ZUCHOWE ZNAKI, ZWYCZAJE, OBRZĘDY I TAJEMNICE Anna Wittenberg
Grupę ludzi łączy to, co odróżnia ich od innych. Co to znaczy? Im silniejsze jest przywiązanie do wspólnych symboli, strojów, sposobów zachowań, tym grupa jest spójniejsza wewnętrznie. To daje poczucie bezpieczeństwa i przynależności. Czytając ten rozdział, dowiesz się, jaka jest rola symbolicznych i obrzędowych elementów w pracy gromady.
CZYM SĄ OBRZĘDY, ZWYCZAJE I SYMBOLE?
{
Obrzędy i zwyczaje powinny sprawić, że zuchy poczują się częścią gromady oraz całego Związku Harcerstwa Polskiego i światowego skautingu.
Obrzęd to symboliczna forma aktywności, może być powtarzalna lub nie (np. obrzęd nadania sprawności „lotnika” może wystąpić tylko raz w historii gromady). Obrzędy wiążą się tematycznie z tym, co się dzieje na zbiórkach. Zwyczajem nazywamy stały sposób postępowania w danej sytuacji. Zwyczajów nie należy tworzyć „w ogóle”, powstają w wyniku zaistniałej sytuacji. Tworzy się je „na zawsze”, nie należy zatem mieć ich w gromadzie zbyt wiele. Przyjmują się dopiero po kilkakrotnym użyciu. Jeśli jednak jakiś zwyczaj nie utrwalił się, nie wprowadzaj go na siłę*. Symbol to znak, który w graficzny sposób przedstawia pojęcie zwykle wyrażane słowami. W różnych kulturach te same symbole mogą mieć odmienne znaczenia (np. swastyka w kulturze buddyjskiej oznacza wędrówkę Słońca, a w Europie od czasów II wojny światowej postrzegana jest jednoznacznie jako symbol hitlerowskich Niemiec). W gromadzie istnieją zwyczaje i obrzędy charakterystyczne tylko dla niej, wprowadzone przez kadrę gromady, a nawet spontanicznie przez same zuchy. Są też symbole, zwyczaje i obrzędy wspólne dla wszystkich gromad zuchowych w ZHP.
SYMBOLE PRZYNALEŻNOŚCI DO ZHP I SKAUTINGU Znaczek Zucha Znajdująca się na nim główka białego orła symbolizuje odwagę. Słońce – to radość, a czyste niebo – pogoda ducha. Napis „zuch” informuje, że właściciel znaczka jest zuchem, członkiem Związku Harcer* Zob. M. Wardęcki, Zuchy, Warszawa 1983, s. 168.
97