Naar een nieuwe klimaatagenda

Page 1

NAAR EEN NIEUWE

KLIMAATAGENDA

H

et Ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft moeite een nieuwe rol te spelen bij de aanpak van het klimaatprobleem.

4. Beschikbaarheid van technologie voor CO2 -opslag.

Een groot aantal onderdelen van het beleid wordt uitgevoerd door

Andere prioriteiten

andere ministeries, terwijl de vervolgacties op de Klimaatagenda

Het interessante aan het rapport is dat

vooralsnog onzichtbaar zijn. Met het oog op de klimaattop in Parijs

worden genoemd. Zon en wind zijn belang-

is het tijd voor een nieuw relevant, concreet en inspirerend verhaal.

rijk, maar hebben geen prioriteit omdat deze

de bestaande duurzame prioriteiten niet

naar verwachting sowieso sterk groeien. De verschuiving van kolen naar gas is weinig

Wat zijn de belangrijkste prioriteiten voor

International. De studie komt tot de

relevant in het totale plaatje, zeker in combi-

een effectieve aanpak van het klimaatpro-

volgende vier prioriteiten:

natie met CO2 -opslag. En het regionale verzet

bleem? Het antwoord is minder vanzelfspre-

1. Snelle, internationaal gecoรถrdineerde

tegen de winning van olie en (schalie)gas

kend dan velen denken. De gezamenlijke

actie om vanaf 2020 te komen tot een

is vanuit mondiaal perspectief al helemaal

milieuorganisaties hebben deze vraag in

daling van de emissies;

geen issue.

2013 voorgelegd aan een team wetenschap-

2. Zeer grootschalige inzet van biomassa;

pers onder leiding van Bill Hare, jarenlang

3. Een enorme versnelling in het tempo van

de klimaatvoorman van Greenpeace

10

Tijdschrift Milieu, november 2014

energiebesparing;

THEMA

De versnelling van het tempo van energiebesparing is cruciaal. Dit is het essen-

Modernisering Milieubeleid Dit artikel is verschenen in Tijdschrift Milieu 7-2014, www.vvm.info


tiële verschil tussen klimaatscenario’s en

Energieke samenleving

is voor een effectief klimaatbeleid. Het

‘business as usual’-scenario’s. Biomassa is

Zonder draagvlak komt de transitie echter

faciliteren van dit traject moet een belang-

in alle scenario’s de belangrijkste ener-

niet van de grond. Daarom wil ik ervoor

rijke prioriteit worden van het ministerie

giebron en de combinatie van biomassa

pleiten dat het Ministerie van IenM zich

van Milieu. Uiteraard is een geloofwaardig

met CO2 -opslag is de enige reële optie om

opstelt als hét steunpunt van de energieke

Europees emissiehandelsysteem daarvoor

de CO2 -concentratie in de atmosfeer te

samenleving. Dat betekent concreet dat

een eerste voorwaarde, al is dat een onder-

verlagen.

het ministerie in goed overleg met de

werp waar niemand vrolijk van wordt.

honderden lokale energie-initiatieven veel Het verschil in prioriteiten illustreert dat de

betere voorwaarden creëert om lokaal resul-

Kloof naar twee graden dichten

meeste milieuorganisaties de (regionale en

taten te boeken, of het nu gaat om wind,

In het Emissions Gap Report 2013 conclu-

lokale) transitie naar een duurzame ener-

zon, klimaatneutraal renoveren of elek-

deert UNEP dat de kloof tussen de huidige

trisch vervoer. Hetzelfde geldt voor

gievoorziening in de praktijk veel

het bedrijfsleven, waar onder

belangrijker vinden dan een effectieve (mondiale) aanpak van het klimaatprobleem. Het rapport is dan ook snel in een lade verdwenen. Het Ministerie van IenM dient wél een rationele aanpak

