cdbesprekingen kamermuziek
kamermuziek
Dohnányi, Penderecki
Edward Elgar
Ensemble Kheops
Goldner String Quartet, Piers Lane
Fuga Libera FUG 585
Hyperion CDA67857
Erno Dohnányi, beter bekend als Ernst von Dohnanyi, maakte vooral naam als pianist, dirigent en grootvader van de dirigent Christoph von Dohnányi. Dat hij daarnaast ook componeerde wordt meestal wel vermeld, maar is een feit dat op het concertpodium helaas minder aan de orde komt. De oude Dohnányi zou te klassiek en te formeel schrijven, zo luidt doorgaans het oordeel. Gelukkig is er altijd wel ergens een ensemble of een solist om zo’n kwalificatie te logenstraffen. In het geval van Dohnányi is de eer aan het in 2006 opgerichte Kheops Ensemble. Op hun tweede cd (de eerste was een veelgeprezen opname van Beethovens klarinettrio’s) nemen de musici Dohnányi’s Sextet voor piano, hoorn, klarinet en strijktrio overtuigend onder handen. Hoewel het Sextet het klassieke vierdelige model volgt en ‘gewoon’ in C staat, vormen de eerste maten een openbaring die voldoende is om de cd direct aan te schaffen. Melodielijnen die ruiken naar de negentiende eeuw van Hongarije en Brahms, maar die een geheel nieuwe context krijgen. Ook de combinatie met het Sextet dat de Pool Krzystof Penderecki in 2000 schreef, pakt goed uit. De twintigste-eeuwse geschiedenis van Oost-Europa in een briljante notendop. Paul Janssen
Zonder twijfel behoort het laat-romantische Pianokwintet in a, op. 84 van de Engelse componist Sir Edward Elgar (1857-1934) tot de hoogtepunten van het kamermuziekrepertoire. De immer aan zichzelf twijfelende componist vond pas de inspiratie om zich in dit genre uit te leven toen hij in de zomer van 1917 Londen inruilde voor een afgelegen cottage in de bossen vanWest Sussex. ‘E. schrijft zijn kwartet. De hele dag – prachtig’, noteerde zijn toegewijde echtgenote in haar dagboek. De zomer daarop noteerde Elgar: ‘Hemels … nachtegalen in mei ... jonge vogels kwetteren … volop zomer, rijk, warm, volmaakt … oogst van de haver … de zon klimt over ons uitzicht in een gouden mist … koud maar uiterst levendig en helder.’ Deze stemming vertaalde zich in de bedwelmende schoonheid van zijn kamermuziek. ‘Verwacht niet iets dat gewelddadig chromatisch of kubistisch is’, spotte Elgar met de modes van zijn tijd,‘maar de muziek is vol gouden klanken en ik hou ervan.’ Die emotionele gulheid laten het Goldner String Quartet en de pianist Piers Lane doorklinken in hun interpretaties van van Elgars Strijkkwartet in e, op. 83 en het Pianokwintet, aangevuld met innemende Elgar-miniatuurtjes voor piano solo. Wenneke Savenije
Sextet in C op. 37, Sextet
Dohnányi’s melodieën geuren naar het 19de-eeuwse Hongarije
kamermuziek
Kamermuziek
Edward Elgar vond in Sussex gouden klanken
kamermuziek
Jacobus Nozeman
Franz Schubert
Antoinette Lohmann, Furor Musicus
Trio Dali
NMI CD1001
FUGa libera fug584 (2 cd’s)
Nederland beschikt sinds tien jaar over een goed geoutilleerd erfgoedinstituut voor muziek: het Nederlands Muziek Instituut (NMI), ondergebracht in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Het is de voortzetting van oudere muziekarchieven en collecties (sinds de jaren twintig). Voortbestaan en toegankelijkheid staan momenteel op de tocht. Als het kabinet-Rutte zijn zin krijgt, moet het Muziekinstituut per 2013 zijn deuren sluiten. In het meest donkere scenario verdwijnt de collectie naar een kelder en is research nauwelijks meer mogelijk. Een van de honderden componisten van wie er muziek wordt bewaard is Jacobus Nozeman (1693-1745). Hij werkte als organist in de remonstranste kerk te Amsterdam. Zijn composities werden al vroeg gedrukt en waren tot ver over de landsgrenzen bekend. De vioolsonates opus 1 (1725) verschijnen voor het eerst op cd (in de eigen reeks van het NMI). Het is repertoire dat naast Vivaldi, Corelli en Albinoni overeind blijft en waarmee Nederland eer inlegt. In een weldadige akoestiek komt het mededeelzame spel van de violiste Antoinette Lohmann tot grote bloei. Zonder het Nederlands Muziek Instituut zou deze cd ondenkbaar zijn! Jurjen Vis
Wie eenmaal verslingerd is geraakt aan de schitterende opnames van Schuberts pianotrio’s door het legendarische Trio Casals met violist Thibaud en pianist Cortot uit de jaren 1926-1928 (!), houdt zijn hart vast bij het verschijnen van elk nieuw Schubertalbum met deze werken.Vergeleken bij de ‘oerversie’ van Casals kan het bijna alleen nog tegenvallen, al is de opnametechniek enorm verbeterd en kan alles verknipt en geplakt worden tot perfectie.Wat een opluchting dat het jongeTrio Dali al bij de inzet van het Eerste pianotrio duidelijk maakt muzikaal af te stammen van die Gouden Traditie, waarin Casals en zijn collega’s in alle rust en wijsheid doordrongen tot de essentie van Schubert. Emotionele toewijding, instrumentale ambachtelijkheid en spirituele nederigheid ten opzichte van Schuberts noten: dat zijn de sleutelbegrippen die de werking verklaren van deze ooit door Casals en zijn collega’s ontwikkelde manier van herscheppen. Het verbazingwekkende is dat Trio Dali deze ‘ouderwetse manier’ van musiceren op natuurlijke wijze nieuw leven in blaast. Het Eerste en Tweede pianotrio, de Arpeggione-sonate, de Fantaisie voor viool en piano, alle Schubert-werken op deze dubbel-cd klinken organisch, uitgebalanceerd, betekenisvol van klank en vrij ademend in beweging en frasering. Wenneke Savenije
Sonates
Wie past straks op de geweldige muziek van Jacobus Nozeman?
www.klassiekezaken.nl
Pianotrio’s
Trio Dali blaast Schubert leven in
augustus 2011 35