__MAIN_TEXT__

Page 1

Buna.

P 509 283

VERENIGT MENSEN MET EEN HART VOOR ROEMENIË

MAGAZINE VAN ADR-VLAANDEREN: NR. 14 - JAARGANG 3 - OKTOBER 2020

SPORT DAN FODOR, DUIVELDOET-AL VAN ROEMEENSE VOETBALPLOEG IN BELGIË

& VAKANTIETIP DE DOBROGEA

& CULTUUR VUURWAPENS WERDEN BUITEN AFGESCHOTEN

SOCIALE DUMPING: HOE DE BELGISCHE POLITIEEN LEGERUNIFORMEN IN ROEMENIË WORDEN GEMAAKT. © Jean-Paul Van der Elst


IN DIT NUMMER

MET DE STEUN VAN

en verder

10. UITSLAG LOKALE VERKIEZINGEN: OP WEG NAAR VERANDERING?

3

SOCIALE DUMPING: HOE DE BELGISCHE POLITIEEN LEGERUNIFORMEN IN ROEMENIË WORDEN GEMAAKT

15

DAN FODOR, DUIVEL-DOET-AL VAN ROEMEENSE VOETBALPLOEG IN BELGIË

15. ACTIVITEITEN - INFO

• De toekomst van ADR-Vlaanderen • TON en het EU-project OPPORTUNITIES

12. ROEMENIËWERKINGEN • • • •

Arthis in tijden van corona Kinrooi - Coman mijmert Voetbaltornooi in Aalst Opening Roemeense kerk in Zonhoven

14. ROEMEENSE BELGEN • Maak kennis met Roxana

16. VIATA TRADITIONALA - GELDZAKEN • Ravasitul oilor en Bumărel • 1 leu: Nicolae Iorga

25.FLIES@BOEKAREST

17

VUURWAPENS WERDEN BUITEN AFGESCHOTEN

20

• Love Local: deel 1

26.RECEPT: GEVULDE PAPRIKA'S 27. SCHOON GEZIEN

VAKANTIETIP: DE DOBROGEA

BEZOEK ONS - VOLG ONS - STEUN ONS www.adrvlaanderen.be ADR-Vlaanderen www.trooper.be/adrvlaanderen Fonds vrienden van ADR-Vlaanderen

Colofon

Buna is het magazine van ADR-Vlaanderen dat vijfmaal per jaar een inkijk geeft in de activiteiten van de Vlaamse vrijwilligers die projecten ondersteunen in Roemenië. Verder komen er in elk nummer een aantal boeiende actuele thema’s naar voor over Europa, de Roemeense cultuur, de inclusie van Roemenen in Vlaanderen en de relatie tussen België en Roemenië. Opmerking: De foto's in dit nummer dateren voornamelijk van voor de coronacrisis. Redactie: Jean-Paul Van der Elst, Liesbet Henckens, Liliana Radulescu, Ionel Munteanu, Lettice Michiels Grafische vormgeving: Lettice Michiels

Nog geen abonnement? Voor slechts 15 euro vind je 5 keer per jaar Buna in je bus 2

Stort 15 euro op BE90 7785 9751 7732 - BIC: GKCCBEBB met vermelding: Abonnement Buna 2020 + jouw naam en adres. Het volgende nummer kan je verwachten in december 2020


ACTUALITEIT

SOCIALE DUMPING: HOE DE BELGISCHE POLITIE- EN LEGERUNIFORMEN IN ROEMENIË WORDEN GEMAAKT Belgische politie- en legeruniformen worden gemaakt in Roemeense fabrieken met Belgische eigenaars, door naaisters die van hun loon amper kunnen rondkomen. Wat schort er aan onze openbare aanbestedingen? 'Zolang prijs het belangrijkste gunningscriterium blijft, betaalt altijd iemand het gelag.' Journalisten Karin Eeckhout, Elisa Nelissen en Ward Rabaey onderzochten de zaak voor Knack. Een zomerse ochtend in Falticeni, oostelijk Roemenië, in precoronatijd. Aan de fabriekspoort stromen tientallen arbeiders toe, vooral vrouwen. 'Buna ziua' - 'goeiedag' - klinkt het hier en daar voorzichtig. De meeste blikken zijn argwanend. De pogingen van onze Roemeense collega om arbeidsters te benaderen, kennen weinig succes. Bij het woord 'journalist' versnellen de passen.

Bij Siorom, 120 kilometer verderop, worden nog meer Belgische overheidsuniformen gemaakt: die van de politie. Siorom is een dochter van het bekende Sioen Industries, een beursgenoteerd familiebedrijf met hoofdkwartier in het West-Vlaamse Ardooie en een belangrijk Belgisch producent van technisch textiel en veiligheidskledij.

Ten tijde van het communisme was hier een spinnerij, vandaag huist Motexco in het gebouw, een kledingfabriek met 338 werknemers van dezelfde holding als het Tieltse bedrijf Seyntex, een bekend producent van kogelvrije en chemische beschermingskledij. Via de Roemeense journaliste Laura Stefanut, die goed thuis is in de textielindustrie, komen we erachter dat bij Motexco uniformen worden gemaakt voor Belgische militairen. Op basis van de Wet op de Openbaarheid van Bestuur verkrijgen we aankoopdocumenten van Defensie. Die bevestigen dat uniformen voor het Belgische leger bij Seyntex worden besteld. Seyntex produceert ze bij Motexco.

Waarom produceren Belgische bedrijven de kledij van overheidspersoneel op ruim tweeduizend kilometer van ons land? De loonbriefjes van de arbeiders, die we konden inkijken, geven het antwoord.

Preutesti. De eigenaars van deze tuin sturen wekelijks eieren of groenten naar familie in de stad, om het leven betaalbaarder te maken. © LOUIS LAMMERTYN

(On)leefbaar loon

De naaisters verdienen omgerekend zo'n 260 euro netto per maand, voor een voltijdse baan. Friedrich-Ebert-Stiftung, een Duitse ngo met kantoren in meer dan honderd landen die zich bezighoudt met onderzoek naar en vorming over sociale, economische en politieke thema's, schat het 'leefbaar loon' voor Roemenië - het bedrag waarmee een werknemer basiskosten als huisvesting, voeding, verzorging en onderwijs kan betalen - op 530 euro. De berekeningen van andere ngo's komen op nog hogere bedragen uit.

