Page 1

KULTURA A PŁEĆ IEIAK UAM 2015/2016 dr Agata Stanisz


Informacje ogólne Nazwa modułu kształcenia: Kultura a płeć Rodzaj modułu kształcenia: obowiązkowy Kierunek studiów: Etnologia i antropologia kulturowa Poziom studiów : I stopień

Rok studiów : III rok Semestr : letni 2015/2016 Rodzaje zajęć i liczba godzin : 30 h wykładów Liczba punktów ECTS : 4 Prowadząca: dr Agata Stanisz (stanisz@amu.edu.pl)


Cele modułu kształcenia • Przekazanie wiedzy na temat teoretycznych i praktycznych zastosowań kategorii płci kulturowej w antropologii kulturowej oraz w badaniach z zakresu nauk społecznych i humanistycznych. • Prezentacja różnorodnych teorii dotyczących kulturowego zróżnicowania płci. • Przekazanie wiedzy dotyczącej studiów nad płcią kulturową oraz antropologii feministycznej.


Zaznajomienie studentów z niejednoznacznościami kategorii płci biologicznej i kulturowej.

Przekazanie wiedzy na temat społecznego i performatywnego konstruowania kategorii kobiecości i męskości w różnych kontekstach kulturowych.

Przekazanie wiedzy na temat ścisłego powiązania między koncepcją płci kulturowej a studiami nad pokrewieństwem i rodziną.

Przekazanie wiedzy na temat relacji między płcią, religią, językiem i państwem.


Sposób zaliczenia przedmiotu 1. a)

b) c)

Przygotowanie do zajęć: Przygotowanie diagnozy nt. zagadnienia płci kulturowych w wybranych aspektach życia społecznego w Polsce (praca w grupach): zajęcia nr 2 i 3 (2.03 oraz 09.03) Przeczytanie powieści s-f U. LeGuin „Lewa ręka ciemności”: zajęcia nr 4 (16.03) Przygotowanie i prezentacja wybranego tekstu na zajęciach (2 lub 3 osoby): zajęcia nr 5-14

2. Przygotowanie 15 minutowego referatu na wybrany temat w ramach 3 Minikonferencji Antropologicznej „O płci kulturowej” (2 osoby): zajęcia nr 15 (08.06.2016)

Uwaga: Obecność na wykładzie nie jest obowiązkowa, aczkolwiek: a) W trakcie zajęć będzie puszczana lista uczestników na użytek prowadzącej (rozliczenie z przeprowadzonych zajęć); lista nie ma wpływu na ocenę końcową b) Studentka/student musi być na zajęciach, na które zobowiąże się przygotować diagnozę oraz wybrany tekst. W razie złego losu (choroba, wyjazd etc.) należy się zamienić z kimś tekstem (studenci uzgadniają zamianę tekstu między sobą) -

Deadline na ostateczne przedstawienie tematu referatu to 30.03.2016

-

Niestawienie się w ustalonym terminie na konferencji będzie skutkowało oceną niedostateczną (oczywiście z możliwością późniejszej poprawki ). Poprawka przedmiotu = egzamin ustny na podstawie wskazanych lektur


Po zakończeniu przedmiotu studentka/student: • Rozumie różnicę pomiędzy kategorią płci biologicznej i kulturowej. • Rozumie mechanizmy konstruowania społecznego i performatywnego płci w różnych kontekstach kulturowych. • Potrafi posłużyć się kluczowymi kategoriami z zakresu studiów nad płcią kulturową oraz antropologią feministyczną. • Jest świadomy głębokich powiązań pomiędzy płcią kulturową a innymi polami rzeczywistości społecznokulturowej.


• • •

Potrafi zdekonstrować mechanizmy wytwarzania i kontestowania płci kulturowej. Potrafi kreatywnie zintegrować różne perspektywy badacze i teoretyczne dotyczące zagadnienia płci. Orientuje się w rozwoju zainteresowań płcią kulturową nie tylko na gruncie antropologii ale także innych nauk społecznych i humanistycznych. Potrafi świadomie wychwycić, opisać i zdiagnozować zjawiska relacji między płcią kulturową a innymi fragmentami rzeczywistości społeczno-kulturowej.