‘Zon en wind groeien sowieso sterk en behoeven dus geen beleidsprioriteit’

van het klimaatprobleem na te streven en de vier bovenge-

aanpak (inclusief de toezeggingen voor Parijs) en de aanpak die minimaal nodig is

andere kan worden voortge-

om de twee graden doelstelling in zicht te

bouwd op het succes van

houden in 2020 ongeveer 10 Gton CO2 -eq

de CO2 -Prestatieladder.

bedraagt. Dat komt overeen met 20% van de

Het intelligent mobili-

mondiale uitstoot van broeikasgassen. Het

seren van de energie in de

is van essentieel belang dat het ministerie

samenleving is de beste

van Milieu samen met Buitenlandse Zaken

garantie om ook beleidsmatig voortgang te kunnen boeken.

een plan opstelt welke bijdrage Nederland kan leveren aan het dichten van deze kloof.

noemde prioriteiten tot belangrijke

Zonder een dergelijke aanvulling is de

Internationale aanpak

internationale aanpak door regeringen niet

In een eerdere bijdrage aan Milieu wees

geloofwaardig en is de klimaattop in Parijs

Moeilijk uit te leggen

ik erop dat de huidige slepende onderhan-

bij voorbaat mislukt.

Het lijkt verstandig om als tweede uitgangs-

delingen in 2015 naar verwachting onvol-

punt van het beleid het inzicht te accep-

doende zoden aan de dijk zullen zetten. De

De kloof is niet alleen met een ander ener-

teren dat het probleem buitengewoon

onderhandelingen zijn echter niet onzinnig.

giebeleid te dichten. Een recente publicatie

moeilijk valt uit te leggen. Natuurlijk moet

Ze zullen er naar alle waarschijnlijkheid toe

van WWF en de Wageningen Universiteit

het beleid zich baseren op de stand van de

leiden dat een toenemend aantal landen

bevestigt eerder onderzoek dat ongeveer

wetenschap, zoals verwoord in het recente

besluit tot de invoering van wettelijk

de helft van de kloof kan worden gedicht

IPCC-rapport. Maar we moeten accepteren

bindende emissiehandelssystemen. De

door de aanpak van ontbossing en de

dat burgers en bedrijven dat in feite niet

koppeling hiervan kan leiden tot een

doen. Het meeste milieubeleid komt pas tot

wereldwijde prijs voor CO2, wat cruciaal

onderdelen van haar beleid te maken.

Sible Schöne (sible@hier.nu) is Programma Directeur Klimaatbureau HIER.

stand als de noodzaak ervan voor iedereen zichtbaar is: vervuilde lucht, verontreinigd water, stervende bossen. De put wordt gedempt nadat het kalf verdronken is. Bij klimaatbeleid werkt deze aanpak niet. Klimaatverandering is daarvoor een te traag probleem. De opwarming die we nu zien, is niet het gevolg van onze huidige uitstoot, maar van de uitstoot tot pakweg 1970. De huidige concentratie broeikasgassen in de atmosfeer is voldoende voor een temperatuurstijging van bijna twee graden, maar dat zien we pas over veertig tot vijftig jaar. We moeten blijven zoeken naar nieuwe wegen om het echte verhaal te vertellen. Maar dat is niet de meest effectieve manier om aan draagvlak te werken.

Modernisering Milieubeleid Dit artikel is verschenen in Tijdschrift Milieu 7-2014, www.vvm.info

THEMA

Tijdschrift Milieu, november 2014

11


degradatie van bossen en landbouwgrond.

kasgassen, zoals roet en troposferisch ozon

invalshoek die richting geeft aan de prag-

Bij de ontbossing gaat het met name om

is de tweede pijler bij het dichten van de

matische aanpak van het energieakkoord

het verlies van tropisch regenwoud, bij de

kloof. Er zijn bovendien grote andere voor-

in de industrie, de landbouw, de trans-

degradatie van bossen en landbouwgrond

delen zoals minder luchtvervuiling. Naast

portsector en de gebouwde omgeving. Het

om het niet-duurzaam gebruik van traditio-

de eerder genoemde kooktoestellen is de

ministerie kan hier invulling aan geven

nele biomassa. Deze biomassa is volgens de

overstap van derdewereldlanden

Global Energy Assessment verantwoordelijk

op schonere motoren en scho-

voor 8% van het wereldenergiegebruik, de

nere elektriciteitscentrales

helft voor koken en de andere helft voor

logische prioriteit.