3


ACTUALITEIT

UITSLAG LOKALE VERKIEZINGEN IN ROEMENIË: OP WEG NAAR VERANDERING? De lokale verkiezingen van 2020 brachten veel succes voor de PNL- en USRPlus-partijen. PSD behaalde niet de eerste plaats zoals in 2016 vanwege de onvrede van de Roemenen over de organisatie en het bestuur van de partij. De Roemeense president Klaus Iohannis gelooft dat PNL en USRPlus "de krachten van verandering ten goede aan het worden zijn." Er was even twijfel over (zie Buna nr.13), maar ondanks dat de coronacijfers in Roemenië nog steeds hoog zijn, konden de lokale verkiezingen toch doorgaan op 27 september. Meestal werden ze georganiseerd in de lokale school. Als gevolg hiervan volgden de leerlingen twee dagen online les. Meer dan 40% van de Roemenen ging stemmen voor het lokale bestuur en de provincieraad. Wat de uitslag betreft, behaalde de PNL-USRPlus-alliantie de meerderheid van de stemmen, gevolgd door PSD. De Liberale Alliantie won het voorzitterschap van 17 van de 42 provincies, terwijl PSD de meerderheid van de provincies in het oosten en zuiden van het land won en het voorzitterschap van 20 provincieraden.

Grote veranderingen In sommige provincies is het resultaat van de lokale verkiezingen dit jaar veel anders dan de voorbije jaren, waardoor er grote veranderingen ontstaan. Zo was Nicolae Robu 8 jaar burgemeester van Timisoara, maar dit jaar behoort de overwinning toe aan de Duitse Dominic Fritz, voormalig kabinetschef van de Duitse president Horst Kohler. In het district Vrancea verslaat Cătălin Dumitru Toma (PNL-USRPlus) de voormalige baron Marian Oprișan die twintig jaar lang deel uitmaakte van de provincieraad. Andere veranderingen zijn te vinden in Constanța en Brașov.

Opmerkelijke herverkiezing Het opmerkelijkste resultaat van de lokale verkiezingen was in Deveselu, een dorp in het zuiden van Roemenië. Daar werd de burgemeester herverkozen 2 weken nadat hij was overleden aan de gevolgen van COVID-19. Dat was mogelijk omdat het te laat was om zijn naam nog van de stemformulieren te halen. De man, Ion Aliman, was erg populair in het dorp en dus grepen veel kiezers de kans aan om op hem te stemmen als eerbetoon. Hierdoor won hij de verkiezingen postuum met 64 %. De uitslag is ongeldig verklaard en binnenkort zullen er in het dorp nieuwe verkiezingen worden georganiseerd.

Toekomst De Roemenen gaven de alliantie PNL-URSPlus een nieuwe kans. Zullen deze nieuwe gekozen functionarissen Roemenië naar behoren besturen en organiseren? Hoeveel van de beloftes zullen ze nakomen? In november 2020 zullen de parlementsverkiezingen plaatsvinden waarbij de Roemenen opnieuw hun stem uitbrengen over wie hen zal vertegenwoordigen in het Roemeense parlement. De vraag is of PSD erin zal slagen de inwoners te overtuigen om binnen een maand op hen te stemmen. Als dat zo is, dan zullen de komende 4 jaar vol politieke conflicten zijn. Als de PNL-USRPlus-alliantie opnieuw de stemmen van de Roemenen wint, zal Roemenië een "stille" regering en administratie hebben zonder gevechten en politieke schandalen.

De hoofdstad van Roemenië is verdeeld in 6 sectoren. PSD won alleen in Sector 4, de andere sectoren worden nu gewonnen door de PNL-URSPlus-alliantie. Voor de verkiezingen was Gabriela Firea (PSD), voormalig burgemeester-generaal in Boekarest, ervan overtuigd dat ze de hoofdstad van Roemenië zou leiden. Maar op 27 september was de overwinning aan de kant van Nicusor Dan met 42,78%.

4

De Roemeense lokale verkiezingen 2020 in kaart. De kaart kleurt voornamelijk geel (PNL) en rood (PSD). Daarnaast ook groen (UDMR), blauw (USR+), paars (PPU) en oranje (Pro România). In veel gemeenten vormden PNL en USR+ een alliantie..


ACTIVITEITEN - INFO

DE TOEKOMST VAN ADR-VLAANDEREN Na een woelige periode heeft de Vlaamse regering op 25 september 2020 beslist om ADR-Vlaanderen ook in de periode 2021 - 2025 verder te subsidiëren. Heugelijk nieuws, maar om deze ambitieuse toekomstplannen te kunnen uitvoeren is het noodzakelijk om de werking aan te passen aan de veranderende situatie. Hierbij speelt de jaarlijkse contactdag van 21 november een belangrijke rol. Na de start in 1989 en de doorstart in 2005 wil ADR-Vlaanderen in 2020 de werking opnieuw grondig herbekijken en aanpassen aan de huidige situatie. Sinds 2007 is Roemenië lid van de Europese Unie en daardoor heeft het land vandaag andere noden dan vroeger. Verder is het engagement van de ADR-vrijwilligers van het eerste uur niet meer te vergelijken met het engagement van de vrijwilligers vandaag. Tot slot is de Roemeense gemeenschap de snelst groeiende buitenlandse gemeenschap in Vlaanderen en in sommige steden en gemeenten zelfs de grootste buitenlandse gemeenschap. Deze maatschappelijke verandering leidt tot de noodzaak om de werking van ADR-Vlaanderen onder de loep te nemen: de klemtonen, de structuur, het betrekken en ondersteunen van lokale groepen, enzovoort.