Treści zajęć

1. 2. 3. 4. 5.

Zajęcia organizacyjne: omówienie tematów zajęć i warunków zaliczenia, wstępne przydzielenie tematów referatów, przydzielenie tekstów do prezentacji. Warsztat: praca nad wyobrażeniami i wiedzą Zajęcia konwersatoryjne cz. 1: gdzie skrywa się gender? Diagnoza gender w wybranych aspektach życia społecznego w Polsce Zajęcia konwersatoryjne, cz. 2: gdzie skrywa się gender? Diagnoza gender w wybranych aspektach życia społecznego w Polsce Gender studies i dyskursy cz. 1: nomenklatura Gender studies i dyskursy cz. 2: nomenklatura


6. Spotkanie z autorką ustawy o uzgodnieniu płci, prawniczką – Karoliną Jankowską 7. Płeć w naukach społecznych cz. 1 8. Płeć w naukach społecznych cz. 2 9. Antropologia feministyczna cz. 1 10. Antropologia feministyczna cz. 2 11. Mężczyźni i kobiety: Margaret Mead o płci 12. Nowe studia nad pokrewieństem 14. Płeć w kulturze ludowej lub płeć w sztuce współczesnej 15. III Minikonferencja Antropologiczna O płci kulturowej


Literatura obowiązkowa • • • •

Antropologia seksualności. Teoria. Etnografia. Zastosowanie. Red. Agnieszka Kościańska. Warszawa: Wydawnictwo UW, 2012. Encyklopedia gender. Płeć w kulturze. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca, 2014 Gender. Perspektywa Antropologiczna. Tom 1. Red. Renata E. Hryciuk, Agnieszka Kościańska. Warszawa: Wydawnictwo UW, 2007. Gender. Perspektywa Antropologiczna. Tom 2. Red. Renata E. Hryciuk, Agnieszka Kościańska. Warszawa: Wydawnictwo UW, 2007. Howell Signe, Melthuus Marit. Studia nad pokrewieństwem, osobą ludzką czy nad płcią kulturową. Przeł. Agnieszka Kościańska. W: Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Red. Marian Kempny, Ewa Nowicka. Warszawa: PWN, 2005, s. 309-339. Moore Henrietta L. Płeć kulturowa i status – wyjaśnienie sytuacji kobiet. Przeł. Anna Ostrowska. W: Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Red. Marian Kempny, Ewa Nowicka. Warszawa: PWN, 2005, s. 309-339.


Terminy zajęć • • • • • • • • • • • • • • •

24.02.2016 02.03.2016 09.03.2016 16.03.2016 23.03.2016 30.03.2016 06.04.2016 13.04.2016 20.04.2016 27.04.2016 11.05.2016 18.05.2016 25.05.2016 01.06.2016 08.06.2016


POZOSTAŁA LITERATURA

Aguilar Delia D. Questionable claims: colonialism redux, feminist style. Race and Class 2000, vol. 41, nr 3, s. 1-12.

Banerjee Sikata. Gender and nationalism. The masculinization of hinduism and female political participation in India. Women’s Studies International Forum2003, vol. 26, nr 2, s. 167 – 179.

Between the Lines. Listening to Female Factory Workers in China. Report. 2013. http://www.bsr.org/reports/bsr_female_factory_workers_china_en.pdf (dostęp 18.08.2013).

Brickell Chris. Heroes and Invaders: gay and lesbian pride parades and the public/private distinction in New Zealand media account. Gender, Place and Culture 200, vol. 7, nr 2, s. 163–178, 2000.

Butler Judith. Bodily Inscriptions, Performative Subversions. W: Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. New York: Routledge, 1990, s. 416-422.

Butler Judith. Undoing gender. New York: Routledge, 2004.

Clark Christina A. To Kneel or Not to Kneel Gendered Nonverbal Behavior in Greek Ritual. W: Women, Gender, and Religion. Red. Susan Calef, Ronald A. Simkins. Journal of Religion & Society 2005, Supplement Series 5 2005, s. 6-20.

