΡΟΩΘΕΙΤΑΙ στο φωνοκιβώτιο του συνδρομητή που καλέσατε»

Τεχνοχώρος Λεωφόρος Φραγκλίνου Ρούσβελτ 76, Ακίνητα Δήμου, Κτίριο Α’, Λεμεσός τηλ. 25877827

(La Curva de la Felicidad) των Εδουάρδο Γκαλάν και Πέδρο Γκόμεθ Σκηνοθεσία: ΜΗΝΑΣ ΤΙΓΚΙΛΗΣ

«ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ»

της Λένας Διβάνη Σκηνοθεσία: ΓΙΩΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΚΗΝΗ

«ΜΗ ΣΚΟΤΩΝΕΙΣ ΤΗ ΜΑΜΑ»

της Σάρλοτ Κήτλυ Σκηνοθεσία: ΜΑΡΙΑ ΜΑΝΝΑΡΙΔΟΥ ΚΑΡΣΕΡΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΚΗΝΗ «ΜΑΤΙΑΣ Ο ΠΡΩΤΟΣ»

της Άλκης Ζέη Σκηνοθεσία: ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΗ

Λεωφόρος Γεώργιου Γρίβα Διγενή, Λάρνακα τηλ. 24637952

του Χαλ Σάλγουιν Σκηνοθεσία: ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ

ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΚΗΝΗ «Η ΜΑΡΙΧΟΥΑΝΑ ΤΗΣ ΜΑΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΓΛΥΚΙΑ»

του Ντάριο Φο Σκηνοθεσία: ΜΑΡΙΑ ΜΑΝΝΑΡΙΔΟΥ-ΚΑΡΣΕΡΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΥΠΡΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ-ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Προϊστάμενος Διοικήσεως και Προσωπικού ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ Λογιστής ΣΑΒΒΑΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ

Βοηθητικές Υπηρεσίες Διοικητικού Προσωπικού ΠΕΤΡΟΣ ΚΟΥΛΕΡΜΟΥ ΕΛΕΝΗ ΖΑΦΕΙΡΗ ΑΜΑΛΙΑ ΚΥΡΙΑΚΙΔΟΥ ΗΛΙΑΝΑ ΦΛΩΡΙΔΟΥ

Λειτουργός Θεατρικής Ανάπτυξης ΜΑΡΙΝΑ ΜΑΛΕΝΗ

Συνεργάτις Θεατρολόγος ΑΝΤΡΗ Χ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Λειτουργός Εκδόσεων/ Δημοσίων Σχέσεων ΜΑΡΙΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Λειτουργός Οργάνωσης και Προγραμματισμού Παραστάσεων και Περιοδειών ΜΑΓΔΑΛHΝΗ ΜΑΚΑΡ Γραμματειακός Λειτουργός ΓΙΟΛΑ ΔΑΦΝΙΔΟΥ Λογιστικοί Λειτουργοί ΡΟΔΟΥΛΑ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΟΥΡΣΑΡΗ Βοηθοί Γραμματειακοί Λειτουργοί ΘΑΛΕΙΑ ΙΩΑΝΝΟΥ (ΙΔΙΑΙΤ. ΔΙΕΥΘ.) ΘΕΜΙΣ ΣΩΖΟΥ ΑΘΗΝΑ ΧΑΤΖΗΙΩΑΚΕΙΜ ΑΝΤΡΗ ΧΑΤΖΗΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΤΑΦΥΛΑΡΗ Ταμίας Θεάτρου ΕΛΕΝΗ ΚΟΥΤΟΥΡΗ Αποθηκάριοι ΦΩΤΗΣ ΜΥΘΙΛΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΣΑΡΑΝΤΗ Βοηθός Γραφείου ΝΙΚΟΣ ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ Έκτακτοι Βοηθοί Γραμματειακοί Λειτουργοί ΝΙΚΗ ΜΟΥΡΟΥΖΗ ΑΝΤΡΗ ΣΙΜΩΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΑΓΓΕΛΗ

Τεχνικός Προϊστάμενος/ Συντονιστής ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΙΩΤΗΣ Διευθυντής Σκηνής ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΑΧΙΛΛΕΩΣ Υπεύθυνος Ξυλουργικού Εργαστηρίου ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΡΚΟΥ Ανώτερος Φωτιστής ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΚΟΥΜΑΣ Ανώτερος Τεχνικός/ Μηχανικός Σκηνής ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ Βοηθός Διευθυντής Σκηνής ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΣΑΒΒΑ Τεχνικοί / Μηχανικοί Σκηνής ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΟΣ ΚΑΡΑΓΩΓΕΑΣ ΠΕΤΡΟΣ ΛΟΥΚΑ ΛΥΣΑΝΔΡΟΣ ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ ΔΩΡΟΣ ΤΣΟΛΑΚΗΣ Φωτιστής ΚΑΡΟΛΙΝΑ ΣΠΥΡΟΥ Φροντιστής ΣΠΥΡΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ Βοηθοί Σκηνής ΜΑΡΙΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΚΩΣΤΑΣ ΜΕΝΟΙΚΟΥ ΧΑΡΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ

Τεχνικός Ήχου ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΗ Κόπτρια/Ράπτρια/ Βεστιαρίστρια ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΓΕΡΟΛΕΜΙΔΟΥ Ενδύτριες ΜΗΛΙΤΣΑ BΙΚΤΩΡΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΧΑΡΟΥΣ ΜΑΡΙΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ Βοηθητικές Υπηρεσίες ΑΝΔΡΕΑΣ ΙΟΡΔΑΝΟΥΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΤΑΥΡΟΥ ΑΝΝΑ ΚΥΖΑ ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΧΑΤΖΗΙΩΑΚΕΙΜ ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΖΟΓΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΟΝΙΚΑ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΣΑΒΒΑ Θυρωροί/Ταξιθεσία ΛΟΥΗΣ ΚΟΝΙΑΛΗΣ ΚΟΥΛΗΣ ΦΕΡΕΚΙΔΗΣ ΜΑΡΙΟΣ ΚΟΝΙΑΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΑΓΙΑ ΠΑΝΑΓΗ ΦΑΙΗ ΑΡΟΤΗ ΜΑΡΙΑ ΑΡΕΣΤΗ ΡΙΤΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΞΑΝΘΗ ΟΜΗΡΟΥ ΑΝΤΩΝΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ΜΑΡΙΑ ΧΑΤΖΗΣΟΛΩΜΟΥ ΧΡΥΣΤΑΛΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥ

|29

Έκδοση ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΥΠΡΟΥ Γενική Επιμέλεια ΜΑΡΙΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Επιλογή Κειμένων ΑΝΤΡΗ Χ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 30|

Σχεδιασμός Προγράμματος - Αφίσας ΑΝΝΑ ΦΩΤΙΑΔΟΥ Διόρθωση κειμένων ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ Εκτύπωση ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΑ ΣΤΑΥΡΙΝΙΔΗΣ ΛΤΔ.