Laat je horen tijdens de contactdag ADR-Vlaanderen roept alle lokale groepen op om deel te nemen aan de contactdag op zaterdag 21 november en mee te discussiëren en te beslissen over de toekomst van ADR-Vlaanderen en de manier waarop de koepel de lokale werking zal ondersteunen in de toekomst. Deze contactdag zal coronaveilig georganiseerd worden, rekening houdend met alle mogelijke voorschriften die op dat moment geldig zijn. Mensen die toch niet ter plaatse willen deelnemen, bijvoorbeeld omdat ze tot een risicogroep behoren, willen we de gelegenheid geven om online deel te nemen aan het debat. De technische vereisten daarvoor worden, net zoals praktische details, bekendgemaakt via de ADR-Flash en e-mail uitnodiging aan de lokale groepen.

TON EN HET EU-PROJECT 'OPPORTUNITIES' Eerder was TON (The Open Network for community development) al betrokken bij de projecten 'Re-Invest' en 'REGAL', die beide werken op gemeenschapsniveau en sociaal onderzoek combineerden. Om dit werk verder te zetten start TON deze maand met het project "OPPORTUNITIES - Crises as Opportunities: towards a Level Telling Field on Migration and a New Narrative of Successful Integration” Het project loopt tot oktober 2024. TON werkt binnen het project samen met 14 instituten uit 11 verschillende landen om de Europese dynamiek in verband met integratie beter te begrijpen. Partners uit België zijn: Beweging.net (coördinator), Katholieke Universiteit Leuven, Universiteit Gent en KVS Brussel. Andere organisaties komen uit Duitsland, Italië, Frankrijk, Oostenrijk, Portugal, Nederland, Het Verenigd Koninkrijk, Ghana, Senegal en Mauritanië.

Het doel van het project is om een inclusievere kijk op migratie op de politieke en maatschappelijke agenda te zetten. Migratie wordt vandaag namelijk gezien als iets negatiefs, als een crisis en een probleem voor Europa. OPPORTUNITIES wil de focus leggen op de voordelen van migratie. Op de migratiecrisis als kans voor de Europese Unie om de fundamentele beginselen te herbekijken en de lidstaten te verenigen op weg naar een succesvollere manier van integratie.

5


ROEMENIEWERKINGEN

ARTHIS IN TIJDEN VAN CORONA Arthis, het Belgisch-Roemeens cultureel huis was hyperactief in tijden van corona. Geen nokvol podium voor honderden mensen in hartje Brussel dit jaar, maar Arthis en Radio-TV Arthis brachten de 15de lustrumeditie van het festival Roemeense Lente in Brussel online tot bij kijkers en luisteraars. Ook de Dag van de Roemeense Blouse en de Internationale Romadag werden op die manier georganiseerd. Dankzij een snelle en slimme digitale switch vonden zelfs de taallessen plaats en ook de creatieve kinderateliers kregen een aangepast online jasje. Knusse literaire activiteiten vonden in tijden van lockdown een virtuele evenknie op de nieuwe Facebookgroep LiterArthis. Geplande vernissages en tentoonstellingen gingen online en leidden tot de permanente Facebookgroep ArthisArtists met werken van bekende Roemeense kunstenaars die in België te zien zijn. In tijden van versoepeling bouwt Arthis haar onlineinitiatieven uit, maar boven alles verwelkomen ze in de Brusselse Vlaamsesteenweg terug publiek! Eind augustus namen 20 kinderen deel aan de vijfdaagse taalstage. Op 2 oktober werd er geklonken tijdens de vernissage van de expo 'Kleuren in Vreugde' met werk van Alina-Alexandra Georgescu. Tientallen enthousiaste studenten startten de taal- en integratiecursussen en Zamfira komt terug bijeen voor haar wekelijkse dansrepetities.

KINROOI-COMAN MIJMERT Een tijd geleden werd in een vergadering van ADR Kinrooi-Coman een vraag gesteld of de nieuwe Roemeense wetgeving nu al dan niet eist dat de ontvanger van hulpgoederen een Roemeense stichting moet zijn. Hierbij moesten de aanwezigen ongewild terugdenken aan de beginjaren negentig, toen ze met hun Roemeniëwerking startten. Ze dachten aan de stapels documenten die voor elke grens in veelvoud moesten opgesteld worden en bovendien de correcte stempels moesten bevatten. Hiervoor moesten ze eerst naar het ADR-secretariaat in Asse en dan achtereenvolgens naar de Hongaarse en Roemeense ambassades. Als men dan eindelijk kon vertrekken, moest je soms urenlang wachten aan de grensposten tot alles tot in het oneindige was gecontroleerd. Sinds Roemenië tot de Europese Unie behoort is het heel wat eenvoudiger geworden. Helaas zijn de transportkosten nu zo hoog opgelopen dat hulpgoederentransporten quasi onmogelijk zijn geworden. Daarom is ADR-Kinrooi-Coman overgestapt naar financiële en structurele hulp. Hierbij gaat de aandacht vooral naar de plaatselijke vrouwen- en jeugdbeweging. Daarnaast krijgen de lagere school en studenten ook steun. De organisatie probeert jaarlijks naar hun partnerdorp te gaan om te overleggen waar hun hulp het hardst nodig is en ze hopen dit nog lange tijd te kunnen doen.