Dei Fabio. Gender and roles from an anthropologist’s point of view. http://www.stm.unipi.it/clioh/tabs/libri/2/18-Dei_225-234.pdf (dostęp 18.08.2013).


• Eckert Penelope. Think practically and look locally: Language and Gender as Community-Based Practice. Annual Review of Anthropology 1992, nr 21, s. 461-490. • Esplen Emily, Jolly Susie. Gender and sex A sample of definitions. 2006. http://www.iwtc.org/ideas/15_definitions.pdf (dostęp 18.08.2013). • Fausto-Sterling Anne. The Five Sexes. Why Males and Females are not Enough. The Sciences 1994, vol. 33, nr 2, s. 20-25. • Fenster Tovi. Gender and the City. The Different Formations of Belonging. http://www.tau.ac.il/~tobiws/gender_companion.pdf (dostęp 18.08.2013). • • Foucault Michel. The Means of Correct Training. W: Discipline and Punish. New York: Pantheon, 1977, s. 97-106. • Franklin Sarah. Science as culture, cultures of science. Annual Review of Anthropology 1995, vo. 24, s. 163-184.


Gal Susan. Between speech and silence. The problematics of research on language and gender. IPrA Papers in P r a g m a t i c s 1989, vol. 3, nr 1, s. 1-38.

Gutmann Matthew C. Trafficking in men. The Anthropology of Masculinity. Annual Review of Anthropology 1997, vol. 26, s. 385-409.

Hanami Makiko T. Beyond the domestic/public dichotomy. Problems and new directions. Hitotsubashi Journal of Arts and Sciences 1993, vol. 34, s. 65-73.

Hardison Brian Ch. Coding Gender. Performance and Gender Identity in a Synthetic World. Intersections 2012, vol. 12, nr 1, s. 1-13.

Hayden Corinne P. Gender, Genetics, and Generation: Reformulating Biology in Lesbian Kinship. Cultural Anthropology 1995, vol. 10, nr 1, s. 41-63.

Ikeya Chie. Gender, history and modernity: representing women in twentieth century colonial Burma. 2006. http://dspace.library.cornell.edu/bitstream/1813/2537/1/CIdissertationpartone.p df (dostęp 18.08.2013)


Johnson Joy L., Repta Robin. Sex and Gender. Beyond the Binaries, s. 17-37. http://www.sagepub.com/upm-data/40428_Chapter2.pdf (dostęp 18.08.2013)

Kasic Biljana. Feminist Cross-Mainstreaming within ‘East–West’ Mapping. A Postsocialist Perspective. European Journal of Women’s Studies 2004, vol. 11, nr 4, s. 473–485.

Keller-Cohen Deborah. Language and gender. Women's Studies 151 Section 003, 2006. http://www.csulb.edu/~lemaster/lgarchive/syllabi/KellerCohenLG.pdf (dostęp 18.08.2013).

Kennelly Ivy, MerzSabine N., Lorber Judith. What Is Gender? American Sociological Review 2001, vol. 66, nr 4, s. 598-605.

Kessler Suzanne J., Mckenna Wendy. Gender Construction In Everyday Life: Transsexualism (Abridged). Feminism & Psychology 2000, vol. 10, nr 1, s. 11–29. Kiesling Scott F. Homosocial desire in men’s talk: Balancing and re-creating cultural discourses of masculinity. Language in Society 2005, vol. 34, s. 695–726.

• •

Kulick Don. Anger, gender, language shift and the politics of revelation in a Papua New Guinean village. Pragmtaics 1992, vol. 2, nr 3, s. 281-296.

Kulick Don. Gay and lesbian language. Annual Review of Anthropology 2000, nr 29, s. 243-285.


Löw Martina. The Social Construction of Space and Gender. European Journal of Women’s Studies 2006 S, vol. 13, nr 2, s. 119–133.

MacKinnon Catharine A. Feminism, Marxism, Method, and the State. An Agenda for Theory. Signs 1982, vol. 7, nr 3, s. 515-544.