door voorbeeldprojecten, partnerships en nieuw beleid. Kern van dit nieuwe beleid is de

‘Draagvlak voor klimaatbeleid komt er pas als de noodzaak zichtbaar is’

warmte. De introductie van schone kook-

invoering van snel krimpende emissieplafonds

toestellen is de belangrijkste maatregel om

Energiebesparing is de

dit probleem aan te pakken. Daarom heeft

logische derde pijler. De

het HIER Klimaatbureau samen met een

belangrijkste mogelijkheid

groot aantal andere partijen besloten dit

voor de EU om de CO2 -reductie

tot symbool te maken van verantwoorde

wereldwijd aan te jagen zijn

klimaatcompensatie. We nodigen de over-

voortschrijdende Europese normen

heid graag uit zich hierbij aan te sluiten.

voor de CO2 -uitstoot van auto’s, apparaten,

kondigd. De eerste uitwerking hiervan kan

Een versnelde aanpak van de HFK’s (via het

verlichting en industriële producten,

samen met de lopende maatschappelijke

Montreal Protocol) en de kortlevende broei-

zoals elektromotoren. We hebben hier te

initiatieven gericht op klimaatneutraal

maken met mondiale producten, waardoor

renoveren een mooie start zijn in de bouw.

Europese normstelling wereldwijd zal door-

De eerder genoemde prioriteiten biomassa

Literatuur 1. Adequacy and Feasibility of the 1.5 °C Long-term Global Limit, CAN Europe, Climate Analytics, 2013 2. The Emissions Gap Report 2013, A UNEP Synthesis Report, UNEP 2013 3. The Contribution of Forests and Land-use to Closing the Gigatonne Emissions Gap by 2020, WWF, Wageningen UR, 2014 4. Global Energy Assessment, IIASA 2012 5. Green4sure, het Groene Energieplan, CE Delft, 2007, in opdracht van ABVAKABO

voor de gebouwde omgeving en de transportsector. In de Klimaatagenda staat het onderzoek naar de invoe-

ring van een dergelijk systeem voor de gebouwde omgeving al aange-

werken. Het wordt tijd dat Nederland een

en CO2 -opslag komen automatisch in de

paar miljoen uittrekt voor een effectieve

andere sectoren bovendrijven wanneer

lobbycampagne op dit onderwerp.

klimaatneutraliteit vertrekpunt is. In de elektriciteitssector is kolen/biomassa-

Klimaatneutraliteit

vergassing met CO2 -opslag naast zon en

Het Ministerie van IenM kan tot slot in

wind een logische prioriteit. Biomassa is

Nederland bijdragen aan een nieuw elan

onmisbaar bij duurzaam transport. Wie

door samen met maatschappelijke partijen

het rapport Green4sure van de milieuor-

klimaatneutraliteit een centrale plek te

ganisaties er nog eens op na leest, ziet dat

streven geven in haar beleid. Het strev veen na v naar naar ar

biomassa en CO2 -opslag, naast besparing,

decennia nul-emissies in enkele decenni n ia volgt

de van de kern ker er n zi zzijn ijn jn v a een klimaatneutrale an

logisch voort uit het laatste IPCC-rapport.

industrie. indust sttrie. riie

Door klimaatneutraliteit centraal te stellen zichzelf creëert het ministerie voor zich c zelf een

Sible Schöne

FNV, FNV Vakcentrale, Stichting Greenpeace, Stichting Natuur en Milieu, Vereniging Milieudefensie en het Wereld Natuur Fonds

12

Tijdschrift Milieu, november 2014

THEMA

Modernisering Milieubeleid Dit artikel is verschenen in Tijdschrift Milieu 7-2014, www.vvm.info


Issuu converts static files into: digital portfolios, online yearbooks, online catalogs, digital photo albums and more. Sign up and create your flipbook.