6


ROEMENIEWERKINGEN

VOETBALTORNOOI IN AALST Jaarlijks organiseert vzw Corfoo en de Roemeens Orthodoxe parochie van Aalst een voetbaltornooi ten voordele van het thuiszorgproject in Craiova. Vorig jaar gaven niet minder dan 10 Roemeense voetbalploegen elkaar partij in een vriendschappelijk voetbaltornooi voor het goede doel. Er waren teams uit Aalst, Antwerpen, Brussel en Dendermonde met ronkende namen als ‘Galactic Football’, ‘ de Happy Pinguins’, ‘FC Romania Bruxelles’, enz. In totaal meer dan 70 spelers. Het was ideaal weer om te sporten, een perfect kunstgrasveld, talrijke supporters, een leuke sfeer, kortom alle ingrediënten waren aanwezig voor een leuke voetbalnamiddag. Uiteindelijk kwam FC Bruxelles Romania als winnaar van het tornooi op het podium. Het team van de Sint-Andreasparochie werd tweede, Dendermonde 1 kwam op de derde plaats. Ook dit jaar ging het voetbaltornooi weer door in het sportcentrum Osbroek van Aalst op 4 oktober, weliswaar in afgezwakte vorm door de coronamaatregelen: zonder publiek en slechts 8 ploegen van 6 spelers waren toegelaten. Desondanks was Corfoo vzw blij dat ze hun activiteiten konden hervatten en werd het een spannende wedstrijd. FC Romania Bruxelles, topfavoriet en de winnaar van de vorige edities, haalde de finale niet en eindigde op de derde plaats. De finale werd betwist tussen FC Prietenii en Parohia Uccle en werd gewonnen door FC Prietenii, met het kleinste verschil: 1 - 0 voor FC Prietenii.

OPENING ROEMEENSE KERK IN ZONHOVEN Vatra Limburg en de Roemeense Kerk verenigd met Rome, Grieks-Katholiek openen dit najaar een Roemeense parochie in de regio Limburg. De SintJozefkerk bevindt zich in Zonhoven, nabij Hasselt. In overeenstemming met de religieuze demografie zal de religieuze dienst in het Roemeens worden gehouden in de twee rituelen: de Byzantijnse ritus, beoefend door de Orthodoxe Kerk en de Roemeense Kerk verenigd met Rome en de Latijnse ritus, beoefend door de Katholieke Kerk. Iedere gelovige, ongeacht afkomst of taal is welkom. Naast deze religieuze doelen, zal de kerk ook gebruikt worden als sociaal-cultureel centrum voor Roemenen in Limburg. De eerste mis wordt op zondag 25 oktober om 11.00 uur gevierd. De kapel biedt plaats aan maximum 50 gelovigen en in de grote kerk zijn er maximum 400 plaatsen. Er is voldoende parkeergelegenheid en alle corona maatregelen die op dat moment van kracht zijn, zullen gerespecteerd worden.

ZELF IN BUNA? DAT KAN! Wil je zelf met je vrijwilligersgroep een artikel in Buna? Dat kan! Stuur een mailtje naar info@adrvlaanderen.be met als onderwerp Buna.

7


ROEMEENSE BELGEN

MAAK KENNIS MET

Roxana Wat bracht je naar België? Ik ben opgegroeid in Spanje en ging in 2010 op Erasmus naar Zweden. Daar heb ik mijn man, die Belg is, ontmoet. Ik studeerde dat jaar af en hij vroeg me of ik naar België wou verhuizen. Ik kwam aan in België op 21 juli, de nationale feestdag. Ik heb een jaar in Leuven gewoond om te studeren, daarna 4 jaar in Antwerpen, 3 jaar in Brussel en nu zijn we naar Grimbergen verhuist. 3 jaar geleden zijn we getrouwd en nu is ons eerste kindje geboren: een meisje.

Wat was je eerste indruk van België? Het viel mij op hoe gereserveerd mensen hier zijn. Zeker in vergelijking met Spanje, waar de mensen veel extravaganter zijn en heel luid. Mensen waren ook heel open en vriendelijk toen ik hier kwam. Maar ik ontmoette wel vooral hoog opgeleide Vlamingen die zelf veel gereisd hadden en heel open stonden voor andere culturen .Dat was anders toen ik als kind naar Spanje verhuisde. In 2001 hadden Roemenen daar een hele slechte reputatie. Vandaag in België ben ik nooit beschaamd om te zeggen dat ik afkomstig ben uit Roemenië. Over het algemeen is de situatie nu wel anders dan 20 jaar geleden. Ik sta ervan versteld hoe snel Roemenen zich aanpassen aan de samenleving waarin ze terechtkomen. Ik denk dat dit een van de beste voordelen is van Roemeense zijn. Daarnaast kunnen we ook vrij makkelijk andere talen leren doordat het Roemeens invloeden heeft gehad van veel andere (Romaanse) talen.

Welke Roemeense of Spaanse gewoonte/traditie blijf je verderzetten in België? Dat is bij mij een hele mix. Ik hou ervan om Spaanse tortilla en gazpacho te maken. En ik mis het ook om Roemeense Ciorba de burtă te eten, een soort soep van organenvlees. Ik vind het heerlijk, maar mijn man houdt niet van Roemeens eten. Wat Roemeense tradities betreft, hou ik bijvoorbeeld van Pasen. Niet omwille van de religie, want ik ben helemaal niet religieus, maar ik heb er mooie herinneringen aan met mijn familie. Nu vier ik het met mijn Roemeense vrienden uit Brussel. We schilderen dan eieren en eten Cozonac. 8

Gaat de opvoeding van jouw dochter ook een mix worden van Roemeens, Spaans en Belgisch? Op school zal ze Nederlands en Frans leren. Ik praat Engels met mijn man en zal met haar Roemeens praten. Roemeens geeft haar een goede basis om andere talen te leren zoals Spaans en zo kan ze ook met mijn familie praten. Dat laatste vind ik heel belangrijk, maar ik wil haar niet forceren. Het kan zijn dat ze zich als kind niet zo verbonden voelt met Roemenië, dat had ik ook een tijdje in Spanje. Ik wil vooral dat ze haar eigen identiteit vindt. Dat zal waarschijnlijk een Europese identiteit zijn aangezien ze een Erasmus-baby is (lacht).

Wat doe je in het dagelijks leven? Naast mijn werk bij AEIDL (lees meer hierover in Buna nr. 13) ben ik actief bij GRASP, de globale organisatie van jonge Roemeense professionals. Daarnaast heb ik vorig jaar mee de Europese partij 'Plus' opgestart. Als verantwoordelijke van de Roemeense diaspora heb ik dat jaar meer gevlogen dan dat ik in 20 jaar heb gedaan, vooral naar Roemenië. Het was een vermoeiend jaar maar ik heb veel interessante mensen ontmoet.