Mavin Sharon. Doing Gender Well and Differently in Dirty Work: A Case of Exotic Dancing. Gender, Work & Organization 2013, vol. 20, nr 3, s. 232-251.

Mills Mary Beth. Gender and inequality in the global labor force. Annual Review of Anthropology 2003, vol. 32, a. 41–62.

Mitchell Melanie. Can Evolution Explain How the Mind Works? A Review of the Evolutionary Psychology Debates. Complexity 1999, vol. 3, nr 3, s. 17–24.

Moore Henrietta L. Understanding sex and gender. W: Companion Encyclopedia of Anthropology: Humanity, culture and social life. Red. Tim Ingold, Routledge, 1994.

Morris Rosalind C. All made up. Performance Theory and the New Anthropology of Sex and Gender. Annual Review of Anthropology 1995, vol. 24, s. 567-592.

Mrozik Agnieszka. Gender studies in Poland: prospects, limitations, challenges. http://genderstudies.pl/wp-content/uploads/2010/01/Agnieszka_Mrozik_Genderstudies-in-Poland.pdf (dostęp 18.08.2013).


Mukhopadhyay Carol C., Higgins Patricia J. Anthropological studffis of women's status revisited:1977-1987. Annual Review of Anthropology 1988, vol. 17, s. 461-495.

Ong Aihwa. The gender and labor politics of postmodernity. Annual Review of Anthropology 1991, vol 20, s. 279-309.

Ortner Sherry B. Is female to male as nature is to culture? W: Woman, culture, and society. Red. M. Z. Rosaldo, L. Lamphere. Stanford, CA: Stanford University Press, 1974, s.68-87.

Pateman Carole, Phillips Anne. Feminist critiqes of the public/private dichotomy. W: Public and Private in Social Life.Red. S.I. Benn, G.F. Gaus. New York: St. Martin's Press, 1983, s. 281-303.

Philips Susan U. Sex differences and language. Annual Review of Anthropology 1980, nr 9, s. 523544.

Quinn Naomi. Anthropological studies on women's status. Annual Review of Anthropology 1977, nr 6. s. 181-225.

Raday Frances. Culture, religion and gender. ICON 2003, vol. 1, nr 4, s. 663-715.

Siim Birte. Gender and Diversity in the European Public Spheres. Online Working Paper No. 17, 2009. http://eurospheres.org/files/2010/08/Eurosphere_Working_Paper_17_Siim.pdf (dostęp 18.08.2013).

Simić Ivan. Global History and Gender Studies. Trends, Problems, and Perspectives. http://www.udi.rs/articles/i_simic_2011_3.pdf (dostęp 18.08.2013).


Stets Jan E., Burke Peter J. Femininity/Masculinity. W: Encyclopedia of Sociology, Revised Edition. Red. Edgar F. Borgatta, Rhonda J. V. Montgomery. New York: Macmillan, s. 997-1005.

Silverblatt Irene. Women in states. Annual Review of Anthropology 1988, vol. 17, s. 427-460.

Stephens Sharon. Introduction: Children and the Politics of Culture in Late Capitalism. W: Children and the Politics of Culture. Red. Sharon Stephens. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1995, s. 4-48.

Visweswaran Kamala. Histories of feminist ethnography. Annual Review of Anthropology 1997, vol. 26, s. 591-621.

Weston Kath. Lesbian/gay studies in thehouse oe anthropology. Annual Review of Anthropology 1993, nr 22, s. 339-367.

Worthman Carol M. Hormones, sex and gender. Annual Review of Anthropology 1995, vol. 24, s. 593-616.

Zimman Lal, Hall Kira. Language, Embodiment, and the ‘Third Sex’. W: Language and Identities. Red. Carmen Llamas, Dominic Watt. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2012, ss. 33.


Kultura a płeć sylabus 2015 2016  
Kultura a płeć sylabus 2015 2016  

Sylabus zajęć prowadzonych w IEiAK UAM w Poznaniu w semestrze letnim 2015/2016. Prowadzenie dr Agata Stanisz.

Advertisement