Onverklaarbare onvruchtbaarheid jaren, tevergeefs zwanger te worden. “We weten dat stellen die al lange tijd proberen zwanger te worden minder plezier beleven aan seks. Veel stellen raken ook het vertrouwen in hun eigen vermogen van natuurlijke conceptie kwijt. Seks is een taak geworden, een opdracht die moet leiden tot een zwangerschap. Daar komt stress bij kijken. En dat helpt niet. Stellen hebben minder zin, doen het minder vaak, en hebben geen lol meer in seks”, verklaart onderzoeker Inge Custers, net als Eline Dancet verbonden aan het Centrum voor Voort plantingsgeneeskunde in het AMC.
Onplezierige boodschap
Uit onderzoek is gebleken dat voor koppels met onverklaarde verminderde vruchtbaarheid en een goede prognose een afwachtend beleid even effectief is als een hormoonbehandeling gecombineerd met inseminaties. De kans op een zwangerschap is net zo groot. Maar als je ervoor kiest om meteen met behandeling te beginnen, ontstaan meer tweelingzwangerschappen. Vanwege de risico’s die hieraan kleven, is dat onwenselijk. Het credo luidt dan ook om het eerst minstens een half jaar of een jaar zelf te proberen. “Voor veel stellen is dat een onplezierige boodschap. Zij presenteren zich bij ons met een probleem, en wij sturen ze weer naar huis met de mededeling ‘probeer het nog maar eens’”, zegt Custers. De onderzoekers gaan zich daarom de komende drie jaar richten op het onder steunen van deze stellen om weer een ontspannen seksleven te krijgen. Concreet betekent dat dat deelnemers in de onderzoeksgroep gedurende een halfjaar online seks-counseling krijgen. Samen met AMC-seksuologe Ellen Laan stelden Custers en Dancet een programma samen. Koppels zullen online modules volgen van twee weken waarin zij tips en oefeningen krijgen om hun seksbeleving weer plezierig te maken. Dat gaat verder dan sekstips. Denk aan mindfulness- en communicatie-oefeningen. Aan het eind van elke module kunnen zij, anoniem, met andere deelnemers chatten over hun ervaringen. Ook kunnen de stellen die counseling krijgen mailen met een interventionist. Custers: “Dat is één van ons. Ze kunnen alle vragen stellen die ze willen over hun seksualiteit, hun zorgen, zwangerschap en dergelijke.”
Biologisch aannemelijk
De hypothese is dat als seks (weer) plezierig is, je er meer zin in hebt en het vaker doet. En de onderzoekers vermoeden dat fijne seks uiteindelijk leidt tot een hogere
11
kans op een zwangerschap. “Dat is ook biologisch aannemelijk. De kwaliteit van het sperma, diverse hormonen en het vrouwelijk orgasme zijn van belang bij het zwanger worden, en worden allemaal beïnvloed door de mate van opwinding. En die wordt weer beïnvloed door je beleving van seks”, stelt Custers. Dancet: “Natuurlijk hadden we in het onderzoek kunnen kiezen voor een focus op ‘timing’ van seks om de kans op conceptie te vergroten. Maar dat betekent juist een nadruk op presteren. Dan heb je kans op stress, of bijvoorbeeld op moeite met het krijgen van een erectie of geen zin meer hebben. En dat draagt uiteraard niet bij aan de kans op een zwangerschap.”
Leemte
Terwijl de onderzoeksgroep counseling krijgt, volgt de controlegroep het gewone advies op, namelijk het nog eens minstens een half jaar alleen proberen op de ‘natuurlijke’ manier zonder aanvullende begeleiding. “Er is wat dat betreft in het vakgebied van de voortplantingsgeneeskunde een leemte; voor deze stellen zijn helemaal geen richtlijnen. We sturen ze naar huis, zonder advies, zonder richting”, zegt Custers. Wellicht leidt het onderzoek tot het opvullen van deze leemte. De online counseling zou een handreiking kunnen zijn voor deze stellen. En, mocht de hypothese van Custers en Dancet kloppen, dan kan het leiden tot meer spontane zwangerschappen. Maar zal het werken, sekscounseling online? En zal het werkelijk de kans op zwangerschap vergroten? “Nog niet eerder is een onderzoek naar seksuele beleving in relatie tot vruchtbaarheid zo groots opgezet.
We weten dat er in het verleden kleine studies gedaan zijn die in de richting wezen van een relatie tussen seksueel functioneren en vruchtbaarheid. Stellen kregen dan faceto-face counseling, en het bleek dat zij een grotere kans op succesvolle zwangerschap hadden. Maar de onderzoeken waren klein. We weten ook dat online sekscounseling op andere gebieden, zoals bijvoorbeeld bij oncologie, net zulke goede resultaten oplevert als face-to-face-counseling. Maar het blijft natuurlijk spannend. Ons idee is: naar een seksuoloog gaan is óók een enorme drempel. Juist de veiligheid van thuis, in je eigen tijd de modules doorlopen, werkt drempelverlagend.” Tijdens het onderzoek wordt de stellen gevraagd om een sekslog bij te houden. Dat is een online kalender waarin zij kunnen aangeven wanneer zij seks hebben gehad en hoe ze het hebben beleefd. Daarnaast krijgen beide groepen bij het begin van de stu die en na drie en zes maanden vragenlijsten over hun seksueel functioneren en psychosociaal welbevinden (bijvoorbeeld hoeveel stress ze ervaren). Op die manier hopen de onderzoekers te kunnen monitoren wat de invloed van de counseling is op de beleving van seks. “We denken nu dat de stellen die in de counselinggroep zitten meer kans zullen hebben op een succesvolle zwangerschap.” ZonMW honoreerde deze zomer het onderzoeksvoorstel. Criteria: het moest een nieuwe interventievorm zijn, geschikt voor alle lagen van de bevolking en inzetbaar in heel Nederland. Het onderzoek begint rond de jaarwisseling.
AMC Magazine