Waar droom je van? Een betere wereld: feministischer, opener en toleranter. Een minder manipulatieve maatschappij.

Ik wil dat mijn dochter haar eigen (Europese) identiteit vindt.


SPORT

DAN FODOR, DUIVEL-DOET-AL VAN ROEMEENSE VOETBALPLOEG IN BELGIË Als je zegt dat Dan Fodor nooit stil zit, dan is dat een understatement. Hij is niet alleen een super enthousiaste promotor van zijn geboortedorp Bosanci (județul Suceava) maar vooral coach, trainer en promotor van FC România Bruxelles. Zijn voetbalploeg bestaat uit Roemeense expats die in hun vrije tijd graag tegen een balletje trappen. Maar het gaat bij FC România niet enkel om voetbal. Er wordt gezongen, gedanst, samen gekookt en gegeten, … een mix van sport, gastronomie en volkscultuur. Tijd dat we deze man even aan de tand gaan voelen. Hoe kwam je er toe een Roemeense voetbalploeg in België op te starten? Dan Fodor : "We speelden op zondag wat voetbal onder elkaar. Ik merkte dat er bij de jongens die meededen echt wel talent aanwezig was. We vormden dan een ploegje om vriendschappelijke wedstrijden te spelen tegen andere ploegjes uit het Brusselse. Die matchen waren een manier om andere Roemeense expats te ontmoeten. Omdat onze club het goed deed hebben we besloten om in competitie te gaan spelen. De meeste van onze spelers werken in België in de bouw. Ze komen uit alle hoeken van het land. FC Romania bestaat ondertussen al acht jaar." Hoe doet FC România het in een competitie met hoofzakelijke Vlaamse ploegen? We doen het bijzonder goed. Als heel jonge club werden we regionaal kampioen bij het KVV Brabant. We wonnen ook de Federatie Cup. In de finale van de KVV in Antwerpen moesten we nipt de duimen leggen. De Vlaamse clubs respecteren ons maar zijn eigenlijk ook een beetje jaloers. Wij komen niet alleen met elf spelers in het veld maar brengen ook een schare vurige supporters mee. We hebben onze eigen fanfare om ons aan te moedigen. Na de match organiseren we bijna altijd een feestje en … fair play staat zeer hoog in ons vaandel.

Het is mijn vurigste wens om de club te zien groeien. Daarom zouden we graag ook met een jongerenclub beginnen, een voetbalacademie voor jongeren. Het is immers de bedoeling om voetbaltalent een kans te geven om te spelen. Wat zijn de ambities voor het nieuwe voetbalseizoen? We zouden graag het kampioenschap winnen en promoveren naar de eerste afdeling. Verder nemen we elk jaar deel aan 5 tot 6 tornooien. Ook daar zouden we graag een paar keer als winnaar uitkomen. En onze voetbalacademie uitbouwen. Bij ons staan fair play, no racism en respect voorop. En omdat we meestal tegen Vlaamse ploegen spelen, leren onze spelers en supporters ook een flink woordje Nederlands. Je bent ook een enthousiaste promotor van je dorp in Suceava, Bosanci. Een paar maanden geleden organiseerden wij een mooie fototentoonstelling in de lokalen van de Europese Gemeenschap. Naast tal van vooraanstaande personen was ook onze burgemeester Neculai Miron aanwezig. Dat was voor mij persoonlijk een heel belangrijke gebeurtenis, een hoogdag zeg maar.

Gaan jullie met de bus naar de wedstrijden? We gaan meestal in de camionettes waarmee we ook naar het werk gaan. Onze trouwe schare supporters gaan vaak met personenwagens naar de wedstrijden. Slagen jullie er ook in sponsors te vinden? Ja, we hebben een paar sponsors, Roemeense firma’s in België, die ons financieel en materieel ondersteunen. Onze sponsors zijn: INCO, insurance, consulting – ELS Ascenseurs s.a. en Debrico. Ikzelf werk in de bouw. Ik steek ook wel wat centen in de ploeg.

Dan Fodor (onderaan in het midden) met zijn ploeg FC România.

9


VIATA TRADITIONALA - GELDZAKEN

RAVASITUL OILOR EN BUMӐREL Herfstfeesten worden gehouden van eind september tot de maand november. In steden en dorpen worden ‘festivals’ georganiseerd met landelijke producten, dans en muziek. De producten kan je kopen op lokale markten. Wie zelf geen grote tuin heeft, koopt voldoende voorraad om in te maken voor de winter. In deze periode worden groenten als tomaten, paprika’s, courgettes en nog veel meer bewerkt zodat ze een ganse winter beschikbaar zijn voor de keuken. Er wordt kaas gemaakt, zacusca (een groentenspread met tomaten, paprika’s, aubergines en ui) en pastramă (gerookt en gedroogd vlees). Zeer belangrijk zijn ook de bladeren van witte kool die met zout en kruiden worden ingemaakt. In de kerstperiode zullen ze dienen om de bekende sarmale te bereiden.

In de herfst keren de herders met de schapen terug naar de dorpen. De zomer hebben ze meestal doorgebracht op de hoger gelegen weiden (poiana). Maanden hebben de herders de schapen laten grazen, de schapen gemolken en kaas gemaakt. Hun terugkeer wordt gevierd met een feest dat ‘ravasitul oilor’ heet. Er wordt uitgebreid gesmuld van kaas en pastramă. Ook Brumărel is een feest dat mensen samenbrengt bij de terugkeer van de herders en hun schapen. Daarnaast is Brumărel een populaire naam voor de maand oktober. Brumărel betekent eigenlijk ‘rijp-je’ waarbij het woord ‘rijp’ verwijst naar de aanvriezende dauw die in deze periode het hele landschap wit kan schilderen. Vorig jaar werd ook in Aalst een Brumărel feestje gevierd door de orthodoxe parochie Sfântul apostol Andrei și sfântul Materne in Aalst. Brumarel is ook een geliefkoosd onderwerp in kindersprookjes en -gedichtjes.

1 LEU: NICOLAE IORGA Iedereen die een beetje kennis heeft over Roemenië weet dat men daar betaalt met de Roemeense leu. Maar waar komt deze naam vandaan? En wie pronkt er op de biljetten? In deze en de volgende nummers van Buna nemen we je mee in het verhaal achter het Roemeense geld. In dit nummer: 1 leu, het portret van Nicolae Iorga. Op het kleinste bankbiljet staat het portret van Nicolae Iorga (1871-1940). Een zeer veelzijdig man: historicus, politieker, dichter, toneelauteur en literair criticus. Hij werd verkozen in het parlement, voorzitter van de Kamer en de Senaat, minister en zelfs even eerste minister. Hij was polyglot (sprak meerder talen), kenner van de middeleeuwen en de Byzantijnse periode. Hij was professor aan de Universtiteit van Boekarest en van Parijs. Hij stichtte verschillende politieke tijdschriften en evolueerde van Marxist naar conservatief-rechts en zelfs extreem-rechts. Hij was anti-semiet en nationalist. Hij kwam in conflict met de fascistische IJzeren Garde en werd in 1940 door een commando van de IJzeren Garde neergeschoten. 10

De overwegende kleur van het 1 leu bankbiljet is groen. Op dezelfde zijde als het portret van Iorga staat een afbeelding van de zijdeplantgentiaan (Gentiana asclepiadea), een plant uit de bergachtige streken in Midden- en Zuid-Europa. Op de andere zijde van het biljet staat een afbeelding van de kathedraal in Curtea de Argeș en de Wallachse adelaar. Ook het ‘venstertje’ heeft de vorm van de Wallachse adelaar die een kruis in zijn bek draagt. Met 1 leu kan je een banaan of een chocolaatje kopen.


CULTUUR

VUURWAPENS WERDEN BUITEN AFGESCHOTEN Lucian Ciuchita is een Roemeense dichter, romanschrijver, toneelschrijver, essayist en scenarioschrijver. Hij werd geboren op 10 februari 1969 in Ramnicu-Valcea. Hij werkte tussen 1990 en 2002 voor de Roemeense televisie als verslaggever, redacteur en producent van shows. Nadat hij twee documentaires maakte, werd hij in 1991 opgenomen in de Romanian Filmmakers Union. Lucian Ciuchita is ook internationaal bekend omwille van het plagiaatproces met betrekking tot de film 'Escape Plan' met Arnold Schwarzenegger en Silvester Stallone in de hoofdrollen. De 5 Hollywoodproductiebedrijven gebruikten hiervoor het scenario van Lucian Ciuchita maar vermeldden hem niet als auteur en betaalden er geen rechten op. In totaal schreef hij 3 filmscenario’s en maakte 3 documentaires. Als schrijver debuteerde hij in 1996 met de dichtbundel “People and Shores”. Tot nu toe heeft hij 30 boeken gepubliceerd, zowel dichtbundels als romans, korte verhalen en essays. Zijn 12 romans zijn te vinden in alle boekhandels in Roemenië en zijn heel populair. HIeronder kan je zijn kortverhaal 'Vuurwapens werden buiten afgeschoten' over de Roemeense Revolutie lezen. Vuurwapens braken de stilte van de nacht. Wij, enkele economiestudenten, precies 15, hadden onze toevlucht gezocht in het ASE-gebouw op het Piata Romana. 23 december 1989 ... De angst was verdwenen, overweldigd door het verlangen naar vrijheid. We dachten allemaal dat we immuun waren voor kogels en haat. Ze waren nog steeds aan het schieten op straat.

Er klonken geweerschoten vanaf het Boulevard Magheru . De honger kwelde ons, we moesten iets doen. Winter, kou, nacht ... in de zich nu afspelende revolutie! Sommigen moesten zichzelf opofferen om voedsel te brengen. Drie van de vijftien vertrokken: Ghinea, Răzvan en ik ... We waren niet erg onder de indruk en gingen precies in de richting waarin ze het hardste aan het schieten waren. Boekarest werd belegerd.

Wij hadden al een paar dagen niet gegeten, gelukkig dat het water in het toilet van de faculteit nog stroomde. We zetten onze angst en honger aan de kant. We wisten dat ze buiten aan het schieten waren op de bevolking en dat we op elk moment wakker konden worden met "terroristen" ... en ons in koele bloede executeerden! We dachten er niet meer aan, niets maakte ons meer bang.

11


DE DOBROGEA

12


VAKANTIETIP

HET EXOTISCHE DEEL VAN ROEMENIË De Dobrogea, de provincies Tulcea en Constanța, is niet alleen het minst gekende deel van Roemenië maar ook het meest ‘exotische’. Je vindt er heel wat verschillende ethnieën en godsdiensten. De twee provincies zijn ook erg verscheiden. Tulcea is dun bevolkt en heeft één van de mooiste natuurgebieden van heel Europa, de delta van de Donau. Constanța heeft niet alleen de drukke havenstad Constanța maar ook 275 km kustlijn aan de Zwarte Zee.

Geschiedenis Pas in 1913 ging de Dobrogea deel uitmaken van het Roemeense koninkrijk. Aan het einde van de tweede Balkanoorlog werd het opgesplitst in een noordelijk deel dat naar Roemenië ging en een zuidelijk deel dat bij Bulgarije bleef. Voordien waren er wisselende heerschappijen van Grieken, Romeinen, Byzantijnen, Turken, Bulgaren, Tataren, Wallachen, … Van 1420 tot de late 19de eeuw werd het ingelijfd bij het Ottomaanse Rijk. In 1878 werd de Dobrogea gedeeld door Russen en Bulgaren. Na de eerste wereldoorlog werd de Dobrogea wisselend verdeeld over Rusland, Bulgarije en Roemenië. Na de tweede wereldoorlog werd een definitieve splitsing doorgevoerd waarbij het noordelijke (grootste) deel naar Roemenië ging en het zuidelijke deel naar Bulgarije. De grootste stad van de Dobrogea, de havenstad Constanța, werd gesticht door de Grieken die er een havenstad (Tomis) bouwden. Volgens Jordanis, een Gotische geschiedschrijver uit de 6de eeuw, zou de stad gesticht zijn door Tomyris (zo’n 600 jaar voor Christus), de koningin van de Massagetae, een Iraans volk uit de Centraal Aziatische steppe. De stad werd een Griekse en later een Romeinse kolonie. Tomis werd Constanța naar de halfzus van de Romeinse keizer Constantijn de Grote. Het was van in het begin een belangrijke handelshaven en is momenteel de grootste haven aan de Zwarte Zee. We zullen later een apart artikel wijden aan Constanța.

Onder meer een psoriasisbehandeling lokt heel wat gezondheidstoeristen naar de ‘litoral’. Je kan er genieten van de zon (trouwens heel goed voor psoriasis) en tegelijk een behandeling volgen.

Een van de belangrijkste toeristische troeven van Roemenië is de 275 km kust. Bijzonder is de badplaats Mamaia. Ze ligt ten noorden van Constanța op een smalle landstrook tussen de Zwarte Zee en het Siutghiol meer. Mamaia heeft alles wat een badplaats te bieden heeft, inclusief een Aqua Magic watercentrum. Als je op het strand wandelt waan je je aan de Côte d’Azur met palmbomen, rieten paraplu’s en strandbars. Maar ook andere badplaatsen hebben veel te bieden.

De Zwarte Zee kust Het is een van dé belangrijkste toeristische troeven van Roemenië: 275 km kust aan de Zwarte Zee. Die ontleent haar naam aan haar zwarte modder met geneeskrachtige eigenschappen. Naast zon en strand en alle vertier dat erbij hoort zijn verschillende ‘stations’ (badplaatsen) bekend als kuuroord. Je kan er behandeld worden voor allerlei kwalen.

Modderbaden aan de Zwarte zee..

13


VAKANTIETIP

14


FLIES@BOEKAREST

Love local: deel 1 In de rubriek ‘Flies@Boekarest’ vertelt Liesbet over haar leven in de hoofdstad. Ze is als Belgische de liefde gevolgd en woont en werkt in Boekarest. Lokaal kopen is iets dat de voorbije maanden vaak werd aangemoedigd, zeker tijdens het weekend van de klant op 3 en 4 oktober. Ook in Roemenië werden initiatieven genomen om lokale ontwerpers en ondernemers te ondersteunen. Dat Liesbet enorme fan is van lokale producten, ontwerpen en marktjes lees je in dit nummer.

Shop local, iets wat ik sinds mijn verhuis naar Boekarest steeds meer en meer doe en ook veel voldoending en plezier uit haal. Opstaan, koffie drinken uit een mooie keramieke tas, ontworpen door Joint by Fire, een ontwerpersduo (en hun kat Tinkerbel), dat verbonden is door iets dat essentieel is voor hun vak: vuur. De twee authentieke mensen hebben zoveel passie voor hun beroep en dat voel je. Zelfs 's morgens om 6u30 als je nog half slaapt en je die mooie tas uit de kast neemt en dat paar unieke oorbellen aandoet. Er zit iets speciaals in het dragen van een kleedje van een lokale ontwerper, in het weten wie het gemaakt heeft. Mijn eerste “locally made dress” kwam van Dana Dinu, een hardwerkende, kunstige, passionele ontwerpster met een groot hart voor haar vak, haar klanten, collega ontwerpers, duurzaamheid en ja ook voor Louise (mijn hond). Ik leerde Dana kennen op de vele local designer fairs. Na meer dan een jaar met bewondering naar haar ontwerpen kijken, durfde ik het in oktober 2019 dan toch aan om eindelijk eens iets te proberen. Ik was direct verkocht.! Maar toen kwam corona, we mochten ineens niet meer buiten, alle marktjes geannuleerd, mensen sloten zich af, onzekerheid troef. De hele wereld wist even niet wat met morgen, en weet het eigenlijk nog altijd niet. Ook ten huize Flies vielen we terug op 1 loon en net als vele families wereldwijd werd het puzzelen en soms eens dik wenen. Toch maakte ik er een punt van om waar mogelijk de kleine lokale ondernemers te blijven steunen, want samen afzien schept een band leerde mijn broer me ooit in de Oostenrijkse bergen.

Monica van Muna Atelier vertelde me dat ongeveer 60% van haar omzet uit marktjes en lokale winkels kwam. Het opzetten van een online shop was dan ook een absolute must. Dit hielp, maar zowel tijdens de lockdown als vandaag merkt ze dat het koopgedrag hard veranderd is. Mensen werken van thuis, gaan niet meer zo vaak weg en kopen hierdoor minder kleren. Na de lockdown opende Muna de deuren met wat aarzeling maar vooral met veel positivisme. Ondanks de moeilijkheden is Monica een ondernemer die goedlachs, authentiek en gepassioneerd blijft. Het is een plezier om bij haar langs te gaan! Louise rondhuppelend terwijl ik een kleedje pas en een gezellige babbel doe. En dat terwijl we een veilige afstand bewaren. Het is een ‘nieuw normaal' dat Monica heel natuurlijk laat aanvoelen. Wat ik de voorbije maanden heb gemerkt, is dat elk van hen het menselijke contact heel erg mist: de interactie tussen de ontwerpers en de mogelijke klant of de bewonderaar. Want keer op keer hoor ik dat dit de mooiste kant is van een lokale ontwerper zijn. Mensen leren kennen, mensen die je inspireren en aanmoedigen, mensen die verliefd worden op je harde werk en het intense gevoel van iemand te zien schitteren met iets wat je gemaakt hebt. Het harde werk verenigd in gedeelde glimlachen en fonkelende ogen. Het is een batterijtje dat nu online moet opgeladen worden, iets waar we met z’n allen nog heel hard moeten aan wennen. liefs,

Lies

Plezier, pretoogjes en een warm hart als er een pakje aankomt. Ik draag mijn steentje bij en kan op de koop toe van zo iets fantastisch moois en unieks genieten. Maar het is natuurlijk niet allemaal leuk, warm en fonkel, ook niet voor die talloze kleinschalige ontwerpers. Hun leven en werk werd op zijn kop gezet en ze moesten er op zeer korte termijn een oplossing voor vinden. Vele van de lokale ontwerpers vertrouwden op de fairs en de marktjes voor hun verkoop. Dit viel natuurlijk weg en het online platform maakte dan ook bij velen hun intrede. 15


CULINAIR

RECEPT - GEVULDE PAPRIKA Dit makkelijke en lekkere recept heeft dezelfde ingrediënten als sarmale of koolroulades (zie Buna nr.12 voor het recept). In de zomer heeft iedereen in Roemenië alle soorten groenten in de tuin, dus ook paprika's en tomaten. Daardoor worden de gevulde paprika's in de zomer gegeten als een soort vervanging van de sarmale. Je kan het recept ook makkelijk aanpassen aan Belgische gewoontes door de paprika's te halveren, ze te vullen met het mengsel en er nadien geraspte kaas overheen te strooien. Dek ze dan af met aluminiumfolie en zet ze ongeveer 1,5 uur in de oven.

Wat heb je nodig voor 4 personen: 7 middelgrote paprika’s (de rode zijn zoeter) 600 gram gemengd gehakt 1 grote witte ui 50 gram rijst 1 bosje gehakte dille 1 bosje gehakte peterselie 1 theelepel zout ½ theelepel peper Voor de saus 1 kleine paprika 1 kleine witte ui 100 ml Passata 400 ml water Zout

Bereiding Stap 1: Snijd de bovenkant van de paprika’s en verwijder de zaadjes en de ribben. Was ze en leg ze ondersteboven op een gril zodat ze goed kunnen uitlekken. Stap 2: Doe het gehakt in een kom, voeg de fijngesneden ui, peterselie en dille toe, voeg ook de rijst toe.

16

Meng alles door elkaar en breng op smaak met zout en peper. Stap 3: Vul nu de paprika’s met het gehaktmengsel. De bovenkant werk je af met plakjes paprika. Je kan hiervoor ook plakjes tomaat gebruiken. Zet de paprika's met de gevulde kant naar boven in een grote pan. Stap 4: Voor de saus hak je de ui en de paprika fijn. Je giet vervolgens de passata en het water eroverheen. Breng de saus op smaak met zout. Stap 5: Verdeel de saus over de gevulde paprika’s die al in de pan zijn geplaatst. De saus moet de paprika’s voor driekwart bedekken, het is niet nodig om ze helemaal onder te dompelen. Stap 6: Zet de pan met de paprika’s op laag vuur en kook ze ongeveer 60 minuten, gedeeltelijk afgedekt met een deksel. Nadat de paprika’s klaar zijn en de saus wat ingedikt is, doe je het deksel eraf en zet je de pan voor 30 minuten in een voorverwarmde oven op 180 graden. Serveer de gevulde paprika’s met zure room en vers brood. Poftă Bună!


FOTORUBRIEK

SCHOON GEZIEN De foto's in deze rubriek, op de cover en de backcover zijn van Jean-Paul Van der Elst, medewerker van Buna vanaf het eerste uur. Hij gaat al dertig jaar geregeld naar Roemenië en was er in het totaal 102 keer. Als amateur-fotograaf heeft hij, letterlijk, duizenden foto’s gemaakt van de meest verscheiden onderwerpen: landschappen en monumenten uit heel Roemenië, de Mocanița Huțulca (stoomtrein) in Moldovița, het dagelijkse leven in Chiheru de Sus (Mureș) en Stâna de Mureș (Alba), Belgische Steltenlopers in Sibiu (Europese Culturele Hoofdstad in 2007), … Hieronder vind je een kleine greep uit zijn verzameling. Het meisje op de cover is Denisa Maria Sabau, een jonge zangeres (14) die folkloremuziek zingt en al verschillende nationale wedstrijden gewonnen heeft.

© Jean-Paul Van der Elst

© Jean-Paul Van der Elst

© Jean-Paul Van der Elst

© Jean-Paul Van der Elst

© Jean-Paul Van der Elst

17

© Jean-Paul Van der Elst


De dankbaarheid van patiënten die thuiszorg krijgen is vaak enorm groot. (© Geert Vandevyver)

© Jean-Paul Van der Elst

Trek je graag foto’s of ken je iemand wiens foto’s meer aandacht verdienen? Stuur deze dan door naar info@adrvlaanderen.be, vermeld de naam van de fotograaf en een korte uitleg over de foto's. Wie weet verschijnt jouw foto wel op de backcover van de volgende Buna! Let op: vraag eerst toestemming van de fotograaf als je foto’s doorstuurt die je niet zelf hebt gemaakt. Zijn er op jouw foto’s duidelijk mensen te herkennen? Vraag dan ook even aan de afgebeelde personen of ze akkoord gaan.

18

Buna.

Meer info over ADR-Vlaanderen op www.adrvlaanderen.be nr.14 - jaargang 3 - oktober 2020 - P 509 283 - VU ADR-Vlaanderen - Korte Begijnenstraat 18 - 2300 Turnhout Tweemaandelijks tijdschrift - Afgiftekantoor 2300 Turnhout 1

Profile for ADR-Vlaanderen

Buna nr.14 - jaargang 3 - oktober 2020  

Buna is het magazine van ADR-Vlaanderen vzw (Actie Dorpen Roemenië) dat 5 keer per jaar uitkomt. Het oktobernummer van dit jaar staat weer v...

Buna nr.14 - jaargang 3 - oktober 2020  

Buna is het magazine van ADR-Vlaanderen vzw (Actie Dorpen Roemenië) dat 5 keer per jaar uitkomt. Het oktobernummer van dit jaar staat weer v...

Advertisement